Podręcznik Fizyka dla szkół wyższych powstał po to, by udostępnić studentom za darmo materiały dydaktyczne spełniające najwyższe standardy akademickie. Podręcznik stworzony został przez OpenStax, fundację non-profit działającą przy Rice University w Stanach Zjednoczonych.
Wierzymy, że przyszłość edukacji to swobodny i wygodny dostęp do najlepszych treści, równy dla wszystkich. Fundacja OpenStax realizuje tę misję, tworząc wysokiej jakości podręczniki i udostępniając je studentom i wykładowcom. W ramach projektu opublikowano ponad 20 darmowych podręczników z różnych dziedzin nauki.
Fizyka dla szkół wyższych to polska adaptacja trzytomowej publikacji University Physics, wydanej jesienią 2016 roku. To najbardziej nowatorski i aktualny podręcznik fizyki na polskim rynku. Publikacja przygotowana została przez OpenStax Polska we współpracy z siedmioma czołowymi uczelniami w kraju i jest odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie na treści mające wysokie walory dydaktyczne, a zarazem atrakcyjne dla współczesnych studentów. Otwarta licencja Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0) gwarantuje całkowicie bezpłatny dostęp i niemal nieograniczone możliwości korzystania z publikacji.
Jedną z największych, w naszym przekonaniu, zalet podręcznika jest jego wersja cyfrowa. Plik w formacie PDF można pobrać ze strony OpenStax.org. Aby jednak wykorzystać pełny potencjał, jaki daje otwarta licencja i nowe technologie informatyczne, udostępniamy tę publikację przede wszystkim na platformie OpenStax CNX, którą specjalnie w tym celu przystosowaliśmy do obsługi języków innych niż angielski i przetłumaczyliśmy na język polski. Platforma, oprócz zapewnienia wygodnego dostępu do podręcznika, umożliwia również łatwą adaptację jego treści do indywidualnych potrzeb. Jeśli więc pomyślicie Państwo o wykorzystaniu fragmentów publikacji do przygotowania własnych materiałów, nie ma żadnych przeszkód prawnych ani technicznych, aby to uczynić.
W pracę nad podręcznikiem zaangażowanych było 52 pracowników naukowych z siedmiu instytucji akademickich. Kilka osób z tego grona okazało nam szczególną pomoc, za co bardzo dziękujemy:
Adaptacja podręcznika została sfinansowana z grantu The Brian D. Patterson USA-International Foundation. Serdecznie dziękujemy.
OpenStax to fundacja charytatywna z siedzibą w Rice University w USA. Misją fundacji jest ułatwianie studentom dostępu do edukacji. Pierwszy otwarty podręcznik fundacja wydała w 2012 roku. Od tamtej pory jej oferta podręczników rozrosła się do ponad 20 pozycji. Korzystają z nich setki tysięcy studentów na całym świecie. Opracowane w ramach projektu oprogramowanie pomagające zwiększyć efektywność uczenia się poprzez adaptacyjną personalizację ścieżek edukacyjnych jest obecnie w fazie pilotażu w szkołach podstawowych i średnich. OpenStax realizuje swoją misję dzięki hojności innych organizacji charytatywnych. Darowizny te oraz usługi i zasoby otrzymywane na preferencyjnych warunkach od innych partnerów pozwalają nam pokonywać najczęściej występujące bariery utrudniające osiągnięcie sukcesu zarówno studentom jak i wykładowcom.
Fizyka dla szkół wyższych jest udostępniana na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0), która zezwala każdemu na dowolne rozpowszechnianie, modyfikowanie i rozszerzanie treści pod warunkiem uznania autorstwa OpenStax i osób podpisanych pod oryginałem. Otwarta licencja umożliwia Państwu wyjęcie z tej publikacji rozdziału lub fragmentu, które potrzebujecie do zajęć. Stwórzcie własne treści, modyfikując istniejące i układając je w dowolnej kolejności. Następnie prześlijcie studentom bezpośredni odnośnik do swojej publikacji na platformie OpenStax CNX. Platforma OpenStax CNX istnieje od 1999 roku i ma zapewnione stabilne finansowanie. Opublikowano na niej dziesiątki tysięcy zasobów edukacyjnych w wielu językach.
Wszystkie podręczniki OpenStax przechodzą rygorystyczny proces recenzji. Mimo to niektóre błędy mogły zostać przeoczone, co zdarza się w każdej profesjonalnej publikacji. Nasze książki są cyfrowe, dlatego możemy uaktualniać je, ilekroć zachodzi taka konieczność. By zaproponować poprawkę, prosimy skorzystać z odnośnika na stronie podręcznika na OpenStax.org. Zgłoszone poprawki są oceniane przez ekspertów.
Niniejsza publikacja jest dostępna za darmo na stronie internetowej i w formacie PDF. Podręcznik zostanie również wydrukowany w małym nakładzie i będzie można go znaleźć w bibliotekach uczelni partnerskich.
Fizyka dla szkół wyższych, podobnie jak podręcznik University Physics, na którym się opiera, przeznaczona jest dla zajęć z fizyki ogólnej z elementami analizy matematycznej, trwających 2-3 semestry. Treść dopasowano pod względem zakresu i kolejności do praktyki dydaktycznej większości uczelni prowadzących takie zajęcia. Wiedza fizyczna jest fundamentem we wszystkich zawodach związanych z naukami ścisłymi, przyrodniczymi, medycznymi i technicznymi. Niniejsza publikacja pomoże studentom poznać kluczowe pojęcia fizyczne i zrozumieć, jak te pojęcia odnoszą się do ich własnego życia oraz otaczającej ich rzeczywistości. Z uwagi na rozległy zakres materiału, aby ułatwić korzystanie z podręcznika, podzielono go na trzy tomy.
Zakres wiedzy prezentowanej w podręczniku Fizyka dla szkół wyższych został dopasowany do typowych zajęć akademickich z fizyki ogólnej prowadzonych przez 2-3 semestry. Staraliśmy się zaprezentować fizykę jako dziedzinę ciekawą i zrozumiałą, zachowując zarazem niezbędny rygor matematyczny. Mając to na względzie, treść niniejszego podręcznika została ułożona w logicznej kolejności, od kwestii podstawowych do bardziej zaawansowanych, odwołuje się do wiedzy, jaką studenci uzyskali z dotychczasowych części, i podkreśla powiązania między zagadnieniami, a także między teorią a praktyką. Celem każdego podrozdziału jest nie tylko nauczenie pojęć, ale także zbudowanie umiejętności posługiwania się nimi – umiejętności, która przyda się studentom w przyszłej pracy zawodowej lub dalszej nauce. Układ i metodologia podręcznika powstały we współpracy z doświadczonymi wykładowcami fizyki.
TOM I
Część 1: Mechanika
Część 2: Fale i akustyka
TOM II
Część 1: Termodynamika
Część 2: Elektryczność i magnetyzm
TOM III
Część 1: Optyka
Część 2: Fizyka współczesna
W całym podręczniku Fizyka dla szkół wyższych zagadnienia prezentowane są zarówno w sposób klasyczny, z uwzględnieniem historycznych metod i technik, jak i w aspekcie współczesnych zastosowań. Większość rozdziałów zaczyna się od obserwacji lub doświadczeń, które umieszczają materiał w kontekście praktycznym. Sposób prezentacji materiału i logikę wywodu oparto na wieloletnim doświadczeniu zebranym przez wykładowców fizyki. Zastosowane w podręczniku podejście, równoważące klarowność wyjaśnień z naukowym rygorem, sprawdziło się w trakcie ich pracy ze studentami. W tekście zamieszczono odnośniki do wcześniejszych treści, aby studenci mogli łatwo przypominać sobie poruszane zagadnienia, a potem wracać do bieżącego wywodu, co ułatwia zrozumienie powiązań między tematami. Najważniejsze postacie i eksperymenty historyczne omawiane są w głównym tekście, a nie w ramkach lub na marginesie, aby nie utrudniać czytelnikowi budowania intuicyjnego rozumienia prezentowanych kwestii. Najważniejsze pojęcia, definicje i wzory wyeksponowano w tekście i przytoczono je ponownie w podsumowaniu na końcu każdego rozdziału. Przykłady i zdjęcia starano się dobrać w taki sposób, aby w miarę możliwości dotyczyły współczesnych zastosowań fizyki lub nowoczesnych technologii znanych studentom z codziennego życia, od smartfonów przez internet po nawigację satelitarną.
Rozwiązania przykładowych zadań zamieszczonych w każdym rozdziale zazwyczaj podzielone są na trzy części: Strategia rozwiązania, Rozwiązanie i Znaczenie, które pokazują, jak podejść do zadania, jak przekształcić równania i wreszcie jak sprawdzić i zinterpretować wynik. Dodatkowo pod przykładami często znaleźć można sekcję Sprawdź, czy rozumiesz, która zawiera pytania i odpowiedzi pomagające studentom utrwalić sobie kluczowe wnioski z przykładu. Sekcja Strategie rozwiązywania zadań zamieszczona w każdym rozdziale rozbija sposoby podchodzenia do różnych problemów na łatwe do zapamiętania kroki. Na końcu każdego rozdziału znajduje się również zbiór różnorodnych zadań umożliwiający sprawdzenie zdobytej wiedzy.
Odpowiedzi do wszystkich zadań umieszczono na końcu podręcznika w sekcji Rozwiązania zadań.
Na stronie OpenStax.org można znaleźć materiały dodatkowe w języku angielskim, przeznaczone zarówno dla studentów jak i wykładowców — między innymi przewodniki użytkownika, slajdy w formacie PowerPoint, a także arkusze odpowiedzi i rozwiązań dla prowadzących zajęcia i studentów. Aby uzyskać dostęp do materiałów dla wykładowców, należy posiadać zweryfikowane konto instruktorskie, o które można poprosić przy logowaniu na OpenStax.org. Zasoby te są ściśle dopasowane do podręcznika.
Partnerzy projektu OpenStax pomagają dostarczać wysokiej jakości zasoby edukacyjne, w cenie dostępnej dla wszystkich studentów i wykładowców. Ich narzędzia zostały zintegrowane z podręcznikami dostępnymi w języku angielskim. Aby uzyskać dostęp do zasobów i usług oferowanych przez naszych partnerów, odwiedź stronę danego podręcznika na OpenStax.org.
Podręcznik Fizyka dla szkół wyższych powstał w ramach projektu OpenStax Polska fundacji Katalyst Education. W 2018 roku powstała fundacja OpenStax Poland, która przejęła pracę od fundacji Katalyst Education pracę nad publikacją i promocją podręcznika.
Misją obu fundacji Katalyst Education i OpenStax Poland, opartych na filozofii Otwartych Zasobów Edukacyjnych, jest wyrównywanie szans wszystkich uczniów w Polsce, poprzez tworzenie cyfrowych narzędzi edukacyjnych i dostarczanie usług wspierających optymalne ich wykorzystanie. Więcej informacji: OpenStax.pl, katalysteducation.org.
Katalyst Education oraz OpenStax Poland należą do grupy White Star Foundations w Polsce. Więcej informacji: whitestarfoundations.org.
Samuel J. Ling, Truman State UniversityProf. Samuel Ling od 25 lat wykłada fizykę ogólną i specjalistyczną na Truman State University, będąc jednocześnie dyrektorem Wydziału Fizyki. Prof. Ling ma dwa stopnie doktorskie uzyskane na Boston University, jeden z chemii, a drugi z fizyki. Zanim rozpoczął pracę na Truman State University, był szefem zespołu badawczego w Indian Institute of Science w Bangalore. Prof. Ling jest również autorem podręcznika A First Course in Vibrations and Waves, wydanego przez Oxford University Press. Prof. Ling ma ogromny dorobek w dziedzinie badań nad kształceniem fizyków. Opublikował pracę na temat metod współpracy w nauczaniu fizyki. Za swój wkład w innowacyjne metody nauczania otrzymał nagrody Truman Fellow i Jepson Fellow. Jego publikacje dotyczyły dziedzin takich jak kosmologia, fizyka ciała stałego i optyka nieliniowa.
Jeff Sanny, Loyola Marymount UniversityDr Jeff Sanny uzyskał licencjat w dziedzinie fizyki w Harvey Mudd College w 1974 roku, a następnie stopień doktora w dziedzinie fizyki ciała stałego na University of California w Los Angeles w 1980 roku. Jesienią 1980 roku rozpoczął pracę na Loyola Marymount University, gdzie pełnił funkcję dyrektora wydziału oraz prodziekana. Nauczanie podstaw fizyki to jedno z jego ulubionych zajęć na uniwersytecie. Jest także wielkim propagatorem uczestnictwa studentów w badaniach naukowych i od wielu lat prowadzi studenckie koło naukowe zajmujące się fizyką przestrzeni kosmicznej.
Bill Moebs, PhDDr William Moebs uzyskał licencjat i doktorat w dziedzinie fizyki (w latach 1959 i 1965) na University of Michigan. Następnie na tej samej uczelni przez rok zajmował się pracą naukową, kontynuując swoje badania w dziedzinie fizyki cząstek elementarnych. W 1966 roku przeszedł na uniwersytet Indiana Purdue Fort Wayne (IPFW), gdzie w latach 1971-1979 piastował stanowisko dyrektora Wydziału Fizyki. W 1979 roku podjął pracę na Loyola Marymount University (LMU), kierując tamtejszym Wydziałem Fizyki w latach 1979-1986. Od 2000 roku jest na emeryturze. Publikował prace z zakresu fizyki cząstek elementarnych, kinetyki reakcji chemicznych, podziałów komórkowych, fizyki atomowej oraz nauczania fizyki.
Podręcznik Fizyka dla szkół wyższych powstał po to, by udostępnić studentom za darmo materiały dydaktyczne spełniające najwyższe standardy akademickie. Podręcznik stworzony został przez OpenStax, fundację non-profit działającą przy Rice University w Stanach Zjednoczonych.
Wierzymy, że przyszłość edukacji to swobodny i wygodny dostęp do najlepszych treści, równy dla wszystkich. Fundacja OpenStax realizuje tę misję, tworząc wysokiej jakości podręczniki i udostępniając je studentom i wykładowcom. W ramach projektu opublikowano ponad 20 darmowych podręczników z różnych dziedzin nauki.
Fizyka dla szkół wyższych to polska adaptacja trzytomowej publikacji University Physics, wydanej jesienią 2016 roku. To najbardziej nowatorski i aktualny podręcznik fizyki na polskim rynku. Publikacja przygotowana została przez OpenStax Polska we współpracy z siedmioma czołowymi uczelniami w kraju i jest odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie na treści mające wysokie walory dydaktyczne, a zarazem atrakcyjne dla współczesnych studentów. Otwarta licencja Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0) gwarantuje całkowicie bezpłatny dostęp i niemal nieograniczone możliwości korzystania z publikacji.
Jedną z największych, w naszym przekonaniu, zalet podręcznika jest jego wersja cyfrowa. Plik w formacie PDF można pobrać ze strony OpenStax.org. Aby jednak wykorzystać pełny potencjał, jaki daje otwarta licencja i nowe technologie informatyczne, udostępniamy tę publikację przede wszystkim na platformie OpenStax CNX, którą specjalnie w tym celu przystosowaliśmy do obsługi języków innych niż angielski i przetłumaczyliśmy na język polski. Platforma, oprócz zapewnienia wygodnego dostępu do podręcznika, umożliwia również łatwą adaptację jego treści do indywidualnych potrzeb. Jeśli więc pomyślicie Państwo o wykorzystaniu fragmentów publikacji do przygotowania własnych materiałów, nie ma żadnych przeszkód prawnych ani technicznych, aby to uczynić.
W pracę nad podręcznikiem zaangażowanych było 52 pracowników naukowych z siedmiu instytucji akademickich. Kilka osób z tego grona okazało nam szczególną pomoc, za co bardzo dziękujemy:
Adaptacja podręcznika została sfinansowana z grantu The Brian D. Patterson USA-International Foundation. Serdecznie dziękujemy.
