diff --git "a/11/12297.json" "b/11/12297.json" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/11/12297.json" @@ -0,0 +1,6018 @@ +{ + "letter_id": "12297", + "bd_url": "https://www.bullinger-digital.ch/letter/12297", + "dominant_topic": 1, + "topic_dist": [ + 0.054119, + 0.062445, + 0.055083, + 0.048482, + 0.057367, + 0.046793, + 0.045469, + 0.053978, + 0.046492, + 0.047621, + 0.044608, + 0.045147, + 0.044365, + 0.048101, + 0.051169, + 0.052605, + 0.050863, + 0.048077, + 0.052832, + 0.044382 + ], + "citations": [ + { + "rank": 1, + "cf_id": "cf025", + "work_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II", + "max_score": 0.728664, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_117_119", + "bdc_text": "melius intelliges ; sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1007", + "psc_text": "Per panem in Scriptura sacra multa significantur: 1 o Christus; 2 o gratia; 3 o sacra doctrina; 4 o haereticorum praedicatio; 5 o subsidium vitae praesentis; 6 o jucunditas humanae delectationis.---Ac si aperte dicat: Afflicta mens sibi in amaritudinem verti considerat quidquid se antea blande libenterque satiabat. [Vet. XXV.] In Scriptura enim sacra panis aliquando ipse Dominus, aliquando spiritualis gratia, aliquando divinae doctrinae eruditio, aliquando haereticorum praedicatio, aliquando subsidium vitae praesentis, aliquando jucunditas humanae delectationis accipitur. In pane Dominus signatur, sicut ipse in Evangelio dicit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi (Joan. VI, 51) . Rursum per panem gratia doni spiritalis accipitur, sicut per prophetam dicitur: Qui obturat aures suas, ne audiat sanguinem, et claudit oculos suos, ne videat malum, iste in excelsis habitabit: munimenta saxorum sublimitas ejus, panis ei datus est (Isai. XXXIII, 15) . Quid est enim obturare aures suas, ne audiat sanguinem, nisi peccatis suadentibus,", + "candidate_score": 0.728664, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118_120", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1007", + "psc_text": "Per panem in Scriptura sacra multa significantur: 1 o Christus; 2 o gratia; 3 o sacra doctrina; 4 o haereticorum praedicatio; 5 o subsidium vitae praesentis; 6 o jucunditas humanae delectationis.---Ac si aperte dicat: Afflicta mens sibi in amaritudinem verti considerat quidquid se antea blande libenterque satiabat. [Vet. XXV.] In Scriptura enim sacra panis aliquando ipse Dominus, aliquando spiritualis gratia, aliquando divinae doctrinae eruditio, aliquando haereticorum praedicatio, aliquando subsidium vitae praesentis, aliquando jucunditas humanae delectationis accipitur. In pane Dominus signatur, sicut ipse in Evangelio dicit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi (Joan. VI, 51) . Rursum per panem gratia doni spiritalis accipitur, sicut per prophetam dicitur: Qui obturat aures suas, ne audiat sanguinem, et claudit oculos suos, ne videat malum, iste in excelsis habitabit: munimenta saxorum sublimitas ejus, panis ei datus est (Isai. XXXIII, 15) . Quid est enim obturare aures suas, ne audiat sanguinem, nisi peccatis suadentibus,", + "candidate_score": 0.722655, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1007", + "psc_text": "Per panem in Scriptura sacra multa significantur: 1 o Christus; 2 o gratia; 3 o sacra doctrina; 4 o haereticorum praedicatio; 5 o subsidium vitae praesentis; 6 o jucunditas humanae delectationis.---Ac si aperte dicat: Afflicta mens sibi in amaritudinem verti considerat quidquid se antea blande libenterque satiabat. [Vet. XXV.] In Scriptura enim sacra panis aliquando ipse Dominus, aliquando spiritualis gratia, aliquando divinae doctrinae eruditio, aliquando haereticorum praedicatio, aliquando subsidium vitae praesentis, aliquando jucunditas humanae delectationis accipitur. In pane Dominus signatur, sicut ipse in Evangelio dicit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi (Joan. VI, 51) . Rursum per panem gratia doni spiritalis accipitur, sicut per prophetam dicitur: Qui obturat aures suas, ne audiat sanguinem, et claudit oculos suos, ne videat malum, iste in excelsis habitabit: munimenta saxorum sublimitas ejus, panis ei datus est (Isai. XXXIII, 15) . Quid est enim obturare aures suas, ne audiat sanguinem, nisi peccatis suadentibus,", + "candidate_score": 0.713211, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119_121", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ; cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1007", + "psc_text": "Per panem in Scriptura sacra multa significantur: 1 o Christus; 2 o gratia; 3 o sacra doctrina; 4 o haereticorum praedicatio; 5 o subsidium vitae praesentis; 6 o jucunditas humanae delectationis.---Ac si aperte dicat: Afflicta mens sibi in amaritudinem verti considerat quidquid se antea blande libenterque satiabat. [Vet. XXV.] In Scriptura enim sacra panis aliquando ipse Dominus, aliquando spiritualis gratia, aliquando divinae doctrinae eruditio, aliquando haereticorum praedicatio, aliquando subsidium vitae praesentis, aliquando jucunditas humanae delectationis accipitur. In pane Dominus signatur, sicut ipse in Evangelio dicit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi (Joan. VI, 51) . Rursum per panem gratia doni spiritalis accipitur, sicut per prophetam dicitur: Qui obturat aures suas, ne audiat sanguinem, et claudit oculos suos, ne videat malum, iste in excelsis habitabit: munimenta saxorum sublimitas ejus, panis ei datus est (Isai. XXXIII, 15) . Quid est enim obturare aures suas, ne audiat sanguinem, nisi peccatis suadentibus,", + "candidate_score": 0.69908, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_123_125", + "bdc_text": "minister ordiatur sermonem . Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo . Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2089", + "psc_text": "doctori. In his ergo quae ubertim praedicat doctor, nulla elatione se efferat, ne fortasse 994 non pro sua, sed pro auditoris gratia ejus repleatur lingua; et in his quae doctor steriliter dicit, auditor non succenseat, ne fortasse doctoris lingua non pro sua, sed pro auditoris reprobatione torpescat. Pro auditoris namque gratia boni, datur etiam malis sermo doctoribus, sicut potuerunt Pharisaeis suppetere verba praedicationis, de quibus scriptum est: Omnia ergo quaecunque dixerint vobis, servate et facite; secundum vero opera eorum nolite facere (Matth. XXIII, 3) . Propter auditorum vero reprobationem bonis etiam doctoribus sermo subtrahitur, sicut ad Ezechielem contra Israel dicitur: Linguam tuam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est (Ezech. III, 26) . 83. Aliquando pro doctoris et auditorum merito vel culpa, datur aut negatur. De accepto nemo extollatur. Spem comitetur timor.---Aliquando autem sermo praedicationis propter utrosque datur, aliquando propter utrosque subtrahitur.", + "candidate_score": 0.687085, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_116_118", + "bdc_text": "s. HBBW X [Nr. 1374 ] 73 , Anm. 12 . melius intelliges ; sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2313", + "psc_text": "Cor. XIII, 12) . Et rursum: Ego me non arbitror comprehendisse (Philip. III, 13) . Sed quamvis aeterna valde minus quam sunt ipse conspiciat, quamvis ea se cognoscere perfecte non posse cognoscat, infirmis tamen auditoribus ea ipsa infundere praedicando non potest, quae videre saltem per speculum et imaginem potest. De semetipso quippe tanquam de alio loquitur, dicens: Audivit arcana verba, quae non licet homini loqui (II Cor. XII, 4) . Interna ergo quamvis minima et extrema videantur, fortibus tamen praedicatoribus summa sunt, infirmis vero auditoribus incapabilia. Unde et praedicatores sancti, cum auditores suos divinitatis verbum capere non posse conspiciunt, ad sola incarnationis dominicae verba descendunt. Unde bene hic, dum sublevata in arduis aquila longe videre dicitur, illico subinfertur: CAPUT LII [Rec. XXI]. VERS. 30.---Pulli ejus lambunt sanguinem. 104. Passionis Christi meditatione pasci debemus.---Ac si aperte diceretur: Ipsa quidem divinitatis contemplatione pascitur, sed quia auditores ejus divinitatis percipere arcana nequaquam possunt,", + "candidate_score": 0.678712, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_123_125", + "bdc_text": "minister ordiatur sermonem . Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo . Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2090", + "psc_text": "Linguam tuam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est (Ezech. III, 26) . 83. Aliquando pro doctoris et auditorum merito vel culpa, datur aut negatur. De accepto nemo extollatur. Spem comitetur timor.---Aliquando autem sermo praedicationis propter utrosque datur, aliquando propter utrosque subtrahitur. Propter utrosque enim datur, sicut divina voce Paulo apud Corinthios dicitur: Noli timere, sed loquere (Act. XVIII, 9) . Et paulo post: Quia populus multus est mihi in hac civitate (Ibid. 10) . Propter utrosque vero subtrahitur, sicut Heli sacerdos et pravam filiorum cognovit actionem, et dignam increpationis non exercuit vocem; cum profecto futurum esset ut in mortis supplicio et istos reatus flagitii, et illum silentii poena multaret (I Reg. III, 12, seq.) . Inter haec igitur cum vel pro quo sermo detur, vel propter quem subtrahatur, ignoramus, unum est salubre remedium, nec de his quae aliis magis accepimus, nosmetipsos", + "candidate_score": 0.677313, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_124_126", + "bdc_text": "Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo . Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas . Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2090", + "psc_text": "Linguam tuam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est (Ezech. III, 26) . 83. Aliquando pro doctoris et auditorum merito vel culpa, datur aut negatur. De accepto nemo extollatur. Spem comitetur timor.---Aliquando autem sermo praedicationis propter utrosque datur, aliquando propter utrosque subtrahitur. Propter utrosque enim datur, sicut divina voce Paulo apud Corinthios dicitur: Noli timere, sed loquere (Act. XVIII, 9) . Et paulo post: Quia populus multus est mihi in hac civitate (Ibid. 10) . Propter utrosque vero subtrahitur, sicut Heli sacerdos et pravam filiorum cognovit actionem, et dignam increpationis non exercuit vocem; cum profecto futurum esset ut in mortis supplicio et istos reatus flagitii, et illum silentii poena multaret (I Reg. III, 12, seq.) . Inter haec igitur cum vel pro quo sermo detur, vel propter quem subtrahatur, ignoramus, unum est salubre remedium, nec de his quae aliis magis accepimus, nosmetipsos", + "candidate_score": 0.676816, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_18_20", + "bdc_text": "schämet [er ] sich ( als er mir oft gseit [ = gesagt] ) siner ungschicklikeit ( wiewol er nit ungleert war )\" ; s. aao , f. 6v. desideraretur ) consideres ; quem defectum tamen deo suam concedente gratiam frequenti doctorum virorum lectionem audiendo resarciri cupio , ne vos , bonam de me spem tenentes , ista frustremini , et ego simul ingratus pro tot beneficiis in me collatis vobis videar .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2089", + "psc_text": "doctori. In his ergo quae ubertim praedicat doctor, nulla elatione se efferat, ne fortasse 994 non pro sua, sed pro auditoris gratia ejus repleatur lingua; et in his quae doctor steriliter dicit, auditor non succenseat, ne fortasse doctoris lingua non pro sua, sed pro auditoris reprobatione torpescat. Pro auditoris namque gratia boni, datur etiam malis sermo doctoribus, sicut potuerunt Pharisaeis suppetere verba praedicationis, de quibus scriptum est: Omnia ergo quaecunque dixerint vobis, servate et facite; secundum vero opera eorum nolite facere (Matth. XXIII, 3) . Propter auditorum vero reprobationem bonis etiam doctoribus sermo subtrahitur, sicut ad Ezechielem contra Israel dicitur: Linguam tuam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est (Ezech. III, 26) . 83. Aliquando pro doctoris et auditorum merito vel culpa, datur aut negatur. De accepto nemo extollatur. Spem comitetur timor.---Aliquando autem sermo praedicationis propter utrosque datur, aliquando propter utrosque subtrahitur.", + "candidate_score": 0.675272, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_19_21", + "bdc_text": "s. aao , f. 6v. desideraretur ) consideres ; quem defectum tamen deo suam concedente gratiam frequenti doctorum virorum lectionem audiendo resarciri cupio , ne vos , bonam de me spem tenentes , ista frustremini , et ego simul ingratus pro tot beneficiis in me collatis vobis videar . Spero me ita gessurum , quod in meam , pręcipue tamen ecclesię utilitatem sit facturum .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2089", + "psc_text": "doctori. In his ergo quae ubertim praedicat doctor, nulla elatione se efferat, ne fortasse 994 non pro sua, sed pro auditoris gratia ejus repleatur lingua; et in his quae doctor steriliter dicit, auditor non succenseat, ne fortasse doctoris lingua non pro sua, sed pro auditoris reprobatione torpescat. Pro auditoris namque gratia boni, datur etiam malis sermo doctoribus, sicut potuerunt Pharisaeis suppetere verba praedicationis, de quibus scriptum est: Omnia ergo quaecunque dixerint vobis, servate et facite; secundum vero opera eorum nolite facere (Matth. XXIII, 3) . Propter auditorum vero reprobationem bonis etiam doctoribus sermo subtrahitur, sicut ad Ezechielem contra Israel dicitur: Linguam tuam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est (Ezech. III, 26) . 83. Aliquando pro doctoris et auditorum merito vel culpa, datur aut negatur. De accepto nemo extollatur. Spem comitetur timor.---Aliquando autem sermo praedicationis propter utrosque datur, aliquando propter utrosque subtrahitur.", + "candidate_score": 0.673567, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_20_22", + "bdc_text": "quem defectum tamen deo suam concedente gratiam frequenti doctorum virorum lectionem audiendo resarciri cupio , ne vos , bonam de me spem tenentes , ista frustremini , et ego simul ingratus pro tot beneficiis in me collatis vobis videar . Spero me ita gessurum , quod in meam , pręcipue tamen ecclesię utilitatem sit facturum . Dii cepta secundentVgl .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_972", + "psc_text": "specialibus tentationibus nostris nequaquam nobis singulis specialiter respondetur, ad Scripturam sacram recurrimus. Ibi videlicet invenimus quod Paulus carnis infirmitate tentatus audivit: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur (II Cor. XII, 9) . Quod idcirco illi in infirmitate propria dictum est, ne singillatim nobis omnibus diceretur. In Scriptura igitur sacra vocem Dei, afflicto Paulo, audivimus, ne cum fortasse affligimur, singuli audire eam privata consolatione quaereremus. Non ergo Dominus ad omnia 748 verba nobis respondet, quia semel loquetur, et secundo idipsum non repetet; id est, in his quae per Scripturam sacram ad patres nostros protulit, nos erudire curavit. Dicant itaque sanctae Ecclesiae doctores, dicant etiam arrogantes, cum in ea laborare quosdam pusillanimitate conspiciunt, quia nobis Deus ad verba omnia non respondet, quia semel loquetur Deus, et idipsum secundo non repetet; id est, cogitationibus vel tentationibus singulorum non jam passim per prophetarum voces, non per angelica officia satisfacit, quia in", + "candidate_score": 0.672209, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_120_122", + "bdc_text": "„Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ; cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti . Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen.", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2081", + "psc_text": "enim priori loco gratia praedicationis attenditur, 992 et posteriori utilitas corporis, certum est quia in dextris tubae, et sinistris lagenae teneantur. Hinc Dominus in Evangelio ait: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum (Matth. V, 15) . In modio enim commodum temporale, in lucerna autem lux praedicationis accipitur. Lucernam ergo sub modio ponere est propter temporale commodum, gratiam praedicationis abscondere, quod nemo utique electorum facit. Et bene illic additur: Sed super candelabrum. In candelabro enim status corporis designatur, cui lucerna superponitur, dum eidem corpori cura praedicationis antefertur. Bene itaque per Prophetam dictum est: Sceptrum exactoris ejus superasti, sicut in die Madian (Isai. IX, 4) . Sed quia exponendi prophetici testimonii gratia longe digressi sumus, ad operis nostri ordinem revertamur. Igitur postquam dictum est: Clamorem exactoris non audiit, quia videlicet antiqui hostis insidias Dominus in carne manifestatus despexit, quid etiam de electis suis fecerit recte subjungit, dicens:", + "candidate_score": 0.670223, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_123_125", + "bdc_text": "minister ordiatur sermonem . Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo . Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_578", + "psc_text": "superimpositum sancti viri apud dura reproborum corda conspiciunt, qui per Prophetam dicunt: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena (Psal. CXXXVI, 4) ? Frenum poni etiam Paulus admonuit, qui discipulo praecepit, dicens: Haereticum post primam et secundam correptionem devita, sciens quia subversus est qui ejusmodi est, et delinquit proprio judicio condemnatus (Tit. III, 10) . Sancti quippe doctores 659 plerumque alta consideratione resistentium corda conspiciunt, et dum ea derelicta divinitus vident, afflicti gementesque conticescunt. An non aliquando frenum Salomon doctoribus imponit, qui dicit: Noli arguere derisorem, ne oderit te (Prov. IX, 8) . Sed si ab increpatione idcirco reticemus, quia contra nos insurgere derisoris odia formidamus, non jam lucra Dei, sed nostra quaerimus. Qua in re sciendum est quod nonnunquam cum redarguuntur pravi, deteriores existunt. Ipsis ergo et non nobis parcimus, si ab eorum redargutione pro eorum amore cessamus. Unde necesse est ut aliquando toleremus tacendo quod sunt, quatenus in", + "candidate_score": 0.667004, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_122_124", + "bdc_text": "Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen. minister ordiatur sermonem . Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2090", + "psc_text": "Linguam tuam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est (Ezech. III, 26) . 83. Aliquando pro doctoris et auditorum merito vel culpa, datur aut negatur. De accepto nemo extollatur. Spem comitetur timor.---Aliquando autem sermo praedicationis propter utrosque datur, aliquando propter utrosque subtrahitur. Propter utrosque enim datur, sicut divina voce Paulo apud Corinthios dicitur: Noli timere, sed loquere (Act. XVIII, 9) . Et paulo post: Quia populus multus est mihi in hac civitate (Ibid. 10) . Propter utrosque vero subtrahitur, sicut Heli sacerdos et pravam filiorum cognovit actionem, et dignam increpationis non exercuit vocem; cum profecto futurum esset ut in mortis supplicio et istos reatus flagitii, et illum silentii poena multaret (I Reg. III, 12, seq.) . Inter haec igitur cum vel pro quo sermo detur, vel propter quem subtrahatur, ignoramus, unum est salubre remedium, nec de his quae aliis magis accepimus, nosmetipsos", + "candidate_score": 0.664197, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_122_124", + "bdc_text": "Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen. minister ordiatur sermonem . Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2089", + "psc_text": "doctori. In his ergo quae ubertim praedicat doctor, nulla elatione se efferat, ne fortasse 994 non pro sua, sed pro auditoris gratia ejus repleatur lingua; et in his quae doctor steriliter dicit, auditor non succenseat, ne fortasse doctoris lingua non pro sua, sed pro auditoris reprobatione torpescat. Pro auditoris namque gratia boni, datur etiam malis sermo doctoribus, sicut potuerunt Pharisaeis suppetere verba praedicationis, de quibus scriptum est: Omnia ergo quaecunque dixerint vobis, servate et facite; secundum vero opera eorum nolite facere (Matth. XXIII, 3) . Propter auditorum vero reprobationem bonis etiam doctoribus sermo subtrahitur, sicut ad Ezechielem contra Israel dicitur: Linguam tuam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est (Ezech. III, 26) . 83. Aliquando pro doctoris et auditorum merito vel culpa, datur aut negatur. De accepto nemo extollatur. Spem comitetur timor.---Aliquando autem sermo praedicationis propter utrosque datur, aliquando propter utrosque subtrahitur.", + "candidate_score": 0.664, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_14_16", + "bdc_text": "s. oben Anm. 2 . fiat , non ęgre te laturum has meas spero literas , quae si non elegantiis exornatę , non istam puritatem , sed animum , qui elegantissime scribendi promptus ( nisi mihi dicere cupienti verba deessent , ac maximus apud me fructus studiorum , qui est secundum Quintilianum facultas dicendi , Vgl. Quintilian , Institutio oratoria , 10 , 7 , 1 . - Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_947", + "psc_text": "Job audire se admonet, quod os aperuisse se perhibet, quod linguam suam in faucibus loqui promittit. Hoc enim habet proprium doctrina arrogantium (Dist. 46, cap. Hoc habet) ut humiliter nesciant inferre quod docent, et recta quae sapiunt recte ministrare non possint. In verbis enim eorum proditur quod cum docent, quasi in quodam sibi videntur summitatis culmine residere, eosque quos docent ut longe infra se positos veluti in imo respiciunt, quibus non consulendo loqui, sed vix dominando dignantur. Recte autem his per prophetam Dominus dicit: Vos autem cum austeritate imperabatis eis, et cum potentia (Ezech. XXXIV, 4) . Cum austeritate enim et potentia imperant, qui subditos suos non tranquille ratiocinando corrigere, sed aspere inflectere dominando festinant. [Vet. XIII.] 24. Vera doctrina elationem fugit.---At contra vera doctrina tanto vehementius hoc elationis vitium fugit per cogitationem, quanto ardentius verborum suorum jaculis ipsum magistrum elationis insequitur. Cavet enim ne eum magis elatis moribus praedicet,", + "candidate_score": 0.663691, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_20_22", + "bdc_text": "quem defectum tamen deo suam concedente gratiam frequenti doctorum virorum lectionem audiendo resarciri cupio , ne vos , bonam de me spem tenentes , ista frustremini , et ego simul ingratus pro tot beneficiis in me collatis vobis videar . Spero me ita gessurum , quod in meam , pręcipue tamen ecclesię utilitatem sit facturum . Dii cepta secundentVgl .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2089", + "psc_text": "doctori. In his ergo quae ubertim praedicat doctor, nulla elatione se efferat, ne fortasse 994 non pro sua, sed pro auditoris gratia ejus repleatur lingua; et in his quae doctor steriliter dicit, auditor non succenseat, ne fortasse doctoris lingua non pro sua, sed pro auditoris reprobatione torpescat. Pro auditoris namque gratia boni, datur etiam malis sermo doctoribus, sicut potuerunt Pharisaeis suppetere verba praedicationis, de quibus scriptum est: Omnia ergo quaecunque dixerint vobis, servate et facite; secundum vero opera eorum nolite facere (Matth. XXIII, 3) . Propter auditorum vero reprobationem bonis etiam doctoribus sermo subtrahitur, sicut ad Ezechielem contra Israel dicitur: Linguam tuam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est (Ezech. III, 26) . 83. Aliquando pro doctoris et auditorum merito vel culpa, datur aut negatur. De accepto nemo extollatur. Spem comitetur timor.---Aliquando autem sermo praedicationis propter utrosque datur, aliquando propter utrosque subtrahitur.", + "candidate_score": 0.663134, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_27_29", + "bdc_text": "Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt . Sique nos audiendo istos haud fuerimus negligentiores In der Vorlage neglentiores . , multum brevi proficere posseposse über der Zeile nachgetragen. nobis prorsus persuasum habemus . Lectiones has accipe praecipuas :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1951", + "psc_text": "Ut recte suo munere defungantur praedicatores et doctores, habent a Deo.---Sed unde tanta haec doctori intelligentia, ut et sibi perfecte vigilet, et dormientes ad vigilias sub quibusdam clamoris provectibus vocet, ut et peccatorum tenebras prius caute discutiat, et discrete postmodum lucem praedicationis ostendat, ut singulis juxta modum et tempora congruat, et simul omnibus quae illos sequantur ostendat? Unde ad tanta et tam subtiliter tenditur, nisi intrinsecus ab eo a quo est conditus doceatur? Quia ergo laus tantae intelligentiae non praedicatoris virtus est, sed auctoris, recte per eumdem auctorem dicitur: Vel quis dedit gallo intelligentiam? Ac si diceret: Nisi ego, qui doctorum mentes quas mire ex nihilo condidi ad intelligenda quae occulta sunt mirabilius instruxi. Unde bene ut in dictis praedicantium non solum inspiratorem se intelligentiae, sed etiam auctorem locutionis ostendat, adjungit: VERS. 37.---Quis enarrabit coelorum rationem? [Rec. V.] Quorum tamen verba quia cum sese nobis per speciem ostenderit subtrahit, protinus", + "candidate_score": 0.662555, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_116_118", + "bdc_text": "s. HBBW X [Nr. 1374 ] 73 , Anm. 12 . melius intelliges ; sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1814", + "psc_text": "Ego me non arbitror comprehendisse; unum autem, quae quidem retro sunt oblitus, ad ea quae sunt priora extendens meipsum, ad destinatum sequor, ad palmam supernae vocationis Dei, in Christo Jesu. Sequor autem si comprehendam, in quo et comprehensus sum (Philip. III, 13) . Et certe jam de illo voce dominica dictum fuerat: Vas electionis mihi est (Act. IX, 15) ; et tamen adhuc castigans corpus suum metuit ne reprobetur. 34. Spem nostram potius comitetur timor quam securitas. Vae laudabili etiam vitae, si remota pietate judicetur.---Vae miseris nobis, qui de electione nostra nullam adhuc Dei vocem cognovimus, et jam in otio quasi de securitate torpemus. Debet profecto, debet in spe esse non solum securitas, sed etiam timor in conversatione, ut et illa certantes foveat, et iste torpentes pungat. Unde recte per prophetam dicitur: Qui timent Dominum, sperent in Domino (Psal. CXIII, 11) . Ac si aperte diceret: De spe incassum praesumit,", + "candidate_score": 0.661914, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_15_17", + "bdc_text": "fiat , non ęgre te laturum has meas spero literas , quae si non elegantiis exornatę , non istam puritatem , sed animum , qui elegantissime scribendi promptus ( nisi mihi dicere cupienti verba deessent , ac maximus apud me fructus studiorum , qui est secundum Quintilianum facultas dicendi , Vgl. Quintilian , Institutio oratoria , 10 , 7 , 1 . - Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid : \"da [= in Marburg ] . . .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1348", + "psc_text": "se sentiendo despexit, dicens: CAPUT XXII. VERS. 16.---Ergo Job frustra aperit eos suum, et absque scientia verba multiplicat. 40. Superborum vitia sunt loquacitas, et audiendi impatientia.---Haec nimirum inferens, beatum Job et nil scisse asserit, et multa dixisse; et cum ipse quae sentit loquaciter inferat, hunc de vitio loquacitatis accusat. Sed hoc quoque esse proprium arrogantium vitium solet, ut et pauca credant quae ipsi multa dixerint, et multa credant quae ipsis pauca dicuntur. Quia enim sua dicere semper volunt, aliena audire non possunt; vim se pati existimant, si ea quae immoderate sentiunt immoderatius non effundant. Et quamvis beatus Job ad ejus verba tacuerit, Eliu tamen de locutione illius, qua amicis responderat, causam invectionis invenit, ut sibi exhibere latius ejus silentium posset, atque ut ipse multa respondeat, illum verba multiplicasse confirmat. Nam et mox initia prolixae locutionis exorditur; et quasi adhuc nil dixerit, inchoare conatur. Unde subditur: CAPUT XXIII [Vet. XX, Rec.", + "candidate_score": 0.654723, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_14_16", + "bdc_text": "s. oben Anm. 2 . fiat , non ęgre te laturum has meas spero literas , quae si non elegantiis exornatę , non istam puritatem , sed animum , qui elegantissime scribendi promptus ( nisi mihi dicere cupienti verba deessent , ac maximus apud me fructus studiorum , qui est secundum Quintilianum facultas dicendi , Vgl. Quintilian , Institutio oratoria , 10 , 7 , 1 . - Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_662", + "psc_text": "sentitur. Unde necesse est ut beati Job opera, quae inter increpantium amicorum verba idcirco narrat ne afflicta mens illius in desperatione deficiat, juxta pondus historiae perscrutemur, ne si haec animus plusquam necesse est spiritaliter investiget, a verborum ejus uberibus sanguis nobis pro lacte respondeat. Si quando vero quaedam mystica in suorum operum narratione permiscet, ad haec necesse est ut mens concita redeat, ad quae hanc ipse, ut datur intelligi, ordo loquentis vocat. Nam sanctus vir postquam ea quae sibi per flagellum Domini fuerant inflicta narravit, nunc per ordinem proprias enumerando virtutes, qualis ante flagellum fuerit innotescit; sic vitae suae historiam texens, ut ei perrarum aliquid quod allegorice intelligi possit interserat, quatenus et ex magna parte historica sint quae memorat, et tamen aliquando per haec eadem ad spiritalem intelligentiam consurgat. Qua itaque fortitudine ab omni lapsu exteriora sua custodiae interioris disciplina constrinxerit, insinuat dicens: CAPUT II. CAP. XXXI, VERS. 1.---Pepigi foedus", + "candidate_score": 0.654532, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_15_17", + "bdc_text": "fiat , non ęgre te laturum has meas spero literas , quae si non elegantiis exornatę , non istam puritatem , sed animum , qui elegantissime scribendi promptus ( nisi mihi dicere cupienti verba deessent , ac maximus apud me fructus studiorum , qui est secundum Quintilianum facultas dicendi , Vgl. Quintilian , Institutio oratoria , 10 , 7 , 1 . - Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid : \"da [= in Marburg ] . . .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_947", + "psc_text": "Job audire se admonet, quod os aperuisse se perhibet, quod linguam suam in faucibus loqui promittit. Hoc enim habet proprium doctrina arrogantium (Dist. 46, cap. Hoc habet) ut humiliter nesciant inferre quod docent, et recta quae sapiunt recte ministrare non possint. In verbis enim eorum proditur quod cum docent, quasi in quodam sibi videntur summitatis culmine residere, eosque quos docent ut longe infra se positos veluti in imo respiciunt, quibus non consulendo loqui, sed vix dominando dignantur. Recte autem his per prophetam Dominus dicit: Vos autem cum austeritate imperabatis eis, et cum potentia (Ezech. XXXIV, 4) . Cum austeritate enim et potentia imperant, qui subditos suos non tranquille ratiocinando corrigere, sed aspere inflectere dominando festinant. [Vet. XIII.] 24. Vera doctrina elationem fugit.---At contra vera doctrina tanto vehementius hoc elationis vitium fugit per cogitationem, quanto ardentius verborum suorum jaculis ipsum magistrum elationis insequitur. Cavet enim ne eum magis elatis moribus praedicet,", + "candidate_score": 0.654215, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_121_123", + "bdc_text": "cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti . Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen. minister ordiatur sermonem .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2081", + "psc_text": "enim priori loco gratia praedicationis attenditur, 992 et posteriori utilitas corporis, certum est quia in dextris tubae, et sinistris lagenae teneantur. Hinc Dominus in Evangelio ait: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum (Matth. V, 15) . In modio enim commodum temporale, in lucerna autem lux praedicationis accipitur. Lucernam ergo sub modio ponere est propter temporale commodum, gratiam praedicationis abscondere, quod nemo utique electorum facit. Et bene illic additur: Sed super candelabrum. In candelabro enim status corporis designatur, cui lucerna superponitur, dum eidem corpori cura praedicationis antefertur. Bene itaque per Prophetam dictum est: Sceptrum exactoris ejus superasti, sicut in die Madian (Isai. IX, 4) . Sed quia exponendi prophetici testimonii gratia longe digressi sumus, ad operis nostri ordinem revertamur. Igitur postquam dictum est: Clamorem exactoris non audiit, quia videlicet antiqui hostis insidias Dominus in carne manifestatus despexit, quid etiam de electis suis fecerit recte subjungit, dicens:", + "candidate_score": 0.651352, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_136_138", + "bdc_text": "[ Adresse auf f. 31b , v. : ] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , fidelissimo in Tigurina ecclesia antistiti , moecenati suo plurimum observando .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1218", + "psc_text": "propheta ait: Non resurgent impii in judicio (Psal. I, 5) . [Vet. XIV.] Locus autem videntium sancta Ecclesia vocatur. In ipsa enim recte consistitur, ut lumen verum, quod Deus est, videatur. Unde ad Moysen dicitur: Est locus penes me, et stabis supra petram cum transeat mea majestas (Exod. XXXIII, 21) . Et post paululum: Auferam manum meam et videbis posteriora mea (Ibid., 23) . Per locum quippe Ecclesia, per petram Dominus, per Moysen vero multitudo plebis Israeliticae figuratur, quae Domino in terra praedicante non credidit. Ipsa ergo in petra stetit, terga Domini transeuntis aspiciens, quia videlicet post passionem ascensionemque dominicam, intra sanctam Ecclesiam deducta, fidem Christi percipere meruit; et cujus praesentiam non vidit, ejus posteriora cognovit. Dicatur ergo de his, quos intra sanctam Ecclesiam divina ultio invenit in iniquitatibus perdurantes, dicatur de his quorum vitam Paulus apostolus notat, Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant (Tit. I, 16) :", + "candidate_score": 0.648264, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_122_124", + "bdc_text": "Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen. minister ordiatur sermonem . Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1350", + "psc_text": "brevitate constringant. Tanto enim semetipsos credunt doctiores ostendere, quanto se potuerint multiplicitate loquacitatis aperire. Sed quia saepe sibi sentiunt silentii reverentiam non deferri, Domini nonnunquam potentiam de quo quasi loquuntur insinuant, ac sub praetextu illius sibi silentium exigunt, quod minime merentur; et dum specietenus Deum proferunt, auditum sibi ex reverentia ejus exigentes, se student magis ostendere quam illius facta praedicare. Unde et Eliu subjungit, dicens: IBID.---Adhuc enim habeo quod pro Deo loquar. 831 Quia vero nonnunquam doctores sancti crebro repetunt si qua obscurius dicunt, ut quae occulta praedicant auditorum cordibus voce haec iterationis infundant, plerumque hoc appetunt etiam arrogantes imitari, et insolenter ea quae dixerint replicant, non quo auditorum cordibus insinuare res appetant, sed quo eorum judicio videri eloquentes volunt. Unde Eliu subjungens ait: VERS. 3.---Repetam scientiam meam a principio. Sed quia nominata scientia, tumor cordis in voce claruerat; arrogans aperte cognoscitur, si non citius aliquo velamine pallietur. Unde mox", + "candidate_score": 0.646704, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_127", + "bdc_text": "Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1119", + "psc_text": "justi in ipsis quos corrigunt, cum ex parte alia fortasse aliquid bonae operationis inveniunt, ad eadem objurgationis verba cum quanta dispensatione descendunt. Ecce Paulus Corinthios docens, eosque in culpa divisionis aspiciens exorsus est, dicens: Gratias ago Deo meo semper pro vobis, in gratia Dei, quae data est vobis in Christo Jesu, quia in omnibus divites facti estis in illo (I Cor. I, 4) . Multum profecto laudavit quos in Christo divites in omnibus dixit. Et ecce adhuc blandimenta multiplicat, dicens: In omni verbo et in omni scientia, sicut testimonium Christi confirmatum est in vobis (Ibid., 5) . Testimonium Christi confirmatum est in vobis, dixit, ac si opere peregissent quod doctrina didicerant. Et mox in laudis consummatione subjunxit: Ita ut nihil vobis desit in ulla gratia, exspectantibus revelationem Domini nostri Jesu Christi. Quaeso te, Paule, istis tot favoribus jam quo tendas insinues. Et ecce paulo post sequitur: Obsecro vos autem, fratres,", + "candidate_score": 0.646269, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_101_103", + "bdc_text": "Vigandi , Wigand Happel. Hibberii , Leoniceri . Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_78", + "psc_text": "ipsas Ecclesias non inconvenienter accipere, quae multae unam catholicam faciunt toto terrarum orbe diffusam. Unde et septem Ecclesiis scribit Joannes apostolus, ut unam catholicam septiformis gratiae plenam spiritu designaret (Apoc. I, 4; II, 29) . Et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem (Prov. IX, 1) . Qui ut id de septem Ecclesiis se dixisse innotesceret, secutus etiam sacramenta ipsa diligenter inseruit, dicens: Immolavit victimas, miscuit vinum, et proposuit mensam, 551 misit ancillas suas, ut vocarent ad arcem et maenia civitatis: Si quis est parvulus, veniat ad me (Ibid.) . Immolavit enim Dominus victimas, seipsum offerendo pro nobis. Miscuit vinum, praeceptorum suorum poculum ex narratione historica et intelligentia spiritali contemperans. Unde alias dictum est: Calix in manu Domini, vini meri, plenus est misto (Psal. LXXIV, 9) . Et posuit mensam, id est Scripturam sacram, quae fessos ad se atque a saeculi oneribus venientes pane verbi", + "candidate_score": 0.643297, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_16_18", + "bdc_text": "- Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid : \"da [= in Marburg ] . . . schämet [er ] sich ( als er mir oft gseit [ = gesagt] ) siner ungschicklikeit ( wiewol er nit ungleert war )\" ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_427", + "psc_text": "Sancta itaque Ecclesia extremis tribulationibus deprehensa, antiquorum reminiscitur temporum, quando et docendo illuminare consueverat, et adjuvando firmare, et praecedentis membri sui ore loquitur, dicens: Oculus fui caeco, et pes claudo. [Vet. XXI.] 40. Caeci sunt gentiles, claudi vero Judaei.