diff --git "a/11/11280.json" "b/11/11280.json" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/11/11280.json" @@ -0,0 +1,2210 @@ +{ + "letter_id": "11280", + "bd_url": "https://www.bullinger-digital.ch/letter/11280", + "dominant_topic": 1, + "topic_dist": [ + 0.059446, + 0.064101, + 0.058818, + 0.052589, + 0.049505, + 0.04623, + 0.047572, + 0.050326, + 0.04003, + 0.047487, + 0.045986, + 0.047902, + 0.041551, + 0.047915, + 0.049653, + 0.048957, + 0.051823, + 0.046965, + 0.057663, + 0.045483 + ], + "citations": [ + { + "rank": 1, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Esther", + "max_score": 0.692511, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32_34", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Esther_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM ESTHER. Librum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant (Psalm. LII, 6), et secundum Apostolum, qui ejusmodi sunt, servi Christi esse non possunt (Gal.", + "candidate_score": 0.692511, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34_36", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Esther_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM ESTHER. Librum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant (Psalm. LII, 6), et secundum Apostolum, qui ejusmodi sunt, servi Christi esse non possunt (Gal.", + "candidate_score": 0.691811, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10_12", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Esther_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM ESTHER. Librum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant (Psalm. LII, 6), et secundum Apostolum, qui ejusmodi sunt, servi Christi esse non possunt (Gal.", + "candidate_score": 0.685863, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33_35", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Esther_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM ESTHER. Librum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant (Psalm. LII, 6), et secundum Apostolum, qui ejusmodi sunt, servi Christi esse non possunt (Gal.", + "candidate_score": 0.681725, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_31_33", + "bdc_text": "Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 )", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Esther_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM ESTHER. Librum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant (Psalm. LII, 6), et secundum Apostolum, qui ejusmodi sunt, servi Christi esse non possunt (Gal.", + "candidate_score": 0.680595, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11_13", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus . Quod si concordiae conditiones id possunt , ut nemo pro veritate contra Lutherum vel os aperiat , cum homo sit Lutherus , non deus , pereant concordiae conditiones .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Esther_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM ESTHER. Librum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant (Psalm. LII, 6), et secundum Apostolum, qui ejusmodi sunt, servi Christi esse non possunt (Gal.", + "candidate_score": 0.679551, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Esther_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM ESTHER. Librum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant (Psalm. LII, 6), et secundum Apostolum, qui ejusmodi sunt, servi Christi esse non possunt (Gal.", + "candidate_score": 0.672865, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_9_11", + "bdc_text": "Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Esther_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM ESTHER. Librum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant (Psalm. LII, 6), et secundum Apostolum, qui ejusmodi sunt, servi Christi esse non possunt (Gal.", + "candidate_score": 0.658657, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Esther_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM ESTHER. Librum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant (Psalm. LII, 6), et secundum Apostolum, qui ejusmodi sunt, servi Christi esse non possunt (Gal.", + "candidate_score": 0.648013, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Esther_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM ESTHER. Librum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant (Psalm. LII, 6), et secundum Apostolum, qui ejusmodi sunt, servi Christi esse non possunt (Gal.", + "candidate_score": 0.630954, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 2, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae", + "max_score": 0.690814, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10_12", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_793", + "psc_text": "corruptos per obelos et asteriscos, et christiani hominis interpretatiunculam non sequaris; praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi, post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt: imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum bibliothecas condemnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. CAPUT VI. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: « Aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in eis falli potuisse credendum est: si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est: » tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu post eos ausus es disserere, quod illi", + "candidate_score": 0.690814, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11_13", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus . Quod si concordiae conditiones id possunt , ut nemo pro veritate contra Lutherum vel os aperiat , cum homo sit Lutherus , non deus , pereant concordiae conditiones .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_793", + "psc_text": "corruptos per obelos et asteriscos, et christiani hominis interpretatiunculam non sequaris; praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi, post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt: imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum bibliothecas condemnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. CAPUT VI. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: « Aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in eis falli potuisse credendum est: si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est: » tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu post eos ausus es disserere, quod illi", + "candidate_score": 0.676099, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_5_7", + "bdc_text": "De aliis ne sis sollicitus . Interim modestia tua novit seni aliquid condonare . Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3401", + "psc_text": "id potius tam breve, tam apertum, tam (sicut isti putant) verum absolutumque respondit. Cum enim rem stupendam proposuisset, quomodo de nondum natis nec aliquid agentibus boni aut mali recte dici potuerit, quod unum Deus dilexerit, alium odio habuerit, ipsa sibi objecta quaestione motum exprimens auditoris. Quid ergo dicemus? inquit, numquid iniquitas apud Deum? Absit. Hic ergo erat locus, ut diceret quod isti sentiunt: Futura enim Deus opera praevidebat, quando minori majorem serviturum esse dicebat. Non autem hoc Apostolus dicit, sed potius ne quisquam de suorum operum audeat meritis gloriari, ad Dei gratiam et gloriam commendandam voluit valere quod dixit. Cum enim dixisset, Absit ut sit iniquitas apud Deum; tanquam ei diceremus, Unde hoc ostendis, cum asseras non ex operibus, sed ex vocante dictum esse, Major serviet minori? Moysi enim dicit, inquit, Miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. Igitur non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei.", + "candidate_score": 0.675985, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10_12", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_792", + "psc_text": "in Libris canonicis interpretatio asteriscos habeat, et virgulas praenotatas, et postea aliam translationem absque his signis ediderim; pace tua dixerim, videris mihi non intelligere quod quaesisti. Illa enim interpretatio Septuaginta interpretum est; et ubicumque virgulae, id est obeli sunt, significatur quod Septuaginta plus dixerint quam habetur in hebraeo: ubi autem asterisci, id est stellae praelucentes, ex Theodotionis editione ab Origene additum est; et ibi graeca transtulimus, hic de ipso hebraico, quod intelligebamus expressimus, sensuum potius veritatem quam verborum interdum ordinem conservantes. Et miror quomodo Septuaginta interpretum libros legas non puros, ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos, sive corruptos per obelos et asteriscos, et christiani hominis interpretatiunculam non sequaris; praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi, post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt: imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod", + "candidate_score": 0.669346, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_9_11", + "bdc_text": "Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_792", + "psc_text": "in Libris canonicis interpretatio asteriscos habeat, et virgulas praenotatas, et postea aliam translationem absque his signis ediderim; pace tua dixerim, videris mihi non intelligere quod quaesisti. Illa enim interpretatio Septuaginta interpretum est; et ubicumque virgulae, id est obeli sunt, significatur quod Septuaginta plus dixerint quam habetur in hebraeo: ubi autem asterisci, id est stellae praelucentes, ex Theodotionis editione ab Origene additum est; et ibi graeca transtulimus, hic de ipso hebraico, quod intelligebamus expressimus, sensuum potius veritatem quam verborum interdum ordinem conservantes. Et miror quomodo Septuaginta interpretum libros legas non puros, ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos, sive corruptos per obelos et asteriscos, et christiani hominis interpretatiunculam non sequaris; praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi, post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt: imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod", + "candidate_score": 0.668425, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_30_32", + "bdc_text": "Salutabis mihi virum et mea ipsi obsequia offeres . Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3924", + "psc_text": "confidimus, mereamur accipere. Nolo autem Sanctitas tua sic me arbitretur haec scribere, quasi de iis quae nunc edidisti, ego dubitem. Sufficiat mihi poena mea, quod a praesentiae tuae deliciis exsulatus, ubi salubribus tuis uberibus nutriebar, non solum absentia tua crucior, verum etiam pervicacia quorumdam, qui non tantum manifesta respuunt, sed etiam non intellecta reprehendunt. Caeterum hac suspicione in tantum careo, ut potius infirmitatem meam, qua tales parum patienter fero, notabilem putem. Qualiter autem ad haec consulendum judices, ut dixi, tuae sapientiae derelinquo. Nam ad me hoc pertinere credidi, pro ea quam Christo vel tibi debeo charitate, ut quae in quaestionem veniunt, non tacerem. Quidquid pro ea gratia quam in te pusilli cum magnis miramur, volueris aut valueris, gratissime accipiemus, tanquam a nobis charissima et reverendissima auctoritate decretum. Sane quia, urgente perlatore, timui ne vel non omnia, vel haec ipsa minus digne, conscius mearum virium, possem dirigere; egi cum viro, tum", + "candidate_score": 0.662087, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_9_11", + "bdc_text": "Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_793", + "psc_text": "corruptos per obelos et asteriscos, et christiani hominis interpretatiunculam non sequaris; praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi, post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt: imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum bibliothecas condemnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. CAPUT VI. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: « Aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in eis falli potuisse credendum est: si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est: » tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu post eos ausus es disserere, quod illi", + "candidate_score": 0.66052, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_30_32", + "bdc_text": "Salutabis mihi virum et mea ipsi obsequia offeres . Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_190", + "psc_text": "Sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli judicantem, et arbitrari jam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a Domino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc in os meum, quis non conjiciat quanta de me absente meliora quam veriora laetus effundat? Librorum autem nostrorum copiam faciet venerabili studio tuo: nam nescio me aliquid, sive ad eorum qui extra Ecclesiam Dei sunt, sive ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. Sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant quae per nostram infirmitatem veritas loquitur, ut ea quae ipse loquor minus diligenter advertas; ne dum avidus hauris bona et recta quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis quae ipse committo. In his enim quae tibi recte, si adverteris, displicebunt, ego ipse conspicior; in his autem quae per donum Spiritus quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est", + "candidate_score": 0.65722, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_14_16", + "bdc_text": "Ego agnosco Lutherum esse hominem , qui et falli possit et fallere , qui de errore admonendus sit et revocandus . Non probo illos , qui ex ipso nobis novum pectoris scrinium fabricare statuuntGem äß kanonischem Recht trägt der Papst \"iura omnia in scrinio pectoris sui\" ; d. h. er verkörpert gleichsam das Recht ( s.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3387", + "psc_text": "Secundum hanc excusationem, inexcusabiles dicit Scriptura divina quoscumque scientes peccare convincit. Dei tamen justum judicium nec illis parcit, qui non audierunt: Quicumque enim sine Lege peccaverunt, sine Lege peribunt (Rom. II, 12). Et quamvis se ipsi excusare videantur, non admittit hanc excusationem, qui scit se fecisse hominem rectum eique obedientiae dedisse praeceptum, nec nisi ejus, quo male usus est, libero voluntatis arbitrio, etiam quod transiret in posteros manasse peccatum. Neque enim damnantur qui non peccaverunt, quandoquidem illud ex uno in omnes pertransiit, in quo ante propria in singulis quibusque peccata omnes communiter peccaverunt (Id. V, 12). Ac per hoc inexcusabilis est omnis peccator, vel reatu originis, vel additamento etiam propriae voluntatis; sive qui novit, sive qui ignorat, sive qui judicat, sive qui non judicat: quia et ipsa ignorantia in eis qui intelligere noluerunt, sine dubitatione peccatum est; in eis autem qui non potuerunt, poena peccati. Ergo in utrisque non est", + "candidate_score": 0.656115, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_30_32", + "bdc_text": "Salutabis mihi virum et mea ipsi obsequia offeres . Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3663", + "psc_text": "ista dictarem, perlator jam ventum exspectans, me vehementer, ut navigaret, urgebat. Itaque si quid hic incondite atque inculte dictum legeris, vel si totum ita esse perspexeris, doctrinae da operam, linguae veniam. Et alia manu: Deo vivas, dilectissime fili. EPISTOLA CCVI. Valerio comiti Felicem episcopum commendat. Domino merito illustri et praestantissimo, atque in Christo charissimo filio VALERIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. Quotiescumque a me petunt homines, ut eos tuae benignitati fideique commendem, si non facio, non mihi recte videor de tua vel erga opis indigos misericordia, vel erga nos benevolentia judicare. Itaque facio, et maxime ministros Christi, qui Ecclesiae curam gerunt, cujus te cohaeredem et filium esse gaudemus, tuae Praestantiae commendare non dubito, domine merito illustris atque praestantissime, atque in Christo charissime fili. Sanctus itaque frater et coepiscopus noster Felix cum hoc me rogasset, utique negare non debui. Commendo ergo tibi episcopum Christi egentem auxilio viri sublimis: fac ergo quod potes;", + "candidate_score": 0.654587, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_13_15", + "bdc_text": "Quod si concordiae conditiones id possunt , ut nemo pro veritate contra Lutherum vel os aperiat , cum homo sit Lutherus , non deus , pereant concordiae conditiones . Ego agnosco Lutherum esse hominem , qui et falli possit et fallere , qui de errore admonendus sit et revocandus . Non probo illos , qui ex ipso nobis novum pectoris scrinium fabricare statuuntGem äß kanonischem Recht trägt der Papst \"iura omnia in scrinio pectoris sui\" ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3387", + "psc_text": "Secundum hanc excusationem, inexcusabiles dicit Scriptura divina quoscumque scientes peccare convincit. Dei tamen justum judicium nec illis parcit, qui non audierunt: Quicumque enim sine Lege peccaverunt, sine Lege peribunt (Rom. II, 12). Et quamvis se ipsi excusare videantur, non admittit hanc excusationem, qui scit se fecisse hominem rectum eique obedientiae dedisse praeceptum, nec nisi ejus, quo male usus est, libero voluntatis arbitrio, etiam quod transiret in posteros manasse peccatum. Neque enim damnantur qui non peccaverunt, quandoquidem illud ex uno in omnes pertransiit, in quo ante propria in singulis quibusque peccata omnes communiter peccaverunt (Id. V, 12). Ac per hoc inexcusabilis est omnis peccator, vel reatu originis, vel additamento etiam propriae voluntatis; sive qui novit, sive qui ignorat, sive qui judicat, sive qui non judicat: quia et ipsa ignorantia in eis qui intelligere noluerunt, sine dubitatione peccatum est; in eis autem qui non potuerunt, poena peccati. Ergo in utrisque non est", + "candidate_score": 0.654028, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_35_37", + "bdc_text": "vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem . Vale , Eberharte mi , et tibi de me quod de fratre polliceberis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_382", + "psc_text": "nosti, quando ne ipsos quidem praetermittere volueris, subjungeres etiam in quibus cavendi essent: quanquam nonnullos etiam praeterieris; quod scire cuperem quo consilio factum sit. Aut si illud volumen forte onerare noluisti, ut commemoratis haereticis, non adderes in quibus eos catholica damnarit auctoritas; peto ne grave sit litterario labori tuo, quo non mediocriter per Domini Dei nostri gratiam, in latina lingua sanctorum studia et accendisti et adjuvisti, id quod tibi per humilitatem meam fraterna charitas indicit, ut si occupationes tuae sinunt, omnium haereticorum perversa dogmata, qui rectitudinem fidei christianae usque ad hoc tempus vel impudentia vel imperitia vel pervicacia depravare conati sunt, uno libello breviter digesta edas, in notitiam eorum quibus aut non vacat propter alia negotia, aut non valent propter alienam linguam tam multa legere atque cognoscere. Diu te rogarem, nisi hoc soleret esse indicium minus praesumentis de charitate. Hunc interea fratrem nostrum Paulum in Christo multum commendo benignitati tuae,", + "candidate_score": 0.653511, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_8_10", + "bdc_text": "vgl. ebd. , Z. 8-28. . Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.653342, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_793", + "psc_text": "corruptos per obelos et asteriscos, et christiani hominis interpretatiunculam non sequaris; praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi, post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt: imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum bibliothecas condemnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. CAPUT VI. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: « Aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in eis falli potuisse credendum est: si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est: » tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu post eos ausus es disserere, quod illi", + "candidate_score": 0.653119, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_30_32", + "bdc_text": "Salutabis mihi virum et mea ipsi obsequia offeres . Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4139", + "psc_text": "hortatur ad bonum, deterret a malo, imperat suae voluntati ut obtemperent, honorat eos qui sibi ad nutum obediunt, vindicat in eos qui se contemnunt, rependit gratiam beneficis, odio ingratos; egone exspectabo ut contra fata disputem, cum tanta eum non verbis, sed factis eloqui deprehendam, ut prope manibus suis omnes mathematicorum capillos super capita eorum frangere videatur? His itaque paucis si aviditas tua contenta non est, et librum aliquem de hac re, quem diutius legat, desiderat; patienter tibi sunt exspectandae vacationes nostrae, et rogandus Deus, qui et otium et facultatem satiando de hac re animo tuo tribuere dignetur. Ero tamen alacrior, si et saepe commemorare me litteris tuam non piguerit charitatem, et quid de hac epistola sentias rescribendo docueris. EPISTOLA CCXLVII. Augustinus Romulum potentem hominem, quem in Christo genuerat, obsecrat ne nimium acerbus et injustus exactor sit tributorum administratoribus suis solutorum: minitans ei, si tyrannice exigere pergat, extremum judicium. Domino dilectissimo", + "candidate_score": 0.652623, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_30_32", + "bdc_text": "Salutabis mihi virum et mea ipsi obsequia offeres . Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3664", + "psc_text": "cujus te cohaeredem et filium esse gaudemus, tuae Praestantiae commendare non dubito, domine merito illustris atque praestantissime, atque in Christo charissime fili. Sanctus itaque frater et coepiscopus noster Felix cum hoc me rogasset, utique negare non debui. Commendo ergo tibi episcopum Christi egentem auxilio viri sublimis: fac ergo quod potes; quoniam tibi plurimum posse praestitit Dominus, cujus te lucrorum avidissimum novimus. EPISTOLA CCVII. Augustinus Claudio episcopo, transmittens ipsi libros contra Julianum elaboratos. Beatissimo fratri et coepiscopo CLAUDIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. Quoniam mihi fraterno excitatus affectu, Juliani quatuor libros, quos adversus unum meum scripsit, priusquam peterem, ipse misisti; nihil convenientius putavi esse faciendum, quam ut ea quae respondeo, potissimum tu legens judices, utrum recte congruenterque responderim. Nam de his quatuor libris nonnulla decerpta scripserat nescio quis ad illustrem et religiosum virum comitem Valerium, adversus eumdem librum meum, quem me ad illum scripsisse cognoverat: quae cum in manus meas eodem sublimi", + "candidate_score": 0.650812, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_30_32", + "bdc_text": "Salutabis mihi virum et mea ipsi obsequia offeres . Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1799", + "psc_text": "quorum cordibus per fidem habitat Christus, me dilectioni orationique commendo. Et alia manu: Deus verus et verax veraciter consoletur cor tuum, et protegat salutem tuam, domina insignis et merito illustris, ac praestantissima filia. EPISTOLA CXXXII. Augustinus Volusiano, exhortans illum ut sacrarum scripturarum lectioni vacet, sibique rescribat si quid in eis difficultatis legenti occurrerit. Domino illustri et merito praestantissimo filio VOLUSIANO, AUGUSTINUS episcopus. De salute tua, quam et in hoc saeculo, et in Christo esse cupio, sanctae matris tuae votis sum fortasse etiam ipse non impar. Unde meritis tuis reddens salutationis obsequium, hortor, ut valeo, ut Litterarum vere certeque sanctarum studio te curam non pigeat impendere. Sincera enim et solida res est, nec fucatis eloquiis ambit ad animum, nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac pendulum crepitat. Multum movet, non verborum, sed rerum avidum; et multum terret, factura securum. Praecipue Apostolorum linguas exhortor ut legas; ex his enim ad cognoscendos Prophetas", + "candidate_score": 0.649411, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_30_32", + "bdc_text": "Salutabis mihi virum et mea ipsi obsequia offeres . Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1475", + "psc_text": "filio GENEROSO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. Laus et praedicatio administrationis tuae et fama praeclara cum me pro dilectione quam tuis meritis benevolentiaeque debemus, plurimum delectaret, nunquam adhuc in aliquo beneficio postulando Eximietati tuae mea intercessio extitit onerosa, domine dilectissime et venerabilis fili. Sed nunc quid in civitate in qua Ecclesiae Dei servio, factum sit, cum ex litteris quas ad venerabilem fratrem et coepiscopum meum Fortunatum dedi, cognoverit Praestantia tua qua fuerim necessitate compulsus ut petitionem meam ingererem occupationibus tuis, tua benignitas pervidebit. Et profecto facies quod non solum integrum, verum etiam christianum judicem decet, eo circa nos animo, de quo in nomine Christi utique fuerat praesumendum. EPISTOLA CXVII. Dioscorus ad Augustinum mittit multas quaestiones ex libris Ciceronis, rogans ut mature ad eas respondeat. Prooemiari apud te non solum superfluum est, sed etiam molestum, qui rem, non verba desideras. Ideoque simpliciter audi. Senex Alypius rogatus a me, saepius pollicitus erat, tecum", + "candidate_score": 0.648876, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_26_28", + "bdc_text": "Forte non probabunt illos quidam . Sed veritatem intrepide scripsi , veritatem deo adiuvante in finem usque tuebor . Hoc autem exemplar ea lege tibi dono , ut donum commune habeas cum clarissimo viro d. Petro GyronePeter Cyro. , scriba inclytae urbis vestrae .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_779", + "psc_text": "Evangelio legimus: « Lex et Prophetae usque ad Joannem Baptistam » (Matth. XI, 13, et Luc. XVI, 16). Et in alio loco: « Propterea ergo magis quaerebant eum Judaei interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et Patrem suum dicebat esse Deum, aequalem se faciens Deo » (Joan. V, 18). Et iterum: « De plenitudine ejus nos omnes accepimus, et gratiam pro gratia, quia Lex per Moysen data est; Gratia autem et veritas per Jesum Christum facta est » (Ibid. I, 16, 17). Pro Legis gratia quae praeteriit, gratiam Evangelii accepimus permanentem; et pro umbris et imaginibus veteris Instrumenti, veritas per Jesum Christum facta est. Jeremias quoque ex persona Dei vaticinatur: « Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et consummabo domui Israel et domui Juda testamentum novum; non secundum testamentum quod disposui patribus eorum, in die quando apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti » (Jer. XXXI, 31, 32).", + "candidate_score": 0.644732, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_36", + "bdc_text": "Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2847", + "psc_text": "nostra studia cessarent, et, juxta Appium, canina exerceretur facundia. Itaque duobus libellis tuis, quos meo nomini dedicasti, eruditissimis et omni eloquentiae splendore fulgentibus, ad tempus respondere non potui: non quo quidquam in illis reprehendendum putem; sed quia juxta beatum Apostolum, « Unusquisque in suo sensu abundet; alius quidem sic, alius autem sic » (Rom. XIV, 5). Certe, quidquid dici potuit, et sublimi ingenio de Scripturarum sanctarum hauriri fontibus, a te positum atque dissertum est. Sed, quaeso Reverentiam tuam, parumper patiaris me tuum laudare ingenium. Nos enim inter nos eruditionis causa disserimus. Caeterum aemuli, et maxime haeretici, si diversas inter nos sententias viderint, de animi calumniabuntur rancore descendere. Mihi autem decretum est te amare, te suspicere, colere, mirari, tuaque dicta quasi mea defendere. Certe et in dialogo, quem nuper edidi (Lib. 3 adversus Pelagianos), tuae Beatitudinis, ut dignum fuerat, recordatus sum: magisque demus operam, ut perniciosissima haeresis de ecclesiis auferatur, quae", + "candidate_score": 0.631485, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_853", + "psc_text": "autem aliquid asperum, refellendi necessitate, depromptum fuerit; quo tolerabile fiat, leniore circumfundamus eloquio, ne litum melle gladium stringere judicemur. Nisi forte ille modus est, quo utrumque hoc vitium, vel vitii suspicionem caveamus, si cum doctiore amico sic disputemus, ut quidquid dixerit, necesse sit approbare, nec quaerendi saltem causa, liceat aliquantulum reluctari. 3. Tum vero sine ullo timore offensionis tanquam in campo luditur; sed mirum si nobis non illuditur. Ego enim fateor Charitati tuae, solis eis Scripturarum libris qui jam canonici appellantur, didici hunc timorem honoremque deferre, ut nullum eorum auctorem scribendo aliquid errasse firmissime credam. Ac si aliquid in eis offendero Litteris, quod videatur contrarium veritati; nihil aliud, quam vel mendosum esse codicem, vel interpretem non assecutum esse quod dictum est, vel me minime intellexisse, non ambigam. Alios autem ita lego, ut quantalibet sanctitate doctrinaque praepolleant, non ideo verum putem, quia ipsi ita senserunt; sed quia mihi vel per illos", + "candidate_score": 0.62687, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 3, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae", + "max_score": 0.690717, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32_34", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1758", + "psc_text": "2. Quaeritis a me rem magni operis, et majoris invidiae; in qua scribentis non ingenium, sed eruditio comprobetur; ut dum ipse cupio de caeteris judicare, judicandum me omnibus praebeam: et in opere Psalterii juxta digestionem schedulae vestrae, ubicumque inter Latinos Graecosque contentio est, quid magis Hebraeis conveniat, significem. In quo illud breviter admoneo, ut sciatis aliam esse editionem, quam Origenes et Caesariensis Eusebius, omnesque Graeciae tractatores Κοινὴν, id est, communem appellant, atque Vulgatam, et a plerisque nunc Λουκιανὸς dicitur; aliam Septuaginta Interpretum, quae in Ἑξαπλοῖς codicibus reperitur, et a nobis in Latinum sermonem fideliter versa est, et Jerosolymae atque in Orientis ecclesiis decantatur. Super qua re et sanctus filius meus Avitus saepe quaesierat. Et quia se occasio fratris nostri Firmi Presbyteri dedit, qui mihi vestram epistolam reddidit; duobus scribens, in commune respondeo, et me magno amicitiae libero foenore, quod quanto magis solvimus, plus debemus. Sicut autem in 643 novo Testamento,", + "candidate_score": 0.690717, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10_12", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2063", + "psc_text": "asteriscos; et Christiani hominis interpretatiunculam non sequaris, praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta Interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt, imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum Bibliothecas damnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in illis falli potuisse credendum est. Si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est. Tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu ausus es post eos disserere, quod illi explanare 753 non potuerunt? Si manifesta, superfluum est", + "candidate_score": 0.682135, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32_34", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2063", + "psc_text": "asteriscos; et Christiani hominis interpretatiunculam non sequaris, praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta Interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt, imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum Bibliothecas damnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in illis falli potuisse credendum est. Si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est. Tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu ausus es post eos disserere, quod illi explanare 753 non potuerunt? Si manifesta, superfluum est", + "candidate_score": 0.673109, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_31_33", + "bdc_text": "Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 )", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1758", + "psc_text": "2. Quaeritis a me rem magni operis, et majoris invidiae; in qua scribentis non ingenium, sed eruditio comprobetur; ut dum ipse cupio de caeteris judicare, judicandum me omnibus praebeam: et in opere Psalterii juxta digestionem schedulae vestrae, ubicumque inter Latinos Graecosque contentio est, quid magis Hebraeis conveniat, significem. In quo illud breviter admoneo, ut sciatis aliam esse editionem, quam Origenes et Caesariensis Eusebius, omnesque Graeciae tractatores Κοινὴν, id est, communem appellant, atque Vulgatam, et a plerisque nunc Λουκιανὸς dicitur; aliam Septuaginta Interpretum, quae in Ἑξαπλοῖς codicibus reperitur, et a nobis in Latinum sermonem fideliter versa est, et Jerosolymae atque in Orientis ecclesiis decantatur. Super qua re et sanctus filius meus Avitus saepe quaesierat. Et quia se occasio fratris nostri Firmi Presbyteri dedit, qui mihi vestram epistolam reddidit; duobus scribens, in commune respondeo, et me magno amicitiae libero foenore, quod quanto magis solvimus, plus debemus. Sicut autem in 643 novo Testamento,", + "candidate_score": 0.671767, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10_12", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_670", + "psc_text": "Nunquid juvenis sum, aut canones ignoro? Audi igitur veritatem in sermone Dei, me hoc nec audisse, nec nosse, nec istius sermonis penitus recordari. Suspicatus autem sum, ne forsitan inter multa, quasi homo oblitus essem: et ob hanc causam sanctum Gregorium sciscitatus sum, et Zenonem Presbyterum, qui cum eo est. E quibus Abbas Gregorius respondit, se hoc penitus ignorare. Zenon autem dixit, quia cum ei Presbyter Ruffinus nescio quae alia transitorie loqueretur, etiam hoc dixerit: Putasne aliquos ordinaturus est sanctus Episcopus [al. Epiphanus ]? et hucusque stetisse sermonem. Ego autem Epiphanius nec audivi quicquam, nec respondi. Unde, dilectissime, non te praeveniat furor, nec occupet indignatio, nec frustra movearis: et aliud dolens, te vertas ad alia, ut peccandi occasionem invenisse videaris. Quod Propheta devitans, Dominum precatur, dicens: « Non declines cor meum in verba malitiae: ad excusandans excusationes in peccatis » (Ps. 140. 4). 3. Illud quoque audiens admiratus sum, quod quidam,", + "candidate_score": 0.671243, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11_13", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus . Quod si concordiae conditiones id possunt , ut nemo pro veritate contra Lutherum vel os aperiat , cum homo sit Lutherus , non deus , pereant concordiae conditiones .