OpenStax to fundacja charytatywna z siedzibą w Rice University w USA. Misją fundacji jest ułatwianie studentom dostępu do edukacji. Pierwszy otwarty podręcznik fundacja wydała w 2012 roku. Od tamtej pory jej oferta podręczników rozrosła się do ponad 20 pozycji. Korzystają z nich setki tysięcy studentów na całym świecie. Opracowane w ramach projektu oprogramowanie pomagające zwiększyć efektywność uczenia się poprzez adaptacyjną personalizację ścieżek edukacyjnych jest obecnie w fazie pilotażu w szkołach podstawowych i średnich. OpenStax realizuje swoją misję dzięki hojności innych organizacji charytatywnych. Darowizny te oraz usługi i zasoby otrzymywane na preferencyjnych warunkach od innych partnerów pozwalają nam pokonywać najczęściej występujące bariery utrudniające osiągnięcie sukcesu zarówno studentom jak i wykładowcom.
Fizyka dla szkół wyższych jest udostępniana na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0), która zezwala każdemu na dowolne rozpowszechnianie, modyfikowanie i rozszerzanie treści pod warunkiem uznania autorstwa OpenStax i osób podpisanych pod oryginałem. Otwarta licencja umożliwia Państwu wyjęcie z tej publikacji rozdziału lub fragmentu, które potrzebujecie do zajęć. Stwórzcie własne treści, modyfikując istniejące i układając je w dowolnej kolejności. Następnie prześlijcie studentom bezpośredni odnośnik do swojej publikacji na platformie OpenStax CNX. Platforma OpenStax CNX istnieje od 1999 roku i ma zapewnione stabilne finansowanie. Opublikowano na niej dziesiątki tysięcy zasobów edukacyjnych w wielu językach.
Wszystkie podręczniki OpenStax przechodzą rygorystyczny proces recenzji. Mimo to niektóre błędy mogły zostać przeoczone, co zdarza się w każdej profesjonalnej publikacji. Nasze książki są cyfrowe, dlatego możemy uaktualniać je, ilekroć zachodzi taka konieczność. By zaproponować poprawkę, prosimy skorzystać z odnośnika na stronie podręcznika na OpenStax.org. Zgłoszone poprawki są oceniane przez ekspertów.
Niniejsza publikacja jest dostępna za darmo na stronie internetowej i w formacie PDF. Podręcznik zostanie również wydrukowany w małym nakładzie i będzie można go znaleźć w bibliotekach uczelni partnerskich.
Fizyka dla szkół wyższych, podobnie jak podręcznik University Physics, na którym się opiera, przeznaczona jest dla zajęć z fizyki ogólnej z elementami analizy matematycznej, trwających 2-3 semestry. Treść dopasowano pod względem zakresu i kolejności do praktyki dydaktycznej większości uczelni prowadzących takie zajęcia. Wiedza fizyczna jest fundamentem we wszystkich zawodach związanych z naukami ścisłymi, przyrodniczymi, medycznymi i technicznymi. Niniejsza publikacja pomoże studentom poznać kluczowe pojęcia fizyczne i zrozumieć, jak te pojęcia odnoszą się do ich własnego życia oraz otaczającej ich rzeczywistości. Z uwagi na rozległy zakres materiału, aby ułatwić korzystanie z podręcznika, podzielono go na trzy tomy.
Zakres wiedzy prezentowanej w podręczniku Fizyka dla szkół wyższych został dopasowany do typowych zajęć akademickich z fizyki ogólnej prowadzonych przez 2-3 semestry. Staraliśmy się zaprezentować fizykę jako dziedzinę ciekawą i zrozumiałą, zachowując zarazem niezbędny rygor matematyczny. Mając to na względzie, treść niniejszego podręcznika została ułożona w logicznej kolejności, od kwestii podstawowych do bardziej zaawansowanych, odwołuje się do wiedzy, jaką studenci uzyskali z dotychczasowych części, i podkreśla powiązania między zagadnieniami, a także między teorią a praktyką. Celem każdego podrozdziału jest nie tylko nauczenie pojęć, ale także zbudowanie umiejętności posługiwania się nimi – umiejętności, która przyda się studentom w przyszłej pracy zawodowej lub dalszej nauce. Układ i metodologia podręcznika powstały we współpracy z doświadczonymi wykładowcami fizyki.
TOM I
Część 1: Mechanika
Część 2: Fale i akustyka
TOM II
Część 1: Termodynamika
Część 2: Elektryczność i magnetyzm
TOM III
Część 1: Optyka
Część 2: Fizyka współczesna
W całym podręczniku Fizyka dla szkół wyższych zagadnienia prezentowane są zarówno w sposób klasyczny, z uwzględnieniem historycznych metod i technik, jak i w aspekcie współczesnych zastosowań. Większość rozdziałów zaczyna się od obserwacji lub doświadczeń, które umieszczają materiał w kontekście praktycznym. Sposób prezentacji materiału i logikę wywodu oparto na wieloletnim doświadczeniu zebranym przez wykładowców fizyki. Zastosowane w podręczniku podejście, równoważące klarowność wyjaśnień z naukowym rygorem, sprawdziło się w trakcie ich pracy ze studentami. W tekście zamieszczono odnośniki do wcześniejszych treści, aby studenci mogli łatwo przypominać sobie poruszane zagadnienia, a potem wracać do bieżącego wywodu, co ułatwia zrozumienie powiązań między tematami. Najważniejsze postacie i eksperymenty historyczne omawiane są w głównym tekście, a nie w ramkach lub na marginesie, aby nie utrudniać czytelnikowi budowania intuicyjnego rozumienia prezentowanych kwestii. Najważniejsze pojęcia, definicje i wzory wyeksponowano w tekście i przytoczono je ponownie w podsumowaniu na końcu każdego rozdziału. Przykłady i zdjęcia starano się dobrać w taki sposób, aby w miarę możliwości dotyczyły współczesnych zastosowań fizyki lub nowoczesnych technologii znanych studentom z codziennego życia, od smartfonów przez internet po nawigację satelitarną.
Rozwiązania przykładowych zadań zamieszczonych w każdym rozdziale zazwyczaj podzielone są na trzy części: Strategia rozwiązania, Rozwiązanie i Znaczenie, które pokazują, jak podejść do zadania, jak przekształcić równania i wreszcie jak sprawdzić i zinterpretować wynik. Dodatkowo pod przykładami często znaleźć można sekcję Sprawdź, czy rozumiesz, która zawiera pytania i odpowiedzi pomagające studentom utrwalić sobie kluczowe wnioski z przykładu. Sekcja Strategie rozwiązywania zadań zamieszczona w każdym rozdziale rozbija sposoby podchodzenia do różnych problemów na łatwe do zapamiętania kroki. Na końcu każdego rozdziału znajduje się również zbiór różnorodnych zadań umożliwiający sprawdzenie zdobytej wiedzy.
Odpowiedzi do wszystkich zadań umieszczono na końcu podręcznika w sekcji Rozwiązania zadań.
Na stronie OpenStax.org można znaleźć materiały dodatkowe w języku angielskim, przeznaczone zarówno dla studentów jak i wykładowców — między innymi przewodniki użytkownika, slajdy w formacie PowerPoint, a także arkusze odpowiedzi i rozwiązań dla prowadzących zajęcia i studentów. Aby uzyskać dostęp do materiałów dla wykładowców, należy posiadać zweryfikowane konto instruktorskie, o które można poprosić przy logowaniu na OpenStax.org. Zasoby te są ściśle dopasowane do podręcznika.
Partnerzy projektu OpenStax pomagają dostarczać wysokiej jakości zasoby edukacyjne, w cenie dostępnej dla wszystkich studentów i wykładowców. Ich narzędzia zostały zintegrowane z podręcznikami dostępnymi w języku angielskim. Aby uzyskać dostęp do zasobów i usług oferowanych przez naszych partnerów, odwiedź stronę danego podręcznika na OpenStax.org.
Podręcznik Fizyka dla szkół wyższych powstał w ramach projektu OpenStax Polska fundacji Katalyst Education. W 2018 roku powstała fundacja OpenStax Poland, która przejęła pracę od fundacji Katalyst Education pracę nad publikacją i promocją podręcznika.
Misją obu fundacji Katalyst Education i OpenStax Poland, opartych na filozofii Otwartych Zasobów Edukacyjnych, jest wyrównywanie szans wszystkich uczniów w Polsce, poprzez tworzenie cyfrowych narzędzi edukacyjnych i dostarczanie usług wspierających optymalne ich wykorzystanie. Więcej informacji: OpenStax.pl, katalysteducation.org.
Katalyst Education oraz OpenStax Poland należą do grupy White Star Foundations w Polsce. Więcej informacji: whitestarfoundations.org.
Samuel J. Ling, Truman State UniversityProf. Samuel Ling od 25 lat wykłada fizykę ogólną i specjalistyczną na Truman State University, będąc jednocześnie dyrektorem Wydziału Fizyki. Prof. Ling ma dwa stopnie doktorskie uzyskane na Boston University, jeden z chemii, a drugi z fizyki. Zanim rozpoczął pracę na Truman State University, był szefem zespołu badawczego w Indian Institute of Science w Bangalore. Prof. Ling jest również autorem podręcznika A First Course in Vibrations and Waves, wydanego przez Oxford University Press. Prof. Ling ma ogromny dorobek w dziedzinie badań nad kształceniem fizyków. Opublikował pracę na temat metod współpracy w nauczaniu fizyki. Za swój wkład w innowacyjne metody nauczania otrzymał nagrody Truman Fellow i Jepson Fellow. Jego publikacje dotyczyły dziedzin takich jak kosmologia, fizyka ciała stałego i optyka nieliniowa.
Jeff Sanny, Loyola Marymount UniversityDr Jeff Sanny uzyskał licencjat w dziedzinie fizyki w Harvey Mudd College w 1974 roku, a następnie stopień doktora w dziedzinie fizyki ciała stałego na University of California w Los Angeles w 1980 roku. Jesienią 1980 roku rozpoczął pracę na Loyola Marymount University, gdzie pełnił funkcję dyrektora wydziału oraz prodziekana. Nauczanie podstaw fizyki to jedno z jego ulubionych zajęć na uniwersytecie. Jest także wielkim propagatorem uczestnictwa studentów w badaniach naukowych i od wielu lat prowadzi studenckie koło naukowe zajmujące się fizyką przestrzeni kosmicznej.
Bill Moebs, PhDDr William Moebs uzyskał licencjat i doktorat w dziedzinie fizyki (w latach 1959 i 1965) na University of Michigan. Następnie na tej samej uczelni przez rok zajmował się pracą naukową, kontynuując swoje badania w dziedzinie fizyki cząstek elementarnych. W 1966 roku przeszedł na uniwersytet Indiana Purdue Fort Wayne (IPFW), gdzie w latach 1971-1979 piastował stanowisko dyrektora Wydziału Fizyki. W 1979 roku podjął pracę na Loyola Marymount University (LMU), kierując tamtejszym Wydziałem Fizyki w latach 1979-1986. Od 2000 roku jest na emeryturze. Publikował prace z zakresu fizyki cząstek elementarnych, kinetyki reakcji chemicznych, podziałów komórkowych, fizyki atomowej oraz nauczania fizyki.
Podręcznik Fizyka dla szkół wyższych powstał po to, by udostępnić studentom za darmo materiały dydaktyczne spełniające najwyższe standardy akademickie. Podręcznik stworzony został przez OpenStax, fundację non-profit działającą przy Rice University w Stanach Zjednoczonych.
Wierzymy, że przyszłość edukacji to swobodny i wygodny dostęp do najlepszych treści, równy dla wszystkich. Fundacja OpenStax realizuje tę misję, tworząc wysokiej jakości podręczniki i udostępniając je studentom i wykładowcom. W ramach projektu opublikowano ponad 20 darmowych podręczników z różnych dziedzin nauki.
Fizyka dla szkół wyższych to polska adaptacja trzytomowej publikacji University Physics, wydanej jesienią 2016 roku. To najbardziej nowatorski i aktualny podręcznik fizyki na polskim rynku. Publikacja przygotowana została przez OpenStax Polska we współpracy z siedmioma czołowymi uczelniami w kraju i jest odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie na treści mające wysokie walory dydaktyczne, a zarazem atrakcyjne dla współczesnych studentów. Otwarta licencja Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0) gwarantuje całkowicie bezpłatny dostęp i niemal nieograniczone możliwości korzystania z publikacji.
Jedną z największych, w naszym przekonaniu, zalet podręcznika jest jego wersja cyfrowa. Plik w formacie PDF można pobrać ze strony OpenStax.org. Aby jednak wykorzystać pełny potencjał, jaki daje otwarta licencja i nowe technologie informatyczne, udostępniamy tę publikację przede wszystkim na platformie OpenStax CNX, którą specjalnie w tym celu przystosowaliśmy do obsługi języków innych niż angielski i przetłumaczyliśmy na język polski. Platforma, oprócz zapewnienia wygodnego dostępu do podręcznika, umożliwia również łatwą adaptację jego treści do indywidualnych potrzeb. Jeśli więc pomyślicie Państwo o wykorzystaniu fragmentów publikacji do przygotowania własnych materiałów, nie ma żadnych przeszkód prawnych ani technicznych, aby to uczynić.
W pracę nad podręcznikiem zaangażowanych było 52 pracowników naukowych z siedmiu instytucji akademickich. Kilka osób z tego grona okazało nam szczególną pomoc, za co bardzo dziękujemy:
Adaptacja podręcznika została sfinansowana z grantu The Brian D. Patterson USA-International Foundation. Serdecznie dziękujemy.
OpenStax to fundacja charytatywna z siedzibą w Rice University w USA. Misją fundacji jest ułatwianie studentom dostępu do edukacji. Pierwszy otwarty podręcznik fundacja wydała w 2012 roku. Od tamtej pory jej oferta podręczników rozrosła się do ponad 20 pozycji. Korzystają z nich setki tysięcy studentów na całym świecie. Opracowane w ramach projektu oprogramowanie pomagające zwiększyć efektywność uczenia się poprzez adaptacyjną personalizację ścieżek edukacyjnych jest obecnie w fazie pilotażu w szkołach podstawowych i średnich. OpenStax realizuje swoją misję dzięki hojności innych organizacji charytatywnych. Darowizny te oraz usługi i zasoby otrzymywane na preferencyjnych warunkach od innych partnerów pozwalają nam pokonywać najczęściej występujące bariery utrudniające osiągnięcie sukcesu zarówno studentom jak i wykładowcom.
Fizyka dla szkół wyższych jest udostępniana na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0), która zezwala każdemu na dowolne rozpowszechnianie, modyfikowanie i rozszerzanie treści pod warunkiem uznania autorstwa OpenStax i osób podpisanych pod oryginałem. Otwarta licencja umożliwia Państwu wyjęcie z tej publikacji rozdziału lub fragmentu, które potrzebujecie do zajęć. Stwórzcie własne treści, modyfikując istniejące i układając je w dowolnej kolejności. Następnie prześlijcie studentom bezpośredni odnośnik do swojej publikacji na platformie OpenStax CNX. Platforma OpenStax CNX istnieje od 1999 roku i ma zapewnione stabilne finansowanie. Opublikowano na niej dziesiątki tysięcy zasobów edukacyjnych w wielu językach.
Wszystkie podręczniki OpenStax przechodzą rygorystyczny proces recenzji. Mimo to niektóre błędy mogły zostać przeoczone, co zdarza się w każdej profesjonalnej publikacji. Nasze książki są cyfrowe, dlatego możemy uaktualniać je, ilekroć zachodzi taka konieczność. By zaproponować poprawkę, prosimy skorzystać z odnośnika na stronie podręcznika na OpenStax.org. Zgłoszone poprawki są oceniane przez ekspertów.
Niniejsza publikacja jest dostępna za darmo na stronie internetowej i w formacie PDF. Podręcznik zostanie również wydrukowany w małym nakładzie i będzie można go znaleźć w bibliotekach uczelni partnerskich.
Fizyka dla szkół wyższych, podobnie jak podręcznik University Physics, na którym się opiera, przeznaczona jest dla zajęć z fizyki ogólnej z elementami analizy matematycznej, trwających 2-3 semestry. Treść dopasowano pod względem zakresu i kolejności do praktyki dydaktycznej większości uczelni prowadzących takie zajęcia. Wiedza fizyczna jest fundamentem we wszystkich zawodach związanych z naukami ścisłymi, przyrodniczymi, medycznymi i technicznymi. Niniejsza publikacja pomoże studentom poznać kluczowe pojęcia fizyczne i zrozumieć, jak te pojęcia odnoszą się do ich własnego życia oraz otaczającej ich rzeczywistości. Z uwagi na rozległy zakres materiału, aby ułatwić korzystanie z podręcznika, podzielono go na trzy tomy.