---Quae quia duos in se populos collegit, Judaicum scilicet atque gentilem, recte etiam potest caeco gentilis, claudo autem Judaicus populus designari. Gentilis quippe quasi oculos non habuit, quia non accepta lege non vidit quo ire debuisset. At contra Judaicus habens oculos, claudus fuit, quia legem quidem sciendo tenuit, sed in ea gressum recti operis non tetendit. Si enim gentilis populus caecus minime fuisset, propheta non diceret: Populus qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam (Isai. IX, 2) . Rursum si Israeliticus populus a bono opere minime claudicasset, nequaquam voce Domini Psalmista dixisset: Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis suis (Psal. XVII, 46) . Qui nimirum", + "candidate_score": 0.641314, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_12_14", + "bdc_text": "- Die beiden letzten Quellen erwähnen nicht den Namen Meyers. , de statu ut vos certos redderemus , sędulo iniunxeratis , nostrum erat nos non immorigeros praebere , sed lubenti animo vestris obedire iussibus . Cum ergo id ex iussu omniumAller Zürcher Studenten in Marburg ; s. oben Anm. 2 .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_266", + "psc_text": "Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens (Psal. CXLII, 2) . Aurum ego obryzum illi nuncupantur, qui in ea qua conditi sunt innocentia perdurantes, et fulgent claritate justitiae, et nullis vel minimis maculantur sordibus culpae. [Vet. XXX.] 72. Nullus tamen angelorum ad redimendum hominem missus est, aut sufficit.---Sed quia pro hac sapientia nullus angelorum redemptor humani generis mittendus fuit, ne quis spem in his, quos in adjutorium hominum saepe apparuisse didicimus, angelis poneret, dictum est: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Ac si aperte diceretur: Per semetipsam sapientia manifestabitur, ut humanum genus a culpa redimatur. Nullus vice ejus angelus mittitur, quia per creatorem necesse est ut creatura liberetur. Unde et in Evangelio Dominus dicit: Si vos filius liberaverit, vere liberi eritis (Joan. VIII, 36) . Sed vir sanctus, spiritu ejusdem sapientiae repletus, quosdam in Judaea praevidit non esse defuturos qui spem in", + "candidate_score": 0.636532, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_138", + "bdc_text": "Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , fidelissimo in Tigurina ecclesia antistiti , moecenati suo plurimum observando .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1218", + "psc_text": "propheta ait: Non resurgent impii in judicio (Psal. I, 5) . [Vet. XIV.] Locus autem videntium sancta Ecclesia vocatur. In ipsa enim recte consistitur, ut lumen verum, quod Deus est, videatur. Unde ad Moysen dicitur: Est locus penes me, et stabis supra petram cum transeat mea majestas (Exod. XXXIII, 21) . Et post paululum: Auferam manum meam et videbis posteriora mea (Ibid., 23) . Per locum quippe Ecclesia, per petram Dominus, per Moysen vero multitudo plebis Israeliticae figuratur, quae Domino in terra praedicante non credidit. Ipsa ergo in petra stetit, terga Domini transeuntis aspiciens, quia videlicet post passionem ascensionemque dominicam, intra sanctam Ecclesiam deducta, fidem Christi percipere meruit; et cujus praesentiam non vidit, ejus posteriora cognovit. Dicatur ergo de his, quos intra sanctam Ecclesiam divina ultio invenit in iniquitatibus perdurantes, dicatur de his quorum vitam Paulus apostolus notat, Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant (Tit. I, 16) :", + "candidate_score": 0.636214, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_27", + "bdc_text": "Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1951", + "psc_text": "Ut recte suo munere defungantur praedicatores et doctores, habent a Deo.---Sed unde tanta haec doctori intelligentia, ut et sibi perfecte vigilet, et dormientes ad vigilias sub quibusdam clamoris provectibus vocet, ut et peccatorum tenebras prius caute discutiat, et discrete postmodum lucem praedicationis ostendat, ut singulis juxta modum et tempora congruat, et simul omnibus quae illos sequantur ostendat? Unde ad tanta et tam subtiliter tenditur, nisi intrinsecus ab eo a quo est conditus doceatur? Quia ergo laus tantae intelligentiae non praedicatoris virtus est, sed auctoris, recte per eumdem auctorem dicitur: Vel quis dedit gallo intelligentiam? Ac si diceret: Nisi ego, qui doctorum mentes quas mire ex nihilo condidi ad intelligenda quae occulta sunt mirabilius instruxi. Unde bene ut in dictis praedicantium non solum inspiratorem se intelligentiae, sed etiam auctorem locutionis ostendat, adjungit: VERS. 37.---Quis enarrabit coelorum rationem? [Rec. V.] Quorum tamen verba quia cum sese nobis per speciem ostenderit subtrahit, protinus", + "candidate_score": 0.633187, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_11_13", + "bdc_text": "Miscellanea Tigurina , Bd. 3 , Zürich 1724 , S. 379 . - Die beiden letzten Quellen erwähnen nicht den Namen Meyers. , de statu ut vos certos redderemus , sędulo iniunxeratis , nostrum erat nos non immorigeros praebere , sed lubenti animo vestris obedire iussibus . Cum ergo id ex iussu omniumAller Zürcher Studenten in Marburg ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_407", + "psc_text": "aliis injustus; quasi hoc latus cooperuit, illud nudavit, nec jam bona sunt opera, quae subortis aliis pravis operibus inquinantur. Hinc enim per Salomonem dicitur: Qui in uno offenderit, multa bona perdet (Eccle. IX, 18) . Hinc Jacobus dicit: Quicunque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus (Jac. II, 10) . Quam videlicet sententiam suam ipse diligenter exposuit, cum subjunxit: Qui enim dixit, Non moechaberis, dixit et, Non occides. Quod si non moechaberis, occidas autem, factus es transgressor legis (Ibid., 11) . [Vet. XVII.] 33. Hinc adhibenda undique custodia et vigilantia. Frustra munita sunt caetera, cum vel unus hosti panditur aditus.---Cordis ergo oculis circumquaque porrectis, undique nobis adhibenda custodia est. Unde recte quoque per Salomonem dicitur: Omni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita procedit (Prov. IV, 23) . Dicturus enim custodia, praemisit omni, ut videlicet unusquisque hinc inde se diligenter inspiciat, et quandiu in hac", + "candidate_score": 0.629111, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_135_137", + "bdc_text": "Ioannes Fabritius , tui observandissimus . [ Adresse auf f. 31b , v. : ]", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_408", + "psc_text": "unus hosti panditur aditus.---Cordis ergo oculis circumquaque porrectis, undique nobis adhibenda custodia est. Unde recte quoque per Salomonem dicitur: Omni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita procedit (Prov. IV, 23) . Dicturus enim custodia, praemisit omni, ut videlicet unusquisque hinc inde se diligenter inspiciat, et quandiu in hac vita est, contra spiritales inimicos in acie se positum sciat, ne mercedem quam per has actiones colligit, per alias amittat, ne hinc hosti fores obstruat, et aliunde aditum pandat. Si qua etenim civitas contra insidiantes inimicos magno valletur aggere, fortibus cingatur muris, ex omni parte insomni muniatur custodia, unum vero in ea foramen tantummodo immunitum per negligentiam relinquatur; inde procul dubio hostis ingreditur, qui undique exclusus videbatur. Pharisaeus namque ille, qui in templum oraturus ascendit, civitatem mentis suae quanta munitione vallaverit, audiamus: Jejuno, inquit, bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo (Luc. XVIII, 12) . Qui praemisit: Gratias ago", + "candidate_score": 0.624835, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_91_93", + "bdc_text": "Durch Volk win Weigel ( Volcuinus Vigelius ) ; s. Gundlach , Catalogus 365 , Nr. 636 . item alii quidam iurisconsultiZu deren Namen s.", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2073", + "psc_text": "intra uterum sumens? In quo utero et incarnatus est, et clausus non est, quia et intra uterum fuit per infirmitatis substantiam, et extra mundum per potentiam majestatis. Madian vero interpretatur, de judicio. Ut enim hostes ejus repellendi destruendique essent, non de vitio repellentis, sed de judicio juste judicantis fuit. Et idcirco de judicio vocantur, quia alieni a gratia Redemptoris, justae damnationis meritum etiam in vocabulo nominis trahunt. [Vet. XXXIII.]. 74. Quid significent trecenti milites cum Gedeone pugnantes.---Contra hos Gedeon cum trecentis pergit ad praelium. Solet in centenario numero plenitudo perfectionis intelligi. Quid ergo per ter ductum centenarium numerum designatur, nisi perfecta cognitio Trinitatis? Cum his quippe Dominus noster adversarios fidei destruit, cum his ad praedicationis bella descendit, qui possunt divina cognoscere, qui sciunt de Trinitate, quae Deus est, perfecta sentire. Notandum vero est quia iste trecentorum numerus in tau littera continetur, quae crucis speciem tenet. Cui si super transversam lineam", + "candidate_score": 0.621496, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2737", + "psc_text": "Confiteor tibi, Domine pater coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis (Matth. XI, 25) . Hinc rursum Psalmista ait: Custodiens parvulos Dominus (Ps. CXIV, 6) . Hinc magister gentium dicit: Facti sumus parvuli in medio vestri (I Thess. II, 7) . Hinc discipulos admonens, ait: Superiores sibi invicem arbitrantes (Philip. II, 3) . Nam quia iniquus quisque inferiorem se omnem quem cognovit putat, e diverso justus studet ut superiorem quemlibet proximum attendat. Ac ne dum se alii alter humiliat, humiliatio iret alteri in elationem, bene utramque partem admonuit, dicens: Superiores sibi invicem arbitrantes, ut in cogitationibus cordis et ego mihi illum praeferam, et vicissim ille me sibi, ut cum ab utraque parte cor inferius premitur, nullus ex impenso honore sublevetur. 44. Hanc humilitatis formam reprobi non tenent, sed contemnunt.---Sed hanc humilitatis formam reprobi, quia Leviathan hujus membra sunt, vel cognoscere, vel tenere contemnunt,", + "candidate_score": 0.617429, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_67_69", + "bdc_text": "ADB XIII 490- 492 ; Gundlach , Catalogus 7 , Nr. 7 ; TRE XV 778-781 ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2797", + "psc_text": "ad duodenarium pervenimus. Sed nos quia a superno munere veritatis praedicamenta percipimus, haec fixa scientiae altitudine despiciendo calcamus, hoc procul dubio 1150 inconcussa fide retinentes, quia quos Spiritus gratiae septiformis repleverit perficit, eisque non solum Trinitatis notitiam, sed etiam virtutum quatuor, id est prudentiae, temperantiae, fortitudinis atque justitiae operationem praebet. Qui in ipsis quoque quos ingreditur suis quodammodo partibus augetur, dum et per Trinitatis notitiam quatuor virtutum actio accipitur, et per operationem virtutum quatuor usque ad manifestam Trinitatis speciem pervenitur. Et apud nos ergo septenarius perfectus est, sed longe dissimiliter, quia plene et non inaniter in duodenarium surgit, dum et per fidem opera, et rursum per opera perficit fidem. Sancti quoque apostoli gratiae septiformis Spiritu implendi, duodecim sunt electi. In quatuor enim mundi partibus Trinitatem, quae Deus est, innotescere mittebantur. Duodecim ergo electi sunt ut etiam ex ipsius numeri ratione causa claresceret quod per quatuor infima tria summa praedicarent. 16.", + "candidate_score": 0.617019, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_121", + "bdc_text": "cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2815", + "psc_text": "enim quod per prophetam de electis dicitur: In terra sua duplicia possidebunt (Isai. LXI, 7) . Hinc est enim quod Joannes apostolus de sanctis finem mundi quaerentibus dicit: Data sunt illis singulae stolae albae, et dictum est eis ut requiescerent tempus adhuc modicum, donec compleretur numerus conservorum et fratrum eorum (Apoc. VI, 11) . Sicut enim longe superius diximus (scilicet praefationis, c. 10, n. 20) , ante resurrectionem sancti singulas 1154 stolas accipiunt, quia sola animarum beatitudine perfruuntur; in fine autem mundi binas habituri sunt, quia cum mentis beatitudine etiam carnis gloriam possidebunt. 26. Conversio Judaeorum in fine mundi praenuntiata.---Sed ea quae subnexa sunt, in fine magis hujus saeculi conversionem se Judaici populi nuntiare testantur. Nam subditur: Venerunt autem ad eum omnes fratres sui, et universae sorores suae, et cuncti qui noverant eum prius, et comederunt cum eo panem in domo ejus. Tunc quippe fratres sui ac sorores ad Christum", + "candidate_score": 0.611126, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 2, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore", + "max_score": 0.719369, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118_120", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_1048", + "psc_text": "Dominica positum est: mysterium vestrum accipitis. Ad id quod estis, Amen respondetis, et respondendo subscribitis. Audis enim, Corpus Christi; et respondes, Amen. Esto membrum corporis Christi, ut verum sit Amen. Quare ergo in pane? Nihil hic de nostro afferamus, ipsum Apostolum identidem audiamus, qui cum de isto Sacramento loqueretur, ait, Unus panis, unum corpus multi sumus (Id. X, 17) : intelligite et gaudete; unitas, veritas, pietas, charitas. Unus panis: quis est iste unus panis? Unum corpus multi. Recolite quia panis non fit de uno grano, sed de multis. Quando exorcizabamini, quasi molebamini. Quando baptizati estis, quasi conspersi estis. Quando Spiritus sancti ignem accepistis, quasi cocti estis. Estote quod videtis, et accipite quod estis. Hoc Apostolus de pane dixit. Jam de calice quid intelligeremus, etiam non dictum, satis ostendit. Sicut enim ut sit species visibilis panis, multa grana in unum consperguntur, tanquam illud fiat, quod de fidelibus ait Scriptura sancta, Erat", + "candidate_score": 0.719369, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118_120", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_430", + "psc_text": "Panis ille quem videtis in altari, sanctificatus per verbum Dei, corpus est Christi. Calix ille, imo quod habet calix, sanctificatum per verbum Dei, sanguis est Christi. Per ista voluit Dominus Christus commendare corpus et sanguinem suum, quem pro nobis fudit in remissionem peccatorum. Si bene accepistis, vos estis quod accepistis. Apostolus enim dicit: Unus panis, unum corpus, multi sumus (I Cor. X, 17) . Sic exposuit sacramentum mensae Dominicae: Unus panis, unum corpus, multi sumus. Commendatur vobis in isto pane quomodo unitatem amare debeatis. Numquid enim panis ille de uno grano factus est? Nonne multa erant tritici grana? Sed antequam ad panem venirent, separata erant: per aquam conjuncta sunt, et post quamdam contritionem. Nisi enim molatur triticum, et per aquam conspergatur, ad istam formam minime venit, quae panis vocatur. Sic et vos ante jejunii humiliatione et exorcismi sacramento quasi molebamini. Accessit Baptismum et aqua; quasi conspersi estis, ut ad formam", + "candidate_score": 0.711167, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_117_119", + "bdc_text": "melius intelliges ; sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_1048", + "psc_text": "Dominica positum est: mysterium vestrum accipitis. Ad id quod estis, Amen respondetis, et respondendo subscribitis. Audis enim, Corpus Christi; et respondes, Amen. Esto membrum corporis Christi, ut verum sit Amen. Quare ergo in pane? Nihil hic de nostro afferamus, ipsum Apostolum identidem audiamus, qui cum de isto Sacramento loqueretur, ait, Unus panis, unum corpus multi sumus (Id. X, 17) : intelligite et gaudete; unitas, veritas, pietas, charitas. Unus panis: quis est iste unus panis? Unum corpus multi. Recolite quia panis non fit de uno grano, sed de multis. Quando exorcizabamini, quasi molebamini. Quando baptizati estis, quasi conspersi estis. Quando Spiritus sancti ignem accepistis, quasi cocti estis. Estote quod videtis, et accipite quod estis. Hoc Apostolus de pane dixit. Jam de calice quid intelligeremus, etiam non dictum, satis ostendit. Sicut enim ut sit species visibilis panis, multa grana in unum consperguntur, tanquam illud fiat, quod de fidelibus ait Scriptura sancta, Erat", + "candidate_score": 0.709333, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_117_119", + "bdc_text": "melius intelliges ; sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_430", + "psc_text": "Panis ille quem videtis in altari, sanctificatus per verbum Dei, corpus est Christi. Calix ille, imo quod habet calix, sanctificatum per verbum Dei, sanguis est Christi. Per ista voluit Dominus Christus commendare corpus et sanguinem suum, quem pro nobis fudit in remissionem peccatorum. Si bene accepistis, vos estis quod accepistis. Apostolus enim dicit: Unus panis, unum corpus, multi sumus (I Cor. X, 17) . Sic exposuit sacramentum mensae Dominicae: Unus panis, unum corpus, multi sumus. Commendatur vobis in isto pane quomodo unitatem amare debeatis. Numquid enim panis ille de uno grano factus est? Nonne multa erant tritici grana? Sed antequam ad panem venirent, separata erant: per aquam conjuncta sunt, et post quamdam contritionem. Nisi enim molatur triticum, et per aquam conspergatur, ad istam formam minime venit, quae panis vocatur. Sic et vos ante jejunii humiliatione et exorcismi sacramento quasi molebamini. Accessit Baptismum et aqua; quasi conspersi estis, ut ad formam", + "candidate_score": 0.700941, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119_121", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ; cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_1048", + "psc_text": "Dominica positum est: mysterium vestrum accipitis. Ad id quod estis, Amen respondetis, et respondendo subscribitis. Audis enim, Corpus Christi; et respondes, Amen. Esto membrum corporis Christi, ut verum sit Amen. Quare ergo in pane? Nihil hic de nostro afferamus, ipsum Apostolum identidem audiamus, qui cum de isto Sacramento loqueretur, ait, Unus panis, unum corpus multi sumus (Id. X, 17) : intelligite et gaudete; unitas, veritas, pietas, charitas. Unus panis: quis est iste unus panis? Unum corpus multi. Recolite quia panis non fit de uno grano, sed de multis. Quando exorcizabamini, quasi molebamini. Quando baptizati estis, quasi conspersi estis. Quando Spiritus sancti ignem accepistis, quasi cocti estis. Estote quod videtis, et accipite quod estis. Hoc Apostolus de pane dixit. Jam de calice quid intelligeremus, etiam non dictum, satis ostendit. Sicut enim ut sit species visibilis panis, multa grana in unum consperguntur, tanquam illud fiat, quod de fidelibus ait Scriptura sancta, Erat", + "candidate_score": 0.700276, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_1048", + "psc_text": "Dominica positum est: mysterium vestrum accipitis. Ad id quod estis, Amen respondetis, et respondendo subscribitis. Audis enim, Corpus Christi; et respondes, Amen. Esto membrum corporis Christi, ut verum sit Amen. Quare ergo in pane? Nihil hic de nostro afferamus, ipsum Apostolum identidem audiamus, qui cum de isto Sacramento loqueretur, ait, Unus panis, unum corpus multi sumus (Id. X, 17) : intelligite et gaudete; unitas, veritas, pietas, charitas. Unus panis: quis est iste unus panis? Unum corpus multi. Recolite quia panis non fit de uno grano, sed de multis. Quando exorcizabamini, quasi molebamini. Quando baptizati estis, quasi conspersi estis. Quando Spiritus sancti ignem accepistis, quasi cocti estis. Estote quod videtis, et accipite quod estis. Hoc Apostolus de pane dixit. Jam de calice quid intelligeremus, etiam non dictum, satis ostendit. Sicut enim ut sit species visibilis panis, multa grana in unum consperguntur, tanquam illud fiat, quod de fidelibus ait Scriptura sancta, Erat", + "candidate_score": 0.700224, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119_121", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ; cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_430", + "psc_text": "Panis ille quem videtis in altari, sanctificatus per verbum Dei, corpus est Christi. Calix ille, imo quod habet calix, sanctificatum per verbum Dei, sanguis est Christi. Per ista voluit Dominus Christus commendare corpus et sanguinem suum, quem pro nobis fudit in remissionem peccatorum. Si bene accepistis, vos estis quod accepistis. Apostolus enim dicit: Unus panis, unum corpus, multi sumus (I Cor. X, 17) . Sic exposuit sacramentum mensae Dominicae: Unus panis, unum corpus, multi sumus. Commendatur vobis in isto pane quomodo unitatem amare debeatis. Numquid enim panis ille de uno grano factus est? Nonne multa erant tritici grana? Sed antequam ad panem venirent, separata erant: per aquam conjuncta sunt, et post quamdam contritionem. Nisi enim molatur triticum, et per aquam conspergatur, ad istam formam minime venit, quae panis vocatur. Sic et vos ante jejunii humiliatione et exorcismi sacramento quasi molebamini. Accessit Baptismum et aqua; quasi conspersi estis, ut ad formam", + "candidate_score": 0.693141, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119_121", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ; cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_429", + "psc_text": "non? Recolite facta vestra, si non fuistis. Respicite conscientias vestras, quibus renuntiastis. Quia ergo fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux, non in vobis, sed in Domino; sicut filii lucis ambulate (Ephes. V, 8) . Satis sint vobis pauca ista, quoniam et post laboraturi sumus, et de Sacramentis altaris hodie Infantibus disputandum est. SERMO CCXXVII. In die Paschae, IV. Ad Infantes, de Sacramentis. Memor sum promissionis meae. Promiseram enim vobis, qui baptizati estis, sermonem quo exponerem mensae Dominicae Sacramentum, quod modo etiam videtis, et cujus nocte praeterita participes facti estis. Debetis scire quid accepistis, quid accepturi estis, quid quotidie accipere debeatis. Panis ille quem videtis in altari, sanctificatus per verbum Dei, corpus est Christi. Calix ille, imo quod habet calix, sanctificatum per verbum Dei, sanguis est Christi. Per ista voluit Dominus Christus commendare corpus et sanguinem suum, quem pro nobis fudit in remissionem peccatorum. Si bene accepistis, vos estis quod accepistis.", + "candidate_score": 0.687512, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_430", + "psc_text": "Panis ille quem videtis in altari, sanctificatus per verbum Dei, corpus est Christi. Calix ille, imo quod habet calix, sanctificatum per verbum Dei, sanguis est Christi. Per ista voluit Dominus Christus commendare corpus et sanguinem suum, quem pro nobis fudit in remissionem peccatorum. Si bene accepistis, vos estis quod accepistis. Apostolus enim dicit: Unus panis, unum corpus, multi sumus (I Cor. X, 17) . Sic exposuit sacramentum mensae Dominicae: Unus panis, unum corpus, multi sumus. Commendatur vobis in isto pane quomodo unitatem amare debeatis. Numquid enim panis ille de uno grano factus est? Nonne multa erant tritici grana? Sed antequam ad panem venirent, separata erant: per aquam conjuncta sunt, et post quamdam contritionem. Nisi enim molatur triticum, et per aquam conspergatur, ad istam formam minime venit, quae panis vocatur. Sic et vos ante jejunii humiliatione et exorcismi sacramento quasi molebamini. Accessit Baptismum et aqua; quasi conspersi estis, ut ad formam", + "candidate_score": 0.686418, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_121_123", + "bdc_text": "cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti . Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen. minister ordiatur sermonem .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_505", + "psc_text": "non dicunt; aliqua tres dicunt, et unus non dicit. Auctoritas autem tanta est Evangelii sancti; ut quia in eis loquebatur Spiritus unus, verum sit etiam quod dixerit unus. Hoc ergo quod modo audistis, quia Dominus Jesus, posteaquam resurrexit a mortuis, invenit duos in via ex discipulis suis, colloquentes invicem de his quae contigerant, et dixit illis, Qui sunt sermones isti quos loquimini vobiscum, et estis tristes? etc.; solus dixit Lucas evangelista. Breviter hoc attigit Marcus, quia apparuit duobus in via (Marc. XVI, 12, 13): sed quid illi dixerint Domino, vel quid eis dixerit Dominus, praetermisit. 2. Christus cum discipulis in via. Quid ergo ista lectio contulit nobis? Magnum aliquid, si intelligamus. Apparuit Jesus: videbatur oculis, et non agnoscebatur. Magister ambulabat cum illis in via, et ipse erat via: et nondum illi ambulabant in via; sed invenit eos exorbitasse de via. Quando enim cum illis fuerat ante passionem, omnia praedixerat, passurum", + "candidate_score": 0.654111, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_11_13", + "bdc_text": "Miscellanea Tigurina , Bd. 3 , Zürich 1724 , S. 379 . - Die beiden letzten Quellen erwähnen nicht den Namen Meyers. , de statu ut vos certos redderemus , sędulo iniunxeratis , nostrum erat nos non immorigeros praebere , sed lubenti animo vestris obedire iussibus . Cum ergo id ex iussu omniumAller Zürcher Studenten in Marburg ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_157", + "psc_text": "civitate, fugite in aliam (Matth. X, 23) . Mortalem quippe carnem, in qua nos praefiguraret, gerebat, in qua erat etiam pro nobis opportuno tempore moriturus. Unde a Magis illis non solum aurum honorandus, et thus adorandus, verum etiam myrrham sepeliendus acceperat. Quales etiam fuissent pro ejus nomine morituri, quam innocentes, quam humiles, ostendit in parvulis, quos Herodes occidit. Nam ex quibus tota Lex pendet et Prophetae, etiam illum numerum praeceptorum (Matth. XXII, 37-40) significavit bimatus illorum. CAPUT III. 3. Judaei Christum suis ritibus et Scripturis ostendunt. Jam vero quem non facit intentum, quid sibi velit quod Magorum inquisitioni, ubi Christus nasceretur, Judaei de Scriptura responderunt, et ipsi cum eis non adoraverunt? Nonne hoc videmus etiam nunc, quando ex ipsis sacramentis, quibus eorum duritia subditur, nihil aliud quam Christus, in quem nolunt credere, ostenditur? Nonne et quando occidunt ovem et Pascha manducant (Exod. XII, 9), gentibus Christum demonstrant, quem cum eis", + "candidate_score": 0.64534, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_518", + "psc_text": "Intrat ad eos, fit eis hospes; et qui per totam viam non agnoscebatur, in fractione panis agnoscitur. Discite hospites suscipere, ubi agnoscitur Christus. An nescitis quia si quem christianum susceperitis, ipsum suscipitis? Nonne ipse dicit, Hospes fui, et suscepistis me? Et quando ei dicitur, Domine, quando te vidimus hospitem? Respondet, Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis (Matth. XXV, 35, 38, 40) . Cum ergo christianus christianum suscipit, serviunt membra membris; et gaudet caput, et sibi imputat datum quod membro ejus fuerit erogatum. Hic ergo pascatur Christus esuriens, accipiat potum sitiens, vestiatur nudus, suscipiatur peregrinus, visitetur aegrotus. Hoc habet necessitas itineris. Sic in ista peregrinatione vivendum est, ubi eget Christus. Eget in suis, plenus est in se. Sed qui eget in suis, et plenus est in se, egentes adducit ad se. Ibi non erit fames, non erit sitis, non erit nuditas, non erit aegritudo, non erit peregrinatio, non erit", + "candidate_score": 0.642088, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_10_12", + "bdc_text": "perscripta anno 1565 , in : Miscellanea Tigurina , Bd. 3 , Zürich 1724 , S. 379 . - Die beiden letzten Quellen erwähnen nicht den Namen Meyers. , de statu ut vos certos redderemus , sędulo iniunxeratis , nostrum erat nos non immorigeros praebere , sed lubenti animo vestris obedire iussibus .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_157", + "psc_text": "civitate, fugite in aliam (Matth. X, 23) . Mortalem quippe carnem, in qua nos praefiguraret, gerebat, in qua erat etiam pro nobis opportuno tempore moriturus. Unde a Magis illis non solum aurum honorandus, et thus adorandus, verum etiam myrrham sepeliendus acceperat. Quales etiam fuissent pro ejus nomine morituri, quam innocentes, quam humiles, ostendit in parvulis, quos Herodes occidit. Nam ex quibus tota Lex pendet et Prophetae, etiam illum numerum praeceptorum (Matth. XXII, 37-40) significavit bimatus illorum. CAPUT III. 3. Judaei Christum suis ritibus et Scripturis ostendunt. Jam vero quem non facit intentum, quid sibi velit quod Magorum inquisitioni, ubi Christus nasceretur, Judaei de Scriptura responderunt, et ipsi cum eis non adoraverunt? Nonne hoc videmus etiam nunc, quando ex ipsis sacramentis, quibus eorum duritia subditur, nihil aliud quam Christus, in quem nolunt credere, ostenditur? Nonne et quando occidunt ovem et Pascha manducant (Exod. XII, 9), gentibus Christum demonstrant, quem cum eis", + "candidate_score": 0.641379, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_137_139", + "bdc_text": "] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , fidelissimo in Tigurina ecclesia antistiti , moecenati suo plurimum observando . Zürich.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_163", + "psc_text": "isti autem visum Christum etiam adoraverunt. In illis gratia prior, in istis humilitas amplior. Fortasse ergo illi pastores minus rei, de salute alacrius exsultabant: isti autem Magi multis onerati peccatis, submissius indulgentiam requirebant. Haec est illa humilitas, quam plus in eis qui ex Gentibus erant, quam in Judaeis, divina Scriptura commendat. Ex Gentibus enim erat ille Centurio, qui cum Dominum in toto pectore suscepisset, se tamen dixit indignum ut in domum ejus intraret, nec ab eo aegrum suum voluit videri, sed salvum juberi (Matth. VIII, 5-10). Sic interius praesentem corde retinebat, cujus a suo tecto praesentiam honorifice revocabat. Denique Dominus, Non inveni, inquit, tantam fidem in Israel. Illa etiam Chananaea ex Gentibus erat, quae cum se a Domino audisset canem, et cui panis filiorum mitteretur indignam, micas tanquam canis exegit: et ideo non esse meruit, quia id quod fuerat non negavit. Nam et ipsa audivit a Domino, O mulier, magna", + "candidate_score": 0.640321, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_61_63", + "bdc_text": "Ausbildung im Elternhaus in Wästen an der Lys ( Leie ) , in Lille und Tournai. 1524 wieder in Ypern. Ab 1528 und erneut ab 1532 Studium in Paris ; dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 . August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_1009", + "psc_text": "cur die quinquagesimo post Pascha missus sit. Quoniam sanctam solemnitatem celebramus diei tam sanctae, ut hodie venerit ipse Spiritus sanctus, admonet nos tam festiva et grata solemnitas, de ipso dono Dei, gratia Dei, et abundantia misericordiae ejus in nos, id est de ipso Spiritu sancto aliquid loqui. In schola Domini condiscipulis loquimur. Magistrum enim habemus unum, in quo omnes sumus unum: qui nos, ne forte de magisterio superbire audeamus, admonuit, et ait, Nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester Christus (Matth. XXIII, 8) . Sub hoc ergo magistro, cujus cathedra coelum est, quia erudiendi sumus Litteris ejus, advertite pauca quae dicam, donante ipso qui jubet ut dicam. Qui nostis, recolite; qui ignorabatis, accipite. Saepe movet animum pie curiosum, si tamen admittatur humana fragilitas et infirmitas talia perscrutari. Imo admittitur. Non enim quod in Scripturis sanctis tegitur, ideo clausum est ut negetur, et non potius ut pulsanti aperiatur,", + "candidate_score": 0.638925, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_134_136", + "bdc_text": "septembris . Ioannes Fabritius , tui observandissimus . [ Adresse auf f. 31b , v. :", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_1030", + "psc_text": "bona omnia opera nostra, sicut insinuata est Dei quies post omnia bona opera sua. Fecit enim Deus omnia, et ecce omnia bona valde. Et requievit Deus in die septima ab omnibus operibus suis quae fecit (Gen. I-II, 3) . Requiescere vis et tu? Fac primo opera bona valde. Sic data est Judaeis observatio sabbati carnaliter, sicut caetera, significantibus sacramentis. Vacatio enim quaedam imperata est: vacatio illa quod significat, tu age. Vacatio enim spiritualis, tranquillitas est cordis: tranquillitas autem cordis provenit de serenitate bonae conscientiae. Ergo ille vere observat sabbatum, qui non peccat. Ita enim praecipitur illis, quibus observandum sabbatum praecipitur: Omne opus servile non facietis (Levit. XXIII, 7) . Omnis qui facit peccatum, servus est peccati (Joan. VIII, 34) . Septenarius ergo numerus dicatus est Spiritui sancto, sicut denarius legi. Haec et Isaias propheta insinuat hoc in loco, ubi dicit: Implebit eum Spiritus sapientiae et intellectus (numera), consilii et fortitudinis,", + "candidate_score": 0.636698, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_60_62", + "bdc_text": "Februar 1564 in Marburg . Ausbildung im Elternhaus in Wästen an der Lys ( Leie ) , in Lille und Tournai. 1524 wieder in Ypern. Ab 1528 und erneut ab 1532 Studium in Paris ; dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_1009", + "psc_text": "cur die quinquagesimo post Pascha missus sit. Quoniam sanctam solemnitatem celebramus diei tam sanctae, ut hodie venerit ipse Spiritus sanctus, admonet nos tam festiva et grata solemnitas, de ipso dono Dei, gratia Dei, et abundantia misericordiae ejus in nos, id est de ipso Spiritu sancto aliquid loqui. In schola Domini condiscipulis loquimur. Magistrum enim habemus unum, in quo omnes sumus unum: qui nos, ne forte de magisterio superbire audeamus, admonuit, et ait, Nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester Christus (Matth. XXIII, 8) . Sub hoc ergo magistro, cujus cathedra coelum est, quia erudiendi sumus Litteris ejus, advertite pauca quae dicam, donante ipso qui jubet ut dicam. Qui nostis, recolite; qui ignorabatis, accipite. Saepe movet animum pie curiosum, si tamen admittatur humana fragilitas et infirmitas talia perscrutari. Imo admittitur. Non enim quod in Scripturis sanctis tegitur, ideo clausum est ut negetur, et non potius ut pulsanti aperiatur,", + "candidate_score": 0.634529, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_91_93", + "bdc_text": "Durch Volk win Weigel ( Volcuinus Vigelius ) ; s. Gundlach , Catalogus 365 , Nr. 636 . item alii quidam iurisconsultiZu deren Namen s.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_146", + "psc_text": "19 22) : quia praedictum erat in Psalmo, Tituli inscriptionem ne corrumpas (Psal. LVI, 1) . Advertamus itaque magnum hoc et mirabile sacramentum. Magi ex Gentibus erant, ipse etiam Pilatus ex Gentibus: illi stellam viderunt in coelo, ille titulum scripsit in ligno: utrique tamen non regem Gentium, sed Judaeorum vel quaerebant, vel agnoscebant. Judaei vero ipsi nec stellam secuti sunt, nec titulo consenserunt. Jam igitur praesignabatur quod postea ipse Dominus dixit: Multi ab Oriente et Occidente venient, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum: filii autem regni ibunt in tenebras exteriores (Matth. VIII, 11 et 12) . Nam Magi ab Oriente, Pilatus ab Occidente venerat. Unde illi orienti, hoc est nascenti; ille autem occidenti, hoc est morienti, attestabantur regi Judaeorum: ut cum Abraham et Isaac et Jacob, ex quibus Judaei ducebant originem, recumberent in regno coelorum; non ex eis propagati per carnem, sed eis inserti per", + "candidate_score": 0.621366, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_44_46", + "bdc_text": "Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg . Er war viermal Dekan und 1539 Rektor .