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2063", + "psc_text": "asteriscos; et Christiani hominis interpretatiunculam non sequaris, praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta Interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt, imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum Bibliothecas damnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in illis falli potuisse credendum est. Si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est. Tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu ausus es post eos disserere, quod illi explanare 753 non potuerunt? Si manifesta, superfluum est", + "candidate_score": 0.669932, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10_12", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_906", + "psc_text": "Si contingeret docere quae didici: et quasi per manus mysteria tradere Prophetarum [al. Scripturarum ], nasceretur nobis aliquid quod docta Graecia non haberet. 9. Audi ergo, mi conserve, amice, germane: ausculta paulisper, quo in Scripturis sanctis calle gradiaris. TOTUM quod legimus in divinis Libris, nitet quidem, et fulget etiam in cortice, sed dulcius in medulla est. Qui edere vult nucleum, frangat nucem ( Ex Plauto ). « Revela, » inquit David, « oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua » (Ps. 118. 18). Si tantus Propheta tenebras ignorantiae confitetur, qua nos putas parvulos, et pene lactentes inscitiae nocte circumdari? Hoc autem velamen non solum in facie Moysi, sed et in Evangelistis et in Apostolis positum est. Turbis Salvator in parabolis loquebatur, et contestans mysticum esse quod dicebatur, aiebat: Qui habet aures audiendi audiat (Luc. 8. 8) . Nisi aperta fuerint universa quae scripta sunt ab eo, 326 qui habet", + "candidate_score": 0.66974, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10_12", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_875", + "psc_text": "hoc loco apocryphorum quidam deliramenta sectari, et dicere, quod de Apocalyps. Eliae testimonium sumptum sit: cum in Isaia juxta Hebraicum ita legatur: « A saeculo non audierunt, nec auribus perceperunt. Oculus non vidit, Deus, absque te, quae praeparasti exspectantibus te » (Isai. 64. 4). Hoc Septuaginta multo aliter transtulerunt: « A saeculo non audivimus; neque oculi nostri viderunt Deum absque te, et opera tua vera, et facies exspectantibus te misericordiam. » Intelligimus unde sumptum sit testimonium, et tamen Apostolus non verbum expressit e verbo, sed παραφρασικῶς, eumdem sensum aliis sermonibus indicavit. In Epistola ad Romanos idem Apostolus Paulus exemplum de Isaia sumens: « Ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali » (Isai. 8. 14), discordat a Translatione veteri; et tamen cum Hebraica veritate concordat. In Septuaginta enim contrarius sensus est: « Non ut lapidi offensionis occurreretis, neque ut petrae ruinae: » cum Apostolus quoque Petrus 315 Hebraeis", + "candidate_score": 0.669154, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34_36", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2066", + "psc_text": "caeteris. Ego enim non tam vetera abolere conatus sum, quae linguae meae hominibus emendata de Graeco in Latinum transtuli, quam ea testimonia quae a Judaeis praetermissa sunt vel corrupta, proferre in medium; ut scirent nostri quid Hebraica Veritas contineret. Si cui legere non placet, nemo compellit invitum. Bibat vinum vetus cum suavitate, et nostra musta contemnat, quae in explanatione priorum edita sunt; ut sicubi illa non intelliguntur, ex nostris manifestiora fiant. Quod autem genus interpretationis in Scripturis sanctis sequendum sit, liber quem scripsi de Optimo genere interpretandi, et omnes Praefatiunculae divinorum Voluminum, quas editioni nostrae praeposuimus, explicant; ad illasque prudentem lectorem remittendum puto. Et si me, ut dicis, in novi Testamenti emendatione suscipis, exponisque causam cur suscipias; quia plurimi linguae Graecae habentes scientiam, de 754 meo possint opere judicare: eamdem integritatem debueras etiam in veteri credere Testamento, quod non nostra confinximus; sed ut apud Hebraeos invenimus, divina transtulimus. Sicubi dubitas,", + "candidate_score": 0.667685, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33_35", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2063", + "psc_text": "asteriscos; et Christiani hominis interpretatiunculam non sequaris, praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta Interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt, imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum Bibliothecas damnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in illis falli potuisse credendum est. Si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est. Tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu ausus es post eos disserere, quod illi explanare 753 non potuerunt? Si manifesta, superfluum est", + "candidate_score": 0.665201, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11_13", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus . Quod si concordiae conditiones id possunt , ut nemo pro veritate contra Lutherum vel os aperiat , cum homo sit Lutherus , non deus , pereant concordiae conditiones .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_119", + "psc_text": "Evangelista in hac eadem Visione, non Deum Patrem, sed Christum scribat esse conspectum. Nam cum de incredulitate diceret Judaeorum, statim causas incredulitatis exposuit, dicens: Et ideo non poterant credere in eum, quia dixit Isaias: Aure audietis, et non intelligetis: et cernentes aspicietis, et non videbitis. Haec autem dixit, quando vidit gloriam Unigeniti, et testificatus est de eo (Is. 6. 9. 10; Joan. 12. 40. 41) . In praesenti ergo volumine Isaiae ab eo qui sedet in throno jubetur, ut dicat: Aure audietis, et non intelligetis. Qui autem haec jubet, ut Evangelista intelligit, Christus est: unde nunc colligitur, non posse Seraphim Christum intelligi, cum Christus sit ipse qui sedeat. Et licet in Actis Apostolorum adversus Judaeos inter se dissidentes, Paulus dicat: « Bene Spiritus Sanctus locutus est per Isaiam Prophetam ad patres nostros, dicens: Vade ad populum istum, et dic: Aure audietis, et non intelligetis: et videntes videbitis, et non perspicietis.", + "candidate_score": 0.662455, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_9_11", + "bdc_text": "Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2062", + "psc_text": "asteriscos habeat et virgulas praenotatas; et postea aliam translationem absque his signis ediderim: pace tua dixerim, videris mihi non intelligere, quod quaesisti. Illa enim interpretatio Septuaginta Interpretum est: et ubicumque virgulae, id est obeli sunt, significatur quod Septuaginta plus dixerint, quam habetur in Hebraeo. Ubi autem asterisci, id est, stellulae praelucentes, ex Theodotionis editione ab Origene additum est: Et ibi Graeca transtulimus: hic de ipso Hebraico, quod intelligebamus, expressimus: sensuum potius veritatem, quam verborum ordinem interdum conservantes. Et miror quomodo Septuaginta Interpretum libros legas, non puros ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos, sive corruptos per obelos et asteriscos; et Christiani hominis interpretatiunculam non sequaris, praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta Interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt, imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum", + "candidate_score": 0.661305, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11_13", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus . Quod si concordiae conditiones id possunt , ut nemo pro veritate contra Lutherum vel os aperiat , cum homo sit Lutherus , non deus , pereant concordiae conditiones .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_875", + "psc_text": "hoc loco apocryphorum quidam deliramenta sectari, et dicere, quod de Apocalyps. Eliae testimonium sumptum sit: cum in Isaia juxta Hebraicum ita legatur: « A saeculo non audierunt, nec auribus perceperunt. Oculus non vidit, Deus, absque te, quae praeparasti exspectantibus te » (Isai. 64. 4). Hoc Septuaginta multo aliter transtulerunt: « A saeculo non audivimus; neque oculi nostri viderunt Deum absque te, et opera tua vera, et facies exspectantibus te misericordiam. » Intelligimus unde sumptum sit testimonium, et tamen Apostolus non verbum expressit e verbo, sed παραφρασικῶς, eumdem sensum aliis sermonibus indicavit. In Epistola ad Romanos idem Apostolus Paulus exemplum de Isaia sumens: « Ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali » (Isai. 8. 14), discordat a Translatione veteri; et tamen cum Hebraica veritate concordat. In Septuaginta enim contrarius sensus est: « Non ut lapidi offensionis occurreretis, neque ut petrae ruinae: » cum Apostolus quoque Petrus 315 Hebraeis", + "candidate_score": 0.656549, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_5_7", + "bdc_text": "De aliis ne sis sollicitus . Interim modestia tua novit seni aliquid condonare . Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_148", + "psc_text": "vel minus vel plus disserere velle de eo quem Dominus coronavit; sed quia ipse dixit: Quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis (Matth. 7; et Luc. 11) , etiam nos, non ut de aliquo detrahamus, sed ut Scripturae sensum scientes, ad ejus nos dirigamus exempla, debemus inquirere quod potest facere quaestionem. Qui Moysi, inquit, assertor est, humilitatem ejus praedicat ac mansuetudinem, quod se indignum judicans ministerio Dei, major 58 effectus sit: Isaias vero, qui ultro se obtulit, incipiens prophetare, a maledictis coepit: Aure audietis, et non intelligetis, et cernentes aspicietis, et non videbitis. Ob quod inde multa mala perpessus, et ab omni populo pro insano habitus, cum iterum ei vox divina dixisset, clama, sciens quid superiori facilitate seipsum offerens pertulisset, non ait: Ecce ego, mitte me: sed interrogavit, quid illud esset quod clamare deberet, et dixit: Quid clamabo? Cui simile est illud in Jeremia: Accipe calicem vini meri hujus de", + "candidate_score": 0.656202, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_7_9", + "bdc_text": "Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ; vgl. ebd. , Z. 8-28. . Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_875", + "psc_text": "hoc loco apocryphorum quidam deliramenta sectari, et dicere, quod de Apocalyps. Eliae testimonium sumptum sit: cum in Isaia juxta Hebraicum ita legatur: « A saeculo non audierunt, nec auribus perceperunt. Oculus non vidit, Deus, absque te, quae praeparasti exspectantibus te » (Isai. 64. 4). Hoc Septuaginta multo aliter transtulerunt: « A saeculo non audivimus; neque oculi nostri viderunt Deum absque te, et opera tua vera, et facies exspectantibus te misericordiam. » Intelligimus unde sumptum sit testimonium, et tamen Apostolus non verbum expressit e verbo, sed παραφρασικῶς, eumdem sensum aliis sermonibus indicavit. In Epistola ad Romanos idem Apostolus Paulus exemplum de Isaia sumens: « Ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali » (Isai. 8. 14), discordat a Translatione veteri; et tamen cum Hebraica veritate concordat. In Septuaginta enim contrarius sensus est: « Non ut lapidi offensionis occurreretis, neque ut petrae ruinae: » cum Apostolus quoque Petrus 315 Hebraeis", + "candidate_score": 0.655272, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_30_32", + "bdc_text": "Salutabis mihi virum et mea ipsi obsequia offeres . Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_887", + "psc_text": "sancte ac caste peragendae proponit. 1. Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert ea quae bona sunt (Matth. 12), et ex fructibus arbor cognoscitur (Luc. 6. 44). Metiris nos virtutibus tuis, et parvos magnus extollis: ultimamque partem convivii occupas, ut patrisfamilias judicio proveharis. Quid enim in nobis, aut quantulum est, ut doctae vocis mereamur praeconium? ut illo ore, quo religiosissimus Princeps defenditur, humiles modicique laudemur? Noli igitur, frater carissime, annorum nos 319 aestimare numero: nec sapientiam canos reputes, sed canos sapientiam, Salomone testante: « Cani hominis prudentia ejus » (Sap. 4. 8). Nam et Moyses septuaginta Presbyteros jubetur eligere (Num. 11), quos ipse sciret esse Presbyteros: utique non aevo, sed prudentia judicandos. Et Daniel adhuc puer, longaevos judicat, atque impudicos senes aetas lasciva condemnat. Noli, inquam, fidem pensare temporibus: nec me idicirco meliorem putes, quod prior in Christi exercitu coeperim militare. Paulus Apostolus, vas electionis, de persecutore mutatus, novissimus", + "candidate_score": 0.653322, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_7_9", + "bdc_text": "Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ; vgl. ebd. , Z. 8-28. . Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_876", + "psc_text": "Isaia sumens: « Ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali » (Isai. 8. 14), discordat a Translatione veteri; et tamen cum Hebraica veritate concordat. In Septuaginta enim contrarius sensus est: « Non ut lapidi offensionis occurreretis, neque ut petrae ruinae: » cum Apostolus quoque Petrus 315 Hebraeis Pauloque consentiens, ita posuerit: « Incredulis autem lapis offensionis et petra scandali » (Rom. 9. 33. et 1. Petr. 2). Ex quibus universis perspicuum est, Apostolos et Evangelistas in interpretatione veterum Scripturarum, sensum quaesisse, non verba: nec magnopere de ordine sermonibusque curasse, dum intellectui res pateret. 10. Lucas vir Apostolicus et Evangelista scribit, Stephanum primum Christi Martyrem in Judaica concione narrantem: « In septuaginta quinque animabus descendit Jacob in Aegyptum: et defunctus est ipse, et patres nostri translati sunt in Sychem et positi sunt in sepulcro quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emor patris Sychem » (Act. 7. 15.", + "candidate_score": 0.652664, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_21_23", + "bdc_text": "Quid ego hac hieme scripserim , vides : duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 ) handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1487", + "psc_text": "Aliud est, si qua ab haereticis addita sunt, aliud si quis quasi bene dicta defendat. Solus inventus est Origenes, cujus scripta in toto orbe falsarentur, et, quasi ad Mithridatis litteras, omnis veritas uno die de voluminibus illius raderetur. Si unus violatus est liber, num universa ejus opera, quae diversis et locis et temporibus edidit, simul corrumpi potuerunt? Ipse Origenes in epistola, quam scribit ad Fabianum Romanae urbis Episcopum, poenitentiam 532 agit, cur talia scripserit, et causas temeritatis in Ambrosium refert, quod secreto edita, in publicum protulerit: et quid adhuc ἐυρεσιλογοῦσιν, aliena esse, quae displicent? 11. An Pamphilus Origenis laudator. --Porro, quod Pamphilum proferunt laudatorem ejus, gratias illis ago meo nomine, quod dignum me putaverunt, quem cum martyre calumniarentur. Si enim ab inimicis Origenis libros ejus dicitis esse violatos, ut infamarentur: quare mihi non liceat dicere, ab amicis ejus et sectatoribus compositum esse sub nomine Pamphili volumen, quod illum testimonio martyris", + "candidate_score": 0.651005, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1228", + "psc_text": "precatorem: revolvi 441 Veterum libros, ut viderem quid singuli dicerent, et tibi quasi de multorum consilio, responderem. 2. Statimque in fronte Geneseos primam Homiliarum Origenis reperi scriptam de Melchisedech, in qua multiplici sermone disputans, illuc devolutus est, ut eum Angelum diceret. Iisdemque pene argumentis, quibus Scriptor tuus de Spiritu sancto, ille de supernis virtutibus est locutus. Transivi ad Didymum sectatorem ejus, et vidi hominem pedibus in magistri isse sententiam. Verti me ad Hippolytum, Irenaeum, Eusebium Caesariensem, et Emisenum, Apollinarem quoque, et Eustathium nostrum, qui primus Antiochenae Ecclesiae Episcopus contra Arium clarissima tuba bellicum cecinit: et deprehendi, horum omnium opiniones, diversis argumentationibus ac diverticulis ad unum compitum pervenisse, ut dicerent Melchisedech hominem fuisse Chananaeum, regem urbis Jerosolymae, quae primum Salem, postea Jebus, ad extremum Jerusalem appellata sit. Nec mirum esse, si Sacerdos Dei altissimi describatur absque circumcisione et legalibus caeremoniis, et genere Aaron: cum Abel quoque, et Enoch, et Noe placuerint", + "candidate_score": 0.650886, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_20_22", + "bdc_text": "Vellem autem communi omnium consensu vulgari , et fortassis suo tempore et loco id fiet . Quid ego hac hieme scripserim , vides : duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 )", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1758", + "psc_text": "2. Quaeritis a me rem magni operis, et majoris invidiae; in qua scribentis non ingenium, sed eruditio comprobetur; ut dum ipse cupio de caeteris judicare, judicandum me omnibus praebeam: et in opere Psalterii juxta digestionem schedulae vestrae, ubicumque inter Latinos Graecosque contentio est, quid magis Hebraeis conveniat, significem. In quo illud breviter admoneo, ut sciatis aliam esse editionem, quam Origenes et Caesariensis Eusebius, omnesque Graeciae tractatores Κοινὴν, id est, communem appellant, atque Vulgatam, et a plerisque nunc Λουκιανὸς dicitur; aliam Septuaginta Interpretum, quae in Ἑξαπλοῖς codicibus reperitur, et a nobis in Latinum sermonem fideliter versa est, et Jerosolymae atque in Orientis ecclesiis decantatur. Super qua re et sanctus filius meus Avitus saepe quaesierat. Et quia se occasio fratris nostri Firmi Presbyteri dedit, qui mihi vestram epistolam reddidit; duobus scribens, in commune respondeo, et me magno amicitiae libero foenore, quod quanto magis solvimus, plus debemus. Sicut autem in 643 novo Testamento,", + "candidate_score": 0.650489, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_35_37", + "bdc_text": "vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem . Vale , Eberharte mi , et tibi de me quod de fratre polliceberis .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_35", + "psc_text": "in lege Domini meditetur die ac nocte (Psal. 1). Caeteros hospitio recipis, solatio foves, sumptibus juvas. Mihi si rogata praestiteris, cuncta largitus es. Et quoniam, largiente Domino, multis sacrae Bibliothecae codicibus abundamus, impera vicissim, quodcumque vis mittam. Nec putes mihi grave esse, si jubeas. Habeo alumnos, qui Antiquariae arti serviant. Neque vero beneficium pro eo quod postulo, polliceor. Heliodorus frater mihi indicavit, te multa de Scripturis quaerere, nec invenire; aut si omnia habes, incipit sibi plus caritas vindicare, plus petere. 16 3. Magistrum autem pueri tui, de quo dignatus es scribere (quem plagiatorem ejus esse non dubium est), saepe Evagrius Presbyter, dum adhuc Antiochiae essem, me praesente corripuit. Cui ille respondit: Ego nihil timeo. Dicit se a Domino suo fuisse dimissum: et si vobis placet, ecce hic est, transmittite quo vultis. In hoc arbitror me non peccare, si hominem vagum non sinam longius fugere. Quapropter quia ego in hac solitudine", + "candidate_score": 0.650338, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_35_37", + "bdc_text": "vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem . Vale , Eberharte mi , et tibi de me quod de fratre polliceberis .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_742", + "psc_text": "ut quiescant et desinant maledicere; non enim ut adversariis, sed ut amicis scripsimus; nec invecti sumus in eos qui peccant, sed ne peccent, 270 monuimus. Neque in illos tantum, sed et in nos metipsos severi judices fuimus: volentesque festucam de oculo alterius tollere, nostram prius trabem ejecimus. Nullum laesi, nullius nomen saltem descriptione [al. mea scriptura ] signatum est. Neminem specialiter meus sermo pulsavit. Generalis de vitiis disputatio est. Qui mihi irasci voluerit, prius ipse de se quod talis sit, confitebitur. EPISTOLA LIII. AD PAULINUM. De studio Scripturarum Omnium sapientum exemplis provocat ad studium Litterarum sacrarum, et in his quantum sit difficultatis, ostendit. Deinde quo magis inflammet ad earum studium, singulos libros, Auctores et argumenta elogiis quibusdam breviter commendat. Denique, ut se a saeculi rebus penitus expediat, hortatur. 1. Vera necessitudo. Sapientum peregrinationes. --Frater Ambrosius tua mihi munuscula perferens, detulit et suavissimas litteras, quae a principio amicitiarum, fidem jam probatae", + "candidate_score": 0.649342, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 )", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2063", + "psc_text": "asteriscos; et Christiani hominis interpretatiunculam non sequaris, praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta Interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt, imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum Bibliothecas damnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in illis falli potuisse credendum est. Si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est. Tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu ausus es post eos disserere, quod illi explanare 753 non potuerunt? Si manifesta, superfluum est", + "candidate_score": 0.649128, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_15_17", + "bdc_text": "Non probo illos , qui ex ipso nobis novum pectoris scrinium fabricare statuuntGem äß kanonischem Recht trägt der Papst \"iura omnia in scrinio pectoris sui\" ; d. h. er verkörpert gleichsam das Recht ( s. CorpIC , VII. 2 , 1). .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2423", + "psc_text": "Apostolus vocat (1. Cor. 14. 21): In Lege scriptum est: quoniam in aliis linguis, et in aliis labiis loquar populo huic: et nec sic me exaudient, dicit Dominus (Isai. 21) . Quod juxta Hebraicum et Aquilam in Isaia scriptum reperi. Appellatur etiam Lex, mystica Scripturarum intelligentia: Scimus quia Lex spiritualis est (Rom. 7. 14) . Et extra haec omnia, naturalem legem scriptam in cordibus nostris, idem Apostolus docet. Cum enim Gentes, quae Legem non habent, naturaliter ea, quae Legis sunt, faciunt: Isti Legem non habentes ipsi sibi sunt Lex: qui indicant opus Legis scriptum in cordibus suis, testimonium perhibente illi conscientia (Ibid. 2. 14 et 15) . Ista lex quae in corde scribitur, omnes continet nationes: et nullus hominum est, qui hanc legem nesciat. Unde omnis mundus sub peccato, et universi homines praevaricatores legis sunt: et idcirco justum judicium Dei est scribentis in corde humani generis: Quod tibi fieri nolueris,", + "candidate_score": 0.647891, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_35_37", + "bdc_text": "vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem . Vale , Eberharte mi , et tibi de me quod de fratre polliceberis .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_774", + "psc_text": "Laus omnis inferior est: in verbis singulis multiplices latent intelligentiae. 9. Oro te, frater carissime, inter haec vivere, ista meditari, nihil aliud nosse, nihil quaerere, nonne tibi videtur jam hic in terris regni coelestis habitaculum? Nolo offendaris in Scripturis sanctis simplicitate, et quasi vilitate verborum, quae vel vitio interpretum, vel de industria sic prolata sunt, 281 ut rusticam concionem [al. contentionem ] facilius instruerent: et in una eademque sententia, aliter doctus, aliter audiret indoctus. Non sum tam petulans et hebes, ut haec me nosse pollicear, et eorum fructus in terra capere, quorum radices in coelo fixae sunt; sed velle fateor: sedenti me praefero, magistrum renuens, comitem spondeo. Petenti datur, pulsanti aperitur: quaerens invenit. Discamus in terris, quorum nobis scientia perseveret in coelo. 10. Obviis te manibus excipiam, et, ut inepte aliquid, ac de Hermagorae tumiditate effutiam, quidquid quaesieris, tecum scire conabor. Habes hic amantissimum tui fratrem Eusebium, qui litterarum tuarum", + "candidate_score": 0.646005, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_20_22", + "bdc_text": "Vellem autem communi omnium consensu vulgari , et fortassis suo tempore et loco id fiet . Quid ego hac hieme scripserim , vides : duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 )", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1483", + "psc_text": "operum ejus indicem texere. Quis nostrum tanta potest legere, quanta ille conscripsit? quis ardentem in Scripturis animum non miretur? Quod si quis Judas zelotes opposuerit nobis errores ejus, audiat libere: Interdum magnus dormitat Homerus. Verum opere in longo fas est obrepere somnum. (HORAT. Art. Poet.) Non imitemur ejus vitia, cujus virtutes non possumus sequi. Erraverunt in fide alii tam Graeci, quam Latini, quorum non necesse est proferre nomina, ne videamur eum non sui merito, sed aliorum errore defendere. Hoc non est, inquies, excusare Origenem, sed accusare caeteros. Pulchre, si eum errasse non dicerem, si in fidei pravitate saltem Apostolum Paulum, vel Angelum de coelo audiendum crederem (Galat. 1). Nunc vero, cum simpliciter errorem ejus fatear, sic legam ut caeteros, quia sic erravit ut caeteri. Sed dicas: si multorum communis est error, cur solum persequimini? Quia vos solum laudatis ut Apostolum. Tolle amoris ὑπερβολὴν, et nos tollimus odii magnitudinem. Caeterorum vitia", + "candidate_score": 0.643944, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_28_30", + "bdc_text": "Hoc autem exemplar ea lege tibi dono , ut donum commune habeas cum clarissimo viro d. Petro GyronePeter Cyro. , scriba inclytae urbis vestrae . Atque dominum oro , faxit , ut animos alioqui coniunctos efficiat hoc communi donohoc communi dono am Rande nachgetragen. coniunctiores . Salutabis mihi virum et mea ipsi obsequia offeres .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_428", + "psc_text": "manuum tuarum, ut ambiguitatem prioris sermonis effugerent. 6. Cum haec furtivis, ut aiunt, operis ad lucubratiunculam velox notarii manus me dictante signaret, et plura dicere cogitarem, jam ferme quarta noctis hora excesserat, et repente stimulis quibusdam dolentis stomachi suscitatus, in orationem prorupi, ut saltem reliquo horarum spatio, subrepente somno, frustraretur infirmitas. EPISTOLA XXXV. DAMASI PAPAE AD HIERONYMUM. Hieronymum, cujus scripta multa se cum aviditate legere profitetur, enixe Damasus rogat, ut subjectis V. quaestionibus ex Veteri Testamento respondeat. Dilectissimo filio HIERONYMO DAMASUS. 1. « Dormientem te, et longo jam tempore legentem potius, quam scribentem, quaestiunculis ad te missis excitare disposui: non quo et legere non debeas: hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio: sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et heri tabellario ad me remisso, nullas 159 te jam epistolas habere dixisti, exceptis his, quas aliquando in eremo dictaveras, quasque tota aviditate legi atque descripsi:", + "candidate_score": 0.6439, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_22", + "bdc_text": "duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 )", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2421", + "psc_text": "Dicitur Lex, quae per Moysen data est, secundum illud quod scriptum est ad Galatas: Quotquot enim ex operibus Legis sunt, sub maledicto sunt. Scriptum est enim: Maledictus omnis qui non permanet in omnibus quae scripta sunt 872 in libro Legis, ut faciat ea (Gal. 3. 10) . Et rursum in eadem epistola: Lex propter praevaricationes posita est, donec veniret semen cui repromissum est, disposita per Angelos in manu mediatoris (Galat. 3. 19) . Et iterum: Itaque Lex paedagogus noster fuit in Christo, ut ex fide justificemur. Postquam autem venit fides, nequaquam ultra sub paedagogo sumus. Omnes enim filii Dei estis per fidem, quae est in Christo Jesu (Galat. 3. 24. et seqq.) . Historia quoque quae praecepta non continet, sed quid factum sit refert, ab Apostolo Lex appellatur. Dicite mihi, inquit, qui sub Lege vultis esse, Legem non legistis? Scriptum est enim, quia Abraham duos filios habuit, unum de ancilla,", + "candidate_score": 0.643447, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_20_22", + "bdc_text": "Vellem autem communi omnium consensu vulgari , et fortassis suo tempore et loco id fiet . Quid ego hac hieme scripserim , vides : duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 )", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1487", + "psc_text": "Aliud est, si qua ab haereticis addita sunt, aliud si quis quasi bene dicta defendat. Solus inventus est Origenes, cujus scripta in toto orbe falsarentur, et, quasi ad Mithridatis litteras, omnis veritas uno die de voluminibus illius raderetur. Si unus violatus est liber, num universa ejus opera, quae diversis et locis et temporibus edidit, simul corrumpi potuerunt? Ipse Origenes in epistola, quam scribit ad Fabianum Romanae urbis Episcopum, poenitentiam 532 agit, cur talia scripserit, et causas temeritatis in Ambrosium refert, quod secreto edita, in publicum protulerit: et quid adhuc ἐυρεσιλογοῦσιν, aliena esse, quae displicent? 11. An Pamphilus Origenis laudator. --Porro, quod Pamphilum proferunt laudatorem ejus, gratias illis ago meo nomine, quod dignum me putaverunt, quem cum martyre calumniarentur. Si enim ab inimicis Origenis libros ejus dicitis esse violatos, ut infamarentur: quare mihi non liceat dicere, ab amicis ejus et sectatoribus compositum esse sub nomine Pamphili volumen, quod illum testimonio martyris", + "candidate_score": 0.641841, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_7", + "bdc_text": "Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_875", + "psc_text": "hoc loco apocryphorum quidam deliramenta sectari, et dicere, quod de Apocalyps. Eliae testimonium sumptum sit: cum in Isaia juxta Hebraicum ita legatur: « A saeculo non audierunt, nec auribus perceperunt. Oculus non vidit, Deus, absque te, quae praeparasti exspectantibus te » (Isai. 64. 4). Hoc Septuaginta multo aliter transtulerunt: « A saeculo non audivimus; neque oculi nostri viderunt Deum absque te, et opera tua vera, et facies exspectantibus te misericordiam. » Intelligimus unde sumptum sit testimonium, et tamen Apostolus non verbum expressit e verbo, sed παραφρασικῶς, eumdem sensum aliis sermonibus indicavit. In Epistola ad Romanos idem Apostolus Paulus exemplum de Isaia sumens: « Ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali » (Isai. 8. 14), discordat a Translatione veteri; et tamen cum Hebraica veritate concordat. In Septuaginta enim contrarius sensus est: « Non ut lapidi offensionis occurreretis, neque ut petrae ruinae: » cum Apostolus quoque Petrus 315 Hebraeis", + "candidate_score": 0.640635, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_20_22", + "bdc_text": "Vellem autem communi omnium consensu vulgari , et fortassis suo tempore et loco id fiet . Quid ego hac hieme scripserim , vides : duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 )", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_415", + "psc_text": "in his aliquid doctrinae pariter ac leporis inveneris, putes tibi quoque scripta esse, quae illis scripta sunt. 2. Albinam communem matrem valere cupio: de corpore loquor, ut spiritu valeat, non ignorans: eamque per te salutari obsecro, et duplici pietatis officio focillari, quod in una atque eadem Christiana simul diligatur, et mater. EPISTOLA XXXIII. AD PAULAM PARS QUAEDAM. Indicem operum Origenis contra Varronis Opera conferens, ostendit, Ecclesiam Christi habuisse Scriptorem, qui omnes Graecos Latinosque superasset etiam librorum editorum multitudine. 1. Varro et Chalcenterus copiosissimi Scriptores. --Marcum Terentium Varronem miratur Antiquitas, quod apud Latinos tam innumerabiles libros scripserit. Graeci Chalcenterum miris efferunt laudibus, quod tantos libros composuerit, quantos quivis nostrum alienos sua manu describere non possit. Et quia nunc otiosum est apud Latinos, Graecorum voluminum indicem texere, de eo qui latine scripsit, aliqua commemorabo; ut intelligamus nos Epimenidis dormire somnum, et studium quod illi posuerunt in eruditione saecularium scripturarum, nos in congregandis", + "candidate_score": 0.638973, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2063", + "psc_text": "asteriscos; et Christiani hominis interpretatiunculam non sequaris, praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta Interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt, imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum Bibliothecas damnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in illis falli potuisse credendum est. Si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est. Tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu ausus es post eos disserere, quod illi explanare 753 non potuerunt? Si manifesta, superfluum est", + "candidate_score": 0.638757, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_7", + "bdc_text": "Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_876", + "psc_text": "Isaia sumens: « Ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali » (Isai. 8. 14), discordat a Translatione veteri; et tamen cum Hebraica veritate concordat. In Septuaginta enim contrarius sensus est: « Non ut lapidi offensionis occurreretis, neque ut petrae ruinae: » cum Apostolus quoque Petrus 315 Hebraeis Pauloque consentiens, ita posuerit: « Incredulis autem lapis offensionis et petra scandali » (Rom. 9. 33. et 1. Petr. 2). Ex quibus universis perspicuum est, Apostolos et Evangelistas in interpretatione veterum Scripturarum, sensum quaesisse, non verba: nec magnopere de ordine sermonibusque curasse, dum intellectui res pateret. 10. Lucas vir Apostolicus et Evangelista scribit, Stephanum primum Christi Martyrem in Judaica concione narrantem: « In septuaginta quinque animabus descendit Jacob in Aegyptum: et defunctus est ipse, et patres nostri translati sunt in Sychem et positi sunt in sepulcro quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emor patris Sychem » (Act. 7. 15.", + "candidate_score": 0.637162, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_22", + "bdc_text": "duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 )", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1487", + "psc_text": "Aliud est, si qua ab haereticis addita sunt, aliud si quis quasi bene dicta defendat. Solus inventus est Origenes, cujus scripta in toto orbe falsarentur, et, quasi ad Mithridatis litteras, omnis veritas uno die de voluminibus illius raderetur. Si unus violatus est liber, num universa ejus opera, quae diversis et locis et temporibus edidit, simul corrumpi potuerunt? Ipse Origenes in epistola, quam scribit ad Fabianum Romanae urbis Episcopum, poenitentiam 532 agit, cur talia scripserit, et causas temeritatis in Ambrosium refert, quod secreto edita, in publicum protulerit: et quid adhuc ἐυρεσιλογοῦσιν, aliena esse, quae displicent? 