Zakres wiedzy prezentowanej w podręczniku Fizyka dla szkół wyższych został dopasowany do typowych zajęć akademickich z fizyki ogólnej prowadzonych przez 2-3 semestry. Staraliśmy się zaprezentować fizykę jako dziedzinę ciekawą i zrozumiałą, zachowując zarazem niezbędny rygor matematyczny. Mając to na względzie, treść niniejszego podręcznika została ułożona w logicznej kolejności, od kwestii podstawowych do bardziej zaawansowanych, odwołuje się do wiedzy, jaką studenci uzyskali z dotychczasowych części, i podkreśla powiązania między zagadnieniami, a także między teorią a praktyką. Celem każdego podrozdziału jest nie tylko nauczenie pojęć, ale także zbudowanie umiejętności posługiwania się nimi – umiejętności, która przyda się studentom w przyszłej pracy zawodowej lub dalszej nauce. Układ i metodologia podręcznika powstały we współpracy z doświadczonymi wykładowcami fizyki.
TOM I
Część 1: Mechanika
Część 2: Fale i akustyka
TOM II
Część 1: Termodynamika
Część 2: Elektryczność i magnetyzm
TOM III
Część 1: Optyka
Część 2: Fizyka współczesna
W całym podręczniku Fizyka dla szkół wyższych zagadnienia prezentowane są zarówno w sposób klasyczny, z uwzględnieniem historycznych metod i technik, jak i w aspekcie współczesnych zastosowań. Większość rozdziałów zaczyna się od obserwacji lub doświadczeń, które umieszczają materiał w kontekście praktycznym. Sposób prezentacji materiału i logikę wywodu oparto na wieloletnim doświadczeniu zebranym przez wykładowców fizyki. Zastosowane w podręczniku podejście, równoważące klarowność wyjaśnień z naukowym rygorem, sprawdziło się w trakcie ich pracy ze studentami. W tekście zamieszczono odnośniki do wcześniejszych treści, aby studenci mogli łatwo przypominać sobie poruszane zagadnienia, a potem wracać do bieżącego wywodu, co ułatwia zrozumienie powiązań między tematami. Najważniejsze postacie i eksperymenty historyczne omawiane są w głównym tekście, a nie w ramkach lub na marginesie, aby nie utrudniać czytelnikowi budowania intuicyjnego rozumienia prezentowanych kwestii. Najważniejsze pojęcia, definicje i wzory wyeksponowano w tekście i przytoczono je ponownie w podsumowaniu na końcu każdego rozdziału. Przykłady i zdjęcia starano się dobrać w taki sposób, aby w miarę możliwości dotyczyły współczesnych zastosowań fizyki lub nowoczesnych technologii znanych studentom z codziennego życia, od smartfonów przez internet po nawigację satelitarną.
Rozwiązania przykładowych zadań zamieszczonych w każdym rozdziale zazwyczaj podzielone są na trzy części: Strategia rozwiązania, Rozwiązanie i Znaczenie, które pokazują, jak podejść do zadania, jak przekształcić równania i wreszcie jak sprawdzić i zinterpretować wynik. Dodatkowo pod przykładami często znaleźć można sekcję Sprawdź, czy rozumiesz, która zawiera pytania i odpowiedzi pomagające studentom utrwalić sobie kluczowe wnioski z przykładu. Sekcja Strategie rozwiązywania zadań zamieszczona w każdym rozdziale rozbija sposoby podchodzenia do różnych problemów na łatwe do zapamiętania kroki. Na końcu każdego rozdziału znajduje się również zbiór różnorodnych zadań umożliwiający sprawdzenie zdobytej wiedzy.
Odpowiedzi do wszystkich zadań umieszczono na końcu podręcznika w sekcji Rozwiązania zadań.
Na stronie OpenStax.org można znaleźć materiały dodatkowe w języku angielskim, przeznaczone zarówno dla studentów jak i wykładowców — między innymi przewodniki użytkownika, slajdy w formacie PowerPoint, a także arkusze odpowiedzi i rozwiązań dla prowadzących zajęcia i studentów. Aby uzyskać dostęp do materiałów dla wykładowców, należy posiadać zweryfikowane konto instruktorskie, o które można poprosić przy logowaniu na OpenStax.org. Zasoby te są ściśle dopasowane do podręcznika.
Partnerzy projektu OpenStax pomagają dostarczać wysokiej jakości zasoby edukacyjne, w cenie dostępnej dla wszystkich studentów i wykładowców. Ich narzędzia zostały zintegrowane z podręcznikami dostępnymi w języku angielskim. Aby uzyskać dostęp do zasobów i usług oferowanych przez naszych partnerów, odwiedź stronę danego podręcznika na OpenStax.org.
Podręcznik Fizyka dla szkół wyższych powstał w ramach projektu OpenStax Polska fundacji Katalyst Education. W 2018 roku powstała fundacja OpenStax Poland, która przejęła pracę od fundacji Katalyst Education pracę nad publikacją i promocją podręcznika.
Misją obu fundacji Katalyst Education i OpenStax Poland, opartych na filozofii Otwartych Zasobów Edukacyjnych, jest wyrównywanie szans wszystkich uczniów w Polsce, poprzez tworzenie cyfrowych narzędzi edukacyjnych i dostarczanie usług wspierających optymalne ich wykorzystanie. Więcej informacji: OpenStax.pl, katalysteducation.org.
Katalyst Education oraz OpenStax Poland należą do grupy White Star Foundations w Polsce. Więcej informacji: whitestarfoundations.org.
Samuel J. Ling, Truman State UniversityProf. Samuel Ling od 25 lat wykłada fizykę ogólną i specjalistyczną na Truman State University, będąc jednocześnie dyrektorem Wydziału Fizyki. Prof. Ling ma dwa stopnie doktorskie uzyskane na Boston University, jeden z chemii, a drugi z fizyki. Zanim rozpoczął pracę na Truman State University, był szefem zespołu badawczego w Indian Institute of Science w Bangalore. Prof. Ling jest również autorem podręcznika A First Course in Vibrations and Waves, wydanego przez Oxford University Press. Prof. Ling ma ogromny dorobek w dziedzinie badań nad kształceniem fizyków. Opublikował pracę na temat metod współpracy w nauczaniu fizyki. Za swój wkład w innowacyjne metody nauczania otrzymał nagrody Truman Fellow i Jepson Fellow. Jego publikacje dotyczyły dziedzin takich jak kosmologia, fizyka ciała stałego i optyka nieliniowa.
Jeff Sanny, Loyola Marymount UniversityDr Jeff Sanny uzyskał licencjat w dziedzinie fizyki w Harvey Mudd College w 1974 roku, a następnie stopień doktora w dziedzinie fizyki ciała stałego na University of California w Los Angeles w 1980 roku. Jesienią 1980 roku rozpoczął pracę na Loyola Marymount University, gdzie pełnił funkcję dyrektora wydziału oraz prodziekana. Nauczanie podstaw fizyki to jedno z jego ulubionych zajęć na uniwersytecie. Jest także wielkim propagatorem uczestnictwa studentów w badaniach naukowych i od wielu lat prowadzi studenckie koło naukowe zajmujące się fizyką przestrzeni kosmicznej.
Bill Moebs, PhDDr William Moebs uzyskał licencjat i doktorat w dziedzinie fizyki (w latach 1959 i 1965) na University of Michigan. Następnie na tej samej uczelni przez rok zajmował się pracą naukową, kontynuując swoje badania w dziedzinie fizyki cząstek elementarnych. W 1966 roku przeszedł na uniwersytet Indiana Purdue Fort Wayne (IPFW), gdzie w latach 1971-1979 piastował stanowisko dyrektora Wydziału Fizyki. W 1979 roku podjął pracę na Loyola Marymount University (LMU), kierując tamtejszym Wydziałem Fizyki w latach 1979-1986. Od 2000 roku jest na emeryturze. Publikował prace z zakresu fizyki cząstek elementarnych, kinetyki reakcji chemicznych, podziałów komórkowych, fizyki atomowej oraz nauczania fizyki.
Podręcznik Makroekonomia – podstawy powstał po to, by bezpłatnie udostępnić studentom materiały dydaktyczne spełniające najwyższe standardy akademickie. Jest adaptacją podręcznika Principles of Macroeconomics 3e stworzonego przez OpenStax, fundację non-profit działającą przy Rice University w Stanach Zjednoczonych. Został wydany w 2023 roku przez OpenStax Polska, fundację non-profit z siedzibą w Warszawie.
\nWierzymy, że przyszłość edukacji to swobodny i wygodny dostęp do najlepszych treści, równy dla wszystkich. Fundacja OpenStax Poland wspólnie z fundacją OpenStax realizują tę misję, tworząc wysokiej jakości podr��czniki i udostępniając je studentom i wykładowcom. W ramach projektu opublikowano w języku polskim trzytomowy podręcznik Fizyka dla szkół wyższych (2018), jednotomową Psychologię (2020) oraz Mikroekonomię – podstawy.
\nMakroekonomia – podstawy to polska adaptacja podręcznika Principles of Macroeconomics 3e wydanego przez OpenStax. Dzięki modyfikacjom wprowadzonym przez polski zespół redakcyjny jest to jeden z najbardziej aktualnych podręczników do makroekonomii na polskim rynku. Publikacja przygotowana została przez OpenStax Poland we współpracy z wykładowcami: Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, Uniwersytetu Gdańskiego, Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Uniwersytetu Łódzkiego, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Akademii Leona Koźmińskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Uniwersytetu Warszawskiego. Publikacja jest odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie na treści mające wysokie walory dydaktyczne, a zarazem atrakcyjne dla współczesnych studentów i dostępne online bez żadnych opłat.
\nPodręcznik został wydany na otwartej licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0). Gwarantuje ona całkowicie bezpłatne użytkowanie i niemal nieograniczone możliwości korzystania z publikacji: wolny dostęp, swobodne pobieranie i przekazywanie pliku PDF oraz legalne modyfikowanie kopii – zarówno tekstu, jak i ilustracji. Jeśli więc zamierzacie Państwo wykorzystać fragmenty publikacji np. do przygotowania własnych materiałów dydaktycznych, nie ma ku temu żadnych przeszkód prawnych ani technicznych. Jedynym warunkiem jest powołanie się na źródło: Makroekonomia – podstawy, OpenStax Poland, 2023, www.openstax.pl. Podręcznik jest dostępny w wersji cyfrowej (online oraz w pliku PDF) na stronie www.openstax.pl.
\nW pracę nad polskim wydaniem podręcznika zaangażowanych było 13 dydaktyków akademickich, korekta oraz redaktor językowy. Składamy serdeczne podziękowania wszystkim, którzy brali udział w tworzeniu tego otwartego podręcznika. W szczególności chcielibyśmy wyróżnić współpracowników, których udział był szczególnie znaczący. Są to:
\ndr Piotr Maszczyk, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
\ndr Bożena Horbaczewska, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
\ndr Krystian Jaworski, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
\nprof. dr hab. Mariusz Próchniak, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
\nAdaptacja podręcznika została sfinansowana z grantu przekazanego przez White Star Education Foundation. Serdecznie dziękujemy.
\nPodręcznik Makroekonomia – podstawy, podobnie jak Principles of Macroeconomics 3e, przeznaczony jest do trwających jeden semestr zajęć z podstaw makroekonomii. Treść dopasowano pod względem zakresu i układu do praktyki dydaktycznej większości uczelni prowadzących takie zajęcia. Niniejsza publikacja pomoże studentom poznać najważniejsze zagadnienia z dziedziny makroekonomii. Publikacja została dostosowana do standardów nauczania przedmiotu na polskich uczelniach.
\nPolskie wydanie jest zaadaptowane kulturowo. Ponadto, ze względu na różnorodność terminologii z zakresu makroekonomii obowiązującej na polskich uczelniach, we współpracy z dydaktykami z wymienionych wyżej dziewięciu uczelni wprowadziliśmy synonimy terminów w sekcji Kluczowe pojęcia na końcu każdego rozdziału. Zabieg ten sprawia, że podręcznik jest uniwersalny i odnajdzie się w nim student każdej uczelni w Polsce. Dla jasności przekazu i wygody studentów w obecnym wydaniu nie zostały natomiast uwzględnione te zagadnienia z Principles of Macroeconomics 3e, które na polskich uczelniach zwyczajowo są prowadzone na kursie mikroekonomii. Te treści znajdziesz w publikacji Mikroekonomia – podstawy.
\nZakres wiedzy prezentowanej w podręczniku Makroekonomia – podstawy został dopasowany do typowych zajęć akademickich z makroekonomii ogólnej prowadzonych przez jeden semestr. Naszym celem było zaprezentowanie makroekonomii jako dziedziny ciekawej i przystępnej, a poruszane zagadnienia staraliśmy się obrazować życiowymi przykładami. Publikacja zawiera następujące rozdziały:
\nRozdział 1. Wstęp do makroekonomii
\nRozdział 2. Wzrost gospodarczy
\nRozdział 3. Bezrobocie
\nRozdział 4. Inflacja
\nRozdział 5. Handel zagraniczny i przepływy kapitałowe
\nRozdział 6. Makroekonomiczne krzywe popytu i podaży
\nRozdział 7. Model keynesowski
\nRozdział 8. Model neoklasyczny
\nRozdział 9. Pieniądz i system bankowy
\nRozdział 10. Bank centralny i polityka monetarna
\nRozdział 11. Bilans płatniczy i kursy walutowe
\nRozdział 12. Polityka fiskalna
\nRozdział 13. Wpływ polityki fiskalnej na gospodarkę
\nRozdział 14. Ekonomia rozwoju - zróżnicowanie polityki ekonomicznej na świecie
\nRozdział 15. Teoria handlu międzynarodowego
\nRozdział 16. Globalizacja i protekcjonizm
\nStruktura podręcznika została przygotowana w sposób mający zachęcić czytelnika do aktywnego przetwarzania wiedzy. Każdy rozdział zawiera dodatkowe informacje przedstawione w czterech typach ramek:
\nNa końcu każdego rozdziału zamieszczone są zagadnienia do samodzielnej pracy.
\nNa stronie OpenStax.org można znaleźć materiały dodatkowe w języku angielskim, przeznaczone zarówno dla studentów, jak i wykładowców — między innymi przewodniki użytkownika, slajdy dla prowadzących zajęcia i studentów. Aby uzyskać dostęp do materiałów dla wykładowców, należy posiadać zweryfikowane konto wykładowcy, o które można poprosić przy logowaniu na OpenStax.org. Zasoby te są dopasowane do podręcznika Principles of Macroeconomics 3e.
\nPodręcznik jest dostępny za darmo online oraz w dokumencie PDF za pośrednictwem strony OpenStax.pl.
\nWszystkie podręczniki OpenStax Poland przechodzą rygorystyczny proces recenzji. Mimo to niektóre błędy mogły zostać przeoczone, co zdarza się w każdej profesjonalnej publikacji. Nasze książki są cyfrowe, dlatego możemy je uaktualniać, gdy zachodzi taka potrzeba. By zaproponować poprawkę, prosimy skorzystać z odnośnika na stronach podręcznika na OpenStax.pl oraz OpenStax.org. Zgłoszone poprawki są analizowane przez ekspertów i wprowadzane do publikacji przez zespół redakcyjny.
\nDavid Shapiro, Pennsylvania State University, profesor emerytowany na Wydziale Ekonomii, Demografii oraz Studiów nad Tematyką Kobiecości, Gender i Seksualności na University of Michigan. Obronił licencjat z Nauk politycznych i ekonomicznych na University of Michigan oraz dyplom i doktorat Nauk Ekonomicznych na Princeton University. Karierę akademicką rozpoczął w 1971 r. na Ohio State University, gdzie zajmował się badaniami kobiet i młodzieży na rynku pracy w USA. W latach 1978–1979 jako stypendysta Fulbrighta na Uniwersytecie w Kinszasie w Demokratycznej Republice Konga prowadził badania nad edukacją, zatrudnieniem i zachowaniami reprodukcyjnymi kobiet w Kinszasie, a później poszerzył zakres badań na cały region subsaharyjski. Shapiro zdobył najwyższe nagrody dla dydaktyków zarówno w Ohio State jak i Penn State.
