id
stringlengths
32
32
title
stringlengths
2
45
context
stringlengths
135
11.1k
question
stringlengths
25
190
answer
stringlengths
1
208
answer_start
int64
7
2.7k
answer_type
stringclasses
5 values
context_bucket
stringclasses
3 values
source_id
stringlengths
36
36
understanding_extractive_qa_0101
Makedoniyalı İsgəndər
Oxşar qətliam Orada baş verdi. Massaqa və Oradan sonra bir çox assakenianlar Aornos qalasına qaçdı. İsgəndər onları izlədi və dörd qanlı gündən sonra dağ qalasını tutdu.Aornosdan sonra İsgəndər Hind çayını keçdi və e.ə. 326-cı ildə Xidasp döyüşündə Pəncabdakı bir ərazini idarə edən Porla döyüşdü və ona qalib gəldi. İsg...
İsgəndər Poru hansı vəzifəyə təyin etdi?
satrap
388
short
short
f40f478f-eac6-4f2d-b450-b7f24787fa03
understanding_extractive_qa_0102
Tofiq Bəhramov
Tofiq Bəhram oğlu Bəhramov (29 yanvar 1925, Ağdam, Ağdam qəzası – 26 mart 1993, Bakı) — Azərbaycanlı futbol hakimi, futbolçusu, Azərbaycan Futbol Federasiyası Assosiasiyasında hakimlərin sədri, daha sonra isə baş katib vəzifələrində çalışmışdır. 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilən 1966 FİFA Dünya Kubokunun finalında Tof...
Tofiq Bəhramovun valideynləri hansı kənddən didərgin düşmüşdü?
İncəvar kəndindən
748
entity
long
c4e1df0e-2ea3-4737-8308-33f0081a3d21
understanding_extractive_qa_0103
Ay
Librasiya hadisəsi Yerin öz oxu ətrafında hərəkət etməsi, Ayın Yer ətrafında kənarmərkəzli orbitdə hərəkəti və Ayın öz oxu ətrafındakı dönmə bucağının Yer ətrafındakı orbit müstəvisinə nəzərən bir az meyilli olması səbəbləri nəticəsində baş verir. Ayın Yerdən ancaq bir üzünün görünməsinə baxmayaraq, librasiya nəticəsin...
Ay səthinin neçə faizi Yerdən müşahidə oluna bilir?
59%-i
342
number
medium
1be098cb-5e6b-4726-a772-e774719d2b07
understanding_extractive_qa_0104
Məhəmməd
Mütim ibn Abdi adlı şəxsin (Bəni Nöhvəl qəbiləsinin mühafizəçisi) təşəbbüsü ilə Məhəmməd doğma şəhərinə təhlükəsiz bir şəkildə qayıda bildi.Başverənlərdən sonra Məhəmməd özü və ardıcılları üçün yeni bir yurd axtarışına başlamışdı. Bunun üçün bir neçə cəhd edilsə də, müvəffəqiyyətsizliklə nəticələndi. Ancaq sonradan müə...
Məhəmməd və ardıcıllarının Məkkədən Mədinəyə köç etməsi necə adlanır?
hicrət
845
short
medium
3a4679dc-b8ba-41b6-b16a-82ec4ebc4fb6
understanding_extractive_qa_0105
Şimali Kipr Türk Respublikası
5 yaşa qədər məktəbəqədər təhsil əsas təhsilə daxil olsa da, məcburi deyil. [88] İcbari əsas təhsildən sonra orta təhsil dövrü gəlir. Bu müddət məcburi deyil və müddəti dəyişə bilər. Ali məktəb, lisey kollec, peşə liseyi, elm liseyi və praktiki incəsənət məktəbində təhsil üç ildir. Gözəl sənətlər liseyi, Anadolu liseyi...
İcbari əsas təhsildən sonra hansı təhsil dövrü gəlir?
orta təhsil dövrü
109
phrase
short
65076e6d-5af3-4743-89e0-cc5a5df3caa0
understanding_extractive_qa_0106
Osmanlı İmperiyası
Ağıllı siyasət Osman Ağaya yeni ərazilər qazandırdı. Qısa zamanda Bizansdan xeyli torpaq ələ keçirən Osman bəy Bursa və İzniki də tutdu. Yarhisar və Qaracahisar hakimləri ilə birlik qurdu. Bundan sonra 1288-ci ildə Qaracahisarı ələ keçirdi. Osman bəy, Biləcik və Yarhisar qalalarını da aldı. 1299-cu ildə Yarhisar hakimi...
Osman Bəy hansı ildə İzniki ələ keçirdi?
1303-cü ildə
639
date
medium
b2625a09-04e4-4118-a9f8-2fde4d1d4693
understanding_extractive_qa_0107
Çərşənbə (mifologiya)
Axırıncı çərşənbə özünəməxsus ayin və mərasimləri ilə digər çərşənbələri geridə qoyur. Soyuqdan, şaxtadan olmazın əzab-əziyyətini görmüş, məşəqqətini çəkmiş insan qışı yola saldığına sevinir, şadlığını bayram səviyyəsinə qaldırır. Bir çox regionlarda İlaxır çərşənbənin təntənəsi Novruzu belə üstələyir. Bu çərşənbə məra...
Axır çərşənbənin gecə mərasimlərində hansı fəaliyyətlər həyata keçirilir?
Tonqallar çatılır, od üstündən tullanılır, uşaqlar qohum-qonşuya üz tutur, evlərə torba atılır, qız-gəlinlər qulaq falına çıxırlar.
574
phrase
medium
384452dd-9b54-49cf-a952-5e9464d938b2
understanding_extractive_qa_0108
Çin tarixi
Onun yürüşləri sayəsində Böyük ipək yolunu bərpa etmək mümkün oldu ki, bunun da vasitəsilə Çin Aralıq dənizinə ipək, zərxara, bəzək məmulatları və çini qab idxal edirdi. Şərqi Xan sülaləsi zamanında incəsənət, təhsil və elm çiçəkləndi. Tarix və lüğətlər yazıldı. Daha qədim zamanların klassik əsərləri yığıldı. Imperator...
Şərqi Xan sülaləsi zamanında hansı sahələr çiçəkləndi?
incəsənət, təhsil və elm
199
short
medium
97f178ef-c33d-4988-a542-2d6c714e1262
understanding_extractive_qa_0109
Oksidlər
NaO2, KO2 superoksidləri və OF2 — birləşməsi oksid deyil. Hazırda He, Ne və Ar-dan başqa bütün elementlərin Oksigenli birləşmələri alınmışdır. Kimyəvi xassələrinə görə oksidlər duzəmələgətirməyən və duzəmələgətirən oksidlərə bölünür. Turşularla və ya əsaslarla adi şəraitdə qarşılıqlı təsirdə olmayan oksidlərə duzəmələg...
NaO2, KO2 superoksidləri və hansı birləşmə oksid deyil?
OF2
28
entity
short
ed47a298-fb07-4a6a-aa6f-b296c1677179
understanding_extractive_qa_0110
Fikrət Əmirov
Daha sonra məktəbə Fikrət Əmirovun adı verilmişdir. Məktəbdə 400-dən çox şagird incəsənətin müxtəlif sahələri üzrə təhsil alır. Məktəb 50 ildən çoxdur fəaliyyət göstərir. Məktəbdə fortepiano, nağara, fleyta, klarnet, xanəndəlik, violin, tar, kamança, balaban, kanon, saz, qarmon ixtisasları vardır.Bəstəkarın qızı Sevil ...
Fikrət Əmirovun xatirəsinə ucaldılmış abidənin açılışı nə vaxt olub?
2012-ci ilin sentyabr ayının 19-da
475
date
short
70aea917-1e6e-4321-8066-89ba3ac96f3d
understanding_extractive_qa_0111
Hacı Şahin
İrşad nəşriyyatı, 2022. 'Həqiqət və ədalət'. hacishahin.az (az.). İstifadə tarixi: 2023-11-26. 2023-cü ildə azərbaycanlı yazıçı və psixoloq İlqar Kamil Hacı Şahin haqda 'Kostyumlu övliya' adlı kitab yazıb.2024-cü ildə doğulub böyüdüyü binaya onun barelyefi vurulub. Həmçinin bax Məşədi Dadaş məscidi Hacı Əhliman Xarici ...
Neçənci ildə Hacı Şahinin doğulub böyüdüyü binaya onun barelyefi vurulub?
2024-cü ildə
205
date
medium
24f59a16-5191-4483-8e96-9045a2cfdb2a
understanding_extractive_qa_0112
Amerika Birləşmiş Ştatları
Köklük ilə əlaqəli II tip diabet səhiyyə mütəxəssisləri tərəfindən epidemiya olaraq qəbul edilir.2010-cu ildə ürəyin işemik xəstəliyi, ağciyər xərçəngi, insult, ağciyərlərin xroniki obstruktiv xəstəliyi və yol qəzaları ABŞ-də il ərzində ən çox ölüm səbəbi olmuşdur. Bel ağrısı, depressiya, sümük-əzələ xəstəlikləri, serv...
2017-ci ildə ABŞ-da sığortalanmamış əhalinin faizi nə qədər olmuşdur?
