Ego quasi terebinthus extendi ramos meos, et rami mei honoris et gratiæ.


Ego quasi vitis fructificavi suavitatem odoris : et flores mei fructus honoris et honestatis.


Ego mater pulchræ dilectionis, et timoris, et agnitionis, et sanctæ spei.


In me gratia omnis viæ et veritatis : in me omnis spes vitæ et virtutis.


Transite ad me, omnes qui concupiscitis me, et a generationibus meis implemini :


spiritus enim meus super mel dulcis, et hæreditas mea super mel et favum.


Memoria mea in generatione sæculorum.


Qui edunt me, adhuc esurient, et qui bibunt me, adhuc sitient.


Qui audit me non confundetur, et qui operantur in me non peccabunt :


qui elucidant me, vitam æternam habebunt.


Hæc omnia liber vitæ, et testamentum Altissimi, et agnitio veritatis.


Legem mandavit Moyses in præceptis justitiarum, et hæreditatem domui Jacob, et Israël promissiones.


Posuit David, puero suo, excitare regem ex ipso fortissimum, et in throno honoris sedentem in sempiternum.


Qui implet quasi Phison sapientiam, et sicut Tigris in diebus novorum :


qui adimplet quasi Euphrates sensum, qui multiplicat quasi Jordanis in tempore messis :


qui mittit disciplinam sicut lucem, et assistens quasi Gehon in die vindemiæ.


Qui perficit primus scire ipsam, et infirmior non investigabit eam.


A mari enim abundavit cogitatio ejus, et consilium illius ab abysso magna.


Ego sapientiam effudi flumina :


ego quasi trames aquæ immensæ de fluvio : ego quasi fluvii dioryx, et sicut aquæductus exivi de paradiso.


Dixi : Rigabo hortum meum plantationum, et inebriabo prati mei fructum.


Et ecce factus est mihi trames abundans, et fluvius meus appropinquavit ad mare :


quoniam doctrinam quasi antelucanum illumino omnibus, et enarrabo illam usque ad longinquum.


Penetrabo omnes inferiores partes terræ, et inspiciam omnes dormientes, et illuminabo omnes sperantes in Domino.


Adhuc doctrinam quasi prophetiam effundam, et relinquam illam quærentibus sapientiam, et non desinam in progenies illorum usque in ævum sanctum.


Videte quoniam non soli mihi laboravi, sed omnibus exquirentibus veritatem.


In tribus placitum est spiritui meo, quæ sunt probata coram Deo et hominibus :


concordia fratrum, et amor proximorum, et vir et mulier bene sibi consentientes.


Tres species odivit anima mea, et aggravor valde animæ illorum :


pauperem superbum, divitem mendacem, senem fatuum et insensatum.


Quæ in juventute tua non congregasti, quomodo in senectute tua invenies ?


Quam speciosum canitiei judicium, et presbyteris cognoscere consilium !


Quam speciosa veteranis sapientia, et gloriosus intellectus et consilium !


Corona senum multa peritia, et gloria illorum timor Dei.


Novem insuspicabilia cordis magnificavi : et decimum dicam in lingua hominibus :


homo qui jucundatur in filiis, vivens et videns subversionem inimicorum suorum.


Beatus qui habitat cum muliere sensata, et qui lingua sua non est lapsus, et qui non servivit indignis se.


Beatus qui invenit amicum verum, et qui enarrat justitiam auri audienti.


Quam magnus qui invenit sapientiam et scientiam ! sed non est super timentem Dominum.


Timor Dei super omnia se superposuit.


Beatus homo cui donatum est habere timorem Dei : qui tenet illum, cui assimilabitur ?


Timor Dei initium dilectionis ejus : fidei autem initium agglutinandum est ei.


Omnis plaga tristitia cordis est, et omnis malitia nequitia mulieris.


Et omnem plagam, et non plagam videbit cordis :


et omnem nequitiam, et non nequitiam mulieris :


et omnem obductum, et non obductum odientium :


et omnem vindictam, et non vindictam inimicorum.


Non est caput nequius super caput colubri,


et non est ira super iram mulieris. Commorari leoni et draconi placebit, quam habitare cum muliere nequam.


Nequitia mulieris immutat faciem ejus : et obcæcat vultum suum tamquam ursus, et quasi saccum ostendit. In medio proximorum ejus


ingemuit vir ejus, et audiens suspiravit modicum.


Brevis omnis malitia super malitiam mulieris : sors peccatorum cadat super illam.


Sicut ascensus arenosus in pedibus veterani, sic mulier linguata homini quieto.


Ne respicias in mulieris speciem, et non concupiscas mulierem in specie.


Mulieris ira, et irreverentia, et confusio magna.


Mulier si primatum habeat, contraria est viro suo.


Cor humile, et facies tristis, et plaga cordis, mulier nequam.


Manus debiles et genua dissoluta, mulier quæ non beatificat virum suum.


A muliere initium factum est peccati, et per illam omnes morimur.


Non des aquæ tuæ exitum, nec modicum : nec mulieri nequam veniam prodeundi.


Si non ambulaverit ad manum tuam, confundet te in conspectu inimicorum.


A carnibus tuis abscinde illam, ne semper te abutatur.


Mulieris bonæ beatus vir : numerus enim annorum illius duplex.


Mulier fortis oblectat virum suum, et annos vitæ illius in pace implebit.


Pars bona mulier bona, in parte timentium Deum dabitur viro pro factis bonis :


divitis autem et pauperis cor bonum, in omni tempore vultus illorum hilaris.


A tribus timuit cor meum, et in quarto facies mea metuit :


delaturam civitatis, et collectionem populi :


calumniam mendacem super mortem omnia gravia :


dolor cordis et luctus, mulier zelotypa.


In muliere zelotypa flagellum linguæ, omnibus communicans.


Sicut boum jugum quod movetur, ita et mulier nequam : qui tenet illam quasi qui apprehendit scorpionem.


Mulier ebriosa ira magna, et contumelia : et turpitudo illius non tegetur.


Fornicatio mulieris in extollentia oculorum, et in palpebris illius agnoscetur.


In filia non avertente se, firma custodiam, ne inventa occasione utatur se.


Ab omni irreverentia oculorum ejus cave, et ne mireris si te neglexerit.


Sicut viator sitiens ad fontem os aperiet, et ab omni aqua proxima bibet, et contra omnem palum sedebit, et contra omnem sagittam aperiet pharetram donec deficiat.


Gratia mulieris sedulæ delectabit virum suum, et ossa illius impinguabit.


Disciplina illius datum Dei est.


Mulier sensata et tacita, non est immutatio eruditæ animæ.


Gratia super gratiam mulier sancta et pudorata.


Omnis autem ponderatio non est digna continentis animæ.


Sicut sol oriens mundo in altissimis Dei, sic mulieris bonæ species in ornamentum domus ejus.


Lucerna splendens super candelabrum sanctum, et species faciei super ætatem stabilem.


Columnæ aureæ super bases argenteas, et pedes firmi super plantas stabilis mulieris.


Fundamenta æterna supra petram solidam, et mandata Dei in corde mulieris sanctæ.


In duobus contristatum est cor meum, et in tertio iracundia mihi advenit :


vir bellator deficiens per inopiam ; et vir sensatus contemptus ;


et qui transgreditur a justitia ad peccatum : Deus paravit eum ad rhomphæam.


Duæ species difficiles et periculosæ mihi apparuerunt : difficile exuitur negotians a negligentia, et non justificabitur caupo a peccatis labiorum.


Propter inopiam multi deliquerunt : et qui quærit locupletari avertit oculum suum.


Sicut in medio compaginis lapidum palus figitur, sic et inter medium venditionis et emptionis angustiabitur peccatum :


conteretur cum delinquente delictum.


Si non in timore Domini tenueris te instanter, cito subvertetur domus tua.


Sicut in percussura cribri remanebit pulvis, sic aporia hominis in cogitatu illius.


Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis.


Sicut rusticatio de ligno ostendit fructum illius, sic verbum ex cogitatu cordis hominis.


Ante sermonem non laudes virum : hæc enim tentatio est hominum.


Si sequaris justitiam, apprehendes illam, et indues quasi poderem honoris : et inhabitabis cum ea, et proteget te in sempiternum, et in die agnitionis invenies firmamentum.


Volatilia ad sibi similia conveniunt : et veritas ad eos qui operantur illam revertetur.


Leo venationi insidiatur semper : sic peccata operantibus iniquitates.


Homo sanctus in sapientia manet sicut sol : nam stultus sicut luna mutatur.


In medio insensatorum serva verbum tempori : in medio autem cogitantium assiduus esto.


Narratio peccantium odiosa, et risus illorum in deliciis peccati.


Loquela multum jurans horripilationem capiti statuet, et irreverentia ipsius obturatio aurium.


Effusio sanguinis in rixa superborum, et maledictio illorum auditus gravis.


Qui denudat arcana amici fidem perdit, et non inveniet amicum ad animum suum.


Dilige proximum, et conjungere fide cum illo.


Quod si denudaveris absconsa illius, non persequeris post eum.


Sicut enim homo qui perdit amicum suum, sic et qui perdit amicitiam proximi sui.


Et sicut qui dimittit avem de manu sua, sic dereliquisti proximum tuum, et non eum capies.


Non illum sequaris, quoniam longe abest : effugit enim quasi caprea de laqueo, quoniam vulnerata est anima ejus :


ultra eum non poteris colligare. Et maledicti est concordatio :


denudare autem amici mysteria, desperatio est animæ infelicis.


Annuens oculo fabricat iniqua, et nemo eum abjiciet.


In conspectu oculorum tuorum condulcabit os suum, et super sermones tuos admirabitur : novissime autem pervertet os suum, et in verbis tuis dabit scandalum.


Multa odivi, et non coæquavi ei, et Dominus odiet illum.


Qui in altum mittit lapidem, super caput ejus cadet : et plaga dolosa dolosi dividet vulnera.


Et qui foveam fodit incidet in eam : et qui statuit lapidem proximo offendet in eo : et qui laqueum alii ponit, peribit in illo.


Facienti nequissimum consilium, super ipsum devolvetur, et non agnoscet unde adveniat illi.


Illusio et improperium superborum, et vindicta sicut leo insidiabitur illi.


Laqueo peribunt qui oblectantur casu justorum, dolor autem consumet illos antequam moriantur.


Ira et furor utraque execrabilia sunt, et vir peccator continens erit illorum.


Qui vindicari vult, a Domino inveniet vindictam, et peccata illius servans servabit.


Relinque proximo tuo nocenti te, et tunc deprecanti tibi peccata solventur.


Homo homini reservat iram, et a Deo quærit medelam :


in hominem similem sibi non habet misericordiam, et de peccatis suis deprecatur.


Ipse cum caro sit reservat iram, et propitiationem petit a Deo : quis exorabit pro delictis illius ?


Memento novissimorum, et desine inimicari :


tabitudo enim et mors imminent in mandatis ejus.


Memorare timorem Dei, et non irascaris proximo.


Memorare testamentum Altissimi, et despice ignorantiam proximi.


Abstine te a lite, et minues peccata.


Homo enim iracundus incendit litem, et vir peccator turbabit amicos, et in medio pacem habentium immittet inimicitiam.


Secundum enim ligna silvæ sic ignis exardescit : et secundum virtutem hominis sic iracundia illius erit, et secundum substantiam suam exaltabit iram suam.


Certamen festinatum incendit ignem, et lis festinans effundit sanguinem : et lingua testificans adducit mortem.


Si sufflaveris in scintillam, quasi ignis exardebit : et si exspueris super illam, extinguetur : utraque ex ore proficiscuntur.


Susurro et bilinguis maledictus, multos enim turbabit pacem habentes.


Lingua tertia multos commovit, et dispersit illos de gente in gentem.


Civitates muratas divitum destruxit, et domus magnatorum effodit.


Virtutes populorum concidit, et gentes fortes dissolvit.


Lingua tertia mulieres viratas ejecit, et privavit illas laboribus suis.


Qui respicit illam non habebit requiem, nec habebit amicum in quo requiescat.


Flagelli plaga livorem facit : plaga autem linguæ comminuet ossa.


Multi ceciderunt in ore gladii : sed non sic quasi qui interierunt per linguam suam.


Beatus qui tectus est a lingua nequam, qui in iracundiam illius non transivit, et qui non attraxit jugum illius, et in vinculis ejus non est ligatus :


jugum enim illius jugum ferreum est, et vinculum illius vinculum æreum est ;


mors illius mors nequissima : et utilis potius infernus quam illa.


Perseverantia illius non permanebit, sed obtinebit vias injustorum, et in flamma sua non comburet justos.


Qui relinquunt Deum incident in illam, et exardebit in illis, et non extinguetur, et immittetur in illos quasi leo, et quasi pardus lædet illos.


Sepi aures tuas spinis : linguam nequam noli audire : et ori tuo facito ostia et seras.


Aurum tuum et argentum tuum confla, et verbis tuis facito stateram, et frenos ori tuo rectos :


et attende ne forte labaris in lingua, et cadas in conspectu inimicorum insidiantium tibi, et sit casus tuus insanabilis in mortem.


Qui facit misericordiam fœneratur proximo suo : et qui prævalet manu mandata servat.


Fœnerare proximo tuo in tempore necessitatis illius : et iterum redde proximo in tempore suo.


Confirma verbum, et fideliter age cum illo : et in omni tempore invenies quod tibi necessarium est.