\nDaniel MacDonald, California State University, San Bernardino, jest profesorem i kierownikiem Wydziału Ekonomii na California State University w San Bernardino. W 2013 r. obronił doktorat na University of Massachusetts Amherst. MacDonald prowadzi badania w dziedzinie ekonomii pracy, polityki publicznej (mieszkalnictwa) i historii doradztwa ekonomicznego w USA. Jest także autorem tygodnika Inland Empire Economic Update.
\nSteven A. Greenlaw, University of Mary Washington Steven Greenlaw wykłada podstawy ekonomii od ponad 30 lat. w 1999 r. działalność dydaktyczna Greenlawa została wyróżniona przez jego macierzystą uczelnię nagrodą Grelleta C. Simpsona za Doskonałość w Nauczaniu Akademickim. Jest autorem Doing Economics: A Guide to Doing and Understanding Economic Research (Jak robić ekonomię: przewodnik po prowadzeniu badań) oraz artykułów o dydaktyce ekonomii m.in. w Journal of Economic Education, International Review of Economic Education. Greenlaw napisał także moduł Quantitative Writing for Starting Point: Teaching and Learning Economics opublikowany w portalu poświęconym najlepszym praktykom nauczania ekonomii. Mieszka w Alexandrii w stanie Wirginia w USA, razem z żoną Kathy mają troje dzieci.
\nRedakcja naukowa polskiego wydania: dr Piotr Maszczyk, prodziekan Studium Magisterskiego Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie oraz kierownik Zakładu Makroekonomii i Ekonomii Sektora Publicznego w Kolegium Gospodarki Światowej. Autor i współautor blisko 50 artykułów i opracowań naukowych z obszarów teorii ekonomii, ekonomii instytucjonalnej i transformacji ustrojowej w Europie Środkowej i Wschodniej, a także licznych ekspertyz. Posiada ponaddwudziestoletnie doświadczenie dydaktyczne na studiach licencjackich, magisterskich, doktorskich i podyplomowych, potwierdzone licznymi nagrodami przyznanymi zarówno przez JM Rektora SGH, jak i samych studentów, o czym świadczy dwukrotne wyróżnienie studencką nagrodą Inspiracja Roku. Maszczyk jest także laureatem Nagrody Ministra Nauki i Edukacji. Pracował także w Ministerstwie Finansów i Ministerstwie Rozwoju Regionalnego w randze radcy ministra. Jest stałym komentatorem ekonomicznym radia Tok FM i RdC.
\nTłumaczenia: dr Bożena Horbaczewska, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (rozdziały: Wzrost gospodarczy, Bezrobocie, Inflacja, Handel zagraniczny i przepływy kapitałowe, Pieniądz i system bankowy, Bank centralny i polityka monetarna, Dodatek Model dochodowo-wydatkowy); dr Krystian Jaworski, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (rozdziały: Ekonomia rozwoju - zróżnicowanie polityki ekonomicznej na świecie, Teoria handlu międzynarodowego, Globalizacja i protekcjonizm; prof. dr hab. Mariusz Próchniak, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (rozdziały: Wstęp do makroekonomii, Makroekonomiczne krzywe popytu i podaży, Model keynesowski, Model neoklasyczny, Bilans płatniczy i kursy walutowe, Polityka fiskalna, Wpływ polityki fiskalnej na gospodarkę, Dodatek Matematyka zastosowana w tym podręczniku).
\nRecenzje naukowe polskiego wydania: dr hab. Rafał Wisła, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego, prof. dr hab. Krzysztof Malaga, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, dr hab. Dominika Bochańczyk-Kupka, prof. Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, dr Magdalena Stawicka, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, dr hab. Wojciech Bizon, prof. Uniwersytetu Gdańskiego, dr hab. Piotr Krajewski, prof. Uniwersytetu Łódzkiego, dr hab. Jacek Tomkiewicz, prof. Akademii Leona Koźmińskiego, dr hab. Bartosz Jóźwik, prof. Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, dr hab. Jan Hagemejer, prof. Uniwersytetu Warszawskiego.
\nRedakcja językowa: Sławomir Borkowski
\nKorekta językowa: Marta Jakubowska, Słowa na warsztat agencja językowa
\nOkładka i ilustracje: M. Sztuka
\nWsparcie redakcji: M. Sztuka
\nProwadzenie redakcji: Thomas Sigel
\nWspółautorstwo: Eric Dodge, Hanover College; Cynthia Gamez, University of Texas at El Paso; Andres Jauregui, Columbus State University; Diane Keenan, Cerritos College; Dan MacDonald, California State University, San Bernardino; Amyaz Moledina, The College of Wooster; Craig Richardson, Winston-Salem State University; Ralph Sonenshine, American University
\nRecenzje naukowe: Bryan Aguiar, Northwest Arkansas Community College; Basil Al Hashimi, Mesa Community College; Jennifer Ball, Washburn University; Emil Berendt, Mount St. Mary's University; Zena Buser, Adams State University; Douglas Campbell, The University of Memphis; Sanjukta Chaudhuri, University of Wisconsin-Eau; Claire Xueyu Cheng, Alabama State University; Robert Cunningham, Alma College; Rosa Lea Danielson, College of DuPage; Steven Deloach, Elon University; Debbie Evercloud, University of Colorado Denver; Sal Figueras, Hudson County Community College; Reza Ghorashi, Stockton University; Robert Gillette, University of Kentucky; George Jones, University of Wisconsin-Rock County; Charles Kroncke, College of Mount St. Joseph; Teresa Laughlin, Palomar Community College; Carlos Liard-Muriente, Central Connecticut State University; Heather Luea, Kansas State University; Charles Meyrick, Housatonic Community College; William Mosher, Nashua Community College; Michael Netta, Hudson County Community College; Nick Noble, Miami University; Joe Nowakowski, Muskingum University; Shawn Osell, University of Wisconsin, Superior; Mark Owens, Middle Tennessee State University; Sonia Pereira, Barnard College; Brian Peterson, Central College; Jennifer Platania, Elon University; Robert Rycroft, University of Mary Washington; Adrienne Sachse, Florida State College at Jacksonville; Hans Schumann, Texas A&M University; Gina Shamshak, Goucher College; Chris Warburton, John Jay College of Criminal Justice, CUNY; Mark Witte, Northwestern University.
\nPodręcznik „Marketing – podstawy” powstał po to, by bezpłatnie udostępnić studentom materiały dydaktyczne spełniające najwyższe standardy akademickie. Jest adaptacją podręcznika „Principles of Marketing” stworzonego przez OpenStax, fundację non-profit działającą przy Rice University w Stanach Zjednoczonych. Został wydany w 2024 roku przez OpenStax Polska, fundację non-profit z siedzibą w Warszawie.
\nWierzymy, że przyszłość edukacji to swobodny i wygodny dostęp do najlepszych treści, równy dla wszystkich. Fundacja OpenStax Poland wspólnie z fundacją OpenStax realizują tę misję, tworząc wysokiej jakości podręczniki i udostępniając je studentom i wykładowcom na otwartej licencji Creative Commons. W ramach projektu opublikowano w języku polskim trzytomowy podręcznik „Fizyka dla szkół wyższych” (2018), jednotomową „Psychologię” (2020), oraz dwa jednotomowe podręczniki do ekonomii: „Mikroekonomię – podstawy” (2022), „Makroekonomię – podstawy” (2023).
\nPodręcznik „Marketing – podstawy” został udostępniony na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa Międzynarodowa 4.0 (CC BY), co oznacza, że można go rozpowszechniać, modyfikować i rozwijać, pod warunkiem, że zostanie przypisane autorstwo OpenStax Poland i jego współtwórcom. Ponieważ nasze książki są dostępne na otwartej licencji, można wykorzystać całą książkę lub wybrać tylko te sekcje, które są najbardziej adekwatne do potrzeb danego kursu. Można także dowolnie przearanżować treść oraz udostępniając bezpośrednie linki do poszczególnych sekcji w formie online.
\nW podręczniku „Marketing – podstawy” w opisie każdej grafiki znajduje się informację o tytule, twórcy lub właścicielu praw oraz licencji. Ponieważ grafika jest objęta otwartą licencją, każdy może ją ponownie wykorzystać pod warunkiem zachowania uznania autorstwa twórcy grafiki.
\nWszystkie podręczniki OpenStax Poland poddane są rygorystycznemu procesowi wydawniczemu, włączając w to recenzję naukową, ale czasem w tekście pojawiają się błędy. Ponieważ nasze książki są dostępne w wersji cyfrowej, możemy dokonywać aktualizacji, gdy jest to dydaktycznie uzasadnione. Propozycje korekty należy zgłasza przez link na stronie podręcznika na stronie OpenStax.org. Wszelkie sugestie są przeglądane przez ekspertów i po zatwierdzeniu publikowane.
\nPodręcznik można bezpłatnie czytać online lub w formacie PDF, wystarczy kliknąć w okładkę podręcznika na stronie OpenStax.pl/podreczniki.
\nPodręcznik „Marketing – podstawy” jest skierowany do studentów studiów pierwszego stopnia lub jednolitych na kierunkach biznesowych i zarządzania. Książka została przygotowana w taki sposób, aby była przystępna dla studentów w początkowej fazie nauki, ale jednocześnie jest wystarczająco zaawansowana, aby sprostać wymaganiom studentów, którzy już mieli styczność z marketingiem. Dzięki szerokiemu zakresowi omawianych zagadnień i elastycznej strukturze podręcznik zapewnia solidne podstawy teoretyczne i analityczne, umożliwiając studentom przygotowanie się do bardziej zaawansowanych zajęć. Przykłady praktyczne i studia przypadków ilustrują zastosowanie teorii w rzeczywistych firmach i organizacjach, a także w różnych branżach i lokalizacjach geograficznych.
\n„Marketing – podstawy” kładzie nacisk na koncepcje marketingowe, które mają znaczenie dla marketerów odgrywających różne role biznesowe. W podręczniku przedstawiono nowoczesne podejście do integracji zagadnień, łącząc teorię z praktyką i zachowując równowagę między teoretycznymi i praktycznymi aspektami marketingu. W publikacji podkreślono też różnorodność organizacji komercyjnych i działających non-profit, produktów, usług i branż.
\nPodręcznik składa się z 19 rozdziałów podzielonych na trzy główne części:
\nUnit 1 | Wprowadzenie |
1 | Marketing i wartość dla klienta |
2 | Planowanie strategiczne w marketingu |
Unit 2 | Wybór rynków docelowych |
3 | Rynek konsumencki i zachowania nabywców indywidualnych |
4 | Rynek B2B i zachowania nabywców instytucjonalnych |
5 | Segmentacja, wybór rynków docelowych i pozycjonowanie |
6 | Źródła informacji i badania marketingowe |
7 | Marketing na rynku globalnym |
8 | Marketing różnorodności |
Unit 3 | Produkt, promocja, cena i dystrybucja |
9 | Zarządzanie produktem i marką |
10 | Marketing nowego produktu |
11 | Specyfika i jakość usług |
12 | Decyzje cenowe |
13 | Zintegrowana komunikacja marketingowa |
14 | Reklama i public relations |
15 | Sprzedaż osobista i promocja sprzedaży |
16 | Marketing bezpośredni i cyfrowy |
17 | Kanały dystrybucji |
18 | Sprzedaż detaliczna i hurtowa |
19 | Marketing zrównoważony |
Książka została podzielona na trzy główne części, które obejmują kluczowe zagadnienia marketingu: wartość dla klienta, planowanie strategiczne, zrozumienie rynku oraz zastosowanie 4P marketingu. Każdy rozdział zawiera przykłady z rzeczywistych firm, takich jak OSHEE, Volkswagen, Zappos, Apple, czy Patagonia, które pomagają zilustrować omawiane koncepcje.
\nCzęść 1 (Wprowadzenie) Omawiamy w tej części istotę wartości jako głównego motoru działań w marketingu oraz procesy strategiczne, które organizacje powinny wdrażać, aby zapewnić wartość swoim klientom.
\nRozdział 1 wprowadza studentów w podstawy marketingu – czym jest marketing, jak działa miks marketingowy (4P), zarządzanie relacjami z klientami oraz w jaki sposób marketerzy identyfikują potrzeby i pragnienia konsumentów. Przykłady firm przedstawione w rozdziale to OSHEE, Netflix, Volkswagen, Zappos. Ten rozdział otwiera także wprowadzenie do zagadnień etycznych marketingu, które są poruszane w każdym rozdziale.
\nRozdział 2 jest omówieniem strategii marketingowej, celu i struktury planu marketingowego oraz sposobów mierzenia rezultatów działań marketingowych za pomocą wskaźników. Firmy, których działania posłużyły za przykłady wdrożeń strategii to m.in. Frito-Lay, Procter & Gamble, Emerson Electric, Apple i Starbucks.
\nCzęść 2 (Wybór rynków docelowych) Dostarcza narzędzi analitycznych i ram, które pomagają studentom zrozumieć szeroką gamę klientów (konsumentów i organizacje), dokonywać segmentacji i gromadzić dane potrzebne do podejmowania decyzji produktowych. Ostatnie dwa rozdziały podkreślają wyzwania związane z ekspansją na rynki międzynarodowe oraz docieraniem do zróżnicowanych kulturowo i demograficznie segmentów na rynkach krajowych. (Te zagadnienia zwykle są szczegółowo omawiane podczas zaawansowanych zajęć z marketingu).
\nRozdział 3 koncentruje się na rynkach konsumenckich (B2C) i zachowaniach nabywczych. Studenci zdobywają wiedzę na temat typów zachowań nabywczych konsumentów, czynników wpływających na te zachowania oraz procesu podejmowania decyzji zakupowych. Przykłady firm to McDonald’s, PepsiCo, Patagonia, Birchbox, Abercrombie & Fitch oraz Chipotle.
\nRozdział 4 skupia się na rynku instytucjonalnym (B2B). Mimo że istnieją podobieństwa między rynkami konsumenckimi a B2B, występują również znaczące różnice, w tym typy kupujących i sytuacje zakupowe. Przykłady firm to RingCentral, Office Depot, Barnes & Noble i Alibaba.com.
\nRozdział 5 pokazuje, w jaki sposób firmy dokonują segmentacji rynku i wybierają docelowe grupy konsumentów, na których skoncentrują swoje działania marketingowe. Przykłady firm to Mattel Inc., McDonald’s, Mercedes-Benz i IKEA.
\nRozdział 6 jest omówieniem gromadzeniem danych marketingowych oraz ich znaczenia dla sukcesu organizacji. Studenci dowiedzą się, w jaki sposób badania są wykorzystywane jako narzędzie do zbierania informacji i jak przebiega proces badania. Przykłady firm to LEGO, DuckDuckGo i Gallup Organization.
\nRozdział 7 wprowadza studentów w handel międzynarodowy, omawiając jego zalety, wyzwania i determinanty. Odwołuje się on do przykładów takich jak agresja militarna Rosji na Ukrainę i globalna pandemia COVID-19.
\nRozdział 8 prezentuje koncepcje, które studenci muszą zrozumieć i prawidłowo stosować, aby skutecznie docierać do coraz bardziej zróżnicowanego rynku. Studenci dowiedzą się o marketingu różnorodności i inkluzywnym, marketingu wielokulturowym i socjodemograficznym, a także o preferencjach konsumentów reprezentujących różne grupy społeczne. Przykłady firm to Procter & Gamble, PepsiCo, Target, Nike i IKEA.
\nCzęść 3 (Produkt, promocja, cena i dystrybucja) Prezentuje klasyczny model 4P, który pomaga organizować, priorytetyzować i sekwencjonować działania marketingowe.
\nRozdział 9 omawia rodzaje produktów, cykl życia produktu, budowanie marki, rolę, jaką odgrywa opakowanie produktu. Studenci dowiedzą się, jak mierzy się skuteczność marki. Przykłady firm to Peloton, Netflix, Domino’s Pizza i Chipotle.