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_1009", + "psc_text": "cur die quinquagesimo post Pascha missus sit. Quoniam sanctam solemnitatem celebramus diei tam sanctae, ut hodie venerit ipse Spiritus sanctus, admonet nos tam festiva et grata solemnitas, de ipso dono Dei, gratia Dei, et abundantia misericordiae ejus in nos, id est de ipso Spiritu sancto aliquid loqui. In schola Domini condiscipulis loquimur. Magistrum enim habemus unum, in quo omnes sumus unum: qui nos, ne forte de magisterio superbire audeamus, admonuit, et ait, Nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester Christus (Matth. XXIII, 8) . Sub hoc ergo magistro, cujus cathedra coelum est, quia erudiendi sumus Litteris ejus, advertite pauca quae dicam, donante ipso qui jubet ut dicam. Qui nostis, recolite; qui ignorabatis, accipite. Saepe movet animum pie curiosum, si tamen admittatur humana fragilitas et infirmitas talia perscrutari. Imo admittitur. Non enim quod in Scripturis sanctis tegitur, ideo clausum est ut negetur, et non potius ut pulsanti aperiatur,", + "candidate_score": 0.621184, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_122", + "bdc_text": "Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_421", + "psc_text": "Christus carnem accepit, de virgine natus est, et a Patre non recessit: ecce ego qui vobiscum loquor, antequam ad vos venirem, cogitavi ante quod vobis dicerem. Quando cogitavi quod vobis dicerem, jam in corde meo verbum erat. Non enim vobis dicerem, nisi ante cogitarem. Inveni te Latinum, latinum tibi proferendum est verbum. Si autem Graecus esses, graece tibi loqui deberem, et proferre ad te verbum graecum. Illud verbum in corde nec latinum est, nec graecum: prorsus antecedit linguas istas quod est in corde meo. Quaero illi sonum, quaero quasi vehiculum; quaero unde perveniat ad te, quando non recedit a me. Ecce audistis quod est in corde meo, jam est et in vestro. In meo est et in vestro est: et vos habere coepistis, et ego non perdidi. Sicut verbum meum assumpsit sonum, per quem audiretur: sic Verbum Dei assumpsit carnem, per quam videretur. Quantum potui, dixi. Et quid dixi? Quoniam", + "candidate_score": 0.620939, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_43_45", + "bdc_text": "Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_1009", + "psc_text": "cur die quinquagesimo post Pascha missus sit. Quoniam sanctam solemnitatem celebramus diei tam sanctae, ut hodie venerit ipse Spiritus sanctus, admonet nos tam festiva et grata solemnitas, de ipso dono Dei, gratia Dei, et abundantia misericordiae ejus in nos, id est de ipso Spiritu sancto aliquid loqui. In schola Domini condiscipulis loquimur. Magistrum enim habemus unum, in quo omnes sumus unum: qui nos, ne forte de magisterio superbire audeamus, admonuit, et ait, Nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester Christus (Matth. XXIII, 8) . Sub hoc ergo magistro, cujus cathedra coelum est, quia erudiendi sumus Litteris ejus, advertite pauca quae dicam, donante ipso qui jubet ut dicam. Qui nostis, recolite; qui ignorabatis, accipite. Saepe movet animum pie curiosum, si tamen admittatur humana fragilitas et infirmitas talia perscrutari. Imo admittitur. Non enim quod in Scripturis sanctis tegitur, ideo clausum est ut negetur, et non potius ut pulsanti aperiatur,", + "candidate_score": 0.606381, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_102", + "bdc_text": "Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_824", + "psc_text": "Dixit quidam in ecstasi sua, sicut legistis, sicut audistis: Omnis homo mendax. Inde fuit qui non credebat, nisi tetigisset corpus Domini. Mendacium ei videbatur, quod condiscipuli ejus verum loquebantur: et parum illi erat veritatem audire, volebat et tangere. Exhibuit autem illi hoc Dominus in his quae sequuntur in Evangelio postea recitanda (Joan. XX, 25-27). Quicumque autem audit, Omnis homo mendax, non se debet figerere in mendacio, et nolle inde surgere, tanquam ratiocinari apud se rationem inaniter, tanquam homo mendax, et dicere sibi: Quando non ero homo? Si autem quamdiu hic sum homo, ero mendax; melius ego mendax ero, quam mentiatur Scriptura quae dicit, Omnis homo mendax. Si enim ego verax, Scriptura mendax erit. Sed quia Scriptura mendax esse non potest, ego mendax ero. Haec ibi garriens requiescere sibi securus videtur, tanquam in portu mendacii, ubi faciat naufragium. Bene tibi requiescere, quasi in isto portu, cupiebas; audi scopulum, in quem incurras:", + "candidate_score": 0.606163, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_95", + "bdc_text": "-Darunter befand sich der von Happel sehr gepriesene Johann Oldendorp ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_163", + "psc_text": "isti autem visum Christum etiam adoraverunt. In illis gratia prior, in istis humilitas amplior. Fortasse ergo illi pastores minus rei, de salute alacrius exsultabant: isti autem Magi multis onerati peccatis, submissius indulgentiam requirebant. Haec est illa humilitas, quam plus in eis qui ex Gentibus erant, quam in Judaeis, divina Scriptura commendat. Ex Gentibus enim erat ille Centurio, qui cum Dominum in toto pectore suscepisset, se tamen dixit indignum ut in domum ejus intraret, nec ab eo aegrum suum voluit videri, sed salvum juberi (Matth. VIII, 5-10). Sic interius praesentem corde retinebat, cujus a suo tecto praesentiam honorifice revocabat. Denique Dominus, Non inveni, inquit, tantam fidem in Israel. Illa etiam Chananaea ex Gentibus erat, quae cum se a Domino audisset canem, et cui panis filiorum mitteretur indignam, micas tanquam canis exegit: et ideo non esse meruit, quia id quod fuerat non negavit. Nam et ipsa audivit a Domino, O mulier, magna", + "candidate_score": 0.60552, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 3, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti", + "max_score": 0.718072, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119_121", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ; cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti .", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_67", + "psc_text": "in sepulcro credentem latronem in paradisum introducere potuit. SERMO VI. Item de Sacramento altaris ad infantes . SYNOPSIS. I. Corpus dominicum et in altari est, et nos illud sumus. II. Eucharistia symbolum unitatis III. Liturgiae eucharisticae expositio. I. Hoc, quod videtis, charissimi, in mensa Domini, panis est, et vinum; sed iste panis, et hoc vinum accedente verbo fit corpus, et sanguis Verbi. Ille enim Dominus, qui In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1) , propter misericordiam suam, qua non contempsit, quod creavit ad imaginem suam, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Ibid. 14) , sicut scitis, quia et ipsum Verbum assumpsit hominem, id est, animam et carnem hominis, et homo factus est, manens Deus. Propter hoc, quia et passus est pro nobis, commendavit nobis in isto Sacramento corpus, et sanguinem suum, quod etiam fecit et nos ipsos. Nam et", + "candidate_score": 0.718072, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118_120", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ;", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_67", + "psc_text": "in sepulcro credentem latronem in paradisum introducere potuit. SERMO VI. Item de Sacramento altaris ad infantes . SYNOPSIS. I. Corpus dominicum et in altari est, et nos illud sumus. II. Eucharistia symbolum unitatis III. Liturgiae eucharisticae expositio. I. Hoc, quod videtis, charissimi, in mensa Domini, panis est, et vinum; sed iste panis, et hoc vinum accedente verbo fit corpus, et sanguis Verbi. Ille enim Dominus, qui In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1) , propter misericordiam suam, qua non contempsit, quod creavit ad imaginem suam, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Ibid. 14) , sicut scitis, quia et ipsum Verbum assumpsit hominem, id est, animam et carnem hominis, et homo factus est, manens Deus. Propter hoc, quia et passus est pro nobis, commendavit nobis in isto Sacramento corpus, et sanguinem suum, quod etiam fecit et nos ipsos. Nam et", + "candidate_score": 0.713685, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126_128", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas . UxoremAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_331", + "psc_text": "debemus in audiendo, sed vigilantes in operando. Haec schola, in qua Deus solus magister est, bonos quaerit discipulos, non fugitivos, sed studiosos. Apostolus dicit: Studio non pigri, spiritu ferventes, spe gaudentes (Rom. XII, 11) . In hac ergo schola, fratres, quotidie discimus. Aliud discimus in praeceptis, aliud in exemplis, aliud in sacramentis. Sunt ista medicamenta vulnerum nostrorum, et fomenta studiorum nostrorum. Modo respondimus: Exaudi orationem meam, et precem meam, Domine! Inaurire, hoc est: Auribus percipe lacrymas meas (Psal. XXXVIII, 13) . Quid putas, iste petiturus est, qui primo sibimet Deum cupit propitium esse? Quid ab illo expetiturus est? Videamus, discamus. Forte divitias petiturus, forte in hac vita aliquam felicitatem? Dicat ergo nobis, quid petiturus est, qui primo Deum deprecatur. Vidit enim, quod ex se habere non potuit, sed a Deo habere potuit. Audierat enim: Petite, et accipietis (Joan. XVI, 24) . Noverat ergo, quid esset petiturus, qui primo Deum rogavit.", + "candidate_score": 0.699497, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_125_127", + "bdc_text": "Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas . Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas .", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_331", + "psc_text": "debemus in audiendo, sed vigilantes in operando. Haec schola, in qua Deus solus magister est, bonos quaerit discipulos, non fugitivos, sed studiosos. Apostolus dicit: Studio non pigri, spiritu ferventes, spe gaudentes (Rom. XII, 11) . In hac ergo schola, fratres, quotidie discimus. Aliud discimus in praeceptis, aliud in exemplis, aliud in sacramentis. Sunt ista medicamenta vulnerum nostrorum, et fomenta studiorum nostrorum. Modo respondimus: Exaudi orationem meam, et precem meam, Domine! Inaurire, hoc est: Auribus percipe lacrymas meas (Psal. XXXVIII, 13) . Quid putas, iste petiturus est, qui primo sibimet Deum cupit propitium esse? Quid ab illo expetiturus est? Videamus, discamus. Forte divitias petiturus, forte in hac vita aliquam felicitatem? Dicat ergo nobis, quid petiturus est, qui primo Deum deprecatur. Vidit enim, quod ex se habere non potuit, sed a Deo habere potuit. Audierat enim: Petite, et accipietis (Joan. XVI, 24) . Noverat ergo, quid esset petiturus, qui primo Deum rogavit.", + "candidate_score": 0.697052, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_67", + "psc_text": "in sepulcro credentem latronem in paradisum introducere potuit. SERMO VI. Item de Sacramento altaris ad infantes . SYNOPSIS. I. Corpus dominicum et in altari est, et nos illud sumus. II. Eucharistia symbolum unitatis III. Liturgiae eucharisticae expositio. I. Hoc, quod videtis, charissimi, in mensa Domini, panis est, et vinum; sed iste panis, et hoc vinum accedente verbo fit corpus, et sanguis Verbi. Ille enim Dominus, qui In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1) , propter misericordiam suam, qua non contempsit, quod creavit ad imaginem suam, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Ibid. 14) , sicut scitis, quia et ipsum Verbum assumpsit hominem, id est, animam et carnem hominis, et homo factus est, manens Deus. Propter hoc, quia et passus est pro nobis, commendavit nobis in isto Sacramento corpus, et sanguinem suum, quod etiam fecit et nos ipsos. Nam et", + "candidate_score": 0.691906, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur .", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_331", + "psc_text": "debemus in audiendo, sed vigilantes in operando. Haec schola, in qua Deus solus magister est, bonos quaerit discipulos, non fugitivos, sed studiosos. Apostolus dicit: Studio non pigri, spiritu ferventes, spe gaudentes (Rom. XII, 11) . In hac ergo schola, fratres, quotidie discimus. Aliud discimus in praeceptis, aliud in exemplis, aliud in sacramentis. Sunt ista medicamenta vulnerum nostrorum, et fomenta studiorum nostrorum. Modo respondimus: Exaudi orationem meam, et precem meam, Domine! Inaurire, hoc est: Auribus percipe lacrymas meas (Psal. XXXVIII, 13) . Quid putas, iste petiturus est, qui primo sibimet Deum cupit propitium esse? Quid ab illo expetiturus est? Videamus, discamus. Forte divitias petiturus, forte in hac vita aliquam felicitatem? Dicat ergo nobis, quid petiturus est, qui primo Deum deprecatur. Vidit enim, quod ex se habere non potuit, sed a Deo habere potuit. Audierat enim: Petite, et accipietis (Joan. XVI, 24) . Noverat ergo, quid esset petiturus, qui primo Deum rogavit.", + "candidate_score": 0.685353, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_124_126", + "bdc_text": "Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo . Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas . Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur .", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_331", + "psc_text": "debemus in audiendo, sed vigilantes in operando. Haec schola, in qua Deus solus magister est, bonos quaerit discipulos, non fugitivos, sed studiosos. Apostolus dicit: Studio non pigri, spiritu ferventes, spe gaudentes (Rom. XII, 11) . In hac ergo schola, fratres, quotidie discimus. Aliud discimus in praeceptis, aliud in exemplis, aliud in sacramentis. Sunt ista medicamenta vulnerum nostrorum, et fomenta studiorum nostrorum. Modo respondimus: Exaudi orationem meam, et precem meam, Domine! Inaurire, hoc est: Auribus percipe lacrymas meas (Psal. XXXVIII, 13) . Quid putas, iste petiturus est, qui primo sibimet Deum cupit propitium esse? Quid ab illo expetiturus est? Videamus, discamus. Forte divitias petiturus, forte in hac vita aliquam felicitatem? Dicat ergo nobis, quid petiturus est, qui primo Deum deprecatur. Vidit enim, quod ex se habere non potuit, sed a Deo habere potuit. Audierat enim: Petite, et accipietis (Joan. XVI, 24) . Noverat ergo, quid esset petiturus, qui primo Deum rogavit.", + "candidate_score": 0.679801, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich.", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_67", + "psc_text": "in sepulcro credentem latronem in paradisum introducere potuit. SERMO VI. Item de Sacramento altaris ad infantes . SYNOPSIS. I. Corpus dominicum et in altari est, et nos illud sumus. II. Eucharistia symbolum unitatis III. Liturgiae eucharisticae expositio. I. Hoc, quod videtis, charissimi, in mensa Domini, panis est, et vinum; sed iste panis, et hoc vinum accedente verbo fit corpus, et sanguis Verbi. Ille enim Dominus, qui In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1) , propter misericordiam suam, qua non contempsit, quod creavit ad imaginem suam, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Ibid. 14) , sicut scitis, quia et ipsum Verbum assumpsit hominem, id est, animam et carnem hominis, et homo factus est, manens Deus. Propter hoc, quia et passus est pro nobis, commendavit nobis in isto Sacramento corpus, et sanguinem suum, quod etiam fecit et nos ipsos. Nam et", + "candidate_score": 0.664291, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_49_51", + "bdc_text": "- Lit. : Gundlach , Catalogus 310f , Nr. 537 ; Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich.", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_67", + "psc_text": "in sepulcro credentem latronem in paradisum introducere potuit. SERMO VI. Item de Sacramento altaris ad infantes . SYNOPSIS. I. Corpus dominicum et in altari est, et nos illud sumus. II. Eucharistia symbolum unitatis III. Liturgiae eucharisticae expositio. I. Hoc, quod videtis, charissimi, in mensa Domini, panis est, et vinum; sed iste panis, et hoc vinum accedente verbo fit corpus, et sanguis Verbi. Ille enim Dominus, qui In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1) , propter misericordiam suam, qua non contempsit, quod creavit ad imaginem suam, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Ibid. 14) , sicut scitis, quia et ipsum Verbum assumpsit hominem, id est, animam et carnem hominis, et homo factus est, manens Deus. Propter hoc, quia et passus est pro nobis, commendavit nobis in isto Sacramento corpus, et sanguinem suum, quod etiam fecit et nos ipsos. Nam et", + "candidate_score": 0.637604, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_121", + "bdc_text": "cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti .", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_134", + "psc_text": "Multi simplices habent unum cor, unus dolosus duo corda. Ergo, quia illi loquebantur in corde et corde: Dic nobis, in qua potestate ista facis? id est, si dixeris, honoramus; si dixeris, veneramur; si dixeris, exoramus, videtur hoc sonare de alio corde; de alio autem (nam duplex ibi erat) si dixeris, calumniamur; si dixeris, inveniemus, quod teneamus; si dixeris, inveniemus, quod accusemus. Tales inimici. Sed confundantur de lucerna. Modo illos videbitis confundi. Et bene, quia tempus agimus lucernarium, confundantur inimici Christi per lucernam, quam paravit Christo suo Pater. Ille enim lucerna erat ardens, ipse Dominus ait. Quid ergo istis respondit dicentibus: Dic nobis, in qua potestate ista facis? interrogabo et ego unum sermonem. Dicite mihi: Joannis baptismus unde est? De coelo, an ex hominibus? Illi autem perturbati apud se: Si dixerimus: De coelo, dicturus est nobis: Quare non credidistis ei? Id est, ut quid me interrogatis, in qua potestate ista facio,", + "candidate_score": 0.614625, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 4, + "cf_id": "cf036", + "work_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae", + "max_score": 0.716271, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118_120", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ;", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_529", + "psc_text": "est Testamentum, quod evangelici tenor demonstrat eloquii. Sic quidem tribus evangelistis, Matthaeo, Marco et Luca, hoc indubitanter attestantibus, invenitur. Verba quippe Matthaei haec sunt: Coenantibus autem eis, accepit Jesus panem; et benedixit, ac fregit, deditque discipulis suis, et ait: Accipite, et comedite: Hoc est corpus meum. Et accipiens calicem, gratias egit, et dedit illis, dicens: Bibite ex hoc omnes: Hic 262 enim sanguis meus Novi Testamenti, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum (Matth. XXVI, 26) . Marcus vero mysterium Dominici panis et calicis explicaturus, haec ait: Et manducantibus illis, accepit Jesus panem; et benedicens fregit, et dedit eis, et ait: Sumite, Hoc est corpus meum. Et accepto calice, gratias agens, dedit eis, et biberunt ex illo omnes. Et ait eis: Hic est sanguis meus Novi Testamenti, qui pro multis effunditur [al. effundetur ] (Marc. IV, 22). Lucae vero, quem secundo certum est calicem nominasse, his invenitur verbis ordinata atque", + "candidate_score": 0.716271, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119_121", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ; cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_529", + "psc_text": "est Testamentum, quod evangelici tenor demonstrat eloquii. Sic quidem tribus evangelistis, Matthaeo, Marco et Luca, hoc indubitanter attestantibus, invenitur. Verba quippe Matthaei haec sunt: Coenantibus autem eis, accepit Jesus panem; et benedixit, ac fregit, deditque discipulis suis, et ait: Accipite, et comedite: Hoc est corpus meum. Et accipiens calicem, gratias egit, et dedit illis, dicens: Bibite ex hoc omnes: Hic 262 enim sanguis meus Novi Testamenti, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum (Matth. XXVI, 26) . Marcus vero mysterium Dominici panis et calicis explicaturus, haec ait: Et manducantibus illis, accepit Jesus panem; et benedicens fregit, et dedit eis, et ait: Sumite, Hoc est corpus meum. Et accepto calice, gratias agens, dedit eis, et biberunt ex illo omnes. Et ait eis: Hic est sanguis meus Novi Testamenti, qui pro multis effunditur [al. effundetur ] (Marc. IV, 22). Lucae vero, quem secundo certum est calicem nominasse, his invenitur verbis ordinata atque", + "candidate_score": 0.715126, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118_120", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ;", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_542", + "psc_text": "cum eo; et ait illis: Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum antequam patiar (Luc. XXII, 14) . Manducavit ergo pascha quo passurus significabatur, antequam pro nobis voluntarie pateretur. Est autem etiam in ipsis dominicis sermonibus aliquid quod attentius est a fidelibus agnoscendum, in quo utriusque Testamenti potest apparere discretio. Beatus enim Lucas de calice quem primitus nominavit, ita dicit: Et accepto calice, gratias egit et dixit: Accipite et dividite inter vos; de pane vero et calice postea loquens ait: Et accepto pane gratias egit, et fregit, et dedit eis dicens: Hoc est corpus meum quod pro vobis datur; hoc facite in meam commemorationem. Similiter et calicem postquam coenavit, dicens: Hic calix Novum Testamentum est in sanguine meo qui pro vobis funditur (Luc. XXII, 17-19) . Non mihi videtur inaniter hic ab ipsa Dei sapientia verborum quaedam facta discretio; quandoquidem primum calicem sic accipiendum dedit, ut praeciperet dividendum, dicens: Accipite, et", + "candidate_score": 0.700887, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118_120", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ;", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_370", + "psc_text": "vestrum in mensa Domini positum est, mysterium Domini accipitis. Ad id quod estis, Amen respondetis, et respondendo subscribitis. Audis ergo, Corpus Christi, et respondes Amen. Esto membrum corporis Christi, ut verum sit Amen. Quare ergo in pane? Nihil hic de nostro asseramus, ipsum Apostolum item audiamus. Cum ergo de isto sacramento loqueretur, ait: Unus panis, unum corpus multi sumus. Intelligite, et gaudete. Unitas, pietas, veritas, caritas, unus panis, unum corpus multi sumus (I Cor. X, 17). Recolite enim quia panis non fit de uno grano, sed de multis. Quando exorcizabamini, quasi molebamini; quando baptizati estis, quasi conspersi estis; quando Spiritus sancti ignem accepistis, quasi cocti estis. Estote quod videtis, et accipite quod estis. Hoc Apostolus de pane dixit, jam de calice quid intelligeremus, etiam hoc dictum satis ostendit. Sicut enim ut sit species visibilis panis multa grana in unum consperguntur; tanquam illud fiat quod de fidelibus ait Scriptura sancta: Erat", + "candidate_score": 0.699096, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126_128", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas . UxoremAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_203", + "psc_text": "ut semper habeas, in qua ut semper proficias, cum timore et tremore tuam salutem operare. Nec lectio desit operibus bonis, nec bona opera desint studio lectionis. Bona coram Deo et hominibus provide. Scripturis sanctis studium tui cordis impende; et ibi qui fueris, qui sis, quique debeas esse cognosce. Ad has si humilis et mitis accesseris, ibi profecto invenies, et praevenientem gratiam, qua potest elisus surgere; et comitantem, qua viam recti queat itineris currere; et subsequentem, qua valeat ad regni coelestis beatitudinem pervenire. 13. Sanctam multumque in Christo venerabilem matrem vestram, quae tuo spiritali studio Christiana fide et vere materna caritate concordat, sed et venerabilem sororem tibi jam in Christo conjugem tuam, obsecro, salutare digneris. Inseparabilis Trinitas protectione vos virtutis suae custodiat, quod opto, domine illustris fili. EPISTOLA VII. AD VENANTIAM. De recta Poenitentia, et futura retributione. Dominae illustri et merito venerabili filiae VENANTIAE, FULGENTIUS, servorum Christi famulus, in Domino salutem.", + "candidate_score": 0.688772, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119_121", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ; cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_370", + "psc_text": "vestrum in mensa Domini positum est, mysterium Domini accipitis. Ad id quod estis, Amen respondetis, et respondendo subscribitis. Audis ergo, Corpus Christi, et respondes Amen. Esto membrum corporis Christi, ut verum sit Amen. Quare ergo in pane? Nihil hic de nostro asseramus, ipsum Apostolum item audiamus. Cum ergo de isto sacramento loqueretur, ait: Unus panis, unum corpus multi sumus. Intelligite, et gaudete. Unitas, pietas, veritas, caritas, unus panis, unum corpus multi sumus (I Cor. X, 17). Recolite enim quia panis non fit de uno grano, sed de multis. Quando exorcizabamini, quasi molebamini; quando baptizati estis, quasi conspersi estis; quando Spiritus sancti ignem accepistis, quasi cocti estis. Estote quod videtis, et accipite quod estis. Hoc Apostolus de pane dixit, jam de calice quid intelligeremus, etiam hoc dictum satis ostendit. Sicut enim ut sit species visibilis panis multa grana in unum consperguntur; tanquam illud fiat quod de fidelibus ait Scriptura sancta: Erat", + "candidate_score": 0.686461, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119_121", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ; cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_526", + "psc_text": "unam potestatem, unam majestatem, unamque dominationem summae Trinitatis edoceat. QUAESTIO QUINTA. 39. Quintam vero, id est novissimam, continet his verbis epistola quaestionem. Quid sit quod Lucas evangelista coenam Domini narraturus, prius eum dicit calicem accepisse, et discipulis dividendum inter se continuo tradidisse; et tum deinde accepto pane dixisse; « Hoc est corpus meum; » et accepto similiter postquam coenavit calice, tunc dixisse: « Hic calix novum Testamentum est in sanguine meo, qui pro vobis funditur [al. effundetur ] (Luc. XXII, 17 sqq.). » Ista vero quaestione proposita subjungis et dicis: Nunquid unus calix secundo est datus, an alius prius, alius postea? et si ita est, inquis, ad cujus rei sacramentum pertinet ille de quo maxime caeteri qui scripserunt evangelica (al., ut supra in epist. Ferrandi, Evangelia ) tacuerunt? RESPONSIO. 40. Hunc Evangelii locum quidam sic intelligi voluerunt, ut non duos calices a Domino datos assererent, sed potius per anticipationem dictum", + "candidate_score": 0.683182, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_370", + "psc_text": "vestrum in mensa Domini positum est, mysterium Domini accipitis. Ad id quod estis, Amen respondetis, et respondendo subscribitis. Audis ergo, Corpus Christi, et respondes Amen. Esto membrum corporis Christi, ut verum sit Amen. Quare ergo in pane? Nihil hic de nostro asseramus, ipsum Apostolum item audiamus. Cum ergo de isto sacramento loqueretur, ait: Unus panis, unum corpus multi sumus. Intelligite, et gaudete. Unitas, pietas, veritas, caritas, unus panis, unum corpus multi sumus (I Cor. X, 17). Recolite enim quia panis non fit de uno grano, sed de multis. Quando exorcizabamini, quasi molebamini; quando baptizati estis, quasi conspersi estis; quando Spiritus sancti ignem accepistis, quasi cocti estis. Estote quod videtis, et accipite quod estis. Hoc Apostolus de pane dixit, jam de calice quid intelligeremus, etiam hoc dictum satis ostendit. Sicut enim ut sit species visibilis panis multa grana in unum consperguntur; tanquam illud fiat quod de fidelibus ait Scriptura sancta: Erat", + "candidate_score": 0.675502, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_20_22", + "bdc_text": "quem defectum tamen deo suam concedente gratiam frequenti doctorum virorum lectionem audiendo resarciri cupio , ne vos , bonam de me spem tenentes , ista frustremini , et ego simul ingratus pro tot beneficiis in me collatis vobis videar . Spero me ita gessurum , quod in meam , pręcipue tamen ecclesię utilitatem sit facturum . Dii cepta secundentVgl .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_562", + "psc_text": "Ubi primum, dilectissimi fratres, debetis agnoscere, imo vos 270 non ambigimus agnovisse, ad hoc divinitus ista permitti, ut hinc divinae gratiae virtus documento possit judicii manifestioris intelligi. Quandoquidem ipsa gratia nullatenus agnoscitur nisi detur: quae quandiu non est in homine, tandiu necesse est ut ei aut sermone repugnet, aut opere. Nam sermone repugnat gratiae Dei, qui sensum gerit fidei Christianae contrarium; repugnat autem opere, qui in moribus suis Christianae vitae non retinet institutum. Hoc quippe in homine agit gratia divinitus data, ut animus, dono fidei caritatisque percepto ( al. praecepto), et sermonem bonum proferat, et studio bonae operationis insistat. Quod fidelibus divinitus dari, beatus et ostendit et poposcit Apostolus dicens: Ipse autem Dominus noster Jesus Christus, et Deus et Pater noster, qui dilexit nos, et dedit consolationem aeternam, et spem bonam in gratia, exhortetur corda vestra, et confirmet in omni opere bono et sermone (II Thess. II, 16, 17) .", + "candidate_score": 0.662103, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_20", + "bdc_text": "quem defectum tamen deo suam concedente gratiam frequenti doctorum virorum lectionem audiendo resarciri cupio , ne vos , bonam de me spem tenentes , ista frustremini , et ego simul ingratus pro tot beneficiis in me collatis vobis videar .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_562", + "psc_text": "Ubi primum, dilectissimi fratres, debetis agnoscere, imo vos 270 non ambigimus agnovisse, ad hoc divinitus ista permitti, ut hinc divinae gratiae virtus documento possit judicii manifestioris intelligi. Quandoquidem ipsa gratia nullatenus agnoscitur nisi detur: quae quandiu non est in homine, tandiu necesse est ut ei aut sermone repugnet, aut opere. Nam sermone repugnat gratiae Dei, qui sensum gerit fidei Christianae contrarium; repugnat autem opere, qui in moribus suis Christianae vitae non retinet institutum. Hoc quippe in homine agit gratia divinitus data, ut animus, dono fidei caritatisque percepto ( al. praecepto), et sermonem bonum proferat, et studio bonae operationis insistat. Quod fidelibus divinitus dari, beatus et ostendit et poposcit Apostolus dicens: Ipse autem Dominus noster Jesus Christus, et Deus et Pater noster, qui dilexit nos, et dedit consolationem aeternam, et spem bonam in gratia, exhortetur corda vestra, et confirmet in omni opere bono et sermone (II Thess. II, 16, 17) .", + "candidate_score": 0.652121, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich.", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_367", + "psc_text": "fit? quando utique illius fit verum corporis membrum, cujus corporis est in sacrificio sacramentum. Hoc ergo fit ille regeneratione sancti baptismatis, quod est de sacrificio sumpturus altaris. Quod etiam sanctos Patres indubitanter credidisse ac docuisse cognoscimus. Beatus quoque Augustinus de hac re sermonem fecit admodum luculentum, et aptum aedificationi atque instructioni fidelium. Quem sermonem totum epistolae malui subjungere quia nec est prolixus, et in ipsa brevitate magnae instructionis ac suavitatis est plenus. 25. « Hoc quod videtis in altare Dei, etiam transacta nocte vidistis, sed quid esset, quid sibi vellet, quam magnae rei sacramentum contineret, nondum audistis. Quod ergo videtis, panis est, et calix; quod vobis etiam oculi vestri renuntiant. Quod autem fides 227 vestra postulat instruenda, panis est corpus Christi, calix sanguis Christi. Breviter quidem hoc dictum est, quod fidei forte sufficiat; sed fides instructionem desiderat. Dicit enim propheta: Nisi credideritis, non intelligetis (Isa. VII, 9). Potestis ergo modo", + "candidate_score": 0.639426, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 5, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV", + "max_score": 0.715533, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_117_119", + "bdc_text": "melius intelliges ; sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_980", + "psc_text": "3. Dominus in monte: multo magis intelligamus quia Dominus in monte Verbum est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est; nec transeunter praetereundum est, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, misericorditer pavit: non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis, unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset potestas, jejuna illa turba et esuriens remaneret. Denique et discipuli qui erant cum Domino in fame, et ipsi turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura, Hoc autem dicebat tentans eum: discipulum scilicet Philippum, quem interrogaverat. Ipse enim sciebat quid esset facturus. Cui ergo bono tentabat, nisi quia ignorantiam discipuli demonstrabat? Et forte in demonstratione ignorantiae discipuli aliquid significavit. Apparebit ergo, cum ipsum sacramentum de quinque panibus coeperit nobis loqui, et quid significet indicare:", + "candidate_score": 0.715533, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_117_119", + "bdc_text": "melius intelliges ; sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1898", + "psc_text": "me. Cap. XIII, V\\. 16-20. 1. Audivimus in sancto Evangelio loquentem Dominum atque dicentem, « Amen, amen dico vobis; non est servus major domino suo, neque apostolus major eo qui misit illum: si haec scitis, beati eritis si feceritis ea. » Hoc ideo dixit, quia laverat discipulorum pedes, magister humilitatis et verbo et exemplo: sed poterimus ea quae sunt operosius disserenda ipso adjuvante disserere, si non in eis quae manifesta sunt immoremur. Cum ergo haec Dominus praemisisset, adjunxit, « Non de omnibus vobis dico: ego scio quos elegerim: sed ut impleatur Scriptura, Qui manducat panem mecum, levabit super me calcaneum suum. » Hoc quid est aliud nisi, conculcabit me? Notum est de quo loquatur; Judas ille traditor ejus attingitur. Ergo ipsum non elegerat, unde ab eis quos elegit, isto sermone secernit. Quod ergo dico, inquit, Beati eritis si feceritis ea, non de omnibus vobis dico: est inter vos qui non", + "candidate_score": 0.711037, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118_120", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ;", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1079", + "psc_text": "Cap. VI, V\\. 60-72. 1. Verba Domini ex Evangelio, quae sermonem pristinum consequuntur, audivimus. Hinc sermo debetur auribus et mentibus vestris, et hodierno diei non importunus est: est enim de corpore Domini, quod dicebat se dare ad manducandum propter aeternam vitam. Exposuit autem modum attributionis hujus et doni sui, quomodo daret carnem suam manducare, dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo (Joan. VI, 57) . Signum quia manducavit et bibit hoc est, si manet et manetur, si habitat et inhabitatur, si haeret ut non deseratur. Hoc ergo nos docuit et admonuit mysticis verbis, ut simus in ejus corpore sub ipso capite in membris ejus, edentes carnem ejus, non relinquentes unitatem ejus. Sed qui aderant plures non intelligendo scandalizati sunt: non enim cogitabant haec audiendo, nisi carnem, quod ipsi erant. Apostolus autem dicit, et verum dicit, Sapere secundum carnem, mors est (Rom.", + "candidate_score": 0.704101, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_117_119", + "bdc_text": "melius intelliges ; sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1925", + "psc_text": "Et cum tinxisset panem, dedit Judae; usque ad id, Nunc clarificatus est Filius hominis. Cap. XIII, V\\. 26-31. 1. Scio, charissimi, moveri posse nonnullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum traditori suo Dominus dedit, intraverit in illum satanas. Sic enim scriptum est: Et cum tinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae; et post panem tunc introivit in illum satanas. Dicunt enim: Itane hoc meruit panis Christi porrectus de mensa Christi, ut post illum intraret in ejus discipulum satanas? Quibus respondemus, hinc nos potius doceri quam sit cavendum male accipere bonum. Multum quippe interest, non quid accipiat, sed quis accipiat; nec quale sit quod datur, sed qualis sit ipse cui datur. Nam et bona obsunt, et mala prosunt, sicut fuerint quibus dantur. Peccatum, inquit Apostolus, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem (Rom. VII, 13) . Ecce per bonum factum est malum, dum male", + "candidate_score": 0.69798, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_980", + "psc_text": "3. Dominus in monte: multo magis intelligamus quia Dominus in monte Verbum est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est; nec transeunter praetereundum est, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, misericorditer pavit: non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis, unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset potestas, jejuna illa turba et esuriens remaneret. Denique et discipuli qui erant cum Domino in fame, et ipsi turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura, Hoc autem dicebat tentans eum: discipulum scilicet Philippum, quem interrogaverat. Ipse enim sciebat quid esset facturus. Cui ergo bono tentabat, nisi quia ignorantiam discipuli demonstrabat? Et forte in demonstratione ignorantiae discipuli aliquid significavit. Apparebit ergo, cum ipsum sacramentum de quinque panibus coeperit nobis loqui, et quid significet indicare:", + "candidate_score": 0.682097, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_0_2", + "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino nostro Iesu Christo pręcor ex animo . Quod literis hisce meis tuis impedimento sum studiis honestissimis , ac animum tuum , multis aliis onustum negotiis , mearum literarum lectione perturbo , non inconsiderate a me factum esse scias . Cum perpenderem enim , quod vos , nostri moecęnates Mäzene. , discedentibus nobisJohannes Schmid ( Fabricius Montanus )", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1916", + "psc_text": "demonstraturus Jesus turbatus est spiritu, praeterito sermone disserui: sed fortassis quod ibi non dixi, etiam hoc nobis Dominus significare sua perturbatione dignatus est, quod scilicet falsos fratres, et dominici agri illa zizania ita necesse est usque ad messis tempus inter frumenta tolerari (Matth. XIII, 29, 30), ut quando ex eis aliqua separari etiam ante messem urgens causa compellit, fieri sine Ecclesiae perturbatione non possit. Hanc perturbationem sanctorum suorum per schismaticos et haereticos futuram, quodammodo praenuntians Dominus, praefiguravit in seipso, cum exituro Juda homine malo, et commixtionem frumenti, in qua diu fuerat toleratus, separatione apertissima relicturo, turbatus est non carne, sed spiritu. Spirituales enim ejus in hujusmodi scandalis non perversitate, sed charitate turbantur; ne forte in separatione aliquorum zizaniorum, simul aliquod eradicetur et triticum. 2. Turbatus itaque est Jesus spiritu, et protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Unus ex vobis, numero, non merito;", + "candidate_score": 0.672952, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_18_20", + "bdc_text": "schämet [er ] sich ( als er mir oft gseit [ = gesagt] ) siner ungschicklikeit ( wiewol er nit ungleert war )\" ; s. aao , f. 6v. desideraretur ) consideres ; quem defectum tamen deo suam concedente gratiam frequenti doctorum virorum lectionem audiendo resarciri cupio , ne vos , bonam de me spem tenentes , ista frustremini , et ego simul ingratus pro tot beneficiis in me collatis vobis videar .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_307", + "psc_text": "autem lacrymis lavit pedes meos, et capulis suis tersit: osculum mihi non dedisti: illa non destitit pedes meos osculari: oleum mihi non dedisti; illa pedes meos unxit unguento. Propterea dico tibi; dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum: cui autem modicum dimittitur, modicum diligit » (Luc. VII, 36-47). Hoc est dicere, Plus aegrotas, sed sanum te putas: modicum putas tibi dimitti, cum plus debitor sis. Bene ista, quia dolus in illa non erat, meruit medicinam. Quid est, dolus in illa non erat? Confitebatur peccata. Hoc et laudat in Nathanaele, quod dolus in illo non erat: quia multi pharisaei qui abundabant peccatis, justos se dicebant, et dolum afferebant, per quem sanari non poterant. 