12,2%
1,626
number
long
2d619e4c-5c47-4114-89e5-05a011ff55f2
understanding_extractive_qa_0113
Azadlıq heykəli
Heykəlin hazırlanması üçün maliyyə bəxşişlərinin toplanması xüsusilə, amerikanlar üçün çətin keçmişdir və 1885-ci ildə postamentin inşasının dayandırılması təhlükəsi yaranmışdır. Bundan sonra 'New York World' jurnalının naşiri, publisist Cozef Pulitser tərəfindən işlərin tamamlanmasına dəstək olmaq məqsədiylə kompaniya...
Postamentin inşasının dayandırılması təhlükəsi nə vaxt yaranmışdır?
1885-ci ildə
106
date
long
cb0cec06-6fe0-438c-8df5-113b10d1d6ed
understanding_extractive_qa_0114
Çaldıran döyüşü
O, 1519-cu ildə Qumda Fatimə-i Məsumə türbəsinin tikintisini maliyyələşdirmiş, 1524-cü ildə Təhmasib Mirzənin taxta çıxmasını dəstəkləmişdir. O, İsmayıl öldüyü zaman qarışıqlıq çıxmasın deyə hələ 13–14 yaşında olan Təhmasibin əlindən tutaraq özü taxta çıxarmışdır. Lakin 1540-cı ildə Şah təhmasibin gözündən düşmüş və Şi...
Təhmasib Mirzə taxta çıxanda neçə yaşında idi?
13–14 yaşında
196
number
medium
b67a992a-e2dd-4594-970b-be552eb067ea
understanding_extractive_qa_0115
Finlandiya
Finlandiya (fin Suomi, isv. Finland) və ya rəsmi adı ilə Finlandiya Respublikası (fin Suomen tasavalta, isv. Republiken Finland) — Avropanın şimalında Baltik dənizi sahilində dövlət. Şərqdə Rusiya, şimalda Norveç və qərdə İsveçlə həmsərhəddir. Qərbdə Botniya və cənubda Fin körfəzlərində sahili var. Sahəsi 338.455 km², ...
Finlandiyanın rəsmi adı nədir?
Finlandiya Respublikası
57
entity
short
1b778808-cbfd-4313-b5e2-f8c1e2a0fa58
understanding_extractive_qa_0116
Abbasilər xilafəti
Nizarilərin işini bitirib, Hülakü Bağdad xəlifəsi Möstəsimdən boyun əyməyi tələb etdi. Xəlifə, ona qarşı çıxarılası qüvvəsi olmasa da, yekəxanalıqla monqolların ultimatumunu rədd etdi. Xəlifənin əyyanları arasında bu məsələ barədə yekdil fikir yox idi. Bundan başqa əl-Möstəsim muzdlu qoşunun məvacibini verməkdən imtina...
Hülakü Bağdadın dövrəyə alınmasını nə vaxt bitirdi?
1258-ci ilin əvvəlinə doğru
476
date
medium
686161e7-b49a-4cb5-a32c-809002468826
understanding_extractive_qa_0117
Böyük Moğol İmperiyası
Bundan sonra hakimiyyətdəki nüfuzunu gücləndirdi. Əkbər şah Sultan Hümayun dövründəki özbaşınalıqlar və üsyanlara səbəb olan idarəçilik sistemini ləğv etmək üçün islahatlara başladı. Mərkəzi hakimiyyətin güclənməsindən narazı olan və üsyan qaldıracaq hakimlərin qüvvələrini məğlub etmək üçün qərərgahlar və ordugahlar qu...
Əkbər şah hansı ildə Sindi Böyük Moğol İmperiyasına tam şəkildə tabe etdi?
1592-ci ildə
448
date
medium
de97c0a6-7422-45c3-a7f9-860eade9c749
understanding_extractive_qa_0118
Tofiq Bəhramov
Bir il sonra Bəhramov artıq SSRİ çempionatının B qrupunda yarışan Bakı 'Dinamo'suna yollandı. Daha sonra isə 'Neftyannik'ə dəvət olunub. O, futbolçu kimi təkcə Azərbaycan çempionatında iştirak edib. Müasirlərinin dediyinə görə, Bəhramov əsas oyunçu olmasa da, komandanın kapitanı olub və hakimlərlə daha çox mübahisə etm...
Bəhramov futbolçu karyerasını neçə yaşında başa vurub?
25 yaşında
518
number
medium
b7aecff6-375f-43bf-a63f-dff540a26c0d
understanding_extractive_qa_0119
Naftalan
Dövlət standartının layihəsi Naftalan Şəhər İcra Hakimiyyəti, Fövqəladə Hallar Nazirliyi, Səhiyyə Nazirliyi, Naftalan Müalicə və Sağlamlıq Mərkəzi və digər aidiyyəti qurumlar ilə razılaşdırılmaqla Azərbaycan Standartlaşdırma İnstitutu tərəfindən 13 avqust 2020-ci il tarixli Əmri ilə təsdiq edilmişdir. Naftalan kurortu ...
Naftalan kurortunda neçə sanatoriya var idi?
6 sanatoriya
579
number
long
6f5206e1-f136-4dcf-857b-62eec710930e
understanding_extractive_qa_0120
Arşın mal alan (operetta)
', 'demək istəyrisiniz ki inqilabdan öncə həyat bu qədər gözəl idi?' kimi ifadələr səslənirdi. Lakin, bəddi şuranın fikri ilə razı olmayan və filmin dünya miqyasında məşhur olacağını hesa b edən Sergey Eyzenşteyn, filmn Stalinə nümayiş etdirilməsinə nail olur və o, filmi bəyənir. Stalin bəyəndikdən sonra film SSRİ səvi...
Filmin yaradıcı kollektivi hansı mükafatla mükafatlandırılır?
Stalin premiyası ilə
388
entity
short
8e7c0eee-a8f9-477b-8e40-f24d8a2695ce
understanding_extractive_qa_0121
Həzm sistemi
Qida əvvəlcə reseptorları qıcıqlandırır və əmələ gələn oyanma mərkəzəqaçan sinirlə uzunsov beyində olan ağız suyu mərkəzinə, oradan mərkəzdənqaçan hərəki sinirlərlə tüpürcək vəzlərinə çatdırılır və ağız suyu vəzləri şirə ifraz etməyə başlayır. Ağız suyu vəziləri Ağız boşluğuna bir çox vəzilər açılır. Bunlar öz həcminə ...
Ağız boşluğuna açılan vəzilərin həcminə görə neçə qrupa bölündüyü qeyd olunur?
iki
325
number
medium
639c64c7-3959-497e-96b4-6da406469c66
understanding_extractive_qa_0122
Uşaqlıq (anatomiya)
multipara) yarıq şəklində olur. hej med dig jeg er en lækker steg!!!! hvad med dig??? Uşaqlığın ölçüləri uşaqlığın ölçüsü və çəkisi fərdi olaraq. müxtəlifdir. Doğmamış qadında uzunluğu 7–8 sm (bundan 3,5–4,5 sm cisminə və 2,5–3 sm boynuna düşür), ən böyük eni 4 sm və qalınlığı 2–3 sm-dir. Doğmuş qadında uzunluğu və eni...
Doğmamış qadında uşaqlığın ən böyük eni neçə sm-dir?
4 sm
260
number
short
17c9f0f6-d2dc-46e2-accc-abb1f9783d72
understanding_extractive_qa_0123
Azərbaycanda prezident seçkiləri (2024)
Onun namizəd olacağı halda partiyanın onu tam dəstəkləyəcəyi, əks halda isə seçkilərdə iştirakın və ya hansısa namizədin dəstəklənməsi kimi məsələlərin üzvlərin fərdi qərarına buraxılacağı açıqlanmışdır.19 dekabr 2023-cü il tarixində Hafiz Hacıyev sədri olduğu Müasir Müsavat Partiyasında Qurultayında partiyanı öz namiz...
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilmək üçün neçə il ölkədə daimi yaşamaq lazımdır?
10 ildən artıq
2,696
phrase
long
f67110d4-0bd1-476d-9d76-dd60b41d11d2
understanding_extractive_qa_0124
Naxçıvan xanlığı
Bu dükanlardan 7-i papaqçı, 11-i çəkməçi, 2-i zərgər, 5-i yəhər hazırlayan, 1-i qalayçı və digər sənətkara məxsus idi. Naxçıvan bazarında dükansız fəaliyyət göstərən peşə sahibləri də var idi ki, onları peşələri üzrə bu və ya digər yerlərdə işləmək üçün dəvət edirdilər. Həmin peşə sahiblərinə daşyonan, bənna, xarrat, d...
Ordubadda hansı sənət sahələri daha geniş yayılmışdı?
boyaqçılıq, dəri aşılama və dulusçuluq
628
phrase
medium
bc81e216-7196-4896-95d0-7ab07909e13e
understanding_extractive_qa_0125
Xocalı soyqırımı qurbanlarının siyahısı
Xocalı soyqırımı qurbanlarının siyahısı 1992-ci il Fevralın 25-dən 26-na keçən gecə erməni hərbi birləşmələri keçmiş sovet ordusunun Xankəndi şəhərində yerləşən 366-cı motoatıcı alayının iştirakı ilə Xocalı şəhərini işğal edərkən, etnik Azərbaycanlılara qarşı baş vermiş soyqırım qurbanları haqqında məlumat. Bu qanlı ak...