11. An Pamphilus Origenis laudator. --Porro, quod Pamphilum proferunt laudatorem ejus, gratias illis ago meo nomine, quod dignum me putaverunt, quem cum martyre calumniarentur. Si enim ab inimicis Origenis libros ejus dicitis esse violatos, ut infamarentur: quare mihi non liceat dicere, ab amicis ejus et sectatoribus compositum esse sub nomine Pamphili volumen, quod illum testimonio martyris", + "candidate_score": 0.635842, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_907", + "psc_text": "Hoc autem velamen non solum in facie Moysi, sed et in Evangelistis et in Apostolis positum est. Turbis Salvator in parabolis loquebatur, et contestans mysticum esse quod dicebatur, aiebat: Qui habet aures audiendi audiat (Luc. 8. 8) . Nisi aperta fuerint universa quae scripta sunt ab eo, 326 qui habet clavem David: qui aperit, et nemo claudit, claudit, et nemo aperit: nullo alio reserante, pandentur. Si haberes hoc fundamentum, imo si quasi extrema manus operi tuo induceretur, nihil pulchrius, nihil doctius, nihil dulcius, nihilque Latinius tuis haberemus voluminibus. 10. Tertullianus creber est in sententiis, sed difficilis in loquendo. Beatus Cyprianus instar fontis purissimi, dulcis incedit et placidus; et cum totus sit in exhortatione virtutum, occupatus persecutionum angustiis, de Scripturis divinis nequaquam disseruit. Inclyto Victorinus martyrio coronatus, quod intelligit, eloqui non potest. Lactantius quasi quidam fluvius eloquentiae Tullianae, utinam tam nostra affirmare potuisset, quam facile aliena destruxit. Arnobius inaequalis et nimius,", + "candidate_score": 0.633391, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_906", + "psc_text": "Si contingeret docere quae didici: et quasi per manus mysteria tradere Prophetarum [al. Scripturarum ], nasceretur nobis aliquid quod docta Graecia non haberet. 9. Audi ergo, mi conserve, amice, germane: ausculta paulisper, quo in Scripturis sanctis calle gradiaris. TOTUM quod legimus in divinis Libris, nitet quidem, et fulget etiam in cortice, sed dulcius in medulla est. Qui edere vult nucleum, frangat nucem ( Ex Plauto ). « Revela, » inquit David, « oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua » (Ps. 118. 18). Si tantus Propheta tenebras ignorantiae confitetur, qua nos putas parvulos, et pene lactentes inscitiae nocte circumdari? Hoc autem velamen non solum in facie Moysi, sed et in Evangelistis et in Apostolis positum est. Turbis Salvator in parabolis loquebatur, et contestans mysticum esse quod dicebatur, aiebat: Qui habet aures audiendi audiat (Luc. 8. 8) . Nisi aperta fuerint universa quae scripta sunt ab eo, 326 qui habet", + "candidate_score": 0.62936, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_17_19", + "bdc_text": "CorpIC , VII. 2 , 1). . An possit vulgari confessio ecclesiarum Helvetiaedas Erste Hel vetische Bekenntnis ; vgl . oben Nr. 1224 , 57-65. , ignoro .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2433", + "psc_text": "7. 24) ? Gratias ago Deo per Jesum Christum Dominum nostrum, qui me de corpore mortis liberavit. Quod si cui non videtur sub persona sua hoc Apostolus de aliis dicere, exponat, quomodo Daniel, quem justum fuisse novimus, quasi de se dicat, cum pro aliis deprecatur: Peccavimus, inique fecimus, injuste gessimus, impie egimus, et recessimus, ac declinavimus a mandatis, et judiciis tuis, et non audivimus servos tuos Prophetas, qui locuti sunt in nomine tuo ad reges nostros, et principes, et patres, et ad omnem populum terrae. Tibi Domine justitia, nobis autem confusio (Dan. 3. 29. et seqq.) . Illud quoque quod in tricesimo primo Psalmo dicitur: Peccatum meum cognitum tibi feci, et iniquitatem meam non abscondi. Dixi: Confitebor adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem peccati mei. Pro hac orabit ad te omnis sanctus in tempore opportuno (Psal. 31. 5. et seqq.) , non David, et justo viro, et", + "candidate_score": 0.627797, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 4, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae", + "max_score": 0.690246, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34_36", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.690246, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_31_33", + "bdc_text": "Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 )", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.680175, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_23_25", + "bdc_text": "handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ; vgl. HBD27 , 11f und oben Nr. 1233f. . Non sine sudore et labore ingenti illos conscripsi .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.677016, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34_36", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.675775, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32_34", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.675405, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10_12", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.673555, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10_12", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.673323, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_9_11", + "bdc_text": "Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.670226, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34_36", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_1", + "psc_text": "et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur. Ex hac enim contentione facile deprehenditur, supersint etiamnum, necne Hieronymi versiones Latinae juxta LXX, maxime si intra sacrum contextum signa obelorum et asteriscorum legentibus occurrerint. O felicem aetatem nostram, si post editum Canonem Hebraicae veritatis, translationes quoque universae ab Hieronymo concinnatae ad Graecos in integrum restituerentur! Quaeramus igitur quicumque utilitatis publicae curiosi sumus, aperiet forsan thesauros adhuc reconditos ille, qui dixit: Quaerite, et invenietis. Caeterum in superstite praefatione ad Paralipomena, in primis notandum venit, Hieronymum non ex Graecis exemplaribus, sed ex Hebraeo emendasse hunc librum. Assumpto namque legis doctore apud Judaeos inclyto, totum volumen Paralipomenon cum eo contulit a vertice", + "candidate_score": 0.669689, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_9_11", + "bdc_text": "Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.66837, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_9_11", + "bdc_text": "Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_3", + "psc_text": "attendendum, quod cum Hieronymus undiqueversum ex suis praefatiunculis testimonia collegerit ad retundendam Rufini reprehensionem, qua S. Doctorem invidiae erga Septuaginta Interpretes calumniator insimulabat, nihil tamen hujus prologi replicat in suae Apologiae posteriori libro, ad cujus finem citatae reperiuntur omnes praefationes veteris Instrumenti. Cur hoc acciderit, necdum bene novimus: nisi conjectare utcumque liceat cum Erasmo, Hieronymum non ex sua sententia dixisse, Septuaginta Interpretes plenos fuisse Spiritu sancto, et in libris sacris multa addidisse ob auctoritatem Spiritus Sancti: sed id tribuisse animo Domnionis et Rogatiani familiarium suorum, apud quos tantum pondus habebant forte exemplaria LXX Interpretum. Quidquid sit de hac Erasmi conjectura, certum exstat, S. Hieronymum negare aliis sexcentis locis, Spiritu Sancto movente, editam fuisse Versionem Graecam Septuaginta, quia aliud est, inquit prologo in Genesim, vatem, aliud est esse interpretem. Ibi spiritus ventura praedicit, hic eruditio et verborum copia, ea, quae intelligit, transfert. Et iterum: Aut aliter de eisdem libris per Septuaginta", + "candidate_score": 0.6675, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.666782, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_9_11", + "bdc_text": "Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_4", + "psc_text": "certum exstat, S. Hieronymum negare aliis sexcentis locis, Spiritu Sancto movente, editam fuisse Versionem Graecam Septuaginta, quia aliud est, inquit prologo in Genesim, vatem, aliud est esse interpretem. Ibi spiritus ventura praedicit, hic eruditio et verborum copia, ea, quae intelligit, transfert. Et iterum: Aut aliter de eisdem libris per Septuaginta Interpretes, aliter per apostolos Spiritus sanctus testimonia texuit, ut quod illi tacuerunt, hi scriptum esse mentiti sint. Haec adversus Rufinum afferens in suo Apologiae libro secundo, non potuit ibidem verba subsequentis praefationis in Paralipomena replicare ad suam defensionem; quin illico stultitiae argueretur in causa LXX Interpretum, de quibus tam contraria et invicem sibi pugnantia scripsisset. Prudenter itaque reticet quod olim animo ac salivae Domnionis tribuerat, apud quem summa forte ea fuit auctoritas editionis LXX, sed salvo semper honore Hebraei styli, ut et apud omnes alios hujus temporis ecclesiasticos viros, qui utramque auctoritatem, Hebraeorum scilicet, Graecorumque librorum, divinam esse fatebantur. Jam", + "candidate_score": 0.663421, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_9_11", + "bdc_text": "Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_1", + "psc_text": "et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur. Ex hac enim contentione facile deprehenditur, supersint etiamnum, necne Hieronymi versiones Latinae juxta LXX, maxime si intra sacrum contextum signa obelorum et asteriscorum legentibus occurrerint. O felicem aetatem nostram, si post editum Canonem Hebraicae veritatis, translationes quoque universae ab Hieronymo concinnatae ad Graecos in integrum restituerentur! Quaeramus igitur quicumque utilitatis publicae curiosi sumus, aperiet forsan thesauros adhuc reconditos ille, qui dixit: Quaerite, et invenietis. Caeterum in superstite praefatione ad Paralipomena, in primis notandum venit, Hieronymum non ex Graecis exemplaribus, sed ex Hebraeo emendasse hunc librum. Assumpto namque legis doctore apud Judaeos inclyto, totum volumen Paralipomenon cum eo contulit a vertice", + "candidate_score": 0.661818, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11_13", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus . Quod si concordiae conditiones id possunt , ut nemo pro veritate contra Lutherum vel os aperiat , cum homo sit Lutherus , non deus , pereant concordiae conditiones .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_4", + "psc_text": "certum exstat, S. Hieronymum negare aliis sexcentis locis, Spiritu Sancto movente, editam fuisse Versionem Graecam Septuaginta, quia aliud est, inquit prologo in Genesim, vatem, aliud est esse interpretem. Ibi spiritus ventura praedicit, hic eruditio et verborum copia, ea, quae intelligit, transfert. Et iterum: Aut aliter de eisdem libris per Septuaginta Interpretes, aliter per apostolos Spiritus sanctus testimonia texuit, ut quod illi tacuerunt, hi scriptum esse mentiti sint. Haec adversus Rufinum afferens in suo Apologiae libro secundo, non potuit ibidem verba subsequentis praefationis in Paralipomena replicare ad suam defensionem; quin illico stultitiae argueretur in causa LXX Interpretum, de quibus tam contraria et invicem sibi pugnantia scripsisset. Prudenter itaque reticet quod olim animo ac salivae Domnionis tribuerat, apud quem summa forte ea fuit auctoritas editionis LXX, sed salvo semper honore Hebraei styli, ut et apud omnes alios hujus temporis ecclesiasticos viros, qui utramque auctoritatem, Hebraeorum scilicet, Graecorumque librorum, divinam esse fatebantur. Jam", + "candidate_score": 0.661043, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_22_24", + "bdc_text": "duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 ) handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ; vgl. HBD27 , 11f und oben Nr. 1233f. .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.66065, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11_13", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus . Quod si concordiae conditiones id possunt , ut nemo pro veritate contra Lutherum vel os aperiat , cum homo sit Lutherus , non deus , pereant concordiae conditiones .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_3", + "psc_text": "attendendum, quod cum Hieronymus undiqueversum ex suis praefatiunculis testimonia collegerit ad retundendam Rufini reprehensionem, qua S. Doctorem invidiae erga Septuaginta Interpretes calumniator insimulabat, nihil tamen hujus prologi replicat in suae Apologiae posteriori libro, ad cujus finem citatae reperiuntur omnes praefationes veteris Instrumenti. Cur hoc acciderit, necdum bene novimus: nisi conjectare utcumque liceat cum Erasmo, Hieronymum non ex sua sententia dixisse, Septuaginta Interpretes plenos fuisse Spiritu sancto, et in libris sacris multa addidisse ob auctoritatem Spiritus Sancti: sed id tribuisse animo Domnionis et Rogatiani familiarium suorum, apud quos tantum pondus habebant forte exemplaria LXX Interpretum. Quidquid sit de hac Erasmi conjectura, certum exstat, S. Hieronymum negare aliis sexcentis locis, Spiritu Sancto movente, editam fuisse Versionem Graecam Septuaginta, quia aliud est, inquit prologo in Genesim, vatem, aliud est esse interpretem. Ibi spiritus ventura praedicit, hic eruditio et verborum copia, ea, quae intelligit, transfert. Et iterum: Aut aliter de eisdem libris per Septuaginta", + "candidate_score": 0.660282, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_23_25", + "bdc_text": "handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ; vgl. HBD27 , 11f und oben Nr. 1233f. . Non sine sudore et labore ingenti illos conscripsi .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_1", + "psc_text": "et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur. Ex hac enim contentione facile deprehenditur, supersint etiamnum, necne Hieronymi versiones Latinae juxta LXX, maxime si intra sacrum contextum signa obelorum et asteriscorum legentibus occurrerint. O felicem aetatem nostram, si post editum Canonem Hebraicae veritatis, translationes quoque universae ab Hieronymo concinnatae ad Graecos in integrum restituerentur! Quaeramus igitur quicumque utilitatis publicae curiosi sumus, aperiet forsan thesauros adhuc reconditos ille, qui dixit: Quaerite, et invenietis. Caeterum in superstite praefatione ad Paralipomena, in primis notandum venit, Hieronymum non ex Graecis exemplaribus, sed ex Hebraeo emendasse hunc librum. Assumpto namque legis doctore apud Judaeos inclyto, totum volumen Paralipomenon cum eo contulit a vertice", + "candidate_score": 0.657672, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.656977, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_21_23", + "bdc_text": "Quid ego hac hieme scripserim , vides : duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 ) handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ;", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.652238, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_23_25", + "bdc_text": "handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ; vgl. HBD27 , 11f und oben Nr. 1233f. . Non sine sudore et labore ingenti illos conscripsi .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.650753, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_8_10", + "bdc_text": "vgl. ebd. , Z. 8-28. . Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.649027, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_4", + "psc_text": "certum exstat, S. Hieronymum negare aliis sexcentis locis, Spiritu Sancto movente, editam fuisse Versionem Graecam Septuaginta, quia aliud est, inquit prologo in Genesim, vatem, aliud est esse interpretem. Ibi spiritus ventura praedicit, hic eruditio et verborum copia, ea, quae intelligit, transfert. Et iterum: Aut aliter de eisdem libris per Septuaginta Interpretes, aliter per apostolos Spiritus sanctus testimonia texuit, ut quod illi tacuerunt, hi scriptum esse mentiti sint. Haec adversus Rufinum afferens in suo Apologiae libro secundo, non potuit ibidem verba subsequentis praefationis in Paralipomena replicare ad suam defensionem; quin illico stultitiae argueretur in causa LXX Interpretum, de quibus tam contraria et invicem sibi pugnantia scripsisset. Prudenter itaque reticet quod olim animo ac salivae Domnionis tribuerat, apud quem summa forte ea fuit auctoritas editionis LXX, sed salvo semper honore Hebraei styli, ut et apud omnes alios hujus temporis ecclesiasticos viros, qui utramque auctoritatem, Hebraeorum scilicet, Graecorumque librorum, divinam esse fatebantur. Jam", + "candidate_score": 0.647757, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_3", + "psc_text": "attendendum, quod cum Hieronymus undiqueversum ex suis praefatiunculis testimonia collegerit ad retundendam Rufini reprehensionem, qua S. Doctorem invidiae erga Septuaginta Interpretes calumniator insimulabat, nihil tamen hujus prologi replicat in suae Apologiae posteriori libro, ad cujus finem citatae reperiuntur omnes praefationes veteris Instrumenti. Cur hoc acciderit, necdum bene novimus: nisi conjectare utcumque liceat cum Erasmo, Hieronymum non ex sua sententia dixisse, Septuaginta Interpretes plenos fuisse Spiritu sancto, et in libris sacris multa addidisse ob auctoritatem Spiritus Sancti: sed id tribuisse animo Domnionis et Rogatiani familiarium suorum, apud quos tantum pondus habebant forte exemplaria LXX Interpretum. Quidquid sit de hac Erasmi conjectura, certum exstat, S. Hieronymum negare aliis sexcentis locis, Spiritu Sancto movente, editam fuisse Versionem Graecam Septuaginta, quia aliud est, inquit prologo in Genesim, vatem, aliud est esse interpretem. Ibi spiritus ventura praedicit, hic eruditio et verborum copia, ea, quae intelligit, transfert. Et iterum: Aut aliter de eisdem libris per Septuaginta", + "candidate_score": 0.645038, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.638724, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.636838, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_22", + "bdc_text": "duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 )", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.636793, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_23", + "bdc_text": "handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ;", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.630034, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.629729, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 5, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini", + "max_score": 0.687916, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32_34", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_191", + "psc_text": "pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me, mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut tibi Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, 522 justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero quum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata, nostri arbitrii putas, aut ex pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem. Constantinopolis usque ad Antiochiam Luciani martyris exemplaria probat. Mediae inter has provinciae Palaestinos codices legunt, quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilius vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exempla composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens statim, caeteris inter se consentientibus, arguatur;", + "candidate_score": 0.687916, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32_34", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_183", + "psc_text": "toto orbe confiteor. Heu mihi, mater mea, ut quid me genuisti, virum qui judicer et discernar omni terrae (Jerem. XV, 10, sec. LXX) ? 25. Ex Prologo in Genesin. --Omnes Praefatiunculae veteris Instrumenti, quarum ex parte exempla subjeci, huic rei testes sunt. Et superfluum est, quod in illis dictum est, 519 aliter quam ibi dictum est, scribere. Incipiam igitur a Genesi, cujus Prologus talis est: « Desiderii mei desideratas accepi epistolas, qui quodam praesagio futurorum, cum Daniele sortitus est nomen, obsecrantis ut translatum in linguam Latinam de Hebraeo sermone Pentateuchum nostrorum auribus traderem. Periculosum opus certe, et obtrectatorum latratibus patens; qui me asserunt in Septuaginta interpretum suggillationem, nova pro veteribus cudere: ita ingenium, quasi vinum probantes, cum ego saepissime testatus sim, me pro virili portione in tabernaculo Dei offerre quae possim; nec opes alterius, aliorum paupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis miscuit,", + "candidate_score": 0.681165, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32_34", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_211", + "psc_text": "Hebraeo non discordant, ibi apostolos de interpretatione eorum exempla sumpsisse; ubi vero discrepant, id posuisse in Graeco, quod apud Hebraeos didicerant. Sicut ergo ego ostendo multa in novo Testamento posita de veteribus libris, quae in Septuaginta non habentur, et haec scripta in Hebraico doceo, sic accusator ostendat, aliquid scriptum esse in novo Testamento de Septuaginta interpretibus, quod in Hebraico non habeatur, et finita contentio est. 35. Operis Conclusio. --Ex quibus omnibus approbatur, et Septuaginta interpretum editionem quae legentium vetustate firmata est, utilem 530 esse Ecclesiis, dum ante gentes audiunt Christum venturum esse quam veniat; et caeteros interpretes non reprobandos, quia non sua, sed divina volumina transtulerunt, et familiarem meum id a Christiano et amico debere suscipere, quod magno sumptu sibi a Judaeis describere festinavit. Excessi Epistolae modum, et qui contra nefariam haeresim jam stylum fixeram, pro me respondere compulsus sum, exspectans tria amici volumina, et ad congeriem criminum ejus tota", + "candidate_score": 0.679081, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10_12", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_0", + "psc_text": "IN LIBROS CONTRA RUFINUM ADMONITIO, Dissensionis Hieronymum inter ac Rufinum longe notior historia est, quam nostra explicatione ut indigeat. Causa mali tanti Latina versio librorum Origenis περὶ Ἀρχῶν fuit, quam presbyter Aquileiensis, sublesta utique fide, elaboraverat Romae circa annum 398. Nam ut Origeniani dogmatis venena, subdolae interpretationis fuco oblita, Latinis auribus tutius propinaret, praefationem operi praefixit, in qua Hieronymum figuratis laudibus praedicabat, veluti Adamantii opinionum fautorem, suaeque sententiae socium: ipsum vero librum ab ascriptis erroribus expurgatum opera sua jactabat. Sed cum multa essent adhuc quae christianas aures moverent, et minus catholice dicta existimarentur, Pammachius et Oceanus Hieronymo auctores fuerunt, ut germanam ipse ejus libri interpretationem vulgaret, nequaquam dissimulatis erroribus, quo se manifesto proderent; purgaretque adeo suspicionem favoris in Origenem ab aemulo injectam, ne si criminantem convincere differret, consentire illi videretur. S. Doctor datis primum Rufino litteris, amice conquestus est: deinde anno 400 Origenis ipsum librum ita ad finem vertit, ut", + "candidate_score": 0.674357, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_31_33", + "bdc_text": "Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 )", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_191", + "psc_text": "pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me, mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut tibi Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, 522 justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero quum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata, nostri arbitrii putas, aut ex pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem. Constantinopolis usque ad Antiochiam Luciani martyris exemplaria probat. Mediae inter has provinciae Palaestinos codices legunt, quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilius vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exempla composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens statim, caeteris inter se consentientibus, arguatur;", + "candidate_score": 0.671548, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10_12", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_72", + "psc_text": "quorum in Latinam linguam sententias transferebam. « Sed, dixi, qui diligens lector est, statim requiret, et dicet. Et rursus in fine, Alius vero hoc quod ait, ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae, ad illam intelligentiam transfert. » Ecce, inquies, sub diligentis lectoris persona, Origenis sententias explicasti. Fateor errorem, non debui diligentem dicere, sed blasphemum: quod si fecissem, et aliquo scissem vaticinio te istiusmodi naenias sectaturum, etiam calumniae verba vitassem. Grande crimen si Origenem diligentem dixi esse lectorem, cujus septuaginta libros interpretatus sum, quem in coelum laudibus tuli; pro quo compulsus sum ante biennium brevi libello tuis contra me praeconiis respondere ( Epistola ad Pammach. ante biennium scripta ). Ecclesiarum magistrum a me dictum esse Origenem, in tuis laudibus objicis: et putas quod pertimescere debeam, si diligentem lectorem me illum dixisse inimicus accuses. Solemus et negotiatores parcissimos, et frugi servos, et molestos paedagogos, et argutissimos fures, diligentes vocare.", + "candidate_score": 0.670862, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10_12", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_191", + "psc_text": "pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me, mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut tibi Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, 522 justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero quum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata, nostri arbitrii putas, aut ex pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem. Constantinopolis usque ad Antiochiam Luciani martyris exemplaria probat. Mediae inter has provinciae Palaestinos codices legunt, quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilius vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exempla composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens statim, caeteris inter se consentientibus, arguatur;", + "candidate_score": 0.668873, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10_12", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_150", + "psc_text": "de Spiritu sancto librum in Latinam linguam vertimus ( Vid. supra ). Certe hic in his, quae ab haereticis in Origenis operibus addita sunt, consentire non potuit; et in ipsis περὶ Ἀρχῶν, quos tu interpretatus es libris, breves dictavit Commentariolos, quibus non negaret ab Origene scripta, quae scripta sunt: sed nos simplices homines non posse intelligere, quae dicuntur: et quo sensu in bonam partem accipi debeant, persuadere conatur. Hoc dumtaxat de Filio, et Spiritu sancto. Caeterum in aliis dogmatibus et Eusebius, et Didymus apertissime in Origenis scita concedunt, et quod omnes Ecclesiae reprobant, catholice et pie dictum esse defendunt. 17. Rufinus de adulteratione librorum Origenis. --Videamus tamen, quibus argumentis probare nitatur Origenis ab haereticis scripta vitiata. « Clemens, inquit, Apostolorum discipulus, qui Romanae Ecclesiae post Apostolos episcopus et martyr fuit, libros edidit, qui appellantur ἀναγνωρισμὸς, id est, recognitio, in quibus quum ex persona Petri Apostoli doctrina, quasi vere apostolica in", + "candidate_score": 0.668672, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11_13", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus . Quod si concordiae conditiones id possunt , ut nemo pro veritate contra Lutherum vel os aperiat , cum homo sit Lutherus , non deus , pereant concordiae conditiones .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_0", + "psc_text": "IN LIBROS CONTRA RUFINUM ADMONITIO, Dissensionis Hieronymum inter ac Rufinum longe notior historia est, quam nostra explicatione ut indigeat. Causa mali tanti Latina versio librorum Origenis περὶ Ἀρχῶν fuit, quam presbyter Aquileiensis, sublesta utique fide, elaboraverat Romae circa annum 398. Nam ut Origeniani dogmatis venena, subdolae interpretationis fuco oblita, Latinis auribus tutius propinaret, praefationem operi praefixit, in qua Hieronymum figuratis laudibus praedicabat, veluti Adamantii opinionum fautorem, suaeque sententiae socium: ipsum vero librum ab ascriptis erroribus expurgatum opera sua jactabat. Sed cum multa essent adhuc quae christianas aures moverent, et minus catholice dicta existimarentur, Pammachius et Oceanus Hieronymo auctores fuerunt, ut germanam ipse ejus libri interpretationem vulgaret, nequaquam dissimulatis erroribus, quo se manifesto proderent; purgaretque adeo suspicionem favoris in Origenem ab aemulo injectam, ne si criminantem convincere differret, consentire illi videretur. S. Doctor datis primum Rufino litteris, amice conquestus est: deinde anno 400 Origenis ipsum librum ita ad finem vertit, ut", + "candidate_score": 0.666633, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11_13", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus . Quod si concordiae conditiones id possunt , ut nemo pro veritate contra Lutherum vel os aperiat , cum homo sit Lutherus , non deus , pereant concordiae conditiones .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_191", + "psc_text": "pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me, mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut tibi Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, 522 justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero quum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata, nostri arbitrii putas, aut ex pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem. Constantinopolis usque ad Antiochiam Luciani martyris exemplaria probat. Mediae inter has provinciae Palaestinos codices legunt, quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilius vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exempla composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens statim, caeteris inter se consentientibus, arguatur;", + "candidate_score": 0.66319, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33_35", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_193", + "psc_text": "Septuaginta nescierunt; cur me non suscipiant Latini mei, qui inviolata editione veteri, ita novam condidi, ut laborem meum Hebraeis, et (quod his majus est) Apostolis auctoribus probem? Scripsi nuper librum de Optimo genere interpretandi, ostendens illa de Evangelio: Ex Aegypto vocavi filium meum (Ose. XI, 1) ; et: Quoniam Nazaraeus vocabitur (Matth. II, 15, 23) ; et: Videbunt in quem compunxerunt (Zach. XII, 10) ; et illud Apostoli: quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparavit Dominus diligentibus se (Cor. I, 19) ; caeteraque his similia, in Hebraeorum libris inveniri. Certe Apostolus et Evangelistae, Septuaginta interpretes noverant. Et unde eis hoc dicere, quod in Septuaginta non habetur? Et Christus Dominus noster, utriusque Testamenti conditor, in Evangelio secundum Joannem: Qui credit, 523 inquit, in me sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae (Joan. VII, 38) . Utique scriptum est, quod Salvator scriptum", + "candidate_score": 0.660974, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 )", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_193", + "psc_text": "Septuaginta nescierunt; cur me non suscipiant Latini mei, qui inviolata editione veteri, ita novam condidi, ut laborem meum Hebraeis, et (quod his majus est) Apostolis auctoribus probem? Scripsi nuper librum de Optimo genere interpretandi, ostendens illa de Evangelio: Ex Aegypto vocavi filium meum (Ose. XI, 1) ; et: Quoniam Nazaraeus vocabitur (Matth. II, 15, 23) ; et: Videbunt in quem compunxerunt (Zach. XII, 10) ; et illud Apostoli: quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparavit Dominus diligentibus se (Cor. I, 19) ; caeteraque his similia, in Hebraeorum libris inveniri. Certe Apostolus et Evangelistae, Septuaginta interpretes noverant. Et unde eis hoc dicere, quod in Septuaginta non habetur? Et Christus Dominus noster, utriusque Testamenti conditor, in Evangelio secundum Joannem: Qui credit, 523 inquit, in me sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae (Joan. VII, 38) . Utique scriptum est, quod Salvator scriptum", + "candidate_score": 0.659777, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_150", + "psc_text": "de Spiritu sancto librum in Latinam linguam vertimus ( Vid. supra ). Certe hic in his, quae ab haereticis in Origenis operibus addita sunt, consentire non potuit; et in ipsis περὶ Ἀρχῶν, quos tu interpretatus es libris, breves dictavit Commentariolos, quibus non negaret ab Origene scripta, quae scripta sunt: sed nos simplices homines non posse intelligere, quae dicuntur: et quo sensu in bonam partem accipi debeant, persuadere conatur. Hoc dumtaxat de Filio, et Spiritu sancto. Caeterum in aliis dogmatibus et Eusebius, et Didymus apertissime in Origenis scita concedunt, et quod omnes Ecclesiae reprobant, catholice et pie dictum esse defendunt. 