20. Vidit ergo jam istum in quo dolus non erat, et ait: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Dicit ei Nathanael: Unae me nosti? Respondit Jesus, et dixit: Priusquam te Philippus vocaret, cum esses sub ficu,", + "candidate_score": 0.666054, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_112_114", + "bdc_text": "Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret . Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1776", + "psc_text": "potueritis praedicando; ut unusquisque etiam paterfamilias hoc nomine agnoscat paternum affectum suae familiae se debere. Pro Christo et pro vita aeterna, suos omnes admoneat, doceat, hortetur, corripiat; impendat benevolentiam, exerceat disciplinam: ita in domo sua ecclesiasticum et quodammodo episcopale implebit officium, ministrans Christo ut in aeternum sit cum ipso. Nam et illam maximam passionis ministrationem multi ex vestro numero ministrarunt: multi non episcopi neque clerici, juvenes et virgines, seniores cum junioribus, multi conjugati et conjugatae, multi patres matresque familias Christo ministrantes, etiam animas suas in ejus martyrio posuerunt, et honorificante Patre coronas gloriosissimas receperunt. TRACTATUS LII. Ab eo quod scriptum est, Nunc anima mea turbata est; et quid dicam? usque ad id, Haec locutus est Jesus, et abiit, et abscondit se ab eis. Cap. XII, V\\. 27-36. 1. Postquam Dominus Jesus Christus verbis lectionis hesternae ministros suos ut seipsum sequerentur hortatus est, cum ita praedixisset passionem suam, quod nisi granum", + "candidate_score": 0.663881, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_112_114", + "bdc_text": "Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret . Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_283", + "psc_text": "Potest fieri ut nihil ibi nos animadvertere, nihil quaerere voluerit? Decima erat hora. Numerus iste legem significat, quia in decem praeceptis data est lex. Venerat autem tempus ut impleretur lex per dilectionem; quia a Judaeis non poterat impleri per timorem. Unde Dominus dicit: Non veni solvere legem, sed implere (Matth. V, 17) . Merito ergo decima hora eum secuti sunt ad testimonium amici sponsi duo isti: et decima hora audivit, Rabbi, quod interpretatur Magister. Si decima hora Rabbi Dominus audivit, et decimus numerus ad legem pertinet; magister legis non est nisi dator legis. Nemo dicat quia alius dedit legem, et alius docet legem: ipse illam docet qui illam dedit; ipse est magister legis suae, et docet illam. Et misericordia est in lingua ipsius, ideo misericorditer docet legem, sicut dictum est de sapientia, Legem autem et misericordiam in lingua portat (Prov. XXXI, 26) . Noli timere, ne implere legem non possis,", + "candidate_score": 0.662191, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_121_123", + "bdc_text": "cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti . Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen. minister ordiatur sermonem .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2543", + "psc_text": "non erat palam, quia non intelligebant. Et quod seorsum discipulis loquebatur, non in occulto utique loquebatur. Quis namque in occulto loquitur, qui coram tot hominibus loquitur; cum scriptum sit, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum (Deut. XIX, 15) : praesertim si hoc loquitur paucis, quod per eos velit innotescere multis; sicut ipse Dominus ait illis, quos adhuc paucos habebat, Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta (Matth. X, 27) ? Ergo et hoc ipsum quod ab ipso dici videbatur occulte, quodammodo non dicebatur in occulto: quia non ita dicebatur, ut ab eis quibus dictum fuerat, taceretur; sed ita potius, ut usquequaque praedicaretur. Sic ergo dici potest aliquid et palam simul et non palam, vel in occulto simul et non in occulto, quomodo dictum est, Ut videntes videant, et non videant (Marc. IV, 12) . Quomodo enim videant, nisi", + "candidate_score": 0.655563, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_305", + "psc_text": "medicus phreneticis, Non est opus sanis medicus, sed male habentibus: non veni vocare justos, sed peccatores (Matth. IX, 11-13) . Hoc est dicere, Quia vos justos dicitis, cum sitis peccatores, sanos vos judicatis, cum langueatis, medicinam repellitis, non sanitatem tenetis. Unde ille pharisaeus qui vocaverat Dominum ad prandium, sanus sibi videbatur: aegrota autem illa mulier irrupit in domum, quo non erat invitata, et desiderio salutis facta impudens, accessit, non ad caput Domini, non ad manus, sed ad pedes; lavit eos lacrymis, tersit capillis, osculata est eos, unxit unguento, pacem fecit cum vestigiis Domini peccatrix. Reprehendit ille tanquam sanus medicum, ille pharisaeus qui illic discumbebat; et ait apud se: Hic si esset propheta, sciret quae mulier illi pedes tetigisset. Ideo autem suspicatus erat eum ignorasse, quia non illam repulit, quasi ne immundis manibus tangeretur: noverat autem ille, permisit se tangi, ut tactus ipse sanaret. Dominus videns cor Pharisaei, proposuit similitudinem: «", + "candidate_score": 0.651961, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_101_103", + "bdc_text": "Vigandi , Wigand Happel. Hibberii , Leoniceri . Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_305", + "psc_text": "medicus phreneticis, Non est opus sanis medicus, sed male habentibus: non veni vocare justos, sed peccatores (Matth. IX, 11-13) . Hoc est dicere, Quia vos justos dicitis, cum sitis peccatores, sanos vos judicatis, cum langueatis, medicinam repellitis, non sanitatem tenetis. Unde ille pharisaeus qui vocaverat Dominum ad prandium, sanus sibi videbatur: aegrota autem illa mulier irrupit in domum, quo non erat invitata, et desiderio salutis facta impudens, accessit, non ad caput Domini, non ad manus, sed ad pedes; lavit eos lacrymis, tersit capillis, osculata est eos, unxit unguento, pacem fecit cum vestigiis Domini peccatrix. Reprehendit ille tanquam sanus medicum, ille pharisaeus qui illic discumbebat; et ait apud se: Hic si esset propheta, sciret quae mulier illi pedes tetigisset. Ideo autem suspicatus erat eum ignorasse, quia non illam repulit, quasi ne immundis manibus tangeretur: noverat autem ille, permisit se tangi, ut tactus ipse sanaret. Dominus videns cor Pharisaei, proposuit similitudinem: «", + "candidate_score": 0.645536, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich.", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_942", + "psc_text": "Dei amittens. Factus est ergo homo qui erat Deus, accipiendo quod non erat, non amittendo quod erat: ita factus est homo Deus. Ibi habes aliquid propter infirmitatem tuam, ibi habes aliud propter perfectionem tuam. Erigat te Christus per id quod homo est, ducat te per id quod Deus homo est, perducat te ad id quod Deus est. Et tota praedicatio dispensatioque per Christum haec est, fratres, et alia non est, ut resurgant animae, resurgant et corpora. Utrumque quippe mortuum erat; corpus ex infirmitate, anima ex iniquitate. Quia utrumque mortuum erat, resurgat utrumque. Quid utrumque? Anima et corpus. Per quid ergo anima, nisi per Deum Christum? Per quid corpus, nisi per hominem Christum? Erat enim et in Christo anima humana, tota anima: non irrationale tantum animae, sed etiam rationale quod mens dicitur. Fuerunt enim quidam haeretici, et pulsi sunt ab Ecclesia, qui putarent non habere mentem rationalem corpus Christi, sed quasi", + "candidate_score": 0.64465, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_16", + "bdc_text": "- Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid :", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1295", + "psc_text": "trahens iniquitatem. 3. Isti ergo Judaei videbant hominem, nec intelligebant nec credebant Deum: atque inter caetera audistis jam quemadmodum ei dixerint, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum (Id. VIII, 13) . Audistis etiam quid ille responderit, cum hesterno die lectum esset, et pro nostris viribus disputatum. Hodie verba ejus haec lecta sunt, Vos secundum carnem judicatis. Ideo, inquit, mihi dicitis, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum, quia secundum carnem judicatis; quia Deum non intelligitis, et hominem videtis, et hominem persequendo, Deum latentem offenditis. Ergo secundum carnem judicatis. Ideo vobis arrogans videor, quia ego de me testimonium perhibeo. Omnis enim homo, quando de se vult perhibere testimonium laudabile, arrogans et superbus videtur. Ideo scriptum est, Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui (Prov. XXVII, 2) . Sed hoc homini dictum est. Infirmi enim sumus, et apud infirmos loquimur. Verum", + "candidate_score": 0.644595, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_113_115", + "bdc_text": "Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_283", + "psc_text": "Potest fieri ut nihil ibi nos animadvertere, nihil quaerere voluerit? Decima erat hora. Numerus iste legem significat, quia in decem praeceptis data est lex. Venerat autem tempus ut impleretur lex per dilectionem; quia a Judaeis non poterat impleri per timorem. Unde Dominus dicit: Non veni solvere legem, sed implere (Matth. V, 17) . Merito ergo decima hora eum secuti sunt ad testimonium amici sponsi duo isti: et decima hora audivit, Rabbi, quod interpretatur Magister. Si decima hora Rabbi Dominus audivit, et decimus numerus ad legem pertinet; magister legis non est nisi dator legis. Nemo dicat quia alius dedit legem, et alius docet legem: ipse illam docet qui illam dedit; ipse est magister legis suae, et docet illam. Et misericordia est in lingua ipsius, ideo misericorditer docet legem, sicut dictum est de sapientia, Legem autem et misericordiam in lingua portat (Prov. XXXI, 26) . Noli timere, ne implere legem non possis,", + "candidate_score": 0.643486, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich.", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1294", + "psc_text": "Christum, non etiam hominem. Alii sic, alii sic; utrique in errore. Catholica autem fides ex utroque verum tenens quod tenet, et praedicans quod credit, et Deum Christum intellexit, et hominem credidit: utrumque enim scriptum est, et utrumque verum est. Si Deum tantum dixeris Christum, medicinam negas qua sanatus es: si hominem tantum dixeris Christum, potentiam negas qua creatus es. Utrumque igitur tene, anima fidelis et cor catholicum, utrumque tene, utrumque crede, utrumque fideliter confitere. Et Deus Christus est, et homo Christus. Qualis Deus Christus? Aequalis Patri, unum cum Patre. Qualis homo Christus? De virgine natus, trahens de homine mortalitatem, non trahens iniquitatem. 3. Isti ergo Judaei videbant hominem, nec intelligebant nec credebant Deum: atque inter caetera audistis jam quemadmodum ei dixerint, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum (Id. VIII, 13) . Audistis etiam quid ille responderit, cum hesterno die lectum esset, et pro nostris viribus disputatum.", + "candidate_score": 0.642585, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_127", + "bdc_text": "Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2130", + "psc_text": "et ad suam perfectionem perseverando pertendit. Ergo inchoatur in fide renascentium, implebitur in praemio resurgentium. Ecce unde dictum existimo, Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur: in vobis sit meum; impleatur vestrum. Semper enim erat meum plenum, et antequam vocaremini, cum vocandi a me praesciremini; sed fit et in vobis, cum hoc efficimini quod praescivi de vobis. Impleatur autem vestrum: quia beati eritis, quod nondum estis; sicut creati estis qui non fuistis. 2. Hoc est, inquit, praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Sive dicatur praeceptum, sive mandatum, ex uno verbo graeco utrumque interpretatur, quod est ἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis (Supra, Tract. 65). Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem (Joan. XIII, 34) . Hujus itaque mandati repetitio,", + "candidate_score": 0.641631, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_137_139", + "bdc_text": "] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , fidelissimo in Tigurina ecclesia antistiti , moecenati suo plurimum observando . Zürich.", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1335", + "psc_text": "vobiscum sum, et me nescitis? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem (Joan. XIV, 8, 9) . Numquid habet ista sententia verbum dubitationis? numquid dixit, Qui me vidit, forsitan vidit et Patrem? Quare? Quia fidelis audiebat, non fidei persecutor: ideo non erat Dominus increpator, sed doctor. Qui me vidit, vidit et Patrem; et hic, Si me sciretis, et Patrem meum sciretis: tollamus verbum quo notata est infidelitas audientium, et ipsa sententia est. 6. Jam hesterno die commendavimus Charitati vestrae, et diximus sententias Joannis evangelistae, quibus nobis narrat quod a Domino didicit, nec discutiendas fuisse si fieri posset, nisi haereticorum commenta compellerent. Breviter ergo hesterno die, insinuavimus Charitati vestrae, esse haereticos qui vocantur Patripassiani, vel a suo auctore Sabelliani: hi dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius; nomina diversa, unam vero esse personam. Cum vult, Pater est, inquiunt; cum vult, Filius: tamen unus est. Item sunt alii haeretici qui vocantur Ariani.", + "candidate_score": 0.640342, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1079", + "psc_text": "Cap. VI, V\\. 60-72. 1. Verba Domini ex Evangelio, quae sermonem pristinum consequuntur, audivimus. Hinc sermo debetur auribus et mentibus vestris, et hodierno diei non importunus est: est enim de corpore Domini, quod dicebat se dare ad manducandum propter aeternam vitam. Exposuit autem modum attributionis hujus et doni sui, quomodo daret carnem suam manducare, dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo (Joan. VI, 57) . Signum quia manducavit et bibit hoc est, si manet et manetur, si habitat et inhabitatur, si haeret ut non deseratur. Hoc ergo nos docuit et admonuit mysticis verbis, ut simus in ejus corpore sub ipso capite in membris ejus, edentes carnem ejus, non relinquentes unitatem ejus. Sed qui aderant plures non intelligendo scandalizati sunt: non enim cogitabant haec audiendo, nisi carnem, quod ipsi erant. Apostolus autem dicit, et verum dicit, Sapere secundum carnem, mors est (Rom.", + "candidate_score": 0.637938, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_52", + "bdc_text": "Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_425", + "psc_text": "my μ τεσσαράκοντα. Jam videte istae litterae quem numerum habeant; et ibi invenietis quadraginta sex annis aedificatum templum. Habet enim Adam alpha α, quod est unum: habet delta δ, quod sunt quatuor; habes quinque: habet iterum alpha α, quod est unum; habes sex: habet et my μ, quod est quadraginta: habes quadraginta sex. Haec, fratres mei, etiam ab anterioribus majoribus nostris dicta sunt, et inventus est iste numerus in litteris quadragenarius senarius. Et quia Dominus noster Jesus Christus de Adam corpus accepit, non de Adam peccatum traxit; templum corporeum inde sumpsit, non iniquitatem quae de templo pellenda est: ipsam autem carnem quam traxit de Adam (Maria enim de Adam, et Domini caro de Maria), Judaei crucifixerunt; et ille resuscitaturus erat ipsam carnem in triduo, quam illi in cruce erant occisuri: illi solverunt templum quadraginta sex annis aedificatum, et ille in triduo resuscitavit illud. 13. Benedicimus Dominus Deo nostro, qui ad", + "candidate_score": 0.636048, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_138", + "bdc_text": "Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , fidelissimo in Tigurina ecclesia antistiti , moecenati suo plurimum observando .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1335", + "psc_text": "vobiscum sum, et me nescitis? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem (Joan. XIV, 8, 9) . Numquid habet ista sententia verbum dubitationis? numquid dixit, Qui me vidit, forsitan vidit et Patrem? Quare? Quia fidelis audiebat, non fidei persecutor: ideo non erat Dominus increpator, sed doctor. Qui me vidit, vidit et Patrem; et hic, Si me sciretis, et Patrem meum sciretis: tollamus verbum quo notata est infidelitas audientium, et ipsa sententia est. 6. Jam hesterno die commendavimus Charitati vestrae, et diximus sententias Joannis evangelistae, quibus nobis narrat quod a Domino didicit, nec discutiendas fuisse si fieri posset, nisi haereticorum commenta compellerent. Breviter ergo hesterno die, insinuavimus Charitati vestrae, esse haereticos qui vocantur Patripassiani, vel a suo auctore Sabelliani: hi dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius; nomina diversa, unam vero esse personam. Cum vult, Pater est, inquiunt; cum vult, Filius: tamen unus est. Item sunt alii haeretici qui vocantur Ariani.", + "candidate_score": 0.634987, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_16_18", + "bdc_text": "- Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid : \"da [= in Marburg ] . . . schämet [er ] sich ( als er mir oft gseit [ = gesagt] ) siner ungschicklikeit ( wiewol er nit ungleert war )\" ;", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2062", + "psc_text": "me, Patris. Cap. XIV, V\\. 22-24. 1. Interrogantibus discipulis et eis magistro respondente Jesu, etiam nos tanquam cum illis discimus, quando sanctum Evangelium vel legimus vel audimus. Quia ergo dixerat Dominus, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, vos autem videbitis me; interrogavit eum de hoc ipso Judas, non ille traditor ejus qui Iscariotes cognominatus est, sed cujus Epistola inter Scripturas canonicas legitur: Domine, quid factum est, quia nobis manifestaturus es teipsum, et non mundo? Simus cum ipsis tanquam interrogantes discipuli, communemque magistrum audiamus et nos. Judas enim sanctus, non immundus, nec insectator Domini, sed sectator, causam quaesivit quare se non mundo, sed suis manifestaturus esset Jesus; quare adhuc modicum et mundus non videret eum, ipsi autem viderent eum. 2. Respondit Jesus, et dixit ei: Si quis diligit me, sermonem meum servabit: et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Qui non diligit", + "candidate_score": 0.633808, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_16", + "bdc_text": "- Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid :", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2062", + "psc_text": "me, Patris. Cap. XIV, V\\. 22-24. 1. Interrogantibus discipulis et eis magistro respondente Jesu, etiam nos tanquam cum illis discimus, quando sanctum Evangelium vel legimus vel audimus. Quia ergo dixerat Dominus, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, vos autem videbitis me; interrogavit eum de hoc ipso Judas, non ille traditor ejus qui Iscariotes cognominatus est, sed cujus Epistola inter Scripturas canonicas legitur: Domine, quid factum est, quia nobis manifestaturus es teipsum, et non mundo? Simus cum ipsis tanquam interrogantes discipuli, communemque magistrum audiamus et nos. Judas enim sanctus, non immundus, nec insectator Domini, sed sectator, causam quaesivit quare se non mundo, sed suis manifestaturus esset Jesus; quare adhuc modicum et mundus non videret eum, ipsi autem viderent eum. 2. Respondit Jesus, et dixit ei: Si quis diligit me, sermonem meum servabit: et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Qui non diligit", + "candidate_score": 0.633678, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_16_18", + "bdc_text": "- Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid : \"da [= in Marburg ] . . . schämet [er ] sich ( als er mir oft gseit [ = gesagt] ) siner ungschicklikeit ( wiewol er nit ungleert war )\" ;", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1543", + "psc_text": "sentis? quid existimas? quid judicas? Quaerebant quemadmodum homini calumniarentur, ut de synagoga pelleretur, sed a Christo inveniretur. Sed ille constanter quod sentiebat expressit. Ait enim: Quia propheta est. Adhuc quidem inunctus in corde, nondum Dei Filium confitetur, nec mentitur tamen. Ipse enim Dominus de seipso ait: Non est propheta sine honore, nisi in patria sua (Matth. XIII, 57) . 10. « Non crediderunt ergo Judaei de illo quia caecus fuisset et vidisset, donec vocarent parentes ejus qui viderat: » id est, qui caecus fuerat, et viderat. « Et interrogaverunt eos, dicentes: Hic est filius vester, quem vos dicitis quia caecus natus est? quomodo ergo nunc videt? Responderunt eis parentes ejus, et dixerunt: Scimus quia hic est filius noster, et quia caecus natus est: quomodo autem nunc videat nescimus; aut quis ejus aperuit oculos, nos nescimus. Et dixerunt: Ipsum interrogate, aetatem habet, ipse de se loquatur. » Filius quidem noster est,", + "candidate_score": 0.627957, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_16_18", + "bdc_text": "- Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid : \"da [= in Marburg ] . . . schämet [er ] sich ( als er mir oft gseit [ = gesagt] ) siner ungschicklikeit ( wiewol er nit ungleert war )\" ;", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_532", + "psc_text": "fallitis? vos ipsi mihi quomodo proposuistis istam quaestionem? Quid mihi dixistis? Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti. Nostis ergo quale testimonium illi perhibui: modo dicturus sum non esse illum quem dixi esse? Ergo quia aliquid accepi de coelo ut aliquid essem, inanem me vultis esse, ut loquar contra veritatem? Non potest homo accipere quidquam, nisi fuerit illi datum de coelo. Ipsi vos mihi testimonium perhibetis quod dixerim, Ego non sum Christus. Non es tu Christus: sed quid, si major illo, quia tu illum baptizasti? Missus sum: ego praeco sum, ille judex est. 10. Et audi testimonium multo vehementius, multo expressius. Videte quid nobiscum agitur; videte quid amare debeamus; videte quia aliquem hominem amare pro Christo, adulterium est. Quare hoc dico? Attendamus vocem Joannis: poterat in illo errari, poterat ipse putari qui non erat; respuit a se falsum honorem, ut teneat solidam veritatem. Videte quid dicat Christum,", + "candidate_score": 0.62552, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_58", + "bdc_text": "Hibberius Andreas Hyperius ( Gheeraerdts ) , geb. 16 .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_368", + "psc_text": "1) . Inde usque ad hoc tempus quod nunc agimus, sexta aetas est, ut saepe audistis et nostis. Nam prima aetas computatur ab Adam usque ad Noe: secunda a Noe usque ad Abraham: et sicut Matthaeus Evangelista per ordinem sequitur et distinguit, tertia ab Abraham usque ad David: quarta a David usque ad transmigrationem in Babyloniam: quinta a transmigratione in Babyloniam usque ad Joannem Baptistam (Matth. I, 17): sexta inde usque ad finem saeculi. Propterea et sexta die fecit Deus hominem ad imaginem suam (Gen. I, 27): quia sexta ista aetate manifestatur per Evangelium reformatio mentis nostrae, secundum imaginem ejus qui creavit nos (Coloss. III, 10); et convertitur aqua in vinum, ut jam manifestatum Christum in Lege et Prophetis sapiamus. Ideo erant ibi sex hydriae, quas jussit impleri aqua. Sex ergo illae hydriae, sex aetates significant, quibus non defuit prophetia. Illa ergo tempora sex, quasi articulis distributa atque distincta, quasi", + "candidate_score": 0.623553, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 6, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa070.opp-lat1", + "max_score": 0.715339, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_117_119", + "bdc_text": "melius intelliges ; sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa070.opp-lat1_window_161", + "psc_text": "xuptw cod. Alex. 18 xat tlttav Xiyovttc cod. Vat. xoi sinav toa Xrfttv cod. Alex. cę ipan legin C caeipanlegim N ce ipan legin LS Xeyav Xrpv b 16 murmorauit (ra 8. I. m. 1) C 17 dices L 19 ainagoga CNLS 20 eremum d sinagoga CNLB 23 et iata] ista Cd 25 autem om. S ego pluam uobis panes de caelo: manna pluiturus panes promisit. locutio est, qua panis pro alimento ponitur; amat autem scriptura pluraliter magis panes quam singulariter dicere. cap. 82 Mane uidebitis, inquit, gloriam , dum exaudiet murmurationem uestram super deum, id est quia murmuratis super deum: quod tantum ualet, ac si diceret: aduersus deum. deinde notandum nouo modo hic exauditionem dictam non precantium sed murmurantium, cum reprehendat utique scriptura murmurationem . tamquam hoc dixerit, quod cognouerit deus murmurationem eorum, et ipsam dei cognitionem dixit exauditionem. cap. 83 Accedite ante deum; exaudiuit enim murmur uestrum: iterum", + "candidate_score": 0.715339, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa070.opp-lat1_window_161", + "psc_text": "xuptw cod. Alex. 18 xat tlttav Xiyovttc cod. Vat. xoi sinav toa Xrfttv cod. Alex. cę ipan legin C caeipanlegim N ce ipan legin LS Xeyav Xrpv b 16 murmorauit (ra 8. I. m. 1) C 17 dices L 19 ainagoga CNLS 20 eremum d sinagoga CNLB 23 et iata] ista Cd 25 autem om. S ego pluam uobis panes de caelo: manna pluiturus panes promisit. locutio est, qua panis pro alimento ponitur; amat autem scriptura pluraliter magis panes quam singulariter dicere. cap. 82 Mane uidebitis, inquit, gloriam , dum exaudiet murmurationem uestram super deum, id est quia murmuratis super deum: quod tantum ualet, ac si diceret: aduersus deum. deinde notandum nouo modo hic exauditionem dictam non precantium sed murmurantium, cum reprehendat utique scriptura murmurationem . tamquam hoc dixerit, quod cognouerit deus murmurationem eorum, et ipsam dei cognitionem dixit exauditionem. cap. 83 Accedite ante deum; exaudiuit enim murmur uestrum: iterum", + "candidate_score": 0.689591, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_134_136", + "bdc_text": "septembris . Ioannes Fabritius , tui observandissimus . [ Adresse auf f. 31b , v. :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa070.opp-lat1_window_315", + "psc_text": "eum . nunc uero \"ut obserues diem sabbati et sanctificare eum\" inusitata et notanda locutio est. cap. 19 Adtende tibi, ne dilatetur cor tuum et obliuiscaris domini dei tui: notandum etiam in malo dici posse dilatationem cordis; exultatio quippe in dilatatione 1 Ib. 4, 34 7 Ib. 4, 34 10 Ib. 5, 5. 6 15 Ib. 5, 14 18 Ib. 5, 15 a 6 Ib. G, 12 3 an] aut bd 4 mediis] media N 5 lncustam NS 6 et ranis] ranis bd 7 Secnndum] Sed LSNb que N 12 ascendisti N 15 que b 16 incollit N 18 dominus deus tuus tibi S 21 sanctificare eum] et sanctifices eum b; sanctificare-sabbati in mg. m. 1 add. S aut—eum om. b 22 sanctificare N 24 ut om. N 25 locutio] solutio b 26 JJLY] -X«tov9\"r( \"tj x«poi« aoo cod. Alex. 28 possa N intellegitur, cui contrariae sunt angustiae, id est", + "candidate_score": 0.641662, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_134_136", + "bdc_text": "septembris . Ioannes Fabritius , tui observandissimus . [ Adresse auf f. 31b , v. :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa070.opp-lat1_window_314", + "psc_text": "quoniam timuistis a facie ignis et non ascendistis in montem, dicens: ego sum dominus deus tuus et cetera: dicens posuit pro \"cum diceret\". cap. 17 Et aduena, qui incolit in te: populo dictum accipiendum est, non quasi uni homini, quia in populo incolit aduena. cap. 18 Propter hoc constituit tibi dominus deus tuus ut obserues diem sabbati et sanctificare eum. si \"et\" non haberet, non uideretur inusitata locutio: ut obserues diem sabbati sanctificare eum; aut certe si ita esset: ut obserues diem sabbati et sanctifices eum, aut ita: propter hoc constituit tibi dominus deus tuus obseruare diem sabbati et sanctificare eum . nunc uero \"ut obserues diem sabbati et sanctificare eum\" inusitata et notanda locutio est. cap. 19 Adtende tibi, ne dilatetur cor tuum et obliuiscaris domini dei tui: notandum etiam in malo dici posse dilatationem cordis; exultatio quippe in dilatatione 1 Ib. 4, 34 7 Ib. 4, 34 10", + "candidate_score": 0.637244, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_129_131", + "bdc_text": "cum liberis charissimisZu Bullingers Kindern s. oben Nr. 2061 , Anm. 17 . meo fac plurimum nomine salutes . Salutant te consodales mei omnesDie mit Schmid immatrikulierten Zürcher ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa070.opp-lat1_window_247", + "psc_text": "L Expliciunt locutiones leuitici. incip liber locut numeri lol. 20 S 3 Locutiones eiusdem libri numeri fol. 15sb C 4 rł'J).+,v LXX capud C caput LSSbd 5 uniuscuiuscumque b 6 filii LSlb simeon SXbd 7 dumos C post domos add. eorum N 9 capud SI 11 filii I filiis C simeon bd 12 simeon CXbd sed om. X simeon bd 13 serbat C tribus S 15 numerata ex nommata S non] et non JY 17 filiis b priinogeniti (i fin. sup. a m. 1) X 18 Israhelis] eorum A' cap. 4 Sacerdotes qui uncti sunt quorum consummauerunt manus eorum sacerdotio fungi. cap. 5 Et inponent super illud omnia uasa eius, quibus ministrant in ipsis. cap. 6 Et reddet cui deliquit ei . quidam locutionem istam transferre nolentes emendato ordine uerba transtulerunt dicentes: et reddet ei cui deliquit. cap. 7 Uir aut mulier quicumque fecerit ab omnibus peccatis humanis . non", + "candidate_score": 0.618517, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 7, + "cf_id": "cf026", + "work_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis", + "max_score": 0.712555, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118_120", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ;", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_34", + "psc_text": "3. Hoc enim in mysterio tunc factum est quod primum discipuli corpus et sanguinem Domini non acceperunt jejuni. Ab universa autem Ecclesia nunc a jejunis semper accipitur. Sic enim placuit Spiritui sancto per apostolos, ut in honorem tanti sacramenti in os Christiani prius dominicum corpus intraret, quam caeteri cibi, et ideo per universum orbem mos iste servatur. Panis enim quem frangimus corpus Christi est (I Cor. X), qui dixit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi (Joan. VI) . Vinum autem sanguis ejus est, et hoc est, quod scriptum est: Ego sum vitis vera (Joan. VI) ; sed panis, quia corpus confirmat, ideo corpus Christi nuncupatur, vinum autem, quia sanguinem operatur in carne, ideo ad sanguinem Christi refertur. 4. Haec autem dum sunt visibilia, sanctificata tamen per Spiritum sanctum 384 in sacramentum divini corporis transeunt. Proinde autem, ut sanctissimus Cyprianus ait: « Calix dominicus vino et aqua mistus offertur,", + "candidate_score": 0.712555, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126_128", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas . UxoremAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_10", + "psc_text": "autem lectio non parva audientium aedificatio. Unde oportet ut quando psallitur, psallatur ab omnibus; cum oratur, oretur ab omnibus; cum lectio legitur, facto silentio, aeque audiatur a cunctis. 2. Nam etsi tunc superveniat quisque, cum lectio celebratur, adoret tantum Dominum, et, praesignata fronte, aurem sollicite accommodet. Patet tempus orandi, cum omnes oramus; patet, cum volueris orare privatim; obtentu orationis ne perdideris lectionem: quia non semper eam quilibet paratam potest habere, cum orandi potestas in promptu sit, nec putes parvam nasci utilitatem ex lectionis auditu. 3. Siquidem oratio ipsa fit pinguior, dum mens, recenti lectione saginata, per divinarum rerum, quas nuper audivit, imagines currit. Nam et Maria soror Marthae, quae sedens ad pedes Jesu, sorore neglecta, verbum intentius audiebat, bonam partem sibi elegisse Domini voce firmatur (Luc. X). Ideo et diaconus clara voce silentium admonet, ut, sive dum psallitur, sive dum lectio pronuntiatur, ab omnibus unitas conservetur, ut quod omnibus praedicatur,", + "candidate_score": 0.691777, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_125_127", + "bdc_text": "Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas . Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_10", + "psc_text": "autem lectio non parva audientium aedificatio. Unde oportet ut quando psallitur, psallatur ab omnibus; cum oratur, oretur ab omnibus; cum lectio legitur, facto silentio, aeque audiatur a cunctis. 2. Nam etsi tunc superveniat quisque, cum lectio celebratur, adoret tantum Dominum, et, praesignata fronte, aurem sollicite accommodet. Patet tempus orandi, cum omnes oramus; patet, cum volueris orare privatim; obtentu orationis ne perdideris lectionem: quia non semper eam quilibet paratam potest habere, cum orandi potestas in promptu sit, nec putes parvam nasci utilitatem ex lectionis auditu. 3. Siquidem oratio ipsa fit pinguior, dum mens, recenti lectione saginata, per divinarum rerum, quas nuper audivit, imagines currit. Nam et Maria soror Marthae, quae sedens ad pedes Jesu, sorore neglecta, verbum intentius audiebat, bonam partem sibi elegisse Domini voce firmatur (Luc. X). Ideo et diaconus clara voce silentium admonet, ut, sive dum psallitur, sive dum lectio pronuntiatur, ab omnibus unitas conservetur, ut quod omnibus praedicatur,", + "candidate_score": 0.689393, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_10", + "psc_text": "autem lectio non parva audientium aedificatio. Unde oportet ut quando psallitur, psallatur ab omnibus; cum oratur, oretur ab omnibus; cum lectio legitur, facto silentio, aeque audiatur a cunctis. 2. Nam etsi tunc superveniat quisque, cum lectio celebratur, adoret tantum Dominum, et, praesignata fronte, aurem sollicite accommodet. Patet tempus orandi, cum omnes oramus; patet, cum volueris orare privatim; obtentu orationis ne perdideris lectionem: quia non semper eam quilibet paratam potest habere, cum orandi potestas in promptu sit, nec putes parvam nasci utilitatem ex lectionis auditu. 3. Siquidem oratio ipsa fit pinguior, dum mens, recenti lectione saginata, per divinarum rerum, quas nuper audivit, imagines currit. Nam et Maria soror Marthae, quae sedens ad pedes Jesu, sorore neglecta, verbum intentius audiebat, bonam partem sibi elegisse Domini voce firmatur (Luc. X). Ideo et diaconus clara voce silentium admonet, ut, sive dum psallitur, sive dum lectio pronuntiatur, ab omnibus unitas conservetur, ut quod omnibus praedicatur,", + "candidate_score": 0.683366, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119_121", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ; cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_34", + "psc_text": "3. Hoc enim in mysterio tunc factum est quod primum discipuli corpus et sanguinem Domini non acceperunt jejuni. Ab universa autem Ecclesia nunc a jejunis semper accipitur. Sic enim placuit Spiritui sancto per apostolos, ut in honorem tanti sacramenti in os Christiani prius dominicum corpus intraret, quam caeteri cibi, et ideo per universum orbem mos iste servatur. Panis enim quem frangimus corpus Christi est (I Cor. X), qui dixit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi (Joan. VI) . Vinum autem sanguis ejus est, et hoc est, quod scriptum est: Ego sum vitis vera (Joan. VI) ; sed panis, quia corpus confirmat, ideo corpus Christi nuncupatur, vinum autem, quia sanguinem operatur in carne, ideo ad sanguinem Christi refertur. 4. Haec autem dum sunt visibilia, sanctificata tamen per Spiritum sanctum 384 in sacramentum divini corporis transeunt. Proinde autem, ut sanctissimus Cyprianus ait: « Calix dominicus vino et aqua mistus offertur,", + "candidate_score": 0.682252, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_34", + "psc_text": "3. Hoc enim in mysterio tunc factum est quod primum discipuli corpus et sanguinem Domini non acceperunt jejuni. Ab universa autem Ecclesia nunc a jejunis semper accipitur. Sic enim placuit Spiritui sancto per apostolos, ut in honorem tanti sacramenti in os Christiani prius dominicum corpus intraret, quam caeteri cibi, et ideo per universum orbem mos iste servatur. Panis enim quem frangimus corpus Christi est (I Cor. X), qui dixit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi (Joan. VI) . Vinum autem sanguis ejus est, et hoc est, quod scriptum est: Ego sum vitis vera (Joan. VI) ; sed panis, quia corpus confirmat, ideo corpus Christi nuncupatur, vinum autem, quia sanguinem operatur in carne, ideo ad sanguinem Christi refertur. 4. Haec autem dum sunt visibilia, sanctificata tamen per Spiritum sanctum 384 in sacramentum divini corporis transeunt. Proinde autem, ut sanctissimus Cyprianus ait: « Calix dominicus vino et aqua mistus offertur,", + "candidate_score": 0.675598, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_27_29", + "bdc_text": "Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt . Sique nos audiendo istos haud fuerimus negligentiores In der Vorlage neglentiores . , multum brevi proficere posseposse über der Zeile nachgetragen. nobis prorsus persuasum habemus . Lectiones has accipe praecipuas :", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_123", + "psc_text": "Porro si et doctrina et sermone fuerit eruditus, potest caeteros quosque instituere, et docere suos, et adversarios repercutere, qui ni refutati fuerint, atque convicti, facile queunt simplicium corda pervertere. 17. Hujus autem sermo debet esse purus, simplex, apertus, plenus gravitate, et honestate, plenus suavitate, et gratia, tractans de mysterio legis, de doctrina fidei, de virtute continentiae, de disciplina justitiae, unumquemque admonens diversa exhortatione juxta professionis morumque qualitatem, scilicet ut praenoscat, quid, cui, quando, vel quomodo proferat. Cujus prae caeteris speciale officium est Scripturas legere, percurrere canones, exempla sanctorum imitari, vigiliis, jejuniis, orationibus incumbere, cum fratribus pacem habere, nec quemquam in membris suis despicere, nullum damnare, nisi comprobatum, nullum excommunicare, nisi discussum. Quique ita humilitatem pariter et auctoritatem praestabit, ut neque per nimiam humilitatem suam subditorum vitia convalescere faciat, neque per immoderatam auctoritatem severitatis potestatem exerceat; sed tanto cautius erga commissos agat, quanto durius a Christo judicari formidat. 18. Tenebit quoque", + "candidate_score": 0.651719, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_10", + "psc_text": "autem lectio non parva audientium aedificatio. Unde oportet ut quando psallitur, psallatur ab omnibus; cum oratur, oretur ab omnibus; cum lectio legitur, facto silentio, aeque audiatur a cunctis. 