Xocalı soyqırımı qurbanlarının sayı neçə nəfərdir?
613 nəfər
489
number
long
1a258caf-defe-464b-8803-e490ed724d10
understanding_extractive_qa_0126
Dünya ölkələrinin siyahısı
3 Tac təbəəliyi: – Gernsi, Cersi, Men adası və Alderney 5 ərazi – Birləşmiş Ştatların birləşdirilməmiş əraziləri: 2 birlik – Şimali Marian adaları və Puerto-Riko. 2 təşkil edilmiş ərazi – Quam və Birləşmiş Ştatlar Virgin adaları. 1 de-fakto ərazi – Amerikan Samoası. 5 xüsusi ölkə və ərazi – Beynəlxalq müqavilə və ya ra...
Birləşmiş Ştatların neçə birləşdirilməmiş ərazisi var?
5 ərazi
56
number
medium
483a8cc1-ba6e-4e8f-9da3-9bc19a813c84
understanding_extractive_qa_0127
Sunami
Sunami dalğaları adi sualtı cərəyanlar və ya dəniz dalğaları kimi deyil, çünki onların dalğa uzunluqları daha uzundur. Sunamilər adətən dalğa qatarı adlanan dəqiqələr və saatlar arasında dəyişən dövrlərdə bir sıra dalğalardan ibarətdir. Böyük hadisələrlə on metrlərlə dalğalar baş verə bilər. Sunamilərin təsiri sahilyan...
2004-cü ildə Hind okeanında baş vermiş sunami neçə ölkədə ölümlərə səbəb olmuşdur?
14 ölkədə
569
number
long
f9b1e56b-c834-447b-8438-73c91334c7aa
understanding_extractive_qa_0128
I Şah Abbas
Burada onları Ruy Freirenin komandanlığı altında yerli ərəblərdən və portuqaliyalılardan təşkil edilmiş 450 nəfərlik qarnizon gözləməkdə idi. Qalanı qurudan və dənizdən bombardman edən ingilislər qala qarşısında özlərinin ən böyük 5 topundan ibarət batareya təşkil etdilər. Qalaya əsas hücumları isə 3 min nəfərlik qızıl...
Ruy Freire üçün döyüş necə nəticələndi?
uğurlu olmadı
837
short
medium
e63418e3-aa26-4cb4-b0ff-c792af05abe8
understanding_extractive_qa_0129
Avstraliya
neft və qaz ehtiyatlarına da rast gəlinir. Materikin çox hissəsində tropik hava kütləsi və yüksək atmosfer təzyiqi qurşağı üstündür. Burada enən hava axınları, passatlar (xüsusi ilə şərq sahilinə təsir edir) və yağıntısız, aydın, buludsuz hava hakimdir. Avstraliyanın qərb hissəsinə müxtəlif hava kütlələri maneəsiz daxi...
Avstraliyanın hansı hissəsini cənub subekvatorial qurşaq əhatə edir?
şimalını
634
short
medium
ead0f478-ade8-443b-89bc-b431c8d644c9
understanding_extractive_qa_0130
Qətər
Paytaxt Dohada istehsalı davam edən təhsil qəsəbəsi ölkənin bütün ortadoğunun ən böyük təhsil yeri olmasını təmin etməkdə və bütün bölgədən şagirdlərin burada toplanmasını hədəfləməkdədir. Qətər yarımadası Fars körfəzinə doğru Səudiyyə Ərəbistanından çıxmış 160 km-lik bir uzantıya bənzəyir. Ümumiyyətlə alçaq düzlüklərd...
Ölkənin cənubu nə ilə örtülüdür?
çöllərlə
376
short
medium
af52ab97-3e5d-4177-bf27-9e90ddadfb2b
understanding_extractive_qa_0131
Səid Rüstəmov
Səid Rüstəmov isə həmin mahnıları nota köçürmüşdür. 1934–1938-ci illərdə Səid Rüstəmov Cabbar Qaryağdıoğlunun oxuduğu 100-ə qədər mahnını nota köçürmüşdü. Zemfira Səfərova yazır: 'Folklor nümunələrinin nota salınması işinin çətinliyi, tədqiqatçıdan xüsusi səriştə, savad, bacarıq tələb etməsi məlum məsələdir. Ən vacib ş...
Səid Rüstəmovun nota köçürdüyü mahnıların sayı nə qədərdir?
100-ə qədər
118
number
long
c8a2db9b-957d-4d75-a74f-a7dc30face40
understanding_extractive_qa_0132
Lionel Messi
14 iyun 2013-cü ildə Messi Qvatemalaya 4–0 hesabı ilə qalib gəldikləri yoxlama oyununda het-trik etmişdi. Bu qollarla Messi milli komandadakı məhsuldarlıqda 34 qol vuran Dieqo Maradonanı arxada qoymuş və 35 qol vuran Hernan Kresponun göstəricisə çatmışdı. Messi növbəti seçmə mərhələ qarşılaşmasında penaltilərdən iki qo...
2014 Dünya Kubokunda Bosniya və Herseqovina üzərində qələbə hansı hesabla başa çatmışdı?
2–1 hesabı ilə
1,017
phrase
long
583ead98-8681-49dc-a7b8-3e34323302f0
understanding_extractive_qa_0133
Şuşa
Şuşanın şəhər kimi inkişafını şərti olaraq üç mərhələyə bölmək olar: Birinci mərhələ qeyri-sabit şəraitdə 1763-cü ilə qədər davam etmiş, tikinti işləri bir qədər tələsik aparılmışdır. Bu dövrdə şəhərin Şərq hissəsində doqquz məhəllə salınmışdı. Pənahəli xanın hakimiyyət dövrünü əhatə edən birinci mərhələdə şəhərin ən q...
Şuşada İbrahimxəlil xan Cavanşirin hakimiyyəti illərində neçə yeni küçə salınmışdır?
8 yeni küçə
1,082
number
long
b7037e0d-fb27-4aca-bbaf-20e732f91d9d
understanding_extractive_qa_0134
Muxtar Qasımlı
Muxtar Əli oğlu Qasımlı (23 fevral 1993, Bakı – 2 oktyabr 2020, Füzuli rayonu) — Fitnes üzrə Azərbaycan çempionu, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi. Muxtar Qasımlı 23 fevral 1993-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1999-cu ildə Bakı şəhəri 318 nömrəli tam orta məktəbə daxi...
Muxtar Qasımlı hansı hərbi rütbəyə sahib idi?
baş leytenant
146
short
medium
cec65405-e7f1-4c0e-b5c4-54c8367d5ac4
understanding_extractive_qa_0135
Totemizm
Qeyd etmək lazımdır ki, Heredot skifləri tatar (türk) adlandırmışdır. Q.Qeybullayev Cənubi Azərbaycanda da qeydə alınan Ağacəri/Ağaceri toponimlərinin «meşəlikdə yaşayanlar» kimi izah edərək göstərir ki, onlar qədim oğuz qəbilələ¬rindən biridir və ehtimal ki, XI əsrdə indiki yaşadıqları yerə səlcuqlarla birlikdə gəlmiş...
Q.Qeybullayev Ağacəri/Ağaceri toponimlərini necə izah edir?
meşəlikdə yaşayanlar
152
short
long
d0030487-10af-4b22-8e13-992eb77fdbc8
understanding_extractive_qa_0136
İslam
Hz. Əli tərəfdarlarından olan Nasr b. Müzahimin əsərlərindən sadəcə Kitâbü Ṣıffîn şerḥu qazati emiril-müʾminîn bu günə çatmışdır. Üslûbu daha çok şeir, lətifə və xitabələrdən yer aldığı qissə yazarlarınınkine bənzəyən Nasr’ın digər əsərləri Hücr b. Adî’nin öldürülmesi, Cemel Vak‘ası, Nehrevân Savaşı ve Kerbelâ’da Hz. H...
Nasr b. Müzahimin hansı əsəri günümüzə qədər çatmışdır?
Kitâbü Ṣıffîn şerḥu qazati emiril-müʾminîn
68
entity
medium
70393783-a694-4906-b75b-d9b6dba9a7b1
understanding_extractive_qa_0137
Qay Yuli Sezar
Avarikum şəhərinin əhalisinin demək olar ki hamısı (40 min) öldürülmüşdü. Sezar torpaqlarından ayrılan Helvetilərin sayının 368.000 olduğundan, bunlardan 92.000 şəxsin döyüşçü olduğundan və sadəcə 110.000 şəxsin geri dönə bildiyindən bəhs edir. Lakin doğru sayı bilmənin çətinliklərinə əlavə olaraq, Sezarın propaqanda m...
Furger-Qunti Helvetilərin toplam qaçqın sayını nə qədər hesab edir?