Multi quasi inventionem æstimaverunt fœnus, et præstiterunt molestiam his qui se adjuverunt.


Donec accipiant, osculantur manus dantis, et in promissionibus humiliant vocem suam :


et in tempore redditionis postulabit tempus, et loquetur verba tædii et murmurationum, et tempus causabitur.


Si autem potuerit reddere, adversabitur : solidi vix reddet dimidium, et computabit illud quasi inventionem :


sin autem, fraudabit illum pecunia sua, et possidebit illum inimicum gratis :


et convitia et maledicta reddet illi, et pro honore et beneficio reddet illi contumeliam.


Multi non causa nequitiæ non fœnerati sunt, sed fraudari gratis timuerunt.


Verumtamen super humilem animo fortior esto, et pro eleemosyna non trahas illum.


Propter mandatum assume pauperem, et propter inopiam ejus ne dimittas eum vacuum.


Perde pecuniam propter fratrem et amicum tuum, et non abscondas illam sub lapide in perditionem.


Pone thesaurum tuum in præceptis Altissimi, et proderit tibi magis quam aurum.


Conclude eleemosynam in corde pauperis, et hæc pro te exorabit ab omni malo.


Super scutum potentis


et super lanceam


adversus inimicum tuum pugnabit.


Vir bonus fidem facit pro proximo suo : et qui perdiderit confusionem derelinquet sibi.


Gratiam fidejussoris ne obliviscaris : dedit enim pro te animam suam.


Repromissorem fugit peccator et immundus.


Bona repromissoris sibi ascribit peccator : et ingratus sensu derelinquet liberantem se.


Vir repromittit de proximo suo : et cum perdiderit reverentiam, derelinquetur ab eo.


Repromissio nequissima multos perdidit dirigentes, et commovit illos quasi fluctus maris.


Viros potentes gyrans migrare fecit, et vagati sunt in gentibus alienis.


Peccator transgrediens mandatum Domini incidet in promissionem nequam : et qui conatur multa agere incidet in judicium.


Recupera proximum secundum virtutem tuam, et attende tibi ne incidas.


Initium vitæ hominis, aqua et panis, et vestimentum, et domus protegens turpitudinem.


Melior est victus pauperis sub tegmine asserum quam epulæ splendidæ in peregre sine domicilio.


Minimum pro magno placeat tibi, et improperium peregrinationis non audies.


Vita nequam hospitandi de domo in domum : et ubi hospitabitur non fiducialiter aget, nec aperiet os.


Hospitabitur, et pascet, et potabit ingratos, et ad hæc amara audiet :


transi, hospes, et orna mensam, et quæ in manu habes ciba ceteros.


Exi a facie honoris amicorum meorum : necessitudine domus meæ hospitio mihi factus est frater.


Gravia hæc homini habenti sensum : correptio domus, et improperium fœneratoris.


Qui diligit filium suum assiduat illi flagella, ut lætetur in novissimo suo, et non palpet proximorum ostia.


Qui docet filium suum laudabitur in illo, et in medio domesticorum in illo gloriabitur.


Qui docet filium suum in zelum mittit inimicum, et in medio amicorum gloriabitur in illo.


Mortuus est pater ejus, et quasi non est mortuus : similem enim reliquit sibi post se.


In vita sua vidit, et lætatus est in illo : in obitu suo non est contristatus, nec confusus est coram inimicis :


reliquit enim defensorem domus contra inimicos, et amicis reddentem gratiam.


Pro animabus filiorum colligabit vulnera sua, et super omnem vocem turbabuntur viscera ejus.


Equus indomitus evadit durus, et filius remissus evadet præceps.


Lacta filium, et paventem te faciet : lude cum eo, et contristabit te.


Non corrideas illi, ne doleas, et in novissimo obstupescent dentes tui.


Non des illi potestatem in juventute, et ne despicias cogitatus illius.


Curva cervicem ejus in juventute, et tunde latera ejus dum infans est, ne forte induret, et non credat tibi, et erit tibi dolor animæ.


Doce filium tuum, et operare in illo, ne in turpitudinem illius offendas.


Melior est pauper sanus, et fortis viribus, quam dives imbecillis et flagellatus malitia.


Salus animæ in sanctitate justitiæ melior est omni auro et argento : et corpus validum quam census immensus.


Non est census super censum salutis corporis, et non est oblectamentum super cordis gaudium.


Melior est mors quam vita amara, et requies æterna quam languor perseverans.


Bona abscondita in ore clauso, quasi appositiones epularum circumpositæ sepulchro.


Quid proderit libatio idolo ? nec enim manducabit, nec odorabit.


Sic qui effugatur a Domino, portans mercedes iniquitatis :


videns oculis et ingemiscens, sicut spado complectens virginem, et suspirans.


Tristitiam non des animæ tuæ, et non affligas temetipsum in consilio tuo.


Jucunditas cordis, hæc est vita hominis, et thesaurus sine defectione sanctitatis : et exsultatio viri est longævitas.


Miserere animæ tuæ placens Deo, et contine : congrega cor tuum in sanctitate ejus, et tristitiam longe repelle a te.


Multos enim occidit tristitia, et non est utilitas in illa.


Zelus et iracundia minuunt dies, et ante tempus senectam adducet cogitatus.


Splendidum cor et bonum in epulis est : epulæ enim illius diligenter fiunt.


Vigilia honestatis tabefaciet carnes, et cogitatus illius auferet somnum.


Cogitatus præscientiæ avertit sensum, et infirmitas gravis sobriam facit animam.


Laboravit dives in congregatione substantiæ, et in requie sua replebitur bonis suis.


Laboravit pauper in diminutione victus, et in fine inops fit.


Qui aurum diligit non justificabitur, et qui insequitur consumptionem replebitur ex ea.


Multi dati sunt in auri casus, et facta est in specie ipsius perditio illorum.


Lignum offensionis est aurum sacrificantium : væ illis qui sectantur illud ! et omnis imprudens deperiet in illo.


Beatus dives qui inventus est sine macula, et qui post aurum non abiit, nec speravit in pecunia et thesauris.


Quis est hic ? et laudabimus eum : fecit enim mirabilia in vita sua.


Qui probatus est in illo, et perfectus est, erit illi gloria æterna : qui potuit transgredi, et non est transgressus ; facere mala, et non fecit.


Ideo stabilita sunt bona illius in Domino, et eleemosynas illius enarrabit omnis ecclesia sanctorum.


Supra mensam magnam sedisti ? non aperias super illam faucem tuam prior.


Non dicas sic : Multa sunt, quæ super illam sunt.


Memento quoniam malus est oculus nequam.


Nequius oculo quid creatum est ? ideo ab omni facie sua lacrimabitur, cum viderit.


Ne extendas manum tuam prior, et invidia contaminatus erubescas.


Ne comprimaris in convivio.


Intellige quæ sunt proximi tui ex teipso.


Utere quasi homo frugi his quæ tibi apponuntur : ne, cum manducas multum, odio habearis.


Cessa prior causa disciplinæ : et noli nimius esse, ne forte offendas.


Et si in medio multorum sedisti, prior illis ne extendas manum tuam, nec prior poscas bibere.


Quam sufficiens est homini erudito vinum exiguum ! et in dormiendo non laborabis ab illo, et non senties dolorem.


Vigilia, cholera et tortura viro infrunito,


somnus sanitatis in homine parco : dormiet usque mane, et anima illius cum ipso delectabitur.


Et si coactus fueris in edendo multum, surge e medio, evome, et refrigerabit te, et non adduces corpori tuo infirmitatem.


Audi me, fili, et ne spernas me, et in novissimo invenies verba mea.


In omnibus operibus tuis esto velox, et omnis infirmitas non occurret tibi.


Splendidum in panibus benedicent labia multorum, et testimonium veritatis illius fidele.


Nequissimo in pane murmurabit civitas, et testimonium nequitiæ illius verum est.


Diligentes in vino noli provocare : multos enim exterminavit vinum.


Ignis probat ferrum durum : sic vinum corda superborum arguet in ebrietate potatum.


Æqua vita hominibus vinum in sobrietate : si bibas illud moderate, eris sobrius.


Quæ vita est ei qui minuitur vino ?


Quid defraudat vitam ? mors.


Vinum in jucunditatem creatum est, et non in ebrietatem ab initio.


Exsultatio animæ et cordis vinum moderate potatum.


Sanitas est animæ et corpori sobrius potus.


Vinum multum potatum irritationem, et iram, et ruinas multas facit.


Amaritudo animæ vinum multum potatum.


Ebrietatis animositas, imprudentis offensio, minorans virtutem, et faciens vulnera.


In convivio vini non arguas proximum, et non despicias eum in jucunditate illius.


Verba improperii non dicas illi, et non premas illum repetendo.


Rectorem te posuerunt ? noli extolli : esto in illis quasi unus ex ipsis.


Curam illorum habe, et sic conside, et omni cura tua explicita recumbe :


ut læteris propter illos, et ornamentum gratiæ accipias coronam, et dignationem consequaris corrogationis.


Loquere major natu : decet enim te


primum verbum diligenti scientia, et non impedias musicam.


Ubi auditus non est, non effundas sermonem, et importune noli extolli in sapientia tua.


Gemmula carbunculi in ornamento auri, et comparatio musicorum in convivio vini.


Sicut in fabricatione auri signum est smaragdi, sic numerus musicorum in jucundo et moderato vino.


Audi tacens, et pro reverentia accedet tibi bona gratia.


Adolescens, loquere in tua causa vix.


Si bis interrogatus fueris, habeat caput responsum tuum.


In multis esto quasi inscius, et audi tacens simul et quærens.


In medio magnatorum non præsumas : et ubi sunt senes non multum loquaris.


Ante grandinem præibit coruscatio : et ante verecundiam præibit gratia, et pro reverentia accedet tibi bona gratia.


Et hora surgendi non te trices : præcurre autem prior in domum tuam, et illic avocare, et illic lude,


et age conceptiones tuas, et non in delictis et verbo superbo :


et super his omnibus benedicito Dominum, qui fecit, et inebriantem te ab omnibus bonis suis.


Qui timet Dominum excipiet doctrinam ejus : et qui vigilaverint ad illum invenient benedictionem.


Qui quærit legem replebitur ab ea, et qui insidiose agit scandalizabitur in ea.


Qui timent Dominum invenient judicium justum, et justitias quasi lumen accendent.


Peccator homo vitabit correptionem, et secundum voluntatem suam inveniet comparationem.


Vir consilii non disperdet intelligentiam : alienus et superbus non pertimescet timorem :


etiam postquam fecit cum eo sine consilio, et suis insectationibus arguetur.


Fili, sine consilio nihil facias, et post factum non pœnitebis.


In via ruinæ non eas, et non offendes in lapides : nec credas te viæ laboriosæ, ne ponas animæ tuæ scandalum.


Et a filiis tuis cave, et a domesticis tuis attende.


In omni opere tuo crede ex fide animæ tuæ, hoc est enim conservatio mandatorum.


Qui credit Deo attendit mandatis : et qui confidit in illo non minorabitur.


Timenti Dominum non occurrent mala : sed in tentatione Deus illum conservabit, et liberabit a malis. Sapiens non odit mandata et justitias,


et non illidetur quasi in procella navis.


Homo sensatus credit legi Dei, et lex illi fidelis.


Qui interrogationem manifestat parabit verbum, et sic deprecatus exaudietur : et conservabit disciplinam, et tunc respondebit.


Præcordia fatui quasi rota carri, et quasi axis versatilis cogitatus illius.


Equus emissarius, sic et amicus subsannator : sub omni supra sedente hinnit.


Quare dies diem superat, et iterum lux lucem, et annus annum a sole ?


A Domini scientia separati sunt, facto sole, et præceptum custodiente.


Et immutavit tempora, et dies festos ipsorum, et in illis dies festos celebraverunt ad horam.


Ex ipsis exaltavit et magnificavit Deus, et ex ipsis posuit in numerum dierum : et omnes homines de solo et ex terra unde creatus est Adam.


In multitudine disciplinæ Dominus separavit eos, et immutavit vias eorum.


Ex ipsis benedixit et exaltavit, et ex ipsis sanctificavit, et ad se applicavit, et ex ipsis maledixit, et humiliavit, et convertit illos a separatione ipsorum.


Quasi lutum figuli in manu ipsius, plasmare illud et disponere.


Omnes viæ ejus secundum dispositionem ejus : sic homo in manu illius qui se fecit, et reddet illi secundum judicium suum.


Contra malum bonum est, et contra mortem vita : sic et contra virum justum peccator, et sic intuere in omnia opera Altissimi, duo et duo, et unum contra unum.


Et ego novissimus evigilavi, et quasi qui colligit acinos post vindemiatores.


In benedictione Dei et ipse speravi, et quasi qui vindemiat replevi torcular.


Respicite quoniam non mihi soli laboravi, sed omnibus exquirentibus disciplinam.


Audite me, magnates et omnes populi : et rectores ecclesiæ, auribus percipite.


Filio et mulieri, fratri et amico, non des potestatem super te in vita tua : et non dederis alii possessionem tuam, ne forte pœniteat te, et depreceris pro illis.


Dum adhuc superes et aspiras, non immutabit te omnis caro.


Melius est enim ut filii tui te rogent, quam te respicere in manus filiorum tuorum.


In omnibus operibus tuis præcellens esto.