2. Nam etsi tunc superveniat quisque, cum lectio celebratur, adoret tantum Dominum, et, praesignata fronte, aurem sollicite accommodet. Patet tempus orandi, cum omnes oramus; patet, cum volueris orare privatim; obtentu orationis ne perdideris lectionem: quia non semper eam quilibet paratam potest habere, cum orandi potestas in promptu sit, nec putes parvam nasci utilitatem ex lectionis auditu. 3. Siquidem oratio ipsa fit pinguior, dum mens, recenti lectione saginata, per divinarum rerum, quas nuper audivit, imagines currit. Nam et Maria soror Marthae, quae sedens ad pedes Jesu, sorore neglecta, verbum intentius audiebat, bonam partem sibi elegisse Domini voce firmatur (Luc. X). Ideo et diaconus clara voce silentium admonet, ut, sive dum psallitur, sive dum lectio pronuntiatur, ab omnibus unitas conservetur, ut quod omnibus praedicatur,", + "candidate_score": 0.64868, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 8, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae", + "max_score": 0.711784, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118_120", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_557", + "psc_text": "Jesus panem et benedixit; cum etiam superius dixisset: Cum sero autem factum esset, recumbebat cum duodecim, et manducantibus eis dixit, Quoniam unus ex vobis tradet me (Matth. XXVI, 26, 20, 21). Postea enim tradidit Sacramentum. Et liquido apparet, quando primum acceperunt discipuli corpus et sanguinem Domini, non eos accepisse jejunos. 8. Numquid tamen propterea calumniandum est universae Ecclesiae quod a jejunis semper accipitur? Ex hoc enim placuit Spiritui sancto, ut in honorem tanti Sacramenti in os Christiani prius Dominicum corpus intraret, quam caeteri cibi: nam ideo per universum orbem mos iste servatur. Neque enim quia post cibos dedit Dominus, propterea pransi aut coenati fratres ad illud Sacramentum accipiendum convenire debent, aut sicut faciebant quos Apostolus arguit et emendat, mensis suis ista miscere. Namque Salvator quo vehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit altius infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. Et ideo non praecepit quo", + "candidate_score": 0.711784, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_125_127", + "bdc_text": "Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas . Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3982", + "psc_text": "Cum autem ibi me inveneris, ora pro me ne deficiam, sed perficiar; ora fili, ora. Sentio quid dicam, scio quid petam; non tibi videatur indignum, et quasi ultra merita tua: fraudabis me magno adjutorio, si non feceris. Non solum tu, sed etiam omnes qui ex ore tuo dilexerint, orate pro me: hoc eis me petivisse indica, et si multum nobis tribuitis, jussisse nos existimate quod petimus, et tamen date petentibus, vel obtemperate jubentibus. Orate pro nobis. Lege Litteras divinas, et invenies ipsos arietes nostros Apostolos petiisse hoc a filiis suis, sive praecepisse auditoribus suis. Ego certe quoniam hoc a me petiisti pro te, quantum faciam, videt qui exaudiat, qui videbat quia et ante faciebam: sed redde etiam in hac re dilectionis vicem. Praepositi vestri sumus; grex Dei estis: considerate et videte pericula nostra majora esse quam vestra, et orate pro nobis. Hoc enim et nobis condecet et vobis, ut bonam", + "candidate_score": 0.709279, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126_128", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas . UxoremAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1762", + "psc_text": "ipsa vera Vita beata nos orare docuit, non in multiloquio, tanquam eo fiat ut exaudiamur quo loquaciores sumus, cum eum oremus qui novit, sicut ipse Dominus ait, quid nobis necessarium sit, priusquam petamus ab eo (Matth. VI, 7, 8). Unde mirum videri potest, quamvis multiloquium prohibuerit, cur nos sic orare adhortatus sit, qui novit quid nobis necessarium sit, priusquam petamus ab eo, ut diceret, Oportet semper orare, et non deficere; viduae cujusdam proposito exemplo, quae de suo adversario cupiens vindicari, judicem iniquum saepe interpellando flexit ad audiendum, non justitia vel misericordia permotum, sed taedio superatum: ut hinc admoneremur, quam certius nos exaudiat misericors et justus Dominus Deus sine intermissione orantes, quando illa nec ab iniquo et impio judice potuit assidua interpellatione contemni; et quam libens atque placatus bona desideria impleat eorum, a quibus aliena peccata novit ignosci, si quo cupiebat illa pervenit quae voluit vindicari (Luc. XVIII, 1-8). Ille quoque", + "candidate_score": 0.706786, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126_128", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas . UxoremAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3982", + "psc_text": "Cum autem ibi me inveneris, ora pro me ne deficiam, sed perficiar; ora fili, ora. Sentio quid dicam, scio quid petam; non tibi videatur indignum, et quasi ultra merita tua: fraudabis me magno adjutorio, si non feceris. Non solum tu, sed etiam omnes qui ex ore tuo dilexerint, orate pro me: hoc eis me petivisse indica, et si multum nobis tribuitis, jussisse nos existimate quod petimus, et tamen date petentibus, vel obtemperate jubentibus. Orate pro nobis. Lege Litteras divinas, et invenies ipsos arietes nostros Apostolos petiisse hoc a filiis suis, sive praecepisse auditoribus suis. Ego certe quoniam hoc a me petiisti pro te, quantum faciam, videt qui exaudiat, qui videbat quia et ante faciebam: sed redde etiam in hac re dilectionis vicem. Praepositi vestri sumus; grex Dei estis: considerate et videte pericula nostra majora esse quam vestra, et orate pro nobis. Hoc enim et nobis condecet et vobis, ut bonam", + "candidate_score": 0.704154, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_117_119", + "bdc_text": "melius intelliges ; sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_557", + "psc_text": "Jesus panem et benedixit; cum etiam superius dixisset: Cum sero autem factum esset, recumbebat cum duodecim, et manducantibus eis dixit, Quoniam unus ex vobis tradet me (Matth. XXVI, 26, 20, 21). Postea enim tradidit Sacramentum. Et liquido apparet, quando primum acceperunt discipuli corpus et sanguinem Domini, non eos accepisse jejunos. 8. Numquid tamen propterea calumniandum est universae Ecclesiae quod a jejunis semper accipitur? Ex hoc enim placuit Spiritui sancto, ut in honorem tanti Sacramenti in os Christiani prius Dominicum corpus intraret, quam caeteri cibi: nam ideo per universum orbem mos iste servatur. Neque enim quia post cibos dedit Dominus, propterea pransi aut coenati fratres ad illud Sacramentum accipiendum convenire debent, aut sicut faciebant quos Apostolus arguit et emendat, mensis suis ista miscere. Namque Salvator quo vehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit altius infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. Et ideo non praecepit quo", + "candidate_score": 0.69747, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126_128", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas . UxoremAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1790", + "psc_text": "nec gemitibus quaereretur. CAPUT XVI. 29. Haec omnia considerans, et si quid aliud de hac re tibi Dominus insinuaverit, quod vel mihi non occurrit, vel dici a me longum fuit, concerta in oratione vincere hoc saeculum; ora in spe, ora fideliter et amanter, ora instanter atque patienter, ora sicut vidua Christi. Quamvis enim ad omnia membra ejus, hoc est ad omnes qui in eum credunt, et ejus corpori sociantur, sicut docuit, orare pertineat, specialiter tamen diligentior cura orationum in Scripturis ejus viduis invenitur injuncta. Nam duae fuerunt Annae honorabiliter nominatae, una conjugata quae sanctum Samuelem peperit, alia vidua quae Sanctum sanctorum, cum adhuc infans esset, agnovit. Oravit et conjugata in dolore animi et afflictione cordis, quia filios non habebat: tunc ipsum Samuelem impetravit, et acceptum Deo reddidit, quia cum posceret, vovit (I Reg. 1). Sed oratio ejus quomodo ad orationem illam dominicam pertineat, non facile reperitur, nisi quia in eo", + "candidate_score": 0.695731, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126_128", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas . UxoremAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3240", + "psc_text": "licet nos Apostolus non solum opportune, verum etiam importune praedicando verbo instare praecipiat (II Tim. IV, 2); non tamen in eorum hominum numero vos habemus, quibus sermo vel pagina nostra importuna videatur, quando id quod ad sanam doctrinam non pertinet, vos ut vigilanter evitetis alloquimur. Hinc ergo est quod admonitionem nostram tam grato animo suscepistis, ut in epistola tua ad quam nunc rescribimus, diceres: Sane quod me hortatur Reverentia vestra, ne aures indulgeam his hominibus qui pravis tractatibus venerandam fidem saepe corrumpunt, gratias uberes ago tam piae admonitioni. 3. Quod itaque adjungis et dicis, Sed noverit sacerdotium vestrum, longe me ac domunculam meam ab hujusmodi personis esse discretam: omnisque familia nostra adeo catholicam sequitur fidem, ut in nullam haeresim aliquando deviaverit, nec unquam lapsa sit; non dico in eas sectas quae vix expiantur, sed nec in eas quae parvos habere videntur errores; hoc est quod nos magis magisque compellit non", + "candidate_score": 0.694907, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_125_127", + "bdc_text": "Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas . Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1736", + "psc_text": "1. Et petisse te et promisisse me recolens, ut de orando Deo ad te aliquid scriberem, ubi tribuente ipso quem oramus, tempus facultasque concessa est, oportuit ut debitum meum jam jamque persolverem, et pio studio tuo in Christi charitate servirem. Quam me autem laetificaverit ipsa petitio tua, in qua cognovi quantam rei tantae curam geris, verbis explicare non possum. Quod enim majus oportuit esse negotium viduitatis tuae, quam persistere in oratione nocte ac die, secundum Apostoli admonitionem? ille quippe ait: Quae autem vere vidua est et desolata speravit in Domino, et persistit in oratione nocte ac die (I Tim. V, 5). Unde mirum videri potest, cum sis secundum hoc saeculum nobilis, dives, tantaeque familiae mater, et in eo licet vidua, non tamen desolata, quomodo occupaverit cor tuum praecipueque sibi vindicaverit orandi cura; nisi quia prudenter intelligis quod in hoc mundo et in hac vita nulla anima possit esse secura. 2.", + "candidate_score": 0.694154, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1762", + "psc_text": "ipsa vera Vita beata nos orare docuit, non in multiloquio, tanquam eo fiat ut exaudiamur quo loquaciores sumus, cum eum oremus qui novit, sicut ipse Dominus ait, quid nobis necessarium sit, priusquam petamus ab eo (Matth. VI, 7, 8). Unde mirum videri potest, quamvis multiloquium prohibuerit, cur nos sic orare adhortatus sit, qui novit quid nobis necessarium sit, priusquam petamus ab eo, ut diceret, Oportet semper orare, et non deficere; viduae cujusdam proposito exemplo, quae de suo adversario cupiens vindicari, judicem iniquum saepe interpellando flexit ad audiendum, non justitia vel misericordia permotum, sed taedio superatum: ut hinc admoneremur, quam certius nos exaudiat misericors et justus Dominus Deus sine intermissione orantes, quando illa nec ab iniquo et impio judice potuit assidua interpellatione contemni; et quam libens atque placatus bona desideria impleat eorum, a quibus aliena peccata novit ignosci, si quo cupiebat illa pervenit quae voluit vindicari (Luc. XVIII, 1-8). Ille quoque", + "candidate_score": 0.693063, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_125_127", + "bdc_text": "Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas . Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3240", + "psc_text": "licet nos Apostolus non solum opportune, verum etiam importune praedicando verbo instare praecipiat (II Tim. IV, 2); non tamen in eorum hominum numero vos habemus, quibus sermo vel pagina nostra importuna videatur, quando id quod ad sanam doctrinam non pertinet, vos ut vigilanter evitetis alloquimur. Hinc ergo est quod admonitionem nostram tam grato animo suscepistis, ut in epistola tua ad quam nunc rescribimus, diceres: Sane quod me hortatur Reverentia vestra, ne aures indulgeam his hominibus qui pravis tractatibus venerandam fidem saepe corrumpunt, gratias uberes ago tam piae admonitioni. 3. Quod itaque adjungis et dicis, Sed noverit sacerdotium vestrum, longe me ac domunculam meam ab hujusmodi personis esse discretam: omnisque familia nostra adeo catholicam sequitur fidem, ut in nullam haeresim aliquando deviaverit, nec unquam lapsa sit; non dico in eas sectas quae vix expiantur, sed nec in eas quae parvos habere videntur errores; hoc est quod nos magis magisque compellit non", + "candidate_score": 0.692894, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_124_126", + "bdc_text": "Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo . Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas . Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4251", + "psc_text": "Scriptura nos admonet, dicens: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum (Jacobi I, 19): et ille in Psalmo ait, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam; continuoque subjecit, Et exsultabunt ossa humiliata (Psal. L, 10). Vidit enim in audiendo facillime servari humilitatem, quae difficilis est in docendo; quoniam necesse est ut doctor habeat superiorem locum, ubi laboriosum est obtinere ne subrepat elatio. 3. Videsne quemadmodum periclitemur a quibus hoc exspectatur, ut non solum doctores simus, verum etiam cum simus homines, divina doceamus? Sed laborum periculorumque nostrorum singulare est solatium, cum ita proficitis, ut illo perveniatis ubi nullius hominis doctoris egeatis. Isto autem periculo non tantum nos; nam ad illum de quo dicturus sum, quid sumus nos? non ergo nos tantum periculo isto, sed etiam ille Doctor Gentium periclitatum se esse testatur, cum dicit: Ne magnitudine revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis (II Cor. XII, 7) etc.", + "candidate_score": 0.692823, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_125_127", + "bdc_text": "Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas . Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1762", + "psc_text": "ipsa vera Vita beata nos orare docuit, non in multiloquio, tanquam eo fiat ut exaudiamur quo loquaciores sumus, cum eum oremus qui novit, sicut ipse Dominus ait, quid nobis necessarium sit, priusquam petamus ab eo (Matth. VI, 7, 8). Unde mirum videri potest, quamvis multiloquium prohibuerit, cur nos sic orare adhortatus sit, qui novit quid nobis necessarium sit, priusquam petamus ab eo, ut diceret, Oportet semper orare, et non deficere; viduae cujusdam proposito exemplo, quae de suo adversario cupiens vindicari, judicem iniquum saepe interpellando flexit ad audiendum, non justitia vel misericordia permotum, sed taedio superatum: ut hinc admoneremur, quam certius nos exaudiat misericors et justus Dominus Deus sine intermissione orantes, quando illa nec ab iniquo et impio judice potuit assidua interpellatione contemni; et quam libens atque placatus bona desideria impleat eorum, a quibus aliena peccata novit ignosci, si quo cupiebat illa pervenit quae voluit vindicari (Luc. XVIII, 1-8). Ille quoque", + "candidate_score": 0.692568, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126_128", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas . UxoremAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2878", + "psc_text": "necessario consequitur, ut nec orare debeamus ne intremus in tentationem, quod Dominus et discipulos monuit (Matth. XXVI, 41), et posuit in oratione quam docuit (Id. VI, 13); aut ne deficiat fides nostra, quod pro apostolo Petro se rogasse ipse testatus est (Luc. XXII, 32). Si enim haec possibilitate naturae, et arbitrio voluntatis in potestate sunt constituta; quis non ea videat a Domino inaniter peti, et fallaciter orari, cum orando poscuntur quae naturae nostrae jam ita conditae sufficientibus viribus obtinentur? nec debuisse dicere Dominum Jesum, Vigilate et orate; sed tantummodo, Vigilate, ne intretis in tentationem? nec beatissimo Petro primo Apostolorum, Rogavi pro te, sed, moneo te, vel impero ac praecipio ne deficiat fides tua? 5. Contradicitur etiam istorum contentione benedictionibus nostris, ut incassum super populum dicere videamur quidquid eis a Domino precamur, ut recte ac pie vivendo illi placeant; vel illa quae pro fidelibus precatur Apostolus, dicens: Flecto genua mea ad", + "candidate_score": 0.69065, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_125_127", + "bdc_text": "Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas . Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4000", + "psc_text": "prophetica jam praecesserat, praecipiens homini breviter et simul, non tantum ut se nihil malit esse quam bonum, verum etiam unde fiat bonus: Diliges, inquit, Dominum Deum tuum ex toto cordo tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua (Deut. VI, 5); et, Diliges proximum tuum tanquam teipsum (Lev. XIX, 18). Hoc cui persuasum esset, non ei reliquam facilem, sed eam totam esse doctrinam duntaxat utilem ac salubrem. Multae enim doctrinae sunt, si tamen doctrinae dicendae sunt, vel superfluae, vel noxiae. Veterum Libris Christus attestans: In his, inquit, duobus praeceptis tota lex pendet et Prophetae (Matth. XXII, 40). Proinde, quia mihi videor inspexisse tanquam in speculo sermocinationis mecum tuae, nihil te esse malle quam virum bonum; Deum, quo nihil est melius, et unde humanus animus haurit ut bonus sit, quonam modo colendum credas, audeo percontari: nam quod eum colendum credas, jam teneo. Quaero etiam quid de Christo sentias.", + "candidate_score": 0.69045, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119_121", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ; cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_557", + "psc_text": "Jesus panem et benedixit; cum etiam superius dixisset: Cum sero autem factum esset, recumbebat cum duodecim, et manducantibus eis dixit, Quoniam unus ex vobis tradet me (Matth. XXVI, 26, 20, 21). Postea enim tradidit Sacramentum. Et liquido apparet, quando primum acceperunt discipuli corpus et sanguinem Domini, non eos accepisse jejunos. 8. Numquid tamen propterea calumniandum est universae Ecclesiae quod a jejunis semper accipitur? Ex hoc enim placuit Spiritui sancto, ut in honorem tanti Sacramenti in os Christiani prius Dominicum corpus intraret, quam caeteri cibi: nam ideo per universum orbem mos iste servatur. Neque enim quia post cibos dedit Dominus, propterea pransi aut coenati fratres ad illud Sacramentum accipiendum convenire debent, aut sicut faciebant quos Apostolus arguit et emendat, mensis suis ista miscere. Namque Salvator quo vehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit altius infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. Et ideo non praecepit quo", + "candidate_score": 0.689721, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3982", + "psc_text": "Cum autem ibi me inveneris, ora pro me ne deficiam, sed perficiar; ora fili, ora. Sentio quid dicam, scio quid petam; non tibi videatur indignum, et quasi ultra merita tua: fraudabis me magno adjutorio, si non feceris. Non solum tu, sed etiam omnes qui ex ore tuo dilexerint, orate pro me: hoc eis me petivisse indica, et si multum nobis tribuitis, jussisse nos existimate quod petimus, et tamen date petentibus, vel obtemperate jubentibus. Orate pro nobis. Lege Litteras divinas, et invenies ipsos arietes nostros Apostolos petiisse hoc a filiis suis, sive praecepisse auditoribus suis. Ego certe quoniam hoc a me petiisti pro te, quantum faciam, videt qui exaudiat, qui videbat quia et ante faciebam: sed redde etiam in hac re dilectionis vicem. Praepositi vestri sumus; grex Dei estis: considerate et videte pericula nostra majora esse quam vestra, et orate pro nobis. Hoc enim et nobis condecet et vobis, ut bonam", + "candidate_score": 0.688202, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126_128", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas . UxoremAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1736", + "psc_text": "1. Et petisse te et promisisse me recolens, ut de orando Deo ad te aliquid scriberem, ubi tribuente ipso quem oramus, tempus facultasque concessa est, oportuit ut debitum meum jam jamque persolverem, et pio studio tuo in Christi charitate servirem. Quam me autem laetificaverit ipsa petitio tua, in qua cognovi quantam rei tantae curam geris, verbis explicare non possum. Quod enim majus oportuit esse negotium viduitatis tuae, quam persistere in oratione nocte ac die, secundum Apostoli admonitionem? ille quippe ait: Quae autem vere vidua est et desolata speravit in Domino, et persistit in oratione nocte ac die (I Tim. V, 5). Unde mirum videri potest, cum sis secundum hoc saeculum nobilis, dives, tantaeque familiae mater, et in eo licet vidua, non tamen desolata, quomodo occupaverit cor tuum praecipueque sibi vindicaverit orandi cura; nisi quia prudenter intelligis quod in hoc mundo et in hac vita nulla anima possit esse secura. 2.", + "candidate_score": 0.688012, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_124_126", + "bdc_text": "Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo . Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas . Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3240", + "psc_text": "licet nos Apostolus non solum opportune, verum etiam importune praedicando verbo instare praecipiat (II Tim. IV, 2); non tamen in eorum hominum numero vos habemus, quibus sermo vel pagina nostra importuna videatur, quando id quod ad sanam doctrinam non pertinet, vos ut vigilanter evitetis alloquimur. Hinc ergo est quod admonitionem nostram tam grato animo suscepistis, ut in epistola tua ad quam nunc rescribimus, diceres: Sane quod me hortatur Reverentia vestra, ne aures indulgeam his hominibus qui pravis tractatibus venerandam fidem saepe corrumpunt, gratias uberes ago tam piae admonitioni. 3. Quod itaque adjungis et dicis, Sed noverit sacerdotium vestrum, longe me ac domunculam meam ab hujusmodi personis esse discretam: omnisque familia nostra adeo catholicam sequitur fidem, ut in nullam haeresim aliquando deviaverit, nec unquam lapsa sit; non dico in eas sectas quae vix expiantur, sed nec in eas quae parvos habere videntur errores; hoc est quod nos magis magisque compellit non", + "candidate_score": 0.681955, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2878", + "psc_text": "necessario consequitur, ut nec orare debeamus ne intremus in tentationem, quod Dominus et discipulos monuit (Matth. XXVI, 41), et posuit in oratione quam docuit (Id. VI, 13); aut ne deficiat fides nostra, quod pro apostolo Petro se rogasse ipse testatus est (Luc. XXII, 32). Si enim haec possibilitate naturae, et arbitrio voluntatis in potestate sunt constituta; quis non ea videat a Domino inaniter peti, et fallaciter orari, cum orando poscuntur quae naturae nostrae jam ita conditae sufficientibus viribus obtinentur? nec debuisse dicere Dominum Jesum, Vigilate et orate; sed tantummodo, Vigilate, ne intretis in tentationem? nec beatissimo Petro primo Apostolorum, Rogavi pro te, sed, moneo te, vel impero ac praecipio ne deficiat fides tua? 5. Contradicitur etiam istorum contentione benedictionibus nostris, ut incassum super populum dicere videamur quidquid eis a Domino precamur, ut recte ac pie vivendo illi placeant; vel illa quae pro fidelibus precatur Apostolus, dicens: Flecto genua mea ad", + "candidate_score": 0.681733, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_124_126", + "bdc_text": "Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo . Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas . Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1762", + "psc_text": "ipsa vera Vita beata nos orare docuit, non in multiloquio, tanquam eo fiat ut exaudiamur quo loquaciores sumus, cum eum oremus qui novit, sicut ipse Dominus ait, quid nobis necessarium sit, priusquam petamus ab eo (Matth. VI, 7, 8). Unde mirum videri potest, quamvis multiloquium prohibuerit, cur nos sic orare adhortatus sit, qui novit quid nobis necessarium sit, priusquam petamus ab eo, ut diceret, Oportet semper orare, et non deficere; viduae cujusdam proposito exemplo, quae de suo adversario cupiens vindicari, judicem iniquum saepe interpellando flexit ad audiendum, non justitia vel misericordia permotum, sed taedio superatum: ut hinc admoneremur, quam certius nos exaudiat misericors et justus Dominus Deus sine intermissione orantes, quando illa nec ab iniquo et impio judice potuit assidua interpellatione contemni; et quam libens atque placatus bona desideria impleat eorum, a quibus aliena peccata novit ignosci, si quo cupiebat illa pervenit quae voluit vindicari (Luc. XVIII, 1-8). Ille quoque", + "candidate_score": 0.677635, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3240", + "psc_text": "licet nos Apostolus non solum opportune, verum etiam importune praedicando verbo instare praecipiat (II Tim. IV, 2); non tamen in eorum hominum numero vos habemus, quibus sermo vel pagina nostra importuna videatur, quando id quod ad sanam doctrinam non pertinet, vos ut vigilanter evitetis alloquimur. Hinc ergo est quod admonitionem nostram tam grato animo suscepistis, ut in epistola tua ad quam nunc rescribimus, diceres: Sane quod me hortatur Reverentia vestra, ne aures indulgeam his hominibus qui pravis tractatibus venerandam fidem saepe corrumpunt, gratias uberes ago tam piae admonitioni. 3. Quod itaque adjungis et dicis, Sed noverit sacerdotium vestrum, longe me ac domunculam meam ab hujusmodi personis esse discretam: omnisque familia nostra adeo catholicam sequitur fidem, ut in nullam haeresim aliquando deviaverit, nec unquam lapsa sit; non dico in eas sectas quae vix expiantur, sed nec in eas quae parvos habere videntur errores; hoc est quod nos magis magisque compellit non", + "candidate_score": 0.67561, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_0", + "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino nostro Iesu Christo pręcor ex animo .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_384", + "psc_text": "in Domino salutem. 1. Impletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione (Psal. CXXV, 2), nuntiantibus litteris tuis sanctam cogitationem tuam, adjuvante Domino qui eam inspiravit, ad effectum esse perductam, de omnibus ordinatis fratribus nostris, et praecipue de sermone presbyterorum, qui te praesente populo infunditur; per quorum linguas clamat charitas tua majore voce in cordibus hominum, quam illi in auribus: Deo gratias. Nam quid melius et animo geramus, et ore promamus, et calamo exprimamus quam, Deo gratias? Hoc nec dici brevius, nec audiri laetius, nec intelligi grandius, nec agi fructuosius potest. Deo gratias, qui te et tam fideli pectore ditavit erga filios tuos, et id quod in intimo animae habebas, quo humanus oculus non penetrat, eduxit in lucem, donando tibi, non solum ut bene velles, verum etiam in quibus posset apparere quod velles. Ita plane fiat, fiat: luceant haec opera coram hominibus, ut videant, gaudeant, glorificent Patrem qui in", + "candidate_score": 0.674478, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_27_29", + "bdc_text": "Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt . Sique nos audiendo istos haud fuerimus negligentiores In der Vorlage neglentiores . , multum brevi proficere posseposse über der Zeile nachgetragen. nobis prorsus persuasum habemus . Lectiones has accipe praecipuas :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4251", + "psc_text": "Scriptura nos admonet, dicens: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum (Jacobi I, 19): et ille in Psalmo ait, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam; continuoque subjecit, Et exsultabunt ossa humiliata (Psal. L, 10). Vidit enim in audiendo facillime servari humilitatem, quae difficilis est in docendo; quoniam necesse est ut doctor habeat superiorem locum, ubi laboriosum est obtinere ne subrepat elatio. 3. Videsne quemadmodum periclitemur a quibus hoc exspectatur, ut non solum doctores simus, verum etiam cum simus homines, divina doceamus? Sed laborum periculorumque nostrorum singulare est solatium, cum ita proficitis, ut illo perveniatis ubi nullius hominis doctoris egeatis. Isto autem periculo non tantum nos; nam ad illum de quo dicturus sum, quid sumus nos? non ergo nos tantum periculo isto, sed etiam ille Doctor Gentium periclitatum se esse testatur, cum dicit: Ne magnitudine revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis (II Cor. XII, 7) etc.", + "candidate_score": 0.673395, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_123_125", + "bdc_text": "minister ordiatur sermonem . Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo . Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4251", + "psc_text": "Scriptura nos admonet, dicens: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum (Jacobi I, 19): et ille in Psalmo ait, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam; continuoque subjecit, Et exsultabunt ossa humiliata (Psal. L, 10). Vidit enim in audiendo facillime servari humilitatem, quae difficilis est in docendo; quoniam necesse est ut doctor habeat superiorem locum, ubi laboriosum est obtinere ne subrepat elatio. 3. Videsne quemadmodum periclitemur a quibus hoc exspectatur, ut non solum doctores simus, verum etiam cum simus homines, divina doceamus? Sed laborum periculorumque nostrorum singulare est solatium, cum ita proficitis, ut illo perveniatis ubi nullius hominis doctoris egeatis. Isto autem periculo non tantum nos; nam ad illum de quo dicturus sum, quid sumus nos? non ergo nos tantum periculo isto, sed etiam ille Doctor Gentium periclitatum se esse testatur, cum dicit: Ne magnitudine revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis (II Cor. XII, 7) etc.", + "candidate_score": 0.673142, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_27_29", + "bdc_text": "Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt . Sique nos audiendo istos haud fuerimus negligentiores In der Vorlage neglentiores . , multum brevi proficere posseposse über der Zeile nachgetragen. nobis prorsus persuasum habemus . Lectiones has accipe praecipuas :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_190", + "psc_text": "Sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli judicantem, et arbitrari jam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a Domino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc in os meum, quis non conjiciat quanta de me absente meliora quam veriora laetus effundat? Librorum autem nostrorum copiam faciet venerabili studio tuo: nam nescio me aliquid, sive ad eorum qui extra Ecclesiam Dei sunt, sive ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. Sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant quae per nostram infirmitatem veritas loquitur, ut ea quae ipse loquor minus diligenter advertas; ne dum avidus hauris bona et recta quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis quae ipse committo. In his enim quae tibi recte, si adverteris, displicebunt, ego ipse conspicior; in his autem quae per donum Spiritus quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est", + "candidate_score": 0.669677, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_26_28", + "bdc_text": "Foeliciter nobis hoc iter Marpurgum usque successisse vos scirescire über der Zeile nachgetragen. volo . Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt . Sique nos audiendo istos haud fuerimus negligentiores In der Vorlage neglentiores . , multum brevi proficere posseposse über der Zeile nachgetragen. nobis prorsus persuasum habemus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_190", + "psc_text": "Sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli judicantem, et arbitrari jam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a Domino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc in os meum, quis non conjiciat quanta de me absente meliora quam veriora laetus effundat? Librorum autem nostrorum copiam faciet venerabili studio tuo: nam nescio me aliquid, sive ad eorum qui extra Ecclesiam Dei sunt, sive ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. Sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant quae per nostram infirmitatem veritas loquitur, ut ea quae ipse loquor minus diligenter advertas; ne dum avidus hauris bona et recta quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis quae ipse committo. In his enim quae tibi recte, si adverteris, displicebunt, ego ipse conspicior; in his autem quae per donum Spiritus quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est", + "candidate_score": 0.668426, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_28_30", + "bdc_text": "Sique nos audiendo istos haud fuerimus negligentiores In der Vorlage neglentiores . , multum brevi proficere posseposse über der Zeile nachgetragen. nobis prorsus persuasum habemus . Lectiones has accipe praecipuas : D. m. Casparus RhodolphiKaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.667527, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1736", + "psc_text": "1. Et petisse te et promisisse me recolens, ut de orando Deo ad te aliquid scriberem, ubi tribuente ipso quem oramus, tempus facultasque concessa est, oportuit ut debitum meum jam jamque persolverem, et pio studio tuo in Christi charitate servirem. Quam me autem laetificaverit ipsa petitio tua, in qua cognovi quantam rei tantae curam geris, verbis explicare non possum. Quod enim majus oportuit esse negotium viduitatis tuae, quam persistere in oratione nocte ac die, secundum Apostoli admonitionem? ille quippe ait: Quae autem vere vidua est et desolata speravit in Domino, et persistit in oratione nocte ac die (I Tim. V, 5). Unde mirum videri potest, cum sis secundum hoc saeculum nobilis, dives, tantaeque familiae mater, et in eo licet vidua, non tamen desolata, quomodo occupaverit cor tuum praecipueque sibi vindicaverit orandi cura; nisi quia prudenter intelligis quod in hoc mundo et in hac vita nulla anima possit esse secura. 2.", + "candidate_score": 0.666884, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_18_20", + "bdc_text": "schämet [er ] sich ( als er mir oft gseit [ = gesagt] ) siner ungschicklikeit ( wiewol er nit ungleert war )\" ; s. aao , f. 6v. desideraretur ) consideres ; quem defectum tamen deo suam concedente gratiam frequenti doctorum virorum lectionem audiendo resarciri cupio , ne vos , bonam de me spem tenentes , ista frustremini , et ego simul ingratus pro tot beneficiis in me collatis vobis videar .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1821", + "psc_text": "Sermonis enim divini gratia humiliter tumens, facile ut placeret emeruit. Hinc enim plurimum placuit, quod hominis gressus aliquanto titubantes boni propositi exhortatione statuere et firmare contendis. Est enim nobis cum eodem quotidiana pro viribus nostris, et pro ingenii paupertate disputatio. Sanctae siquidem matris ejus precatione compulsus, cura mihi est eum frequentius salutandi gratia convenire, licet vicem in hac parte reddere etiam ipse dignetur. Accepta autem Venerabilitatis tuae epistola, homo qui a veri Dei stabilitate, multorum quorum in hac urbe copia est persuasione revocatur, ita motus est, ut si, quantum ipse confirmat, litterarum prolixitatem minime formidasset omne Beatitudini tuae quod habere potest insinuasset ambiguum. Sed tamen satis, sicut etiam ipse probare dignaberis, culto accuratoque sermone, et Romanae eloquentiae nitore perspicuo, aliqua sibi exsolvi impendio postulavit. Quae quidem quaestio usquequaque detrita est, et eorum super hac parte satis nota calliditas, qui dispensationem dominicae incarnationis infamant. Sed tamen etiam ego in hac parte,", + "candidate_score": 0.665049, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_18_20", + "bdc_text": "schämet [er ] sich ( als er mir oft gseit [ = gesagt] ) siner ungschicklikeit ( wiewol er nit ungleert war )\" ; s. aao , f. 6v. desideraretur ) consideres ; quem defectum tamen deo suam concedente gratiam frequenti doctorum virorum lectionem audiendo resarciri cupio , ne vos , bonam de me spem tenentes , ista frustremini , et ego simul ingratus pro tot beneficiis in me collatis vobis videar .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1941", + "psc_text": "Dixit enim et de illo Isaias: Ille infirmitates nostras portat, et pro nobis in doloribus est (Isai. LIII, 4). Ex hujus igitur infirmitatis voce, de qua Paulus in eo quod petebat non exauditus, et ideo quodam modo derelictus, audit tamen a Domino, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur (II Cor. XII, 9): ex voce ergo hujus infirmitatis nostrae, quam in se transfiguravit caput nostrum, dicitur in hoc psalmo, Deus meus, Deus meus, respice in me; quare me dereliquisti? In eo quippe derelinquitur deprecans, in quo non exauditur. Hanc in se vocem transfiguravit Jesus, vocem scilicet corporis sui, hoc est Ecclesiae suae a vetere homine in novum reformandae; vocem scilicet infirmitatis suae humanae, cui deneganda fuerant bona Veteris Testamenti, ut bona Novi Testamenti optare atque sperare jam disceret. 16. In illis autem Veteris Testamenti bonis, ad veterem hominem pertinentibus, praecipue concupiscitur vitae hujus productio temporalis, ut aliquanto diutius", + "candidate_score": 0.663958, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_18_20", + "bdc_text": "schämet [er ] sich ( als er mir oft gseit [ = gesagt] ) siner ungschicklikeit ( wiewol er nit ungleert war )\" ; s. aao , f. 6v. desideraretur ) consideres ; quem defectum tamen deo suam concedente gratiam frequenti doctorum virorum lectionem audiendo resarciri cupio , ne vos , bonam de me spem tenentes , ista frustremini , et ego simul ingratus pro tot beneficiis in me collatis vobis videar .