160 min
652
number
medium
cf3c0bbf-fd97-4885-80b8-26c27e052646
understanding_extractive_qa_0138
Fikrət Əmirov
Burada mahnı və romans xüsusiyyətləri birləşərək bəstəkarın fərdi üslubunu meydana gətirir. 'Gülüm' romansınım öz emosional ifadə tərzinə görə, səmimi, eyni zamanda təmkinli, sahit ehtiraslı musiqi çalarları Nizaminin qəzəli ilə həmahənglik təşkil edir. Şur ladında yazılan 'Gülüm' romansı formasına görə AABA quruluşlud...
'Gülüm' romansı hansı şairin qəzəlinə yazılmışdır?
Nizaminin
208
entity
short
075324e9-5209-4772-8b75-1269d68ab909
understanding_extractive_qa_0139
YouTube
İstifadəçilər tərəfindən YouTube-a gündəlik təxminən 65.000 ədəd yeni klip yerləşdirməkdə və 100 milyona yaxın video klip izlənilməkdədir. İstifadə şərtlərinə uyğun gəlməyən video klipler istifadəçilərin bildirişləri ilə YouTube səlahiyyətliləri tərəfindən araşdırılaraq silinir. YouTube üzvləri izlədikləri video kliplə...
YouTube-da gündəlik təxminən neçə video klip izlənilir?
100 milyona yaxın
93
number
short
69f9b90e-385e-4a74-936a-d14d7e82f074
understanding_extractive_qa_0140
Hörümçək-adam
Hörümçək-adam (ing. Spider-Man) — Marvel Comics tərəfindən nəşr edilən ABŞ komikslərində görünən uydurma superqəhrəman. Personaj yazıçı-redaktor Sten Li və yazıçı-rəssam Stiv Ditko tərəfindən yaradılmış və ilk dəfə komikslərin Gümüş dövründə 'Amazing Fantasy' komiksinin 15-ci sayında (avqust 1962) peyda olmuşdur. Marve...
Hörümçək-adamın yaşadığı şəhər haradır?
Nyu-York şəhəri
398
entity
long
4c7c4080-d5af-4546-a7c3-b847bc3a291b
understanding_extractive_qa_0141
Azərbaycan mətbuatı
'Dəbistan' (1906–1907), 'Rəhbər' (1906), 'Məktəb' (1911–1918) isə tərbiyə və məktəb məsələlərindən bəhs edən pedaqoji məcmuələr idi. Burada sadə dildə şeirlər, hekayələr, nağıllar, məsəllər çap olunurdu. Süleyman Sani Axundovun 'Qorxulu nağıllar'ı, bir sıra müəlliflərin (Abdulla Şaiq, M. A. Əliyev, Ə. M. Mustafayev və ...
'Dəbistan' jurnalı hansı illərdə nəşr olunub?
1906–1907
12
date
long
4d2e839d-4340-47fa-8f3b-f1afbee5e7f5
understanding_extractive_qa_0142
İkinci Qarabağ müharibəsinin xronologiyası
Mülki əhali arasında xidmət aparan Fövqəladə Hallar Nazirliyinin bir əməkdaşı raket atəşi nəticəsində həlak olmuş, bir əməkdaşı isə ağır yaralanmışdır. Humanitar atəşkəs rejimini kobud şəkildə pozan Ermənistan silahlı qüvvələri saat 14:40-dan etibarən Goranboy və Tərtər rayonlarının ərazisi atəşə tutmuşdur. Azərbaycan ...
Dünən gün ərzində və gecə saatlarında düşmənin neçə ədəd avtomobil texnikası məhv edilmiş və sıradan çıxarılmışdır?
6 ədəd
1,482
number
long
46a7dc5e-a466-41e8-8128-ab7f3887f83f
understanding_extractive_qa_0143
Alternativ enerji
Okean dalğalarının enerjisi – okean üzərində dalğalarla yayılan enerjidir. Suların şirinləşdirilməsi, elektrik enerjisinin istehsalı, suların anbarlara vurulması kimi faydalı işlərin görülməsi üçün istifadə oluna bilər. Dalğaların gücünü kVt/m ilə ölçülür. Su və külək enerjisinə nisbətən, dalğaların enerjisi daha da gü...
Dalğalar neçə metr hündürlüyə qalxanda güc 80 kVt/m çatır?
2 m
410
number
short
79e9c189-1bb0-442b-bcc4-3f405ff09f7c
understanding_extractive_qa_0144
Lütfi Zadə
Bu nəzəriyyə riyaziyyatın əsası olan ikili çoxluq anlayışına yeni ifadə vermişdir: qeyri-səlis çoxluq. Elmdə qeyri-səlis ölçünün daxil edilməsi təbiətdə və cəmiyyətdə gedən proseslərin qeyri-müəyyənliyini daha adekvat nəzərə almağa imkan yaradır. Aparıcı dünya şirkətləri tərəfindən tətbiq olunan bu nəzəriyyə 1965-ci il...
Bu nəzəriyyə hansı ölkəyə milyardlar qazandırmışdır?
gündoğan ölkəyə
592
entity
short
dd07e2a7-a949-475b-bdad-8dd99e65d32f
understanding_extractive_qa_0145
Maddələr mübadiləsi
Orqanizmdə bir reaksiyanın başlanğıc maddəsindən məhsula çevrilməsi müddətində meydana gələn kimyəvi dəyişikliklərə ara maddələr mübadiləsi, bu dəyişikliklər əsnasında meydana gələn ara məhsullara metabolitlər adı verirlər. Maddələr mübadiləsini şərti olaraq aşağıdakı mərhələlərə bölmək olar: Həzm mədə-bağırsaqda həzme...
Orqanizmdə olan karbohidratların az bir hissəsi hansı maddələrin payına düşür?
monosaxaridlərin (qlükoza, fruktoza)
1,016
phrase
long
7dcfe5ee-13a5-4922-9d39-d8e4eb1053e4
understanding_extractive_qa_0146
Aleksandra imperator rus-müsəlman qız məktəbi
Burda nə pis iş var? Molla Əli Hacı Xəlil oğlu! Qulaq as! Mən qızları ismətsiz etmək istəmirəm, naməhrəmlə üzü açıq olmağa çağırmıram. Sırağa gün gecə iyirmi yaşlı ortancıl qızın sancılanmışdı, az qalmışdı ölsün.
Molla Əli Hacı Xəlil oğluna müraciət edən şəxs qızları nə etməyə çağırmır?
naməhrəmlə üzü açıq olmağa
96
phrase
short
4df35e84-8961-4708-9b9b-f52254e02992
understanding_extractive_qa_0147
Bizans İmperiyası
Bu münaqişələr 532-ci ildə xalq üsyanına çevrildi. Tarixdə 'Nika ayaqlanması' adıyla tanınan bu qiyam, komandir Velisariy tərəfindən paytaxtdakı Hippodromda (bugünkü Sultanahmet meydanı) yatırıldı və 30 min adam öldürüldü. Beləcə ölkə daxilində sabitliyi təmin edən I Yustinian müxtəlif sahələrdə islahatlara başladı. On...
I Yustinianın ən uğurlu islahatlarından biri nə idi?
Roma hüququ mövzusunda komissiya yaratması
354
phrase
long
b9cf0ed7-e6c2-4c46-9f5c-35c0549e703d
understanding_extractive_qa_0148
Emosiya
Bu cəhətdən emosiya heyvanlarda da vardır. İlkin və ikinci emosiyalar Emosional sahənin diskret modelinin tərəfdarları emosiyaları ilkin və ikinci emosiyalara ayırırlar. P. Ekman 6 ilkin emosiyanın adını çəkir: qəzəb, qorxu, ikrah, təəccüb, kədər, sevinc. R. Plutçikin təsnifatında dörd cüt emosiyanın hər cütü müəyyən h...
İlkin emosiyalar hansılardır?
qəzəb, qorxu, ikrah, təəccüb, kədər, sevinc
211
phrase
medium
a3834b5e-ce95-430e-85d0-42c30232ed4d
understanding_extractive_qa_0149
Makedoniyalı İsgəndər
Yustin qeyd edir ki, İsgəndər zəhərlənmənin qurbanı idi. Plutarx bunu uydurma kimi rədd edir. Siciliyalı Diodor və Arrian qeyd edirlər ki, onlar bunun adını bütün mümkün variantların qeyd edilməsi üçün çəkirlər. Mənbələr hər halda Makedoniya sərdarı kimi vəzifəsindən çıxardılan Antipatrın yola getmədiyi Olimpiada ilə b...
Zəhərlənmə nəzəriyyəsinə qarşı ən güclü arqument nədir?
onun xəstəliyinin başlanması və ölümü arasında on iki günün keçməsidir
732
phrase
long
f5cedc45-e8fe-4f9c-a85d-9e422ecc948e
understanding_extractive_qa_0150
I Abbas
13 iyul 1628-ci ildə Şirli vəfat etdi çox səs-küy və ya başqa mərasim olmadan öz qapısının astanasında dəfn edildi. Bu zaman Dodmor Kotton da dizenteriyadan əziyyət çəkirdi və Şirlinin ölümündən sonra o da vəfat etdi və Qəzvindəki erməni məzarlığında dəfn edildi. Ölümündən öncə Kotton Dr. Qooça rəhbərlik vəzifəsini tap...