17. Rufinus de adulteratione librorum Origenis. --Videamus tamen, quibus argumentis probare nitatur Origenis ab haereticis scripta vitiata. « Clemens, inquit, Apostolorum discipulus, qui Romanae Ecclesiae post Apostolos episcopus et martyr fuit, libros edidit, qui appellantur ἀναγνωρισμὸς, id est, recognitio, in quibus quum ex persona Petri Apostoli doctrina, quasi vere apostolica in", + "candidate_score": 0.658188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_9_11", + "bdc_text": "Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_191", + "psc_text": "pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me, mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut tibi Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, 522 justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero quum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata, nostri arbitrii putas, aut ex pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem. Constantinopolis usque ad Antiochiam Luciani martyris exemplaria probat. Mediae inter has provinciae Palaestinos codices legunt, quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilius vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exempla composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens statim, caeteris inter se consentientibus, arguatur;", + "candidate_score": 0.657699, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_9_11", + "bdc_text": "Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_0", + "psc_text": "IN LIBROS CONTRA RUFINUM ADMONITIO, Dissensionis Hieronymum inter ac Rufinum longe notior historia est, quam nostra explicatione ut indigeat. Causa mali tanti Latina versio librorum Origenis περὶ Ἀρχῶν fuit, quam presbyter Aquileiensis, sublesta utique fide, elaboraverat Romae circa annum 398. Nam ut Origeniani dogmatis venena, subdolae interpretationis fuco oblita, Latinis auribus tutius propinaret, praefationem operi praefixit, in qua Hieronymum figuratis laudibus praedicabat, veluti Adamantii opinionum fautorem, suaeque sententiae socium: ipsum vero librum ab ascriptis erroribus expurgatum opera sua jactabat. Sed cum multa essent adhuc quae christianas aures moverent, et minus catholice dicta existimarentur, Pammachius et Oceanus Hieronymo auctores fuerunt, ut germanam ipse ejus libri interpretationem vulgaret, nequaquam dissimulatis erroribus, quo se manifesto proderent; purgaretque adeo suspicionem favoris in Origenem ab aemulo injectam, ne si criminantem convincere differret, consentire illi videretur. S. Doctor datis primum Rufino litteris, amice conquestus est: deinde anno 400 Origenis ipsum librum ita ad finem vertit, ut", + "candidate_score": 0.656489, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_21_23", + "bdc_text": "Quid ego hac hieme scripserim , vides : duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 ) handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_193", + "psc_text": "Septuaginta nescierunt; cur me non suscipiant Latini mei, qui inviolata editione veteri, ita novam condidi, ut laborem meum Hebraeis, et (quod his majus est) Apostolis auctoribus probem? Scripsi nuper librum de Optimo genere interpretandi, ostendens illa de Evangelio: Ex Aegypto vocavi filium meum (Ose. XI, 1) ; et: Quoniam Nazaraeus vocabitur (Matth. II, 15, 23) ; et: Videbunt in quem compunxerunt (Zach. XII, 10) ; et illud Apostoli: quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparavit Dominus diligentibus se (Cor. I, 19) ; caeteraque his similia, in Hebraeorum libris inveniri. Certe Apostolus et Evangelistae, Septuaginta interpretes noverant. Et unde eis hoc dicere, quod in Septuaginta non habetur? Et Christus Dominus noster, utriusque Testamenti conditor, in Evangelio secundum Joannem: Qui credit, 523 inquit, in me sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae (Joan. VII, 38) . Utique scriptum est, quod Salvator scriptum", + "candidate_score": 0.655419, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_5_7", + "bdc_text": "De aliis ne sis sollicitus . Interim modestia tua novit seni aliquid condonare . Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_17", + "psc_text": "5. Auctor sese excusat. --Interim apud tacitum lectoris judicium purgatum me esse volui, et gravissimum inter amicos crimen refellere, ne prior laesisse videat, qui et vulneratus nequaquam contra persecutorem tela direxi; sed meo tantum vulneri admovi manum. Quem obsecro, ut absque praejudicio personarum, culpam in eum referat, qui lacessivit. Nec laesisse contentus, quasi adversus elinguem semperque taciturum, tres elucubravit libros, et ἀντιθέσεις Marcionis de meis opusculis fabricatus est. Gestit animus, et illius repente doctrinam, et meam insperatam vecordiam 462 cognoscere. Fortasse brevi tempore didicit, quod nos docere debeat; et quod illum scire nullus putabat, subitum eloquentiae flumen ostendet. Sic pater ille Deum faciat: sic magnus Iesus (Ex Virgil. lib. X Aeneid.) . Incipiat conferre manum. Quamvis libraverit accusationis suae hastas, et totis adversum nos viribus intorserit, credimus in Dominum Salvatorem, quod scuto circumdabit nos veritas ejus; et cum Psalmista cantare poterimus: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum (Psal. LXIII, 8)", + "candidate_score": 0.654378, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_22_24", + "bdc_text": "duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 ) handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ; vgl. HBD27 , 11f und oben Nr. 1233f. .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_0", + "psc_text": "IN LIBROS CONTRA RUFINUM ADMONITIO, Dissensionis Hieronymum inter ac Rufinum longe notior historia est, quam nostra explicatione ut indigeat. Causa mali tanti Latina versio librorum Origenis περὶ Ἀρχῶν fuit, quam presbyter Aquileiensis, sublesta utique fide, elaboraverat Romae circa annum 398. Nam ut Origeniani dogmatis venena, subdolae interpretationis fuco oblita, Latinis auribus tutius propinaret, praefationem operi praefixit, in qua Hieronymum figuratis laudibus praedicabat, veluti Adamantii opinionum fautorem, suaeque sententiae socium: ipsum vero librum ab ascriptis erroribus expurgatum opera sua jactabat. Sed cum multa essent adhuc quae christianas aures moverent, et minus catholice dicta existimarentur, Pammachius et Oceanus Hieronymo auctores fuerunt, ut germanam ipse ejus libri interpretationem vulgaret, nequaquam dissimulatis erroribus, quo se manifesto proderent; purgaretque adeo suspicionem favoris in Origenem ab aemulo injectam, ne si criminantem convincere differret, consentire illi videretur. S. Doctor datis primum Rufino litteris, amice conquestus est: deinde anno 400 Origenis ipsum librum ita ad finem vertit, ut", + "candidate_score": 0.653353, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_8_10", + "bdc_text": "vgl. ebd. , Z. 8-28. . Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_150", + "psc_text": "de Spiritu sancto librum in Latinam linguam vertimus ( Vid. supra ). Certe hic in his, quae ab haereticis in Origenis operibus addita sunt, consentire non potuit; et in ipsis περὶ Ἀρχῶν, quos tu interpretatus es libris, breves dictavit Commentariolos, quibus non negaret ab Origene scripta, quae scripta sunt: sed nos simplices homines non posse intelligere, quae dicuntur: et quo sensu in bonam partem accipi debeant, persuadere conatur. Hoc dumtaxat de Filio, et Spiritu sancto. Caeterum in aliis dogmatibus et Eusebius, et Didymus apertissime in Origenis scita concedunt, et quod omnes Ecclesiae reprobant, catholice et pie dictum esse defendunt. 17. Rufinus de adulteratione librorum Origenis. --Videamus tamen, quibus argumentis probare nitatur Origenis ab haereticis scripta vitiata. « Clemens, inquit, Apostolorum discipulus, qui Romanae Ecclesiae post Apostolos episcopus et martyr fuit, libros edidit, qui appellantur ἀναγνωρισμὸς, id est, recognitio, in quibus quum ex persona Petri Apostoli doctrina, quasi vere apostolica in", + "candidate_score": 0.652888, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_20_22", + "bdc_text": "Vellem autem communi omnium consensu vulgari , et fortassis suo tempore et loco id fiet . Quid ego hac hieme scripserim , vides : duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 )", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_61", + "psc_text": "Illud quoque in Praefatione commoneo, ut sciatis Originem tria volumina in hanc Epistolam conscripsisse, quem et nos ex parte secuti sumus: Apollinarium etiam, et Didymum quosdam Commentariolos edidisse. Ex quibus licet pauca, decerpsimus; et nonnulla quae nobis videbantur, adjecimus, sive subtraximus: ut studiosus statim in principio lector agnoscat, hoc opus vel alienum esse, vel nostrum ( Prologus Comment. in Epist. ad Ephes. ). » Quidquid ergo in explanatione hujus Epistolae vitii potuerit demonstrari, si ego illud in Graecis voluminibus, unde in Latinum vertisse me dixi, ostendere non potuero, crimen agnoscam, et meum erit, quod alienum non fuerit. Tamen ne rursus videar cavillari, et hac excusationis stropha, gradum non audere conferre, ponam ipsa testimonia, quae vocantur in crimen. 22. Commentatoris officium. Tempus scriptionis Commentariorum in Epistolam ad Ephes. --In primo statim volumine testimonium Pauli, in quo loquitur: Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi: ut essemus sancti et immaculati coram", + "candidate_score": 0.652884, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 )", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_41", + "psc_text": "expositione concludit; et cum aliter prius sensisse se dicat, doctum ab illo, id quod est verius, confitetur. Octogesimum quoque nonum Psalmum, qui scribitur: Oratio Moysi hominis Dei, et reliquos undecim, qui non habent titulos, secundum Huilli expositionem, ejusdem Moysi putat, 470 nec dedignatur Hebraeam Scripturam interpretans per singula loca, quid Hebraeis videatur, inserere. 14. Origenes damnatus. --Lectis nuper papae Theophili epistolis, in quibus Origenis exponit errores, dicitur obturasse aures suas, et auctorem tanti mali clara cum [ Al. coram] omnibus voce damnasse, et dixisse: usque ad illud tempus se ignorasse, quod tam nefaria scripserit. Non recuso, nec dico quod alius diceret forsitan, non potuisse eum ignorare, quod interpretatus est, cujus Apologiam scriptam ab haeretico sub nomine martyris edidit: cujus defensionem etiam proprio volumine professus est: adversum quod in sequentibus, si dictandi spatium fuerit, disputabo. Hoc loquor, cui contradicere non potest. Si illi licet non intellexisse quod transtulit, quare mihi non", + "candidate_score": 0.652423, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_23_25", + "bdc_text": "handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ; vgl. HBD27 , 11f und oben Nr. 1233f. . Non sine sudore et labore ingenti illos conscripsi .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_209", + "psc_text": "venenum. » Quid nocet ecclesiis nostra translatio? Magnis, ut scio, sumptibus redemisti Aquilae, et Symmachi, et Theodotionis, quintaeque et sextae editionis Judaicos translatores. Origenes tuus, et (ne forte queraris figurata te laude percussum) Origenes noster (nostrum voco ob eruditionem ingenii, non ob dogmatum veritatem) in omnibus libris suis post Septuaginta interpretes, Judaeorum translationes explanat et edisserit. Eusebius quoque et Didymus idem faciunt. Praetermitto Apollinarium, qui bono quidem studio, sed non secundum scientiam, de omnium translationibus in unum vestimentum pannos assuere conatus est, et consequentiam Scripturae, non ex regula veritatis, sed ex suo judicio texere: apostolici viri Scripturis utuntur Hebraicis: ipsos apostolos et evangelistas hoc fecisse perspicuum est. Dominus atque Salvator ubicumque veteris Scripturae meminit, de Hebraicis voluminibus ponit exempla, ut est illud: Qui credit in me, sicut Scriptura dicit: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Et in ipsa cruce, ELI, ELI, LEMA AZABATHANI, quod interpretatur: Deus meus, Deus meus,", + "candidate_score": 0.651387, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_6_8", + "bdc_text": "Interim modestia tua novit seni aliquid condonare . Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ; vgl. ebd. , Z. 8-28. .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_41", + "psc_text": "expositione concludit; et cum aliter prius sensisse se dicat, doctum ab illo, id quod est verius, confitetur. Octogesimum quoque nonum Psalmum, qui scribitur: Oratio Moysi hominis Dei, et reliquos undecim, qui non habent titulos, secundum Huilli expositionem, ejusdem Moysi putat, 470 nec dedignatur Hebraeam Scripturam interpretans per singula loca, quid Hebraeis videatur, inserere. 14. Origenes damnatus. --Lectis nuper papae Theophili epistolis, in quibus Origenis exponit errores, dicitur obturasse aures suas, et auctorem tanti mali clara cum [ Al. coram] omnibus voce damnasse, et dixisse: usque ad illud tempus se ignorasse, quod tam nefaria scripserit. Non recuso, nec dico quod alius diceret forsitan, non potuisse eum ignorare, quod interpretatus est, cujus Apologiam scriptam ab haeretico sub nomine martyris edidit: cujus defensionem etiam proprio volumine professus est: adversum quod in sequentibus, si dictandi spatium fuerit, disputabo. Hoc loquor, cui contradicere non potest. Si illi licet non intellexisse quod transtulit, quare mihi non", + "candidate_score": 0.648009, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_22", + "bdc_text": "duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 )", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_0", + "psc_text": "IN LIBROS CONTRA RUFINUM ADMONITIO, Dissensionis Hieronymum inter ac Rufinum longe notior historia est, quam nostra explicatione ut indigeat. Causa mali tanti Latina versio librorum Origenis περὶ Ἀρχῶν fuit, quam presbyter Aquileiensis, sublesta utique fide, elaboraverat Romae circa annum 398. Nam ut Origeniani dogmatis venena, subdolae interpretationis fuco oblita, Latinis auribus tutius propinaret, praefationem operi praefixit, in qua Hieronymum figuratis laudibus praedicabat, veluti Adamantii opinionum fautorem, suaeque sententiae socium: ipsum vero librum ab ascriptis erroribus expurgatum opera sua jactabat. Sed cum multa essent adhuc quae christianas aures moverent, et minus catholice dicta existimarentur, Pammachius et Oceanus Hieronymo auctores fuerunt, ut germanam ipse ejus libri interpretationem vulgaret, nequaquam dissimulatis erroribus, quo se manifesto proderent; purgaretque adeo suspicionem favoris in Origenem ab aemulo injectam, ne si criminantem convincere differret, consentire illi videretur. S. Doctor datis primum Rufino litteris, amice conquestus est: deinde anno 400 Origenis ipsum librum ita ad finem vertit, ut", + "candidate_score": 0.646928, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_20_22", + "bdc_text": "Vellem autem communi omnium consensu vulgari , et fortassis suo tempore et loco id fiet . Quid ego hac hieme scripserim , vides : duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 )", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_186", + "psc_text": "in Isaia. Quod multi ignorantes, apocryphorum deliramenta sectantur, et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. 520 Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, apud Hebraeos etiam duplicem divinitatem deprehenderet: quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt, ut et regi satisfacerent, et arcanum fidei non divulgarent. Et nescio quis primus auctor septuaginta cellulas Alexandriae mendacio suo exstruxerit, quibus divisi eadem scriptitarint, cum Aristeas, ejusdem Ptolemaei ὑπερασπιστὴς, et multo post tempore Josephus, nihil tale retulerint; sed in una basilica congregatos contulisse scribant, non prophetasse. Aliud est enim vatem, aliud interpretem esse. Ibi spiritus ventura praedicit, hic eruditio et verborum copia ea quae intelligit transfert. Nisi forte putandus est Tullius Oeconomicum Xenophontis, et Platonis Protagoram, et Demosthenis pro Ctesiphonte orationem afflatus", + "candidate_score": 0.642127, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_4_6", + "bdc_text": "Cum enim ipsi , quod scripserasSiehe oben Nr. 1224 , 29-44. , suggererem , ille dixit se homini satisfacturum . De aliis ne sis sollicitus . Interim modestia tua novit seni aliquid condonare .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_17", + "psc_text": "5. Auctor sese excusat. --Interim apud tacitum lectoris judicium purgatum me esse volui, et gravissimum inter amicos crimen refellere, ne prior laesisse videat, qui et vulneratus nequaquam contra persecutorem tela direxi; sed meo tantum vulneri admovi manum. Quem obsecro, ut absque praejudicio personarum, culpam in eum referat, qui lacessivit. Nec laesisse contentus, quasi adversus elinguem semperque taciturum, tres elucubravit libros, et ἀντιθέσεις Marcionis de meis opusculis fabricatus est. Gestit animus, et illius repente doctrinam, et meam insperatam vecordiam 462 cognoscere. Fortasse brevi tempore didicit, quod nos docere debeat; et quod illum scire nullus putabat, subitum eloquentiae flumen ostendet. Sic pater ille Deum faciat: sic magnus Iesus (Ex Virgil. lib. X Aeneid.) . Incipiat conferre manum. Quamvis libraverit accusationis suae hastas, et totis adversum nos viribus intorserit, credimus in Dominum Salvatorem, quod scuto circumdabit nos veritas ejus; et cum Psalmista cantare poterimus: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum (Psal. LXIII, 8)", + "candidate_score": 0.641938, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_20_22", + "bdc_text": "Vellem autem communi omnium consensu vulgari , et fortassis suo tempore et loco id fiet . Quid ego hac hieme scripserim , vides : duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 )", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_0", + "psc_text": "IN LIBROS CONTRA RUFINUM ADMONITIO, Dissensionis Hieronymum inter ac Rufinum longe notior historia est, quam nostra explicatione ut indigeat. Causa mali tanti Latina versio librorum Origenis περὶ Ἀρχῶν fuit, quam presbyter Aquileiensis, sublesta utique fide, elaboraverat Romae circa annum 398. Nam ut Origeniani dogmatis venena, subdolae interpretationis fuco oblita, Latinis auribus tutius propinaret, praefationem operi praefixit, in qua Hieronymum figuratis laudibus praedicabat, veluti Adamantii opinionum fautorem, suaeque sententiae socium: ipsum vero librum ab ascriptis erroribus expurgatum opera sua jactabat. Sed cum multa essent adhuc quae christianas aures moverent, et minus catholice dicta existimarentur, Pammachius et Oceanus Hieronymo auctores fuerunt, ut germanam ipse ejus libri interpretationem vulgaret, nequaquam dissimulatis erroribus, quo se manifesto proderent; purgaretque adeo suspicionem favoris in Origenem ab aemulo injectam, ne si criminantem convincere differret, consentire illi videretur. S. Doctor datis primum Rufino litteris, amice conquestus est: deinde anno 400 Origenis ipsum librum ita ad finem vertit, ut", + "candidate_score": 0.641825, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_20_22", + "bdc_text": "Vellem autem communi omnium consensu vulgari , et fortassis suo tempore et loco id fiet . Quid ego hac hieme scripserim , vides : duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 )", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_185", + "psc_text": "Ex Aegypto vocavi filium meum (Ose. XI, 1) ; Et: Quoniam Nazareus vocabitur (Matth. II, 23) ; et: Videbunt in quem compunxerunt (Zach. XII, 10) ; et: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae (Joan. VII, 38) ; et: Quae nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se (I Cor. II, 9) ; et multa alia, quae proprium σύνταγμα desiderant. Interrogemus ergo eos, ubi haec scripta sint; et cum dicere non potuerint, de libris Hebraeis proferamus. Primum testimonium est in Osee. Secundum in Isaia. Tertium in Zacharia. Quartum in Proverbiis. Quintum aeque in Isaia. Quod multi ignorantes, apocryphorum deliramenta sectantur, et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. 520 Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, apud Hebraeos etiam duplicem divinitatem deprehenderet: quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque", + "candidate_score": 0.641677, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_0", + "psc_text": "IN LIBROS CONTRA RUFINUM ADMONITIO, Dissensionis Hieronymum inter ac Rufinum longe notior historia est, quam nostra explicatione ut indigeat. Causa mali tanti Latina versio librorum Origenis περὶ Ἀρχῶν fuit, quam presbyter Aquileiensis, sublesta utique fide, elaboraverat Romae circa annum 398. Nam ut Origeniani dogmatis venena, subdolae interpretationis fuco oblita, Latinis auribus tutius propinaret, praefationem operi praefixit, in qua Hieronymum figuratis laudibus praedicabat, veluti Adamantii opinionum fautorem, suaeque sententiae socium: ipsum vero librum ab ascriptis erroribus expurgatum opera sua jactabat. Sed cum multa essent adhuc quae christianas aures moverent, et minus catholice dicta existimarentur, Pammachius et Oceanus Hieronymo auctores fuerunt, ut germanam ipse ejus libri interpretationem vulgaret, nequaquam dissimulatis erroribus, quo se manifesto proderent; purgaretque adeo suspicionem favoris in Origenem ab aemulo injectam, ne si criminantem convincere differret, consentire illi videretur. S. Doctor datis primum Rufino litteris, amice conquestus est: deinde anno 400 Origenis ipsum librum ita ad finem vertit, ut", + "candidate_score": 0.640319, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_72", + "psc_text": "quorum in Latinam linguam sententias transferebam. « Sed, dixi, qui diligens lector est, statim requiret, et dicet. Et rursus in fine, Alius vero hoc quod ait, ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae, ad illam intelligentiam transfert. » Ecce, inquies, sub diligentis lectoris persona, Origenis sententias explicasti. Fateor errorem, non debui diligentem dicere, sed blasphemum: quod si fecissem, et aliquo scissem vaticinio te istiusmodi naenias sectaturum, etiam calumniae verba vitassem. Grande crimen si Origenem diligentem dixi esse lectorem, cujus septuaginta libros interpretatus sum, quem in coelum laudibus tuli; pro quo compulsus sum ante biennium brevi libello tuis contra me praeconiis respondere ( Epistola ad Pammach. ante biennium scripta ). Ecclesiarum magistrum a me dictum esse Origenem, in tuis laudibus objicis: et putas quod pertimescere debeam, si diligentem lectorem me illum dixisse inimicus accuses. Solemus et negotiatores parcissimos, et frugi servos, et molestos paedagogos, et argutissimos fures, diligentes vocare.", + "candidate_score": 0.638493, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_22", + "bdc_text": "duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 )", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_3", + "psc_text": "libri, ubi se ante annos ferme decem scripsisse de Illustribus viris dicit: compertum nempe est omnibus, anno 392 prodiisse librum illum, hosque adeo inita ratione anno 402 ascribendos esse. Eorum porro summa est hujusmodi: In primo interpretationem suam multis argumentis excusat, sibique diluit objecta crimina: altero Apologiam Rufini ad papam Anastasium missam exagitat: tertio denique ejusdem Rufini litteris sibi cum Invectivarum codice missis respondet. 2. Nunc quid a nobis in illis recudendis praestitum sit, explicemus. Primo Rufini Invectivas, quas e regione Hieronymianae Apologiae in adversa columna continenter P. Martianaeus apposuerat, loco movimus, et Hieronymianis ipsis subnectimus. Neque enim ex ordine sententiae sententiis respondent, aut ubi in una columna aemulus calumniam intentat, in altera criminis dilutio est; sed e contrario alter prout libet suo stomacho inservit et velitatur: alter non lectis contra se libris, sed vulgo intellectis criminationibus occurrit. Quare praeposteram Martianaei curam nemo non improbavit, natam ad creandum lectori laborem,", + "candidate_score": 0.638299, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_201", + "psc_text": "repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae, puro et fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobari! » 30. Ex Prologo in Psalterium. --Psalterium quoque quod certe emendatissimum juxta Septuaginta interpretes nostro labore dudum Roma suscepit, rursum juxta Hebraicum vertens, Praefatione munivi, et sic in parte prologi sum locutus: « Quia igitur nuper cum Hebraeo disputans, quaedam pro Domino Salvatore de psalmis testimonia protulisti; volensque ille te illudere, per sermones pene singulos asserebat, non ita haberi in Hebraeo, ut tu de Septuaginta interpretibus opponebas, studiosissime postulasti, ut post Aquilam, Symmachum, et Theodotionem, novam editionem Latino sermone transferrem. Aiebas enim te magis interpretum varietate turbari, et pro amore quo laberis, vel translatione, vel judicio meo esse contentum. Unde impulsus a te, cui et quae non possum, negare non debeo, rursum me obtrectatorum latratibus tradidi, maluique te vires potius meas, quam voluntatem in amicitia quaerere. Certe confidenter dicam,", + "candidate_score": 0.63814, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_41_43", + "bdc_text": "etc. H . Bullingerus tuus . [ Adresse auf der Rückseite : ] Et genere et eruditione claro viro Eberharto a Rümlang , scribae Bernensi , amico syncero .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_38", + "psc_text": "epistola publica (Epist. 81 ad Rufin.), qui diligenter cavi, ne quid in te dictum putares, scripsi ad te statim brevem Epistolam, expostulans super laudibus tuis. Quam, quia Romae non eras, amici mei tibi mittere noluerunt, eo quod te dicerent cum sodalibus tuis indigna nomine Christiano de mea conversatione jactitare. Cujus exemplum huic volumini subdidi, ut scias quantum dolorem, quanta moderatione necessitudinis temperavi. 469 13. Judaeus Hieronymi praeceptor. Gregorius Nazianzenus magister Hieronymi. Huillus Judaeus. Psalmi sine titulo. --Audio praeterea te quaedam de epistola mea philosophice carpere, et hominem rugosae frontis adductique supercilii, Plautino in me sale ludere, eo quod Barrabam Judaeum dixerim praeceptorem meum. Nec mirum si pro BAR-ANINA, ubi est aliqua vocabulorum similitudo, scripseris Barrabam, cum tantam habeas licentiam nominum immutandorum; ut de Eusebio Pamphilum, de haeretico martyrem feceris. Cavendus homo, et mihi maxime declinandus, ne me repente, dum nescio, de Hieronymo Sardanapalum nomines. Audi ergo, sapientiae columen, et norma", + "candidate_score": 0.621843, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_41_43", + "bdc_text": "etc. H . Bullingerus tuus . [ Adresse auf der Rückseite : ] Et genere et eruditione claro viro Eberharto a Rümlang , scribae Bernensi , amico syncero .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_0", + "psc_text": "IN LIBROS CONTRA RUFINUM ADMONITIO, Dissensionis Hieronymum inter ac Rufinum longe notior historia est, quam nostra explicatione ut indigeat. Causa mali tanti Latina versio librorum Origenis περὶ Ἀρχῶν fuit, quam presbyter Aquileiensis, sublesta utique fide, elaboraverat Romae circa annum 398. Nam ut Origeniani dogmatis venena, subdolae interpretationis fuco oblita, Latinis auribus tutius propinaret, praefationem operi praefixit, in qua Hieronymum figuratis laudibus praedicabat, veluti Adamantii opinionum fautorem, suaeque sententiae socium: ipsum vero librum ab ascriptis erroribus expurgatum opera sua jactabat. Sed cum multa essent adhuc quae christianas aures moverent, et minus catholice dicta existimarentur, Pammachius et Oceanus Hieronymo auctores fuerunt, ut germanam ipse ejus libri interpretationem vulgaret, nequaquam dissimulatis erroribus, quo se manifesto proderent; purgaretque adeo suspicionem favoris in Origenem ab aemulo injectam, ne si criminantem convincere differret, consentire illi videretur. S. Doctor datis primum Rufino litteris, amice conquestus est: deinde anno 400 Origenis ipsum librum ita ad finem vertit, ut", + "candidate_score": 0.618424, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 6, + "cf_id": "cf026", + "work_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae", + "max_score": 0.687022, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32_34", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_426", + "psc_text": "6: DE LIBRIS ET OFFICIIS ECCLESIASTICIS § 1 De veteri et novo testamento. Vetus Testamentum ideo dicitur, quia veniente Novo cessavit. De quo Apostolus meminit dicensCorinth. ii. 5, 17: 'vetera transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum [autem] Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo est prophetarum, in quo", + "candidate_score": 0.687022, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33_35", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_426", + "psc_text": "6: DE LIBRIS ET OFFICIIS ECCLESIASTICIS § 1 De veteri et novo testamento. Vetus Testamentum ideo dicitur, quia veniente Novo cessavit. De quo Apostolus meminit dicensCorinth. ii. 5, 17: 'vetera transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum [autem] Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo est prophetarum, in quo", + "candidate_score": 0.684061, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34_36", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_429", + "psc_text": "ordo Veteris Testamenti eorum librorum qui in canone Hebraico non sunt. Quorum primus Sapientiae liber est; secundus Ecclesiasticus; tertius Thobias; quartus Iudith; quintus et sextus Macchabaeorum; quos licet Iudaei inter apocrypha separant, ecclesia tamen Christi inter divinos libros et honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines. Primus evangelicus, in quo sunt Matthaeus, Marcus, Lucas et Iohannes. Secundus apostolicus, in quo sunt Paulus in quattuordecim Epistolis, Petrus in duabus, Iohannes in tribus, Iacobus et Iudas in singulis, Actus Apostolorum, et Apocalypsin Iohannis. Summa autem utriusque Testamenti trifarie distinguitur: id est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur: id est quid a Deo, quid ab angelis, vel ab hominibus gestum dictumque sit; quid a prophetis nuntiatum de Christo et corpore eius; quid de diabolo et membris ipsius; quid de veteri et novo populo; quid de praesenti saeculo et futuro regno atque iudicio. § 2 De", + "candidate_score": 0.681792, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_429", + "psc_text": "ordo Veteris Testamenti eorum librorum qui in canone Hebraico non sunt. Quorum primus Sapientiae liber est; secundus Ecclesiasticus; tertius Thobias; quartus Iudith; quintus et sextus Macchabaeorum; quos licet Iudaei inter apocrypha separant, ecclesia tamen Christi inter divinos libros et honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines. Primus evangelicus, in quo sunt Matthaeus, Marcus, Lucas et Iohannes. Secundus apostolicus, in quo sunt Paulus in quattuordecim Epistolis, Petrus in duabus, Iohannes in tribus, Iacobus et Iudas in singulis, Actus Apostolorum, et Apocalypsin Iohannis. Summa autem utriusque Testamenti trifarie distinguitur: id est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur: id est quid a Deo, quid ab angelis, vel ab hominibus gestum dictumque sit; quid a prophetis nuntiatum de Christo et corpore eius; quid de diabolo et membris ipsius; quid de veteri et novo populo; quid de praesenti saeculo et futuro regno atque iudicio. § 2 De", + "candidate_score": 0.67653, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33_35", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_429", + "psc_text": "ordo Veteris Testamenti eorum librorum qui in canone Hebraico non sunt. Quorum primus Sapientiae liber est; secundus Ecclesiasticus; tertius Thobias; quartus Iudith; quintus et sextus Macchabaeorum; quos licet Iudaei inter apocrypha separant, ecclesia tamen Christi inter divinos libros et honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines. Primus evangelicus, in quo sunt Matthaeus, Marcus, Lucas et Iohannes. Secundus apostolicus, in quo sunt Paulus in quattuordecim Epistolis, Petrus in duabus, Iohannes in tribus, Iacobus et Iudas in singulis, Actus Apostolorum, et Apocalypsin Iohannis. Summa autem utriusque Testamenti trifarie distinguitur: id est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur: id est quid a Deo, quid ab angelis, vel ab hominibus gestum dictumque sit; quid a prophetis nuntiatum de Christo et corpore eius; quid de diabolo et membris ipsius; quid de veteri et novo populo; quid de praesenti saeculo et futuro regno atque iudicio. § 2 De", + "candidate_score": 0.674448, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32_34", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_429", + "psc_text": "ordo Veteris Testamenti eorum librorum qui in canone Hebraico non sunt. Quorum primus Sapientiae liber est; secundus Ecclesiasticus; tertius Thobias; quartus Iudith; quintus et sextus Macchabaeorum; quos licet Iudaei inter apocrypha separant, ecclesia tamen Christi inter divinos libros et honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines. Primus evangelicus, in quo sunt Matthaeus, Marcus, Lucas et Iohannes. Secundus apostolicus, in quo sunt Paulus in quattuordecim Epistolis, Petrus in duabus, Iohannes in tribus, Iacobus et Iudas in singulis, Actus Apostolorum, et Apocalypsin Iohannis. Summa autem utriusque Testamenti trifarie distinguitur: id est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur: id est quid a Deo, quid ab angelis, vel ab hominibus gestum dictumque sit; quid a prophetis nuntiatum de Christo et corpore eius; quid de diabolo et membris ipsius; quid de veteri et novo populo; quid de praesenti saeculo et futuro regno atque iudicio. § 2 De", + "candidate_score": 0.67274, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34_36", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_426", + "psc_text": "6: DE LIBRIS ET OFFICIIS ECCLESIASTICIS § 1 De veteri et novo testamento. Vetus Testamentum ideo dicitur, quia veniente Novo cessavit. De quo Apostolus meminit dicensCorinth. ii. 5, 17: 'vetera transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum [autem] Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo est prophetarum, in quo", + "candidate_score": 0.669667, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33_35", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_449", + "psc_text": "et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimam editionem Origenes miro labore repperit, et cum ceteris editionibus conparavit. Presbyter quoque Hieronymus trium linguarum peritus ex Hebraeo in Latinum eloquium easdem Scripturas convertit, eloquenterque transfudit. Cuius interpretatio merito ceteris antefertur; nam [est] et verborum tenacior, et perspicuitate sententiae clarior [atque, utpote a Christiano, interpretatio verior]. § 5 De eo qui primum Romam libros advexit. Romae primus librorum copiam advexit Aemilius Paulus, Perse Macedonum rege devicto; deinde Lucullus e Pontica praeda. Post hos Caesar dedit Marco Varroni negotium quam maximae bibliothecae construendae. Primum autem Romae bibliothecas publicavit Pollio, Graecas simul atque Latinas, additis auctorum imaginibus in atrio, quod de manubiis magnificentissimum instruxerat. § 6 Qui apud nos bibliothecas instituerunt. Apud nos quoque Pamphilus martyr, cuius vitam Eusebius Caesariensis conscripsit, Pisistratum in sacrae bibliothecae studio primus adaequare contendit. Hic enim in bibliotheca sua prope triginta voluminum milia habuit.", + "candidate_score": 0.667706, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_426", + "psc_text": "6: DE LIBRIS ET OFFICIIS ECCLESIASTICIS § 1 De veteri et novo testamento. Vetus Testamentum ideo dicitur, quia veniente Novo cessavit. De quo Apostolus meminit dicensCorinth. ii. 5, 17: 'vetera transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum [autem] Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo est prophetarum, in quo", + "candidate_score": 0.661043, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_21_23", + "bdc_text": "Quid ego hac hieme scripserim , vides : duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 ) handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_426", + "psc_text": "6: DE LIBRIS ET OFFICIIS ECCLESIASTICIS § 1 De veteri et novo testamento. Vetus Testamentum ideo dicitur, quia veniente Novo cessavit. De quo Apostolus meminit dicensCorinth. ii. 5, 17: 'vetera transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum [autem] Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo est prophetarum, in quo", + "candidate_score": 0.65693, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_445", + "psc_text": "praedicationem in insulam Pathmon traditur relegatus. Apocalypsin autem ex Graeco in Latinum revelatio interpretatur. Revelatio enim dicitur manifestatio eorum quae abscondita erant, iuxta quod et ipse Iohannes dicit1, 1: 'Apocalypsin Iesu Christi, quam dedit illi Deus palam facere servis suis.' Hi sunt scriptores sacrorum librorum, qui per Spiritum sanctum loquentes ad eruditionem nostram et praecepta vivendi et credendi regulam conscripserunt. Praeter haec alia volumina apocrypha nuncupantur. Apocrypha autem dicta, id est secreta, quia in dubium veniunt. Est enim eorum occulta origo nec patet Patribus, a quibus usque ad nos auctoritas veracium scripturarum certissima et notissima successione pervenit. In iis apocryphis etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa nulla est in eis canonica auctoritas; quae recte a prudentibus iudicantur non esse eorum credenda, quibus adscribuntur. Nam multa et sub nominibus prophetarum, et recentiora sub nominibus apostolorum ab haereticis proferuntur, quae omnia sub nomine apocryphorum auctoritate canonica diligenti examinatione remota sunt.", + "candidate_score": 0.656056, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 )", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_426", + "psc_text": "6: DE LIBRIS ET OFFICIIS ECCLESIASTICIS § 1 De veteri et novo testamento. Vetus Testamentum ideo dicitur, quia veniente Novo cessavit. De quo Apostolus meminit dicensCorinth. ii. 5, 17: 'vetera transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum [autem] Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo est prophetarum, in quo", + "candidate_score": 0.654568, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_21_23", + "bdc_text": "Quid ego hac hieme scripserim , vides : duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 ) handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_444", + "psc_text": "et Philemoni. Ad Hebraeos autem Epistola plerisque Latinis eius esse incerta est propter dissonantiam sermonis, eandemque alii Barnaban conscripsisse, alii a Clemente scriptam fuisse suspicantur. Petrus scripsit duas nominis sui Epistolas, quae Catholicae ideo nominantur, quia non uni tantum populo vel civitati, sed universis gentibus generaliter scriptae sunt. Iacobus et Iohannes et Iudas suas scripserunt Epistolas. Actus Apostolorum primordia fidei Christianae in gentibus et nascentis Ecclesiae historiam digerit. Actuum Apostolorum scriptorem Lucam esse evangelistam, in quo opere nascentis Ecclesiae infantia texitur, et apostolorum historia retinetur. Unde et Actus Apostolorum dicitur. Apocalypsin librum Iohannes evangelista scripsit eo tempore, quo ob evangelii praedicationem in insulam Pathmon traditur relegatus. Apocalypsin autem ex Graeco in Latinum revelatio interpretatur. Revelatio enim dicitur manifestatio eorum quae abscondita erant, iuxta quod et ipse Iohannes dicit1, 1: 'Apocalypsin Iesu Christi, quam dedit illi Deus palam facere servis suis.' Hi sunt scriptores sacrorum librorum, qui per Spiritum sanctum loquentes", + "candidate_score": 0.651804, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_23_25", + "bdc_text": "handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ; vgl. HBD27 , 11f und oben Nr. 1233f. . Non sine sudore et labore ingenti illos conscripsi .