\nRozdział 10 wprowadza studentów w tematykę zdobywania lub utrzymywania przewagi konkurencyjnej poprzez oferowanie nowych produktów. Przedstawia etapy procesu tworzenia nowego produktu, czynniki wpływające na jego sukces lub porażkę oraz proces jego akceptacji przez konsumentów. Przykłady firm to Swarovski, Taco Bell, Gillette i Kentucky Fried Chicken.
\nRozdział 11 omawia usługi będące niematerialnym produktem. Zawiera klasyfikację usług, ich cechy charakterystyczne oraz kilka modeli, w tym usługowy łańcuch korzyści i model luk jakości usług. Przykłady firm to Taco Bell i Ritz-Carlton.
\nRozdział 12 koncentruje się na aspekcie ceny w marketingowej kompozycji 4P. Wprowadza studentów w krytyczne elementy ustalania cen i pięciostopniowy proces ustalania cen. Przykłady firm to Amazon, GetUpside i Toyota.
\nRozdział 13 opisuje, w jaki sposób firmy wykorzystują zintegrowaną komunikację marketingową (ZKM) do realizacji swoich celów marketingowych. Studenci dowiedzą się o różnych strategiach ZKM na przykładach działań takich marek jak Żywiec Zdrój i Allegro.
\nRozdział 14 wprowadza studentów w tematykę elementów miksu promocyjnego. Koncentruje się zarówno na udanych, jak i nieudanych próbach dotarcia do głównych rynków docelowych. Komunikacja, różnorodność i media społecznościowe są integralną częścią tego rozdziału. Przykłady marek to Żywiec Zdrój, Coca-Cola, GameStop, PepsiCo i SeaWorld.
\nRozdział 15 omawia różne strategie sprzedażowe, a także etapy procesu sprzedaży, jednocześnie analizując różne metody promocji sprzedaży, które pomagają stymulować popyt. Przykłady firm to Nike, Lidl i Perfetti Van Melle.
\nRozdział 16 prezentuje różne kanały cyfrowe i bezpośrednie, które marketerzy wykorzystują, aby angażować klientów, zwiększać ruch na stronach internetowych firm i przekształcać kupujących w nabywców. Przykłady firm to TikTok, Amazon, Instagram i National Geographic.
\nRozdział 17 analizuje różne decyzje dotyczące dystrybucji, które przedsiębiorstwa podejmują, by mieć pewność, że produkty i usługi trafią do klientów. Przykłady firm to Nike, Netflix, Auchan i VetExpert.
\nRozdział 18 omawia zmieniające się znaczenie handlu detalicznego i hurtowego. Mimo że obroty w tradycyjnym handlu detalicznym w ostatnich dekadach znacząco spadły z powodu zakupów online, studenci poznają nowe firmy, które mogą odwrócić ten trend. Przykłady firm to Walmart, AutoZone, QVC i Trader Joe’s.
\nRozdział 19 analizuje marketing zrównoważony i to, jak firmy mogą pozytywnie wpływać na ludzi i środowisko. Pokazuje on również, jak marki realizują cele zrównoważonego rozwoju i łączą misję firmy z jej działaniami marketingowymi. Przykłady firm to Patagonia, State Bags i PepsiCo. (Rozdział ten jest zaprojektowany jako materiał dodatkowy, zawiera mniej pytań i przykładów niż inne rozdziały).
\nLidia Danik, dr hab., prof. Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie jest absolwentką SGH i dwukrotną stypendystką DAAD, pracuje w Katedrze Marketingu Międzynarodowego swojej macierzystej uczelni. Ekspertka w zakresie marketingu (w tym marketingu instytucjonalnego i międzynarodowego), współpracy międzyorganizacyjnej, internacjonalizacji przedsiębiorstw i kulturowych uwarunkowań biznesu międzynarodowego. Beneficjentka krajowych i międzynarodowych grantów badawczych. Autorka książki „Wpływ kultury na jakość relacji w międzynarodowej współpracy przedsiębiorstw” oraz kilkudziesięciu publikacji w krajowych i zagranicznych czasopismach naukowych. Wykładowczyni przedmiotów takich jak: marketing, marketing na rynku instytucjonalnym, kulturowe uwarunkowania biznesu międzynarodowego, międzynarodowe transakcje gospodarcze oraz umiędzynarodowienie przedsiębiorstwa. W podręczniku „Marketing - podstawy” zadbała o adaptację treści do wymagań polskiego rynku edukacyjnego i o uzupełnianie treści o przykłady bliskie polskim studentom.
\nMałgorzata Stefania Lewandowska, dr hab., prof. Szkoły Głównej Handlowej, pracownik badawczo – dydaktyczny w Katedrze Zarządzania Międzynarodowego Kolegium Gospodarki Światowej SGH. Absolwentka studiów Master of Business Administration oferowanych przez Université du Québec à Montréal, Kanada; profesor wizytująca w DeGroote School of Business McMaster University w Hamilton, Kanada; przewodnicząca Rady Programowej studiów magisterskich Master in International Business w SGH. Ekspert, autorka i współautorka kilkudziesięciu publikacji naukowych z zakresu zarządzania w biznesie międzynarodowym, innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw, otwartych innowacji, polityki innowacyjnej, foresight’u strategicznego, jak również ekonomii i zarządzania w ochronie zdrowia. Uczestniczka licznych projektów badawczych i dydaktycznych, w tym również finansowanych ze środków europejskich. W podręczniku „Marketing - podstawy” jest autorką uzupełnień treści oraz tłumaczenia rozdziałów: Planowanie strategiczne w marketingu, Rynek B2B i zachowania nabywców instytucjonalnych, Marketing nowego produktu, Decyzje cenowe i Sprzedaż detaliczna i hurtowa.
\nAdam Oleksiuk, dr, wykładowca i pracownik naukowy Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Zdobył doświadczenie w administracji publicznej oraz pełnił funkcje kierownicze i doradcze w spółkach prawa handlowego. Współpracuje z Kotler Impact i był członkiem komitetu organizacyjnego pierwszej europejskiej edycji nagrody Kotler Awards. Jest dydaktykiem z ponad 20-letnim doświadczeniem, w tym przez 20 lat pracował na uczelniach niepublicznych w Radomiu, m.in. w Europejskiej Uczelni Społeczno-Technicznej. Prowadzi zajęcia z marketingu, w tym marketingu międzynarodowego i globalnego. Posiada dyplom Ministra Skarbu Państwa, potwierdzający zdanie egzaminu dla kandydatów na członków rad nadzorczych. Jest absolwentem Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego. Ukończył studia podyplomowe w PISM, PAN, AGH, UW oraz SGH. Był visiting scholar na University of Cambridge, intern w Stockholm School of Economics in Riga oraz visiting researcher na Saxion University. Stypendysta międzynarodowych programów (I.S.E.O Institute, IfW Kiel, University of Trento) oraz czterokrotny stypendysta władz austriackich w ramach kursów Joint Vienna Institute. Jest autorem ponad 150 publikacji. Jego zainteresowania badawcze obejmują zarządzanie i ekonomię innowacji, marketing międzynarodowy oraz przemiany gospodarcze Polski i regionu Europy Środkowej i Wschodniej. W podręczniku „Marketing - podstawy” jest autorem uzupełnień treści oraz tłumaczenia rozdziałów: Marketing i wartość dla klienta, Segmentacja, wybór rynków docelowych i pozycjonowanie, Marketing na rynku globalnym, Marketing różnorodności, Zarządzanie produktem i marką, Marketing zrównoważony.
\nElżbieta Wąsowicz-Zaborek, dr, absolwentka Uniwersytetu Szczecińskiego oraz Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, pracuje w Katedrze Biznesu Międzynarodowego Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Zainteresowania naukowe koncentruje głównie na problematyce ekonomiki i marketingu usług, a w szczególności usług turystycznych oraz rozwoju i promocji terytorialnej. W latach 2008-2015 pełniła funkcję Wiceprezes Polskiej Organizacji Turystycznej realizując działania promocyjne zarówno w kraju, jak i za granicą. Trenerka i doradczyni przedsiębiorstw i jednostek samorządu terytorialnego. Autorka i współautorka kilkudziesięciu publikacji i opracowań naukowych i o charakterze aplikacyjnym między innymi „Marketingowej Strategii Polski w sektorze turystyki 2008-2015” i „Kodeksu Dobrych Praktyk systemu zarządzania i promocji turystyki w Polsce”. Na studiach licencjackich, magisterskich oraz doktoranckich i podyplomowych wykłada między innymi takie przedmioty jak: marketing, marketing usług, maketing miejsc, metody ilościowe i jakościowe w naukach ekonomicznych i zarządzaniu, zrównoważony marketing miejsc, zarządzanie marką narodową. W podręczniku „Marketing - podstawy” jest autorką uzupełnień treści oraz tłumaczenia rozdziałów: Rynek konsumencki i zachowania nabywców indywidualnych, Źródła informacji i badania marketingowe, Specyfika i jakość usług.
\nJoanna Żukowska, dr hab., prof. Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Wicedyrektorka Instytutu Przedsiębiorstwa i Kierowniczka Zakładu Przedsiębiorczości i otoczenia Biznesu w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Kierowniczka Studiów Podyplomowych Akademia Profesjonalnego Coacha. Przewodnicząca komitetu organizacyjnego Konferencji Coachingu. Coach akredytowany (ACC) przez ICF. Posiada Międzynarodowy Certyfikat Trenera w zakresie treningu. Tutor i mentor. Ukończyła półtoraroczny program Train the trainer i Educational Leadership na Uniwersytecie w Groningen. Stypendystka na Uniwersytecie w Bolonii i na Uniwersytecie Fordham w Nowym Jorku. Specjalizuje się w strategicznym zarządzaniu personelem, coachingu, formach rozwoju kompetencji pracowników, design thinkingu, kreowaniu relacji z klientem. Jej główny obszar zainteresowań badawczych stanowi strategiczne zarzadzanie kapitałem ludzkim, ze szczególnym uwzględnieniem teorii i koncepcji dotyczących pomiaru form rozwoju kompetencji pracowników. Ponadto prowadzi badania w obszarze kapitału relacyjnego. Autorka książek „Metody oceny form rozwoju kompetencji pracowników”, Funkcja monitoringu w organizacji wirtualnej oraz licznych artykułów naukowych w czasopismach zagranicznych i krajowych. W podręczniku „Marketing - podstawy” jest autorką uzupełnień treści oraz tłumaczenia rozdziałów: Zintegrowana komunikacja marketingowa, Reklama i public relations, Sprzedaż osobista i promocja sprzedaży, Marketing bezpośredni i cyfrowy, Kanały dystrybucji.
\nMałgorzata Bartosik-Purgat, prof. dr hab., Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu
\nPaweł Chlipała, dr hab., prof. Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie
\nSławomir Borkowski - redakcja językowa
\nZuzanna Helis i Iwona Sójkowska, dr - korekta
\nMaks Sztuka - grafika
\nDr Maria Gomez Albrecht, University of Texas w Dallas jest adiunktem na University of Texas w Dallas. Jest również dyrektorką marketingu w Alonos Consulting oraz dyrektorką ds. komunikacji i zarządzania projektami w międzynarodowej sieci restauracji. Ma bogate doświadczenie akademickie i zawodowe zdobyte w pracy w ponad 20 krajach i w pięciu różnych językach. Jej specjalizacje obejmują marketing strategiczny, planowanie, zarządzanie marką, marketing wielokulturowy, programy lojalnościowe i wzrostowe, zarządzanie projektami oraz wprowadzanie produktów na rynki krajowe i międzynarodowe. Obroniła doktorat na Universidad Central de Nicaragua, studia podyplomowe Doctor of Business Administration (DBA) na SMC University oraz MBA na Oral Roberts University. Jest członkiem zarządu i członkiem kilku organizacji akademickich i zawodowych, m.in. Prospaniki i Amerykańskiego Stowarzyszenia Marketingu.
\nDr Mark Green, Simpson College pracuje na stanowisku profesora w Simpson College, gdzie uczy zarządzania, marketingu, marketingu cyfrowego, marketingu międzynarodowego oraz przedsiębiorczości i innowacji. Jest współautorem książki „Global Marketing” (10. wydanie, Pearson, 2019). W roku akademickim 2011–2012 uczył marketingu międzynarodowego dla Konsorcjum Uniwersytetów do Studiów Międzynarodowych (CUIS) w Paderno del Grappa we Włoszech. Kierował programem „Semestr w Londynie” Simpson College w 1997 i ponownie w 2017 roku. Obronił doktorat z filologii rosyjskiej na Uniwersytecie Cornell, MBA z zarządzania marketingowego z Syracuse University oraz licencjat z literatury rosyjskiej z Lawrence University.
\nLinda Hoffman, Ivy Tech Community College ma ponad 20-letnie doświadczenie w nauczaniu marketingu i innych kursów zarządzania biznesem w Indiana Institute of Technology, Ivy Tech i Concordia University. Opracowała wiele kursów online dla Ivy Tech Community College i Indiana Tech. Jest autorką i recenzentką licznych rozdziałów podręczników, materiałów dodatkowych i treści cyfrowych. Obroniła licencjat z zarządzania biznesem z Indiana Institute of Technology oraz magisterium z edukacji dorosłych z Indiana University.
\nAutorzy wyrażają głęboką wdzięczność redaktorce Stephanie Wall za jej umiejętne redagowanie i cierpliwe prowadzenie niniejszej publikacji.
\nJacqueline Babb, Northwestern University
\nLauren M. Donovan, Delaware County Community College
\nDebra Ellerbrook, Concordia University Wisconsin
\nLisa S. Goolsby, Southern New Hampshire University
\nJaciel Keltgen, Minnesota State University
\nSarah M. Shepler, Ivy Tech Community College
\nDeborah Toomey, Northwest Missouri State University
\nJacqueline Babb, Northwestern University; Diane Badame, University of Southern California; Dana Bailey, East Tennessee State University; Bryan Berndt, Rockland Community College; Lisa Cherivtch, Oakton Community College; Carol A. Decker, Johnson University; Beibei Dong, Lehigh University; Francis Dong, Catholic University (retired); Debra Ellerbrook, Concordia University Wisconsin; Kevin Feldt, The University of Akron; Ignacio Godinez Puebla, The University of Texas at Tyler; Jaciel Keltgen, Minnesota State University; Keyah Levy, Simpson College; Ira Lovitch, Mount Saint Mary’s University; Rajiv Mehta, New Jersey Institute of Technology; Monique Reece, University of Denver; Muhammed Saadiq, College of DuPage; Susan Schanne, Eastern Michigan University (retired); Jere Smith, Southern New Hampshire University; Deborah Toomey, Northwest Missouri State University; Violet Zlatar-Christopher, California State University
\nPodręcznik Mikroekonomia – Podstawy powstał po to, by bezpłatnie udostępnić studentom materiały dydaktyczne spełniające najwyższe standardy akademickie. Jest adaptacją podręcznika Principles of Microeconomics 2e stworzonego przez OpenStax, fundację non-profit działającą przy Rice University w Stanach Zjednoczonych. Został wydany w 2022 roku przez OpenStax Polska, fundację non-profit z siedzibą w Warszawie.
\nWierzymy, że przyszłość edukacji to swobodny i wygodny dostęp do najlepszych treści, równy dla wszystkich. Fundacja OpenStax Poland wspólnie z fundacją OpenStax realizują tę misję, tworząc wysokiej jakości podręczniki i udostępniając je studentom i wykładowcom. W ramach projektu opublikowano w języku polskim trzytomowy podręcznik Fizyka dla szkół wyższych (2018) oraz jednotomową Psychologię (2020).
\nMikroekonomia – Podstawy to polska adaptacja podręcznika Principles of Microeconomics 2e wydanego przez OpenStax. Dzięki aktualizacjom wprowadzonym przez polski zespół redakcyjny jest to jeden z najbardziej aktualnych podręczników do mikroekonomii na polskim rynku. Publikacja przygotowana została przez OpenStax Poland we współpracy z wykładowcami: Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, Uniwersytetu Gdańskiego, Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Uniwersytetu Łódzkiego oraz Akademii Leona Koźmińskiego. Publikacja jest odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie na treści mające wysokie walory dydaktyczne, a zarazem atrakcyjne dla współczesnych studentów i dostępne online bez żadnych opłat.