Dodmor Kotton hansı xəstəlikdən əziyyət çəkirdi?
dizenteriyadan
142
short
long
1289dcd3-0ea0-4d3d-83c0-df88b8eee0c9
understanding_extractive_qa_0151
Tomris
Heredot yazır: 'Massagetlər, deyilənə görə, çoxsaylı və cəsur bir tayfa olub. Onlar issedonlarla qarşı-qarşıya, Günəşin doğuşu istiqamətində şərqdə, Araz çayının arxasında yaşayırdılar.' Bəziləri onları skif tayfalarından sayır. Massagetlərin şahı ölmüş, tayfanın başına onun dul qadını Tomiris keçmişdi. Kir öz elçiləri...
Heredota görə, massagetlər hansı istiqamətdə yaşayırdılar?
Günəşin doğuşu istiqamətində şərqdə
112
phrase
medium
6124bc65-77f3-4ccb-b092-3fa5a5c42399
understanding_extractive_qa_0152
Əli Xamenei
1357-ci ilin ortalarında o, İran millətinin mübarizəsi nəticəsində sürgündən azad edilərək müqəddəs Məşhəd şəhərinə qayıdır və yenidən qaniçən Pəhləvi rejiminə qarşı mübarizələrin ön sıralarında yer alır. On beşillik gərgin mübarizə və mücadilədən sonra nəhayət, bir gün bütün bu əziyyətlər sona çatır və zülmkar Pəhləvi...
Ayətullah Xamenei hansı ildə Əbuzər adına məsciddə çıxış edən zaman yaralanır?
1981-ci ildə
1,142
date
long
30591a1e-601e-4aa5-a881-b605daaaa317
understanding_extractive_qa_0153
Əbülfəz Elçibəy
Məhz AXC-nin gərgin mübarizəsi sayəsində Azərbaycanın müstəqilliyi haqqında tarixi Akt qəbul edildi (18 oktyabr 1991). 7 iyun 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikasında ilk dəfə demokratik yolla prezident seçilən Əbülfəz Elçibəy, ölkədə demokratiyanın bərqərar olması, Azərbaycanın tam suveren dövlətə çevrilməsi və xalqın ...
Azərbaycanın müstəqilliyi haqqında tarixi Aktın qəbulu nə vaxt baş vermişdi?
18 oktyabr 1991
101
date
medium
d4ce50d1-74c5-4619-8d27-22c486df7291
understanding_extractive_qa_0154
Biologiya
Sistem biologiyası – vahid yanaşma yolu ilə bioloji sistemlərdəki kompleks qarşılıqlı əlaqələri öyrənir. Struktural biologiya – bioloji makromolekulların molekulyar quruluşu ilə əlaqəli molekulyar biologiya, biokimya və biofizikanın bir qolu. Təkamül biologiyası – növlərin mənşəyini və zaman ərzində dəyişməsini tədqiq ...
Təkamül biologiyası nəyi tədqiq edir?
növlərin mənşəyini və zaman ərzində dəyişməsini
265
phrase
short
4bc5f84c-f9cb-450b-9caa-afc517fdb763
understanding_extractive_qa_0155
Midiya dövləti
Midiya dövrünə aid əsərlərin təsvir motivləri bu fikri təsdiq edir.Midiyanın əsas rayonlarında (Güney Azərbaycanda) arxeoloji qazıntı işləri aparılmadığından Midiya incəsənəti, yalnız onun ətraf rayonlarının arxeoloji materialları əsasında öyrənilməkdədir. Fransa, ABŞ və son dövrlərdə İran arxeoloqlarının Damğan yaxınl...
Midiya incəsənətini öyrənməyə kömək edən digər qədim abidələr hansı dövrə aiddir?
e.ə. I minilliyin başlanğıcına (e.ə. X – VIII əsrlərə), ən qədim Azərbaycan dövlətlərinin mövcud olduğu dövrə
740
phrase
long
6e3115e5-f72b-4515-a122-4a5013916341
understanding_extractive_qa_0156
Ağqoyunlular
Fəxrəddin Qutlu bəyi dindar və səmimi bir hökmdar olaraq təsvir edən Əbu Bəkr Tehrani, Kitab-i Diyarbəkriyyə əsərində onun Axısqanı ələ keçirdiyini və böyük qənimətlə geri döndüyünü yazır.Qutlu bəyin dövründə Ağqoyunlular, Ərzincan hakimi Müdahhardən, Ərətnalılar, Qazi Bürhanəddin və Məmlüklər arasındakı mübarizələrdə ...
Ərətna hökmdarı Əlaəddin Əli bəy neçənci ildə vəfat etdi?
1380-ci ildə
374
date
long
ebfaefa7-ac6b-4ccd-b9b5-dcfa654b634c
understanding_extractive_qa_0157
Midiya dövləti
E.ə. 615–612-ci illərdə Midiya və Yeni Babilistan ordusu tərəfindən Assurun Aşşur, Arbela, Kalat şəhərləri və paytaxtı Nineva tutularaq talandı. Beləliklə, əsrlərlə qədim şərq dövlətlərinin ən qorxulu düşməni olmuş nəhəng Assur dövləti e.ə. 604-cü ildə süqut etdi və onun torpaqları Midiya və Yeni Babilistan arasında bö...
Urartu dövləti hansı dövrü yaşamaqda idi?
tənəzzül dövrünü
531
short
short
bbe47a3c-3819-4b96-bd74-785b269a4ff7
understanding_extractive_qa_0158
Ərəblər
Lakin idarəetmə sistemi xeyli mürəkkəb idi. Abbasilərin dövründə effektli poçt sistemi işləyirdi. Bir sıra xəstəxanalar açılmışdı. Davam edən saysız-hesabsız müharibələr nəticəsində qul ticarəti yüksək həddə çatmışdı. Dünyanın hər yerindən Bağdada alimlər, rəssamlar, şairlər axışıb gəlirdi. Həmin dövrdə onun əhalisi 2 ...
Abbasilərin dövründə hansı sistem işləyirdi?
effektli poçt sistemi
65
short
short
c872c89e-00c4-469d-af09-5aa70bbc4963
understanding_extractive_qa_0159
Xəzər dənizi
Xəzər dənizi qoruqlarında 312 növü qeyd edilmişdir və sahillərində çoxlu su quşları yuvalayır. Xəzər dənizi xususən qu quşlarının iri qışlama yeri kimi məşhurdur. Xəzər dənizi quşların Avropa, Asiya və Yaxın Şərq arasında köçməsinin əsas marşrutlarından biridir. Miqrasiya zamanı hər il regiondan 12 milyona qədər quş uç...
Xəzər dənizində neçə növ sərbəst yaşayan onurğasız heyvan var?
1069
958
number
long
ed6d42a4-6a89-4e0a-a5ce-fc0d94d4ff74
understanding_extractive_qa_0160
Yupiter (planet)
Öz oxu ətrafında sürətlə dövr etməsi səbəbindən planet qütblərdən basıq, ekvatordan qabarıqdır. Planetin xarici atmosferi müşahidəsi mümkün olacaq şəkildə zolaqlara ayrılmış tərkib hissələrindən ibarətdir və bu bölmələrin kəsişmə sərhədlərində qasırğalar müşahidə olunur. Buna nümunə olaraq XVII əsrdən etibarən teleskop...
Yupiterin neçə peyki məlumdur?
79
473
number
medium
8810240c-b659-4039-9906-92bcd7e8d057
understanding_extractive_qa_0161
Azərbaycanda toy adətləri
Digər bölgələrin qaydasına görə, qız evi yalnız kəbin kəsildiyi xəbərini aldıqdan sonra gəlin qızı bəzəməyə başlayır. Hər cəhətdən bir-birinə layiq və uyğun gəlib mehriban yaşayan ər-arvada xalq arasında, bir qayda olaraq, 'onların kəbinləri göydə kəsilib' deyirlər. Həmçinin, vaxtilə inanmışlar ki, əmioğlu və əmiqızını...
Başlıq pulunun məbləğini kim müəyyən edir?
oğlan tərəf
764
short
medium
e4a68b21-50dd-498c-bf4f-4dc682367622
understanding_extractive_qa_0162
Əhməd bəy Ağaoğlu
– deyə cavab vermişdi. – İnsan əsirlikdə nə borc istər, nə də borc verər'. İllər keçdikdən sonra isə 1933-cü ildə Hüseyn Cahid 'Fikir Hareketleri' jurnalını nəşr etdirmək üçün Əhməd bəydən maddi dəstək istəyir. Əhməd bəy isə özü də maddi ehtiyac içərisində olduğuna görə evdəki xalçaları sataraq öz keçmiş dostuna maddi ...
Hüseyn Cahid 'Fikir Hareketleri' jurnalını nə vaxt nəşr etdirmək üçün Əhməd bəydən maddi dəstək istəyir?