Ne dederis maculam in gloria tua. In die consummationis dierum vitæ tuæ, et in tempore exitus tui, distribue hæreditatem tuam.


Cibaria, et virga, et onus asino : panis, et disciplina, et opus servo.


Operatur in disciplina, et quærit requiescere : laxa manus illi, et quærit libertatem.


Jugum et lorum curvant collum durum, et servum inclinant operationes assiduæ.


Servo malevolo tortura et compedes : mitte illum in operationem, ne vacet :


multam enim malitiam docuit otiositas.


In opera constitue eum : sic enim condecet illum. Quod si non obaudierit, curva illum compedibus, et non amplifices super omnem carnem : verum sine judicio nihil facias grave.


Si est tibi servus fidelis, sit tibi quasi anima tua : quasi fratrem sic eum tracta, quoniam in sanguine animæ comparasti illum.


Si læseris eum injuste, in fugam convertetur :


et si extollens discesserit, quem quæras et in qua via quæras illum nescis.


Vana spes et mendacium viro insensato : et somnia extollunt imprudentes.


Quasi qui apprehendit umbram et persequitur ventum, sic et qui attendit ad visa mendacia.


Hoc secundum hoc visio somniorum, ante faciem hominis similitudo hominis.


Ab immundo, quid mundabitur ? et a mendace, quid verum dicetur ?


Divinatio erroris, et auguria mendacia, et somnia malefacientium, vanitas est :


et sicut parturientis, cor tuum phantasias patitur. Nisi ab Altissimo fuerit emissa visitatio, ne dederis in illis cor tuum :


multos enim errare fecerunt somnia, et exciderunt sperantes in illis.


Sine mendacio consummabitur verbum legis, et sapientia in ore fidelis complanabitur.


Qui non est tentatus quid scit ? vir in multis expertus cogitabit multa : et qui multa didicit enarrabit intellectum.


Qui non est expertus pauca recognoscit : qui autem in multis factus est, multiplicat malitiam.


Qui tentatus non est qualia scit ? qui implanatus est abundabit nequitia.


Multa vidi errando, et plurimas verborum consuetudines.


Aliquoties usque ad mortem periclitatus sum horum causa, et liberatus sum gratia Dei.


Spiritus timentium Deum quæritur, et in respectu illius benedicetur.


Spes enim illorum in salvantem illos, et oculi Dei in diligentes se.


Qui timet Dominum nihil trepidabit : et non pavebit, quoniam ipse est spes ejus.


Timentis Dominum, beata est anima ejus.


Ad quem respicit, et quis est fortitudo ejus ?


Oculi Domini super timentes eum : protector potentiæ, firmamentum virtutis, tegimen ardoris, et umbraculum meridiani :


deprecatio offensionis, et adjutorium casus : exaltans animam, et illuminans oculos, dans sanitatem, et vitam, et benedictionem.


Immolantis ex iniquo oblatio est maculata, et non sunt beneplacitæ subsannationes injustorum.


Dominus solus sustinentibus se in via veritatis et justitiæ.


Dona iniquorum non probat Altissimus, nec respicit in oblationes iniquorum, nec in multitudine sacrificiorum eorum propitiabitur peccatis.


Qui offert sacrificium ex substantia pauperum, quasi qui victimat filium in conspectu patris sui.


Panis egentium vita pauperum est : qui defraudat illum homo sanguinis est.


Qui aufert in sudore panem, quasi qui occidit proximum suum.


Qui effundit sanguinem, et qui fraudem facit mercenario, fratres sunt.


Unus ædificans, et unus destruens : quid prodest illis, nisi labor ?


Unus orans, et unus maledicens : cujus vocem exaudiet Deus ?


Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit eum, quid proficit lavatio illius ?


Sic homo qui jejunat in peccatis suis, et iterum eadem faciens : quid proficit humiliando se ? orationem illius quis exaudiet ?


Qui conservat legem multiplicat oblationem.


Sacrificium salutare est attendere mandatis, et discedere ab omni iniquitate.


Et propitiationem litare sacrificii super injustitias : et deprecatio pro peccatis, recedere ab injustitia.


Retribuet gratiam qui offert similaginem : et qui facit misericordiam offert sacrificium.


Beneplacitum est Domino recedere ab iniquitate : et deprecatio pro peccatis recedere ab injustitia.


Non apparebis ante conspectum Domini vacuus :


hæc enim omnia propter mandatum Dei fiunt.


Oblatio justi impinguat altare, et odor suavitatis est in conspectu Altissimi.


Sacrificium justi acceptum est, et memoriam ejus non obliviscetur Dominus.


Bono animo gloriam redde Deo, et non minuas primitias manuum tuarum.


In omni dato hilarem fac vultum tuum, et in exsultatione sanctifica decimas tuas.


Da Altissimo secundum datum ejus, et in bono oculo adinventionem facito manuum tuarum,


quoniam Dominus retribuens est, et septies tantum reddet tibi.


Noli offerre munera prava, non enim suscipiet illa.


Et noli inspicere sacrificum injustum, quoniam Dominus judex est, et non est apud illum gloria personæ.


Non accipiet Dominus personam in pauperem, et deprecationem læsi exaudiet.


Non despiciet preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus.


Nonne lacrimæ viduæ ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas ?


A maxilla enim ascendunt usque ad cælum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis.


Qui adorat Deum in oblectatione suscipietur, et deprecatio illius usque ad nubes propinquabit.


Oratio humiliantis se nubes penetrabit, et donec propinquet non consolabitur, et non discedet donec Altissimus aspiciat.


Et Dominus non elongabit : et judicabit justos, et faciet judicium : et Fortissimus non habebit in illis patientiam, ut contribulet dorsum ipsorum :


et gentibus reddet vindictam, donec tollat plenitudinem superborum, et sceptra iniquorum contribulet :


donec reddat hominibus secundum actus suos, et secundum opera Adæ, et secundum præsumptionem illius :


donec judicet judicium plebis suæ, et oblectabit justos misericordia sua.


Speciosa misericordia Dei in tempore tribulationis, quasi nubes pluviæ in tempore siccitatis.


Miserere nostri, Deus omnium, et respice nos, et ostende nobis lucem miserationum tuarum :


et immitte timorem tuum super gentes quæ non exquisierunt te, ut cognoscant quia non est deus nisi tu, et enarrent magnalia tua.


Alleva manum tuam super gentes alienas, ut videant potentiam tuam.


Sicut enim in conspectu eorum sanctificatus es in nobis, sic in conspectu nostro magnificaberis in eis :


ut cognoscant te, sicut et nos cognovimus quoniam non est deus præter te, Domine.


Innova signa, et immuta mirabilia.


Glorifica manum et brachium dextrum.


Excita furorem, et effunde iram.


Tolle adversarium, et afflige inimicum.


Festina tempus, et memento finis, ut enarrent mirabilia tua.


In ira flammæ devoretur qui salvatur : et qui pessimant plebem tuam inveniant perditionem.


Contere caput principum inimicorum, dicentium : Non est alius præter nos.


Congrega omnes tribus Jacob, ut cognoscant quia non est deus nisi tu, et enarrent magnalia tua, et hæreditabis eos sicut ab initio.


Miserere plebi tuæ, super quam invocatum est nomen tuum, et Israël quem coæquasti primogenito tuo.


Miserere civitati sanctificationis tuæ, Jerusalem, civitati requiei tuæ.


Reple Sion inenarrabilibus verbis tuis, et gloria tua populum tuum.


Da testimonium his qui ab initio creaturæ tuæ sunt, et suscita prædicationes quas locuti sunt in nomine tuo prophetæ priores.


Da mercedem sustinentibus te, ut prophetæ tui fideles inveniantur : et exaudi orationes servorum tuorum,


secundum benedictionem Aaron de populo tuo : et dirige nos in viam justitiæ, et sciant omnes qui habitant terram quia tu es Deus conspector sæculorum.


Omnem escam manducabit venter : et est cibus cibo melior.


Fauces contingunt cibum feræ, et cor sensatum verba mendacia.


Cor pravum dabit tristitiam, et homo peritus resistet illi.


Omnem masculum excipiet mulier : et est filia melior filia.


Species mulieris exhilarat faciem viri sui, et super omnem concupiscentiam hominis superducit desiderium.


Si est lingua curationis, est et mitigationis et misericordiæ : non est vir illius secundum filios hominum.


Qui possidet mulierem bonam inchoat possessionem : adjutorium secundum illum est, et columna ut requies.


Ubi non est sepes, diripietur possessio : et ubi non est mulier, ingemiscit egens.


Quis credit ei qui non habet nidum, et deflectens ubicumque obscuraverit, quasi succinctus latro exiliens de civitate in civitatem ?


Omnis amicus dicet : Et ego amicitiam copulavi : sed est amicus solo nomine amicus. Nonne tristitia inest usque ad mortem ?


sodalis autem et amicus ad inimicitiam convertentur.


O præsumptio nequissima, unde creata es cooperire aridam malitia et dolositate illius ?


Sodalis amico conjucundatur in oblectationibus, et in tempore tribulationis adversarius erit.


Sodalis amico condolet causa ventris, et contra hostem accipiet scutum.


Non obliviscaris amici tui in animo tuo, et non immemor sis illius in opibus tuis.


Noli consiliari cum eo qui tibi insidiatur, et a zelantibus te absconde consilium.


Omnis consiliarius prodit consilium, sed est consiliarius in semetipso.


A consiliario serva animam tuam : prius scito quæ sit illius necessitas : et ipse enim animo suo cogitabit :


ne forte mittat sudem in terram, et dicat tibi :


Bona est via tua : et stet e contrario videre quid tibi eveniat.


Cum viro irreligioso tracta de sanctitate, et cum injusto de justitia, et cum muliere de ea quæ æmulatur, cum timido de bello, cum negotiatore de trajectione, cum emptore de venditione, cum viro livido de gratiis agendis,


cum impio de pietate, cum inhonesto de honestate, cum operario agrario de omni opere,


cum operario annuali de consummatione anni, cum servo pigro de multa operatione. Non attendas his in omni consilio :


sed cum viro sancto assiduus esto, quemcumque cognoveris observantem timorem Dei :


cujus anima est secundum animam tuam, et qui, cum titubaveris in tenebris, condolebit tibi.


Cor boni consilii statue tecum : non est enim tibi aliud pluris illo.


Anima viri sancti enuntiat aliquando vera, quam septem circumspectores sedentes in excelso ad speculandum.


Et in his omnibus deprecare Altissimum, ut dirigat in veritate viam tuam.


Ante omnia opera verbum verax præcedat te, et ante omnem actum consilium stabile.


Verbum nequam immutabit cor : ex quo partes quatuor oriuntur : bonum et malum, vita et mors : et dominatrix illorum est assidua lingua. Est vir astutus multorum eruditor, et animæ suæ inutilis est.


Vir peritus multos erudivit, et animæ suæ suavis est.


Qui sophistice loquitur odibilis est : in omni re defraudabitur.


Non est illi data a Domino gratia, omni enim sapientia defraudatus est.


Est sapiens animæ suæ sapiens, et fructus sensus illius laudabilis.


Vir sapiens plebem suam erudit, et fructus sensus illius fideles sunt.


Vir sapiens implebitur benedictionibus, et videntes illum laudabunt.


Vita viri in numero dierum : dies autem Israël innumerabiles sunt.


Sapiens in populo hæreditabit honorem, et nomen illius erit vivens in æternum.


Fili, in vita tua tenta animam tuam, et si fuerit nequam non des illi potestatem :


non enim omnia omnibus expediunt, et non omni animæ omne genus placet.


Noli avidus esse in omni epulatione, et non te effundas super omnem escam :


in multis enim escis erit infirmitas, et aviditas appropinquabit usque ad choleram.


Propter crapulam multi obierunt : qui autem abstinens est adjiciet vitam.


Honora medicum propter necessitatem : etenim illum creavit Altissimus.


A Deo est enim omnis medela, et a rege accipiet donationem.


Disciplina medici exaltabit caput illius, et in conspectu magnatorum collaudabitur.


Altissimus creavit de terra medicamenta, et vir prudens non abhorrebit illa.


Nonne a ligno indulcata est aqua amara ?


Ad agnitionem hominum virtus illorum : et dedit hominibus scientiam Altissimus, honorari in mirabilibus suis.


In his curans mitigabit dolorem : et unguentarius faciet pigmenta suavitatis, et unctiones conficiet sanitatis : et non consummabuntur opera ejus.


Pax enim Dei super faciem terræ.


Fili, in tua infirmitate ne despicias teipsum : sed ora Dominum, et ipse curabit te.


Averte a delicto, et dirige manus, et ab omni delicto munda cor tuum.


Da suavitatem et memoriam similaginis, et impingua oblationem, et da locum medico :


etenim illum Dominus creavit, et non discedat a te, quia opera ejus sunt necessaria.


Est enim tempus quando in manus illorum incurras :


ipsi vero Dominum deprecabuntur, ut dirigat requiem eorum, et sanitatem, propter conversationem illorum.


Qui delinquit in conspectu ejus qui fecit eum, incidet in manus medici.


Fili, in mortuum produc lacrimas, et quasi dira passus incipe plorare : et secundum judicium contege corpus illius, et non despicias sepulturam illius.


Propter delaturam autem amare fer luctum illius uno die, et consolare propter tristitiam :


et fac luctum secundum meritum ejus uno die, vel duobus, propter detractionem :


a tristitia enim festinat mors, et cooperit virtutem, et tristitia cordis flectit cervicem.