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_190", + "psc_text": "Sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli judicantem, et arbitrari jam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a Domino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc in os meum, quis non conjiciat quanta de me absente meliora quam veriora laetus effundat? Librorum autem nostrorum copiam faciet venerabili studio tuo: nam nescio me aliquid, sive ad eorum qui extra Ecclesiam Dei sunt, sive ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. Sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant quae per nostram infirmitatem veritas loquitur, ut ea quae ipse loquor minus diligenter advertas; ne dum avidus hauris bona et recta quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis quae ipse committo. In his enim quae tibi recte, si adverteris, displicebunt, ego ipse conspicior; in his autem quae per donum Spiritus quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est", + "candidate_score": 0.662419, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_28_30", + "bdc_text": "Sique nos audiendo istos haud fuerimus negligentiores In der Vorlage neglentiores . , multum brevi proficere posseposse über der Zeile nachgetragen. nobis prorsus persuasum habemus . Lectiones has accipe praecipuas : D. m. Casparus RhodolphiKaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2793", + "psc_text": "ne homo, qui cum in uno offenderit fit omnium reus, in multis offendendo ( quia in multis offendimus omnes ) propter magnum aggerem reatus sui minutatim collectum, ad tribunal tanti judicis perveniat, et eam quam non fecit, misericordiam non inveniat; sed potius dimittendo atque dando mereatur sibi dimitti peccata, reddique promissa. 21. Multa dixi, quibus tibi taedium fortassis inferrem, qui haec, quae tamen approbas, non exspectas discere, quod ea docere consuevisti. Si quid autem est in eis, quantum ad rem ipsam pertinet; nam quali eloquio explicata sint, non nimis curo; si quid ergo in eis est, quod eruditionem offendat tuam, quaeso ut rescribendo admoneas, et me corrigere non graveris. Infelix est enim qui non tantos et tam sanctos tuorum studiorum labores et digne honorat, et de his Domino Deo nostro cujus munere talis es, gratias agit. Unde cum libentius debeam a quolibet discere quod inutiliter ignoro, quam promptius quoslibet docere", + "candidate_score": 0.660575, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_136_138", + "bdc_text": "[ Adresse auf f. 31b , v. : ] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , fidelissimo in Tigurina ecclesia antistiti , moecenati suo plurimum observando .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2849", + "psc_text": "Firmum, anno praeterito, ob rem earum Ravennam, et inde Africam Siciliamque direximus, quem putamus jam in Africae partibus commorari. Sanctos tuo adhaerentes lateri, ut meo obsequio salutes, precor. Litteras quoque meas ad sanctum presbyterum Firmum direxi; quae si ad te venerint, ei dirigere non graveris. Incolumem te, et mei memorem, Christus Dominus custodiat, domine vere sancte, et beatissime papa. Et subter: Grandem latini sermonis in ista provincia notariorum patimur penuriam; et idcirco praeceptis tuis parere non possumus, maxime in editione Septuaginta, quae asteriscis verubusque dictincta est: pleraque enim prioris laboris, fraude cujusdam amisimus. EPISTOLA CLXXIII. Augustinus Donato, villae Mutugennae in dioecesi Hipponensi presbytero donatistae, qui jussus comprehendi et adduci ad ecclesiam, conatus est sibi vim inferre, suadet ut re sobrie perpensa resipiscat, docens pravam voluntatem recte cogi ad meliora. Donato presbytero partis Donati, AUGUSTINUS episcopus Ecclesiae catholicae. 1. Si posses videre dolorem cordis mei, et sollicitudinem pro salute tua, fortassis", + "candidate_score": 0.660343, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_112", + "bdc_text": "Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1736", + "psc_text": "1. Et petisse te et promisisse me recolens, ut de orando Deo ad te aliquid scriberem, ubi tribuente ipso quem oramus, tempus facultasque concessa est, oportuit ut debitum meum jam jamque persolverem, et pio studio tuo in Christi charitate servirem. Quam me autem laetificaverit ipsa petitio tua, in qua cognovi quantam rei tantae curam geris, verbis explicare non possum. Quod enim majus oportuit esse negotium viduitatis tuae, quam persistere in oratione nocte ac die, secundum Apostoli admonitionem? ille quippe ait: Quae autem vere vidua est et desolata speravit in Domino, et persistit in oratione nocte ac die (I Tim. V, 5). Unde mirum videri potest, cum sis secundum hoc saeculum nobilis, dives, tantaeque familiae mater, et in eo licet vidua, non tamen desolata, quomodo occupaverit cor tuum praecipueque sibi vindicaverit orandi cura; nisi quia prudenter intelligis quod in hoc mundo et in hac vita nulla anima possit esse secura. 2.", + "candidate_score": 0.656018, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_123_125", + "bdc_text": "minister ordiatur sermonem . Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo . Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.655674, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_14_16", + "bdc_text": "s. oben Anm. 2 . fiat , non ęgre te laturum has meas spero literas , quae si non elegantiis exornatę , non istam puritatem , sed animum , qui elegantissime scribendi promptus ( nisi mihi dicere cupienti verba deessent , ac maximus apud me fructus studiorum , qui est secundum Quintilianum facultas dicendi , Vgl. Quintilian , Institutio oratoria , 10 , 7 , 1 . - Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3970", + "psc_text": "indicari verbis non potest. Et ego quidem parum eloquor, etsi multum loquar: sed nulli eloquenti omnino concesserim, ut qualicumque et quantacumque epistola sua affectum explicet, quem fecit in mente tua, quod non possum ego, etsi eum possit ita in animo meo videre sicut ego. Restat ergo sic tibi indicare quod scire voluisti, ut in verbis meis, et quod non indicant, sentias. Quid igitur dicam, nisi delectatum me esse litteris tuis, delectatum valde? Repetitio verbi hujus, non est repetitio, sed quasi perpetua dictio: quia fieri non posset, ut semper diceretur, ideo factum est ut saltem repeteretur; sic enim fortasse dici potest. 2. Hic si quaerat aliquis, quid me tandem in tuis tam valde litteris delectaverit; utrum eloquium? respondebo, Non: et ille forsitan respondebit, Ergo laudes tuae; sed de his quoque respondebo, Non: nec ideo, quia non sint ista in illa epistola; nam et eloquium ibi tantum est, ut et optimo te", + "candidate_score": 0.654864, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_27_29", + "bdc_text": "Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt . Sique nos audiendo istos haud fuerimus negligentiores In der Vorlage neglentiores . , multum brevi proficere posseposse über der Zeile nachgetragen. nobis prorsus persuasum habemus . Lectiones has accipe praecipuas :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.653981, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_15_17", + "bdc_text": "fiat , non ęgre te laturum has meas spero literas , quae si non elegantiis exornatę , non istam puritatem , sed animum , qui elegantissime scribendi promptus ( nisi mihi dicere cupienti verba deessent , ac maximus apud me fructus studiorum , qui est secundum Quintilianum facultas dicendi , Vgl. Quintilian , Institutio oratoria , 10 , 7 , 1 . - Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid : \"da [= in Marburg ] . . .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_730", + "psc_text": "acute vidit qui dixit, Utiliores esse plerumque inimicos jurgantes, quam amicos objurgare metuentes. Illi enim dum rixantur, dicunt aliquando vera quae corrigamus; isti autem minorem quam oportet, exhibent justitiae libertatem, dum amicitiae timent exasperare dulcedinem. Quapropter etsi bos, ut tibi videris, lassus senectute forte corporis, non vigore animi tamen, in area dominica fructuoso labore desudans; ecce sum, si quid perperam dixi, fortius fige pedem. Non mihi esse debet molestum pondus aetatis tuae, dummodo conteratur palea culpae meae. 5. Proinde illud quod in extremo epistolae tuae posuisti, cum magni desiderii suspirio vel lego, vel recolo. Utinam, inquis, mereremur complexus tuos, et collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremus! Ego autem dico: Utinam saltem propinquis terrarum locis habitaremus; ut, si non possent misceri nostra colloquia, litterae possent esse crebriores! Nunc vero tanto locorum intervallo absumus a sensibus nostris, ut de illis verbis Apostoli ad Galatas, juvenem me ad tuam Sanctitatem scripsisse meminerim,", + "candidate_score": 0.651501, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_20", + "bdc_text": "quem defectum tamen deo suam concedente gratiam frequenti doctorum virorum lectionem audiendo resarciri cupio , ne vos , bonam de me spem tenentes , ista frustremini , et ego simul ingratus pro tot beneficiis in me collatis vobis videar .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_190", + "psc_text": "Sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli judicantem, et arbitrari jam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a Domino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc in os meum, quis non conjiciat quanta de me absente meliora quam veriora laetus effundat? Librorum autem nostrorum copiam faciet venerabili studio tuo: nam nescio me aliquid, sive ad eorum qui extra Ecclesiam Dei sunt, sive ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. Sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant quae per nostram infirmitatem veritas loquitur, ut ea quae ipse loquor minus diligenter advertas; ne dum avidus hauris bona et recta quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis quae ipse committo. In his enim quae tibi recte, si adverteris, displicebunt, ego ipse conspicior; in his autem quae per donum Spiritus quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est", + "candidate_score": 0.650464, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_136_138", + "bdc_text": "[ Adresse auf f. 31b , v. : ] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , fidelissimo in Tigurina ecclesia antistiti , moecenati suo plurimum observando .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3904", + "psc_text": "ad sectionem, quod habuerit perseverantem tumorem. Gratia Dei et pax Domini nostri Jesu Christi coronet te in omni tempore, et ambulantem de virtute in virtutem glorificet in aeternum, domine papa beatissime, ineffabiliter mirabilis, incomparabiliter honorande, praestantissime patrone. EPISTOLA CCXXVI. Hilarius Augustino, de eodem argumento. Domino beatissimo ac toto affectu desiderando, et multum in Christo suscipiendo patri AUGUSTINO, HILARIUS. 1. Si cessantibus contradicentium quaestionibus gratae sunt plerumque studiosorum inquisitiones, ut etiam illa quae absque periculo ignorarentur, ediscant; arbitror gratiorem fore sedulitatem nostrae relationis, quae dum indicat secundum quorumdam prosecutiones quaedam adversantia veritati, non tam sibi quam illis qui turbantur et turbant, per consilium sanctitatis tuae satagit provideri, domine beatissime ac toto affectu desiderande, et multum in Christo suscipiende pater. 2. Haec sunt itaque quae Massiliae, vel aliis etiam locis in Gallia ventilantur. Novum et inutile esse praedicationi quod quidam secundum propositum eligendi dicantur, ut id nec arripere valeant nec tenere, nisi", + "candidate_score": 0.650387, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_1_3", + "bdc_text": "Quod literis hisce meis tuis impedimento sum studiis honestissimis , ac animum tuum , multis aliis onustum negotiis , mearum literarum lectione perturbo , non inconsiderate a me factum esse scias . Cum perpenderem enim , quod vos , nostri moecęnates Mäzene. , discedentibus nobisJohannes Schmid ( Fabricius Montanus ) war aus Zürich über seine Heimat Bergheim im Elsass ( s.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_190", + "psc_text": "Sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli judicantem, et arbitrari jam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a Domino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc in os meum, quis non conjiciat quanta de me absente meliora quam veriora laetus effundat? Librorum autem nostrorum copiam faciet venerabili studio tuo: nam nescio me aliquid, sive ad eorum qui extra Ecclesiam Dei sunt, sive ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. Sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant quae per nostram infirmitatem veritas loquitur, ut ea quae ipse loquor minus diligenter advertas; ne dum avidus hauris bona et recta quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis quae ipse committo. In his enim quae tibi recte, si adverteris, displicebunt, ego ipse conspicior; in his autem quae per donum Spiritus quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est", + "candidate_score": 0.649808, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_62", + "bdc_text": "dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_782", + "psc_text": "Haec dicimus, non quod Legem juxta Manichaeum et Marcionem destruamus, quam et sanctam et spiritualem juxta Apostolum novimus; sed quia postquam fides venit et temporum plenitudo, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus (Gal. IV, 4); et nequaquam sub paedagogo, sed sub adulto et Domino haerede vivamus. 15. Sequitur in epistola tua: « Non ideo Petrum emendavit, quod paternas traditiones observaret; quod si facere vellet, nec mendaciter, nec incongrue faceret. » Iterum dico: quando episcopus es, Ecclesiarum Christi magister, ut probes verum esse quod asseris, suscipe aliquem Judaeorum, qui factus Christianus, natum sibi filium circumcidat, qui observet sabbatum, qui abstineat a cibis quos Deus creavit ad utendum cum gratiarum actione, qui quarto decimo die mensis primi agnum mactet ad vesperam; et cum hoc feceris, imo non feceris (scio enim te christianum, et rem sacrilegam non esse", + "candidate_score": 0.648364, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_1", + "bdc_text": "Quod literis hisce meis tuis impedimento sum studiis honestissimis , ac animum tuum , multis aliis onustum negotiis , mearum literarum lectione perturbo , non inconsiderate a me factum esse scias .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_190", + "psc_text": "Sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli judicantem, et arbitrari jam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a Domino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc in os meum, quis non conjiciat quanta de me absente meliora quam veriora laetus effundat? Librorum autem nostrorum copiam faciet venerabili studio tuo: nam nescio me aliquid, sive ad eorum qui extra Ecclesiam Dei sunt, sive ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. Sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant quae per nostram infirmitatem veritas loquitur, ut ea quae ipse loquor minus diligenter advertas; ne dum avidus hauris bona et recta quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis quae ipse committo. In his enim quae tibi recte, si adverteris, displicebunt, ego ipse conspicior; in his autem quae per donum Spiritus quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est", + "candidate_score": 0.646834, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_136_138", + "bdc_text": "[ Adresse auf f. 31b , v. : ] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , fidelissimo in Tigurina ecclesia antistiti , moecenati suo plurimum observando .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_197", + "psc_text": "de suscepto hinc patrocinio mendacii officiosi. Domino dilectissimo, et cultu sincerissimo charitatis obsequendo atque amplectendo fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS. CAPUT PRIMUM. 1. Nunquam aeque quisquam tam facie cuilibet innotuit, quam mihi tuorum in Domino studiorum quieta, laeta, et vere exercitatio liberalis. Quanquam ergo percupiam omnino te nosse; tamen exiguum quiddam tui minus habeo, praesentiam videlicet corporis: quam ipsam etiam posteaquam te beatissimus nunc episcopus, tum vero jam episcopatu dignus, frater Alypius vidit, remeansque a me visus est, negare non possum magna ex parte mihi esse relatu ejus impressam; et ante reditum, cum te ille ibi videbat, ego videbam, sed oculis ejus. Non enim animo me atque illum, sed corpore duos, qui noverit, dixerit, concordia duntaxat et familiaritate fidissima, non meritis quibus ille antecellit. Quia ergo me primitus communione spiritus quo in unum nectimur, deinde illius ex ore jam diligis; nequaquam impudenter quasi aliquis ignotus commendo Germanitati tuae fratrem Profuturum,", + "candidate_score": 0.645966, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_1_3", + "bdc_text": "Quod literis hisce meis tuis impedimento sum studiis honestissimis , ac animum tuum , multis aliis onustum negotiis , mearum literarum lectione perturbo , non inconsiderate a me factum esse scias . Cum perpenderem enim , quod vos , nostri moecęnates Mäzene. , discedentibus nobisJohannes Schmid ( Fabricius Montanus ) war aus Zürich über seine Heimat Bergheim im Elsass ( s.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1800", + "psc_text": "te curam non pigeat impendere. Sincera enim et solida res est, nec fucatis eloquiis ambit ad animum, nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac pendulum crepitat. Multum movet, non verborum, sed rerum avidum; et multum terret, factura securum. Praecipue Apostolorum linguas exhortor ut legas; ex his enim ad cognoscendos Prophetas excitaberis, quorum testimoniis utuntur Apostoli. Si quid autem, vel cum legis, vel cum cogitas, tibi oritur quaestionis, in quo dissolvendo videar necessarius, scribe ut rescribam Magis enim hoc forte Domino ad juvante potero, quam praesens talia loqui tecum; non solum propter occupationes varias et meas et tuas (quoniam non cum mihi vacat, occurrit ut et tibi vacet), verum etiam propter eorum irruentem praesentiam, qui plerumque non sunt apti tali negotio, magisque linguae certaminibus, quam scientiae luminibus delectantur: quod autem scriptum habetur, semper vacat ad legendum, cum vacat legenti; nec onerosum fit praesens, quod cum voles sumitur, cum voles ponitur. EPISTOLA", + "candidate_score": 0.644511, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_136_138", + "bdc_text": "[ Adresse auf f. 31b , v. : ] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , fidelissimo in Tigurina ecclesia antistiti , moecenati suo plurimum observando .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4013", + "psc_text": "Domino salutem. 1. Nihil melius me facere posse arbitratus sum, quam ut tuae Sanctitati potissimum scriberem, ne per negligentiam in vestra provincia Domini nostri Jesu Christi ovile vastet inimicus, qui non desinit insidiari, ut perdat animas tam magno pretio comparatas. Mallianensem quemdam subdiaconum Victorinum, apud nos constitit esse Manichaeum, et in tam sacrilego errore sub nomine clerici latitabat: nam est etiam aetate jam senex. Ita est autem manifestatus, ut etiam ipse a me interrogatus, antequam a testibus coargueretur, negare non posset. Tot enim et tales esse jam sciebat, quibus se incautus effuderat, ut nihil aliud, si negare tentaret, quam, non dico impudentissimus, sed insanissimus appareret. Auditorem sane Manichaeorum, non electum se esse confessus est. 2. Auditores autem qui appellantur apud eos, et carnibus vescuntur, et agros colunt, et, si voluerint, uxores habent; quorum nihil faciunt qui vocantur electi. Sed ipsi auditores ante electos genua figunt, ut eis manus supplicibus imponantur", + "candidate_score": 0.644152, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_101_103", + "bdc_text": "Vigandi , Wigand Happel. Hibberii , Leoniceri . Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2720", + "psc_text": "potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester, Christus (Matth. XXIII, 8). Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro (Exod. XVIII, 14-23), nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum (Act. X, 25-48), nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum (Galat. II, 11-21): a quocumque enim verum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa Veritas. Quid si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemur non solum indoctos quanta charitate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? 10. Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in Sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam ex quo caro est propagata peccati: aut si", + "candidate_score": 0.641203, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_61_63", + "bdc_text": "Ausbildung im Elternhaus in Wästen an der Lys ( Leie ) , in Lille und Tournai. 1524 wieder in Ypern. Ab 1528 und erneut ab 1532 Studium in Paris ; dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 . August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2720", + "psc_text": "potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester, Christus (Matth. XXIII, 8). Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro (Exod. XVIII, 14-23), nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum (Act. X, 25-48), nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum (Galat. II, 11-21): a quocumque enim verum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa Veritas. Quid si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemur non solum indoctos quanta charitate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? 10. Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in Sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam ex quo caro est propagata peccati: aut si", + "candidate_score": 0.639537, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_113_115", + "bdc_text": "Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_913", + "psc_text": "adhuc nosse quomodo coaequanda sit in interprete peritia linguarum, conjecturis eorum qui Scripturas edisserendo pertractant; quos necesse est, etiamsi rectae atque unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem aliter atque aliter eumdem locum potest exponere, quia hoc ejus obscuritas patitur. 35. Ideo autem desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et tanta latinorum interpretum, qui qualescumque hoc ausi sunt, quantum possumus imperitia careamus: et hi qui me invidere putant utilibus laboribus tuis, tandem aliquando, si fieri potest, intelligant, propterea me nolle tuam ex hebraeo interpretationem in ecclesiis legi, ne contra Septuaginta auctoritatem, tanquam novum aliquid proferentes, magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jonae IV, 6), si in hebraeo nec hedera est, nec cucurbita,", + "candidate_score": 0.638552, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_60_62", + "bdc_text": "Februar 1564 in Marburg . Ausbildung im Elternhaus in Wästen an der Lys ( Leie ) , in Lille und Tournai. 1524 wieder in Ypern. Ab 1528 und erneut ab 1532 Studium in Paris ; dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2720", + "psc_text": "potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester, Christus (Matth. XXIII, 8). Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro (Exod. XVIII, 14-23), nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum (Act. X, 25-48), nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum (Galat. II, 11-21): a quocumque enim verum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa Veritas. Quid si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemur non solum indoctos quanta charitate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? 10. Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in Sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam ex quo caro est propagata peccati: aut si", + "candidate_score": 0.637023, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_33_35", + "bdc_text": "Studium der Medizin und Philologie in Frankfurt a. d. Oder ; dort 1522 Magister und alsbald Professor .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2720", + "psc_text": "potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester, Christus (Matth. XXIII, 8). Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro (Exod. XVIII, 14-23), nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum (Act. X, 25-48), nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum (Galat. II, 11-21): a quocumque enim verum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa Veritas. Quid si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemur non solum indoctos quanta charitate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? 10. Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in Sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam ex quo caro est propagata peccati: aut si", + "candidate_score": 0.635313, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_46_48", + "bdc_text": "Er war viermal Dekan und 1539 Rektor . Sein Ausscheiden aus der Universität erfolgte wohl nach der Abfassung des vorliegenden Briefes und vor Lorichs Berufung an die Schule von Wetzlar 1546 . Er starb nach 1564 als evangelischer Pfarrer der Pfarrei Bernbach ( bei Gelnhausen , Hessen ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2585", + "psc_text": "utrum anima per mortem soluta non omni careat corpore, quo possit ferri de loco in locum. Tum edoceri cupit qua varia ratione de Deo et hominibus dicitur sapientia. Domino venerabiliterque dilectissimo fratri et consacerdoti AUGUSTINO, et fratribus qui tecum sunt, EVODIUS, et fratres qui mecum sunt, in Domino salutem. 1. Debitum flagito epistolae quam misi; et volui primo illud discere quod interrogavi, et postea hoc requirere. Audi rem, quia dignaris, quae me fecit impatientem, ut et id festinarem nosse, si fieri potest, in hac vita. Quemdam puerum habui presbyteri Armeni Melonitani filium notarium: hunc jam saeculo se mergentem, nam scholastico proconsulis excipiebat, per meam eruit Deus humilitatem. Fuit quidem, ut puerilis aetas habet, promptus, aliquantulum inquietus, et accedente aetate (nam vigesimo et secundo anno solvitur), ita eum gravitas morum, et custos bona vita ornavit, ut satis delectet ejus habere memoriam. Erat autem strenuus in notis, et in scribendo bene laboriosus,", + "candidate_score": 0.631201, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_25_27", + "bdc_text": "Statum ergo nostrum proximo a vobis discessu summatim ac paucis perstringam . Foeliciter nobis hoc iter Marpurgum usque successisse vos scirescire über der Zeile nachgetragen. volo . Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_199", + "psc_text": "Jesu Domino nostro; qui nobis multas utilitates et viatica quaedam demonstrati a se itineris, etiam per tuam charitatem non mediocriter ministrare dignatur. CAPUT II. 2. Petimus ergo, et nobiscum petit omnis Africanarum Ecclesiarum studiosa societas, ut interpretandis eorum libris, qui graece Scripturas nostras quam optime tractaverunt, curam atque operam impendere non graveris. Potes enim efficere ut nos quoque habeamus tales illos viros, et unum potissimum, quem tu libentius in tuis litteris sonas. De vertendis autem in latinam linguam sanctis Litteris canonicis laborare te nollem, nisi eo modo quo Job interpretatus es; ut signis adhibitis quid inter hanc tuam et Septuaginta, quorum est gravissima auctoritas, interpretationem distet, appareat. Satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in hebraeis exemplaribus invenitur, quod tot interpretes illius linguae peritissimos fugerit. Omitto enim Septuaginta, de quorum vel consilii vel spiritus majore concordia, quam si unus homo esset, non audeo in aliquam partem certam ferre sententiam, nisi", + "candidate_score": 0.630945, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_66", + "bdc_text": "Von ihm sind 25 Briefe an Bullinger aus den Jahren 1554 bis 1563 überliefert. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_152", + "psc_text": "in quo etiam Trinitatis soliditas continetur. Hunc panem eulogiam esse tu facies dignatione sumendi. EPISTOLA XXV. Paulinus Augustino, exquisitis eum laudibus exornans pro quinque ejus adversus Manichaeos libris, quos ab Alypio acceperat. Panem ipsi dono mittit. Domino fratri unanimo et venerabili AUGUSTINO, PAULINUS et THERASIA peccatores. 1. Charitas Christi quae urget nos, et absentes licet per unitatem fidei alligat, ipsa fiduciam ad te scribendi pudore depulso praestitit: teque per litteras tuas visceribus meis intimavit, quas et de scholasticis facultatibus affluentes, et de coelestibus favis dulces, ut animae meae medicas et altrices, in quinque libris interim teneo, quos munere benedicti et venerabilis nobis episcopi nostri Alypii, non pro nostra instructione tantum, sed etiam pro Ecclesiae multarum urbium utilitate suscepimus. Hos igitur nunc libros lectioni habeo; in his me oblecto; de his cibum capio, non illum qui perit, sed qui operatur vitae aeternae substantiam per fidem nostram, qua accorporamur in Christo Jesu", + "candidate_score": 0.630276, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_25_27", + "bdc_text": "Statum ergo nostrum proximo a vobis discessu summatim ac paucis perstringam . Foeliciter nobis hoc iter Marpurgum usque successisse vos scirescire über der Zeile nachgetragen. volo . Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2611", + "psc_text": "de Genesi scripsi, versatur haec quaestio vehementer, et ex multis rerum expertarum atque credibiliter auditarum exemplis disputatio illa silvescit. Quid in ea potuerimus vel effecerimus, cum legeris, judicabis; si tamen Dominus dignabitur donare ut eos mihi libros, quantum possum congruenter emendatos, jam liceat edere, et multorum fratrum exspectationem non jam longa disputatione suspendere. 3. Narrabo autem unum aliquid breviter unde cogites. Frater noster Gennadius, notissimus fere omnibus, nobisque charissimus medicus, qui nunc apud Carthaginem degit, et Romae suae artis exercitatione praepolluit, ut hominem religiosum nosti, atque erga pauperum curam impigra misericordia facillimoque animo benignissimum, dubitabat tamen aliquando, ut modo nobis retulit, cum adhuc esset adolescens, et in his eleemosynis ferventissimus, utrum esset ulla vita post mortem. Hujus igitur mentem et opera misericordiae quoniam Deus nullo modo desereret, apparuit illi in somnis conspicuus juvenis et dignus intendi, eique dixit: Sequere me. Quem dum sequeretur, venit ad quamdam civitatem, ubi audire coepit", + "candidate_score": 0.629457, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_90_92", + "bdc_text": "Traditur etiam mathematica ; Durch Volk win Weigel ( Volcuinus Vigelius ) ; s. Gundlach , Catalogus 365 , Nr. 636 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_584", + "psc_text": "Christus et agnus (Joan. I, 29) et vitulus (Ezech. XLIII, 19); nec feram, quia dictus est leo de tribu Juda (Apoc. V, 5); nec lapidem, quia petra erat Christus (I Cor. X, 4); nec montem Sion, quia in ipso figuratur Ecclesia (I Petr. II, 4): sic nec solem nec lunam, quamvis ex ea coelesti creatura, sicut ex multis terrestribus, sacramentorum figurae ad informationes mysticas assumantur. CAPUT VII. 12. Quapropter mathematicorum deliramenta cum detestatione irridenda sunt; quibus cum objecerimus vana commenta, unde homines in errorem praecipitant, quo prius praecipitati sunt, garruli sibi videntur, cum dicunt nobis: Cur et vos ad solis et lunae computationem Pascha celebratis? quasi nos ordines siderum, aut vicissitudines temporum a summo atque optimo Deo conditas arguamus, et non eorum perversitatem, quae rebus sapientissime conditis ad stultissimas opiniones abutitur. Nam si mathematicus nobis contradicturus est de sideribus et luminaribus coeli ad sacramenta mystice figuranda similitudines ducere, contradicant et", + "candidate_score": 0.627191, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_93_95", + "bdc_text": "item alii quidam iurisconsultiZu deren Namen s. Gundlach , Catalogus 78. 84. 89 . -Darunter befand sich der von Happel sehr gepriesene Johann Oldendorp ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_894", + "psc_text": "horum quatuor auctoritatem tu quoque infringis. Nam Laodicenum, cujus nomen taces, de Ecclesia dicis nuper egressum; Alexandrum autem veterem haereticum; Origenem vero ac Didymum reprehensos abs te lego in recentioribus opusculis tuis, et non mediocriter, nec de mediocribus quaestionibus, quamvis Origenem mirabiliter ante laudaveris. Cum iis ergo errare puto quia nec te ipse patieris; quamvis hoc perinde dicatur, ac si in hac sententia non erraverint. Nam quis est qui se velit cum quolibet errare? Tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes, et quem paulo post commemoras Joannes qui dudum in pontificali gradu Constantinopolitanam rexit ecclesiam. 24. Porro, si quaeras vel recolas quid hinc senserit noster Ambrosius, quid noster itidem Cyprianus; invenies fortasse nec nobis defuisse, quos in eo quod asserimus sequeremur. Quanquam, sicut paulo ante dixi, tantummodo Scripturis canonicis hanc ingenuam debeam servitutem, qua eas solas ita sequar, ut conscriptores earum nihil in eis omnino errasse, nihil fallaciter posuisse non", + "candidate_score": 0.626943, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_91_93", + "bdc_text": "Durch Volk win Weigel ( Volcuinus Vigelius ) ; s. Gundlach , Catalogus 365 , Nr. 636 . item alii quidam iurisconsultiZu deren Namen s.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2912", + "psc_text": "3). Per Legem quippe et illi justificari se arbitrantur, sufficiente sibi ad eam custodiendam libero arbitrio, hoc est, justitia sua prolata ex natura humana; non donata ex gratia divina, propter quod justitia Dei dicitur. Unde item scriptum est: Per Legem enim cognitio peccati. Nunc autem sine Lege justitia Dei manifestata est, testificata per Legem et Prophetas (Id. III, 20, 21). Cum dicit, manifestata est; ostendit quia et tunc erat, sed tanquam illa pluvia quam Gedeon impetravit, tunc velut in vellere occulta, nunc autem velut in area, manifesta (Judic. VI, 36-40). Cum ergo Lex sine gratia non mors peccati potuisset esse, sed virtus; sic enim dictum est, Aculeus mortis peccatum, virtus autem peccati Lex (I Cor. XV, 56): sicut confugiunt multi a facie regnantis peccati ad gratiam velut in area nunc patentem, ita pauci ad eam confugiebant velut in vellere tunc latentem. Haec vero temporum distributio refertur ad altitudinem divitiarum sapientiae", + "candidate_score": 0.626862, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_27", + "bdc_text": "Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_199", + "psc_text": "Jesu Domino nostro; qui nobis multas utilitates et viatica quaedam demonstrati a se itineris, etiam per tuam charitatem non mediocriter ministrare dignatur. CAPUT II. 2. Petimus ergo, et nobiscum petit omnis Africanarum Ecclesiarum studiosa societas, ut interpretandis eorum libris, qui graece Scripturas nostras quam optime tractaverunt, curam atque operam impendere non graveris. Potes enim efficere ut nos quoque habeamus tales illos viros, et unum potissimum, quem tu libentius in tuis litteris sonas. De vertendis autem in latinam linguam sanctis Litteris canonicis laborare te nollem, nisi eo modo quo Job interpretatus es; ut signis adhibitis quid inter hanc tuam et Septuaginta, quorum est gravissima auctoritas, interpretationem distet, appareat. Satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in hebraeis exemplaribus invenitur, quod tot interpretes illius linguae peritissimos fugerit. Omitto enim Septuaginta, de quorum vel consilii vel spiritus majore concordia, quam si unus homo esset, non audeo in aliquam partem certam ferre sententiam, nisi", + "candidate_score": 0.62647, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_16_18", + "bdc_text": "- Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid : \"da [= in Marburg ] . . . schämet [er ] sich ( als er mir oft gseit [ = gesagt] ) siner ungschicklikeit ( wiewol er nit ungleert war )\" ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1391", + "psc_text": "permixtum sibi diabolum Judam usque in finem, quo se ipse etiam laqueo perdidit, sine ulla sui contaminatione tolerarunt, ita ut diceret eis Dominus, propter illius inter eos praesentiam: Et vos mundi estis, sed non omnes (Joan. XIII, 10). Nec ob illius immunditiam, tanquam fermento in eis dissimilium morum massa corrupta est. Nec recte affirmari potest quod eos illius latebat nequitia, nisi forte qua fuerat etiam Dominum traditurus: nam ipsi de illo scripserunt quod fur erat, et omnia quae mittebantur de dominicis loculis auferebat (Joan. XII, 6). Non eis quisquam calumniabatur illo testimonio, Videbatis furem, et concurrebatis cum eo (Psal. XLIX, 18): et factis enim malorum, non Sacramentorum communione, sed eorumdem factorum consensione concurritur. Apostolus Paulus quantum de falsis fratribus conqueritur (II Cor. XI, 26)! quorum tamen corporali permixtione non maculabatur, cordis puri diversitate sejunctus. Nam a quibusdam quos invidos noverat, gaudet Christum pariter praedicari (Philipp. I, 15-18); et utique invidia", + "candidate_score": 0.624851, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_69_71", + "bdc_text": "TRE XV 778-781 ; Gerhard Krause , Andreas Gerhard Hyperius . Leben- Bilder- Schriften , Tübingen 1977 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_24", + "psc_text": "VII. Augustinus quaestionem utramque a Nebridio motam discutit. Memoriam sine phantasia esse posse. Animam sensibus non usam carere phantasiis. Objectio resolvitur. NEBRIDIO AUGUSTINUS. CAPUT PRIMUM.-- Memoriam sine phantasia esse posse. 