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_426", + "psc_text": "6: DE LIBRIS ET OFFICIIS ECCLESIASTICIS § 1 De veteri et novo testamento. Vetus Testamentum ideo dicitur, quia veniente Novo cessavit. De quo Apostolus meminit dicensCorinth. ii. 5, 17: 'vetera transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum [autem] Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo est prophetarum, in quo", + "candidate_score": 0.650942, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_22_24", + "bdc_text": "duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 ) handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ; vgl. HBD27 , 11f und oben Nr. 1233f. .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_426", + "psc_text": "6: DE LIBRIS ET OFFICIIS ECCLESIASTICIS § 1 De veteri et novo testamento. Vetus Testamentum ideo dicitur, quia veniente Novo cessavit. De quo Apostolus meminit dicensCorinth. ii. 5, 17: 'vetera transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum [autem] Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo est prophetarum, in quo", + "candidate_score": 0.649498, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_18_20", + "bdc_text": "An possit vulgari confessio ecclesiarum Helvetiaedas Erste Hel vetische Bekenntnis ; vgl . oben Nr. 1224 , 57-65. , ignoro . Vellem autem communi omnium consensu vulgari , et fortassis suo tempore et loco id fiet .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_512", + "psc_text": "Exomologesis Graeco vocabulo dicitur, quod Latine confessio interpretatur, cuius nominis duplex significatio est. Aut enim in laude intellegitur confessio, sicut est: 'Confitebor tibi Domine Pater caeli et terrae': aut dum quisque confitetur sua peccata ab eo indulgenda, cuius indeficiens est misericordia. Ex hoc igitur Graeco vocabulo exprimitur et frequentatur exomologesis, qua delictum nostrum Domino confitemur; non quidem ut ignaro, cuius cognitioni nihil occultum est; sed confessio est rei scilicet eius quae ignoratur professa cognitio. Utile enim sibi ac iucundum quisquam esse existimaverat rapere, adulterare, furari; sed ubi haec aeternae damnationi obnoxia esse cognovit, cognitis his, confitetur errorem. Confessio autem erroris professio est desinendi: desinendum ergo a peccatis est, dum confessio est. Confessio autem antecedit, remissio sequitur. Ceterum extra veniam est qui peccatum cognoscit nec cognitum confitetur. Itaque exomologesis prosternendi et humilificandi hominis disciplina est, habitu atque victu, sacco et cinere incubare, corpus sordibus obscurare, animum maeroribus deicere, illa, quae peccant,", + "candidate_score": 0.644906, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_23", + "bdc_text": "handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_426", + "psc_text": "6: DE LIBRIS ET OFFICIIS ECCLESIASTICIS § 1 De veteri et novo testamento. Vetus Testamentum ideo dicitur, quia veniente Novo cessavit. De quo Apostolus meminit dicensCorinth. ii. 5, 17: 'vetera transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum [autem] Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo est prophetarum, in quo", + "candidate_score": 0.633941, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 7, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Matthaeum", + "max_score": 0.682538, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_29", + "bdc_text": "Atque dominum oro , faxit , ut animos alioqui coniunctos efficiat hoc communi donohoc communi dono am Rande nachgetragen. coniunctiores .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Matthaeum_window_164", + "psc_text": "Et in alio loco: Communicet autem is qui catechizatur verbo ei qui se catechizat in omni bono (Galat. VI, 6) : ut quorum discipuli metunt spiritualia, consortes eos faciant carnalium suorum: non in avaritia, sed in necessitate. Haec historice diximus. Caeterum secundum anagogen, non licet magistris aurum et argentum, et pecuniam quae in zonis est, possidere. Aurum saepe legimus, pro sensu; argentum, pro sermone; aes, pro voce; haec nobis non licet ab aliis accipere, sed data a Domino possidere. Neque haereticorum et philosophorum perversaeque doctrinae suscipere disciplinas, non saeculi pondere premi, neque duplici esse animo, neque pedes nostros mortiferis vinculis alligari, sed sanctam terram ingredientes, esse nudos; neque habere virgam quae vertatur in colubrum, neque in aliquo praesidio carnis inniti (Exod. IV, 7; IV Reg. XVIII), quia istius modi virga et baculus arundineus est (Isai. XXXVI), quem si paululum presseris, frangitur, et manum transforat incumbentis. (Vers. 11.) In quamcumque enim", + "candidate_score": 0.682538, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_29_31", + "bdc_text": "Atque dominum oro , faxit , ut animos alioqui coniunctos efficiat hoc communi donohoc communi dono am Rande nachgetragen. coniunctiores . Salutabis mihi virum et mea ipsi obsequia offeres . Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Matthaeum_window_164", + "psc_text": "Et in alio loco: Communicet autem is qui catechizatur verbo ei qui se catechizat in omni bono (Galat. VI, 6) : ut quorum discipuli metunt spiritualia, consortes eos faciant carnalium suorum: non in avaritia, sed in necessitate. Haec historice diximus. Caeterum secundum anagogen, non licet magistris aurum et argentum, et pecuniam quae in zonis est, possidere. Aurum saepe legimus, pro sensu; argentum, pro sermone; aes, pro voce; haec nobis non licet ab aliis accipere, sed data a Domino possidere. Neque haereticorum et philosophorum perversaeque doctrinae suscipere disciplinas, non saeculi pondere premi, neque duplici esse animo, neque pedes nostros mortiferis vinculis alligari, sed sanctam terram ingredientes, esse nudos; neque habere virgam quae vertatur in colubrum, neque in aliquo praesidio carnis inniti (Exod. IV, 7; IV Reg. XVIII), quia istius modi virga et baculus arundineus est (Isai. XXXVI), quem si paululum presseris, frangitur, et manum transforat incumbentis. (Vers. 11.) In quamcumque enim", + "candidate_score": 0.675804, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_8_10", + "bdc_text": "vgl. ebd. , Z. 8-28. . Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Matthaeum_window_0", + "psc_text": "prologus. 1-2 Plures fuisse, qui Evangelia scripserunt, et Lucas evangelista testatur, dicens: Quoniam quidem multi conati sunt ordinare narrationem rerum, quae in nobis completae sunt, sicut tradiderunt nobis, qui ab initio ipsi viderunt sermonem, et ministraverunt ei; et perseverantia usque ad praesens tempus monimenta declarant, quae a diversis auctoribus edita, diversarum haereseon fuere principia, ut est illud juxta Aegyptios, et Thomam, et Matthiam, et Bartholomaeum, duodecim quoque 3-4 apostolorum, et Basilidis atque Apellis, ac reliquorum, quos enumerare longissimum est: cum hoc tantum in praesentiarum necesse sit dicere, exstitisse quosdam, qui sine spiritu et gratia Dei conati sunt magis ordinare narrationem, quam historiae texere veritatem. Quibus jure potest illud propheticum coaptari: Vae qui prophetant de corde suo: qui ambulant post spiritum suum, qui dicunt: haec dicit Dominus; et Dominus non misit eos (Ezech. XIII, 3) . De quibus et Salvator in Evangelio Joannis loquitur: Omnes qui ante me venerunt fures fuerunt", + "candidate_score": 0.650981, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_15", + "bdc_text": "Non probo illos , qui ex ipso nobis novum pectoris scrinium fabricare statuuntGem äß kanonischem Recht trägt der Papst \"iura omnia in scrinio pectoris sui\" ;", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Matthaeum_window_565", + "psc_text": "Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil (Joan. I, 3) , in omnibus autem temporibus, etiam dies judicii sit: qua consequentia potest ejus ignorare partem, cujus totum noverit? Hoc quoque dicendum est: Quid est majus, notitia Patris, an judicii? Si majus novit, quomodo ignorat quod minus est? Scriptum legimus. Omnia quae Patris sunt, mihi tradita sunt (Luc. X, 22) . Si omnia Patris Filii sunt, qua ratione unius sibi diei notitiam reservavit, et noluit eam communicare cum Filio? Sed et hoc inferendum: Si novissimum diem temporum ignorat, ignorat et pene ultimum, et retrorsum omnes.Non enim potest fieri, ut qui primum ignorat, sciat quid secundum sit. Igitur quia probavimus non ignorare Filium [ Al. additur Dei] consummationis diem: causa reddenda est cur ignorare dicatur. Apostolus super Salvatore scribit: In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi (Coloss. II, 3) . Sunt ergo omnes thesauri in", + "candidate_score": 0.620755, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 8, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum", + "max_score": 0.681983, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_31_33", + "bdc_text": "Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 )", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_977", + "psc_text": "data sit (Gen. XIX). Haec nobis merita in illis Libris laudanda proponuntur, non ebrietas, non incestus (Deut. II, 9): sed cum hominis ejusdem et recte factum et peccatum scriptum invenimus, aliud insinuatur imitandum, aliud praecavendum. Porro si peccatum Loth, cui perhibitum est, antequam peccaret, justitiae testimonium (Sap. X, 6), non modo non decolorat divinitatem Dei vel scripturae illius veritatem, verum etiam laudandam diligendamque commendat, quod tanquam speculi fidelis nitor, admotarum sibi personarum non solum quae pulchra atque integra, verum etiam quae deformia vitiosaque sint, indicat; quanto magis factum Judae, quod cum sua nuru concubuit (Gen. XXXVIII, 13-18), nihil omnino affert, unde auctoritas sancta culpetur: quae in illis Libris fundata persistens, non tantum paucissimorum Manichaeorum calumniosas argutias, verum etiam gentilium tot tantorumque populorum horrendas inimicitias divino jure contemnit, quos pene jam totos a nefaria superstitione simulacrorum, ad unius Dei veri cultum christiano imperio subjugavit, edomito orbe terrarum, non violentia bellici certaminis,", + "candidate_score": 0.681983, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32_34", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_168", + "psc_text": "CAPUT V. De his enim libris dici potest, aliquid eos habere non consonum fortasse occultiori, et ad dignoscendum difficiliori veritati, quod aut sic remanserit, aut in posterioribus correctum sit, qui non praecipiendi auctoritate, sed proficiendi exercitatione scribuntur a nobis. Inter hos enim sumus, quibus idem apostolus dicit: Et si quid aliter sapitis, id quoque vobis Deus revelabit (Philipp. III, 15) . Quod genus litterarum non cum credendi necessitate, sed cum judicandi libertate legendum est. Cui tamen ne intercluderetur locus, et adimiretur posteris ad quaestiones difficiles tractandas atque versandas linguae ac stili saluberrimus labor, distincta est a posteriorum libris excellentia canonicae auctoritatis Veteris et Novi Testamenti, quae Apostolorum confirmata temporibus per successiones episcoporum et propagationes Ecclesiarum, tanquam in sede quadam sublimiter constituta est, cui serviat omnis fidelis et pius intellectus. Ibi si quid velut absurdum moverit, non licet dicere, Auctor hujus libri non tenuit veritatem: sed, aut codex mendosus est, aut", + "candidate_score": 0.673968, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_7_9", + "bdc_text": "Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ; vgl. ebd. , Z. 8-28. . Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_835", + "psc_text": "displicent ea quorum non capiunt utilitatem: veluti si surdus videns moveri labia loquentium, tanquam superfluos oris motus deformesque reprehenderet; vel si quisquam caecus laudata sibi aliqua domo, vellet palpando probare quod dicitur, et parietum laevitatem manu pertractans, in fenestras irrueret, easque velut inconvenientes illi aequalitati redargueret, cavernasque ruinosas putaret. CAPUT VIII. Jam vero facta Prophetarum etiam ipsa prophetica et mystica fuisse, quid agam ut intelligant, quorum mentes vanitas occupavit, ita ut putent credi a nobis etiam ipsum Deum aliquando in tenebris esse versatum, quia scriptum est, Tenebrae erant super abyssum (Gen. I, 2) : tanquam nos abyssum dicamus Deum, ubi tenebrae erant, quia lux ibi non erat, antequam Deus verbo faceret lucem? Sed quia non distinguunt inter lucem quod est ipse Deus, et lucem quam fecit Deus, ideo putant esse consequens, ut in tenebris ipse fuerit, antequam faceret lucem, cum tenebrae essent super abyssum, antequam diceret, Fiat lux; et facta", + "candidate_score": 0.660794, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_25_27", + "bdc_text": "Non sine sudore et labore ingenti illos conscripsi . Forte non probabunt illos quidam . Sed veritatem intrepide scripsi , veritatem deo adiuvante in finem usque tuebor .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1292", + "psc_text": "dici potuerit necne. Multa enim a majoribus vestris eloquiis Domini nostri inserta verba sunt, quae nomine signata ipsius cum ejus fide non congruant: praesertim quia, ut jam saepe probatum a nobis est, nec ab ipso haec sunt, nec ab ejus Apostolis scripta; sed multo post eorum assumptionem a nescio quibus et ipsis inter se non concordantibus semi-Judaeis per famas opinionesque comperta sunt: qui tamen omnia eadem in Apostolorum Domini conferentes nomina, vel eorum qui secuti Apostolos viderentur, errores ac mendacia sua secundum eos se scripsisse mentiti sunt. Sed videris: de hoc interim, ut inquam, capitulo tecum non nimium ego contenderim; cum mihi illud satis ad praesidium sit quod ante posui, et quod nec ipsis vobis negare licet, ante Domini nostri adventum Patriarchas omnes Israel et Prophetas tartareis in tenebris jacuisse pro meritis suis: unde si unquam liberati a Christo ad lumen reducti sunt, quid hoc ad odium attinet vitae ipsorum?", + "candidate_score": 0.658065, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_18_20", + "bdc_text": "An possit vulgari confessio ecclesiarum Helvetiaedas Erste Hel vetische Bekenntnis ; vgl . oben Nr. 1224 , 57-65. , ignoro . Vellem autem communi omnium consensu vulgari , et fortassis suo tempore et loco id fiet .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1059", + "psc_text": "Jam Thamar habitum mutet; nam et Commutans interpretatur Thamar: sed in ea prorsus nomen amaritudinis maneat; non illius amaritudinis in qua Domino fel ministravit, sed illius in qua Petrus amare flevit (Matth. XXVI, 75). Nam et Judas latine Confessio est. Confessioni ergo amaritudo misceatur, ut vera poenitentia praesignetur. Hac poenitentia fecundatur Ecclesia in omnibus gentibus constituta. Oportebat enim Christum pati, et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem (Luc. XXIV, 46, 47) . Nam et ipse habitus meretricius, confessio peccatorum est. Typum quippe jam Ecclesiae gerit Thamar, ex Gentibus evocatae, sedens cum hoc habitu ad portam Aenan, vel Aenaim, quod interpretatur Fontes. Cucurrit enim velut cervus ad fontes aquarum, pervenire ad semen Abrahae: illic a non agnoscente fetatur, quia de illa praedictum est, Populus quem non cognovi, servivit mihi (Psal. XVII, 45) . Accepit in occulto annulum, monile, et", + "candidate_score": 0.657933, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_13_15", + "bdc_text": "Quod si concordiae conditiones id possunt , ut nemo pro veritate contra Lutherum vel os aperiat , cum homo sit Lutherus , non deus , pereant concordiae conditiones . Ego agnosco Lutherum esse hominem , qui et falli possit et fallere , qui de errore admonendus sit et revocandus . Non probo illos , qui ex ipso nobis novum pectoris scrinium fabricare statuuntGem äß kanonischem Recht trägt der Papst \"iura omnia in scrinio pectoris sui\" ;", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_124", + "psc_text": "non legamus nos quod scriptum est propter nos: magis enim propter nos, quibus manifestatur, quam propter illos in quibus figurabatur. Bovem quippe et asinum, si necesse sit, unusquisque sine detrimento operis jungit: sapientem vero et stultum, non ut unus praecipiat, et alter obtemperet, sed pariter ex aequali potestate, ut annuntient verbum Dei, non sine scandalo quisquam comites facit. Itaque eamdem Scripturam tenemus, et tunc potestate praecipientem umbris tegendum, quod nunc aperiretur; et nunc auctoritate attestantem luce apertum, quod tunc tegebatur. De calvo autem et reburro (Levit. XIII, 40), quod eos immundos Lex dixerit, parum Faustus attenderat, aut in mendosum codicem inciderat. Sed utinam ipse calvam frontem habere voluisset, atque in ea crucem Christi figere non erubuisset: profecto Christum clamantem, Ego sum veritas (Joan. XIV, 6) , nec cum falsis vulneribus occubuisse, nec cum falsis cicatricibus resurrexisse credidisset. Quin etiam dicit: Ego fallere non didici; quod sentio loquor. Non est ergo", + "candidate_score": 0.654396, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_26_28", + "bdc_text": "Forte non probabunt illos quidam . Sed veritatem intrepide scripsi , veritatem deo adiuvante in finem usque tuebor . Hoc autem exemplar ea lege tibi dono , ut donum commune habeas cum clarissimo viro d. Petro GyronePeter Cyro. , scriba inclytae urbis vestrae .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_168", + "psc_text": "CAPUT V. De his enim libris dici potest, aliquid eos habere non consonum fortasse occultiori, et ad dignoscendum difficiliori veritati, quod aut sic remanserit, aut in posterioribus correctum sit, qui non praecipiendi auctoritate, sed proficiendi exercitatione scribuntur a nobis. Inter hos enim sumus, quibus idem apostolus dicit: Et si quid aliter sapitis, id quoque vobis Deus revelabit (Philipp. III, 15) . Quod genus litterarum non cum credendi necessitate, sed cum judicandi libertate legendum est. Cui tamen ne intercluderetur locus, et adimiretur posteris ad quaestiones difficiles tractandas atque versandas linguae ac stili saluberrimus labor, distincta est a posteriorum libris excellentia canonicae auctoritatis Veteris et Novi Testamenti, quae Apostolorum confirmata temporibus per successiones episcoporum et propagationes Ecclesiarum, tanquam in sede quadam sublimiter constituta est, cui serviat omnis fidelis et pius intellectus. Ibi si quid velut absurdum moverit, non licet dicere, Auctor hujus libri non tenuit veritatem: sed, aut codex mendosus est, aut", + "candidate_score": 0.653761, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_8_10", + "bdc_text": "vgl. ebd. , Z. 8-28. . Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_168", + "psc_text": "CAPUT V. De his enim libris dici potest, aliquid eos habere non consonum fortasse occultiori, et ad dignoscendum difficiliori veritati, quod aut sic remanserit, aut in posterioribus correctum sit, qui non praecipiendi auctoritate, sed proficiendi exercitatione scribuntur a nobis. Inter hos enim sumus, quibus idem apostolus dicit: Et si quid aliter sapitis, id quoque vobis Deus revelabit (Philipp. III, 15) . Quod genus litterarum non cum credendi necessitate, sed cum judicandi libertate legendum est. Cui tamen ne intercluderetur locus, et adimiretur posteris ad quaestiones difficiles tractandas atque versandas linguae ac stili saluberrimus labor, distincta est a posteriorum libris excellentia canonicae auctoritatis Veteris et Novi Testamenti, quae Apostolorum confirmata temporibus per successiones episcoporum et propagationes Ecclesiarum, tanquam in sede quadam sublimiter constituta est, cui serviat omnis fidelis et pius intellectus. Ibi si quid velut absurdum moverit, non licet dicere, Auctor hujus libri non tenuit veritatem: sed, aut codex mendosus est, aut", + "candidate_score": 0.65374, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_25_27", + "bdc_text": "Non sine sudore et labore ingenti illos conscripsi . Forte non probabunt illos quidam . Sed veritatem intrepide scripsi , veritatem deo adiuvante in finem usque tuebor .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_645", + "psc_text": "veritas per Jesum Christum facta est (Joan. 1, 17) . Denique ista, quae in recte vivente conscientia conservantur, fide per dilectionem operante complentur (Galat. V, 6): illa vero quae in promittente significatione versata sunt, rebus redditis transierunt. Ita et ipsa non soluta, sed adimpleta sunt; quia ea non irrita, nec fallacia Christus ostendit, cum id quod eorum significatione promittebatur exhibuit. CAPUT XIX. Non itaque, sicut Faustus opinatur, quaedam Dominus Jesus adimplevit, quae ab antiquis justis jam dicta erant ante Legem Moyseos, sicuti est, Non occides; quod non contrario redarguit, sed magis firmavit, cum et ab ira et a convicio revocavit (Exod. XX, 13, et Matth. V, 21, 22): quaedam vero solvit, quae propria videbantur legis Hebraeorum, sicuti est, Oculum pro oculo, dentem pro dente; quod videtur potius abstulisse quam confirmasse, eum ait, Ego autem dico vobis, non resistere malo, sed et si quis te percusserit in maxillam tuam dexteram, praebe", + "candidate_score": 0.653068, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_8_10", + "bdc_text": "vgl. ebd. , Z. 8-28. . Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_169", + "psc_text": "auctoritatis Veteris et Novi Testamenti, quae Apostolorum confirmata temporibus per successiones episcoporum et propagationes Ecclesiarum, tanquam in sede quadam sublimiter constituta est, cui serviat omnis fidelis et pius intellectus. Ibi si quid velut absurdum moverit, non licet dicere, Auctor hujus libri non tenuit veritatem: sed, aut codex mendosus est, aut interpres erravit, aut tu non intelligis. In opusculis autem posteriorum, quae libris innumerabilibus continentur, sed nullo modo illae sacratissimae canonicarum Scripturarum excellentiae coaequantur, etiam in quibuscumque eorum invenitur eadem veritas, longe tamen est impar auctoritas. Itaque in eis, si qua forte propterea dissonare putantur a vero, quia non ut dicta sunt intelliguntur, tamen liberum ibi habet lector auditorve judicium, quo vel approbet quod placuerit, vel improbet quod offenderit: et ideo cuncta ejusmodi nisi vel certa ratione, vel ex illa canonica auctoritate defendantur, ut demonstretur sive omnino ita esse, sive fieri potuisse quod vel disputatum ibi est, vel narratum; si cui", + "candidate_score": 0.648676, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_26_28", + "bdc_text": "Forte non probabunt illos quidam . Sed veritatem intrepide scripsi , veritatem deo adiuvante in finem usque tuebor . Hoc autem exemplar ea lege tibi dono , ut donum commune habeas cum clarissimo viro d. Petro GyronePeter Cyro. , scriba inclytae urbis vestrae .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_456", + "psc_text": "Veritas, quae nec fallacibus formis cum tenebrarum gente pugnavit, nec fallaci sanguine te redemit. LIBER SEXTUS DECIMUS. CAPUT PRIMUM. FAUSTUS dixit: Quare Moysen non accipitis, cum Christus dicat: Moyses de me scripsit; et si crederetis Moysi, crederetis et mihi (Joan. V, 46) ? Ego vero non solum Moysen de Christo scripsisse velim, sed omnes etiam Prophetas Judaeorum et Gentium. Quid enim hoc nostrae fidei noceret, aut quid non potius prodesset, si congrua et convenientia undique in Deum nostrum testimonia carperemus? Siquidem esset etiam tum liberum nobis, odio manente atque exsecratione superstitionis eorum, solas ab eisdem de Christo excerpere prophetias: adeo mihi contrarium non potest esse, si et Moyses, quamvis sit alienus a Christo, nonnihil tamen videatur scripsisse de Christo. An quisquam hominum non optaverit de spinis omnibus florem legere, de omni herba frugem, de muscis omnibus mel: quamvis nec muscas, nec gramen in cibum, nec spinas in coronae usurpemus ornatum?", + "candidate_score": 0.646298, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_26_28", + "bdc_text": "Forte non probabunt illos quidam . Sed veritatem intrepide scripsi , veritatem deo adiuvante in finem usque tuebor . Hoc autem exemplar ea lege tibi dono , ut donum commune habeas cum clarissimo viro d. Petro GyronePeter Cyro. , scriba inclytae urbis vestrae .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_562", + "psc_text": "discipulus veras cicatrices tetigit Christi, veram confiteri cogeris et carnem Christi. Ita Manichaeus non permanebis, si sic credas ut Thomas: infidelis autem remanebis, si nec sic credis ut Thomas (Joan. XX, 27, 28). LIBER DECIMUS SEPTIMUS. CAPUT PRIMUM. FAUSTUS dixit: Cur Legem non accipitis et Prophetas, cum Christus eos non se venisse solvere dixerit, sed adimplere (Matth. V, 17)? Quis hoc testatur dixisse Jesum? Matthaeus. Ubi dixisse? In monte. Quibus praesentibus? Petro, Andrea, Jacobo et Joanne, quatuor his tantum: caeteros enim necdum elegerat, nec ipsum Matthaeum. Ex his ergo quatuor unus, id est Joannes, Evangelium scripsit? Ita. Alicubi hoc ipse commemorat? Nusquam. Quomodo ergo quod Joannes non testatur qui fuit in monte, Matthaeus hoc scripsit qui longo intervallo, postquam Jesus de monte descendit, secutus est eum? Ac per hoc de hoc ipso primo ambigitur, utrum Jesus tale aliquid dixerit, quia testis idoneus tacet, loquitur autem minus idoneus: ut interim permiserimus", + "candidate_score": 0.641254, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_4_6", + "bdc_text": "Cum enim ipsi , quod scripserasSiehe oben Nr. 1224 , 29-44. , suggererem , ille dixit se homini satisfacturum . De aliis ne sis sollicitus . Interim modestia tua novit seni aliquid condonare .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1284", + "psc_text": "idem noster Dominus, et ipso eodem die secum futurum dixit eum in paradiso Patris sui (Luc. XXIII, 43), quisquam inviderit, aut inhumanus adeo esse potest, ut hoc ei displiceat tantae benignitatis officium. Sed tamen non idcirco dicemus et latronum vitas ac mores nobis probabiles esse debere, quia Jesus latroni indulgentiam dederit; aut quia publicanis et meretricibus ignoverit errata, dixeritque quod etiam praecederent ipsi ad regnum coelorum eos qui se superbe gesserunt (Matth. XXI, 31). In injustitia namque et in adulterio deprehensam mulierem quamdam Judaeis accusantibus absolvit ipse, praecipiens ei ut jam peccare desineret (Joan. VIII, 3-11). Quapropter si horum tale quid et circa Abraham egit, et Isaac, et Jacob, ipsi gratias: decet eum talia operari circa animas, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos (Matth. V, 45). Sed hoc tamen mihi unum in opinione hac vestra molestum est, cur id de Judaeorum", + "candidate_score": 0.639822, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_7", + "bdc_text": "Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ;", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_459", + "psc_text": "testatus sit, ita etiam illud doceas, quaenam sint ea quae scripsit. Nam ego quidem Scripturas ejus perscrutatus, ut jussum est, nullas ibidem de Christo prophetias inveni; sive quia nullae sunt, sive quia intelligere ipse non potui. Unde in ingenti positus aestu, ratione cogebar in alterum e duobus; ut aut falsum pronuntiarem capitulum hoc, aut mendacem Jesum. Sed id quidem alienum pietatis erat, Deum existimare mentitum. Rectius ergo visum est, scriptoribus ascribere falsitatem, quam veritatis auctori mendacium. Quippe cum et ipsum dicentem audirem, fures fuisse et latrones omnes qui venerunt ante se (Joan. X, 8): qua sententia primum omnium video feriri Moysen. Ad haec, et cum majestatem suam loquenti eidem, ubi se mundi lumen appellat, Judaei indignantes reclamarent, Quia tu de te testificaris, testimonium tuum non est verum: non eum video prosecutum, ubi maxime locus exigebat, ut diceret de se prophetasse Moysen; sed tanquam revera alienus et nullum habens ex eorum", + "candidate_score": 0.639189, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_7", + "bdc_text": "Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ;", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_378", + "psc_text": "quod Paulus non timuit dicere peccatum? Plane hoc Propheta et praevidere debuit, et praedicere, paratus ab haereticis cum Apostolo reprehendi. Quisquis enim reprehenderit Prophetam dixisse, maledictum; cogitur reprehendere Apostolum dixisse, peccatum: nam utique maledictum comes peccati est. CAPUT VI. Nec ideo major invidia est, quod addiderit, Deo, ut diceret, Maledictus Deo omnis qui pependerit in ligno. Nisi enim Deus odisset peccatum, et mortem nostram, non ad eam suscipiendam atque delendam Filium suum mitteret. Quid ergo mirum, si maledictum est Deo, quod odit Deus? Tanto enim libentius nobis donat immortalitatem, quae futura est Christo veniente, quanto misericordius odit mortem nostram, quae in ligno pependit Christo moriente. Quod autem additum est, omnis, ut diceretur, Maledictus omnis qui in ligno pependerit, non sane Moyses minus praevidit etiam justos in cruce futuros, sed bene praevidit haereticos veram mortem Domini negaturos, et ideo volentes ab hoc maledicto Christum sejungere, ut a mortis etiam veritate sejungerent.", + "candidate_score": 0.636855, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_7", + "bdc_text": "Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ;", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_365", + "psc_text": "Filium Dei, qui nostrae salutis causa pependit in ligno, diro devotationis convicio lacessivit: utrum volens, an casu, tu videris. Neutro enim horum excusatus erit aut commendatus, ut debeat accipi. Ait enim maledictum esse omnem qui pendet in ligno (Deut. XXI, 23). Hunc ergo tu vis ut accipiam, huic ut credam: cum si divinus fuit, constet eum scientem volentemque maledixisse Christo; si vero nolens nesciensque maledixerit, constet eum non fuisse divinum. Tu ergo elige utrumvis, aut Moysen prophetam non fuisse, et imprudentia peccasse, ut dum aliis ex more suo maledicit, nesciens blasphemaverit et Deum; aut fuisse quidem divinum, nec futura haec ignoravisse, sed invidentem tamen nostrae saluti, quae futura erat ex ligno, in ejus auctorem maledici oris sui venena prompsisse. Et quis ergo credat hunc vidisse aut cognovisse Patrem, qui sic laceraverit Filium: hunc adventum Filii potuisse praedicere, qui ascensionis ejus ignoraverit exitum? Huc accedit, quod illud etiam considero, quam late", + "candidate_score": 0.630278, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_7", + "bdc_text": "Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ;", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_366", + "psc_text": "ignoravisse, sed invidentem tamen nostrae saluti, quae futura erat ex ligno, in ejus auctorem maledici oris sui venena prompsisse. Et quis ergo credat hunc vidisse aut cognovisse Patrem, qui sic laceraverit Filium: hunc adventum Filii potuisse praedicere, qui ascensionis ejus ignoraverit exitum? Huc accedit, quod illud etiam considero, quam late hoc sit sparsum convicium, quamque multa comprehendat et violet: ut omnes etiam tangat justos et martyres, quotquot similis passionis exitu defuncti sunt vita, ut Petrus, et Andreas, ac reliqui ejusdem sortis. Quos nisi Moyses aut ut non propheta, nescisset, aut ut malignus odisset, si fuit propheta, non tam crudelis devotationis contumelia lacerasset. Neque enim vulgo saltem eos maledictos dicit, id est, apud homines tantum, sed maledictos Deo. Quod si ita est, unde jam benedictionis relinquetur spes vel Christo, vel Apostolis, vel ipsis nobis, si nominis ejus causa crucifigi contingat? Quam denique imprudens erat et vacans inspiratione divina, ut cogitare nequiverit", + "candidate_score": 0.629539, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_3_5", + "bdc_text": "Froschouerus illi satisfaciet . Cum enim ipsi , quod scripserasSiehe oben Nr. 1224 , 29-44. , suggererem , ille dixit se homini satisfacturum . De aliis ne sis sollicitus .