In abductione permanet tristitia, et substantia inopis secundum cor ejus.


Ne dederis in tristitia cor tuum, sed repelle eam a te, et memento novissimorum.


Noli oblivisci, neque enim est conversio : et huic nihil proderis, et teipsum pessimabis.


Memor esto judicii mei : sic enim erit et tuum : mihi heri, et tibi hodie.


In requie mortui requiescere fac memoriam ejus, et consolare illum in exitu spiritus sui.


Sapientia scribæ in tempore vacuitatis, et qui minoratur actu sapientiam percipiet, qua sapientia replebitur.


Qui tenet aratrum, et qui gloriatur in jaculo, stimulo boves agitat, et conversatur in operibus eorum, et enarratio ejus in filiis taurorum.


Cor suum dabit ad versandos sulcos, et vigilia ejus in sagina vaccarum.


Sic omnis faber et architectus, qui noctem tamquam diem transigit : qui sculpit signacula sculptilia, et assiduitas ejus variat picturam : cor suum dabit in similitudinem picturæ, et vigilia sua perficiet opus.


Sic faber ferrarius sedens juxta incudem, et considerans opus ferri : vapor ignis uret carnes ejus, et in calore fornacis concertatur.


Vox mallei innovat aurem ejus, et contra similitudinem vasis oculus ejus.


Cor suum dabit in consummationem operum, et vigilia sua ornabit in perfectionem.


Sic figulus sedens ad opus suum, convertens pedibus suis rotam, qui in sollicitudine positus est semper propter opus suum, et in numero est omnis operatio ejus.


In brachio suo formabit lutum, et ante pedes suos curvabit virtutem suam.


Cor suum dabit ut consummet linitionem, et vigilia sua mundabit fornacem.


Omnes hi in manibus suis speraverunt, et unusquisque in arte sua sapiens est.


Sine his omnibus non ædificatur civitas,


et non inhabitabunt, nec inambulabunt, et in ecclesiam non transilient.


Super sellam judicis non sedebunt, et testamentum judicii non intelligent, neque palam facient disciplinam et judicium, et in parabolis non invenientur :


sed creaturam ævi confirmabunt : et deprecatio illorum in operatione artis, accomodantes animam suam, et conquirentes in lege Altissimi.


Sapientiam omnium antiquorum exquiret sapiens, et in prophetis vacabit.


Narrationem virorum nominatorum conservabit, et in versutias parabolarum simul introibit.


Occulta proverbiorum exquiret, et in absconditis parabolarum conversabitur.


In medio magnatorum ministrabit, et in conspectu præsidis apparebit.


In terram alienigenarum gentium pertransiet : bona enim et mala in hominibus tentabit.


Cor suum tradet ad vigilandum diluculo ad Dominum, qui fecit illum, et in conspectu Altissimi deprecabitur.


Aperiet os suum in oratione, et pro delictis suis deprecabitur.


Si enim Dominus magnus voluerit, spiritu intelligentiæ replebit illum :


et ipse tamquam imbres mittet eloquia sapientiæ suæ, et in oratione confitebitur Domino :


et ipse diriget consilium ejus, et disciplinam, et in absconditis suis consiliabitur.


Ipse palam faciet disciplinam doctrinæ suæ, et in lege testamenti Domini gloriabitur.


Collaudabunt multi sapientiam ejus, et usque in sæculum non delebitur.


Non recedet memoria ejus, et nomen ejus requiretur a generatione in generationem.


Sapientiam ejus enarrabunt gentes, et laudem ejus enuntiabit ecclesia.


Si permanserit, nomen derelinquet plus quam mille : et si requieverit, proderit illi.


Adhuc consiliabor ut enarrem : ut furore enim repletus sum.


In voce dicit : Obaudite me, divini fructus, et quasi rosa plantata super rivos aquarum fructificate.


Quasi Libanus odorem suavitatis habete.


Florete flores quasi lilium : et date odorem, et frondete in gratiam : et collaudate canticum, et benedicite Dominum in operibus suis.


Date nomini ejus magnificentiam, et confitemini illi in voce labiorum vestrorum, et in canticis labiorum, et citharis : et sic dicetis in confessione :


Opera Domini universa bona valde.


In verbo ejus stetit aqua sicut congeries : et in sermone oris illius sicut exceptoria aquarum :


quoniam in præcepto ipsius placor fit, et non est minoratio in salute ipsius.


Opera omnis carnis coram illo, et non est quidquam absconditum ab oculis ejus.


A sæculo usque in sæculum respicit, et nihil est mirabile in conspectu ejus.


Non est dicere : Quid est hoc, aut quid est istud ? omnia enim in tempore suo quærentur.


Benedictio illius quasi fluvius inundavit.


Quomodo cataclysmus aridam inebriavit, sic ira ipsius gentes quæ non exquisierunt eum hæreditabit.


Quomodo convertit aquas in siccitatem, et siccata est terra, et viæ illius viis illorum directæ sunt, sic peccatoribus offensiones in ira ejus.


Bona bonis creata sunt ab initio : sic nequissimis bona et mala.


Initium necessariæ rei vitæ hominum, aqua, ignis, et ferrum, sal, lac, et panis similagineus, et mel, et botrus uvæ, et oleum, et vestimentum.


Hæc omnia sanctis in bona, sic et impiis et peccatoribus in mala convertentur.


Sunt spiritus qui ad vindictam creati sunt, et in furore suo confirmaverunt tormenta sua.


In tempore consummationis effundent virtutem, et furorem ejus qui fecit illos placabunt.


Ignis, grando, fames, et mors, omnia hæc ad vindictam creata sunt :


bestiarum dentes, et scorpii, et serpentes, et rhomphæa vindicans in exterminium impios.


In mandatis ejus epulabuntur : et super terram in necessitatem præparabuntur, et in temporibus suis non præterient verbum.


Propterea ab initio confirmatus sum, et consiliatus sum, et cogitavi, et scripta dimisi.


Omnia opera Domini bona, et omne opus hora sua subministrabit.


Non est dicere : Hoc illo nequius est : omnia enim in tempore suo comprobabuntur.


Et nunc in omni corde et ore collaudate, et benedicite nomen Domini.


Occupatio magna creata est omnibus hominibus, et jugum grave super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum usque in diem sepulturæ in matrem omnium.


Cogitationes eorum, et timores cordis, adinventio exspectationis, et dies finitionis,


a residente super sedem gloriosam, usque ad humiliatum in terra et cinere :


ab eo qui utitur hyacintho et portat coronam, usque ad eum qui operitur lino crudo : furor, zelus, tumultus, fluctuatio, et timor mortis, iracundia perseverans, et contentio :


et in tempore refectionis in cubili, somnus noctis immutat scientiam ejus.


Modicum tamquam nihil in requie, et ab eo in somnis, quasi in die respectus.


Conturbatus est in visu cordis sui, tamquam qui evaserit in die belli : in tempore salutis suæ exsurrexit, et admirans ad nullum timorem :


cum omni carne, ab homine usque ad pecus, et super peccatores septuplum.


Ad hæc mors, sanguis, contentio, et rhomphæa, oppressiones, fames, et contritio, et flagella :


super iniquos creata sunt hæc omnia : et propter illos factus est cataclysmus.


Omnia quæ de terra sunt in terram convertentur, et omnes aquæ in mare revertentur.


Omne munus et iniquitas delebitur, et fides in sæculum stabit.


Substantiæ injustorum sicut fluvius siccabuntur, et sicut tonitruum magnum in pluvia personabunt.


In aperiendo manus suas lætabitur : sic prævaricatores in consummatione tabescent.


Nepotes impiorum non multiplicabunt ramos : et radices immundæ super cacumen petræ sonant.


Super omnem aquam viriditas, et ad oram fluminis ante omne fœnum evelletur.


Gratia sicut paradisus in benedictionibus, et misericordia in sæculum permanet.


Vita sibi sufficientis operarii condulcabitur, et in ea invenies thesaurum.


Filii et ædificatio civitatis confirmabit nomen : et super hæc mulier immaculata computabitur.


Vinum et musica lætificant cor : et super utraque dilectio sapientiæ.


Tibiæ et psalterium suavem faciunt melodiam : et super utraque lingua suavis.


Gratiam et speciem desiderabit oculus tuus : et super hæc virides sationes.


Amicus et sodalis in tempore convenientes, et super utrosque mulier cum viro.


Fratres in adjutorium in tempore tribulationis : et super eos misericordia liberabit.


Aurum et argentum est constitutio pedum : et super utrumque consilium beneplacitum.


Facultates et virtutes exaltant cor, et super hæc timor Domini.


Non est in timore Domini minoratio : et non est in eo inquirere adjutorium.


Timor Domini sicut paradisus benedictionis, et super omnem gloriam operuerunt illum.


Fili, in tempore vitæ tuæ ne indigeas : melius est enim mori quam indigere.


Vir respiciens in mensam alienam, non est vita ejus in cogitatione victus : alit enim animam suam cibis alienis :


vir autem disciplinatus et eruditus custodiet se.


In ore imprudentis condulcabitur inopia, et in ventre ejus ignis ardebit.


O mors, quam amara est memoria tua homini pacem habenti in substantiis suis :


viro quieto, et cujus viæ directæ sunt in omnibus, et adhuc valenti accipere cibum !


O mors, bonum est judicium tuum homini indigenti, et qui minoratur viribus,


defecto ætate, et cui de omnibus cura est, et incredibili, qui perdit patientiam !


Noli metuere judicium mortis : memento quæ ante te fuerunt, et quæ superventura sunt tibi : hoc judicium a Domino omni carni.


Et quid superveniet tibi in beneplacito Altissimi ? sive decem, sive centum, sive mille anni :


non est enim in inferno accusatio vitæ.


Filii abominationum fiunt filii peccatorum, et qui conversantur secus domos impiorum.


Filiorum peccatorum periet hæreditas, et cum semine illorum assiduitas opprobrii.


De patre impio queruntur filii, quoniam propter illum sunt in opprobrio.


Væ vobis, viri impii, qui dereliquistis legem Domini Altissimi !


Et si nati fueritis, in maledictione nascemini : et si mortui fueritis, in maledictione erit pars vestra.


Omnia quæ de terra sunt in terram convertentur : sic impii a maledicto in perditionem.


Luctus hominum in corpore ipsorum : nomen autem impiorum delebitur.


Curam habe de bono nomine : hoc enim magis permanebit tibi quam mille thesauri pretiosi et magni.


Bonæ vitæ numerus dierum : bonum autem nomen permanebit in ævum.


Disciplinam in pace conservate, filii : sapientia enim abscondita, et thesaurus invisus, quæ utilitas in utrisque ?


Melior est homo qui abscondit stultitiam suam, quam homo qui abscondit sapientiam suam.


Verumtamen reveremini in his quæ procedunt de ore meo :


non est enim bonum omnem reverentiam observare, et non omnia omnibus bene placent in fide.


Erubescite a patre et a matre de fornicatione : et a præsidente et a potente de mendacio :


a principe et a judice de delicto : a synagoga et plebe de iniquitate :


a socio et amico de injustitia, et de loco in quo habitas :


de furto, de veritate Dei, et testamento : de discubitu in panibus, et ab obfuscatione dati et accepti :


a salutantibus de silentio, a respectu mulieris fornicariæ, et ab aversione vultus cognati.


Ne avertas faciem a proximo tuo, et ab auferendo partem et non restituendo.


Ne respicias mulierem alieni viri, et ne scruteris ancillam ejus, neque steteris ad lectum ejus.


Ab amicis de sermonibus improperii : et cum dederis, ne improperes.


Non duplices sermonem auditus de revelatione sermonis absconditi : et eris vere sine confusione, et invenies gratiam in conspectu omnium hominum. Ne pro his omnibus confundaris, et ne accipias personam ut delinquas :


de lege Altissimi, et testamento, et de judicio justificare impium,


de verbo sociorum et viatorum, et de datione hæreditatis amicorum,


de æqualitate stateræ et ponderum, de acquisitione multorum et paucorum,


de corruptione emptionis et negotiatorum, et de multa disciplina filiorum, et servo pessimo latus sanguinare.


Super mulierem nequam bonum est signum.


Ubi manus multæ sunt, claude : et quodcumque trades, numera et appende : datum vero et acceptum omne describe.


De disciplina insensati et fatui, et de senioribus qui judicantur ab adolescentibus : et eris eruditus in omnibus, et probabilis in conspectu omnium vivorum.


Filia patris abscondita est vigilia, et sollicitudo ejus aufert somnum : ne forte in adolescentia sua adulta efficiatur, et cum viro commorata odibilis fiat :


nequando polluatur in virginitate sua, et in paternis suis gravida inveniatur : ne forte cum viro commorata transgrediatur, aut certe sterilis efficiatur.


Super filiam luxuriosam confirma custodiam, nequando faciat te in opprobrium venire inimicis, a detractione in civitate, et objectione plebis, et confundat te in multitudine populi.


Omni homini noli intendere in specie, et in medio mulierum noli commorari :


de vestimentis enim procedit tinea, et a muliere iniquitas viri.


Melior est enim iniquitas viri quam mulier benefaciens, et mulier confundens in opprobrium.


Memor ero igitur operum Domini, et quæ vidi annuntiabo. In sermonibus Domini opera ejus.


Sol illuminans per omnia respexit, et gloria Domini plenum est opus ejus.