1933-cü ildə
101
date
long
adb265ba-4752-4b21-95cb-3a996278056a
understanding_extractive_qa_0163
Tbilisi
Çox inkişaf etmiş yeyinti sənayesi vardır. Buraya şərab, şampan, konyak, tütün, yağ, çörəkbişirmə, qənnadı məmulatları, pivə və alkoqolsuz içkilər, ət, süd və pendir, dondurmatipli və s. məhsulları istehsal edən zavod və kombinatlar daxildir. Digər sənaye sahələrinə aid isə ağac və mebel emalı, tikinti materialları, şü...
Tbilisidə metropoliten nə vaxtdan fəaliyyət göstərir?
1966-cı ildən
653
date
medium
7ad43631-cab4-4f00-ad3f-039062085464
understanding_extractive_qa_0164
Yunanıstan
Əhalinin 95 % yunanlardır. Sərhəd bölgələrində yunanlarla yanaşı türklər və albanlar da yaşayır. Yunanların əksəriyyəti provaslavlardır. Uzaq keçmişdə Venesiya respublikasının tərkibində olmuş Egey dənizi adalarının sakinləri isə katoliklərdir. Dövlət dili yunan dilidir. Əhalinin ölkə üzrə orta sıxlığı bir kv.km-də 81,...
Sərhəd bölgələrində yunanlarla yanaşı hansı xalqlar da yaşayır?
türklər və albanlar
65
short
short
3d527c62-696b-40d8-ba93-52ecc6bfd485
understanding_extractive_qa_0165
Vitaminlər
Qaraciyər, yumurta sarısı, kartof, soğan, süd və s.-də biotin çoxdur. Filloxinon, yaxud antihemorragik vitamini. 1929-cu ildə Dam tərəfindən tapılmışdır. İki vitamin bu aktivliyə malikdir: qarayoncadan alınmış K1 və çürüyən balıq unundan hazırlanmış — K2. birinci vitamin ikinciyə nisbətən iki dəfə artıq bioloji aktivli...
Filloxinon vitamini neçənci ildə tapılmışdır?
1929-cu ildə
113
date
short
7c47ea67-fd86-4244-9add-6d5e6e507f86
understanding_extractive_qa_0166
Norveç
Norveç 2001-ci ildən etibarən hər il insan inkişafı göstəricisinə görə birinci yeri tutur. Rəy sorğularına görə ölkə həmçinin dünyanın ən sakit və sülhsevər ölkəsi hesab edilmişdir. VIII–XI əsrlər arasında Norveçdə Vikinqlər olaraq bilinən bir dövlət höküm sürmüşdür. Davakar bir xalq olaraq tanınan Vikinqlər cənubda Br...
Norveç neçənci ildən etibarən hər il insan inkişafı göstəricisinə görə birinci yeri tutur?
2001-ci ildən
7
date
short
0c0ed855-bc06-485b-80c3-fbff9555f1f0
understanding_extractive_qa_0167
Midiya dövləti
Sonradan madaylar digər Azərbaycan tayfaları ilə etnokonsolidasiya olunduğundan onların mədəniyyəti də Azərbaycan ərazisindəki digər türk tayfalarının mədəniyyəti ilə qarışmış və vahid Azərbaycan mədəniyyətini formalaşdırmışdır.Mövcudluğunun qısamüddətli olmasına baxmayaraq, Mada dövləti Azərbaycanın hüdudlarından xeyl...
Strabon madaylar haqqında nə yazmışdır?
madaylar ermənilərin və daha öncə farsların, onların hökmdarlarının və Asiyada hökmdarlıq adətlərinin baniləridir
448
phrase
long
496eff86-b6b3-4ca7-b4ef-436f8f786f8c
understanding_extractive_qa_0168
İlon Mask
Nəticədə Mask və Tesla hər biri ayrılıqda 20 milyon dollar cərimələndi və Mask üç il Tesla sədri vəzifəsini tərk etmək məcburiyyətində qaldı, lakin CEO olaraq fəaliyyətdə qala bildi. İşçilərə münasibəti Maskın idarəçilik tərzi və işçiləri ilə rəftarı ciddi tənqidlərə məruz qalmışdır. Business Insider xəbər verir ki, Te...
Mask neçə il Tesla sədri vəzifəsini tərk etmək məcburiyyətində qaldı?
üç il
79
number
medium
05b27a51-a1fe-40d1-8a1d-38a606a8af66
understanding_extractive_qa_0169
Seyid Əzim Şirvani
Həsən bəyin özünün təbirincə desək, Şirvani 'Əkinçi'nin səsinə səs verərək maarifi təbliğ etməklə kifayətlənmir, yeni tipli məktəblərin açılmasını alqışlayırdı. Aqilin cahildən yüksək tutulmasını maarifçiliyin əsas prinsipi hesab edən Şirvani öz oğlunu Şamaxıda açılan yeni tipli məktəbə qoymuşdu. Oğluna nəsihət məzmunu...
Seyid Əzim neçə yaşında evlənmişdi?
19 yaşında
481
number
medium
00289955-b1dc-422e-a450-c4b18e2b1676
understanding_extractive_qa_0170
Monqol imperiyası
1235-ci ildə nəvəsi Batı xan Avropanın cənub-şərqinə yürüş etdi. O, Xəzər və Azovdan başlayaraq Rusiyanı cənub-şərq çöllərinədək işğal etdi və 1237-ci ildə Ryazanı, 1238-ci ildə Vladimir şəhərlərini ələ keçirdi. 1240-cı ildə Kiyev və Volın şəhərlərini də tutdu. 1251-ci ildə Batı xanın köməyi ilə Münke xaqan oldu. Artıq...
Münke nə vaxt xaqan oldu?
1251-ci ildə
262
date
short
3e2bbc60-89ef-4701-bb7d-0ee0330322d0
understanding_extractive_qa_0171
Kanada
Kanada sahəsinin 2,2%-də 43 park vardır. İlk Milli park (Banff) 1885-ci ildə salınıb. Hər il kanadalıların 3%-dən çoxu qan bəxşişi edir. Kanadanın ən yüksək dağ zirvəsi Maunt Logan zirvəsidir. (5.959 m) Kanadada ən böyük ada əhalisi cəmi 11 min nəfər, ərazisi isə 507,451 km2 olan Baffin adasıdır. 18–30 yaş arası əhalin...
Kanadanın ilk Milli Parkı nə vaxt salınıb?
1885-ci ildə
64
date
short
4f911f8a-dd80-4654-885e-b45ff0bac984
understanding_extractive_qa_0172
Qazax
İşğal olunan kəndlər Aşağı Əskipara, Xeyrimli, Qızılhacılı, Yuxarı Əskipara kəndləridir. 25 yanvar 2016-cı ildə A. R. Müdafiə Nazirliyi Qazax rayonu ilə Ermənistanın Noyemberyan yaşayış məntəqəsi arasındakı ərazidə yerləşən Odundağ yüksəkliyinin Azərbaycan ordusunun nəzarətinə keçməsi haqqında məlumat yayıb. Mədəniyyət...
Qazax rayonunda neçə monumental-tarixi abidə var?
7
434
number
medium
fe3aeedc-bc16-4a21-adea-3827c1419fbd
understanding_extractive_qa_0173
I Şah Abbas
Bu yardım ordusu göndərildikdən sonra 3 noyabrda Abbas digər orduların onunla birləşməsi üçün dayandığı Sultaniyyəni tərk etdi.Bağdadın mühasirəsi Osmanlı ordusu üçün faciəvi oldu. Qalaya hücumlar etdikdən sonra belə qızılbaşlar gecə vaxtı yeni min nəfərlik qızılbaşı döyüş ləvazimatları ilə birlikdə şəhərə sala bildilə...
Hafiz Əhməd paşa haradan top gətirilməsi üçün əmr verdi?
Mosul və Bəsrədən
400
entity
long
4a148bc1-04b9-42bb-a65d-d1cfd0dc97cd
understanding_extractive_qa_0174
Şərab
Bu növdə olan şərabın hazırlanması üçün həmin ölkəyə xas olan sertifikat verilməlidir, əks təqdirdə istehla olunan bütün şərablar brendi adlandırılır. Hətta keçmiş SSRİ – də də şərabçılıq əhəmiyyətli rol oyanyırdı. Orijinal şərablar Fransanın bir neçə hissəsində hazırlanır, yalnız buradan əldə edilmiş məhsullardan isti...
Orijinal şərablar hansı müddətə palıddan düzəldilmiş çəlləklərdə saxlanılır?
ən azı 30 ay müddətinə
357
phrase
short
dc57c487-7d6d-403d-8fca-2bbaf6f91d32
understanding_extractive_qa_0175
Köpək
Bala sayı, uyğunlaşma sıxlığı, uyğunlaşma zamanı, dişini dölləyən erkəklərin sayı ya da erkəyin döl keyfiyyəti kimi faktorlara bağlıdır. Bala doğulduğunda, yalnız burnu açıqdır. Təxminən olaraq 14-cü gündə gözləyər, 21-ci gündə qulaqlar açılar. Ana it, doğumda son balanın gəlməsi ilə birlikdə bala toplama mühərrik şabl...
Balaların qulaqları neçənci gündə açılır?