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_605", + "psc_text": "porcinae abstinentia tibi conscius gaudes? An denique de victimarum sanguine et holocaustorum nidoribus Judaeorum te exsaturasse Deum exsultas? Quod si horum fecisti nihil, quid ita Christum non venisse Legem solvere, sed adimplere contendis? CAPUT V. Quare indeficientes ego praeceptori meo refero gratias, qui me similiter labentem retinuit, ut essem hodie Christianus. Nam ego quoque, cum capitulum hoc imprudens legerem, quemadmodum tu, pene ieram in consilium Judaeus fieri. Nec immerito: etenim si Christus Legem non venit solvere, sed adimplere, adimpletio autem nunquam in vase inani dicitur, sed in semo, solus mihi videbatur Israelita posse Christianus fieri, qui refertus maxima ex parte Lege ac Prophetis, ad Christum veniret, replendus eo cujus adhuc videretur esse capacior; si tamen et ipse priora non solveret: alioquin nec circa eum adimpletio haec esset, sed exhaustio. At ego ex Gentibus veniens, incassum me accessisse putabam ad Christum, quia nihil tale afferrem, quod in me de suis posset", + "candidate_score": 0.628241, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_27", + "bdc_text": "Sed veritatem intrepide scripsi , veritatem deo adiuvante in finem usque tuebor .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_645", + "psc_text": "veritas per Jesum Christum facta est (Joan. 1, 17) . Denique ista, quae in recte vivente conscientia conservantur, fide per dilectionem operante complentur (Galat. V, 6): illa vero quae in promittente significatione versata sunt, rebus redditis transierunt. Ita et ipsa non soluta, sed adimpleta sunt; quia ea non irrita, nec fallacia Christus ostendit, cum id quod eorum significatione promittebatur exhibuit. CAPUT XIX. Non itaque, sicut Faustus opinatur, quaedam Dominus Jesus adimplevit, quae ab antiquis justis jam dicta erant ante Legem Moyseos, sicuti est, Non occides; quod non contrario redarguit, sed magis firmavit, cum et ab ira et a convicio revocavit (Exod. XX, 13, et Matth. V, 21, 22): quaedam vero solvit, quae propria videbantur legis Hebraeorum, sicuti est, Oculum pro oculo, dentem pro dente; quod videtur potius abstulisse quam confirmasse, eum ait, Ego autem dico vobis, non resistere malo, sed et si quis te percusserit in maxillam tuam dexteram, praebe", + "candidate_score": 0.62132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_774", + "psc_text": "occultum in occultis, ubi Deus agat justissimum examen judicii sui, ut quorumdam mentes excaecentur, quorumdam illuminentur: cui verissime dictum est, Judicia tua abyssus multa (Psal. XXXV, 7) . Cujus profunditatis impenetrabilem altitudinem Apostolus admiratus, exclamat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, etc. (Rom. XI, 33)! CAPUT III. Vos autem non valentes discernere quid faciat Deus beneficio, quid judicio, quia et a corde et ab ore vestro longe est Psalterium nostrum, ubi dicitur, Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine (Psal. C, 1) ; quidquid vos pro infirmitate humanae mortalitatis offenderit, alienatis omnino ab arbitrio et judicio Dei veri: videlicet habentes paratum alterum deum malum, quem vobis non veritas ostendit, sed vanitas fingit, cui tribuatis non solum quidquid facitis injuste, verum etiam quidquid patimini juste; ita Deo tribuentes beneficia donorum, et ei auferentes judicia poenarum, quasi de alio dixerit Christus quod praeparaverit ignem aeternum malis (Matth.", + "candidate_score": 0.619537, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 9, + "cf_id": "cf041", + "work_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita", + "max_score": 0.681616, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_10_12", + "bdc_text": "Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1265", + "psc_text": "Sed de his maxima quaestio nata est et tumultus, ita ut universalis synodus ageretur. Ego vero legens Nestorii libros, quae intellexisse comperi hunc virum, et cum veritate conspexi, neque pro ejus inimicitiis, neque pro gratia alterius explanabo. Non mihi videtur Nestorius, neque Samosatenum secutus Paulum, neque Photinum, neque omnino purum hominem dixisse Christum; sed sermonem tantummodo quasi metuendum expavisse; et hoc passum, quia decenter non erat eruditus. Qui dum naturaliter eloquens fuisset, se putabat doctum, et libris antiquorum interpretum dedignabatur incumbere, omniumque se meliorem putabat esse: ignorans quia in catholica Joannis Epistola in antiquis exemplaribus habeatur: Omnis spiritus qui solvit Jesum a Deo non est (I Joan. IV, 3) . Hunc enim sensum ex veteribus exemplaribus abstulerunt, qui separare volunt ab hominis dispensatione divinitatem. Quapropter veteres interpretes hoc ipsum dedignati sunt [ ms. Theod., designaverunt], quia aliqui adulterati sunt hanc epistolam, solvere hominem a Deo volentes. Est enim humanitas 376", + "candidate_score": 0.681616, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11_13", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus . Quod si concordiae conditiones id possunt , ut nemo pro veritate contra Lutherum vel os aperiat , cum homo sit Lutherus , non deus , pereant concordiae conditiones .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1265", + "psc_text": "Sed de his maxima quaestio nata est et tumultus, ita ut universalis synodus ageretur. Ego vero legens Nestorii libros, quae intellexisse comperi hunc virum, et cum veritate conspexi, neque pro ejus inimicitiis, neque pro gratia alterius explanabo. Non mihi videtur Nestorius, neque Samosatenum secutus Paulum, neque Photinum, neque omnino purum hominem dixisse Christum; sed sermonem tantummodo quasi metuendum expavisse; et hoc passum, quia decenter non erat eruditus. Qui dum naturaliter eloquens fuisset, se putabat doctum, et libris antiquorum interpretum dedignabatur incumbere, omniumque se meliorem putabat esse: ignorans quia in catholica Joannis Epistola in antiquis exemplaribus habeatur: Omnis spiritus qui solvit Jesum a Deo non est (I Joan. IV, 3) . Hunc enim sensum ex veteribus exemplaribus abstulerunt, qui separare volunt ab hominis dispensatione divinitatem. Quapropter veteres interpretes hoc ipsum dedignati sunt [ ms. Theod., designaverunt], quia aliqui adulterati sunt hanc epistolam, solvere hominem a Deo volentes. Est enim humanitas 376", + "candidate_score": 0.679203, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_25_27", + "bdc_text": "Non sine sudore et labore ingenti illos conscripsi . Forte non probabunt illos quidam . Sed veritatem intrepide scripsi , veritatem deo adiuvante in finem usque tuebor .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_291", + "psc_text": "barbaros qui veritatem hactenus ignorabant. Certum namque est quia qui veritatem ignorat, neque Deum scire potest. Verumtamen, sicut praedictum est, etiam barbari per me fidelem ministrum recognoverunt, et Dominum metuere didicerunt, quem utique protectorem meum ubique ac provisorem ipsis operibus est ostensum. Unde praecipue etiam Deum sciunt. Et illi quidem 241 propter nostrum timorem reverentur Deum. Vos autem, qui sancta mysteria ejus clementiae proferre debetis, non dicam custodire, sed nihil agere, nisi quae ad contentionem noscuntur et odia pertinere, et, ut absolute dicam, quae ad humani generis tendere videntur interitum. Sed festinate, sicuti dixi, ad nos venire continuo, scientes quoniam omni virtute agere conabor, quatenus quae in lege Dei sunt, ea praecipue sine aliqua titubatione serventur. Quibus utique neque vituperatio, neque mala superstitio poterit implicari, dispersis utique, ac palam contritis, et penitus exterminatis sacratissimae legis inimicis, qui sub schemate sancti nominis blasphemias varias et diversas injiciunt. SOCRATES, lib. I, c.", + "candidate_score": 0.659506, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_27", + "bdc_text": "Sed veritatem intrepide scripsi , veritatem deo adiuvante in finem usque tuebor .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_291", + "psc_text": "barbaros qui veritatem hactenus ignorabant. Certum namque est quia qui veritatem ignorat, neque Deum scire potest. Verumtamen, sicut praedictum est, etiam barbari per me fidelem ministrum recognoverunt, et Dominum metuere didicerunt, quem utique protectorem meum ubique ac provisorem ipsis operibus est ostensum. Unde praecipue etiam Deum sciunt. Et illi quidem 241 propter nostrum timorem reverentur Deum. Vos autem, qui sancta mysteria ejus clementiae proferre debetis, non dicam custodire, sed nihil agere, nisi quae ad contentionem noscuntur et odia pertinere, et, ut absolute dicam, quae ad humani generis tendere videntur interitum. Sed festinate, sicuti dixi, ad nos venire continuo, scientes quoniam omni virtute agere conabor, quatenus quae in lege Dei sunt, ea praecipue sine aliqua titubatione serventur. Quibus utique neque vituperatio, neque mala superstitio poterit implicari, dispersis utique, ac palam contritis, et penitus exterminatis sacratissimae legis inimicis, qui sub schemate sancti nominis blasphemias varias et diversas injiciunt. SOCRATES, lib. I, c.", + "candidate_score": 0.621749, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 10, + "cf_id": "cf037", + "work_id": "058_Gennadius-Massiliensis_De-scriptoribus-ecclesiasticis", + "max_score": 0.680893, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34_36", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem .", + "psc_chunk_id": "058_Gennadius-Massiliensis_De-scriptoribus-ecclesiasticis_window_0", + "psc_text": "De scriptoribus ecclesiasticis HIERONYMUS noster litteris Graecis ac Latinis Romae apprime eruditus, presbyter quoque ibidem ordinatus est. Porro ad Bethleem oppidum juvenis advenit: ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Inter caetera operum suorum opuscula, usque ad Theodosii XIV imperii annum a beato Petro sumens exordium, usque in semetipsum de Viris illustribus scripsit. Innumeris praeterea libris apostolorum prophetarumque constructionibus editis, immobilem catholicae turrim Ecclesiae contra perfidorum jacula consummavit. Litteris quoque Hebraicis atque Chaldaicis ita edoctus, ut omnes Testamenti Veteris libros, ex Hebraeorum scilicet codicibus, verteret in Latinum. Danielem quoque prophetam Chaldaico stylo locutum, et Job justum Arabico, in Romanam linguam utrumque auctorem perfecta interpretatione mutaverit. Matthaei nihilominus Evangelium ex Hebraeo fecit esse Romanum. Namque mentis corporisque virginitatem et delictorum poenitentiam praedicans atque custodiens, solus omnium Romanorum omnes 16 prophetarum commentatus est libros. In sanctis praeterea librorum suorum prologis, ita se luculentissimum interpretem, et immensis epistolarum suarum voluminibus nervosum", + "candidate_score": 0.680893, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "058_Gennadius-Massiliensis_De-scriptoribus-ecclesiasticis_window_0", + "psc_text": "De scriptoribus ecclesiasticis HIERONYMUS noster litteris Graecis ac Latinis Romae apprime eruditus, presbyter quoque ibidem ordinatus est. Porro ad Bethleem oppidum juvenis advenit: ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Inter caetera operum suorum opuscula, usque ad Theodosii XIV imperii annum a beato Petro sumens exordium, usque in semetipsum de Viris illustribus scripsit. Innumeris praeterea libris apostolorum prophetarumque constructionibus editis, immobilem catholicae turrim Ecclesiae contra perfidorum jacula consummavit. Litteris quoque Hebraicis atque Chaldaicis ita edoctus, ut omnes Testamenti Veteris libros, ex Hebraeorum scilicet codicibus, verteret in Latinum. Danielem quoque prophetam Chaldaico stylo locutum, et Job justum Arabico, in Romanam linguam utrumque auctorem perfecta interpretatione mutaverit. Matthaei nihilominus Evangelium ex Hebraeo fecit esse Romanum. Namque mentis corporisque virginitatem et delictorum poenitentiam praedicans atque custodiens, solus omnium Romanorum omnes 16 prophetarum commentatus est libros. In sanctis praeterea librorum suorum prologis, ita se luculentissimum interpretem, et immensis epistolarum suarum voluminibus nervosum", + "candidate_score": 0.665722, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33_35", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. .", + "psc_chunk_id": "058_Gennadius-Massiliensis_De-scriptoribus-ecclesiasticis_window_0", + "psc_text": "De scriptoribus ecclesiasticis HIERONYMUS noster litteris Graecis ac Latinis Romae apprime eruditus, presbyter quoque ibidem ordinatus est. Porro ad Bethleem oppidum juvenis advenit: ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Inter caetera operum suorum opuscula, usque ad Theodosii XIV imperii annum a beato Petro sumens exordium, usque in semetipsum de Viris illustribus scripsit. Innumeris praeterea libris apostolorum prophetarumque constructionibus editis, immobilem catholicae turrim Ecclesiae contra perfidorum jacula consummavit. Litteris quoque Hebraicis atque Chaldaicis ita edoctus, ut omnes Testamenti Veteris libros, ex Hebraeorum scilicet codicibus, verteret in Latinum. Danielem quoque prophetam Chaldaico stylo locutum, et Job justum Arabico, in Romanam linguam utrumque auctorem perfecta interpretatione mutaverit. Matthaei nihilominus Evangelium ex Hebraeo fecit esse Romanum. Namque mentis corporisque virginitatem et delictorum poenitentiam praedicans atque custodiens, solus omnium Romanorum omnes 16 prophetarum commentatus est libros. In sanctis praeterea librorum suorum prologis, ita se luculentissimum interpretem, et immensis epistolarum suarum voluminibus nervosum", + "candidate_score": 0.659463, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_35_37", + "bdc_text": "vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem . Vale , Eberharte mi , et tibi de me quod de fratre polliceberis .", + "psc_chunk_id": "058_Gennadius-Massiliensis_De-scriptoribus-ecclesiasticis_window_0", + "psc_text": "De scriptoribus ecclesiasticis HIERONYMUS noster litteris Graecis ac Latinis Romae apprime eruditus, presbyter quoque ibidem ordinatus est. Porro ad Bethleem oppidum juvenis advenit: ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Inter caetera operum suorum opuscula, usque ad Theodosii XIV imperii annum a beato Petro sumens exordium, usque in semetipsum de Viris illustribus scripsit. Innumeris praeterea libris apostolorum prophetarumque constructionibus editis, immobilem catholicae turrim Ecclesiae contra perfidorum jacula consummavit. Litteris quoque Hebraicis atque Chaldaicis ita edoctus, ut omnes Testamenti Veteris libros, ex Hebraeorum scilicet codicibus, verteret in Latinum. Danielem quoque prophetam Chaldaico stylo locutum, et Job justum Arabico, in Romanam linguam utrumque auctorem perfecta interpretatione mutaverit. Matthaei nihilominus Evangelium ex Hebraeo fecit esse Romanum. Namque mentis corporisque virginitatem et delictorum poenitentiam praedicans atque custodiens, solus omnium Romanorum omnes 16 prophetarum commentatus est libros. In sanctis praeterea librorum suorum prologis, ita se luculentissimum interpretem, et immensis epistolarum suarum voluminibus nervosum", + "candidate_score": 0.651048, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_28", + "bdc_text": "Hoc autem exemplar ea lege tibi dono , ut donum commune habeas cum clarissimo viro d. Petro GyronePeter Cyro. , scriba inclytae urbis vestrae .", + "psc_chunk_id": "058_Gennadius-Massiliensis_De-scriptoribus-ecclesiasticis_window_0", + "psc_text": "De scriptoribus ecclesiasticis HIERONYMUS noster litteris Graecis ac Latinis Romae apprime eruditus, presbyter quoque ibidem ordinatus est. Porro ad Bethleem oppidum juvenis advenit: ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Inter caetera operum suorum opuscula, usque ad Theodosii XIV imperii annum a beato Petro sumens exordium, usque in semetipsum de Viris illustribus scripsit. Innumeris praeterea libris apostolorum prophetarumque constructionibus editis, immobilem catholicae turrim Ecclesiae contra perfidorum jacula consummavit. Litteris quoque Hebraicis atque Chaldaicis ita edoctus, ut omnes Testamenti Veteris libros, ex Hebraeorum scilicet codicibus, verteret in Latinum. Danielem quoque prophetam Chaldaico stylo locutum, et Job justum Arabico, in Romanam linguam utrumque auctorem perfecta interpretatione mutaverit. Matthaei nihilominus Evangelium ex Hebraeo fecit esse Romanum. Namque mentis corporisque virginitatem et delictorum poenitentiam praedicans atque custodiens, solus omnium Romanorum omnes 16 prophetarum commentatus est libros. In sanctis praeterea librorum suorum prologis, ita se luculentissimum interpretem, et immensis epistolarum suarum voluminibus nervosum", + "candidate_score": 0.612021, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 11, + "cf_id": "cf040", + "work_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum", + "max_score": 0.680872, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_31_33", + "bdc_text": "Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 )", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_103", + "psc_text": "38. Sciendum tamen est, quod et alii libri sunt, qui non canonici, sed Ecclesiastici a majoribus appellati sunt, id est, Sapientia, quae dicitur Salomomonis, 101 et alia Sapientia, quae dicitur filii Syrach, qui liber apud Latinos hoc ipso generali vocabulo Ecclesiasticus appellatur, quo vocabulo non auctor libelli, sed Scripturae qualitas cognominata est. Ejusdem vero ordinis libellus est Tobiae et Judith, et Machabaeorum libri. In novo vero Testamento libellus, qui dicitur Pastoris sive Hermes: qui appellatur Duae viae, vel Judicium Petri. Quae omnia legi quidem in Ecclesiis voluerunt, non tamen proferri ad auctoritatem ex his fidei confirmandam. Caeteras vero Scripturas apocryphas nominarunt, quas in Ecclesiis legi noluerunt. Haec nobis a Patribus tradita sunt, quae (ut dixi) opportunum visum est hoc in loco designare, ad instructionem eorum qui prima sibi Ecclesiae ac fidei elementa suscipiunt, ut sciant, ex quibus sibi fontibus verbi Dei haurienda sint pocula. 39. Tenet deinde ratio fidei, SANCTAM", + "candidate_score": 0.680872, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34_36", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem .", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_101", + "psc_text": "Sanctus est, qui in veteri Testamento Legem et Prophetas, in novo Evangelia, et Apostolos inspiravit. Unde et 100 Apostolus dicit: Omnis scriptura divinitus inspirata, utilis est ad docendum (2. Tim. 3.) . Et ideo, quae sunt novi ac veteris Testamenti volumina, quae secundum majorum traditionem per ipsum Spiritum Sanctum inspirata creduntur, et Ecclesiis Christi tradita, competens videtur hoc in loco evidenti numero, sicut ex Patrum monumentis accepimus, designare. 37. Itaque veteris Testamenti, omnium primo Moysi quinque libri sunt traditi, Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium. Post haec Jesus Nave, Judicum simul cum Ruth. Quatuor post haec Regnorum libri, quos Hebraei duos numerant: Paralipomenon, qui dierum dicitur liber: et Esdrae duo, qui apud illos singuli computantur, et Hester. Prophetarum vero Esaias, Jeremias, Ezechiel, et Daniel: praeterea duodecim Prophetarum liber unus. Job quoque, et Psalmi David singuli sunt libri. Salomon vero tres Ecclesiis tradidit, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica Canticorum. In his concluserunt numerum librorum", + "candidate_score": 0.667549, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33_35", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. .", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_102", + "psc_text": "numerant: Paralipomenon, qui dierum dicitur liber: et Esdrae duo, qui apud illos singuli computantur, et Hester. Prophetarum vero Esaias, Jeremias, Ezechiel, et Daniel: praeterea duodecim Prophetarum liber unus. Job quoque, et Psalmi David singuli sunt libri. Salomon vero tres Ecclesiis tradidit, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica Canticorum. In his concluserunt numerum librorum veteris Testamenti. Novi vero quatuor Evangelia, Matthaei, Marci, Lucae, et Joannis. Actus Apostolorum, quos describit Lucas. Pauli Apostoli Epistolae quatuordecim. Petri Apostoli duae. Jacobi fratris Domini et Apostoli una. Judae una. Joannis tres. Apocalypsis Joannis. Haec sunt quae Patres intra canonem concluserunt, et ex quibus fidei nostrae assertiones constare voluerunt. 38. Sciendum tamen est, quod et alii libri sunt, qui non canonici, sed Ecclesiastici a majoribus appellati sunt, id est, Sapientia, quae dicitur Salomomonis, 101 et alia Sapientia, quae dicitur filii Syrach, qui liber apud Latinos hoc ipso generali vocabulo Ecclesiasticus appellatur, quo vocabulo non auctor libelli, sed Scripturae qualitas", + "candidate_score": 0.65919, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_102", + "psc_text": "numerant: Paralipomenon, qui dierum dicitur liber: et Esdrae duo, qui apud illos singuli computantur, et Hester. Prophetarum vero Esaias, Jeremias, Ezechiel, et Daniel: praeterea duodecim Prophetarum liber unus. Job quoque, et Psalmi David singuli sunt libri. Salomon vero tres Ecclesiis tradidit, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica Canticorum. In his concluserunt numerum librorum veteris Testamenti. Novi vero quatuor Evangelia, Matthaei, Marci, Lucae, et Joannis. Actus Apostolorum, quos describit Lucas. Pauli Apostoli Epistolae quatuordecim. Petri Apostoli duae. Jacobi fratris Domini et Apostoli una. Judae una. Joannis tres. Apocalypsis Joannis. Haec sunt quae Patres intra canonem concluserunt, et ex quibus fidei nostrae assertiones constare voluerunt. 38. Sciendum tamen est, quod et alii libri sunt, qui non canonici, sed Ecclesiastici a majoribus appellati sunt, id est, Sapientia, quae dicitur Salomomonis, 101 et alia Sapientia, quae dicitur filii Syrach, qui liber apud Latinos hoc ipso generali vocabulo Ecclesiasticus appellatur, quo vocabulo non auctor libelli, sed Scripturae qualitas", + "candidate_score": 0.655026, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_22_24", + "bdc_text": "duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 ) handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ; vgl. HBD27 , 11f und oben Nr. 1233f. .", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_102", + "psc_text": "numerant: Paralipomenon, qui dierum dicitur liber: et Esdrae duo, qui apud illos singuli computantur, et Hester. Prophetarum vero Esaias, Jeremias, Ezechiel, et Daniel: praeterea duodecim Prophetarum liber unus. Job quoque, et Psalmi David singuli sunt libri. Salomon vero tres Ecclesiis tradidit, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica Canticorum. In his concluserunt numerum librorum veteris Testamenti. Novi vero quatuor Evangelia, Matthaei, Marci, Lucae, et Joannis. Actus Apostolorum, quos describit Lucas. Pauli Apostoli Epistolae quatuordecim. Petri Apostoli duae. Jacobi fratris Domini et Apostoli una. Judae una. Joannis tres. Apocalypsis Joannis. Haec sunt quae Patres intra canonem concluserunt, et ex quibus fidei nostrae assertiones constare voluerunt. 38. Sciendum tamen est, quod et alii libri sunt, qui non canonici, sed Ecclesiastici a majoribus appellati sunt, id est, Sapientia, quae dicitur Salomomonis, 101 et alia Sapientia, quae dicitur filii Syrach, qui liber apud Latinos hoc ipso generali vocabulo Ecclesiasticus appellatur, quo vocabulo non auctor libelli, sed Scripturae qualitas", + "candidate_score": 0.653062, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_101", + "psc_text": "Sanctus est, qui in veteri Testamento Legem et Prophetas, in novo Evangelia, et Apostolos inspiravit. Unde et 100 Apostolus dicit: Omnis scriptura divinitus inspirata, utilis est ad docendum (2. Tim. 3.) . Et ideo, quae sunt novi ac veteris Testamenti volumina, quae secundum majorum traditionem per ipsum Spiritum Sanctum inspirata creduntur, et Ecclesiis Christi tradita, competens videtur hoc in loco evidenti numero, sicut ex Patrum monumentis accepimus, designare. 37. Itaque veteris Testamenti, omnium primo Moysi quinque libri sunt traditi, Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium. Post haec Jesus Nave, Judicum simul cum Ruth. Quatuor post haec Regnorum libri, quos Hebraei duos numerant: Paralipomenon, qui dierum dicitur liber: et Esdrae duo, qui apud illos singuli computantur, et Hester. Prophetarum vero Esaias, Jeremias, Ezechiel, et Daniel: praeterea duodecim Prophetarum liber unus. Job quoque, et Psalmi David singuli sunt libri. Salomon vero tres Ecclesiis tradidit, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica Canticorum. In his concluserunt numerum librorum", + "candidate_score": 0.649575, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_8_10", + "bdc_text": "vgl. ebd. , Z. 8-28. . Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_101", + "psc_text": "Sanctus est, qui in veteri Testamento Legem et Prophetas, in novo Evangelia, et Apostolos inspiravit. Unde et 100 Apostolus dicit: Omnis scriptura divinitus inspirata, utilis est ad docendum (2. Tim. 3.) . Et ideo, quae sunt novi ac veteris Testamenti volumina, quae secundum majorum traditionem per ipsum Spiritum Sanctum inspirata creduntur, et Ecclesiis Christi tradita, competens videtur hoc in loco evidenti numero, sicut ex Patrum monumentis accepimus, designare. 37. Itaque veteris Testamenti, omnium primo Moysi quinque libri sunt traditi, Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium. Post haec Jesus Nave, Judicum simul cum Ruth. Quatuor post haec Regnorum libri, quos Hebraei duos numerant: Paralipomenon, qui dierum dicitur liber: et Esdrae duo, qui apud illos singuli computantur, et Hester. Prophetarum vero Esaias, Jeremias, Ezechiel, et Daniel: praeterea duodecim Prophetarum liber unus. Job quoque, et Psalmi David singuli sunt libri. Salomon vero tres Ecclesiis tradidit, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica Canticorum. In his concluserunt numerum librorum", + "candidate_score": 0.649301, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_22", + "bdc_text": "duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 )", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_102", + "psc_text": "numerant: Paralipomenon, qui dierum dicitur liber: et Esdrae duo, qui apud illos singuli computantur, et Hester. Prophetarum vero Esaias, Jeremias, Ezechiel, et Daniel: praeterea duodecim Prophetarum liber unus. Job quoque, et Psalmi David singuli sunt libri. Salomon vero tres Ecclesiis tradidit, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica Canticorum. In his concluserunt numerum librorum veteris Testamenti. Novi vero quatuor Evangelia, Matthaei, Marci, Lucae, et Joannis. Actus Apostolorum, quos describit Lucas. Pauli Apostoli Epistolae quatuordecim. Petri Apostoli duae. Jacobi fratris Domini et Apostoli una. Judae una. Joannis tres. Apocalypsis Joannis. Haec sunt quae Patres intra canonem concluserunt, et ex quibus fidei nostrae assertiones constare voluerunt. 38. Sciendum tamen est, quod et alii libri sunt, qui non canonici, sed Ecclesiastici a majoribus appellati sunt, id est, Sapientia, quae dicitur Salomomonis, 101 et alia Sapientia, quae dicitur filii Syrach, qui liber apud Latinos hoc ipso generali vocabulo Ecclesiasticus appellatur, quo vocabulo non auctor libelli, sed Scripturae qualitas", + "candidate_score": 0.638459, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 12, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Josue", + "max_score": 0.680085, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32_34", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Josue_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM JOSUE BEN NUN. Tandem finito Pentateucho Mosi, velut grandi fenore liberati, ad Jesum filium Nave manum mittimus, quem Hebraei JOSUE BEN NUN , id est, Josue filium Nun, vocant, et ad Judicum librum, quem SOPHTIM appellant, ad RUTH quoque et ESTHER , quos iisdem nominibus efferunt. Monemusque lectorem, ut silvam Hebraicorum nominum, et distinctiones per membra divisas diligens scriptor conservet, ne et noster labor et illius studium pereat. Et ut in primis, quod saepe testatus sum, sciat me non in reprehensionem veterum nova cudere, sicut amici mei criminantur; sed pro virili parte offerre linguae meae hominibus (quos tamen nostra delectant), ut pro Graecorum ἑξαπλοῖς, quae et sumptu et labore maximo indigent, editionem nostram habeant. Et sicubi in antiquorum voluminum lectione dubitarint, haec illis conferentes, inveniant quod requirunt: maxime cum apud Latinos tot sint exemplaria, quot codices; et unusquisque pro arbitrio suo vel addiderit, vel subtraxerit quod", + "candidate_score": 0.680085, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34_36", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Josue_window_3", + "psc_text": "translationem, Ecclesiae susceperunt? Cur Origenem mirantur, et Eusebium Pamphili, cunctas editiones similiter disserentes? Aut quae fuit stultitia, postquam vera dixerint, proferre quae falsa sunt? Unde autem in novo Testamento probare poterunt assumpta testimonia, quae in libris veteribus non habentur? Haec dicimus, ne omnino calumniantibus tacere videamur. Caeterum post sanctae Paulae dormitionem, cujus vita virtutis exemplum est, et hos libros, quos Eustochio virgini Christi negare non potui, decrevimus, dum spiritus hos regit artus, Prophetarum explanationi incumbere, et omissum jamdiu opus, quodam postliminio repetere: praesertim cum et admirabilis sanctusque vir Pammachius hoc idem litteris flagitet, et nos ad patriam festinantes, mortiferos Sirenarum cantus surda debeamus aure transire. CAPITULATIONES LIBRI JOSUE. TITULI LIBRI JOSUE. I. Post mortem Mosi, Josue Dominus loquitur, et hortatur, ut surgens, Jordane transmisso, ad terram quam promiserat pergeret obtinendam. Tecum ero, ait, confortare et esto robustus. Volumen legis de corde tuo non recedat, et caetera. Ubi Josue praecepit populo", + "candidate_score": 0.669999, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_31_33", + "bdc_text": "Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 )", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Josue_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM JOSUE BEN NUN. Tandem finito Pentateucho Mosi, velut grandi fenore liberati, ad Jesum filium Nave manum mittimus, quem Hebraei JOSUE BEN NUN , id est, Josue filium Nun, vocant, et ad Judicum librum, quem SOPHTIM appellant, ad RUTH quoque et ESTHER , quos iisdem nominibus efferunt. Monemusque lectorem, ut silvam Hebraicorum nominum, et distinctiones per membra divisas diligens scriptor conservet, ne et noster labor et illius studium pereat. Et ut in primis, quod saepe testatus sum, sciat me non in reprehensionem veterum nova cudere, sicut amici mei criminantur; sed pro virili parte offerre linguae meae hominibus (quos tamen nostra delectant), ut pro Graecorum ἑξαπλοῖς, quae et sumptu et labore maximo indigent, editionem nostram habeant. Et sicubi in antiquorum voluminum lectione dubitarint, haec illis conferentes, inveniant quod requirunt: maxime cum apud Latinos tot sint exemplaria, quot codices; et unusquisque pro arbitrio suo vel addiderit, vel subtraxerit quod", + "candidate_score": 0.669716, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34_36", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Josue_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM JOSUE BEN NUN. Tandem finito Pentateucho Mosi, velut grandi fenore liberati, ad Jesum filium Nave manum mittimus, quem Hebraei JOSUE BEN NUN , id est, Josue filium Nun, vocant, et ad Judicum librum, quem SOPHTIM appellant, ad RUTH quoque et ESTHER , quos iisdem nominibus efferunt. Monemusque lectorem, ut silvam Hebraicorum nominum, et distinctiones per membra divisas diligens scriptor conservet, ne et noster labor et illius studium pereat. Et ut in primis, quod saepe testatus sum, sciat me non in reprehensionem veterum nova cudere, sicut amici mei criminantur; sed pro virili parte offerre linguae meae hominibus (quos tamen nostra delectant), ut pro Graecorum ἑξαπλοῖς, quae et sumptu et labore maximo indigent, editionem nostram habeant. Et sicubi in antiquorum voluminum lectione dubitarint, haec illis conferentes, inveniant quod requirunt: maxime cum apud Latinos tot sint exemplaria, quot codices; et unusquisque pro arbitrio suo vel addiderit, vel subtraxerit quod", + "candidate_score": 0.66635, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Josue_window_3", + "psc_text": "translationem, Ecclesiae susceperunt? Cur Origenem mirantur, et Eusebium Pamphili, cunctas editiones similiter disserentes? Aut quae fuit stultitia, postquam vera dixerint, proferre quae falsa sunt? Unde autem in novo Testamento probare poterunt assumpta testimonia, quae in libris veteribus non habentur? Haec dicimus, ne omnino calumniantibus tacere videamur. Caeterum post sanctae Paulae dormitionem, cujus vita virtutis exemplum est, et hos libros, quos Eustochio virgini Christi negare non potui, decrevimus, dum spiritus hos regit artus, Prophetarum explanationi incumbere, et omissum jamdiu opus, quodam postliminio repetere: praesertim cum et admirabilis sanctusque vir Pammachius hoc idem litteris flagitet, et nos ad patriam festinantes, mortiferos Sirenarum cantus surda debeamus aure transire. CAPITULATIONES LIBRI JOSUE. TITULI LIBRI JOSUE. I. Post mortem Mosi, Josue Dominus loquitur, et hortatur, ut surgens, Jordane transmisso, ad terram quam promiserat pergeret obtinendam. Tecum ero, ait, confortare et esto robustus. Volumen legis de corde tuo non recedat, et caetera. Ubi Josue praecepit populo", + "candidate_score": 0.656313, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Josue_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM JOSUE BEN NUN. Tandem finito Pentateucho Mosi, velut grandi fenore liberati, ad Jesum filium Nave manum mittimus, quem Hebraei JOSUE BEN NUN , id est, Josue filium Nun, vocant, et ad Judicum librum, quem SOPHTIM appellant, ad RUTH quoque et ESTHER , quos iisdem nominibus efferunt. Monemusque lectorem, ut silvam Hebraicorum nominum, et distinctiones per membra divisas diligens scriptor conservet, ne et noster labor et illius studium pereat. Et ut in primis, quod saepe testatus sum, sciat me non in reprehensionem veterum nova cudere, sicut amici mei criminantur; sed pro virili parte offerre linguae meae hominibus (quos tamen nostra delectant), ut pro Graecorum ἑξαπλοῖς, quae et sumptu et labore maximo indigent, editionem nostram habeant. Et sicubi in antiquorum voluminum lectione dubitarint, haec illis conferentes, inveniant quod requirunt: maxime cum apud Latinos tot sint exemplaria, quot codices; et unusquisque pro arbitrio suo vel addiderit, vel subtraxerit quod", + "candidate_score": 0.65079, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 13, + "cf_id": "cf016", + "work_id": "stoa0022.stoa051.opp-lat1", + "max_score": 0.68001, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_31_33", + "bdc_text": "Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 )", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa051.opp-lat1_window_4", + "psc_text": "iuramenti, hoc est sapientiae naturalis, quae ea quae supra naturam uel naturae sunt conprehendat; quod emm 1262 A adfirmatur et quasi deo teste iuratur etiam diuina conplectitur, cum dominus naturae fidei testis adhibetur. quid etiam tres libri Salomonis, unus de Prouerbiis, alius Ecclesiastes. tertius de Canticis canticorum, nisi trinae huius ostendunt nobis sapientiae sanctum Salomonem fuisse sollertem? qui de rationabilibus et ethicis in Prouerbiis scripsit, de naturalibus in Ecclesiaste, quia uanitas uanitatum et omnia uanitas quae in hoc mundo sunt constituta; uanitati B enim creatura subiecta est, de moralibus autem et rationabilibus in Canticis canticorum, eo quod cum animae nostrae amor uerbi caelestis infunditur et rationali mens sancta quadam societate conectitur, admiranda mysteria reuelantur. § 3 euangelistis quoque quam putas defuisse sapientiam, quorum 3 Gen. 26, 22 11 cf. de Isaac 23, enarr. psalm. 