Nonne Dominus fecit sanctos enarrare omnia mirabilia sua, quæ confirmavit Dominus omnipotens stabiliri in gloria sua ?


Abyssum et cor hominum investigavit, et in astutia eorum excogitavit.


Cognovit enim Dominus omnem scientiam, et inspexit in signum ævi, annuntians quæ præterierunt et quæ superventura sunt, revelans vestigia occultorum.


Non præterit illum omnis cogitatus, et non abscondit se ab eo ullus sermo.


Magnalia sapientiæ suæ decoravit, qui est ante sæculum et usque in sæculum : neque adjectum est,


neque minuitur, et non eget alicujus consilio.


Quam desiderabilia omnia opera ejus ! et tamquam scintilla quæ est considerare !


Omnia hæc vivunt, et manent in sæculum, et in omni necessitate omnia obaudiunt ei.


Omnia duplicia, unum contra unum, et non fecit quidquam deesse.


Uniuscujusque confirmavit bona : et quis satiabitur videns gloriam ejus ?


Altitudinis firmamentum pulchritudo ejus est, species cæli in visione gloriæ.


Sol in aspectu annuntians in exitu, vas admirabile, opus Excelsi.


In meridiano exurit terram, et in conspectu ardoris ejus quis poterit sustinere ? fornacem custodiens in operibus ardoris :


tripliciter sol exurens montes, radios igneos exsufflans, et refulgens radiis suis obcæcat oculos.


Magnus Dominus qui fecit illum, et in sermonibus ejus festinavit iter.


Et luna in omnibus in tempore suo, ostensio temporis, et signum ævi.


A luna signum diei festi : luminare quod minuitur in consummatione.


Mensis secundum nomen ejus est, crescens mirabiliter in consummatione.


Vas castrorum in excelsis, in firmamento cæli resplendens gloriose.


Species cæli gloria stellarum : mundum illuminans in excelsis Dominus.


In verbis Sancti stabunt ad judicium, et non deficient in vigiliis suis.


Vide arcum, et benedic eum qui fecit illum : valde speciosus est in splendore suo.


Gyravit cælum in circuitu gloriæ suæ : manus Excelsi aperuerunt illum.


Imperio suo acceleravit nivem, et accelerat coruscationes emittere judicii sui.


Propterea aperti sunt thesauri, et evolaverunt nebulæ sicut aves.


In magnitudine sua posuit nubes, et confracti sunt lapides grandinis.


In conspectu ejus commovebuntur montes, et in voluntate ejus aspirabit notus.


Vox tonitrui ejus verberavit terram, tempestas aquilonis, et congregatio spiritus :


et sicut avis deponens ad sedendum, aspergit nivem, et sicut locusta demergens descensus ejus.


Pulchritudinem candoris ejus admirabitur oculus, et super imbrem ejus expavescet cor.


Gelu sicut salem effundet super terram : et dum gelaverit, fiet tamquam cacumina tribuli.


Frigidus ventus aquilo flavit, et gelavit crystallus ab aqua : super omnem congregationem aquarum requiescet, et sicut lorica induet se aquis :


et devorabit montes, et exuret desertum, et extinguet viride, sicut igne.


Medicina omnium in festinatione nebulæ : et ros obvians ab ardore venienti humilem efficiet eum.


In sermone ejus siluit ventus, et cogitatione sua placavit abyssum : et plantavit in illa Dominus insulas.


Qui navigant mare enarrent pericula ejus, et audientes auribus nostris admirabimur.


Illic præclara opera et mirabilia, varia bestiarum genera, et omnium pecorum, et creatura belluarum.


Propter ipsum confirmatus est itineris finis, et in sermone ejus composita sunt omnia.


Multa dicemus, et deficiemus in verbis : consummatio autem sermonum ipse est in omnibus.


Gloriantes ad quid valebimus ? ipse enim omnipotens super omnia opera sua.


Terribilis Dominus, et magnus vehementer, et mirabilis potentia ipsius.


Glorificantes Dominum quantumcumque potueritis, supervalebit enim adhuc : et admirabilis magnificentia ejus.


Benedicentes Dominum, exaltate illum quantum potestis : major enim est omni laude.


Exaltantes eum, replemini virtute, ne laboretis, non enim comprehendetis.


Quis videbit eum et enarrabit ? et quis magnificabit eum sicut est ab initio ?


Multa abscondita sunt majora his : pauca enim vidimus operum ejus.


Omnia autem Dominus fecit, et pie agentibus dedit sapientiam.


Laudemus viros gloriosos, et parentes nostros in generatione sua.


Multam gloriam fecit Dominus : magnificentia sua a sæculo.


Dominantes in potestatibus suis, homines magni virtute et prudentia sua præditi, nuntiantes in prophetis dignitatem prophetarum :


et imperantes in præsenti populo, et virtute prudentiæ populis sanctissima verba :


in peritia sua requirentes modos musicos, et narrantes carmina Scripturarum :


homines divites in virtute, pulchritudinis studium habentes, pacificantes in domibus suis.


Omnes isti in generationibus gentis suæ gloriam adepti sunt, et in diebus suis habentur in laudibus.


Qui de illis nati sunt reliquerunt nomen narrandi laudes eorum.


Et sunt quorum non est memoria : perierunt quasi qui non fuerint : et nati sunt quasi non nati, et filii ipsorum cum ipsis.


Sed illi viri misericordiæ sunt, quorum pietates non defuerunt.


Cum semine eorum permanent bona :


hæreditas sancta nepotes eorum, et in testamentis stetit semen eorum :


et filii eorum propter illos usque in æternum manent : semen eorum et gloria eorum non derelinquetur.


Corpora ipsorum in pace sepulta sunt, et nomen eorum vivit in generationem et generationem.


Sapientiam ipsorum narrent populi, et laudem eorum nuntiet ecclesia.


Enoch placuit Deo, et translatus est in paradisum, ut det gentibus pœnitentiam.


Noë inventus est perfectus, justus, et in tempore iracundiæ factus est reconciliatio.


Ideo dimissum est reliquum terræ, cum factum est diluvium.


Testamenta sæculi posita sunt apud illum, ne deleri possit diluvio omnis caro.


Abraham magnus pater multitudinis gentium, et non est inventus similis illi in gloria : qui conservavit legem Excelsi, et fuit in testamento cum illo.


In carne ejus stare fecit testamentum, et in tentatione inventus est fidelis.


Ideo jurejurando dedit illi gloriam in gente sua, crescere illum quasi terræ cumulum,


et ut stellas exaltare semen ejus, et hæreditare illos a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos terræ.


Et in Isaac eodem modo fecit, propter Abraham patrem ejus.


Benedictionem omnium gentium dedit illi Dominus, et testamentum confirmavit super caput Jacob.


Agnovit eum in benedictionibus suis, et dedit illi hæreditatem, et divisit illi partem in tribubus duodecim.


Et conservavit illi homines misericordiæ, invenientes gratiam in oculis omnis carnis.


Dilectus Deo et hominibus Moyses, cujus memoria in benedictione est.


Similem illum fecit in gloria sanctorum, et magnificavit eum in timore inimicorum, et in verbis suis monstra placavit.


Glorificavit illum in conspectu regum, et jussit illi coram populo suo, et ostendit illi gloriam suam.


In fide et lenitate ipsius sanctum fecit illum, et elegit eum ex omni carne.


Audivit enim eum, et vocem ipsius, et induxit illum in nubem.


Et dedit illi coram præcepta, et legem vitæ et disciplinæ, docere Jacob testamentum suum, et judicia sua Israël.


Excelsum fecit Aaron fratrem ejus, et similem sibi, de tribu Levi.


Statuit ei testamentum æternum, et dedit illi sacerdotium gentis, et beatificavit illum in gloria :


et circumcinxit eum zona gloriæ, et induit eum stolam gloriæ, et coronavit eum in vasis virtutis.


Circumpedes, et femoralia, et humerale posuit ei : et cinxit illum tintinnabulis aureis plurimis in gyro :


dare sonitum in incessu suo, auditum facere sonitum in templo in memoriam filiis gentis suæ.


Stolam sanctam auro, et hyacintho, et purpura, opus textile viri sapientis, judicio et veritate præditi :


torto cocco opus artificis gemmis pretiosis figuratis in ligatura auri, et opere lapidarii sculptis, in memoriam secundum numerum tribuum Israël.


Corona aurea super mitram ejus expressa signo sanctitatis, et gloria honoris : opus virtutis, et desideria oculorum ornata.


Sic pulchra ante ipsum non fuerunt talia usque ad originem.


Non est indutus illa alienigena aliquis, sed tantum filii ipsius soli, et nepotes ejus per omne tempus.


Sacrificia ipsius consumpta sunt igne quotidie.


Complevit Moyses manus ejus, et unxit illum oleo sancto.


Factum est illi in testamentum æternum, et semini ejus, sicut dies cæli, fungi sacerdotio, et habere laudem, et glorificare populum suum in nomine ejus.


Ipsum elegit ab omni vivente, offerre sacrificium Deo, incensum, et bonum odorem, in memoriam placare pro populo suo :


et dedit illi in præceptis suis potestatem, in testamentis judiciorum : docere Jacob testimonia, et in lege sua lucem dare Israël.


Quia contra illum steterunt alieni, et propter invidiam circumdederunt illum homines in deserto, qui erant cum Dathan et Abiron, et congregatio Core in iracundia.


Vidit Dominus Deus, et non placuit illi, et consumpti sunt in impetu iracundiæ.


Fecit illis monstra, et consumpsit illos in flamma ignis.


Et addidit Aaron gloriam, et dedit illi hæreditatem, et primitias frugum terræ divisit illi.


Panem ipsis in primis paravit in satietatem : nam et sacrificia Domini edent, quæ dedit illi et semini ejus.


Ceterum in terra gentes non hæreditabit, et pars non est illi in gente : ipse est enim pars ejus, et hæreditas.


Phinees, filius Eleazari, tertius in gloria est, imitando eum in timore Domini,


et stare in reverentia gentis : in bonitate et alacritate animæ suæ placuit Deo pro Israël.


Ideo statuit illi testamentum pacis, principem sanctorum et gentis suæ, ut sit illi et semini ejus sacerdotii dignitas in æternum.


Et testamentum David regi filio Jesse de tribu Juda, hæreditas ipsi et semini ejus : ut daret sapientiam in cor nostrum, judicare gentem suam in justitia, ne abolerentur bona ipsorum : et gloriam ipsorum in gentem eorum æternam fecit.


Fortis in bello Jesus Nave, successor Moysi in prophetis, qui fuit magnus secundum nomen suum,


maximus in salutem electorum Dei, expugnare insurgentes hostes, ut consequeretur hæreditatem Israël.


Quam gloriam adeptus est in tollendo manus suas, et jactando contra civitates rhomphæas !


Quis ante illum sic restitit ? nam hostes ipse Dominus perduxit.


An non in iracundia ejus impeditus est sol, et una dies facta est quasi duo ?


Invocavit Altissimum potentem, in oppugnando inimicos undique : et audivit illum magnus et sanctus Deus, in saxis grandinis virtutis valde fortis.


Impetum fecit contra gentem hostilem, et in descensu perdidit contrarios :


ut cognoscant gentes potentiam ejus, quia contra Deum pugnare non est facile. Et secutus est a tergo potentis :


et in diebus Moysi misericordiam fecit, ipse, et Caleb filius Jephone, stare contra hostem, et prohibere gentem a peccatis, et perfringere murmur malitiæ.


Et ipsi duo constituti a periculo liberati sunt a numero sexcentorum millium peditum, inducere illos in hæreditatem, in terram quæ manat lac et mel.


Et dedit Dominus ipsi Caleb fortitudinem, et usque in senectutem permansit illi virtus, ut ascenderet in excelsum terræ locum, et semen ipsius obtinuit hæreditatem,


ut viderent omnes filii Israël quia bonum est obsequi sancto Deo.


Et judices singuli suo nomine, quorum non est corruptum cor, qui non aversi sunt a Domino,


ut sit memoria illorum in benedictione, et ossa eorum pullulent de loco suo :


et nomen eorum permaneat in æternum, permanens ad filios illorum, sanctorum virorum gloria.


Dilectus a Domino Deo suo Samuel, propheta Domini, renovavit imperium, et unxit principes in gente sua.


In lege Domini congregationem judicavit, et vidit Deus Jacob : et in fide sua probatus est propheta,


et cognitus est in verbis suis fidelis, quia vidit Deum lucis.


Et invocavit Dominum omnipotentem, in oppugnando hostes circumstantes undique, in oblatione agni inviolati.


Et intonuit de cælo Dominus, et in sonitu magno auditam fecit vocem suam :


et contrivit principes Tyriorum, et omnes duces Philisthiim :


et ante tempus finis vitæ suæ et sæculi, testimonium præbuit in conspectu Domini et christi : pecunias et usque ad calceamenta ab omni carne non accepit, et non accusavit illum homo.


Et post hoc dormivit : et notum fecit regi, et ostendit illi finem vitæ suæ : et exaltavit vocem suam de terra in prophetia, delere impietatem gentis.


Post hæc surrexit Nathan, propheta in diebus David.


Et quasi adeps separatus a carne, sic David a filiis Israël.


Cum leonibus lusit quasi cum agnis, et in ursis similiter fecit sicut in agnis ovium, in juventute sua.