\nPodręcznik został wydany na otwartej licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC-BY 4.0). Gwarantuje ona całkowicie bezpłatne użytkowanie i niemal nieograniczone możliwości korzystania z publikacji: wolny dostęp, swobodne pobieranie i przekazywanie pliku PDF oraz legalne modyfikowanie kopii – zarówno tekstu, jak i ilustracji. Jeśli więc zamierzacie Państwo wykorzystać fragmenty publikacji np. do przygotowania własnych materiałów dydaktycznych, nie ma ku temu żadnych przeszkód prawnych ani technicznych, jedynym warunkiem jest powołanie się na źródło: Mikroekonomia – Podstawy, OpenStax Poland, 2022, www.OpenStax.org. Podręcznik jest dostępny w wersji cyfrowej (online oraz w pliku PDF) na stronie www.OpenStax.org.
\nW pracę nad polskim wydaniem podręcznika zaangażowanych było 17 dydaktyków akademickich, trzech korektorów oraz redaktor językowy. Składamy serdeczne podziękowania wszystkim, którzy brali udział w tworzeniu tego otwartego podręcznika. W szczególności chcielibyśmy wyróżnić współpracowników, których udział był szczególnie znaczący. Są to:
\ndr Piotr Maszczyk, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
\ndr Bożena Horbaczewska, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
\nprof. dr hab. Mariusz Próchniak, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
\nAdaptacja podręcznika została sfinansowana z grantu przekazanego przez White Star Education Foundation. Serdecznie dziękujemy.
\nPodręcznik Mikroekonomia – Podstawy, podobnie jak Principles of Microeconomics 2e, przeznaczony jest do trwających jeden semestr zajęć z podstaw mikroekonomii. Treść dopasowano pod względem zakresu i układu do praktyki dydaktycznej większości uczelni prowadzących takie zajęcia. Niniejsza publikacja pomoże studentom poznać najważniejsze zagadnienia z dziedziny mikroekonomii. Publikacja została dostosowana do standardów nauczania przedmiotu na polskich uczelniach.
\nPolskie wydanie wzbogacono o liczne adaptacje kulturowe. Ponadto, ze względu na różnorodność terminologii z zakresu mikroekonomii obowiązującej na polskich uczelniach, we współpracy z dydaktykami z wymienionych wyżej siedmiu uczelni wprowadziliśmy synonimy terminów w sekcji Kluczowe pojęcia na końcu każdego rozdziału. Zabieg ten sprawia, że podręcznik jest uniwersalny i odnajdzie się w nim student każdej uczelni w Polsce. Przygotowaliśmy także dodatkowy rozdział o wpływie katastrofy klimatycznej na rozwój przedsiębiorstw. Dla jasności przekazu i wygody studentów w obecnym wydaniu nie zostały natomiast uwzględnione te zagadnienia z Principles of Microeconomics 2e, które na polskich uczelniach typowo są prowadzone na kursie makroekonomii.
\nZakres wiedzy prezentowanej w podręczniku Mikroekonomia – Podstawy został dopasowany do typowych zajęć akademickich z mikroekonomii ogólnej prowadzonych przez jeden semestr. Naszym celem było zaprezentowanie mikroekonomii jako dziedziny ciekawej i przystępnej, a poruszane zagadnienia staraliśmy się obrazować życiowymi przykładami. Publikacja zawiera następujące rozdziały:
\nRozdział 1. Wstęp do mikroekonomii
\nRozdział 2. Wybory w świecie rzadkości zasobów
\nRozdział 3. Popyt i podaż
\nRozdział 4. Elastyczność
\nRozdział 5. Wybory konsumenta
\nRozdział 6. Teoria podaży, kosztów i struktur rynku
\nRozdział 7. Konkurencja doskonała
\nRozdział 8. Monopol
\nRozdział 9. Konkurencja monopolistyczna i oligopol
\nRozdział 10. Wprowadzenie do rynku czynników produkcji
\nRozdział 11. Zawodność rynku – państwo a biznes
\nRozdział 12. Wpływ zmian klimatu na rozwój przedsiębiorstw
\nStruktura podręcznika została przygotowana w sposób mający zachęcić czytelnika do aktywnego przetwarzania wiedzy. Każdy rozdział zawiera dodatkowe informacje przedstawione w czterech typach ramek:
\nNa końcu każdego rozdziału zamieszczone są zagadnienia do samodzielnej pracy.
\nNa stronie OpenStax.org można znaleźć materiały dodatkowe w języku angielskim, przeznaczone zarówno dla studentów, jak i wykładowców — między innymi przewodniki użytkownika, slajdy dla prowadzących zajęcia i studentów. Aby uzyskać dostęp do materiałów dla wykładowców, należy posiadać zweryfikowane konto wykładowcy, o które można poprosić przy logowaniu na OpenStax.org. Zasoby te są dopasowane do podręcznika Principles of Microeconomics 2e.
\nPodręcznik jest dostępny za darmo online oraz do pobrania w dokumencie PDF za pośrednictwem strony OpenStax.org.
\nWszystkie podręczniki OpenStax Poland przechodzą rygorystyczny proces recenzji. Mimo to niektóre błędy mogły zostać przeoczone, co zdarza się w każdej profesjonalnej publikacji. Nasze książki są cyfrowe, dlatego możemy uaktualniać je, gdy zachodzi taka potrzeba. By zaproponować poprawkę, prosimy skorzystać z odnośnika na stronie podręcznika na OpenStax.org. Zgłoszone poprawki są analizowane przez ekspertów i wprowadzane do publikacji przez zespół redakcyjny.
\nSteven A. Greenlaw, University of Mary Washington Steven Greenlaw wykłada podstawy ekonomii od ponad 30 lat. w 1999 r. działalność dydaktyczna Greenlawa została wyróżniona przez jego macierzystą uczelnię nagrodą Grelleta C. Simpsona za Doskonałość w Nauczaniu Akademickim. Jest autorem Doing Economics: A Guide to Doing and Understanding Economic Research (Jak robić ekonomię: przewodnik po prowadzeniu badań) oraz artykułów o dydaktyce ekonomii m.in. w Journal of Economic Education, International Review of Economic Education. Greenlaw napisał także moduł Quantitative Writing for Starting Point: Teaching and Learning Economics opublikowany w portalu poświęconym najlepszym praktykom nauczania ekonomii. Mieszka w Alexandrii w stanie Wirginia w USA, razem z żoną Kathy mają troje dzieci.
\nDavid Shapiro, Pennsylvania State University David Shapiro jest profesorem emerytowanym na wydziale Ekonomii, demografii oraz studiów nad tematyką kobiecości, gender i seksualności na University of Michigan. Obronił licencjat z Nauk politycznych i ekonomicznych na University of Michigan oraz dyplom i doktorat Nauk Ekonomicznych na Princeton University. Karierę akademicką rozpoczął w 1971 r. na Ohio State University, gdzie zajmował się badaniami kobiet i młodzieży na rynku pracy w USA. W latach 1978–1979 jako stypendysta Fulbrighta na Uniwersytecie w Kinszasie w Demokratycznej Republice Konga prowadził badania nad edukacją, zatrudnieniem i zachowaniami reprodukcyjnymi kobiet w Kinszasie, a później poszerzył zakres badań na cały region subsaharyjski. Shapiro zdobył najwyższe nagrody dla dydaktyków zarówno w Ohio State jak i Penn State.
\nWaldemar Karpa, Akademia Leona Koźmińskiego Waldemar Karpa jest wieloletnim dydaktykiem i profesorem nadzwyczajnym w Katedrze Ekonomii Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie. Jest twórcą programu studiów i liderem kierunku Ekonomia na tejże uczelni. Systematycznie gości z wykładami gościnnymi w prestiżowych uczelniach zagranicznych. Magisterium i doktorat w dyscyplinie ekonomii międzynarodowej obronił na paryskiej Sorbonie (Université Paris 1 Panthéon-Sorbonne). Główną tematyką jego pracy naukowej są procesy innowacyjności w gospodarce, a w szczególności te zachodzące w obszarach ochrony zdrowia oraz tych skierowanych na niwelację negatywnych skutków zmian klimatycznych. Autor monografii, artykułów naukowych oraz opracowań na rzecz praktyki oraz prac o charakterze popularnonaukowym. W podręczniku Mikroekonomia – Podstawy jest autorem rozdziału Wpływ zmian klimatu na rozwój przedsiębiorstw.
\nPiotr Maszczyk, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Piotr Maszczyk prodziekan Studium Magisterskiego Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie oraz kierownik Zakładu Makroekonomii i Ekonomii Sektora Publicznego w Kolegium Gospodarki Światowej. Autor i współautor blisko 50 artykułów i opracowań naukowych z obszarów teorii ekonomii, ekonomii instytucjonalnej i transformacji ustrojowej w Europie Środkowej i Wschodniej, a także licznych ekspertyz. Posiada ponaddwudziestoletnie doświadczenie dydaktyczne na studiach licencjackich, magisterskich, doktorskich i podyplomowych, potwierdzone licznymi nagrodami przyznanymi zarówno przez JM Rektora SGH, jak i samych studentów, o czym świadczy dwukrotne wyróżnienie studencką nagrodą Inspiracja Roku. Maszczyk jest także laureatem Nagrody Ministra Nauki i Edukacji. Pracował także w Ministerstwie Finansów i Ministerstwie Rozwoju Regionalnego w randze radcy ministra. Jest stałym komentatorem ekonomicznym radia Tok FM i RdC. W podręczniku Mikroekonomia – Podstawy jest współautorem rozdziału Wpływ zmian klimatu na rozwój przedsiębiorstw oraz autorem adaptacji polskiego wydania.
\nRedakcja naukowa polskiego wydania: dr Piotr Maszczyk, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
\nTłumaczenia: dr Bożena Horbaczewska, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (rozdziały: Popyt i podaż, Wprowadzenie do rynku czynników produkcji, Teoria podaży, kosztów i struktur rynku, Monopol, Dodatek C); dr Krystian Jaworski, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (rozdziały: Wstęp do mikroekonomii, Wybór w świecie rzadkości zasobów); prof. dr hab. Mariusz Próchniak, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (rozdziały: Elastyczność, Wybory konsumenta, Konkurencja doskonała, Konkurencja monopolistyczna i oligopol, Zawodność rynku – państwo a biznes, Dodatek A, Dodatek B)
\nRecenzje naukowe polskiego wydania: dr Ewa Ignaciuk, Uniwersytet Gdański; dr hab. Jacek Jankiewicz, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, dr Jakub Gazda, d. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu; prof. dr hab. Wojciech Giza, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie; prof. dr hab. Bożena Borkowska, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu; dr hab. Sławomir Czetwertyński, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu; dr hab. Izabela Ostoj, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach; dr hab. Jacek Pietrucha, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach; prof. dr hab. Janina Godłów-Legiędź, Uniwersytet Łódzki; dr hab. Edyta Dworak, prof. Uniwersytetu Łódzkiego; dr Tomasz Grabia, Uniwersytet Łódzki; dr hab. Bolesław Rok, prof. Akademii Leona Koźmińskiego.
\nRedakcja językowa: Sławomir Borkowski
\nKorekta językowa: Marcin Kuźma, Ewa Jeżewska, Weronika Dulęba
\nOkładka i ilustracje: Marta Sztuka
\nWsparcie redakcji: Marta Sztuka, Dorota Rokowska
\nProwadzenie redakcji: Thomas Sigel
\nSpecjalne podziękowania redakcji podręcznika Principles of Microeconomics 2e dla Christiana Pottera z University of Mary Washington za szczegółowy research i aktualizacje danych w publikacji.
\nWspółautorstwo: Eric Dodge, Hanover College Cynthia Gamez, University of Texas at El Paso Andres Jauregui, Columbus State University Diane Keenan, Cerritos College Dan MacDonald, California State University, San Bernardino Amyaz Moledina, The College of Wooster Craig Richardson, Winston-Salem State University Ralph Sonenshine, American University
\nRecenzje naukowe: Bryan Aguiar, Northwest Arkansas Community College; Basil Al Hashimi, Mesa Community College; Jennifer Ball, Washburn University; Emil Berendt, Mount St. Mary's University; Zena Buser, Adams State University; Douglas Campbell, The University of Memphis; Sanjukta Chaudhuri, University of Wisconsin-Eau; Claire Xueyu Cheng, Alabama State University; Robert Cunningham, Alma College; Rosa Lea Danielson, College of DuPage; Steven Deloach, Elon University; Debbie Evercloud, University of Colorado Denver; Sal Figueras, Hudson County Community College; Reza Ghorashi, Stockton University; Robert Gillette, University of Kentucky; George Jones, University of Wisconsin-Rock County; Charles Kroncke, College of Mount St. Joseph; Teresa Laughlin, Palomar Community College; Carlos Liard-Muriente, Central Connecticut State University; Heather Luea, Kansas State University; Charles Meyrick, Housatonic Community College; William Mosher, Nashua Community College; Michael Netta, Hudson County Community College; Nick Noble, Miami University; Joe Nowakowski, Muskingum University; Shawn Osell, University of Wisconsin, Superior; Mark Owens, Middle Tennessee State University; Sonia Pereira, Barnard College; Brian Peterson, Central College; Jennifer Platania, Elon University; Robert Rycroft, University of Mary Washington; Adrienne Sachse, Florida State College at Jacksonville; Hans Schumann, Texas A&M University; Gina Shamshak, Goucher College; Chris Warburton, John Jay College of Criminal Justice, CUNY; Mark Witte, Northwestern University; Chiou-nan Yeh, Alabama State University
\nPodręcznik Psychologia powstał po to, by bezpłatnie udostępnić studentom materiały dydaktyczne spełniające najwyższe standardy akademickie. Jest adaptacją podręcznika Psychology 2e stworzonego przez OpenStax, fundację non-profit działającą przy Rice University w Stanach Zjednoczonych. Został wydany w 2020 roku przez OpenStax Poland, fundację non-profit z siedzibą w Warszawie.
Wierzymy, że przyszłość edukacji to swobodny i wygodny dostęp do najlepszych treści, równy dla wszystkich. Fundacja OpenStax Poland wspólnie z fundacją OpenStax realizują tę misję, tworząc wysokiej jakości podręczniki i udostępniając je studentom i wykładowcom. W ramach projektu opublikowano już trzytomowy podręcznik Fizyka dla szkół wyższych (2018) w języku polskim.
Psychologia to polska adaptacja Psychology 2e, podręcznika wydanego wiosną 2020 roku. To jeden z najbardziej aktualnych podręczników psychologii na polskim rynku. Publikacja przygotowana została przez OpenStax Poland we współpracy z wykładowcami z Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach oraz SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego i jest odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie na treści mające wysokie walory dydaktyczne, a zarazem atrakcyjne dla współczesnych studentów.
Podręcznik został wydany na otwartej licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC-BY 4.0). Gwarantuje ona całkowicie bezpłatne użytkowanie i niemal nieograniczone możliwości korzystania z publikacji: wolny dostęp, swobodne przekazywanie pliku PDF oraz legalne modyfikowanie kopii – zarówno tekstu, jak i ilustracji. Jeśli więc zamierzacie Państwo wykorzystać fragmenty publikacji np. do przygotowania własnych materiałów dydaktycznych, nie ma ku temu żadnych przeszkód prawnych ani technicznych, jedynym warunkiem jest powołanie się na źródło: „Psychologia”, OpenStax Poland, 2020, www.openstax.org. Podręcznik jest dostępny w wersji cyfrowej (online oraz w pliku PDF) na stronie OpenStax.org.
W pracę nad podręcznikiem zaangażowanych było 12 pracowników naukowych z Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach oraz SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny. Składamy serdeczne podziękowania wszystkim, którzy brali udział w tworzeniu tego otwartego podręcznika. W szczególności chcielibyśmy wyróżnić w tym gronie Państwa, którzy okazali nam szczególną pomoc. Są to:
Adaptacja podręcznika została sfinansowana z grantu przekazanego przez The Brian D. Patterson USA-International Foundation. Serdecznie dziękujemy.
Psychologia, podobnie jak podręcznik Psychology 2e, na którym się opiera, przeznaczona jest do zajęć z psychologii ogólnej, trwających 1 semestr. Treść dopasowano pod względem zakresu i kolejności do praktyki dydaktycznej większości uczelni prowadzących takie zajęcia. Niniejsza publikacja pomoże studentom poznać kluczowe pojęcia z dziedziny psychologii. Publikacja została dostosowana do standardów nauczania przedmiotu na polskich uczelniach.