118, 1, 3 15 Eccl. 1, 2 16 Rom. 8, 20 1 ueritatem X (uirtutem mS", + "candidate_score": 0.68001, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_27_29", + "bdc_text": "Sed veritatem intrepide scripsi , veritatem deo adiuvante in finem usque tuebor . Hoc autem exemplar ea lege tibi dono , ut donum commune habeas cum clarissimo viro d. Petro GyronePeter Cyro. , scriba inclytae urbis vestrae . Atque dominum oro , faxit , ut animos alioqui coniunctos efficiat hoc communi donohoc communi dono am Rande nachgetragen. coniunctiores .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa051.opp-lat1_window_1178", + "psc_text": "lex enim intra mensuram est, ultra mensuram gratia: lex obumbrat, gratia clarificat. et ideo nemo fidem suam intra mensuram legis includat, sed ad ecclesiam conferat, in qua septiformis spiritus relucet gratia, quam princeps ille sacerdotum fulgore supernae diuinitatis inluminat, ne eam legis umbra restinguat. § 99 denique lucerna illa, quam B matutinis uespertinisque temporibus ritu uetere Iudaeorum princeps sacerdotum solebat accendere, uelut sub modio sita legis euanuit et ciuitas illa Hierusalem quae in terris est, quae occidit prophetas, quasi in conualle fletus posita delitiscit, 3Act.3,19 8 Ps. 118, 105 lOIoh.1,9 14 Luc. 15, 8 16 et 20 Hebr. 8, 5; 10, 1. Colosa. 2, 16 19 Hebr. 5. 6; 7, 17 20 Exod. 27, 20 sq. 23 Galat. 4, 25 24 Matth. 23, 37, Ps. 83, 7 1 indicium (iam ex alum) A D&)nqup] nam PL 2 iudaei debent CΧχ 3 uellint A 4 incendit X absconso / 5 super", + "candidate_score": 0.665516, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_5_7", + "bdc_text": "De aliis ne sis sollicitus . Interim modestia tua novit seni aliquid condonare . Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ;", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa051.opp-lat1_window_1788", + "psc_text": "sciamus neminem iactare se debere; nam si Petrus lapsus est, quia dixit: etsi alii scandalizati fuerint, ego non scandalizabor, quis alius iure de se praesumat? denique et Dauid, quia digeratdixerat: ego dixi in mea abundantia: non mouebor in aeternum, eam sibi iactantiam obfuisse E profitetur dicens: auertisţi faciem tuam a me et factus sum conturbatus. § 92 Unde te euocem, Petre, ut doceas me quid flens cogitaueris? unde inquam te euocem? de caelo, ubi iam choro insertus es angelorum, an etiam de tumulo, quia non putas iniuriam et ibi esse, unde dominus resurrexit? doce nos quid tibi profuerint lacrimae tuae. sed docuisti ilico; nam qui lapsus es, antequam fleres. postquam fieuistifleuisti, electus es, ut alios regeres, qui te ipse 1524 A ante non rexeras. § 93 habebat ergo lacrimas Petrus, pio quas fundebat affectu, non habebat proditor fIetusfletus, quibus culpam 6 roh. 21, 15 8 Augustinus de gratia Christi 45,", + "candidate_score": 0.658657, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_18", + "bdc_text": "An possit vulgari confessio ecclesiarum Helvetiaedas Erste Hel vetische Bekenntnis ;", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa051.opp-lat1_window_1390", + "psc_text": "pater inquit. 15,18 quam misericors, quam pius, qui nec offensus patrium dedignatur nomen audire! pater inquit peccaui in caelum et coram te. § 225 haec est prima confessio aput auctorem naturae, praesulem misericordiae, arbitrum culpae. sed etsi deus nouit omnia, uocem tamen tuae confessionis exspectat. ore enim confessio fit ad salutem, quia ableuat pondus erroris D quisquis ipse se onerat et accusationis excludit inuidiam qui accusatorem praeuenit confitendo; iustus enim in primordio sermonis accusator est sui. frustra autem uelis occulere quem nihil fallas et sine periculo prodas quod scias esse iam cognitum. confitere magis, ut interueniat pro te Christus, quem aduocatum habemus aput patrem, roget pro te ecclesia, inlacrimet populus. nec uereare ne non inpetres. aduocatus spondet ueniam, patronus promittit gratiam, reconciliationem tibipaternae E pietatis pollicetur adsertor. crede, quia ueritas est, adquiesce, quia uirtus est. habet causam ut pro te interueniat, ne pro te gratis mortuus sit. habet et causam", + "candidate_score": 0.65161, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_26_28", + "bdc_text": "Forte non probabunt illos quidam . Sed veritatem intrepide scripsi , veritatem deo adiuvante in finem usque tuebor . Hoc autem exemplar ea lege tibi dono , ut donum commune habeas cum clarissimo viro d. Petro GyronePeter Cyro. , scriba inclytae urbis vestrae .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa051.opp-lat1_window_1178", + "psc_text": "lex enim intra mensuram est, ultra mensuram gratia: lex obumbrat, gratia clarificat. et ideo nemo fidem suam intra mensuram legis includat, sed ad ecclesiam conferat, in qua septiformis spiritus relucet gratia, quam princeps ille sacerdotum fulgore supernae diuinitatis inluminat, ne eam legis umbra restinguat. § 99 denique lucerna illa, quam B matutinis uespertinisque temporibus ritu uetere Iudaeorum princeps sacerdotum solebat accendere, uelut sub modio sita legis euanuit et ciuitas illa Hierusalem quae in terris est, quae occidit prophetas, quasi in conualle fletus posita delitiscit, 3Act.3,19 8 Ps. 118, 105 lOIoh.1,9 14 Luc. 15, 8 16 et 20 Hebr. 8, 5; 10, 1. Colosa. 2, 16 19 Hebr. 5. 6; 7, 17 20 Exod. 27, 20 sq. 23 Galat. 4, 25 24 Matth. 23, 37, Ps. 83, 7 1 indicium (iam ex alum) A D&)nqup] nam PL 2 iudaei debent CΧχ 3 uellint A 4 incendit X absconso / 5 super", + "candidate_score": 0.645199, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_4_6", + "bdc_text": "Cum enim ipsi , quod scripserasSiehe oben Nr. 1224 , 29-44. , suggererem , ille dixit se homini satisfacturum . De aliis ne sis sollicitus . Interim modestia tua novit seni aliquid condonare .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa051.opp-lat1_window_1112", + "psc_text": "eius sublatum est - humilis inquam domini praeceptum discipuli eius humilitatis officiis exsequuntur; eos enim misit ad seminandam fidem, qui non cogerent, sed docerent nec D uim potestatis exsererent, sed doctrinam humilitatis adtollerent quo loco humilitati putauit etiam patientiam copulandam, quia ipse quoque iuxta testimonium Petri, cum malediceretur, non remaledixit, cum percuteretur, non repercussit. hoc est ergo dicere: imitatores mei estote, ultionis studia deponite, insolentias uerberantum non iniunaeiniuriae relatione, sed magnanimitate patientiae uerberate. nemo ipse debet quod in alio reprehendit imitari; crauioragrauiora contumacibus mansuetudo E uulnera. refert. hoc pugno repercussit dominus uerberantem dicendo: qui te percutit in maxilla, praebe ei et alteram. fit enim ut iudicio suo ipse se damnet et quodam 5 Matth. 10, 10 8 Esai. 53, 8 14 1 Petr. 2, 23 16 Philipp. 3,17 21 Matth. 5, 39 3 supra pt'.] super χ 5 tollere iubentur P (re s. M.) L sic et mattheus scribsit (matheus", + "candidate_score": 0.639102, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_19", + "bdc_text": "vgl . oben Nr. 1224 , 57-65. , ignoro .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa051.opp-lat1_window_1498", + "psc_text": "non solum renuntiare peccatis, sed etiam memoriam omnem debeas actus superioris abolere. denique Paulus superiora obliuiscens culpam exuit, paenitentiam non omisit. § 45 et ideo dominus memores inquit C 17,32 estote uxoris Loth, quae ideo quia respexit retro perdidit naturae suae munus; retro enim Satanas, retro Sodoma. quapropter fuge intemperantiam, declinato luxuriam. et ut cognoseascognoscas quia non omnes possunt fugere in montem, recordare quia ille qui se ueteribus studiis non reflexit — Sodomam enim ante delegerat — ideo euasit, quia peruenit ad montem, illa quae infirmior fuit, quoniam ad posteriora respexit, nec mariti D adiuta suffragio ad montem peruenire potuit, sed remansit. § 46 In illa nocte erunt duo in lecto uno, unus 17,34 adsumetur et alius relinquetur. bene noctem dixit, quia antichristus hora tenebrarum est, eo quod pectoribus hominum tenebras offundat, cum dicat se esse Christum, exsurgentibus pseudoprophetis, qui adserant nunc in desertis legum degere, ut uagae errore opinionis", + "candidate_score": 0.637638, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_14", + "bdc_text": "Ego agnosco Lutherum esse hominem , qui et falli possit et fallere , qui de errore admonendus sit et revocandus .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa051.opp-lat1_window_1265", + "psc_text": "corporis OM. PZ 18 conpertam 0 (m acp. M3) BL 19 repromissionem P (m alt. c.cp. m3) BL anima aC uetustt] uestra X 20 enim] enim homo LΧχ 21 eat enim illi ET 24 cum uadii χ 26 tradet Ρπ hoc etiam Matthaeus poaait, sed ille specialiter, iste F generaliter; ille enim de reconcilianda pace dissidentium fratrum dictum putauit, hic de paenitentia et omnis emendatione delicti. discutiamus igitur qui sit aduersarius, qui magistratus, qui iudex, quiue exactor, quidue putemus esse quadrantem, quem nisi quis exsoluerit mittatur in carcerem. § 150 et iuxta Matthaeum quidem aduersarius est, cum quo minime tibi in hac uita conuenisse uideatur, qui aput iudiceniiudicem futurum niortuorummortuorum atque umorumuiuorum manentis simultatis te cnmme 1447 A persequatur, iuxta Lucan autem est aduersarius noster ille praecipue, qui serit inlecebras delictorum, ut habeat in supplicio participes. quos habuit in errore consortes, atque ideo socios quaerit ad culpam, ut obnoxios prodat", + "candidate_score": 0.63282, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_14", + "bdc_text": "Ego agnosco Lutherum esse hominem , qui et falli possit et fallere , qui de errore admonendus sit et revocandus .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa051.opp-lat1_window_1267", + "psc_text": "ut eum operibus aemulemur, ne aliqua nostri contumacia ab eo desciuisse prodatur. iuxta Lucan autem nemo nobis magis aduersarius quam noster est lapsus, qui nos uitae nostrae accusat indiciis, non quod accusationis ullius iudex futurus quaerat officium, sed quod aput omnium cognitorem noster nos actus accusat, dum ab usu uirtutis apostolicisque praeceptis inuenitur alienus. § 152 itaque aduersarius c 1 Matth. 5, 25 aq. 6 Matth. 5, 25; 18. 19 8 Act. 10, 42, II Tim.4,1 14IPetr.5,8 3 dicendum aC/ penitentia (i pr. ca: e m2) P 5 quemue PBL quodue γ 6quia]quiJC Bolu.eritmJ? carmme-X 7minipe (m s. p) F 8 uiuorum atque mortuorum x 10 lucan P m1 lucam P m3 M<. est ow. X 11 habeas P (t N. s m3) L 17 eat et PBL 18 ad] et PL 19 nos consentire X 21 nostra (i <. 9) P descibisse (disc. corr. et v s. b m2)", + "candidate_score": 0.627448, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 14, + "cf_id": "cf016", + "work_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1", + "max_score": 0.679643, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_27_29", + "bdc_text": "Sed veritatem intrepide scripsi , veritatem deo adiuvante in finem usque tuebor . Hoc autem exemplar ea lege tibi dono , ut donum commune habeas cum clarissimo viro d. Petro GyronePeter Cyro. , scriba inclytae urbis vestrae . Atque dominum oro , faxit , ut animos alioqui coniunctos efficiat hoc communi donohoc communi dono am Rande nachgetragen. coniunctiores .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_750", + "psc_text": "ipse docere dignatus est. Petrus hoc dixit et probauit effectu, quia pluris legem quam aurum habuit. ideoque ait: argentum et aurum non habeo. non auarus hoc dicit, qui defosso auro incubat, non dicit pecuniosus, qui cotidiana emolumenta sollicito rimatur affectu, qui cotidie opes aggerat, qui hereditatis tendit aueupiaaucupia, qui circa aegrotantis lectulum indefessas exercet excubias. cap. 22 § 1 HieHic aliqui 'legem oris dei' tamquam legem uerbi dei accipiunt, ut si dicas 'legem dexterae dei'. bene ergo et hoc conuenit Petro dicenti: uerba uitae aeternae habes, et non relinquemus t e, hoc est: lextui oris super milia auri et argenti est; et possumus tantum deserere bonum et saeculi huius emolumenta captare ? sed et Moyses lex oris dei potest dici, per quem locutus est dominus et dedit legem. X. LITTERA IOTH. cap. 1 § 1 Incipit littera apud Hebraeos decima 'Ioth', quae Latina significatione confessio' dicitur uel certe 'desolatio'. nec", + "candidate_score": 0.679643, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_31_33", + "bdc_text": "Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 )", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1442", + "psc_text": "dominus sanctos suos et lucet in corde iustorum. itaque cum sapientem uideris, cognosce quia descendit super eum dei § 2 gloria, inluminauit eius mentem scientiae fulgore cognitionisque diuinae. inluminauit autem etiam corporaliter faciem Moysi et transfigurata est gloria uultus eius, quam uidentes Iudaei trepidauerunt; et ideo factum est, ut Moyses uelamen poneret super faciem suam, ne in eam filii Israel intenderent et superturbarentur. simul declarabatur mysterium, quod illud uelamen, quod in facie Moysi corporaliter ponebatur, in cordibus Iudaeorum mystice poneretur, eo quod ueram legis claritatem uidere non possent. uultus enim Moysi fulgor § 3 est legis, fulgor autem legis non in littera, sed in intellectu est spiritali. itaque quamdiu uixit Moyses et adloquebatur Iudaeorum populum. uelamen habebat in facie sua, mortuo autem Moyse Iesus Naue 1*1 Reg. 18, 7 3 cf. Susanna (Dan. 13) 34 sqq. 8*Ps. 118, 134 13*Ps. 118,135 18 cf. Ex. 34, 29-33 23 cf. II Cor.", + "candidate_score": 0.669206, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_14_16", + "bdc_text": "Ego agnosco Lutherum esse hominem , qui et falli possit et fallere , qui de errore admonendus sit et revocandus . Non probo illos , qui ex ipso nobis novum pectoris scrinium fabricare statuuntGem äß kanonischem Recht trägt der Papst \"iura omnia in scrinio pectoris sui\" ; d. h. er verkörpert gleichsam das Recht ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_793", + "psc_text": "suis Ma induamus AR in] ad Na 20 et om.O 21 induimur Mml scriptum A 22 accipimus ANP R peccata nostra 0 dimittet MmlN PmlRmla 24 profeta B 26 plerumqae P corporis auctor est nostri, qui primum fecit hominem ad imaginem et postea de luto finxit et uoluit seruare quod fecerat, saluare quod plasmauerat, ut totum hominem saluum faceret, sicut ipse dixit in euangelio: § 4 mihi irascimini, quia totum hominem saluum feci in sabbato? quod specialiter ecclesia docet, quia non solum anima, sed etiam caro nostra seruatur, anima per cognitionem dei, caro per resurrectionem; quorum alterum docuit diuini auctoritate sermonis, alterum propriae resurrectionis exemplo. cap. 18 § 1 Sic est ergo homo geminae substantiae; alia est enim facti substantia, alia figurati; ista de dei spiritu, illa de limo. propterea ait Iob: resuscitabit corium meum, quia quod de limo est resuscitatur — terra enim in terram redit —, quod autem", + "candidate_score": 0.659541, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_29_31", + "bdc_text": "Atque dominum oro , faxit , ut animos alioqui coniunctos efficiat hoc communi donohoc communi dono am Rande nachgetragen. coniunctiores . Salutabis mihi virum et mea ipsi obsequia offeres . Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_752", + "psc_text": "S praefert a legem] uerbum 0 omnia] add. sua 0 9 reperit GOPR iis v 10 et om. a affectu AGNOP RTa 11 aurum et argentum Aav 12 incubat auro N 16 alt. dei om. GMNPRa 18 uete M aeterno GM non Aml nos eet. av 19 relinquimus AOPSTa secuti sumus GM, add. omnia et secuti samus Rm2 cl. Ezplan. ps. 39, cap. 16 extr. oris tui MNPav 21 moses A 22 dominus loeutus est av deus N nihil subscn- ptvm in eodd. 25 aput M decima ante incipit tr. a OTH N Iod v 26 eonfusio G R eerte om. a discors ac dissonans uidetur interpretatio, siquidem qui desolati sunt citius confitentur. magis enim secundis rebus animus extolli solet, cum autem urgetur aduersis, tunc diuinum inplorat auxilium. nam et in his quae humana sunt hunc usum esse cognoscimus, ut, cui succedunt prospera, animus elatior sit, cui mundi huius infesta", + "candidate_score": 0.659312, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_5_7", + "bdc_text": "De aliis ne sis sollicitus . Interim modestia tua novit seni aliquid condonare . Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ;", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1317", + "psc_text": "cogitauit consummauit, uerbum suum quod m a ndauit a diebus antiquis; destruxit et non § 3 pepercit et laetifieauit super te inimicum et exaltauit cornu tribulantis te. nonne euidenter futurum iudicium Christi adnuntiatur, sicut in psalmo quoque praesenti declarari certum est? oculus ergo praeuideat quae uentura sunt et ea aut profusione lacrimarum aut erroris correctione detorqueat. denique Hieremias flebat, quia malam causam impiae plebis suspiceret, quae perfidiae pertinacia proprium negabat auctorem. cap. 10 § 1 Dauid autem prophetico spiritu iudicium praeuidens Christi, in quo nemo innocens periclitabitur, nemo sceleratus eludet. bona fretus conscientia dicit : f eci iudicium e t i ustitiam. ne tr adas m e no centibus me. non quasi gloriosus insolens ipse se laudat, cum utique peritus legis alterius § 2 potius quam proprio ore unumquemque laudandum esse non ignoraret. non, inquam, praedicatarum iaetantiaiactantia est hic ulla uirtutum, sed uitae innocentis adsertio iure praesumpta, ne dignus aestimaretur", + "candidate_score": 0.654291, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_29", + "bdc_text": "Atque dominum oro , faxit , ut animos alioqui coniunctos efficiat hoc communi donohoc communi dono am Rande nachgetragen. coniunctiores .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_752", + "psc_text": "S praefert a legem] uerbum 0 omnia] add. sua 0 9 reperit GOPR iis v 10 et om. a affectu AGNOP RTa 11 aurum et argentum Aav 12 incubat auro N 16 alt. dei om. GMNPRa 18 uete M aeterno GM non Aml nos eet. av 19 relinquimus AOPSTa secuti sumus GM, add. omnia et secuti samus Rm2 cl. Ezplan. ps. 39, cap. 16 extr. oris tui MNPav 21 moses A 22 dominus loeutus est av deus N nihil subscn- ptvm in eodd. 25 aput M decima ante incipit tr. a OTH N Iod v 26 eonfusio G R eerte om. a discors ac dissonans uidetur interpretatio, siquidem qui desolati sunt citius confitentur. magis enim secundis rebus animus extolli solet, cum autem urgetur aduersis, tunc diuinum inplorat auxilium. nam et in his quae humana sunt hunc usum esse cognoscimus, ut, cui succedunt prospera, animus elatior sit, cui mundi huius infesta", + "candidate_score": 0.645341, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_6_8", + "bdc_text": "Interim modestia tua novit seni aliquid condonare . Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ; vgl. ebd. , Z. 8-28. .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_57", + "psc_text": "cap. 1 § 1 In quo corrigit iuuenior uiam suam? superiorum octo uersuum non absurda nobis cecidit disputatio, ideoque et sequentia persequi studium fuit. et primum litterae secundae, hoc est 'Beth', interpretatio consideranda est. quae in Latino conuersa 'confusio' declaratur. § 2 sed qui uiam suam corrigit, non confundetur. uerum quia is, qui corrigit, ante in errore fuit — quomodo enim corrigitur, nisi quod ante deflexum fuit a uero ? —, utique in lapsu positus et adulescentiae luxu ac lasciuae aetatis captus inlecebris, ubi ad iuuentutis prouectus confinia sobria mente resipiscit, tamquam confusus animo, quonam modo enibescendaerubescenda deponat et plena probitatis adsumat, diu secum uoluit et diuersis fluctuans cogitationibus librat atque examinat posteriora obliuiscens et ea quae sunt priora appetens, quemadmodum uiam suam corrigat offensionemque adulescentioris aetatis seria iuuentutis fronte praetexat. § 3 unde ne diu dubitet huiusmodi et m incerto haereat, dat propheta consilium quasi cum eo ipse deliheransdeliberans;", + "candidate_score": 0.643252, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_4_6", + "bdc_text": "Cum enim ipsi , quod scripserasSiehe oben Nr. 1224 , 29-44. , suggererem , ille dixit se homini satisfacturum . De aliis ne sis sollicitus . Interim modestia tua novit seni aliquid condonare .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1152", + "psc_text": "humilitatem docere inflatus; quamuis humanam sapientiam mens carnis extollet. et qui paupertate contentus est non est contentus iniuria et qui potest ferre uerberum poenas exagitatur uerborum contumeliis et qui potest administrationes contemnere dolet sibi aliquem honorificentia esse praelatum. grande est in omnibus humilitatis tenere mensuram. § 3 superbia homi- nem prima eiecideiecit. dum plus uolumus, etiam quod minus est solemus amittere. bona humilitas, quae nihil adpetendo totum quod contemnit adipiscitur. ipse dominus Iesus se humiliauit, ut nos eleuaret, et humiliauit usque ad crucem. propter quod exa l tauit. § 4 inquit, lilumillum deus, ut in nomine eius omne srenugenu fectaturflectatur. quanta fecit dominus audeo dicere, et non flexi ei genu? sed flexi ei postquam se humiliauit; sic enim, hoc est per humilitatem. per crucem sibi ecclesiam congregauit. cap. 21 § 1 Dauid rex erat, incerta et occulta sapientiae sibi patefacta testatur, sed ideo se magis humiliabat. at uero Ezechias cecidit", + "candidate_score": 0.642318, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_36", + "bdc_text": "Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_133", + "psc_text": "Christo Iesu, quia in omnibus diuites facti estis in ipso, inomni uerbo et in omni scientia. § 2 in tantum doctrina apostoli Corinthii profecerunt, ut, qui ante non poterant nisi sicut paruuli lac solum bibere, postea in omnibus diuitiis abundarent cognitionis et uerbi. delectabatur ergo Dauid in omnibus diuitiis cognitionis scientiae sapientiae, in omni achtactu bonorum openllnoperum. et si quis nunc intentus diuinis triplicem illam sapientiae hauriat disci- plinam, ϑεωο̰ητιϰήν , ποαϰτιϰήνι, λοϒιϰήν, bono studio percipiendae cognitionis pulchrior erit, exequendae rationalis moralisquedoctrinae gratiam tenens. qui prophetica aenigmata dei spiritu reuelante cognouerit, euangelii altitudinem in operibus et consiliis conprehenderit, apostolici sermonis moralitatem aduerterit, is tamquam in omnibus diues uberem capiet uoluptatem. cap. 33 § 1 Et quia suauis est corporalis uoluptas, ideo non quasi pro gratiae qualitate cum spiritalibus conparatur, sed quasi ad 4 ci. Apoc. 5. 3 6 Ps. 118. 14 12*1 Cor. 1. 4—5 17 cf. I Cor. 3,2", + "candidate_score": 0.637022, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_19", + "bdc_text": "vgl . oben Nr. 1224 , 57-65. , ignoro .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_644", + "psc_text": "oblitu s, hoc est: funibus me circumdederunt peccatores, ut mea 25 inplicarent uestigia, ne possim incursus eorum praeuidendi l*Rom. 8,18 3 tempestas atra] cf. Uerg. Aen. 5, 693 ci. Marc. 6, 50 5Ps. 118, 60 8 II Cor. 7,5 19 cf. Eph. 6,12 21Ps. 118, 60 23*Ps. 118, 61 1 enim] add. sunt OR passiones] add. sunt av 2 futuram 0 grauis om. i 3 tibi dicat Aav 4 ad 0 aliquot M aliquid Ar magnum aliquod 0 9 inquid MPm1 timoris Mm1 10 alt. in om. N 11 in om. GmlMtnlPmlR nauim GMN αυ14 illum] add. plus Nm2 magia Ov 15 alt. aduersus a 16 pr. uei] et 0 18 uincet GMm2Pm1Rm1 attolliturO 20 tibi] add. est Mm2a sit v 21 dicens GmlMml 22 ut custodiam] eustodire O 24 mihi (μοι) Om2PRb me eet. ap, et Ααu, om. eel. legem] add. autem 0 26 ne] non Mml possem Gm20υ", + "candidate_score": 0.629898, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_14", + "bdc_text": "Ego agnosco Lutherum esse hominem , qui et falli possit et fallere , qui de errore admonendus sit et revocandus .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1802", + "psc_text": "a etiam cuipae v 21 quid est] uide Oav quod] quid AOPBw interpretatur T inquid Pm1 24 pr. in] add- eo a his Gm1Mm1Pm1Rm1 in errore adhuc permanet O permaneto permaneat, non errasse dicitur, sed errare; errare enim permanentis in uitio est, errasse corrigentis est lapsum. cap. 2 § 1 Denique emendator morum ait: eramus enim ali quando insipientes, increduli, errantes in desideriis et uoluptatibus. non dixisset utique: eramus aliquando insipientes, nisi qui adeptus esset postea sapientiae disciplinam, neque dixisset: eramus errantes, nisi superiorem deposuisset errorem. § 2 denique ut abolitum lapsum dorecet nec ullum offensiomsoffensionis resedisse uestigium, ait: cum - autem benignitas et humanitas apparuit saluatoris nostri, non ex operibus iustitiae Quaefecimus nos, sed secundum suam misericordiam saluos nos fecit per lauacrum regenerationis et renouationis spiritus sancti. ueteri igitur errore deposito et spiritu sancto atque omni morum emendatione renouatus dicit: eramus enim a liquando errantes. uides ergo, quia errori", + "candidate_score": 0.628043, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_20", + "bdc_text": "Vellem autem communi omnium consensu vulgari , et fortassis suo tempore et loco id fiet .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_206", + "psc_text": "Christi commune in omnes est, aundarimundari fidei est credentis in Christum. et tetigit eum. 1 cf. Ps. 76, 6 5*Gen. 27, 40 19*Ioh. 17, 24 22 cf. Ps. 118, 18 24 Luc. 5, 12 26 Luc. 5. 13 29 Luc. 5, 13 GNOP2 uirum Aml PRT quia PR 3 obsequio a 6 disposueris S 7 forte GNOPRT .9 exj sex: av. cf. tractat. 5. cap. 10 atquej add. ex O 11 ueri] serui 0 iugam seruitutis 0 13 decolorauit v 15 legitimum Mm2NT 18 quanta] hic incipit cap. 28 in v 19 reuelatur] add. et adhuc integra reseruatur Ov sum ego O 20 ipsi 0 sunt Rml 21 illius consortium (om. illic) MintellegitGPm1Rm1α intelligiturO 23 ammonuit N 24aita 25 dei O 27 est auctoritas (-tatem M) potestatis MN IesasI iohannes G 28 peccatorem Am2Rm2 peccaturem Rm1 inomneseoromuneO 29 mundare MN tangit eos, quorum fide tangitur. denique dicit: tetigit me aliquis;", + "candidate_score": 0.627548, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_13", + "bdc_text": "Quod si concordiae conditiones id possunt , ut nemo pro veritate contra Lutherum vel os aperiat , cum homo sit Lutherus , non deus , pereant concordiae conditiones .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_452", + "psc_text": "tu enarras iustitias meas — non dixit: § 2 \"quare eogitas iustitias meas ?' — et adsumis testamentum meum per os tuum? non dixit 'per cor tuum. sermo coliiheturcohibetur indigni animi, non obstruitur paenitentia; insolentiam prohibet, non excludit correctionem. cauendum tamen est, ne et ipsa interius corda turbentur et offundat tenebras malitia, ut cor § 3 uanis eogitationibus obcaecatum lucem ueritatis amittat fulgoremque uerbi capere non possit. si igitur Dauid orat, ne auferatur ex ore suo uerbum et, si auferatur, non usque quaque, id est non penitus auferatur, quis tantus est, qui in potestate sua gratiam disputationis esse commemoret praesertim si uita redarguat quod doctrina praesumat et iudicio dei damnanda committat? is enim, qui in iudiciis 4 I Tim. 4. 14 i). 16 Ps. 49, 16 10 ef. Matth. 13, 4 2 speraui Ca 6 uerbo G 7 factis uerba v deformet MSPRT 9 ipse X obmutiscit Am1Pm2Rm2 11 tuo]add.", + "candidate_score": 0.625049, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_130", + "psc_text": "'inscrutabilia iudicia oris eius', sedinscrutabiia iudicia eius. possumus enim iudicia dei aestimare § 2 quae occulta nobis non patefecerit, iudicia autem oris eius quae adnuntiauerit et per os prophetarum locutus est. os enim dei propheta intellegitur, cui dicitur: clama, et ille ait: quid 3 cf. Cant. 1, 4 (3) 6 . 12 Ps. 118, 13 7* Ps;. 35, 7 8 Rom. 11, 33—34 15*Ps. 39, 6 16 I Cor. 13, 9 18 Ioh. 10, 30 27 Esai. 40. 6 _--..-- 1 in om. A, cj. p. 16, 22 quodj add. cubicmum ARm2 mentis animique significat 0 2 animaeque MN P cubiculo JINT 3 excurreret 0 5 ideoque 0 10 ininuestigabiles Rv 12 ergo] omnia NT, add. iudicia? quomodo omnia AMOPB (omnia eras.) v iudicia? quomodo Ga ait propheta: pronuneiaui a pronuntiaui, ait] pronuntiauit Pm2 13 omnia om. MNOTv 14 pr. sunt om. MmlN, post iudicia add. Mm2 17 autem] add.", + "candidate_score": 0.623498, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_0_2", + "bdc_text": "Gratiam et vitae innocentiam a domino . Non est , Eberharde mi , ut doctori Sebastiano Sebastian Meyer. de tuo quicquam numeres ;", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_549", + "psc_text": "et v dominus codJ. a 22 ut] et T 23 secreto ANOPT et uoce 0 24 dei 0 pr. est] add. VIII GMm1OR 25 esquisiuit O tui, non ebrietate sopitus, non epulis resolutus in somnum, non curis saecularibus occupatus, ut obliuia mihi tuae uenerationis inreperent, sed cotidiana meditatione membra castigans et intentionem mentis exercens, ut adsiduitate fiat nobis cursus iste sollemnis, ut dominum Iesum etiam in noctibus toto ueneremur affectu, cui est gloria, laus, perpetuitas a saeeulissaeculis et nunc et semper et in omnia saecula saeculorum.' VIII. LITTERA ETH. cap. 1 § 1 Littera octaua 'Eth', quae interpretatione Latina dicitur 'panor'. sanctorum pauor esse consueuit. denique pauor cecidit in Abraham, cum sacrificium offerret plenum mysterii spiritalis. ipse quoque Dauid ait: ego dixi in pauore meo: omnis homo mendax. religionis enim reuerentiam significat magis quam infirmitatem timoris, licet etiam ipse timor secundum deum sanctus sit; initium enim sapientiae timor domini. §", + "candidate_score": 0.623044, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_1_3", + "bdc_text": "Non est , Eberharde mi , ut doctori Sebastiano Sebastian Meyer. de tuo quicquam numeres ; Froschouerus illi satisfaciet .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1273", + "psc_text": "a Christo! quomodo enim potest non in aeternum uiuere quem sempitemasempiterna uita suscepit, quem totum sibi Christus § 2 adsumpsit, qui totus uerbi est, cuius uita abscondita est in Christo Iesu ? sed et qui in sinu Abrahae sedet susceptus a Christo est. mtolerandaeintolerandae autem praesumptionis uideretur dicere deo: 'suscipe me', nisi promissum eius adiungeret, hoc est: 'ut auderemus ipse fecisti, tuo te chirographo conuenimus qui nostrum chirographum sustulisti. nos fecimus chirographum mortis, tu scripsisti chirographum uitae'. cap. 27 § 1 Ergo non confundas ab expectatione sua seraulumseruulum tuum, quia in te spero; spes enim non confundit. etsiet tribulamur, patientiam subministra, ut ferre possimus, ut, quia te expecto, non obprimar infirmitatibus, non subcumbam temptationibus, non adfligar procellis in quibus est probanda patientia, ut probatio consequatur, quae spem confirmat et roborat, quae non confundit; hoc est: frangimur frequenter laboribus, fatigamur; § 2 si spes desit, confundimur et tota mente turbamur. sed", + "candidate_score": 0.608486, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_20", + "bdc_text": "Vellem autem communi omnium consensu vulgari , et fortassis suo tempore et loco id fiet .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_603", + "psc_text": "omnium hominum uoluerit esse communem et fructus omnium ministrare: sed auaritia possessionum iura distribuit: iustum est igitur ut, si tibi aliquid priuatum uindicas, quod generi humano, immo 8 cf. Ex. 23, 17 9*Matth. 