Numquid non occidit gigantem, et abstulit opprobrium de gente ?


In tollendo manum, saxo fundæ dejecit exsultationem Goliæ :


nam invocavit Dominum omnipotentem, et dedit in dextera ejus tollere hominem fortem in bello, et exaltare cornu gentis suæ.


Sic in decem millibus glorificavit eum : et laudavit eum in benedictionibus Domini, in offerendo illi coronam gloriæ :


contrivit enim inimicos undique, et extirpavit Philisthiim contrarios usque in hodiernum diem : contrivit cornu ipsorum usque in æternum.


In omni opere dedit confessionem Sancto, et Excelso in verbo gloriæ.


De omni corde suo laudavit Dominum : et dilexit Deum, qui fecit illum, et dedit illi contra inimicos potentiam :


et stare fecit cantores contra altare, et in sono eorum dulces fecit modos.


Et dedit in celebrationibus decus, et ornavit tempora usque ad consummationem vitæ, ut laudarent nomen sanctum Domini, et amplificarent mane Dei sanctitatem.


Dominus purgavit peccata ipsius, et exaltavit in æternum cornu ejus : et dedit illi testamentum regni, et sedem gloriæ in Israël.


Post ipsum surrexit filius sensatus, et propter illum dejecit omnem potentiam inimicorum.


Salomon imperavit in diebus pacis, cui subjecit Deus omnes hostes, ut conderet domum in nomine suo, et pararet sanctitatem in sempiternum. Quemadmodum eruditus es in juventute tua,


et impletus es, quasi flumen, sapientia, et terram retexit anima tua.


Et replesti in comparationibus ænigmata : ad insulas longe divulgatum est nomen tuum, et dilectus es in pace tua.


In cantilenis, et proverbiis, et comparationibus, et interpretationibus, miratæ sunt terræ :


et in nomine Domini Dei, cui est cognomen Deus Israël.


Collegisti quasi auricalcum aurum, et ut plumbum complesti argentum :


et inclinasti femora tua mulieribus : potestatem habuisti in corpore tuo.


Dedisti maculam in gloria tua, et profanasti semen tuum, inducere iracundiam ad liberos tuos, et incitari stultitiam tuam :


ut faceres imperium bipartitum, et ex Ephraim imperare imperium durum.


Deus autem non derelinquet misericordiam suam : et non corrumpet, nec delebit opera sua, neque perdet a stirpe nepotes electi sui, et semen ejus qui diligit Dominum non corrumpet.


Dedit autem reliquum Jacob, et David de ipsa stirpe.


Et finem habuit Salomon cum patribus suis.


Et dereliquit post se de semine suo, gentis stultitiam,


et imminutum a prudentia, Roboam, qui avertit gentem consilio suo :


et Jeroboam filium Nabat, qui peccare fecit Israël, et dedit viam peccandi Ephraim : et plurima redundaverunt peccata ipsorum.


Valde averterunt illos a terra sua.


Et quæsivit omnes nequitias, usque dum perveniret ad illos defensio, et ab omnibus peccatis liberavit eos.


Et surrexit Elias propheta quasi ignis, et verbum ipsius quasi facula ardebat.


Qui induxit in illos famem : et irritantes illum invidia sua pauci facti sunt : non enim poterant sustinere præcepta Domini.


Verbo Domini continuit cælum, et dejecit de cælo ignem ter.


Sic amplificatus est Elias in mirabilibus suis. Et quis potest similiter sic gloriari tibi ?


qui sustulisti mortuum ab inferis de sorte mortis, in verbo Domini Dei :


qui dejecisti reges ad pernicem, et confregisti facile potentiam ipsorum, et gloriosos de lecto suo :


qui audis in Sina judicium, et in Horeb judicia defensionis :


qui ungis reges ad pœnitentiam, et prophetas facis successores post te :


qui receptus es in turbine ignis, in curru equorum igneorum :


qui scriptus es in judiciis temporum, lenire iracundiam Domini, conciliare cor patris ad filium, et restituere tribus Jacob.


Beati sunt qui te viderunt, et in amicitia tua decorati sunt.


Nam nos vita vivimus tantum : post mortem autem non erit tale nomen nostrum.


Elias quidem in turbine tectus est, et in Eliseo completus est spiritus ejus : in diebus suis non pertimuit principem, et potentia nemo vicit illum :


nec superavit illum verbum aliquod, et mortuum prophetavit corpus ejus.


In vita sua fecit monstra, et in morte mirabilia operatus est.


In omnibus istis non pœnituit populus, et non recesserunt a peccatis suis, usque dum ejecti sunt de terra sua, et dispersi sunt in omnem terram :


et relicta est gens perpauca, et princeps in domo David.


Quidam ipsorum fecerunt quod placeret Deo : alii autem multa commiserunt peccata.


Ezechias munivit civitatem suam, et induxit in medium ipsius aquam : et fodit ferro rupem, et ædificavit ad aquam puteum.


In diebus ipsius ascendit Sennacherib, et misit Rabsacen, et sustulit manum suam contra illos : et extulit manum suam in Sion, et superbus factus est potentia sua.


Tunc mota sunt corda et manus ipsorum : et doluerunt quasi parturientes mulieres.


Et invocaverunt Dominum misericordem, et expandentes manus suas extulerunt ad cælum : et Sanctus, Dominus Deus, audivit cito vocem ipsorum.


Non est commemoratus peccatorum illorum, neque dedit illos inimicis suis : sed purgavit eos in manu Isaiæ sancti prophetæ.


Dejecit castra Assyriorum, et contrivit illos angelus Domini :


nam fecit Ezechias quod placuit Deo, et fortiter ivit in via David patris sui, quam mandavit illi Isaias, propheta magnus, et fidelis in conspectu Dei.


In diebus ipsius retro rediit sol, et addidit regi vitam.


Spiritu magno vidit ultima, et consolatus est lugentes in Sion usque in sempiternum.


Ostendit futura, et abscondita antequam evenirent.


Memoria Josiæ in compositionem odoris facta opus pigmentarii.


In omni ore quasi mel indulcabitur ejus memoria, et ut musica in convivio vini.


Ipse est directus divinitus in pœnitentiam gentis, et tulit abominationes impietatis.


Et gubernavit ad Dominum cor ipsius, et in diebus peccatorum corroboravit pietatem.


Præter David et Ezechiam et Josiam, omnes peccatum commiserunt :


nam reliquerunt legem Altissimi reges Juda, et contempserunt timorem Dei.


Dederunt enim regnum suum aliis, et gloriam suam alienigenæ genti.


Incenderunt electam sanctitatis civitatem, et desertas fecerunt vias ipsius in manu Jeremiæ.


Nam male tractaverunt illum qui a ventre matris consecratus est propheta, evertere, et eruere, et perdere, et iterum ædificare, et renovare :


Ezechiel, qui vidit conspectum gloriæ quam ostendit illi in curru cherubim.


Nam commemoratus est inimicorum in imbre, benefacere illis qui ostenderunt rectas vias.


Et duodecim prophetarum ossa pullulent de loco suo : nam corroboraverunt Jacob, et redemerunt se in fide virtutis.


Quomodo amplificemus Zorobabel ? nam et ipse quasi signum in dextera manu :


sic et Jesum filium Josedec, qui in diebus suis ædificaverunt domum, et exaltaverunt templum sanctum Domino, paratum in gloriam sempiternam.


Et Nehemias in memoriam multi temporis, qui erexit nobis muros eversos, et stare fecit portas et seras, qui erexit domos nostras.


Nemo natus est in terra qualis Henoch, nam et ipse receptus est a terra :


neque ut Joseph, qui natus est homo princeps fratrum, firmamentum gentis, rector fratrum, stabilimentum populi :


et ossa ipsius visitata sunt, et post mortem prophetaverunt.


Seth et Sem apud homines gloriam adepti sunt, et super omnem animam in origine Adam.


Simon, Oniæ filius, sacerdos magnus, qui in vita sua suffulsit domum, et in diebus suis corroboravit templum.


Templi etiam altitudo ab ipso fundata est, duplex ædificatio, et excelsi parietes templi.


In diebus ipsius emanaverunt putei aquarum, et quasi mare adimpleti sunt supra modum.


Qui curavit gentem suam, et liberavit eam a perditione :


qui prævaluit amplificare civitatem, qui adeptus est gloriam in conversatione gentis, et ingressum domus et atrii amplificavit.


Quasi stella matutina in medio nebulæ, et quasi luna plena, in diebus suis lucet :


et quasi sol refulgens, sic ille effulsit in templo Dei.


Quasi arcus refulgens inter nebulas gloriæ, et quasi flos rosarum in diebus vernis, et quasi lilia quæ sunt in transitu aquæ, et quasi thus redolens in diebus æstatis :


quasi ignis effulgens, et thus ardens in igne :


quasi vas auri solidum, ornatum omni lapide pretioso :


quasi oliva pullulans, et cypressus in altitudinem se extollens, in accipiendo ipsum stolam gloriæ, et vestiri eum in consummationem virtutis.


In ascensu altaris sancti gloriam dedit sanctitatis amictum.


In accipiendo autem partes de manu sacerdotum, et ipse stans juxta aram : et circa illum corona fratrum : quasi plantatio cedri in monte Libano,


sic circa illum steterunt quasi rami palmæ : et omnes filii Aaron in gloria sua.


Oblatio autem Domini in manibus ipsorum coram omni synagoga Israël : et consummatione fungens in ara, amplificare oblationem excelsi Regis,


porrexit manum suam in libatione, et libavit de sanguine uvæ.


Effudit in fundamento altaris odorem divinum excelso Principi.


Tunc exclamaverunt filii Aaron, in tubis productilibus sonuerunt : et auditam fecerunt vocem magnam in memoriam coram Deo.


Tunc omnis populus simul properaverunt, et ceciderunt in faciem super terram, adorare Dominum Deum suum, et dare preces omnipotenti Deo excelso.


Et amplificaverunt psallentes in vocibus suis, et in magna domo auctus est sonus suavitatis plenus.


Et rogavit populus Dominum excelsum in prece, usque dum perfectus est honor Domini, et munus suum perfecerunt.


Tunc descendens, manus suas extulit in omne congregationem filiorum Israël, dare gloriam Deo a labiis suis, et in nomine ipsius gloriari :


et iteravit orationem suam, volens ostendere virtutem Dei.


Et nunc orate Deum omnium, qui magna fecit in omni terra, qui auxit dies nostros a ventre matris nostræ, et fecit nobiscum secundum suam misericordiam :


det nobis jucunditatem cordis, et fieri pacem in diebus nostris in Israël per dies sempiternos :


credere Israël nobiscum esse Dei misericordiam, ut liberet nos in diebus suis.


Duas gentes odit anima mea : tertia autem non est gens quam oderim :


qui sedent in monte Seir, et Philisthiim, et stultus populus qui habitat in Sichimis.


Doctrinam sapientiæ et disciplinæ scripsit in codice isto Jesus, filius Sirach, Jerosolymita, qui renovavit sapientiam de corde suo.


Beatus qui in istis versatur bonis : qui ponit illa in corde suo, sapiens erit semper.


Si enim hæc fecerit, ad omnia valebit, quia lux Dei vestigium ejus est.


Oratio Jesu filii Sirach. Confitebor tibi, Domine rex, et collaudabo te Deum salvatorem meum.


Confitebor nomini tuo, quoniam adjutor et protector factus es mihi,


et liberasti corpus meum a perditione : a laqueo linguæ iniquæ, et a labiis operantium mendacium : et in conspectu astantium factus es mihi adjutor.


Et liberasti me, secundum multitudinem misericordiæ nominis tui, a rugientibus præparatis ad escam :


de manibus quærentium animam meam, et de portis tribulationum quæ circumdederunt me ;


a pressura flammæ quæ circumdedit me, et in medio ignis non sum æstuatus ;


de altitudine ventris inferi, et a lingua coinquinata, et a verbo mendacii, a rege iniquo, et a lingua injusta.


Laudabit usque ad mortem anima mea Dominum,


et vita mea appropinquans erat in inferno deorsum.


Circumdederunt me undique, et non erat qui adjuvaret : respiciens eram ad adjutorium hominum, et non erat.


Memoratus sum misericordiæ tuæ Domine, et operationis tuæ, quæ a sæculo sunt :


quoniam eruis sustinentes te, Domine, et liberas eos de manibus gentium.


Exaltasti super terram habitationem meam, et pro morte defluente deprecatus sum.


Invocavi Dominum patrem Domini mei, ut non derelinquat me in die tribulationis meæ, et in tempore superborum, sine adjutorio.


Laudabo nomen tuum assidue, et collaudabo illud in confessione : et exaudita est oratio mea,


et liberasti me de perditione, et eripuisti me de tempore iniquo.


Propterea confitebor, et laudem dicam tibi, et benedicam nomini Domini.


Cum adhuc junior essem, priusquam oberrarem, quæsivi sapientiam palam in oratione mea.


Ante templum postulabam pro illis, et usque in novissimis inquiram eam : et effloruit tamquam præcox uva.


Lætatum est cor meum in ea : ambulavit pes meus iter rectum : a juventute mea investigabam eam.


Inclinavi modico aurem meam, et excepi illam.


Multam inveni in meipso sapientiam, et multum profeci in ea.


Danti mihi sapientiam dabo gloriam :


consiliatus sum enim ut facerem illam. Zelatus sum bonum, et non confundar.