Polskie wydanie wzbogacono o obszerne modyfikacje w rozdziałach „Emocje i motywacje” oraz „Osobowość”. Uwzględniono w nich m.in. nieco odmienne podejście do dydaktyki tematu oraz dokonania uznanych polskich psychologów. Rozdziały „Badania”, „Psychologia społeczna” oraz „Terapie i leczenie” zawierają obszerne uzupełnienia odnoszące się do polskich realiów. Rozdział „Psychologia pracy i organizacji” został stworzony w całości od nowa, jego autorką jest dr hab. Joanna Czarnota-Bojarska.
Zakres wiedzy prezentowanej w podręczniku Psychologia został dopasowany do typowych zajęć akademickich z psychologii ogólnej prowadzonych przez 1 semestr. Staraliśmy się zaprezentować psychologię jako dziedzinę ciekawą, przystępną i poruszającą aktualne problemy.
Struktura podręcznika jest uporządkowana, każdy rozdział zawiera dodatkowe informacje przedstawione w ramkach:
Na stronie OpenStax.org można znaleźć materiały dodatkowe w języku angielskim, przeznaczone zarówno dla studentów, jak i wykładowców — między innymi przewodniki użytkownika, slajdy, a także arkusze odpowiedzi i rozwiązań dla prowadzących zajęcia i studentów. Aby uzyskać dostęp do materiałów dla wykładowców, należy posiadać zweryfikowane konto instruktorskie, o które można poprosić przy logowaniu na OpenStax.org. Zasoby te są ściśle dopasowane do podręcznika.
dr hab. Joanna Czarnota-Bojarska – autorka rozdziału „Psychologia pracy i organizacji” w niniejszej publikacji. Wykładowca na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, specjalizuje się w tematyce związanej z psychologią organizacji, autorka wielu publikacji naukowych
prof. dr hab. Ewa Czerniawska – wykładowca i pracownik naukowy na Wydziale Psychologii Uniwersytecie Warszawskim, specjalizuje się w psychologii uczenia się i pamięci, autorka 9 książek i licznych artykułów naukowych
dr Agata Kudlik - psycholog, certyfikowany psychoterapeuta poznawczo–behawioralny, terapeuta schematu, wykładowca akademicki, doktor nauk społecznych w dziedzinie psychologii
dr Dorota Karwowska – wykładowca i pracownik naukowy na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego
dr Agnieszka Małkowska-Szkutnik – pedagog, psycholog, wykładowca i pracownik naukowy Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu Warszawskiego, członek polskiego zespołu Health Behaviour In School-Aged Children a WHO Collaborative Study
dr hab. Joanna Czarnota-Bojarska, Uniwersytet Warszawski
prof. dr hab. Michał Wierzchoń, Uniwersytet Jagielloński
prof. dr Ewa Wojtyna, Uniwersytet Śląski
dr hab. Aleksandra Gruszka-Gosiewska, Uniwersytet Jagielloński
dr hab. Henryk Majczyński, Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN
dr Krzysztof T. Piotrowski, Uniwersytet Jagielloński
dr Zuzanna Toeplitz, Uniwersytet Warszawski
dr Marta Roczniewska, SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny
Paweł Szczuciński – lekarz ze specjalizacją w dziedzinie psychiatrii i pediatrii, konsultacja fragmentu dotyczącego informacji o lekach w rozdziale Terapie i leczenie
Anna Grabarczyk, Monika Hryniewicka, Marcin Kuźma, Elżbieta Nowacka-Kuźma, Katarzyna Siedlecka
Anna Czechowska, Nika Fronc-Iniewicz, Magdalena Kroenke, Monika Olasek, Magdalena Skrzypek, Magdalena Szwedowska, Małgorzata Załoga
Patryk Bojarski
Marta Sztuka
Marta Sztuka, Dorota Rokowska
Wszystkie podręczniki OpenStax przechodzą rygorystyczny proces recenzji. Mimo to niektóre błędy mogły zostać przeoczone, co zdarza się w każdej profesjonalnej publikacji. Nasze książki są cyfrowe, dlatego możemy uaktualniać je, ilekroć zachodzi taka potrzeba. By zaproponować poprawkę, prosimy skorzystać z odnośnika na stronie podręcznika na OpenStax.org. Zgłoszone poprawki są oceniane przez ekspertów.
Niniejsza publikacja jest dostępna za darmo na stronie internetowej OpenStax.org oraz w pliku PDF dostępnym do pobrania z tejże strony. Podręcznik zostanie również wydrukowany w niewielkim nakładzie i będzie można go znaleźć w bibliotekach uczelni partnerskich.
OpenStax to fundacja charytatywna z siedzibą w Rice University w Stanach Zjednoczonych. Misją fundacji jest ułatwianie studentom dostępu do edukacji. Pierwszy otwarty podręcznik fundacja wydała w 2012 roku. Od tamtej pory jej oferta podręczników rozrosła się do ponad 40 pozycji w języku angielskim. Korzystają z nich setki tysięcy studentów na całym świecie. OpenStax realizuje swoją misję dzięki hojności innych organizacji charytatywnych. Darowizny oraz usługi i zasoby otrzymywane na preferencyjnych warunkach od innych partnerów pozwalają nam pokonywać najczęściej występujące bariery utrudniające osiągnięcie sukcesu zarówno studentom jak i wykładowcom.
Dr Rose Spielman – autor wiodący Psychology 2e, wykładowca i certyfikowana terapeutka z 20-letnim doświadczeniem. Pracowała na Quinnipiac University, Housatonic Community College oraz w Goodwin College
William J. Jenkins, Mercer University
Marilyn D. Lovett, Spelman College
Mara Aruguete, Lincoln University
Laura Bryant, Eastern Gateway Community College
Barbara Chappell, Walden University
Kathryn Dumper, Bainbridge State College
Arlene Lacombe, Saint Joseph’s University
Julie Lazzara, Paradise Valley Community College
Tammy McClain, West Liberty University
Barbara B. Oswald, Miami University
Marion Perlmutter, University of Michigan
Mark D. Thomas, Albany State University
Patricia G. Adams, Pitt Community College
Daniel Bellack, Trident Technical College
Christopher M. Bloom, Providence College
Jerimy Blowers, Cayuga Community College
Salena Brody, Collin College
David A. Caicedo, Borough of Manhattan Community College, CUNY
Bettina Casad, University of Missouri–St. Louis
Sharon Chacon, Northeast Wisconsin Technical College
James Corpening
Frank Eyetsemitan, Roger Williams University
Tamara Ferguson, Utah State University
Kathleen Flannery, Saint Anselm College
Johnathan Forbey, Ball State University
Laura Gaudet, Chadron State College
William Goggin, University of Southern Mississippi
Jeffery K. Gray, Charleston Southern University
Heather Griffiths, Fayetteville State University
Mark Holder, University of British Columbia
Rita Houge, Des Moines Area Community College
Colette Jacquot, Strayer University
John Johanson, Winona State University
Andrew Johnson, Park University
Shaila Khan, Tougaloo College
Cynthia Kreutzer, Georgia State University Perimeter College at Clarkston Campus
Carol Laman, Houston Community College
Dana C. Leighton, Texas A&M University—Texarkana
Thomas Malloy, Rhode Island College
Jan Mendoza, Golden West College
Christopher Miller, University of Minnesota
Lisa Moeller, Beckfield College
Amy T. Nusbaum, Heritage University
Jody Resko, Queensborough Community College (CUNY)
Hugh Riley, Baylor University
Juan Salinas, University of Texas at Austin
Brittney Schrick, Southern Arkansas University
Phoebe Scotland, College of the Rockies
Christine Selby, Husson University
Sally B. Seraphin, Centre College
Brian Sexton, Kean University
Nancy Simpson, Trident Technical College
Jason M. Smith, Federal Bureau of Prisons – FCC Hazelton
Robert Stennett, University of Georgia
Jennifer Stevenson, Ursinus College
Eric Weiser, Curry College
Jay L. Wenger, Harrisburg Area Community College
Alan Whitehead, Southern Virginia University
Valjean Whitlow, American Public University
Rachel Wu, University of California, Riverside
Alexandra Zelin, University of Tennessee at Chattanooga
Podręcznik „Pielęgniarstwo. Żywienie w wybranych stanach klinicznych” powstał, aby bezpłatnie udostępnić studentkom i studentom materiały dydaktyczne spełniające najwyższe standardy akademickie. Jest adaptacją podręcznika „Nutrition for Nurses” stworzonego przez OpenStax, fundację non-profit działającą przy Rice University w Stanach Zjednoczonych. Podręcznik w polskiej wersji został wydany w 2025 roku przez OpenStax Polska, fundację non-profit z siedzibą w Warszawie.
\nWierzymy, że przyszłość edukacji to swobodny i wygodny dostęp do najlepszych treści, równy dla wszystkich. Fundacja OpenStax Poland wspólnie z fundacją OpenStax realizują tę misję, tworząc wysokiej jakości podręczniki i udostępniając je studentom i wykładowcom na otwartej licencji Creative Commons CC BY 4.0 Międzynarodowa. Do tej pory w ramach projektu opublikowano w języku polskim m.in. trzytomowy podręcznik „Fizyka dla szkół wyższych” (2018), jednotomową „Psychologię” (2020), dwa jednotomowe podręczniki do ekonomii: „Mikroekonomię – podstawy” (2022), „Makroekonomię – podstawy” (2023) oraz „Marketing – podstawy” (2024).
\nPodręcznik „Pielęgniarstwo. Żywienie w wybranych stanach klinicznych” został udostępniony na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa Międzynarodowa 4.0 (CC BY), co oznacza, że można go rozpowszechniać, modyfikować i rozwijać, pod warunkiem, że zostanie przypisane autorstwo OpenStax Poland i jego współtwórcom. Ponieważ nasze książki są dostępne na otwartej licencji, można wykorzystać całą książkę lub wybrać tylko te sekcje, które są najbardziej adekwatne do potrzeb danego kursu. Można także dowolnie przearanżować treść oraz udostępniać studentkom i studentom bezpośrednie linki do poszczególnych sekcji w formie online.
\nW podręczniku „Pielęgniarstwo. Żywienie w wybranych stanach klinicznych” w opisie każdej grafiki znajduje się informacja o tytule, twórcy lub właścicielu praw oraz licencji. Ponieważ grafika jest objęta otwartą licencją, każdy może ją ponownie wykorzystać pod warunkiem zachowania uznania autorstwa twórcy grafiki.
\nWszystkie podręczniki OpenStax Poland poddane są rygorystycznemu procesowi wydawniczemu, włączając w to recenzję naukową, ale czasem w tekście pojawiają się błędy. Ponieważ nasze książki są dostępne w wersji cyfrowej, możemy dokonywać aktualizacji, gdy jest to dydaktycznie uzasadnione. Propozycje korekty należy zgłaszać przez link na stronie podręcznika na stronie OpenStax.pl. Wszelkie sugestie są przeglądane przez ekspertów i po zatwierdzeniu – publikowane.
\nPodręcznik można bezpłatnie czytać online lub w formacie PDF, wystarczy kliknąć w okładkę podręcznika na stronie OpenStax.pl/podreczniki.
\nAdaptacja podręcznika została sfinansowana w ramach programu HP Digital Equity Accelerator dla Fundacji OpenStax Poland oraz z grantu White Star Education Foundation. Serdecznie dziękujemy!
\nPodręcznik „Pielęgniarstwo. Żywienie w wybranych stanach klinicznych” jest skierowany do studentek i studentów pielęgniarstwa jako pozycja wspierająca naukę przedmiotów takich jak dietetyka czy interna. Może być również cennym materiałem podczas powtórzeń i przygotowań do egzaminów. Interdyscyplinarne podejście sprawia, że sprawdzi się także jako poradnik dla osób już aktywnych zawodowo, sprawujących opiekę nad pacjentami w warunkach klinicznych i ambulatoryjnych. „Pielęgniarstwo. Żywienie w wybranych stanach klinicznych” dostarcza też cennych informacji i porad dotyczących profilaktyki zdrowotnej i promocji zdrowego stylu życia.
\nNiniejszy podręcznik bazuje na amerykańskiej pozycji „Nutrition for Nurses”, jednak został znacząco przebudowany i uzupełniony, by odpowiadał realiom polskim i europejskim. Dotyczy to zgodności z normami i przepisami, ale także z praktyką kliniczną i dydaktyczną. Zadbały o to autorki polskiej edycji – cenione autorytety w dziedzinie pielęgniarstwa.
\nPodręcznik składa się z dziesięciu rozdziałów. Dwa pierwsze wprowadzają w tematykę prawidłowej diety i zdrowego stylu życia, opieki żywieniowej i edukacji żywieniowej. Osiem kolejnych rozdziałów zawiera treści pomagające w zachowaniu zdrowia wybranych układów narządów oraz zalecenia dotyczące opieki nad pacjentami ze schorzeniami tych układów.
\nCel dydaktyczny – każdy podrozdział podręcznika jest opatrzony listą celów dydaktycznych, w których osiągnięciu pomaga dany fragment publikacji.
\nOpisy przypadków – pozwalają zastosować wiedzę w sytuacji realistycznego przypadku pacjenta.
\nZ praktyki klinicznej – opisy procedur i praktyczne zestawienia zaleceń.
\nPodsumowanie rozdziału – kluczowe informacje z danego rozdziału skondensowane w jednym akapicie.
\nKluczowe pojęcia – lista ważniejszych terminów użytych w rozdziale wraz z krótkimi objaśnieniami.
\nSprawdź się! – Test jednokrotnego wyboru pozwalający na samoocenę opanowania zagadnień prezentowanych w rozdziale. Prawidłowe odpowiedzi wraz z komentarzami zebrane są na końcu podręcznika.
\nChcesz wiedzieć więcej? – lista lektur pozwalających na poszerzenie wiedzy o zagadnieniach omawianych w danym rozdziale.
\nIwona Bodys-Cupak, dr hab., prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum – pielęgniarka, pedagog i naukowiec związana z UJ CM. Absolwentka Wydziału Ochrony Zdrowia UJ CM, posiada specjalizację w dziedzinie pielęgniarstwa nefrologicznego. Kieruje Zakładem Teorii i Podstaw Pielęgniarstwa Instytutu Pielęgniarstwa i Położnictwa Wydziału Nauk o Zdrowiu UJ CM. Jej zainteresowania naukowe i zawodowe obejmują opiekę nad człowiekiem w różnych fazach życia, kształcenie studentów pielęgniarstwa, nowoczesne metody nauczania oraz bezpieczeństwo opieki Jest autorką i współautorką licznych publikacji naukowych oraz rozdziałów w monografiach i podręcznikach akademickich.
\nAnna Felińczak dr n. med., prof. Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu – absolwentka tego uniwersytetu, Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu oraz Wyższej Szkoły Biznesu i Nauk o Zdrowiu w Łodzi. Wieloletni dydaktyk w Katedrze Pielęgniarstwa na Wydziale Pielęgniarstwa i Położnictwa Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Zainteresowania naukowe koncentruje głównie na problematyce dotyczącej zachowań zdrowotnych różnych grup wiekowych, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki nadwagi i otyłości oraz wpływu diety na przebieg i terapie chorób nerek. W latach 2011–2021 pełniła funkcję przewodniczącej dolnośląskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Zdrowia Publicznego. Przyczyniła się również do powstania programu zdrowotnego: „Rozpoznawanie wczesnych zagrożeń nadwagi i otyłości dzieci w wieku szkolnym na terenie miasta Wrocławia\". Autorka i współautorka wielu publikacji naukowych, a także redaktor i autor rozdziałów w podręcznikach, m.in.: „Zdrowie Publiczne”, „Zdrowie dziecka a otyłość”, „Żywienie w chorobach serca”. W ramach współpracy z wieloma instytucjami, m.in. z Fundacją „Rakoobrona”, Sudeckim Uniwersytetem III wieku oraz Fresenius-Kabi, wygłasza wykłady, organizuje warsztaty na temat zdrowego stylu życia i żywienia oraz przygotowuje materiały dydaktyczne dla pacjentów. W działalności dydaktycznej prowadzi zajęcia dla studentów studiów licencjackich i magisterskich z zakresu pediatrii i pielęgniarstwa pediatrycznego, dietetyki oraz żywienia osób w różnym wieku i w różnych jednostkach chorobowych.