5,8 12 cf. Eph. 4, 24.23 17* Ps. 118.58 20*Ps. 111, 9 def. A 1 et ideo illud ei dicit v processu GMmla deusj in deum Ov 2 dixi] dixit a, otn. GM, del. R 3 qui non uidet faciem meam 0 5 appellatione Ma 6 dicam post. quid tr. 0 7 faciem domini GMav 8 te om. 0 10 deo Rml 11 cui uitae] ciuitate 0 uita NT praeposita Pml 12 et emunda ex et munda Nm2 nouum creetur a 13 abicere Oml 14 purae sinceritatis A* 15 se om. N quum Pml uolucruma corpus 0 18 inquid MPml mei am. N 20 misericordiae M iusticiae a 21 aetemum] add. et (m2) in seculum seculi N", + "candidate_score": 0.60091, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 15, + "cf_id": "cf026", + "work_id": "081_Isidorus-Hispalensis_Appendix-VII_-Ad-lectorem", + "max_score": 0.678799, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34_36", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem .", + "psc_chunk_id": "081_Isidorus-Hispalensis_Appendix-VII_-Ad-lectorem_window_0", + "psc_text": "Appendix VII: Ad lectorem Origines quondam ille, qui apud Graecos in opere divinarum non parvo elaboravit studio, ut ostenderet nostris qualis per singulas editiones Scripturarum lectio teneretur, in propriis paginis vel columnis editiones singularum translationum descripsit, ut ea quae in unaquaque deerant, vel superflua habebantur, caeteris quibusque signis distinguerentur. Hujusmodi igitur ego ipse studio delectatus, Psalmorum librum duarum translationum compinge e malui, sive ut Septuaginta Interpretes, vel caeteri, transtulerunt; sive ut in Hebraeo legitur, et sanctissimo Hieronymo in Latinum sermonem interpretatum agnoscitur. Utramque igitur editionem e regione componentes adjunximus, ut quaeque in singulis vel desunt vel potius abundant, signis ad capita versiculorum praefixis, manifestentur. Quapropter ubi in Septuaginta translatione aliquid superfluum est, virgulae ÷ signo notatum est; ubi vero aliquid deest, ut clareat, asterici + figura signatum est. Verum ubi per dissonantiam utraque invicem discrepant, antigraphus V in utrisque columnis appositus est. Nam procul dubio in plerisque locis multo alium", + "candidate_score": 0.678799, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33_35", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. .", + "psc_chunk_id": "081_Isidorus-Hispalensis_Appendix-VII_-Ad-lectorem_window_0", + "psc_text": "Appendix VII: Ad lectorem Origines quondam ille, qui apud Graecos in opere divinarum non parvo elaboravit studio, ut ostenderet nostris qualis per singulas editiones Scripturarum lectio teneretur, in propriis paginis vel columnis editiones singularum translationum descripsit, ut ea quae in unaquaque deerant, vel superflua habebantur, caeteris quibusque signis distinguerentur. Hujusmodi igitur ego ipse studio delectatus, Psalmorum librum duarum translationum compinge e malui, sive ut Septuaginta Interpretes, vel caeteri, transtulerunt; sive ut in Hebraeo legitur, et sanctissimo Hieronymo in Latinum sermonem interpretatum agnoscitur. Utramque igitur editionem e regione componentes adjunximus, ut quaeque in singulis vel desunt vel potius abundant, signis ad capita versiculorum praefixis, manifestentur. Quapropter ubi in Septuaginta translatione aliquid superfluum est, virgulae ÷ signo notatum est; ubi vero aliquid deest, ut clareat, asterici + figura signatum est. Verum ubi per dissonantiam utraque invicem discrepant, antigraphus V in utrisque columnis appositus est. Nam procul dubio in plerisque locis multo alium", + "candidate_score": 0.661944, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_23_25", + "bdc_text": "handelt sich um eine Neubearbeitung zweier Schriften von 1528 bzw. 1529 ( HBBibl I 10f ) ; vgl. HBD27 , 11f und oben Nr. 1233f. . Non sine sudore et labore ingenti illos conscripsi .", + "psc_chunk_id": "081_Isidorus-Hispalensis_Appendix-VII_-Ad-lectorem_window_0", + "psc_text": "Appendix VII: Ad lectorem Origines quondam ille, qui apud Graecos in opere divinarum non parvo elaboravit studio, ut ostenderet nostris qualis per singulas editiones Scripturarum lectio teneretur, in propriis paginis vel columnis editiones singularum translationum descripsit, ut ea quae in unaquaque deerant, vel superflua habebantur, caeteris quibusque signis distinguerentur. Hujusmodi igitur ego ipse studio delectatus, Psalmorum librum duarum translationum compinge e malui, sive ut Septuaginta Interpretes, vel caeteri, transtulerunt; sive ut in Hebraeo legitur, et sanctissimo Hieronymo in Latinum sermonem interpretatum agnoscitur. Utramque igitur editionem e regione componentes adjunximus, ut quaeque in singulis vel desunt vel potius abundant, signis ad capita versiculorum praefixis, manifestentur. Quapropter ubi in Septuaginta translatione aliquid superfluum est, virgulae ÷ signo notatum est; ubi vero aliquid deest, ut clareat, asterici + figura signatum est. Verum ubi per dissonantiam utraque invicem discrepant, antigraphus V in utrisque columnis appositus est. Nam procul dubio in plerisque locis multo alium", + "candidate_score": 0.659365, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "081_Isidorus-Hispalensis_Appendix-VII_-Ad-lectorem_window_0", + "psc_text": "Appendix VII: Ad lectorem Origines quondam ille, qui apud Graecos in opere divinarum non parvo elaboravit studio, ut ostenderet nostris qualis per singulas editiones Scripturarum lectio teneretur, in propriis paginis vel columnis editiones singularum translationum descripsit, ut ea quae in unaquaque deerant, vel superflua habebantur, caeteris quibusque signis distinguerentur. Hujusmodi igitur ego ipse studio delectatus, Psalmorum librum duarum translationum compinge e malui, sive ut Septuaginta Interpretes, vel caeteri, transtulerunt; sive ut in Hebraeo legitur, et sanctissimo Hieronymo in Latinum sermonem interpretatum agnoscitur. Utramque igitur editionem e regione componentes adjunximus, ut quaeque in singulis vel desunt vel potius abundant, signis ad capita versiculorum praefixis, manifestentur. Quapropter ubi in Septuaginta translatione aliquid superfluum est, virgulae ÷ signo notatum est; ubi vero aliquid deest, ut clareat, asterici + figura signatum est. Verum ubi per dissonantiam utraque invicem discrepant, antigraphus V in utrisque columnis appositus est. Nam procul dubio in plerisque locis multo alium", + "candidate_score": 0.639399, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_20_22", + "bdc_text": "Vellem autem communi omnium consensu vulgari , et fortassis suo tempore et loco id fiet . Quid ego hac hieme scripserim , vides : duos libros De origine erroris Bei dem im März 1539 bei Froschauer gedruckten Werk \"De origine erroris libri duo\" ( HBBibl I 12 )", + "psc_chunk_id": "081_Isidorus-Hispalensis_Appendix-VII_-Ad-lectorem_window_0", + "psc_text": "Appendix VII: Ad lectorem Origines quondam ille, qui apud Graecos in opere divinarum non parvo elaboravit studio, ut ostenderet nostris qualis per singulas editiones Scripturarum lectio teneretur, in propriis paginis vel columnis editiones singularum translationum descripsit, ut ea quae in unaquaque deerant, vel superflua habebantur, caeteris quibusque signis distinguerentur. Hujusmodi igitur ego ipse studio delectatus, Psalmorum librum duarum translationum compinge e malui, sive ut Septuaginta Interpretes, vel caeteri, transtulerunt; sive ut in Hebraeo legitur, et sanctissimo Hieronymo in Latinum sermonem interpretatum agnoscitur. Utramque igitur editionem e regione componentes adjunximus, ut quaeque in singulis vel desunt vel potius abundant, signis ad capita versiculorum praefixis, manifestentur. Quapropter ubi in Septuaginta translatione aliquid superfluum est, virgulae ÷ signo notatum est; ubi vero aliquid deest, ut clareat, asterici + figura signatum est. Verum ubi per dissonantiam utraque invicem discrepant, antigraphus V in utrisque columnis appositus est. Nam procul dubio in plerisque locis multo alium", + "candidate_score": 0.639391, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 16, + "cf_id": "cf006", + "work_id": "002_Tertullianus_De-praescriptionibus-adversus-haereticos", + "max_score": 0.678525, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_31_33", + "bdc_text": "Amo enim candorem et eruditionem hominis illustrem . Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 )", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_De-praescriptionibus-adversus-haereticos_window_0", + "psc_text": "PROOEMIUM. Etsi Tertulliani de Praescriptionibus librum, inter omnia ejus opuscula longe praestantissimum esse, eoque uno telo cunctas omnium temporum haereses prostratas pessumdari, nemo ierit inficias, cuique tamen nota est ardua, quae ab ipso operis occursu suboritur, controversia, quonam nempe potissimum tempore, an ante, postve Auctoris ad Montanistas discessum, libellus iste vel fuerit editus, vel exaratus. Porro communis est Catholicorum sententia hoc opus eximium crescere intra haereseos septa nequivisse: viros doctissimos, amplissimosque recenseas velim huic opinioni suffragantes, videlicet Baronium ( ad annum 197, nº 11), Tillemontium ( Mémoires pour servir à l' Histoire ecclésiastique, t. III, note 6 sur Tertullien, p. 300 et suiv. ), D. Remig. Cellerium (Histoire des auteurs ecclésiastiques, t. II, ch. 28, art. VI, p. 395), Fleury (Histoire ecclésiastique, t. II, liv. V, nº 28), J. A. Moehler (Patrologie oder christliche litterar geschichte) cujus utpote recentioris, ac proinde caeterorum plenius sensus referentis verba hic laudare non pigebit:", + "candidate_score": 0.678525, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_13_15", + "bdc_text": "Quod si concordiae conditiones id possunt , ut nemo pro veritate contra Lutherum vel os aperiat , cum homo sit Lutherus , non deus , pereant concordiae conditiones . Ego agnosco Lutherum esse hominem , qui et falli possit et fallere , qui de errore admonendus sit et revocandus . Non probo illos , qui ex ipso nobis novum pectoris scrinium fabricare statuuntGem äß kanonischem Recht trägt der Papst \"iura omnia in scrinio pectoris sui\" ;", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_De-praescriptionibus-adversus-haereticos_window_53", + "psc_text": "arcana, quae populo intelligere non liceret? Latuit aliquid Petrum, aedificandae Ecclesiae petram dictum (Matth., XVI, 18, 19), claves regni coelorum consecutum, et solvendi et alligandi in coelis et in terris potestatem? Latuit et Joannem aliquid, dilectissimum Domino, pectori ejus incubantem, cui soli Dominus Judam traditorem praemonstravit, quem loco suo filium Mariae demandavit? Quid eos ignorasse voluit, quibus etiam gloriam suam exhibuit, et Moysen et Heliam, et insuper de coelo Patris vocem? non quasi caeteros reprobans, sed quoniam in tribus testibus stabit omne verbum (Matth., XVIII, 16). Ignoraverunt itaque et illi, quibus post resurrectionem quoque in itinere omnes Scripturas edisserere dignatus est? Dixerat plane aliquando: Multa habeo adhuc vobis loqui, sed non potestis modo ea sustinere (Jean, XVI, 12, 13): tamen adjiciens: Cum venerit ille Spiritus veritatis, ipse vos deducet in omnem veritatem, ostendit illos nihil ignorasse, quos omnem veritatem consecuturos per Spiritum veritatis repromiserat; et utique implevit repromissum, probantibus Actis", + "candidate_score": 0.66078, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_14_16", + "bdc_text": "Ego agnosco Lutherum esse hominem , qui et falli possit et fallere , qui de errore admonendus sit et revocandus . Non probo illos , qui ex ipso nobis novum pectoris scrinium fabricare statuuntGem äß kanonischem Recht trägt der Papst \"iura omnia in scrinio pectoris sui\" ; d. h. er verkörpert gleichsam das Recht ( s.", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_De-praescriptionibus-adversus-haereticos_window_53", + "psc_text": "arcana, quae populo intelligere non liceret? Latuit aliquid Petrum, aedificandae Ecclesiae petram dictum (Matth., XVI, 18, 19), claves regni coelorum consecutum, et solvendi et alligandi in coelis et in terris potestatem? Latuit et Joannem aliquid, dilectissimum Domino, pectori ejus incubantem, cui soli Dominus Judam traditorem praemonstravit, quem loco suo filium Mariae demandavit? Quid eos ignorasse voluit, quibus etiam gloriam suam exhibuit, et Moysen et Heliam, et insuper de coelo Patris vocem? non quasi caeteros reprobans, sed quoniam in tribus testibus stabit omne verbum (Matth., XVIII, 16). Ignoraverunt itaque et illi, quibus post resurrectionem quoque in itinere omnes Scripturas edisserere dignatus est? Dixerat plane aliquando: Multa habeo adhuc vobis loqui, sed non potestis modo ea sustinere (Jean, XVI, 12, 13): tamen adjiciens: Cum venerit ille Spiritus veritatis, ipse vos deducet in omnem veritatem, ostendit illos nihil ignorasse, quos omnem veritatem consecuturos per Spiritum veritatis repromiserat; et utique implevit repromissum, probantibus Actis", + "candidate_score": 0.654564, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_7_9", + "bdc_text": "Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ; vgl. ebd. , Z. 8-28. . Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_De-praescriptionibus-adversus-haereticos_window_0", + "psc_text": "PROOEMIUM. Etsi Tertulliani de Praescriptionibus librum, inter omnia ejus opuscula longe praestantissimum esse, eoque uno telo cunctas omnium temporum haereses prostratas pessumdari, nemo ierit inficias, cuique tamen nota est ardua, quae ab ipso operis occursu suboritur, controversia, quonam nempe potissimum tempore, an ante, postve Auctoris ad Montanistas discessum, libellus iste vel fuerit editus, vel exaratus. Porro communis est Catholicorum sententia hoc opus eximium crescere intra haereseos septa nequivisse: viros doctissimos, amplissimosque recenseas velim huic opinioni suffragantes, videlicet Baronium ( ad annum 197, nº 11), Tillemontium ( Mémoires pour servir à l' Histoire ecclésiastique, t. III, note 6 sur Tertullien, p. 300 et suiv. ), D. Remig. Cellerium (Histoire des auteurs ecclésiastiques, t. II, ch. 28, art. VI, p. 395), Fleury (Histoire ecclésiastique, t. II, liv. V, nº 28), J. A. Moehler (Patrologie oder christliche litterar geschichte) cujus utpote recentioris, ac proinde caeterorum plenius sensus referentis verba hic laudare non pigebit:", + "candidate_score": 0.653562, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 17, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus", + "max_score": 0.678411, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32_34", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_261", + "psc_text": "triginta novem; in Psalmos, a decimo usque ad decimum sextum, tractatus septem; Malchi, captivi monachi, vitam, et beati Hilarionis. Novum Testamentum Graece fidei reddidi, Vetus juxta Hebraicam transtuli; Epistolarum autem ad Paulam et Eustochium, quia quotidie scribuntur, incertus est numerus. Scripsi praeterea in Michaeam explanationum libros duos, in Sophoniam librum unum, in Nahum librum unum, in Habacuc libros duos, in Aggaeum librum unum. Multaque alia de opere prophetali, quae nunc habeo in manibus, et necdum expleta sunt. Adversus Jovinianum libros duos, et ad Pammachium Apologeticum et Epitaphium. 954 Ἱερώνυμος, υἱὸς Εὐσεβίου, ἀπὸ πολίχνης Στρηδόνος τῆς παρὰ τῶν Γότθων πορθηθείσης, ὅπερ Δαλματίας ἐστὶ καὶ Παννονίας ὅμορον, ἕως τοῦ παρόντος ἐνιαυτοῦ, τοῦτέστι, Θεοδοσίου τοῦ τεσσαρεσκαιδεκάτου, τάδε σύνεταξα· τὸν Βίον Παύλου μοναχοῦ, Ἐπιστολὰς πρὸς διαφόρου ἐν ἑνὶ λόγῳ, πρὸς Ἡλιόδωρον προτρεπτικόν, Διάλεξιν Λουκιφεριανοῦ καὶ Ὀρθοδόξου, Χρονικὴν παντοδαπῶν ἱστοριῶν· εἰς Ἱερεμίαν καὶ Ἰεζεκιὴλ ὁμιλίας εἰκοσιοκτὼ, ἃς ἀπὸ τοῦ ἑλληνικοῦ Ὠριγένους εἰς Ῥωμαϊκὸν μετέφρασα· Περὶ", + "candidate_score": 0.678411, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33_35", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_261", + "psc_text": "triginta novem; in Psalmos, a decimo usque ad decimum sextum, tractatus septem; Malchi, captivi monachi, vitam, et beati Hilarionis. Novum Testamentum Graece fidei reddidi, Vetus juxta Hebraicam transtuli; Epistolarum autem ad Paulam et Eustochium, quia quotidie scribuntur, incertus est numerus. Scripsi praeterea in Michaeam explanationum libros duos, in Sophoniam librum unum, in Nahum librum unum, in Habacuc libros duos, in Aggaeum librum unum. Multaque alia de opere prophetali, quae nunc habeo in manibus, et necdum expleta sunt. Adversus Jovinianum libros duos, et ad Pammachium Apologeticum et Epitaphium. 954 Ἱερώνυμος, υἱὸς Εὐσεβίου, ἀπὸ πολίχνης Στρηδόνος τῆς παρὰ τῶν Γότθων πορθηθείσης, ὅπερ Δαλματίας ἐστὶ καὶ Παννονίας ὅμορον, ἕως τοῦ παρόντος ἐνιαυτοῦ, τοῦτέστι, Θεοδοσίου τοῦ τεσσαρεσκαιδεκάτου, τάδε σύνεταξα· τὸν Βίον Παύλου μοναχοῦ, Ἐπιστολὰς πρὸς διαφόρου ἐν ἑνὶ λόγῳ, πρὸς Ἡλιόδωρον προτρεπτικόν, Διάλεξιν Λουκιφεριανοῦ καὶ Ὀρθοδόξου, Χρονικὴν παντοδαπῶν ἱστοριῶν· εἰς Ἱερεμίαν καὶ Ἰεζεκιὴλ ὁμιλίας εἰκοσιοκτὼ, ἃς ἀπὸ τοῦ ἑλληνικοῦ Ὠριγένους εἰς Ῥωμαϊκὸν μετέφρασα· Περὶ", + "candidate_score": 0.664366, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_261", + "psc_text": "triginta novem; in Psalmos, a decimo usque ad decimum sextum, tractatus septem; Malchi, captivi monachi, vitam, et beati Hilarionis. Novum Testamentum Graece fidei reddidi, Vetus juxta Hebraicam transtuli; Epistolarum autem ad Paulam et Eustochium, quia quotidie scribuntur, incertus est numerus. Scripsi praeterea in Michaeam explanationum libros duos, in Sophoniam librum unum, in Nahum librum unum, in Habacuc libros duos, in Aggaeum librum unum. Multaque alia de opere prophetali, quae nunc habeo in manibus, et necdum expleta sunt. Adversus Jovinianum libros duos, et ad Pammachium Apologeticum et Epitaphium. 954 Ἱερώνυμος, υἱὸς Εὐσεβίου, ἀπὸ πολίχνης Στρηδόνος τῆς παρὰ τῶν Γότθων πορθηθείσης, ὅπερ Δαλματίας ἐστὶ καὶ Παννονίας ὅμορον, ἕως τοῦ παρόντος ἐνιαυτοῦ, τοῦτέστι, Θεοδοσίου τοῦ τεσσαρεσκαιδεκάτου, τάδε σύνεταξα· τὸν Βίον Παύλου μοναχοῦ, Ἐπιστολὰς πρὸς διαφόρου ἐν ἑνὶ λόγῳ, πρὸς Ἡλιόδωρον προτρεπτικόν, Διάλεξιν Λουκιφεριανοῦ καὶ Ὀρθοδόξου, Χρονικὴν παντοδαπῶν ἱστοριῶν· εἰς Ἱερεμίαν καὶ Ἰεζεκιὴλ ὁμιλίας εἰκοσιοκτὼ, ἃς ἀπὸ τοῦ ἑλληνικοῦ Ὠριγένους εἰς Ῥωμαϊκὸν μετέφρασα· Περὶ", + "candidate_score": 0.654682, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_42_44", + "bdc_text": "[ Adresse auf der Rückseite : ] Et genere et eruditione claro viro Eberharto a Rümlang , scribae Bernensi , amico syncero . Dem Seckelschryber zuͦ Bernn.", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_23", + "psc_text": "καὶ τὰ μάλιστα Εὐσέβιος ὁ Παμφίλου εἰς δέκα τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας βίβλους μεγίστην ἡμῖν παρέσχετο βοήθειαν, καὶ τὰ ἑκάστου, περὶ ὧν συγγράφειν μέλλομεν, τεύχη, ὑπὲρ τῶν οἰκείων τὴν μαρτυρίαν παρέξουσι χρόνων. Τοιγαροῦν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ δέομαι, ἵν' ὅπερ ὁ σὸς Κικέρων, ὁ ἐν τῷ ἄκρῳ τῆς ῥωμαϊκῆς εὐγλωττίας ἱστάμενος, ποιῆσαι οὐκ ἀπηξίωσεν, 824 εἰς Βροῦτον, τὸν τῶν ῥητόρων τῇ ῥωμαϊκῇ γλώττῃ συντάττων κατάλογον, τοῦτο ἐγὼ ἐν τῷ ἀπαριθμήσασθαι τοὺς συγγραφέας τῆς αὐτοῦ ἐκκλησίας, ἐκπληρώσω διὰ τῆς σῆς προτροπῆς. Εἰ δέ τινες ἐκ τῶν ἄχρι τήμερον συγγεγραμμένων παρ' ἐμοῦ ἐν τῷδε τῷ τεύχει παρελείφθησαν, ἑαυτοῖς μᾶλλον ἢ μοὶ ἐπιγραφέτωσαν. Οὐδὲ γὰρ ἀποκρυπτόντων αὐτῶν τὰ ἴδια συγγράμματα, γνῶναι ἐδυνήθην οἷς οὐκ ἐνέτυχον, καὶ ὅπερ ἄλλοις ἐσθ' ὅτε γνωστὸν τυγχάνει, ἐμοὶ ἐν τῇ τοῦ κόσμου τοῦτου γωνίᾳ ἄγνωστον ὑπῆρξεν. Ὅμως ὅταν κατάδηλοι διὰ τῶν οἰκείων γένωνται συγγραμμάτων, οὐχ ὡς τὰ μέγιστα βλαβέντες τὴν ἡμετέραν ἐπιστενάξουσι σιωπήν. Μαθέτωσαν τοιγαροῦν Κέλσος, Πορφύριος, Ἰουλιανὸς", + "candidate_score": 0.619551, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_43", + "bdc_text": "] Et genere et eruditione claro viro Eberharto a Rümlang , scribae Bernensi , amico syncero .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_25", + "psc_text": "Libri]. I. Simon Petrus. II. Jacobus frater Domini. III. Matthaeus qui et Levi. IV. Juda frater Jacobi. V. Paulus qui [ Al. et] ante Saulus. VI. Barnabas qui et Joseph. VII. Lucas evangelista. VIII. Marcus evangelista. IX. Joannes apost. et evang. X. Hermas [ ms. reliqua tacet ], ut ferunt Pastor, auctor libri. XI. Philon Judaeus. XII. Lucius Anneus Seneca. XIII. Josephus Matthiae filius. XIV. Justus Tiberiensis. XV. Clemens episcopus. XVI. Ignatius episcopus. XVII. Polycarpus episcopus. XVIII. Papias episcopus. XIX. Quadratus episcopus. XX. Aristides philosophus. XXI. Agrippa qui et Castor [ Ms. Castoris]. XXII. Hegesippus historicus. XXIII. Justinus philosophus. XXIV. Melito episcopus. XXV. Theophilus episcopus. XXVI. Apollinaris episcopus. XXVII. Dionysius episcopus. XXVIII. Pinitus [ Al. Pinytus] episcopus. XXIX. Tatianus haeresiarches. XXX. Philippus episcopus. XXXI. Musanus. XXXII. Modestus. XXXIII. Bardesanes haeresiarches. XXXIV. Victor episcopus. XXXV. Irenaeus episcopus. XXXVI. Panthaenus philosophus. XXXVII. Rhodon, Tatiani discipulus. XXXVIII. Clemens presbyter. XXXIX. Miltiades. XL. Apollonius.", + "candidate_score": 0.617598, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_37_39", + "bdc_text": "Vale , Eberharte mi , et tibi de me quod de fratre polliceberis . 8 . martii anno 1539 .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_150", + "psc_text": "ἐγήρασαν, καὶ ἑτέραν αὐτοῦ θυγατέρα, ἥτις ἐν ἁγίῳ Πνεύματι πεπληρωμένη, ἐν Ἐφέσῳ ἐτελειώθη. Καὶ Ἰωάννης, ὃς ἐπὶ τὸ στῆθος τοῦ Κυρίου ἀνεκλίθη, καὶ ἱερεὺς αὐτοῦ γέγονε χρυσοῦν πέταλον ἐν τῷ μετώπῳ βαστάζων, μάρτυς καὶ διδάσκαλος ἐν τῇ Ἐφέσῳ ἐκοιμήθη, καὶ Πολύκαρπος ἐπίσκοπος καὶ μάρτυς ἐν τῇ Σμύρνῃ κατάκειται, καὶ Θρασέας ἐπίσκοπος καὶ μάρτυς ἀπὸ Εὐμενείας ἐν τῇ αὐτῇ Σμύρνῃ ἀνεπαύη. Οὐκ ἔστιν ἀνάγκη Σαγάρεως ἐπισκόπου καὶ μάρτυρος μεμνῆσθαι, τοῦ ἐν Λαοδικείᾳ ἀναπαυσαμένου, καὶ Παπυρίου τοῦ μακαριωτάτου, καὶ Μελίτωνος ἐν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι εὐνούχου, ὅστις ἀεὶ τῷ Κυρίῳ λατρεύων, ἐν Σάρδεσι κατετέθη, καὶ περιμένει ἐν τῇ αὐτοῦ ἐλεύσει τὴν ἀνάστασιν. Οὗτοι πάντες παρεφύλαξαν τὴν ἡμέραν τοῦ πάσχα, τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ τῆς σελήνης, ἀπὸ τῆς Εὐαγγελικῆς παραδόσεως εἰς οὐδὲν μέρος ἀπονεύοντες, καὶ Ἐκκλησιαστικῷ κανόνι ἑπόμενοι. Κᾀγὼ δὲ ἐλάχιστος πάντων ὑμῶν Πολυκράτης, κατὰ τὴν διδαχὴν τῶν πλησίον μου, οἷς καὶ ἐξηκολούθησα· καὶ γὰρ ἑπτὰ ἐγένοντο συγγενεῖς μου 888 ἐπίσκοποι, κᾀγὼ ὄγδοος· ἀεὶ τὸ πάσχα", + "candidate_score": 0.611415, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 18, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Paralipomenon", + "max_score": 0.678216, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32_34", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Paralipomenon_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM PARALIPOMENON. Si Septuaginta Interpretum pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me, mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero, cum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata: nostri arbitrii putas, aut e pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem: Constantinopolis usque Anthiochiam, Luciani [ Al. Juliani] martyris exemplaria probat. Mediae inter has provinciae Palaestinos [ Al. Palaestinae] codices legunt; quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilus vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exemplaria composuit quatuor editionum, e regione singula", + "candidate_score": 0.678216, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11_13", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). . Ego non video , quid peccarit doctor Sebastianus . Quod si concordiae conditiones id possunt , ut nemo pro veritate contra Lutherum vel os aperiat , cum homo sit Lutherus , non deus , pereant concordiae conditiones .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Paralipomenon_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM PARALIPOMENON. Si Septuaginta Interpretum pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me, mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero, cum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata: nostri arbitrii putas, aut e pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem: Constantinopolis usque Anthiochiam, Luciani [ Al. Juliani] martyris exemplaria probat. Mediae inter has provinciae Palaestinos [ Al. Palaestinae] codices legunt; quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilus vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exemplaria composuit quatuor editionum, e regione singula", + "candidate_score": 0.666871, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_34_36", + "bdc_text": "enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. . Omni studio in ea annixus sum , ut sacrarum litterarum studium omnibus commendarem .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Paralipomenon_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM PARALIPOMENON. Si Septuaginta Interpretum pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me, mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero, cum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata: nostri arbitrii putas, aut e pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem: Constantinopolis usque Anthiochiam, Luciani [ Al. Juliani] martyris exemplaria probat. Mediae inter has provinciae Palaestinos [ Al. Palaestinae] codices legunt; quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilus vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exemplaria composuit quatuor editionum, e regione singula", + "candidate_score": 0.665187, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_9_11", + "bdc_text": "Pluris enim veritas quam Lutherus habebitur a theologo . Nemini autem obscurum est , quam temere de quibusdam libris scripturae sacrae pronunciarit Lutherus Lutherus am Rande nachgetragen . Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Paralipomenon_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM PARALIPOMENON. Si Septuaginta Interpretum pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me, mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero, cum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata: nostri arbitrii putas, aut e pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem: Constantinopolis usque Anthiochiam, Luciani [ Al. Juliani] martyris exemplaria probat. Mediae inter has provinciae Palaestinos [ Al. Palaestinae] codices legunt; quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilus vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exemplaria composuit quatuor editionum, e regione singula", + "candidate_score": 0.657152, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Paralipomenon_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM PARALIPOMENON. Si Septuaginta Interpretum pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue me, mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero, cum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata: nostri arbitrii putas, aut e pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem: Constantinopolis usque Anthiochiam, Luciani [ Al. Juliani] martyris exemplaria probat. Mediae inter has provinciae Palaestinos [ Al. Palaestinae] codices legunt; quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilus vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exemplaria composuit quatuor editionum, e regione singula", + "candidate_score": 0.644837, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 19, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei", + "max_score": 0.677389, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32_34", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2494", + "psc_text": "Haec justitia Dei ad novum pertinet Testamentum, et testimonium habet a veteribus Libris, hoc est, a Lege et Prophetis. Prius ergo ipsa causa ponenda est, et postea testes introducendi. Hunc et ipse Jesus Christus ordinem servandum esse demonstrans, Scriba, inquit, eruditus in regno Dei, similis est viro patrifamilias, proferenti de thesauro suo nova et vetera (Matth. XIII, 52) . Non dixit, Vetera et nova: quod utique dixisset, nisi maluisset meritorum ordinem servare quam temporum. CAPUT V.-- Quibus sententiis Domini Salvatoris divinum judicium futurum in fine saeculi declaretur. 1. Ergo ipse Salvator cum objurgaret civitates, in quibus virtutes magnas fecerat, neque crediderant, et eis alienigenas anteponeret, Verumtamen, inquit, dico vobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die judicii quam vobis. Et paulo post alteri civitati, Amen, inquit, dico vobis, quia terrae Sodomorum remissius erit in die judicii quam tibi (Matth. XI, 22, 24) . Hic evidentissime praedicat diem judicii esse venturum.", + "candidate_score": 0.677389, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_13_15", + "bdc_text": "Quod si concordiae conditiones id possunt , ut nemo pro veritate contra Lutherum vel os aperiat , cum homo sit Lutherus , non deus , pereant concordiae conditiones . Ego agnosco Lutherum esse hominem , qui et falli possit et fallere , qui de errore admonendus sit et revocandus . Non probo illos , qui ex ipso nobis novum pectoris scrinium fabricare statuuntGem äß kanonischem Recht trägt der Papst \"iura omnia in scrinio pectoris sui\" ;", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_1888", + "psc_text": "Cum enim lex evidentior postea data sit, et dicat Apostolus, Ubi autem non est lex, nec praevaricatio (Rom. IV, 15) : quo pacto quod legitur in Psalmo verum est, Praevaricatores aestimavi omnes peccatores terrae (Psal. CXVIII, 119) ; nisi quia omnes legis alicujus praevaricatae sunt rei, qui aliquo peccato tenentur obstricti? Quamobrem si etiam parvuli, quod vera fides habet, nascuntur non proprie, sed originaliter peccatores, unde illis gratiam remissionis peccatorum necessariam confitemur; profecto eo modo quo sunt peccatores, etiam praevaricatores legis illius, quae in paradiso data est, agnoscuntur; ut verum sit utrumque, quod scriptum est, et, Praevaricatores aestimavi omnes peccatores terrae; et, Ubi lex non est; nec praevaricatio. Ac per hoc, quia circumcisio signum regenerationis fuit, et non immerito parvulum propter originale peccatum, quo primum Dei dissipatum est testamentum, generatio disperdet, nisi regeneratio liberet: sic intelligenda sunt haec divina verba, tanquam dictum sit, Qui non fuerit regeneratus, interibit anima illa", + "candidate_score": 0.6628, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_6_8", + "bdc_text": "Interim modestia tua novit seni aliquid condonare . Frustra vero ipse metuit offendi LutherumMeyer glaubte , in der Vorrede zu seinem Apokalypsenkommentar Luthers Geringschätzung der Apokalypse zu scharf kritisiert zu haben ; vgl. ebd. , Z. 8-28. .", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2211", + "psc_text": "De prophetia quae in Oratione Ambacu et Cantico continetur. In Oratione autem sua cum Cantico, cui nisi Domino Christo dicit, Domine, audivi auditionem tuam, et timui; Domine, consideravi opera tua, et expavi? quid enim hoc est, nisi praecognitae, novae, ac repentinae salutis hominum ineffabilis admiratio? In medio duorum animalium cognosceris, quid est, nisi aut in medio duorum Testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Eliae cum eo in monte sermocinantium? Dum appropinquant anni, cognosceris; in adventu temporis ostenderis, nec exponendum est. In eo dum conturbata fuerit anima mea, in ira misericordiae memor eris, quid est, nisi quod Judaeos in se transfiguravit, quorum gentis fuit, qui cum magna ira turbati crucifigerent Christum, ille misericordiae memor dixit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt (Luc. XXIII, 34) ? Deus de Theman veniet, et sanctus de monte umbroso et condenso. Quod hic dictum est, de Theman veniet; alii interpretati", + "candidate_score": 0.653726, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_11", + "bdc_text": "Bullinger bezieht sich zweifellos auf Luthers kritische Würdigung der neutestamentlichen Schriften in den Vorreden zu seinen Übersetzungen ( vgl . etwa WA DB VI 10). .", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2494", + "psc_text": "Haec justitia Dei ad novum pertinet Testamentum, et testimonium habet a veteribus Libris, hoc est, a Lege et Prophetis. Prius ergo ipsa causa ponenda est, et postea testes introducendi. Hunc et ipse Jesus Christus ordinem servandum esse demonstrans, Scriba, inquit, eruditus in regno Dei, similis est viro patrifamilias, proferenti de thesauro suo nova et vetera (Matth. XIII, 52) . Non dixit, Vetera et nova: quod utique dixisset, nisi maluisset meritorum ordinem servare quam temporum. CAPUT V.-- Quibus sententiis Domini Salvatoris divinum judicium futurum in fine saeculi declaretur. 1. Ergo ipse Salvator cum objurgaret civitates, in quibus virtutes magnas fecerat, neque crediderant, et eis alienigenas anteponeret, Verumtamen, inquit, dico vobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die judicii quam vobis. Et paulo post alteri civitati, Amen, inquit, dico vobis, quia terrae Sodomorum remissius erit in die judicii quam tibi (Matth. XI, 22, 24) . Hic evidentissime praedicat diem judicii esse venturum.", + "candidate_score": 0.637699, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_19", + "bdc_text": "vgl . oben Nr. 1224 , 57-65. , ignoro .", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2083", + "psc_text": "obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva (Psal. LXVIII, 23, 24) : et caetera, quae non optando sunt dicta, sed optandi specie prophetando praedicta. Quid ergo mirum, si haec manifesta non vident, quorum oculi sunt obscurati, ne videant? quid mirum, si coelestia non suspiciunt, qui ut in terrena sint proni, dorsum eorum semper incurvum est? His enim verbis translatis a corpore, vitia significantur animorum. Ista de Psalmis, hoc est de prophetia regis David, satis dicta sint, ut aliquis modus sit. Ignoscant autem qui haec legunt, et cuncta illa noverunt; et de his quae fortasse firmiora me praetermisisse vel intelligunt, vel existimant, non querantur. CAPUT XX.-- De regno ac merito David, et de filio ipsius Salomone, eaque prophetia quae ad Christum pertinens invenitur, vel in eis libris qui scriptis ipsius copulantur, vel in eis quos ipsius esse non dubium est. 1. Regnavit ergo David in terrena Jerusalem, filius", + "candidate_score": 0.627981, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 20, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefatio-in-Evangelia", + "max_score": 0.677316, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_32_34", + "bdc_text": "Expecto iuditium de libro meoVgl. unten Nr. 1311 , 17-33. . Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ;", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefatio-in-Evangelia_window_1", + "psc_text": "Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone", + "candidate_score": 0.677316, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33_35", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 ) enthielt Sebastian Münsters Übersetzung des Alten Testaments , das Neue Testament in der Version des Erasmus sowie die Apokryphen. , cui praefixi expositionem de omnibus libris sacrae scripturae eorumque dignitate et praestantia H BBibl I 114 ; vgl. HBD 27 , 13-15. .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefatio-in-Evangelia_window_1", + "psc_text": "Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone", + "candidate_score": 0.66712, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 )", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefatio-in-Evangelia_window_1", + "psc_text": "Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone", + "candidate_score": 0.652165, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11280_sent_33", + "bdc_text": "Vidisti forsan Biblia Latina e versione Munsteri ex veritate HebraicaDie 1539 bei Froschauer gedruckte \"Biblia sacra utriusque testamenti\" ( BZD C 275 )", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefatio-in-Evangelia_window_2", + "psc_text": "quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in veteri Instrumento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo profuit emendasse: cum multarum gentium linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut", + "candidate_score": 0.651249, + "ce_score": null + } + ] + } + ], + "biblical_hits": [] +} \ No newline at end of file