21-ci gündə
216
date
short
2127c07f-6fe4-494a-b778-50b9a8f6d022
understanding_extractive_qa_0176
Dünya okeanı
Elmi tədqiqatlar aparmaq məqsədi ilə ilk dünya səyahəti 1872–74-cü illərdə 'Çellencer' ingilis gəmisində həyata keçirilmişdir İlkin su vulkan püskürmələri zamanı ayrılan yuvenil suların hesabına xloridli xassəyə malik olmuşdur. Daha sonra okean suyunun silisiumlu süxurlarla və çaylar vasitəsi ilə gətirilən karbonatlrla...
Okean suyunun duzluluğu hansı vahidlə ölçülür?
promil ilə
799
short
long
12e577f4-0b0e-44ab-9d4d-8d71bf77bba3
understanding_extractive_qa_0177
Rumıniya
Bu dövlətlər 1310-cu ildə I Basarab tərəfindən qurulmuş Valaxiya Bəyliyi və 1352-ci ildə Dragoş tərəfindən qurulmuş Moldova dövlətidir. Günümüzdəki Rumıniyanın bir parçası olan Erdel isə 10-16-cı əsrlər arasında Macarıstan Krallığının bir parçası idi. 15-ci və 16-cı əsrlərdə bu üç ölkə Osmanlı Dövlətinin himayəsi altın...
Osmanlı dövründə Valaxiya və Moldova hansı statusa malik idilər?
vassal dövlətlər
369
short
medium
042bdc30-0061-4fdc-91d0-699e82aa541b
understanding_extractive_qa_0178
Onurğa beyni
commissura alba vasitəsilə birləşmişdir; bu bitişmə ön ciyə liflərinin orta xətdə çarpazlaşması nəticəsində əmələ gəlmiş və özü də ön boz bitişməyə ön tərəfdən söykənmişdir. Arxa kökləri təşkil edən liflər onurğa beyninə daxil olub dal buynuzun içəri tərəfində dar bir sahə tutur; bu sahəyə köklərin daxil olan məntəqəsi...
Hüdudi məntəqə lifləri onurğa beyninin hansı aparatında iştirak edir?
seqmentar aparatında
835
short
long
818f45d0-9ce0-4e55-ac32-3a11635c8e5d
understanding_extractive_qa_0179
Qafqaz Albaniyası
Bunlardan ən böyük və siyasi cəhətdən ən əhəmiyyətliləri vilayətlər sayılırdı. Üç vilayət (Qəbələ, Şəki, Kambisena) həm də inzibati-kilsə vahidləri, yepiskopluq idilər ki, bunların da nümayəndələri (yepiskoplar) bütün alban kilsə məclislərində iştirak edirdilər. Solsahil Albaniyasına adları çəkilən havarlardan başqa, i...
Üç vilayət hansı inzibati-kilsə vahidi sayılırdı?
yepiskopluq
149
short
long
34457dac-2a28-4712-8546-5265f6f64af4
understanding_extractive_qa_0180
Cənubi Azərbaycan
Texniki bitkilərdən isə şəkər çuğunduru, kətan, tütün, pambıq, yağlı bitkilərdən günəbaxan, soya və s. yetişdirilir. Bağçılıq, üzümçülük, subtropik meyvəçilik inkişaf etmişdir. Badam, kişmiş ixracat əhəmiyyətlidir. Əhali bostançılıq və tərəvəzçiliklədə məşğul olur. Düzən ərazilərdə camış, dəvə, dağlarda qoyun, arı, at ...
Orta Asiyadan yaxın şərqə el axınları hansı keçidlər ilə olmuşdur?
Dərbənd və Daryal keçidləri
676
phrase
long
82450ed1-4875-440c-8ed8-fe1865dbc5f1
understanding_extractive_qa_0181
İran azərbaycanlıları
The Caucasus: an introduction. US: Oxford University Press. 2010. Tadeusz Swietochowski. Islam and the Growth of National Identity in Soviet Azerbaijan.
Tadeusz Swietochowski'nin kitabının adı nədir?
Islam and the Growth of National Identity in Soviet Azerbaijan
89
entity
short
a5ee2f8b-e808-49bb-bdd4-94c14b8c3109
understanding_extractive_qa_0182
Şərab
Açıq – küləş rəngində olan içki sizə şərabın çox cavan olmasından və az saxlanılmasından xəbər verir. Küləş sarısı və yaxud qızılı şərablar orta ölçülü saxlanılmanın göstərircidir. Yantar, alov qırmızısı rəngində olanlar çox vaxt saxlanılmış və köhnə şərab olduğunu xəbər verir. Həmçinin şərabın saxlanılmasından asılı o...
Yantar, alov qırmızısı rəngində olan şərablar nəyi göstərir?
çox vaxt saxlanılmış və köhnə şərab olduğunu
221
phrase
short
c8351cbb-647f-4f2f-990f-bfaf3758d421
understanding_extractive_qa_0183
Əlincə qalası
Azərbaycanda orta əsrlər dövründə baş verən feodal çəkişmələri və müharibələri nəticəsində Əlincə qalası dağılmış və siyasi hadisələrdəki mövqeyini itirmişdir. Teymurilərin, Ağqoyunluların və Qaraqoyunluların hakimiyyəti dövrü XIV əsrin 80-ci illərində Azərbaycan şəhərləri daha ciddi bir təhlükəyə məruz qaldı. Mərkəzi ...
Cəlairi hökmdarı Sultan Əhməd nə etməyə məcbur oldu?
bütün əmlakını Təbrizdə qoyaraq qaçmağa
488
phrase
medium
e2afd1c9-dbae-4374-9617-2f5559248a21
understanding_extractive_qa_0184
Azərbaycanın İstiqlal Bəyannaməsi
Bakıya çatandan dərhal sonra İ. Heydərov bolşeviklər tərəfindən həbs edildi. Bununla əlaqədar olaraq, Zaqafqaziya Seyminin üzvü Camo bəy Hacınski İ. Heydərovun azad edilməsi üçün təcili tədbirlər görməyi təklif etdi. Stepan Şaumyanla sövdələşməyə girib, separat danışıqlar aparmış S. O. Tiqranyan isə Bakıdan yalnız 1918...
İ. Heydərov Bakıya çatandan sonra kim tərəfindən həbs edildi?
bolşeviklər tərəfindən
41
phrase
long
ab456918-0faa-47a7-a2a7-db9ea3964fcb
understanding_extractive_qa_0185
Mil (ölçü vahidi)
Mil — uzunluq ölçü vahidi Ümumi məlumat Fərsənglə eyni vaxtda uzunluq ölçmək məqsədilə mildən də istifadə olunmuşdur. Qeyd edək ki. 1 mil fərsəxin üçdə birinə bərabərdir ki, bu da 1,6 km deməkdir. Qədim Romada mil min qoşa addıma, yəni 2000 m-ə bərabər götürülmüşdür ki, bu da orta hesabla 2 km eləyir. Xarici keçidlər
Qədim Romada mil neçə metrə bərabər götürülmüşdür?
2000 m
236
number
short
6b191ab2-cae1-497e-a867-923eec842513
understanding_extractive_qa_0186
İslandiya
Adada gündəlik şəkildə vulkan püskürmələri baş verir. İslandiyaya ən yaxın quru ərazisi Danimarka tabeliyində olan Qrenlandiyadır, onlar arasında məsafə 350 km-dir. Digər dövlətlərlə olan məsafə Norveçlə 1050, Şotlandiya ilə 800 km təşkil edir. İslandiyanın paytaxtı Reykyavik şəhəridir. 120.000 min nəfər əhalisi olan ş...
İslandiyada gündəlik şəkildə nə baş verir?
vulkan püskürmələri
23
short
short
62ddb255-d46d-440f-8c8a-76fcac1c793f
understanding_extractive_qa_0187
Kök (orqan)
Mil kök sistemi, adətən, toxumdan təzə çıxmış cavan İkiləpəli bitkilərdə yaxşı görünür. İkiləpəli bitkilərin çoxu mil kök sisteminə malikdir. Əvəlikdə, lobyada, günəbaxan, yerkökü və yoncada iıikişaf etmiş əsas kök yaxşı nəzərə çarpır. Saçaqlı kök sistemi daha çox birləpəli bitkilərdə — taxılların hamısında, soğan, sar...
İkiləpəli bitkilərin çoxu hansı kök sisteminə malikdir?
mil kök sisteminə
114
short
short
df6d5805-f3d4-46c5-b5e1-05e50988c834
understanding_extractive_qa_0188
Psixologiya
Psixologiya (q.yun. ψυχή — ruh, ruhi aləm; λόγος — bilik, öyrənmək, elm; köhnə Azərbaycandilli mənbələrdə ruhiyyat, az-əbcəd. روحيات) — canlı varlıqların psixikasını, psixi və ruhi fəaliyyətinin prosesini öyrənən elm. Psixologiya termini evristik baxımdan elmin predmetini dəqiq ifadə edir: psixologiya –psixika haqqında...