1. Prooemio supersidam, et cito incipiam quod me jamjamque vis dicere, praesertim non cito desiturus. Memoria tibi nulla videtur esse posse sine imaginibus vel imaginariis visis, quae phantasiarum nomine appellare voluisti: ego aliud existimo. Primum ergo videndum est non nos semper rerum praetereuntium meminisse, sed plerumque manentium. Quare, cum sibi memoria praeteriti temporis vindicet tenacitatem; constat eam tamen partim eorum esse quae nos deserunt, partim eorum quae deseruntur a nobis. Nam cum recordor patrem meum, id utique recordor quod me deseruit, et nunc non est: cum autem Carthaginem, id quod est, et quod ipse deserui. In utroque tamen generum horum, praeteritum tempus memoria tenet. Nam et illum hominem, et istam urbem, ex eo quod vidi, non ex eo quod video,", + "candidate_score": 0.623238, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_39_41", + "bdc_text": "- Lit. : ADB XLIII 278-282 ; Michael Höhle , Universität und Reformation .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_688", + "psc_text": "Si autem intelligunt, ambos, ut dixi, audiant, et quod voluerint faciant. Si quae etiam plebes a vobis ad nos transierunt, quas putas a dominis coactas, hoc et ibi fiat; ambos nos audiant, et eligant quod placuerit. Si autem non vis hoc fieri, cui non appareat non vos de veritate praesumere? Sed cavenda est ira Dei, et hic et in futuro saeculo. Adjuro te per Christum, ut ad ista respondeas. EPISTOLA LXVII. Augustinus Hieronymo: negans se scripsisse librum in eum; in hoc falsus, quod aliquis prolixam epistolam librum appellasset. Domino charissimo et desideratissimo, et honorando in Christo fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Audivi pervenisse in manus tuas litteras meas; sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam imputaverim dilectioni tuae: aliquid procul dubio impedimenti fuit. Unde agnosco a me Dominum potius deprecandum, ut tuae voluntati det facultatem mittendi quod rescripseris: nam rescribendi jam dedit quia, cum", + "candidate_score": 0.622859, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_91_93", + "bdc_text": "Durch Volk win Weigel ( Volcuinus Vigelius ) ; s. Gundlach , Catalogus 365 , Nr. 636 . item alii quidam iurisconsultiZu deren Namen s.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2913", + "psc_text": "sed virtus; sic enim dictum est, Aculeus mortis peccatum, virtus autem peccati Lex (I Cor. XV, 56): sicut confugiunt multi a facie regnantis peccati ad gratiam velut in area nunc patentem, ita pauci ad eam confugiebant velut in vellere tunc latentem. Haec vero temporum distributio refertur ad altitudinem divitiarum sapientiae et scientiae Dei, de qua dictum est: Quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus (Rom. XI, 33) ! 15. Quapropter si et ante tempus Legis, et tempore ipso Legis justos patres ex fide viventes, non possibilitas naturae infirmae et indigae ac vitiatae et sub peccato venundatae, sed Dei gratia per fidem justificabat; et nunc eadem in apertum jam veniens revelata justificat: anathemet ergo Pelagius scripta sua, ubi contra eam, etsi non per contumaciam, tamen per ignorantiam disputat, possibilitatem defendendo naturae ad vincenda peccata, et implenda mandata; aut si ea sua esse negat, aut scriptis suis ab inimicis suis", + "candidate_score": 0.622287, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_27", + "bdc_text": "Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4251", + "psc_text": "Scriptura nos admonet, dicens: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum (Jacobi I, 19): et ille in Psalmo ait, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam; continuoque subjecit, Et exsultabunt ossa humiliata (Psal. L, 10). Vidit enim in audiendo facillime servari humilitatem, quae difficilis est in docendo; quoniam necesse est ut doctor habeat superiorem locum, ubi laboriosum est obtinere ne subrepat elatio. 3. Videsne quemadmodum periclitemur a quibus hoc exspectatur, ut non solum doctores simus, verum etiam cum simus homines, divina doceamus? Sed laborum periculorumque nostrorum singulare est solatium, cum ita proficitis, ut illo perveniatis ubi nullius hominis doctoris egeatis. Isto autem periculo non tantum nos; nam ad illum de quo dicturus sum, quid sumus nos? non ergo nos tantum periculo isto, sed etiam ille Doctor Gentium periclitatum se esse testatur, cum dicit: Ne magnitudine revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis (II Cor. XII, 7) etc.", + "candidate_score": 0.622135, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_44_46", + "bdc_text": "Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg . Er war viermal Dekan und 1539 Rektor .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2720", + "psc_text": "potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester, Christus (Matth. XXIII, 8). Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro (Exod. XVIII, 14-23), nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum (Act. X, 25-48), nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum (Galat. II, 11-21): a quocumque enim verum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa Veritas. Quid si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemur non solum indoctos quanta charitate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? 10. Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in Sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam ex quo caro est propagata peccati: aut si", + "candidate_score": 0.620401, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_44_46", + "bdc_text": "Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg . Er war viermal Dekan und 1539 Rektor .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2719", + "psc_text": "optime scire quod ille quaesiverat. Ecce volo ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. 9. Misisti ad me discipulos ut ea doceam quae nondum ipse didici. Doce ergo quod doceam: nam ut doceam multi a me flagitant, eisque me sicut alia multa, et hoc ignorare confiteor: et fortasse quamvis in os meum verecundentur, tamen apud se dicunt, Tu es magister in Israel, et haec ignoras (Joan. III, 10)! quod quidem Dominus ei dixit, qui erat unus illorum quos delectabat vocari Rabbi: unde etiam ad verum magistrum nocte venerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester, Christus (Matth. XXIII, 8). Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro (Exod. XVIII, 14-23), nec alius Cornelium etiam per priorem", + "candidate_score": 0.617813, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_63_65", + "bdc_text": "August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg . Hyperius hielt bis zu seinem Tode Vorlesungen in historischer , systematischer und praktischer Theologie . Er war dreimal Rektor .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2720", + "psc_text": "potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester, Christus (Matth. XXIII, 8). Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro (Exod. XVIII, 14-23), nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum (Act. X, 25-48), nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum (Galat. II, 11-21): a quocumque enim verum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa Veritas. Quid si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemur non solum indoctos quanta charitate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? 10. Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in Sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam ex quo caro est propagata peccati: aut si", + "candidate_score": 0.617195, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_63_65", + "bdc_text": "August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg . Hyperius hielt bis zu seinem Tode Vorlesungen in historischer , systematischer und praktischer Theologie . Er war dreimal Rektor .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2719", + "psc_text": "optime scire quod ille quaesiverat. Ecce volo ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. 9. Misisti ad me discipulos ut ea doceam quae nondum ipse didici. Doce ergo quod doceam: nam ut doceam multi a me flagitant, eisque me sicut alia multa, et hoc ignorare confiteor: et fortasse quamvis in os meum verecundentur, tamen apud se dicunt, Tu es magister in Israel, et haec ignoras (Joan. III, 10)! quod quidem Dominus ei dixit, qui erat unus illorum quos delectabat vocari Rabbi: unde etiam ad verum magistrum nocte venerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester, Christus (Matth. XXIII, 8). Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro (Exod. XVIII, 14-23), nec alius Cornelium etiam per priorem", + "candidate_score": 0.615187, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_24_26", + "bdc_text": "di nostra incepta secundent. ! Statum ergo nostrum proximo a vobis discessu summatim ac paucis perstringam . Foeliciter nobis hoc iter Marpurgum usque successisse vos scirescire über der Zeile nachgetragen. volo .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_513", + "psc_text": "epistolam praenotavi; quod in tuam contumeliam fecisse videar, si non ita mihi abs te ut rescribatur exspecto. De Carthaginensi promissione tua vel nostra instantia, quid multa commemorem? Quomodolibet ea gesserimus, transierint, ne quod restat impediant. Nunc excusatio, nisi fallor, nulla est adjuvante Domino; ambo in Numidia sumus, et nobis loco terrarum invicem propinquamus. Rumor ad me detulit, adhuc te velle mecum disputando experiri de quaestione, quae nostram dirimit communionem. Vide quam breviter omnes auferantur ambages, ad hanc epistolam responde, si placet, et fortasse sufficiet, non solum nobis, sed et eis qui nos audire desiderant; aut si non sufficiet, scripta atque rescripta, donec sufficiant, repetantur. Quid enim nobis commodius poterit exhibere urbium, quas incolimus, tanta vicinitas? Ego enim statui nihil de hac re agere vobiscum, nisi per litteras, vel ne cui nostrum de memoria, quod dicitur elabatur, vel ne fraudentur talium studiosi, qui forte interesse non possunt. Soletis de praeteritis rebus", + "candidate_score": 0.614149, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_92_94", + "bdc_text": "s. Gundlach , Catalogus 365 , Nr. 636 . item alii quidam iurisconsultiZu deren Namen s. Gundlach , Catalogus 78. 84. 89 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_286", + "psc_text": "codices publicos fecerit. Domino eximio meritoque suscipiendo et dilectissimo fratri EUSEBIO, AUGUSTINUS. 1. Non ego recusanti voluntati tuae judicium, sicut dicis, inter episcopos subeundum molestus exhortator aut deprecator imposui. Quod quidem etiamsi suadere voluissem, possem fortasse facile ostendere quam valeas judicare inter nos in tam manifesta atque aperta causa, et quale sit illud quod facis, ut non auditis partibus jam ferre non dubites pro una parte sententiam, qui judicium reformidas; sed hoc, ut dixi, interim omitto. Nihil autem rogaveram aliud honorabilem benignitatem tuam, quod quaeso tandem in hac saltem epistola digneris advertere, nisi ut quaereres a Proculeiano, utrum hoc ipse dixerit Victori presbytero suo, quod ab eo sibi dictum publicum officium renuntiavit; an forte qui missi sunt, non quod a Victore audierunt, sed falsum Gestis persecuti sint; deinde quid illi de tota ipsa quaestione inter nos discutienda videretur. Arbitror autem non judicem fieri eum, qui rogatur ut interroget aliquem, et", + "candidate_score": 0.612572, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_95", + "bdc_text": "-Darunter befand sich der von Happel sehr gepriesene Johann Oldendorp ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_197", + "psc_text": "de suscepto hinc patrocinio mendacii officiosi. Domino dilectissimo, et cultu sincerissimo charitatis obsequendo atque amplectendo fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS. CAPUT PRIMUM. 1. Nunquam aeque quisquam tam facie cuilibet innotuit, quam mihi tuorum in Domino studiorum quieta, laeta, et vere exercitatio liberalis. Quanquam ergo percupiam omnino te nosse; tamen exiguum quiddam tui minus habeo, praesentiam videlicet corporis: quam ipsam etiam posteaquam te beatissimus nunc episcopus, tum vero jam episcopatu dignus, frater Alypius vidit, remeansque a me visus est, negare non possum magna ex parte mihi esse relatu ejus impressam; et ante reditum, cum te ille ibi videbat, ego videbam, sed oculis ejus. Non enim animo me atque illum, sed corpore duos, qui noverit, dixerit, concordia duntaxat et familiaritate fidissima, non meritis quibus ille antecellit. Quia ergo me primitus communione spiritus quo in unum nectimur, deinde illius ex ore jam diligis; nequaquam impudenter quasi aliquis ignotus commendo Germanitati tuae fratrem Profuturum,", + "candidate_score": 0.611722, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_25", + "bdc_text": "Statum ergo nostrum proximo a vobis discessu summatim ac paucis perstringam .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1826", + "psc_text": "confici deprecor, Ecclesiae, hoc maxime tempore, incredibiliter profuturos. EPISTOLA CXXXVII. Respondet Augustinus ad singulas quaestiones superius propositas a Volusiano. Domino illustri et merito insigni, et praestantissimo filio VOLUSIANO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Legi litteras tuas, in quibus vidi magni cujusdam dialogi specimen, laudabili brevitate comprehensum. Respondere igitur debui, nec pro dilatione aliquid excusationis opponere. Accidit enim opportune, ut ab alienis negotiis mihi aliquantulum vacaret. Quibus autem dictandis hoc otium statueram impendere, paululum distuli, nequaquam justum esse arbitratus ut quem ad quaerendum exhortatus ipse fueram, differrem quaerentem. Quis autem nostrum, qui Christi, ut possumus, gratiam ministramus, cum tua verba legerit, ita te velit doctrina instrui christiana, ut tibi tantum sufficiat ad salutem, non hujus vitae, quam vaporis esse simillimam, tantillum apparentis, et illico vanescentis atque pereuntis, sermo divinus admonere curavit (Jacobi IV, 15), sed illam salutem propter quam adipiscendam et in aeternum obtinendam christiani sumus? Parum est ergo", + "candidate_score": 0.610319, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_24_26", + "bdc_text": "di nostra incepta secundent. ! Statum ergo nostrum proximo a vobis discessu summatim ac paucis perstringam . Foeliciter nobis hoc iter Marpurgum usque successisse vos scirescire über der Zeile nachgetragen. volo .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2168", + "psc_text": "Memor debiti quod ex tua petitione et mea promissione factum est, religiosa famula Dei Paulina, persolutionis quoque ejus negligens esse non debui. Cum enim petivisses ut de invisibili Deo, utrum per oculos corporeos possit videri, prolixe aliquid copioseque ad te scriberem, negare non potui, ne sanctum tuum studium offenderem; sed promissum distuli, sive propter alias occupationes meas, sive quod a me id flagitaretur, unde aliquanto diutius cogitari oportebat. Sed cum tanta res esset quae, cogitando non tam quid de ea sentiendum dicendumve esset, quam quonam modo persuadendum iis qui diversa sentirent, fieret difficilior; finem aliquando dilationi adhibendum putavi, sperans divinum adjutorium magis mihi scribenti quam differenti adfuturum. Quamobrem primum mihi videtur plus valere in hac inquisitione vivendi quam loquendi modum. Nam qui didicerunt a Domino Jesu Christo mites esse et humiles corde (Matth. XXI, 29), plus cogitando et orando proficiunt, quam legendo et audiendo. Nec ideo tamen agere partes suas", + "candidate_score": 0.608455, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_95", + "bdc_text": "-Darunter befand sich der von Happel sehr gepriesene Johann Oldendorp ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_193", + "psc_text": "et vere beati episcopi Alypii, quem toto pectore amplecteris, et merito; nam quisquis de illo viro benigne cogitat, de magna Dei misericordia, et de mirabilibus Dei muneribus cogitat. Itaque cum legisset petitionem tuam, qua desiderare te indicasti ut historiam suam tibi scribat, et volebat facere propter benevolentiam tuam, et nolebat propter verecundiam suam: quem cum viderem inter amorem pudoremque fluctuantem, onus ab illo in humeros meos transtuli; nam hoc mihi etiam per epistolam jussit. Cito ergo, si Dominus adjuverit, totum Alypium inseram praecordiis tuis; nam hoc sum ego maxime veritus, ne ille vereretur aperire omnia quae in eum Dominus contulit, ne alicui minus intelligenti (non enim abs te solo illa legerentur), non divina munera concessa hominibus, sed ipsum praedicare videretur, et tu qui nosti quomodo haec legas, propter aliorum cavendam infirmitatem fraternae notitiae debito fraudareris: quod jam fecissem, jamque illum legeres, nisi profectio fratris improvisa repente placuisset. Quem sic commendo", + "candidate_score": 0.607285, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_95", + "bdc_text": "-Darunter befand sich der von Happel sehr gepriesene Johann Oldendorp ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1180", + "psc_text": "Domino eximio et merito praestantissimo, multumque in Christi charitate honorando filio OLYMPIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Quamvis mox ut audivimus te merito sublimatum, cum ipsa fama nondum nobis certissima esset, nihil aliud de animo tuo credidimus erga Ecclesiam Dei, cujus te veraciter filium esse gaudemus, quam quod tuis litteris mox aperuisti; tamen etiam illis lectis, quibus ultro dignatus es, etiamsi pigri et cunctantes essemus, exhortationem benevolentissimam mittere ut instruente humilitate nostra, per religiosam obedientiam tuam, Dominus, cujus munere talis es, Ecclesiae suae jamjamque subveniat, majore fiducia tibi scribimus, domine eximie et merito praestantissime, multumque in Christi charitate honorande fili. 2. Et fratres quidem multi sancti collegae mei, graviter Ecclesia perturbata profecti sunt pene fugientes ad gloriosissimum comitatum, quos sive jam videris, sive litteras eorum ab urbe Roma opportunitatis cujusquam occasione acceperis: ego tamen licet nullum consilium cum eis communicare potuerim, non potui praetermittere per hunc fratrem et compresbyterum meum,", + "candidate_score": 0.607179, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_95", + "bdc_text": "-Darunter befand sich der von Happel sehr gepriesene Johann Oldendorp ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2915", + "psc_text": "vel norunt, episcoporum catholicorum auctoritate, et maxime Sanctitatis tuae, quam apud eum esse majoris ponderis minime dubitamus, ab eodem ipso anathematum atque damnatum, non eos ulterius existimamus ausuros, loquendo contra gratiam Dei, quae revelata est per passionem et resurrectionem Christi, pectora fidelia et simpliciter christiana turbare; sed potius adjuvante misericordia Domini, concertantibus nobiscum charitate ac pietate flagrantibus orationibus tuis, non solum ut in aeternum beati, verum etiam justi et sancti sint, non in sua virtute, sed in eadem gratia confisuros. Unde et ad ipsum scriptam ab uno nostrum epistolam, ad quem per quemdam orientalem diaconum, civem autem Hipponensem, tanquam purgationis suae quaedam scripta transmisit, tuae Beatitudini potius credidimus dirigendam, melius judicantes et petentes ut eam ei mittere ipse digneris: sic enim eam legere potius non dedignabitur, magis in illa eum qui misit, quam qui scripsit attendens. 16. Illud vero quod dicunt posse hominem esse sine peccato, et mandata Dei facile", + "candidate_score": 0.605995, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_25", + "bdc_text": "Statum ergo nostrum proximo a vobis discessu summatim ac paucis perstringam .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_513", + "psc_text": "epistolam praenotavi; quod in tuam contumeliam fecisse videar, si non ita mihi abs te ut rescribatur exspecto. De Carthaginensi promissione tua vel nostra instantia, quid multa commemorem? Quomodolibet ea gesserimus, transierint, ne quod restat impediant. Nunc excusatio, nisi fallor, nulla est adjuvante Domino; ambo in Numidia sumus, et nobis loco terrarum invicem propinquamus. Rumor ad me detulit, adhuc te velle mecum disputando experiri de quaestione, quae nostram dirimit communionem. Vide quam breviter omnes auferantur ambages, ad hanc epistolam responde, si placet, et fortasse sufficiet, non solum nobis, sed et eis qui nos audire desiderant; aut si non sufficiet, scripta atque rescripta, donec sufficiant, repetantur. Quid enim nobis commodius poterit exhibere urbium, quas incolimus, tanta vicinitas? Ego enim statui nihil de hac re agere vobiscum, nisi per litteras, vel ne cui nostrum de memoria, quod dicitur elabatur, vel ne fraudentur talium studiosi, qui forte interesse non possunt. Soletis de praeteritis rebus", + "candidate_score": 0.600349, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_43_45", + "bdc_text": "Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2720", + "psc_text": "potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester, Christus (Matth. XXIII, 8). Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro (Exod. XVIII, 14-23), nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum (Act. X, 25-48), nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum (Galat. II, 11-21): a quocumque enim verum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa Veritas. Quid si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemur non solum indoctos quanta charitate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? 10. Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in Sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam ex quo caro est propagata peccati: aut si", + "candidate_score": 0.598841, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_25", + "bdc_text": "Statum ergo nostrum proximo a vobis discessu summatim ac paucis perstringam .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_443", + "psc_text": "praeterea turba confluxit; sed nobis in tota illa multitudine perpauci apparebant, qui utiliter ac salubriter agi causam illam, et tantam reique tantae quaestionem prudenter et pie discuti cuperent. Caeteri vero magis ad spectaculum quasi altercationis nostrae prope theatrica consuetudine, quam ad instructionem salutis christiana devotione convenerant. Quapropter nec silentium nobis praebere, nec intente nobiscum atque modeste saltem et ordinate colloqui potuerunt, exceptis, ut dixi, paucis, quorum religiosa et simplex apparebat intentio. Itaque libere pro sui cujusque animi motu immoderate loquentium omnia strepitu turbabantur, nec evincere sive nos, sive ipse rogando, interdum etiam objurgando potuimus, ut nobis modestum silentium praeberetur. 2. Res tamen utcumque agi coepta est, et aliquot horas in alterno sermone protraximus, quantum vocibus interquiescentibus varie tumultuantium sinebamur. Sed in ipso disputationis exordio, cum videremus ea quae dicebantur, subinde labi de memoria vel nostra, vel eorum quorum salutem maxime curabamus; et ut esset nobis cautior modestiorque tractatio, simul ut", + "candidate_score": 0.596847, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_43_45", + "bdc_text": "Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2719", + "psc_text": "optime scire quod ille quaesiverat. Ecce volo ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. 9. Misisti ad me discipulos ut ea doceam quae nondum ipse didici. Doce ergo quod doceam: nam ut doceam multi a me flagitant, eisque me sicut alia multa, et hoc ignorare confiteor: et fortasse quamvis in os meum verecundentur, tamen apud se dicunt, Tu es magister in Israel, et haec ignoras (Joan. III, 10)! quod quidem Dominus ei dixit, qui erat unus illorum quos delectabat vocari Rabbi: unde etiam ad verum magistrum nocte venerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester, Christus (Matth. XXIII, 8). Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro (Exod. XVIII, 14-23), nec alius Cornelium etiam per priorem", + "candidate_score": 0.594826, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 9, + "cf_id": "cf033", + "work_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis", + "max_score": 0.711202, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_117_119", + "bdc_text": "melius intelliges ; sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1898", + "psc_text": "Omni die dominico, vel sabbato angelum Domini paratum invenio sacrosanctum corpus et sanguinem Domini nostri Jesu Christi secum deferentem; » et quod de S. Severo abbate Agathensi scribunt: « Tantum diebus dominicis post perceptam eucharistiam sumebat escam. » Nimirum cum S. abbate Theona sibi persuasum habebant justius esse, « ut cum hac cordis humilitate qua credimus et fatemur illa sacrosancta mysteria nunquam pro merito nos posse contingere, singulis ea dominicis diebus ob remedium nostrarum aegritudinum praesumamus, quam ut vana persuasione cordis elati, vel post annum dignos eorum participio nos esse credamus. » Ubi quosdam redarguit, qui in monasteriis consistentes, dignius ac devotius se communicaturos existimabant, si different in annum: quibus cum Ambrosio, seu quovis alio dicere potuisset ( De Sacrament. ): « Si quotidianus panis est, cur post annum illum sumis, quemadmodum Graeci in Oriente facere consueverunt? Accipe quotidie quod quotidie tibi prosit; sic vive ut quotidie merearis accipere. »", + "candidate_score": 0.711202, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118_120", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1898", + "psc_text": "Omni die dominico, vel sabbato angelum Domini paratum invenio sacrosanctum corpus et sanguinem Domini nostri Jesu Christi secum deferentem; » et quod de S. Severo abbate Agathensi scribunt: « Tantum diebus dominicis post perceptam eucharistiam sumebat escam. » Nimirum cum S. abbate Theona sibi persuasum habebant justius esse, « ut cum hac cordis humilitate qua credimus et fatemur illa sacrosancta mysteria nunquam pro merito nos posse contingere, singulis ea dominicis diebus ob remedium nostrarum aegritudinum praesumamus, quam ut vana persuasione cordis elati, vel post annum dignos eorum participio nos esse credamus. » Ubi quosdam redarguit, qui in monasteriis consistentes, dignius ac devotius se communicaturos existimabant, si different in annum: quibus cum Ambrosio, seu quovis alio dicere potuisset ( De Sacrament. ): « Si quotidianus panis est, cur post annum illum sumis, quemadmodum Graeci in Oriente facere consueverunt? Accipe quotidie quod quotidie tibi prosit; sic vive ut quotidie merearis accipere. »", + "candidate_score": 0.702844, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118_120", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1901", + "psc_text": "Patrum assertione haec utraque reor posse fieri; id est et missas quotidie celebrare, et sacrosancta corporis et sanguinis Domini mysteria quotidie cum tremore et timore sumere. » Sed et ut de nostris etiam mentionem faciamus, S. Dunstanus in sua Concordia (Cap. 1) praescribit ut « post pacem fratres quotidie (nisi qui crimine se aliquo vel carnis fragilitate reos cognoverunt) regulari studio prorsus intenti, eucharistiam accipere non renuant, attendentes illud quod ait B. Augustinus in libro de Verbis Domini, quod videlicet in oratione dominica non annuum, sed quotidianum poscimus panem. » In mss. quoque Germaniae Consuetud. num. 28 legitur: « quotidie tamen eant cuncti ad pacem et ad communionem per totam hebdomadam Paschae. » Postea vero, refrigescente in dies monachorum fervore, res primum in statum revocanda fuit. Quapropter inter Statuta Petri abbatis Sylvae Majoris istud reperitur (Anno 1188): « Monemus omnes et singulos nostros subditos qui non sunt in sacerdotio constituti,", + "candidate_score": 0.69993, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_117_119", + "bdc_text": "melius intelliges ; sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2902", + "psc_text": "nostros dictae sunt hostiae benedictae, quae singulis diebus ante communes cibos monachis non communicatis in refectorio praebebantur, de quibus vide lib. I de Antiquis monach. Ritibus, cap. 9. Eulogias etiam vocabant panes qui in ecclesia benedicuntur, olimque distribuebantur iis qui ob quoddam impedimentum diebus festis et dominicis non sumebant eucharistiam; idque, ut nonnulli arbitrati sunt, ex decreto Pii papae, quamvis epistola illa unde id deducunt sit supposititia; de quibus in concilio Nannetensi, can. 9, et in capitulis Hincmari Rhemensis episcopi, cap. 7, qui panes etiam fidelibus in signum communicationis in eadem fide mittebantur, unde in Laodiceno concilio, can. 32, statuitur « quod non oportet haereticorum eulogias accipere. » Sexto, eulogiae dictae sunt quaecunque res benedictae, quo sensu Fortunatus in Vita S. Germani Parisiensis episcopi, num. 11, liquorem benedictum eulogiam vocat, et in Vita S. Mederici panis benedictus eulogia appellatur. Septimo, eulogias etiam vocabant communem panem, quem in amoris et benevolentiae", + "candidate_score": 0.699902, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_117_119", + "bdc_text": "melius intelliges ; sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1901", + "psc_text": "Patrum assertione haec utraque reor posse fieri; id est et missas quotidie celebrare, et sacrosancta corporis et sanguinis Domini mysteria quotidie cum tremore et timore sumere. » Sed et ut de nostris etiam mentionem faciamus, S. Dunstanus in sua Concordia (Cap. 1) praescribit ut « post pacem fratres quotidie (nisi qui crimine se aliquo vel carnis fragilitate reos cognoverunt) regulari studio prorsus intenti, eucharistiam accipere non renuant, attendentes illud quod ait B. Augustinus in libro de Verbis Domini, quod videlicet in oratione dominica non annuum, sed quotidianum poscimus panem. » In mss. quoque Germaniae Consuetud. num. 28 legitur: « quotidie tamen eant cuncti ad pacem et ad communionem per totam hebdomadam Paschae. » Postea vero, refrigescente in dies monachorum fervore, res primum in statum revocanda fuit. Quapropter inter Statuta Petri abbatis Sylvae Majoris istud reperitur (Anno 1188): « Monemus omnes et singulos nostros subditos qui non sunt in sacerdotio constituti,", + "candidate_score": 0.699565, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126_128", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas . UxoremAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_782", + "psc_text": "S. Hildegardis. Pertimescendumque est ne si diutius aut silentio, aut orationi occupetur animus, tandem deficiat, sicut arcus, qui, cum nimis aut diutius distenditur, vel debilitatur, vel frangitur. Nec refert quod Regula cap. 42 jubet omni tempore silentio studere monachos; nam multum differunt semper silere, et omni tempore silentio studere; semper silere est nunquam loqui, at vero potest aliquis etiam loquendo silentio studere, puta necessaria duntaxat proferendo, idque breviter, et submissa voce: quamvis laudemus, beatosque praedicemus eos qui possunt valentque ita perpetuo silere, ut nullo hominum consortio indigeant; atque ut hoc nobis aliquando donum Deus concedat, obnixe deprecamur. Tertium, ex abbatis pendere arbitrio assignare dies, horas, tempus seu spatium, locum, modumque colloquii. Communis tamen ordinis usus obtinuit, ut non nisi privatis diebus abbas colloquium permitteret, dominicis festisque diebus duodecim lectionum continuo silentio consecratis. Et certe inter quinque capitula quae receptis concilii Aquisgran. capitulis addiderunt Centuriatores Tom. II Capitul. Baluz., p. 1092", + "candidate_score": 0.69045, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1898", + "psc_text": "Omni die dominico, vel sabbato angelum Domini paratum invenio sacrosanctum corpus et sanguinem Domini nostri Jesu Christi secum deferentem; » et quod de S. Severo abbate Agathensi scribunt: « Tantum diebus dominicis post perceptam eucharistiam sumebat escam. » Nimirum cum S. abbate Theona sibi persuasum habebant justius esse, « ut cum hac cordis humilitate qua credimus et fatemur illa sacrosancta mysteria nunquam pro merito nos posse contingere, singulis ea dominicis diebus ob remedium nostrarum aegritudinum praesumamus, quam ut vana persuasione cordis elati, vel post annum dignos eorum participio nos esse credamus. » Ubi quosdam redarguit, qui in monasteriis consistentes, dignius ac devotius se communicaturos existimabant, si different in annum: quibus cum Ambrosio, seu quovis alio dicere potuisset ( De Sacrament. ): « Si quotidianus panis est, cur post annum illum sumis, quemadmodum Graeci in Oriente facere consueverunt? Accipe quotidie quod quotidie tibi prosit; sic vive ut quotidie merearis accipere. »", + "candidate_score": 0.687428, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2902", + "psc_text": "nostros dictae sunt hostiae benedictae, quae singulis diebus ante communes cibos monachis non communicatis in refectorio praebebantur, de quibus vide lib. I de Antiquis monach. Ritibus, cap. 9. Eulogias etiam vocabant panes qui in ecclesia benedicuntur, olimque distribuebantur iis qui ob quoddam impedimentum diebus festis et dominicis non sumebant eucharistiam; idque, ut nonnulli arbitrati sunt, ex decreto Pii papae, quamvis epistola illa unde id deducunt sit supposititia; de quibus in concilio Nannetensi, can. 9, et in capitulis Hincmari Rhemensis episcopi, cap. 7, qui panes etiam fidelibus in signum communicationis in eadem fide mittebantur, unde in Laodiceno concilio, can. 32, statuitur « quod non oportet haereticorum eulogias accipere. » Sexto, eulogiae dictae sunt quaecunque res benedictae, quo sensu Fortunatus in Vita S. Germani Parisiensis episcopi, num. 11, liquorem benedictum eulogiam vocat, et in Vita S. Mederici panis benedictus eulogia appellatur. Septimo, eulogias etiam vocabant communem panem, quem in amoris et benevolentiae", + "candidate_score": 0.686802, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_124_126", + "bdc_text": "Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo . Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas . Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_17", + "psc_text": "arctissimae vitae magister optimus et doctor; nam, sicut tria sunt praecipue docentis munia, ut scilicet doceat, delectet et flectat, ut scribit Augustinus Lib. IV de Doctrina Christ., cap. 12; ita tria sunt etiam discipulorum auditorumque officia, ut nempe auscultent docentem, libenter excipiant delectantem, et efficaciter compleant id ad quod flectit orator, quae tria respexisse visus est S. Augustinus loco citato, cum de docente sic ait Ibid., cap. 15: Agat ergo, cum ista dicit, ut intelligenter, libenter, obedienter audiatur. Verum, sicut docere et delectare parum est, ni etiam flectat orator, ita etiam intelligere et memoria retinere quae semel audita sunt nihil prodest, nisi opere compleantur; non enim auditores legis, sed factores justificabuntur. Satius omnino fuisset, viam vitae, nisi ambulemus in ea, nunquam agnovisse; cessat quippe tunc omnis excusatio, et reos nos propria conscientia constituit: Si non venissem, inquit Christus, et locutus eis non fuissem, peccatum non haberent. Audiamus plane terribilem Apostoli", + "candidate_score": 0.685762, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_102_104", + "bdc_text": "Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3048", + "psc_text": "in conventu fratrum (debet enim reficere cum hospitibus, qui nunquam desunt monasterio, et si defuerint in ejus manet potestate quos vult de fratribus vocare, qui cum ipso reficiant), frustra permittitur ei in refectorio de lectione aliquid dicere, ut pote qui nunquam ibi cum fratribus manducaturus sit. Ut vim hujus argumenti eludat Haeftenus, respondet nomine prioris hic intelligi quemcunque superiorem, sive abbas sit, sive prior, sive subprior, qui conventuali mensae praesideat. Sed prioris nomen in omnibus Regulae locis, ubi singulariter et absolute, non respective ponitur, abbatem significare merito contendit Menardus noster (Menard. in Conc. Regul., cap. 47, § 1), et ipse Haeftenus (Haeft. lib. III, tract. 