Colluctata est anima mea in illa, et in faciendo eam confirmatus sum.


Manus meas extendi in altum, et insipientiam ejus luxi ;


animam meam direxi ad illam, et in agnitione inveni eam.


Possedi cum ipsa cor ab initio : propter hoc, non derelinquar.


Venter meus conturbatus est quærendo illam : propterea bonam possidebo possessionem.


Dedit mihi Dominus linguam mercedem meam, et in ipsa laudabo eum.


Appropiate ad me, indocti, et congregate vos in domum disciplinæ.


Quid adhuc retardatis ? et quid dicitis in his ? animæ vestræ sitiunt vehementer.


Aperui os meum, et locutus sum : Comparate vobis sine argento,


et collum vestrum subjicite jugo : et suscipiat anima vestra disciplinam : in proximo est enim invenire eam.


Videte oculis vestris, quia modicum laboravi, et inveni mihi multam requiem.


Assumite disciplinam in multo numero argenti, et copiosum aurum possidete in ea.


Lætetur anima vestra in misericordia ejus, et non confundemini in laude ipsius.


Operamini opus vestrum ante tempus, et dabit vobis mercedem vestram in tempore suo.


Osculetur me osculo oris sui ; quia meliora sunt ubera tua vino,


fragrantia unguentis optimis. Oleum effusum nomen tuum ; ideo adolescentulæ dilexerunt te.


Trahe me, post te curremus in odorem unguentorum tuorum. Introduxit me rex in cellaria sua ; exsultabimus et lætabimur in te, memores uberum tuorum super vinum. Recti diligunt te.


Nigra sum, sed formosa, filiæ Jerusalem, sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis.


Nolite me considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol. Filii matris meæ pugnaverunt contra me ; posuerunt me custodem in vineis : vineam meam non custodivi.


Indica mihi, quem diligit anima mea, ubi pascas, ubi cubes in meridie, ne vagari incipiam post greges sodalium tuorum.


Si ignoras te, o pulcherrima inter mulieres, egredere, et abi post vestigia gregum, et pasce hædos tuos juxta tabernacula pastorum.


Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, amica mea.


Pulchræ sunt genæ tuæ sicut turturis ; collum tuum sicut monilia.


Murenulas aureas faciemus tibi, vermiculatas argento.


Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum.


Fasciculus myrrhæ dilectus meus mihi ; inter ubera mea commorabitur.


Botrus cypri dilectus meus mihi in vineis Engaddi.


Ecce tu pulchra es, amica mea ! ecce tu pulchra es ! Oculi tui columbarum.


Ecce tu pulcher es, dilecte mi, et decorus ! Lectulus noster floridus.


Tigna domorum nostrarum cedrina, laquearia nostra cypressina.


Ego flos campi, et lilium convallium.


Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias.


Sicut malus inter ligna silvarum, sic dilectus meus inter filios. Sub umbra illius quem desideraveram sedi, et fructus ejus dulcis gutturi meo.


Introduxit me in cellam vinariam ; ordinavit in me caritatem.


Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo.


Læva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me.


Adjuro vos, filiæ Jerusalem, per capreas cervosque camporum, ne suscitetis, neque evigilare faciatis dilectam, quoadusque ipsa velit.


Vox dilecti mei ; ecce iste venit, saliens in montibus, transiliens colles.


Similis est dilectus meus capreæ, hinnuloque cervorum. En ipse stat post parietem nostrum, respiciens per fenestras, prospiciens per cancellos.


En dilectus meus loquitur mihi. Surge, propera, amica mea, columba mea, formosa mea, et veni :


jam enim hiems transiit ; imber abiit, et recessit.


Flores apparuerunt in terra nostra ; tempus putationis advenit : vox turturis audita est in terra nostra ;


ficus protulit grossos suos ; vineæ florentes dederunt odorem suum. Surge, amica mea, speciosa mea, et veni :


columba mea, in foraminibus petræ, in caverna maceriæ, ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in auribus meis : vox enim tua dulcis, et facies tua decora.


Capite nobis vulpes parvulas quæ demoliuntur vineas : nam vinea nostra floruit.


Dilectus meus mihi, et ego illi, qui pascitur inter lilia,


donec aspiret dies, et inclinentur umbræ. Revertere ; similis esto, dilecte mi, capreæ, hinnuloque cervorum super montes Bether.


In lectulo meo, per noctes, quæsivi quem diligit anima mea : quæsivi illum, et non inveni.


Surgam, et circuibo civitatem : per vicos et plateas quæram quem diligit anima mea : quæsivi illum, et non inveni.


Invenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem : Num quem diligit anima mea vidistis ?


Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea : tenui eum, nec dimittam, donec introducam illum in domum matris meæ, et in cubiculum genetricis meæ.


Adjuro vos, filiæ Jerusalem, per capreas cervosque camporum, ne suscitetis, neque evigilare faciatis dilectam, donec ipsa velit.


Quæ est ista quæ ascendit per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhæ, et thuris, et universi pulveris pigmentarii ?


En lectulum Salomonis sexaginta fortes ambiunt ex fortissimis Israël,


omnes tenentes gladios, et ad bella doctissimi : uniuscujusque ensis super femur suum propter timores nocturnos.


Ferculum fecit sibi rex Salomon de lignis Libani ;


columnas ejus fecit argenteas, reclinatorium aureum, ascensum purpureum ; media caritate constravit, propter filias Jerusalem.


Egredimini et videte, filiæ Sion, regem Salomonem in diademate quo coronavit illum mater sua in die desponsationis illius, et in die lætitiæ cordis ejus.


Quam pulchra es, amica mea ! quam pulchra es ! Oculi tui columbarum, absque eo quod intrinsecus latet. Capilli tui sicut greges caprarum quæ ascenderunt de monte Galaad.


Dentes tui sicut greges tonsarum quæ ascenderunt de lavacro ; omnes gemellis fœtibus, et sterilis non est inter eas.


Sicut vitta coccinea labia tua, et eloquium tuum dulce. Sicut fragmen mali punici, ita genæ tuæ, absque eo quod intrinsecus latet.


Sicut turris David collum tuum, quæ ædificata est cum propugnaculis ; mille clypei pendent ex ea, omnis armatura fortium.


Duo ubera tua sicut duo hinnuli, capreæ gemelli, qui pascuntur in liliis.


Donec aspiret dies, et inclinentur umbræ, vadam ad montem myrrhæ, et ad collem thuris.


Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te.


Veni de Libano, sponsa mea : veni de Libano, veni, coronaberis : de capite Amana, de vertice Sanir et Hermon, de cubilibus leonum, de montibus pardorum.


Vulnerasti cor meum, soror mea, sponsa ; vulnerasti cor meum in uno oculorum tuorum, et in uno crine colli tui.


Quam pulchræ sunt mammæ tuæ, soror mea sponsa ! pulchriora sunt ubera tua vino, et odor unguentorum tuorum super omnia aromata.


Favus distillans labia tua, sponsa ; mel et lac sub lingua tua : et odor vestimentorum tuorum sicut odor thuris.


Hortus conclusus soror mea, sponsa, hortus conclusus, fons signatus.


Emissiones tuæ paradisus malorum punicorum, cum pomorum fructibus, cypri cum nardo.


Nardus et crocus, fistula et cinnamomum, cum universis lignis Libani ; myrrha et aloë, cum omnibus primis unguentis.


Fons hortorum, puteus aquarum viventium, quæ fluunt impetu de Libano.


Surge, aquilo, et veni, auster : perfla hortum meum, et fluant aromata illius.


Veniat dilectus meus in hortum suum, et comedat fructum pomorum suorum. Veni in hortum meum, soror mea, sponsa ; messui myrrham meam cum aromatibus meis ; comedi favum cum melle meo ; bibi vinum meum cum lacte meo ; comedite, amici, et bibite, et inebriamini, carissimi.


Ego dormio, et cor meum vigilat. Vox dilecti mei pulsantis : Aperi mihi, soror mea, amica mea, columba mea, immaculata mea, quia caput meum plenum est rore, et cincinni mei guttis noctium.


Expoliavi me tunica mea : quomodo induar illa ? lavi pedes meos : quomodo inquinabo illos ?


Dilectus meus misit manum suam per foramen, et venter meus intremuit ad tactum ejus.


Surrexi ut aperirem dilecto meo ; manus meæ stillaverunt myrrham, et digiti mei pleni myrrha probatissima.


Pessulum ostii mei aperui dilecto meo, at ille declinaverat, atque transierat. Anima mea liquefacta est, ut locutus est ; quæsivi, et non inveni illum ; vocavi, et non respondit mihi.


Invenerunt me custodes qui circumeunt civitatem ; percusserunt me, et vulneraverunt me. Tulerunt pallium meum mihi custodes murorum.


Adjuro vos, filiæ Jerusalem, si inveneritis dilectum meum, ut nuntietis ei quia amore langueo.


Qualis est dilectus tuus ex dilecto, o pulcherrima mulierum ? qualis est dilectus tuus ex dilecto, quia sic adjurasti nos ?


Dilectus meus candidus et rubicundus ; electus ex millibus.


Caput ejus aurum optimum ; comæ ejus sicut elatæ palmarum, nigræ quasi corvus.


Oculi ejus sicut columbæ super rivulos aquarum, quæ lacte sunt lotæ, et resident juxta fluenta plenissima.


Genæ illius sicut areolæ aromatum, consitæ a pigmentariis. Labia ejus lilia, distillantia myrrham primam.


Manus illius tornatiles, aureæ, plenæ hyacinthis. Venter ejus eburneus, distinctus sapphiris.


Crura illius columnæ marmoreæ quæ fundatæ sunt super bases aureas. Species ejus ut Libani, electus ut cedri.


Guttur illius suavissimum, et totus desiderabilis. Talis est dilectus meus, et ipse est amicus meus, filiæ Jerusalem.


Quo abiit dilectus tuus, o pulcherrima mulierum ? quo declinavit dilectus tuus ? et quæremus eum tecum.


Dilectus meus descendit in hortum suum ad areolam aromatum, ut pascatur in hortis, et lilia colligat.


Ego dilecto meo, et dilectus meus mihi, qui pascitur inter lilia.


Pulchra es, amica mea ; suavis, et decora sicut Jerusalem ; terribilis ut castrorum acies ordinata.


Averte oculos tuos a me, quia ipsi me avolare fecerunt. Capilli tui sicut grex caprarum quæ apparuerunt de Galaad.


Dentes tui sicut grex ovium quæ ascenderunt de lavacro : omnes gemellis fœtibus, et sterilis non est in eis.


Sicut cortex mali punici, sic genæ tuæ, absque occultis tuis.


Sexaginta sunt reginæ, et octoginta concubinæ, et adolescentularum non est numerus.


Una est columba mea, perfecta mea, una est matris suæ, electa genetrici suæ. Viderunt eam filiæ, et beatissimam prædicaverunt ; reginæ et concubinæ, et laudaverunt eam.


Quæ est ista quæ progreditur quasi aurora consurgens, pulchra ut luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinata ?


Descendi in hortum nucum, ut viderem poma convallium, et inspicerem si floruisset vinea, et germinassent mala punica.


Nescivi : anima mea conturbavit me, propter quadrigas Aminadab.


Revertere, revertere, Sulamitis ! revertere, revertere ut intueamur te.


Quid videbis in Sulamite, nisi choros castrorum ? Quam pulchri sunt gressus tui in calceamentis, filia principis ! Juncturæ femorum tuorum sicut monilia quæ fabricata sunt manu artificis.


Umbilicus tuus crater tornatilis, numquam indigens poculis. Venter tuus sicut acervus tritici vallatus liliis.


Duo ubera tua sicut duo hinnuli, gemelli capreæ.


Collum tuum sicut turris eburnea ; oculi tui sicut piscinæ in Hesebon quæ sunt in porta filiæ multitudinis. Nasus tuus sicut turris Libani, quæ respicit contra Damascum.


Caput tuum ut Carmelus ; et comæ capitis tui sicut purpura regis vincta canalibus.


Quam pulchra es, et quam decora, carissima, in deliciis !


Statura tua assimilata est palmæ, et ubera tua botris.


Dixi : Ascendam in palmam, et apprehendam fructus ejus ; et erunt ubera tua sicut botri vineæ, et odor oris tui sicut malorum.


Guttur tuum sicut vinum optimum, dignum dilecto meo ad potandum, labiisque et dentibus illius ad ruminandum.


Ego dilecto meo, et ad me conversio ejus.


Veni, dilecte mi, egrediamur in agrum, commoremur in villis.


Mane surgamus ad vineas : videamus si floruit vinea, si flores fructus parturiunt, si floruerunt mala punica ; ibi dabo tibi ubera mea.


Mandragoræ dederunt odorem in portis nostris omnia poma : nova et vetera, dilecte mi, servavi tibi.


Quis mihi det te fratrem meum, sugentem ubera matris meæ, ut inveniam te foris, et deosculer te, et jam me nemo despiciat ?


Apprehendam te, et ducam in domum matris meæ : ibi me docebis, et dabo tibi poculum ex vino condito, et mustum malorum granatorum meorum.


Læva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me.


Adjuro vos, filiæ Jerusalem, ne suscitetis, neque evigilare faciatis dilectam, donec ipsa velit.


Quæ est ista quæ ascendit de deserto, deliciis affluens, innixa super dilectum suum ? Sub arbore malo suscitavi te ; ibi corrupta est mater tua, ibi violata est genitrix tua.