\nIwona Malinowska-Lipień, dr hab., prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego – wieloletni dydaktyk Wydziału Nauk o Zdrowiu, kierownik Zakładu Pielęgniarstwa Internistycznego i Geriatrycznego UJ – Collegium Medicum w Krakowie. Jej działalność naukowa koncentruje się na takich obszarach, jak: jakość opieki pielęgniarskiej, bezpieczeństwo pacjenta, środowisko pracy pielęgniarek oraz psychospołeczne warunki pracy. Od 2018 r. współpracuje z European Observatory on Health Systems and Policies (EuroWHO). Posiada dwie specjalizacje – w dziedzinie pielęgniarstwa internistycznego oraz pielęgniarstwa geriatrycznego. Pełni funkcję konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie pielęgniarstwa geriatrycznego w województwie małopolskim. Aktywnie wspiera rozwój naukowy i praktyczny pielęgniarstwa na Uniwersytecie Jagiellońskim, kierując pracą jednostki dydaktyczno-naukowej. Jest autorką licznych publikacji naukowych, mających istotny wpływ na rozwój pielęgniarstwa w Polsce i za granicą. W 2023 roku ukończyła studia podyplomowe MBA w Ochronie Zdrowia (partner: EY Academy of Business), a w 2015 r. studia podyplomowe z biostatystyki – praktyczne aspekty statystyki w badaniach medycznych na Uniwersytecie Jagiellońskim. Odbyła siedem staży zagranicznych (Austria, Francja, Grecja, Portugalia, Gruzja, Finlandia, Chorwacja), pełni też funkcję koordynatora i uczestnika projektów europejskich.
\nMonika Michalak, dr n. o zdr. – adiunkt w Zakładzie Pielęgniarstwa Internistycznego, Wydziału Pielęgniarstwa i Położnictwa Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Absolwentka Wydziału Pielęgniarskiego Akademii Medycznej we Wrocławiu. Specjalistka w dziedzinie pielęgniarstwa neurologicznego, opieki paliatywnej, pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej terapii oraz w dziedzinie epidemiologii. Członek Polskiego Towarzystwa Pielęgniarek Neurologicznych. Realizuje zajęcia dydaktyczne na studiach licencjackich i magisterskich, między innymi takich przedmiotów jak: badanie fizykalne, neurologia i pielęgniarstwo neurologiczne, opieka i edukacja terapeutyczna w chorobach przewlekłych (choroby układu nerwowego), żywienie w chorobach układu nerwowego. Promotor i recenzent dyplomowych prac licencjackich i magisterskich. Autorka i współautorka monografii i artykułów naukowych. W ramach działalności naukowej podejmuje badania dotyczące szeroko pojętej ochrony zdrowia, jakości życia pacjentów w różnych jednostkach chorobowych. Są to m.in. opieka nad pacjentami przewlekle chorymi, ze schorzeniami neurologicznymi i neurochirurgicznymi. W swojej codziennej praktyce udziela porad pielęgniarskich w domu chorego służy pacjentom szerokim zakresem zabiegów pielęgniarskich oraz wiedzą, pomocą i radą w ramach profesjonalnej edukacji z zakresu pielęgnacji i żywienia przewlekle chorych.
\nMirosława Noppenberg, dr n. o zdr. – pielęgniarka, nauczyciel akademicki i badaczka w obszarze bezpieczeństwa pacjenta, epidemiologii i jakości opieki. Przełożona Pielęgniarek w Szpitalu Specjalistycznym im. J. Dietla w Krakowie oraz asystent w Zakładzie Pielęgniarstwa Specjalistycznego Instytutu Pielęgniarstwa i Położnictwa Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum. Absolwentka pielęgniarstwa UJ CM, doktor nauk o zdrowiu; posiada przygotowanie menedżerskie i pedagogiczne oraz specjalizację w dziedzinie epidemiologii. Aktywnie uczestniczy w projektach badawczych i wdrożeniowych, m.in. w inicjatywach Joanna Briggs Institute (evidence implementation: odleżyny, ocena ryzyka upadków, dostęp naczyniowy), programach Erasmus+ oraz w adaptacji wytycznych WHO dotyczących zapobiegania i kontroli zakażeń w COVID-19 (2023). Jest współredaktorką i współautorką rozdziałów w monografii „Bezpieczeństwo pacjenta w opiece zdrowotnej” (PZWL, 2022) oraz autorką ponad 40 publikacji dotyczących m.in. zdarzeń niepożądanych, zakażeń szpitalnych i jakości opieki. Prowadzi zajęcia w języku polskim i angielskim, w tym m.in. z zakresu Healthcare Safety, Zakażeń szpitalnych i Pielęgniarstwa epidemiologicznego. Jest członkiem Komisji Bioetycznej przy Okręgowej Izbie Lekarskiej w Krakowie oraz Komisji Etyki Badań Naukowych UJ CM.
\nLucyna Płaszewska-Żywko, dr n. med., prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego – dyplomowana pielęgniarka, magister pielęgniarstwa oraz specjalistka w dziedzinie pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki. Stopień doktora nauk medycznych uzyskała na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Krakowie, broniąc rozprawy dotyczącej edukacji pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Jest wieloletnim dydaktykiem i profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego, autorką kilkudziesięciu artykułów naukowych opublikowanych w czasopismach, współredaktorką pięciu podręczników oraz autorką kilkudziesięciu rozdziałów zamieszczonych w podręcznikach. Brała udział w międzynarodowych projektach dydaktycznych, m.in. HealthCareEurope (HCEU), EUcareNet (w ramach programów Erasmus) oraz BEEHIVE – Global Health (współpraca z USA). Jej główne zainteresowania naukowe koncentrują się na intensywnej opiece medycznej, pielęgniarstwie transkulturowym oraz teoriach pielęgniarstwa. Odbyła staże zagraniczne w renomowanych ośrodkach w Europie i USA.
\nLucyna Ścisło, dr hab. n. med. i n. o zdr. – pracuje w Instytucie Pielęgniarstwa i Położnictwa Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum na stanowisku adiunkta. Pełni funkcję kierownika Zakładu Pielęgniarstwa Chirurgicznego. Specjalista w dziedzinie pielęgniarstwa chirurgicznego. Prowadzi zajęcia dydaktyczne dla studentów na kierunku Pielęgniarstwo i Położnictwo WNZ UJ CM, na kursach specjalistycznych oraz w ramach projektów naukowych. Tematyka badań naukowych koncentruje się na ocenie stanu odżywienia pacjentów leczonych chirurgicznie i onkologicznie oraz osób starszych, dotyczy również jakości życia, zachowań zdrowotnych, opieki i edukacji terapeutycznej pacjentów w chorobach przewlekłych. Redaktor podręcznika: „Pielęgniarstwo chirurgiczne”, współredaktor książki „Procedury chirurgiczne”, autor wielu rozdziałów podręczników i monografii dedykowanych zawodom medycznym. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i międzynarodowym. Członek POLSPEN i ESPEN. Współpracuje z Polskim Towarzystwem Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu w ramach realizacji badań naukowych wśród pacjentów leczonych pozajelitowo i dojelitowo w warunkach domowych.
\nJoanna Rosińczuk, prof. dr hab. nauk o zdrowiu – Kierownik Zakładu Pielęgniarstwa Internistycznego, Wydziału Pielęgniarstwa i Położnictwa Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, w latach 2023–2020 Dziekan Wydziału Nauk o Zdrowiu UM we Wrocławiu. Specjalistka w dziedzinie pielęgniarstwa neurologicznego, zachowawczego oraz w dziedzinie zdrowia publicznego. Absolwentka studiów podyplomowych Executive MBA w Ochronie Zdrowia oraz Metodologii Badań Naukowych. Członek Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego, Międzynarodowej Rady Pielęgniarek ICN, Polskiej Akademii Nauk sekcji Zdrowia Publicznego, Polskiego Towarzystwa Pielęgniarek Neurologicznych, Stowarzyszenia Menedżerów Opieki Zdrowotnej, Członek Europejskiego Komitetu Doradczego ds. Odleżyn – EPUAP, Członek Rady Dyscypliny Nauki o Zdrowiu. Prowadzi zajęcia dydaktyczne dla pielęgniarek i położnych m.in. z przedmiotów: neurologia i pielęgniarstwo neurologiczne, opieka i edukacja terapeutyczna w chorobach przewlekłych (choroby układu nerwowego oraz choroby układu oddechowego), neurologia dziecięca, badanie fizykalne neurologiczne oraz podstawy pielęgniarstwa. Promotorka i recenzentka wielu prac doktorskich, magisterskich, licencjackich i studiów podyplomowych, a także wniosków o nadanie tytułów i stopni naukowych. Autorka kilkuset publikacji w zakresie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, kilkukrotnie znalazła się w Rankingu World’s Top 2% Scientists. Jej dorobek naukowy dotyczy m.in. wypalenia zawodowego pielęgniarek, racjonowania opieki pielęgniarskiej, jakości opieki pielęgniarskiej, norm zatrudnienia pielęgniarek i położnych, satysfakcji pacjentów z systemu zdrowia, jakości życia w wybranych stanach chorobowych oraz profilaktyki i leczenie odleżyn. Zasiada w komitetach redakcyjnych i radach naukowych kilku czasopism z dziedziny pielęgniarstwa, w dwóch pełniąc rolę redaktor naczelnej.
\nDorota Kozieł, prof. dr hab. n. o zdr., Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach Collegium Medicum
\nAgnieszka Młynarska, prof. dr hab. n. o zdr., Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
\nJoanna Rosińczuk, prof. dr hab. n. o zdr., Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu
\n\n
Piotr Kossobudzki-Kanar – redaktor prowadzący
\nSławomir Borkowski – redaktor językowy
\nAnna Grabarczyk – korektorka
\nMaks Sztuka – redaktor techniczny, grafik
\nDr Emerald Charity Bilbrew, Fayetteville Technical Community College
\nDr Bilbrew uzyskała dyplom Associate of Science in Nursing (ASN) w Southern Union State Community College, licencjat w zakresie pielęgniarstwa (BSN) na Jacksonville University, oraz tytuł magistra pielęgniarstwa (MSN) ze specjalizacją w zakresie przywództwa i zarządzania w pielęgniarstwie na Jacksonville University, ukończyła studia podyplomowe z edukacji pielęgniarskiej na Walden University oraz doktorat (DNP) w zakresie przywództwa w pielęgniarstwie w systemach opieki zdrowotnej na Regis University. Od ponad 20 lat pracuje jako pielęgniarka i posiada certyfikację w dziedzinie pielęgniarstwa internistyczno-chirurgicznego. Jest wykładowczynią pielęgniarstwa (Lead Instructor of Nursing) w Fayetteville Technical Community College, gdzie prowadzi zajęcia na kierunku pielęgniarstwo, obejmujące aspekty kliniczne, laboratoryjne, online, wykłady oraz praktyki. Dr Bilbrew jest członkinią Akademii Pielęgniarek Internistyczno-Chirurgicznych (AMSN), pełni ochotniczo funkcje w wielu komitetach, w tym w Komitecie Legislacyjnym, w którym wspiera zmiany w prawie na rzecz rozwoju pielęgniarstwa oraz poprawy opieki i bezpieczeństwa pacjentów. Należy również do Narodowej Ligi Pielęgniarstwa (NLN), jest członkinią założycielką oddziału Omega Upsilon Międzynarodowego Towarzystwa Honorowego Pielęgniarstwa Sigma Theta Tau oraz recenzentką Komisji Akredytacyjnej ds. Edukacji w Pielęgniarstwie (ACEN).
\n\n
Dr Jody Vogelzang, Grand Valley State University
\nDr Vogelzang zdobyła licencjat z dietetyki na Michigan State University, tytuł magistra nauk o zdrowiu na Grand Valley State University, tytuł magistra biologii na Miami University of Ohio oraz stopień doktora w dziedzinie usług zdrowotnych ze specjalizacją zdrowie publiczne na Walden University. Dr Vogelzang jest dyplomowanym dietetyczką i specjalistką ds. edukacji zdrowotnej, ekspertką w dziedzinie zdrowia publicznego, a przez ostatnie dwie dekady także nauczycielką akademicką. Ma wszechstronne doświadczenie praktyczne, pracując z niemowlętami, dziećmi, kobietami w ciąży, a także z przewlekle chorymi dorosłymi, osobami starszymi oraz w opiece paliatywnej i hospicyjnej.
\nW 2016 roku była dyrektorką-założycielką programu studiów magisterskich z dietetyki klinicznej. Jest prelegentką i badaczką rozpoznawalną w całym kraju. Została oficjalnie doceniona przez środowisko zawodowe, otrzymując nagrody Excellence in Public Health Nutrition (AND) oraz Achievements in Public Health Nutrition (APA). Uhonorowano ją również za zaangażowanie w utrzymanie wysokich standardów zawodu dietetyka (AND Medallion Award). Regularnie angażuje się w wolontariat w organizacjach zawodowych i społecznych na poziomie lokalnym, krajowym i międzynarodowym.
\n\n
Dr Kelli Whittington, Southern Illinois University
\nDr Whittington uzyskała licencjat z pielęgniarstwa na Middle Tennessee University, tytuł magistra pielęgniarstwa na Southern Illinois University oraz doktora w dziedzinie kształcenia zawodowego (Workforce Education) na Southern Illinois University. Jest dyrektorką programową ds. Pielęgniarstwa w School of Health Science na Southern Illinois University. Jej kariera pielęgniarska trwa ponad 30 lat, z praktyką głównie na oddziałach intensywnej opieki medycznej i onkologii. Piastowała również stanowiska zarządcze i administracyjne. Edukacją pielęgniarską zajęła się w 1993 r. i w trakcie swojej kariery dydaktycznej uczyła pielęgniarstwa na wszystkich poziomach kształcenia. Obecnie prowadzi zajęcia z żywienia dla studentów w trybie przyspieszonym, tradycyjnym oraz na studiach pomostowych dla pielęgniarek (RN-to-BSN). Dr Whittington jest członkinią Stowarzyszenia Pielęgniarek w Illinois, Organizacji Liderów Pielęgniarstwa w Illinois, Ligi Edukacji Pielęgniarek oraz Międzynarodowego Towarzystwa Honorowego Pielęgniarstwa Sigma Theta Tau. Jest laureatką nagrody Emerson Excellence in Teaching Award (2019), nagrody visiting scholar of Michigan State University (2009) oraz stypendium Illinois Nurse Educator Fellowship (2023). Posiada certyfikat Certyfikowanego Edukatora Pielęgniarstwa.
\nAmy B. Britt, Bon Secours Mercy Health; Millie Hepburn, Sacred Heart University; Lisa R. McDonald, Capella University; Lee Anne Oliver, Beaufort County Community College; Marygrace Piskorowski, SUNY at Buffalo; Sharon R. Simon, Shenandoah University; Miranda Smith, The University of Alabama in Huntsville; Nicole M. Stephens, Galveston College; Cynthia Wagner, University of North Georgia.
\nOluwakemi Lois Adeola, Howard University; Jennifer M. Bell, Ball State University; Jocelyn D. Betts, Chicago State University; Amy B. Britt, Bon Secours Mercy Health; Ximena Burgos, University of Texas – El Paso; Marcy Caplin, Kent State University; Karen Crosby, Endicott College; Amanda N. DiEugenio-Swift, Eastern University; Stacha Hayes, Emory University; Veela Hughes, Albany State University; Karen D. Joris, Professor Emeritus, Lorain County Community College; Barbara Ludwig, Rockhurst University; Amy Mersiovsky, Texas A&M University – Central Texas; Jennifer Nickell, Portland Community College; Lee Anne Oliver, Beaufort County Community College (emeritus); Anita Ramani, Gurnick Academy of Medical Arts; Margaret Riley, Nurse Educator; Ellen Schoen, Vanderbilt University School of Nursing; Miranda Smith, The University of Alabama in Huntsville; Nicole M. Stephens, Galveston College.
\n