Psixologiya elminin predmeti necə xarakterizə olunur?
mürəkkəb və çoxcəhətlidir
358
phrase
short
92b8f33b-c248-4e7b-ac86-7f2546dcc753
understanding_extractive_qa_0189
"Hərbi xidmətlərə görə" medalı
Qəlibin ölçüsü 46 mm x 22 mm-dir. Medalın ikinci təsviri Azərbaycan Respublikasının 6 fevral 1998-ci il tarixli 429-IQD nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir. Həmin təsvirdə qeyd deyilir: 'Hərbi xidmətlərə görə' medalı milli ornamentli ensiz lövhə ilə birgə bürüncdən tökülmüş, dairəvi ornamentli və mərkəzdən paylanan şü...
Medalın təsviri hansı qanunla təsdiq edilmişdir?
Azərbaycan Respublikasının 6 fevral 1998-ci il tarixli 429-IQD nömrəli Qanunu ilə
57
phrase
medium
2916896c-6128-4b5b-9240-6692fedd6924
understanding_extractive_qa_0190
Əlifba
Monqol və mancurlar bu yazı formasından istifadə etmişlər. Üfuqi yazı formaları daha geniş yayılmışdır. Üfuqi yazıların üç forması vardır: sağdan sola; b) sağdan sola, soldan sağa; c) soldan sağa. İkinci növ yazı üsulu bustrofedon yazı adlanır. Onun qüsurlu cəhəti ondadır ki, istiqamət dəyişdikdə hərflərin yazılışı güz...
Bustrofedon yazının qüsurlu cəhəti nədir?
istiqamət dəyişdikdə hərflərin yazılışı güzgüvari şəkildə dəyişir
277
phrase
short
74063040-e1a2-4e54-81d1-5cf22a4f226c
understanding_extractive_qa_0191
İordaniya
Həmçinin rumi katoliklər, yaxud melkit katoliklər, erməni-qriqoryan, süryani ortodokslar və az sayda protestantlar (anqlikan, lüteran, baptistlər və s.) da vardır. Ən çox diqqət çəkən məkanlardan biri də Amman şəhərində olan Roma teatrıdır. Bu teatr öz qədimliyi ilə seçilir. Burada 33 sırada 5000-ə qədər tamaşaçı otura...
Petra şəhəri hansı iki yer arasında yerləşir?
Lut gölü ilə Aqaba körfəzi arasında
429
phrase
medium
3d99b327-2706-4d57-a1ab-7d0d7cdadf58
understanding_extractive_qa_0192
Birinci Dünya Müharibəsi
Alman agentləri İrlandiyada iş aparırdılar və bir irland millətçisi Rocer Keysment alman sualtı qayığında İrlandiyaya gəlib 1916-cı il Pasxa qiyamına hazırlıq gördü və başlanan qiyam Britaniya tərəfindən yatırıldı. 1915-ci ildə Almaniya və onun müttəfiqləri əsas zərbəni Rusiyaya qarşı yönəldərək onu tam məğlubiyyətə uğ...
Almanlar Varşavanı nə vaxt tutdular?
avqust ayında
597
date
medium
55ad759a-8faa-47fe-a6dd-e00e182062a9
understanding_extractive_qa_0193
Riyaziyyat
Bununla belə, saf riyaziyyat mövzuları çoxlu tətbiqlərə malikdir. Məsələn, kriptoqrafiyada ədədlər nəzəriyyəsi tətbiq olunur. Bu diqqətəlayiq fakt, hətta "ən saf" riyaziyyatın da çox vaxt praktik tətbiqlərə malik olduğunu ortaya qoyur. Fizik Yucin Viqner bu fenomeni "riyaziyyatın ağlasığmaz effektivliyi" adlandırır. Ri...
Kriptoqrafiya hansı riyaziyyat sahəsindən istifadə edir?
ədədlər nəzəriyyəsi
91
short
short
c59c30c5-7adc-4abb-a4a8-5ffab9a5f77e
understanding_extractive_qa_0194
Avesta
Həqiqətdə isə Sasanilər dövründə toplanmış Avesta 348 fəsildən ibarət olmuşdur. İ. Purdavudun yazdığına görə Avesta, o cümlədən qatların məzmunu xoşniyyət, xeyirxalıq və bunlara əməl etməkdən ibarətdir. Qatlarda deyilir: "Biz o şəxsə hörmət edirik ki, o, birinci dəfə Zərdüştün beş duasını müqəddəs sayıb onu oxusun." Bu...
Sasanilər dövründə toplanmış Avesta neçə fəsildən ibarət olmuşdur?
348 fəsildən
50
number
short
89442365-e6fd-4a54-aa15-71f3ec9b61f0
understanding_extractive_qa_0195
Qədim Misir
II Ramses dövründə Misirin Xet şahlığı ilə münasibətləri III Tutmos dövrünün Misirin Mitanni ilə münasibətlərini xatırladırdı. Fərq bunda idi ki, Xet şahlığı Mitannidən xeyli güclü idi. Mitanni şahını öz ölkəsində məğlub etmək olardı və Suriyadan əl çəkməyə məcbur etmək olardı. Xet dövlətini məğlub etməyə isə Misirin g...
II Ramzes və Xet çarlığı arasında sülh müqaviləsi hansı ildə imzalanmışdır?
e.ə. 1280-ci ildə
605
date
medium
c92e4150-0de4-47bc-b9ee-bcbc373e19f3
understanding_extractive_qa_0196
Bal
Tərkibində 40 % fruktoza və 36% qlükoza olur. pH-ı 4,0-dür. Kifayət qədər mikrob əleyhinə, bakterialara, göbələklərə qarşı təsirə malikdir. Ümumi gücləndirici vasitədir. Yuxusuzluq, mədə-bağırsaq, öd kisəsi və böyrək xəstəlikləri zamanı istifadə olunur. Cökə balı daha çox keyfiyyətli balların siyahısına aiddir və ən ço...
Cökə balının tərkibində neçə faiz fruktoza var?
40 %
11
number
short
b9377104-34a2-4294-bfd6-ab4b5c80f28d
understanding_extractive_qa_0197
İsgəndər Həmidov
8 fevralda İsgəndər Həmidov AzTV-də birbaşa efirə çıxmış, lakin Rəhim Qazıyev dəstələri ilə birlikdə studiyaya başqın etmişdir. AXC hökuməti bunu dövlət çevrilişinə cəhd kimi qiymətləndirmiş, həm Qazıyevi, həm də Hüseynovu vəzifələrindən azad etmişdi. Buna baxmayaraq, Hüseynov özünə sadiq əsgərləri ilə birlikdə Gəncəyə...
İsgəndər Həmidov və dəstəsi hansı tarixdə AzTV-nin önünə gəlmişdilər?
30 martda
567
date
medium
3d6b8888-63b3-4a22-90a2-57c14f3dcbf7
understanding_extractive_qa_0198
Fatimə
Xəstə yatağındakı çıxışları Dəfni və Əlinin sözləri Fatimə H.Q. 11-ci ilin Cəmadiyəlaxır ayının 3-də (M. 27 avqust 632) aldığı zərbədən evində vəfat edir. Vəsiyyətinə əsasən öz yaxınları tərəfindən gecə ikən Mədinədə atası Məhəmmədin məzarı ilə minbəri arasında dəfn olunmuşdur.Şiə alimləri Fatimənin gecə dəfn edilməsi ...
Əlinin əmisi Fatimə üçün hansı təklifi verir?
görkəmli bir dəfn mərasimi keçirilməsini
620
phrase
medium
8b018389-fa99-49d2-8ab9-61d93b9feaac
understanding_extractive_qa_0199
Abdulla Şaiq
Bu əsərlərdə müəllif vətən, millət, müstəqillik arzularını dilə gətirib, milli dövlətçiliyimiz üçün yeni milli kadrlar hazırlanması məsələsini önə çəkib. Onun bu illərdə qələmə aldığı 'Yeni ay doğarkən', 'Türk ədəmi mərkəziyyət Müsavata ithaf', 'Arazdan Turana' kimi şeirləri ədəbi mühitdə dəyərləndirilən poeziya örnəkl...
Şairin 'İki mücahid' və ya 'Atı yaralı əsgər' şeirində hansı tarixi hadisələr əks olunub?
cahan savaşının yaraları, erməni daşnaklarının Azərbaycan torpaqlarındakı vəhşiliyi, Qarabağdakı fitnə-fəsadları
521
phrase
medium
610afa86-8555-445f-bd45-f1f948035e42
understanding_extractive_qa_0200
Fosfor
Heyvanat mənşəli məhsullardakı fosfor orqanizmdə 95%, bitki mənşəli məhsullardakı isə 55–60% mənimsənilir. Fosforun mənimsənilməsi kalsiumun mənimsənilməsindən, qidanın tərkibindəki zülalın miqdarından və digər amillərdən asılıdır. Fosforun miqdarı mq%-lə belədir: 59 Hollandiya pendiri – 544; lobya – 541; ərgin pendiri...
Fosfor hüceyrələrin hansı maddələrinin tərkibinə daxildir?
DNT və RNT, fosfolipidlər, qliserin, yağ turşuları və fosfat turşusunun mürəkkəb efirləri, fotosintezdə iştirak edən saxarofosfatlar (şəkərlərin fosfat efirləri); ATF – hüceyrənin universal energetik maddəsi
448
phrase
medium
9d438677-cfbc-476f-990d-4c631b93e683