Pone me ut signaculum super cor tuum, ut signaculum super brachium tuum, quia fortis est ut mors dilectio, dura sicut infernus æmulatio : lampades ejus lampades ignis atque flammarum.


Aquæ multæ non potuerunt extinguere caritatem, nec flumina obruent illam. Si dederit homo omnem substantiam domus suæ pro dilectione, quasi nihil despiciet eam.


Soror nostra parva, et ubera non habet ; quid faciemus sorori nostræ in die quando alloquenda est ?


Si murus est, ædificemus super eum propugnacula argentea ; si ostium est, compingamus illud tabulis cedrinis.


Ego murus, et ubera mea sicut turris, ex quo facta sum coram eo, quasi pacem reperiens.


Vinea fuit pacifico in ea quæ habet populos : tradidit eam custodibus ; vir affert pro fructu ejus mille argenteos.


Vinea mea coram me est. Mille tui pacifici, et ducenti his qui custodiunt fructus ejus.


Quæ habitas in hortis, amici auscultant ; fac me audire vocem tuam.


Fuge, dilecte mi, et assimilare capreæ, hinnuloque cervorum super montes aromatum.


Paulus servus Dei, Apostolus autem Jesu Christi secundum fidem electorum Dei, et agnitionem veritatis, quæ secundum pietatem est


in spem vitæ æternæ, quam promisit qui non mentitur, Deus, ante tempora sæcularia :


manifestavit autem temporibus suis verbum suum in prædicatione, quæ credita est mihi secundum præceptum Salvatoris nostri Dei :


Tito dilecto filio secundum communem fidem, gratia, et pax a Deo Patre, et Christo Jesu Salvatore nostro.


Hujus rei gratia reliqui te Cretæ, ut ea quæ desunt, corrigas, et constituas per civitates presbyteros, sicut et ego disposui tibi,


si quis sine crimine est, unius uxoris vir, filios habens fideles, non in accusatione luxuriæ, aut non subditos.


Oportet enim episcopum sine crimine esse, sicut Dei dispensatorem : non superbum, non iracundum, non vinolentum, non percussorem, non turpis lucri cupidum :


sed hospitalem, benignum, sobrium, justum, sanctum, continentem,


amplectentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem : ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt, arguere.


Sunt enim multi etiam inobedientes, vaniloqui, et seductores : maxime qui de circumcisione sunt :


quos oportet redargui : qui universas domos subvertunt, docentes quæ non oportet, turpis lucri gratia.


Dixit quidam ex illis, proprius ipsorum propheta : Cretenses semper mendaces, malæ bestiæ, ventres pigri.


Testimonium hoc verum est. Quam ob causam increpa illos dure, ut sani sint in fide,


non intendentes judaicis fabulis, et mandatis hominum, aversantium se a veritate.


Omnia munda mundis : coinquinatis autem et infidelibus, nihil est mundum, sed inquinatæ sunt eorum et mens et conscientia.


Confitentur se nosse Deum, factis autem negant : cum sint abominati, et incredibiles, et ad omne opus bonum reprobi.


Tu autem loquere quæ decent sanam doctrinam :


senes ut sobrii sint, pudici, prudentes, sani in fide, in dilectione, in patientia :


anus similiter in habitu sancto, non criminatrices, non multo vino servientes, bene docentes :


ut prudentiam doceant adolescentulas, ut viros suos ament, filios suos diligant,


prudentes, castas, sobrias, domus curam habentes, benignas, subditas viris suis, ut non blasphemetur verbum Dei.


Juvenes similiter hortare ut sobrii sint.


In omnibus teipsum præbe exemplum bonorum operum, in doctrina, in integritate, in gravitate,


verbum sanum, irreprehensibile : ut is qui ex adverso est, vereatur, nihil habens malum dicere de nobis.


Servos dominis suis subditos esse, in omnibus placentes, non contradicentes,


non fraudantes, sed in omnibus fidem bonam ostendentes : ut doctrinam Salvatoris nostri Dei ornent in omnibus.


Apparuit enim gratia Dei Salvatoris nostri omnibus hominibus,


erudiens nos, ut abnegantes impietatem, et sæcularia desideria, sobrie, et juste, et pie vivamus in hoc sæculo,


exspectantes beatam spem, et adventum gloriæ magni Dei, et Salvatoris nostri Jesu Christi :


qui dedit semetipsum pro nobis, ut nos redimeret ab omni iniquitate, et mundaret sibi populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum.


Hæc loquere, et exhortare, et argue cum omni imperio. Nemo te contemnat.


Admone illos principibus, et potestatibus subditos esse, dicto obedire, ad omne opus bonum paratos esse :


neminem blasphemare, non litigiosos esse, sed modestos, omnem ostendentes mansuetudinem ad omnes homines.


Eramus enim aliquando et nos insipientes, increduli, errantes, servientes desideriis, et voluptatibus variis, in malitia et invidia agentes, odibiles, odientes invicem.


Cum autem benignitas et humanitas apparuit Salvatoris nostri Dei,


non ex operibus justitiæ, quæ fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit per lavacrum regenerationis et renovationis Spiritus Sancti,


quem effudit in nos abunde per Jesum Christum Salvatorem nostrum :


ut justificati gratia ipsius, hæredes simus secundum spem vitæ æternæ.


Fidelis sermo est : et de his volo te confirmare : ut curent bonis operibus præesse qui credunt Deo. Hæc sunt bona, et utilia hominibus.


Stultas autem quæstiones, et genealogias, et contentiones, et pugnas legis devita : sunt enim inutiles, et vanæ.


Hæreticum hominem post unam et secundam correptionem devita :


sciens quia subversus est, qui ejusmodi est, et delinquit, cum sit proprio judicio condemnatus.


Cum misero ad te Artemam, aut Tychicum, festina ad me venire Nicopolim : ibi enim statui hiemare.


Zenam legisperitum et Apollo sollicite præmitte, ut nihil illis desit.


Discant autem et nostri bonis operibus præesse ad usus necessarios : ut non sint infructuosi.


Salutant te qui mecum sunt omnes : saluta eos qui nos amant in fide. Gratia Dei cum omnibus vobis. Amen.


Tobias ex tribu et civitate Nephthali (quæ est in superioribus Galilææ supra Naasson, post viam quæ ducit ad occidentem, in sinistro habens civitatem Sephet)


cum captus esset in diebus Salmanasar regis Assyriorum, in captivitate tamen positus, viam veritatis non deseruit,


ita ut omnia quæ habere poterat, quotidie concaptivis fratribus, qui erant ex ejus genere, impertiret.


Cumque esset junior omnibus in tribu Nephthali, nihil tamen puerile gessit in opere.


Denique, cum irent omnes ad vitulos aureos quos Jeroboam fecerat rex Israël, hic solus fugiebat consortia omnium.


Sed pergebat in Jerusalem ad templum Domini, et ibi adorabat Dominum Deum Israël, omnia primitiva sua et decimas suas fideliter offerens,


ita ut in tertio anno proselytis et advenis ministraret omnem decimationem.


Hæc et his similia secundum legem Dei puerulus observabat.


Cum vero factus esset vir, accepit uxorem Annam de tribu sua, genuitque ex ea filium, nomen suum imponens ei :


quem ab infantia timere Deum docuit, et abstinere ab omni peccato.


Igitur, cum per captivitatem devenisset cum uxore sua et filio in civitatem Niniven cum omni tribu sua


(cum omnes ederent ex cibis gentilium), iste custodivit animam suam, et numquam contaminatus est in escis eorum.


Et quoniam memor fuit Domini in toto corde suo, dedit illi Deus gratiam in conspectu Salmanasar regis,


et dedit illi potestatem quocumque vellet ire, habens libertatem quæcumque facere voluisset.


Pergebat ergo ad omnes qui erant in captivitate, et monita salutis dabat eis.


Cum autem venisset in Rages civitatem Medorum, et ex his quibus honoratus fuerat a rege, habuisset decem talenta argenti :


et cum in multa turba generis sui Gabelum egentem videret, qui erat ex tribu ejus, sub chirographo dedit illi memoratum pondus argenti.


Post multum vero temporis, mortuo Salmanasar rege, cum regnaret Sennacherib filius ejus pro eo, et filios Israël exosos haberet in conspectu suo,


Tobias quotidie pergebat per omnem cognationem suam, et consolabatur eos, dividebatque unicuique, prout poterat, de facultatibus suis :


esurientes alebat, nudisque vestimenta præbebat, et mortuis atque occisis sepulturam sollicitus exhibebat.


Denique cum reversus esset rex Sennacherib, fugiens a Judæa plagam quam circa eum fecerat Deus propter blasphemiam suam, et iratus multos occideret ex filiis Israël, Tobias sepeliebat corpora eorum.


At ubi nuntiatum est regi, jussit eum occidi, et tulit omnem substantiam ejus.


Tobias vero cum filio suo et cum uxore suo fugiens, nudus latuit, quia multi diligebant eum.


Post dies vero quadraginta quinque occiderunt regem filii ipsius,


et reversus est Tobias in domum suam, omnisque facultas ejus restituta est ei.


Post hæc vero, cum esset dies festus Domini, et factum esset prandium bonum in domo Tobiæ,


dixit filio suo : Vade, et adduc aliquos de tribu nostra, timentes Deum, ut epulentur nobiscum.


Cumque abiisset, reversus nuntiavit ei unum ex filiis Israël jugulatum jacere in platea. Statimque exiliens de accubitu suo, relinquens prandium, jejunus pervenit ad corpus :


tollensque illud portavit ad domum suam occulte, ut dum sol occubuisset, caute sepeliret eum.


Cumque occultasset corpus, manducavit panem cum luctu et tremore,


memorans illum sermonem, quem dixit Dominus per Amos prophetam : Dies festi vestri convertentur in lamentationem et luctum.


Cum vero sol occubuisset, abiit, et sepelivit eum.


Arguebant autem eum omnes proximi ejus, dicentes : Jam hujus rei causa interfici jussus es, et vix effugisti mortis imperium, et iterum sepelis mortuos ?


Sed Tobias plus timens Deum quam regem, rapiebat corpora occisorum, et occultabat in domo sua, et mediis noctibus sepeliebat ea.


Contigit autem ut quadam die fatigatus a sepultura, veniens in domum suam, jactasset se juxta parietem, et obdormisset,


et ex nido hirundinum dormienti illi calida stercora inciderent super oculos ejus, fieretque cæcus.


Hanc autem tentationem ideo permisit Dominus evenire illi, ut posteris daretur exemplum patientiæ ejus, sicut et sancti Job.


Nam cum ab infantia sua semper Deum timuerit, et mandata ejus custodierit, non est contristatus contra Deum quod plaga cæcitatis evenerit ei,


sed immobilis in Dei timore permansit, agens gratias Deo omnibus diebus vitæ suæ.


Nam sicut beato Job insultabant reges, ita isti parentes et cognati ejus irridebant vitam ejus, dicentes :


Ubi est spes tua, pro qua eleemosynas et sepulturas faciebas ?


Tobias vero increpabat eos, dicens : Nolite ita loqui :


quoniam filii sanctorum sumus, et vitam illam expectamus, quam Deus daturus est his qui fidem suam numquam mutant ab eo.


Anna vero uxor ejus ibat ad opus textrinum quotidie, et de labore manuum suarum victum quem consequi poterat, deferebat.


Unde factum est ut hædum caprarum accipiens detulisset domi :


cujus cum vocem balantis vir ejus audisset, dixit : Videte, ne forte furtivus sit : reddite eum dominis suis, quia non licet nobis aut edere ex furto aliquid, aut contingere.


Ad hæc uxor ejus irata respondit : Manifeste vana facta est spes tua, et eleemosynæ tuæ modo apparuerunt.


Atque his et aliis hujuscemodi verbis exprobrabat ei.


Tunc Tobias ingemuit, et cœpit orare cum lacrimis,


dicens : Justus es, Domine, et omnia judicia tua justa sunt, et omnes viæ tuæ, misericordia, et veritas, et judicium.


Et nunc Domine, memor esto mei, et ne vindictam sumas de peccatis meis, neque reminiscaris delicta mea, vel parentum meorum.


Quoniam non obedivimus præceptis tuis, ideo traditi sumus in direptionem, et captivitatem, et mortem, et in fabulam, et in improperium omnibus nationibus in quibus dispersisti nos.


Et nunc Domine, magna judicia tua, quia non egimus secundum præcepta tua, et non ambulavimus sinceriter coram te.


Et nunc Domine, secundum voluntatem tuam fac mecum, et præcipe in pace recipi spiritum meum : expedit enim mihi mori magis quam vivere.


Eadem itaque die, contigit ut Sara filia Raguelis in Rages civitate Medorum et ipsa audiret improperium ab una ex ancillis patris sui,


quoniam tradita fuerat septem viris, et dæmonium nomine Asmodæus occiderat eos, mox ut ingressi fuissent ad eam.


Ergo cum pro culpa sua increparet puellam, respondit ei, dicens : Amplius ex te non videamus filium aut filiam super terram, interfectrix virorum tuorum.


Numquid et occidere me vis, sicut jam occidisti septem viros ? Ad hanc vocem perrexit in superius cubiculum domus suæ : et tribus diebus, et tribus noctibus non manducavit, neque bibit :


sed in oratione persistens cum lacrimis deprecabatur Deum, ut ab isto improperio liberaret eam.