6, disq. 2) alibi fatetur prioris vocem in Regula pro abbate saepius usurpari, ut cap. 6, 7, 13, 40, 53: quidni etiam in isto de quo agitur loco? Certe antiquiores monachi ideo maxime nolebant abbatem a communi fratrum mensa abesse, ut posset eis post cibum", + "candidate_score": 0.683842, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1901", + "psc_text": "Patrum assertione haec utraque reor posse fieri; id est et missas quotidie celebrare, et sacrosancta corporis et sanguinis Domini mysteria quotidie cum tremore et timore sumere. » Sed et ut de nostris etiam mentionem faciamus, S. Dunstanus in sua Concordia (Cap. 1) praescribit ut « post pacem fratres quotidie (nisi qui crimine se aliquo vel carnis fragilitate reos cognoverunt) regulari studio prorsus intenti, eucharistiam accipere non renuant, attendentes illud quod ait B. Augustinus in libro de Verbis Domini, quod videlicet in oratione dominica non annuum, sed quotidianum poscimus panem. » In mss. quoque Germaniae Consuetud. num. 28 legitur: « quotidie tamen eant cuncti ad pacem et ad communionem per totam hebdomadam Paschae. » Postea vero, refrigescente in dies monachorum fervore, res primum in statum revocanda fuit. Quapropter inter Statuta Petri abbatis Sylvae Majoris istud reperitur (Anno 1188): « Monemus omnes et singulos nostros subditos qui non sunt in sacerdotio constituti,", + "candidate_score": 0.681633, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1200", + "psc_text": "« Lecto jam Evangelio, quisque debet dicere Amen, vel, ut alii volunt, recitato Evangelio statim dicamus oportet Deo gratias, quemadmodum post quamlibet lectionem sive capitulum; sed melius est ut dicatur Amen. » Obiter 283 hic referre juvat quod notat Boherius in secundo comm., S. Isidorum, Hispalensem episcopum, in officio missae instituisse ut ad quamlibet petitionem orationis dominicae clerus responderet Amen; sed ad hanc, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, responderet Qui es Deus. Et subsequatur mox abbas hymnum TE DECET LAUS.] Qui idem esse creditur cum illo qui apud Clementem Romanum in Constitutionibus apostol. exprimitur his verbis (Lib. VII, cap. 49): Te decet laus, te decet hymnus, te decet gloria, Deum Patrem per Filium in Spiritu sancto in saecula saeculorum. Amen. Et tamen appellatur Ambrosianus hymnus in lib. I Mir. S. Richarii abbatis, cap. 6, ab auctore antiquo descripto (Saec. II Ben.). Et data benedictione incipiant matutinos. ] Quid sit", + "candidate_score": 0.680879, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_28_30", + "bdc_text": "Sique nos audiendo istos haud fuerimus negligentiores In der Vorlage neglentiores . , multum brevi proficere posseposse über der Zeile nachgetragen. nobis prorsus persuasum habemus . Lectiones has accipe praecipuas : D. m. Casparus RhodolphiKaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.677618, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2396", + "psc_text": "Nicolaus de Fractura: « De homiliis sanctorum Patrum, et aliis moralibus, et de lib. Dialog. B. Gregorii, de vitis Patrum, et aliis similibus. » Ita sanctus Benedictus abbas Anianensis unum « ex sanctorum doctorum homiliis, quae in exhortationem monachorum sunt prolatae conjunxit librum; eumque omni tempore in vespertinis collectis legere jussit. » In codice vero Conchensis monasterii ad calcem ms. Regulae sancti Benedicti haec leguntur: « li sunt qui leguntur ad collationem: Ephrem, Pastoralis, liber de Aedificatione claustri, Vita Patrum, Dialogus Gregorii, Diadema Monachorum. » Non autem Eptaticum aut Regum. ] « Heptateucus, inquit sanctus Augustinus (Lib. II de Doct. Christ. cap. 8), continet quinque libros Mosis, librum Josue, et Judicum: nam quod spectat ad librum Ruth, magis ad Regnorum principia videtur pertinere. » Per hoc autem quod dicit Eptaticum aut Regum, infit Hildemarus, 572 significat illos libros qui similes sunt illis, id est qui sub allegoricis figuris conscripti sunt.", + "candidate_score": 0.677463, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103_105", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3063", + "psc_text": "a Benedictina, in multis tamen potest spectari ut ejus interpretatio et commentarius (Cap. 84): « Ad mensam abbatis, infit, sedeant seniores, extranei supervenientes, vel vicibus fratres psalterati, quos voluerit abbas, 731 praeter praepositos, qui in decadis suis ideo ad suas mensas jubentur esse praesentes, ut causam Dei, id est taciturnitatis et gravitatis in susceptis suis custodiant. » Et ita forte intelligendus est locus ex Vita S. Filiberti abbatis, n. 3 (Saec. II Ben.): Jussus igitur sedere ad priorem mensam, etc. Quod si quis nolit S. Benedictum respexisse ad ampla illa refectoria, satis vero simile est seniores etiam ad mensas permiscuisse junioribus, ut super eos invigilarent; sicut in dormitorio noluit adolescentiores fratres juxta se lectos habere, sed permixtos cum senioribus dormire. Et certe decani, quos S. Benedictus, cap. 22, seniores appellat, ex antiqua monachorum disciplina suis decaniis assidebant ad mensam, ut supra diximus ad cap. 21. Ab hac vero disciplina S.", + "candidate_score": 0.676992, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_102_104", + "bdc_text": "Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3038", + "psc_text": "fratribus praescribit S. P. Benedictus, auctor est Hildemarus antiquae fuisse consuetudinis, unicuique ad faciem manusque extergendas, saponem, et ad calceos ungendos unctum in uno eodemque vasculo, quod servabant ad lectum, dandi; et vasculum quidem ab abbate, saponem a camerario aequaliter divisum in capitulo recepisse. CAPUT LVI. De mensa abbatis. 725 Mensa abbatis cum hospitibus et peregrinis sit semper. Quotiens tamen minus sunt hospites, quos vult de fratribus vocare, in ipsius sit potestate. Seniores tamen unum, aut duos semper cum fratribus dimittendum procuret, propter disciplinam. COMMENTARIUS. Mensa abbatis cum hospitibus et peregrinis sit semper, etc.] Inter hospites et peregrinos hic distinguunt commentatores. Hildemarus: « Hospites, inquit, sunt qui de eadem regione sunt de prope. Peregrini sunt qui de alia regione; peregrinus enim dicitur, sicut dicit Cassiodorus, quasi pergens longius. » Idem habet Bernardus Cassinensis, cujus verba cum retulisset in primo commentario Boherius, addit: « Vel dicuntur peregrini qui ad monasterium aut", + "candidate_score": 0.676786, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_111_113", + "bdc_text": "florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret . Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.675712, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104_106", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament . Verköstigung und Unterbringung der Stipendiaten in Marburg , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1845", + "psc_text": "in primo Paschae, nec non in festivitate peculiaris Patroni sancti, ac beatissimi venerandi semper martyris Ferreoli, aut certe quidem ad quorum nomina sanctorum idem locus consecratus fuerit, coquinam cibos congregationi paraturus introeat, ibique suscepto junioris ministerio, serviendo mensis humilitatis formam ministret in ferculis, sanctae huic abjectioni se libenter inclinans, quae majorem illum producit caeteris, dum reddit aequalem. » Et Regula Magistri (Cap. 23): Quotiesque hebdomadarii in servitio mensarum negligenter mensis deserviunt, alia die hora refectionis levet se abbas, et cum uno de praepositis aut duobus, si grandis fuerit congregatio, ipsi facient servitium ad omnes mensas, ut doceat eos quomodo faciant. » Nostros vero quod spectat S. Salaberga, Laudunensis abbatissa (In ejus Vit. n. 24, saec. II Bened.) « coquinam, vel reliquas causas [ Forte curas], quae monasticis rebus peragi solent, vicissim suis hebdomadibus ministrabat. » S. Benedictus, abbas Anianensis teste Ardone ejus discipulo, in ejus Vita, num. 14, « laborantibus", + "candidate_score": 0.675673, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104_106", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament . Verköstigung und Unterbringung der Stipendiaten in Marburg , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3063", + "psc_text": "a Benedictina, in multis tamen potest spectari ut ejus interpretatio et commentarius (Cap. 84): « Ad mensam abbatis, infit, sedeant seniores, extranei supervenientes, vel vicibus fratres psalterati, quos voluerit abbas, 731 praeter praepositos, qui in decadis suis ideo ad suas mensas jubentur esse praesentes, ut causam Dei, id est taciturnitatis et gravitatis in susceptis suis custodiant. » Et ita forte intelligendus est locus ex Vita S. Filiberti abbatis, n. 3 (Saec. II Ben.): Jussus igitur sedere ad priorem mensam, etc. Quod si quis nolit S. Benedictum respexisse ad ampla illa refectoria, satis vero simile est seniores etiam ad mensas permiscuisse junioribus, ut super eos invigilarent; sicut in dormitorio noluit adolescentiores fratres juxta se lectos habere, sed permixtos cum senioribus dormire. Et certe decani, quos S. Benedictus, cap. 22, seniores appellat, ex antiqua monachorum disciplina suis decaniis assidebant ad mensam, ut supra diximus ad cap. 21. Ab hac vero disciplina S.", + "candidate_score": 0.674601, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_28_30", + "bdc_text": "Sique nos audiendo istos haud fuerimus negligentiores In der Vorlage neglentiores . , multum brevi proficere posseposse über der Zeile nachgetragen. nobis prorsus persuasum habemus . Lectiones has accipe praecipuas : D. m. Casparus RhodolphiKaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3144", + "psc_text": "« novitiis dura praedicentur et aspera; et eisdem admissis legatur, et exponatur regula ter in anno, probationis terminis a B. Benedicto constitutis. » Hanc lectionem fieri per ordinem S. Pater instituit, quod Bernardus Cassinensis exponit, ut non sit « superficialis, sed diligens, et expositiva, et intelligibilis. Et hoc est, inquit, legere per ordinem. » Hinc et Hildemarus: « Bene dixit, legatur ei regula per ordinem, ut sciat quid observare debeat, et manifestare illi debet totum sensum regulae. » Locus autem huic lectioni deputatus erat capitulum seu auditorium, ut patet ex Smaragdo et Bernardo Cassinensi; quorum primus exponens illud Regulae: Ducatur in supradictam cellam novitiorum. « Intelligitur, inquit, exisse eum ab ipsa cella novitiorum, et venisse ad auditorium, sive ad eum quem abbas elegit locum, et ibi audire Regulae praeceptum; et tunc iterum reverti in cellam novitiorum. » Alter vero in eumdem locum: « Quia de illa exierat, ut admonitionem abbatis", + "candidate_score": 0.674088, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2398", + "psc_text": "haud excessisse censet Haeftenus: « Et vero, ait, jam olim ante octingentos annos brevior videtur fuisse haec lectio collationis, adeo ut quadrantem fortassis horae non expleverit, quod colligere licet ex Diademate monachorum Smaragdi abbatis, in quo capita non admodum sunt prolixa: in eam autem rem libellum illum composuerat, ut singulis diebus ad collationem ex eo caput legeretur. » Verum an in legendis quatuor aut quinque foliis scripturae non admodum parvae nec admodum magnae, tantillum tempus sufficiat, judicent alii. Adde quod hanc ad lectionem exhortationes expositionesque nonnunquam adjungebant, ut colligimus ex his Hildemari verbis: « Tempore collationis et in loco collationis nullus debet loqui, nisi aut lector qui legit, aut abbas qui exponit, aut certe talis cui jusserit tradere lectionem. » Quae consuetudo originem ducit ex Institutis sancti Pachomii. Nam, ut legimus in ejus Vita (Num. 79, apud Boll., 14 Maii; vide num. 56), « consuetudo illis erat jam inde ab", + "candidate_score": 0.672865, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_102_104", + "bdc_text": "Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2371", + "psc_text": "ut Quadragesima hoc loco sumatur pro jejunio quadragesimali. » Ad nonam semper reficiant fratres. ] Hac nimirum hora qua veteres Romani ad cibum capiendum vocabantur, uti discimus ex Regula Magistri, quae propterea ait (Cap. 28): « Erubescamus nos, qui sumus spiritales, fugere hora nona jejunium, cum vetusta consuetudo antiquitus cognoscitur prandia ignorasse, sed semper vesperam, hoc est coenam suis refectionibus ordinavit. In tantum et annona quae erogabatur aut laborantibus, aut militibus, ideo annona usque hodie dicitur, quia ad horam nonam diei erogabatur, quando et sumebatur, et ideo usque hodie annona nomen remansit. » Consentit sanctus Isidorus docens (Lib. XX Orig., c. 2) annonae vocabulum tractum esse a tempore quo Romani veteres ad cibos vocabantur. Nullum ab idibus Septembris ad Pascha diem a jejunio eximit S. P. Benedictus. Ex communi tamen Ecclesiae consuetudine ac lege, cui, repugnantibus licet summis abstinentiae votis, ultro parebant etiam monachi, dominica propter reverentiam Resurrectionis Domini solvendum", + "candidate_score": 0.671681, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_102_104", + "bdc_text": "Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2177", + "psc_text": "conversis; qua in re cum priori placuerit ut ita fiat, ei contradicere nullus audeat attentare. » in mss. etiam Cluniacensis monasterii Consuetudinibus, et in Benignianis, cap. 40, memorantur panis duo genera, quorum optimus fratribus ministraretur. Isto tamen optimo erat adhuc melior infirmis tribuendus. 520 Antequam vero hinc discedamus, observandum Benedictinam libram debere esse propensam, quod nonnulli explicant praeponderatam, sive ante pensatam. Ita Smaragdus, Hildemarus, Bernardus Cassinensis, Nicolaus de Fractura, Boherius et alii, juxta veterum monachorum morem, qui ante panem librabant quam mensae apponerent; cujus rei exemplum profert Theodoretus de Publio quodam monachorum patre (Lib. IX de Vit. Patr., cap. 9), qui accedens ad trutinam, panis mensuram diligenter perpendebat, et si quando invenisset plus quam esset definitum, aegre ferebat, et eos qui ita facerent helluones appellabat. Atque hunc fuisse ordinis nostri usum probant varia, quae etiam supersunt, librarum pondera. Verum propensa hoc sensu non est vox Latina, quare alii libram propensam", + "candidate_score": 0.671566, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103_105", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3047", + "psc_text": "Ipse tamen ea cibi potusque mensura contentus sit, quam reliqui fratres accipiunt. Si vero propter hospitem voluerit ad solitam mensuram fratribus sibique augere aliquid, in sua maneat potestate. » Quod statutum confirmat Caroli Calvi praeceptum pro partitione praediorum S. Germani a Pratis, in quo assignat vineas in fratrum et hospitum usus in refectorio edentium. Deinde S. Benedictus, Regulae cap. 38 agens de lectore mensae, statuit ut non praesumat ibi quisquam de ipsa lectione aut aliunde quidquam requirere, ne detur occasio maligno, nisi forte prior voluerit pro aedificatione aliquid breviter dicere; ubi prior pro abbate usurpatur. Verum si abbas nunquam reficiat in conventu fratrum (debet enim reficere cum hospitibus, qui nunquam desunt monasterio, et si defuerint in ejus manet potestate quos vult de fratribus vocare, qui cum ipso reficiant), frustra permittitur ei in refectorio de lectione aliquid dicere, ut pote qui nunquam ibi cum fratribus manducaturus sit. Ut vim hujus argumenti", + "candidate_score": 0.671548, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103_105", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3048", + "psc_text": "in conventu fratrum (debet enim reficere cum hospitibus, qui nunquam desunt monasterio, et si defuerint in ejus manet potestate quos vult de fratribus vocare, qui cum ipso reficiant), frustra permittitur ei in refectorio de lectione aliquid dicere, ut pote qui nunquam ibi cum fratribus manducaturus sit. Ut vim hujus argumenti eludat Haeftenus, respondet nomine prioris hic intelligi quemcunque superiorem, sive abbas sit, sive prior, sive subprior, qui conventuali mensae praesideat. Sed prioris nomen in omnibus Regulae locis, ubi singulariter et absolute, non respective ponitur, abbatem significare merito contendit Menardus noster (Menard. in Conc. Regul., cap. 47, § 1), et ipse Haeftenus (Haeft. lib. III, tract. 6, disq. 2) alibi fatetur prioris vocem in Regula pro abbate saepius usurpari, ut cap. 6, 7, 13, 40, 53: quidni etiam in isto de quo agitur loco? Certe antiquiores monachi ideo maxime nolebant abbatem a communi fratrum mensa abesse, ut posset eis post cibum", + "candidate_score": 0.671485, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2840", + "psc_text": "doctus et litteratus, ex concilio Aquisgranensi, decernente (Can. 63) « ut docti 679 fratres eligantur, qui cum supervenientibus loquantur. Legatur coram hospite lex divina ut aedificetur. ] Circa hanc lectionem plurima hic occurrunt observanda. Primo, nomine legis divinae non solum Decalogus, aut quinque Moysis libri intelliguntur, sed utrumque Vetus et Novum Testamentum, imo « omne verbum ex lege divina sumptum quod aedificat, » inquit Bernardus Cassinensis. Quid vero absolute legendum sit, vix aliqui definiunt. Olim in Cassinensi asceterio « coram hospitibus legebantur exhortationes quaedam excerptae ex libris divi Gregorii papae, » ut testatur Paulus Augustinus a Janua. Has exhortationes sive sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad", + "candidate_score": 0.671168, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2845", + "psc_text": "Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa ejus discretione. Qua finita assurgunt omnes in abbatis et fratrum oscula. Deinde abbas: Benedicti vos a Domino. Et fratres: Qui fecit coelum et terram. » Et ita forte capiendus est locus ex Vita S. Alcadri abbatis Gemmeticensis, num. 11 (Saec. II Ben.). « Susceptis monachis ad domum auditorii eos perduxit. » Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho", + "candidate_score": 0.671041, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_110_112", + "bdc_text": "unusquisque per annum 24Vor 24 gestrichenes 20 . florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.670193, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1193", + "psc_text": "privatis diebus unam de Novo Testamento, dominicis et sabbato duas lectiones haberent, nec ita frequentes apud eos essent sacerdotes aut levitae. An etiam absolute necessaria sit ad legendum in vigiliis Evangelium ordinatio, quaestio esse posset; quam solvit Boherius dicens: « Haec lectio, quae fit in vigiliis, potest competere non solum non ordinato, imo et mulieri; » et citat. art. ext. de poenit. et remiss. cap. Nova et 20, q. 1, Sanctimoniales. Vide 16 c., q. 1. Quare autem ad vigilias S. Evangelium legi jusserit S. Pater, declarat S. Hildegardis his verbis: « Dominicis autem diebus, et in aliis solemnitatibus post nocturnos Evangelium legi praecipiens, intelligi vult quod omni tempore, videlicet tam in nocte quam die nuntium Dei audiri, et compleri, et per illud Deo serviri debet; et ut etiam audito Evangelio monachi illius Evangelii recordarentur: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te; et etiam hoc intendit, ut si quis", + "candidate_score": 0.670176, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_102_104", + "bdc_text": "Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3063", + "psc_text": "a Benedictina, in multis tamen potest spectari ut ejus interpretatio et commentarius (Cap. 84): « Ad mensam abbatis, infit, sedeant seniores, extranei supervenientes, vel vicibus fratres psalterati, quos voluerit abbas, 731 praeter praepositos, qui in decadis suis ideo ad suas mensas jubentur esse praesentes, ut causam Dei, id est taciturnitatis et gravitatis in susceptis suis custodiant. » Et ita forte intelligendus est locus ex Vita S. Filiberti abbatis, n. 3 (Saec. II Ben.): Jussus igitur sedere ad priorem mensam, etc. Quod si quis nolit S. Benedictum respexisse ad ampla illa refectoria, satis vero simile est seniores etiam ad mensas permiscuisse junioribus, ut super eos invigilarent; sicut in dormitorio noluit adolescentiores fratres juxta se lectos habere, sed permixtos cum senioribus dormire. Et certe decani, quos S. Benedictus, cap. 22, seniores appellat, ex antiqua monachorum disciplina suis decaniis assidebant ad mensam, ut supra diximus ad cap. 21. Ab hac vero disciplina S.", + "candidate_score": 0.669692, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1171", + "psc_text": "toto aestatis tempore nullum omnino trium lectionum festum habeant, ut scribit cardinalis Bona (De Divina Psalm. cap. 18, § 4). Haec lectio, quam pueri apud Cluniacenses legebant ex Udalrico l. III, c. 8, apud Carthusienses cantor hebdomadarius ex Nova Collect. Statut., part. I, c. 16, ex Regulae praescripto memoriter, hoc est ex corde, sine libro recitanda est; adeoque brevis esse debet, brevior tamen aut prolixior pro brevitate aut prolixitate noctium. « Si quem autem movet, inquit Theodemarus (Epist. ad Carolum Magn.), quare B. Benedictus in aestatis tempore quotidianis diebus ad nocturnale officium unam tantum de Veteri Testamento lectionem legi praeceperit, cognoscat necdum eo tempore in Romana Ecclesia, sicut nunc leguntur, sacras Scripturas legi morem fuisse; sed post aliquod tempus hoc institutum esse sive a papa Gregorio, sive, ut ab aliis affirmatur, ab Honorio. » Unicam hic quaestionem movet Hildemarus, et post eum Bernardus Cass., Boherius, et Turrecremata, cur nimirum S.", + "candidate_score": 0.669486, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2846", + "psc_text": "» Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho in lib. Mir. S. Theoderici cap. 15, ubi refert Rodulfum abbatem suo in monasterio excepisse Robertum Flandrensem comitem, et reginam, eisque ad mensam adhibuisse lectionem ex Vita S. Theoderici: « Beatissimi Theoderici Vitam virtutibus illustrem coram eis a fratribus lectam et expositam, quasi saluberrimum animae ferculum illis apposuit, quod prae caeteris sumptibus et impensis uterque magni fecit. » Quinto, ubi ignotus advenisset monachus, lectioni tota simul congregatio aderat, ut manifestum est ex Capitulis monachorum ad Augiam directorum (Cap. 12): « Omnes hospites supervenientes cum lectione divina suscipiunt; incognitis tamen monachis ad lectionem omnis pariter concurrit congregatio, ut Christus in eis", + "candidate_score": 0.669461, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104_106", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament . Verköstigung und Unterbringung der Stipendiaten in Marburg , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3047", + "psc_text": "Ipse tamen ea cibi potusque mensura contentus sit, quam reliqui fratres accipiunt. Si vero propter hospitem voluerit ad solitam mensuram fratribus sibique augere aliquid, in sua maneat potestate. » Quod statutum confirmat Caroli Calvi praeceptum pro partitione praediorum S. Germani a Pratis, in quo assignat vineas in fratrum et hospitum usus in refectorio edentium. Deinde S. Benedictus, Regulae cap. 38 agens de lectore mensae, statuit ut non praesumat ibi quisquam de ipsa lectione aut aliunde quidquam requirere, ne detur occasio maligno, nisi forte prior voluerit pro aedificatione aliquid breviter dicere; ubi prior pro abbate usurpatur. Verum si abbas nunquam reficiat in conventu fratrum (debet enim reficere cum hospitibus, qui nunquam desunt monasterio, et si defuerint in ejus manet potestate quos vult de fratribus vocare, qui cum ipso reficiant), frustra permittitur ei in refectorio de lectione aliquid dicere, ut pote qui nunquam ibi cum fratribus manducaturus sit. Ut vim hujus argumenti", + "candidate_score": 0.669425, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103_105", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2177", + "psc_text": "conversis; qua in re cum priori placuerit ut ita fiat, ei contradicere nullus audeat attentare. » in mss. etiam Cluniacensis monasterii Consuetudinibus, et in Benignianis, cap. 40, memorantur panis duo genera, quorum optimus fratribus ministraretur. Isto tamen optimo erat adhuc melior infirmis tribuendus. 520 Antequam vero hinc discedamus, observandum Benedictinam libram debere esse propensam, quod nonnulli explicant praeponderatam, sive ante pensatam. Ita Smaragdus, Hildemarus, Bernardus Cassinensis, Nicolaus de Fractura, Boherius et alii, juxta veterum monachorum morem, qui ante panem librabant quam mensae apponerent; cujus rei exemplum profert Theodoretus de Publio quodam monachorum patre (Lib. IX de Vit. Patr., cap. 9), qui accedens ad trutinam, panis mensuram diligenter perpendebat, et si quando invenisset plus quam esset definitum, aegre ferebat, et eos qui ita facerent helluones appellabat. Atque hunc fuisse ordinis nostri usum probant varia, quae etiam supersunt, librarum pondera. Verum propensa hoc sensu non est vox Latina, quare alii libram propensam", + "candidate_score": 0.669411, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103_105", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2055", + "psc_text": "(Cap. 41): « Si quis negligenter sonitum fecerit, aut aliud quid excesserit in refectorio, mox a priore veniam petat. » Istud tamen ad mensam silentium ita observabant veteres, ut ex Cassiano licitum esset decano loqui; ex Regula secunda et tertia SS. Patrum, cap. 7, atque S. Macarii, cap. 18, ei qui praeest; ex Regula S. Benedicti, priori pro aedificatione; ex Poenitentiali S. Columbani, omnibus pro necessitate alterius fratris. Sed in Regula Cujusdam ad virgines ista leguntur (Cap. 9): « Ad mensam vero nulla penitus praeter abbatissam, vel cui abbatissa praeceperit pro communi necessitate sororum, loqui praesumat . . . Portaria vero, quae pro necessariis causis alloquium expetierit abbatissae, loqui permittatur; quia forsitan talis supervenerit necessitas, quae moram habere non debeat . . . Festis vero Domini diebus, id est Nativitate Domini, vel Paschae solemnitate, ac Theophania, vel Pentecoste, vel si qua sunt alia Domini vel sanctorum martyrum praecipua sacra celebranda,", + "candidate_score": 0.66932, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103_105", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1907", + "psc_text": "de Antiq. monach. Ritib. Obiter hic observabo veteres monachos non genuflexos, sed propter reverentiam diei dominicae, quae genuflexiones haut permittebat, erectos communicasse, ut patet ex Regula Magistri (Cap. 21), quae de modo disserens, quo debent hebdomadarii coquinae et cellerarius communicare, « post modicam, inquit, orationem erecti communicent, et confirment. » Quem locum non bene intellexit dissertator Gallicus de hemina vini et libra panis, cum in secunda editione hunc Magistri textum intellexit de communione charitatis et precum. Nam praeterquam quod integrum Regulae Magistri caput 21 legenti alia non potest oriri expositio aequior quam de communione sacramentali, haec verba communicent et confirment rem omnino determinant; confirmare enim apud ecclesiasticorum rituum auctores aliud nihil sonat quam Christi percipere calicem. Itaque communicent et confirment idem est ac Christi corpus et sanguinem accipiant. Intrantes et exeuntes hebdomadarii in oratorio mox matutinis finitis dominica omnium provolvantur genibus. ] Hic acute Hildemarus, « Bene, inquit, dixit genibus,", + "candidate_score": 0.669305, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103_105", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3038", + "psc_text": "fratribus praescribit S. P. Benedictus, auctor est Hildemarus antiquae fuisse consuetudinis, unicuique ad faciem manusque extergendas, saponem, et ad calceos ungendos unctum in uno eodemque vasculo, quod servabant ad lectum, dandi; et vasculum quidem ab abbate, saponem a camerario aequaliter divisum in capitulo recepisse. CAPUT LVI. De mensa abbatis. 725 Mensa abbatis cum hospitibus et peregrinis sit semper. Quotiens tamen minus sunt hospites, quos vult de fratribus vocare, in ipsius sit potestate. Seniores tamen unum, aut duos semper cum fratribus dimittendum procuret, propter disciplinam. COMMENTARIUS. Mensa abbatis cum hospitibus et peregrinis sit semper, etc.] Inter hospites et peregrinos hic distinguunt commentatores. Hildemarus: « Hospites, inquit, sunt qui de eadem regione sunt de prope. Peregrini sunt qui de alia regione; peregrinus enim dicitur, sicut dicit Cassiodorus, quasi pergens longius. » Idem habet Bernardus Cassinensis, cujus verba cum retulisset in primo commentario Boherius, addit: « Vel dicuntur peregrini qui ad monasterium aut", + "candidate_score": 0.669188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_111_113", + "bdc_text": "florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret . Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2623", + "psc_text": "Angl.): « Factus monachus, homo qui ne ciret agresti opere victum quaerere, publicas scholas de dialectica professus est, ut egestatem monasterii scholarum liberalitate 627 temperaret, » cum econtra Herluinus abbas coquendis panibus, et fimo tractando occuparetur, et S. Bernardi abbatis Clarevallensis, cui pro manuum labore commissa est cura divini verbi docendi et praedicandi, uti ipse testatur in quodam sermone his verbis (Serm. 10, in psal. XC): « Quod aliquoties vobis loquimur praeter consuetudinem ordinis nostri, non nostra id agimus praesumptione, sed de voluntate venerabilium fratrum et coabbatum nostrorum, qui id nobis etiam injungunt, quod tamen sibi passim nolunt omnino licere. Nempe aliam mihi rationem et singularem necessitatem esse noverunt; neque enim modo loquerer vobis, si possem laborare vobiscum. Illud forte vobis efficacius verbum fieret, sed et conscientiae meae magis acceptum. Caeterum quando id mihi peccatis meis exigentibus, et onerosi hujus, ut ipsi scitis, tam multiplici infirmitate corporis, et ipsa quoque", + "candidate_score": 0.669097, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2395", + "psc_text": "] Id est simul, sive, ut alii legunt, in unum locum, seu in uno loco. De loco ubi facienda sit collatio, diximus in lib. I de Antiq. monach. Ritibus, cap. 11. Et legat unus collationes. ] Quales descripsit Cassianus. Vel vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes. ] Quod Smaragdus explicat « de homiliis Patrum, in quibus aedificationes pleniter scriptae sunt audientium; vel certe de expositionibus librorum catholicorum, quae ab orthodoxis factae sunt viris, in quibus sancta sufficienter sanctis doctrina redundat monachis. » Similiter Bernardus Cassinensis: « De homiliis sanctorum doctorum, et aliis moralibus et aedificationis documentis. » Et Nicolaus de Fractura: « De homiliis sanctorum Patrum, et aliis moralibus, et de lib. Dialog. B. Gregorii, de vitis Patrum, et aliis similibus. » Ita sanctus Benedictus abbas Anianensis unum « ex sanctorum doctorum homiliis, quae in exhortationem monachorum sunt prolatae conjunxit librum; eumque omni tempore in vespertinis collectis legere", + "candidate_score": 0.669021, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_102_104", + "bdc_text": "Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1907", + "psc_text": "de Antiq. monach. Ritib. Obiter hic observabo veteres monachos non genuflexos, sed propter reverentiam diei dominicae, quae genuflexiones haut permittebat, erectos communicasse, ut patet ex Regula Magistri (Cap. 21), quae de modo disserens, quo debent hebdomadarii coquinae et cellerarius communicare, « post modicam, inquit, orationem erecti communicent, et confirment. » Quem locum non bene intellexit dissertator Gallicus de hemina vini et libra panis, cum in secunda editione hunc Magistri textum intellexit de communione charitatis et precum. Nam praeterquam quod integrum Regulae Magistri caput 21 legenti alia non potest oriri expositio aequior quam de communione sacramentali, haec verba communicent et confirment rem omnino determinant; confirmare enim apud ecclesiasticorum rituum auctores aliud nihil sonat quam Christi percipere calicem. Itaque communicent et confirment idem est ac Christi corpus et sanguinem accipiant. Intrantes et exeuntes hebdomadarii in oratorio mox matutinis finitis dominica omnium provolvantur genibus. ] Hic acute Hildemarus, « Bene, inquit, dixit genibus,", + "candidate_score": 0.66849, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103_105", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2371", + "psc_text": "ut Quadragesima hoc loco sumatur pro jejunio quadragesimali. » Ad nonam semper reficiant fratres. ] Hac nimirum hora qua veteres Romani ad cibum capiendum vocabantur, uti discimus ex Regula Magistri, quae propterea ait (Cap. 28): « Erubescamus nos, qui sumus spiritales, fugere hora nona jejunium, cum vetusta consuetudo antiquitus cognoscitur prandia ignorasse, sed semper vesperam, hoc est coenam suis refectionibus ordinavit. In tantum et annona quae erogabatur aut laborantibus, aut militibus, ideo annona usque hodie dicitur, quia ad horam nonam diei erogabatur, quando et sumebatur, et ideo usque hodie annona nomen remansit. » Consentit sanctus Isidorus docens (Lib. XX Orig., c. 2) annonae vocabulum tractum esse a tempore quo Romani veteres ad cibos vocabantur. Nullum ab idibus Septembris ad Pascha diem a jejunio eximit S. P. Benedictus. Ex communi tamen Ecclesiae consuetudine ac lege, cui, repugnantibus licet summis abstinentiae votis, ultro parebant etiam monachi, dominica propter reverentiam Resurrectionis Domini solvendum", + "candidate_score": 0.668327, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2846", + "psc_text": "» Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho in lib. Mir. S. Theoderici cap. 15, ubi refert Rodulfum abbatem suo in monasterio excepisse Robertum Flandrensem comitem, et reginam, eisque ad mensam adhibuisse lectionem ex Vita S. Theoderici: « Beatissimi Theoderici Vitam virtutibus illustrem coram eis a fratribus lectam et expositam, quasi saluberrimum animae ferculum illis apposuit, quod prae caeteris sumptibus et impensis uterque magni fecit. » Quinto, ubi ignotus advenisset monachus, lectioni tota simul congregatio aderat, ut manifestum est ex Capitulis monachorum ad Augiam directorum (Cap. 12): « Omnes hospites supervenientes cum lectione divina suscipiunt; incognitis tamen monachis ad lectionem omnis pariter concurrit congregatio, ut Christus in eis", + "candidate_score": 0.668142, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2032", + "psc_text": "in refectorio semper usque ad finem mensae, sed ante debet finiri lectio. Si vero fratres in labore sunt, et ibi manent, debet pleniter sicut in refectorio illis legi lectio. Si autem non fuerit generalitas, et non manserint, debet parum legi. Similiter si tantum manserint . . . parum legendum est. Similiter si hospes ante horam in refectorio manducaverit: si autem tales et tanti hospites fuerint, id est duo vel tres, parum legendum est, id est leviter; si autem plures, tantum usque prior innuat lectori finem facere. » Hujus rei aliqua ex parte praxim videre est apud Hariulfum in Chron. Centul. lib. IV, cap. 26, ubi de Gervino abbate piissimo scribit, quod in itinere constitutus (Spicil. tom. IV), « coena apparata, si accubuisset pransurus, lectionis auditione vel divinae legis meditatione implicari studebat. » His accedit quod de decanis villarum provisoribus extra monasterium suis in decaniis comedentibus habet Udalricus (Lib. III, c.", + "candidate_score": 0.668125, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_110_112", + "bdc_text": "unusquisque per annum 24Vor 24 gestrichenes 20 . florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3123", + "psc_text": "4): « Qui renuntians saeculo ad monasterium venerit, non statim in coetum delegandus est monachorum; vitam enim uniuscujusque in hospitalis servitio tribus mensibus considerari oportet. » Regula S. Fructuosi (Cap. 21): « Hospitibus sive peregrinis stramina comportabit, aquam calefaciens pedibus, et omnia humiliter ministeria exercebit; fascemque lignorum suo quotidie 746 dorso ferens hebdomadariis tribuit. » Regula Magistri (Cap. 87): « In quibus duobus mensibus sub cura illorum fratrum qui peregrinos custodiunt, et ipsi similiter ex improviso custodiantur; et in cella peregrinorum dormiant, ut ingressus illorum vel exitus in monasterio custodum praesentia videatur. » Eodem forte etiam respexerit S. Basilius (Apud Ruff. cap. 6) cum scripsit: « Priusquam corpori fraternitatis inseratur, oportet ei injungi quaedam laboriosa opera, et quae videantur opprobrio haberi a saecularibus; et observare oportet si libenter haec et libere ac fideliter expleat, nec confusionem eorum graviter ferat, vel etiamsi in labore impiger inveniatur, et promptus. » Denique Hildemarus:", + "candidate_score": 0.667962, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104_106", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament . Verköstigung und Unterbringung der Stipendiaten in Marburg , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2877", + "psc_text": "monasteriis nostris aliquis frater pauperum susceptioni praeficiebatur, qui eos in xenodochio monasterii aedibus vicino excipiebat; cujus rei exempla habemus in Vita S. Agili abbatis Resbacensis, num. 20, saec. II; apud Adrevaldum, in lib. Mir. S. Benedicti; apud Walfridum, in lib. Mir. S. Galli, cap. 43; in Vita S. Popponis num. 13; apud Bollandum, 25 Januarii. Idipsum etiam enixe rogarunt olim monachi Fuldenses, in libello supplici ad Carolum Magnum, postulantes (Num. 13), ut « peregrinorum susceptio et lavatio in eis pedum non negligatur, sed secundum Regulam, et secundum priorum nostrorum consuetudinem, quandocunque venerint misericorditer suscipiatur, et ab omnibus fratribus lavatio pedum eis exhibeatur. » Coquina abbatis et hospitum super se sit, etc.] In quem locum Smaragdus: « Aestimatur enim a multis, quia sicut coquina alia quam fratrum, et in alio erat constituta loco, ita et mensa abbatis non tunc in communi refectorio erat cum caeteris mensis posita; sed in alia erat", + "candidate_score": 0.667497, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103_105", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2083", + "psc_text": "nongentos a Kerone sancti Othmari discipulo facta, quae communionis vocabulum ita vertit Kemeinsamii, tum majoris explicationis gratia addit scilicet corporis et sanguinis Christi. Praetereo recentiores commentatores Antonium Perez et Joannem Craesbeeck, qui etiam ex hoc loco inferunt quotidianam apud veteres monachos eucharistiae perceptionem; et Nicolaum Bravum, Hugonem Menardum, Carolum Cointium, aliosque non paucos. Hisce omnibus auctoritatibus praeponderare non debet sententia Richardi de Sancto Angelo minus germana et nimis, ut ita loquar, contorta; qui et nostram absolute non negat, multo minus cardinalis 498 de Turrecremata auctoris recentioris; uti et dissertatoris quae nulla veterum auctoritate fulcitur. Sane communionis sanctae vocabulum apud aliquos auctores alium in sensum usurpari non credimus quam ad significandam communionem eucharisticam. Quod si alicubi in alio sensu communio reperitur, semper cum aliquo addito ponitur, verbi gratia, charitatis aut precum. Caeterum hanc nostram expositionem confirmat veterum monachorum praxis ante S. P. Benedictum, qui post communionem minimum panem cum vino percipere", + "candidate_score": 0.667317, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_111_113", + "bdc_text": "florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret . Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.666543, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104_106", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament . Verköstigung und Unterbringung der Stipendiaten in Marburg , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3038", + "psc_text": "fratribus praescribit S. P. Benedictus, auctor est Hildemarus antiquae fuisse consuetudinis, unicuique ad faciem manusque extergendas, saponem, et ad calceos ungendos unctum in uno eodemque vasculo, quod servabant ad lectum, dandi; et vasculum quidem ab abbate, saponem a camerario aequaliter divisum in capitulo recepisse. CAPUT LVI. De mensa abbatis. 725 Mensa abbatis cum hospitibus et peregrinis sit semper. Quotiens tamen minus sunt hospites, quos vult de fratribus vocare, in ipsius sit potestate. Seniores tamen unum, aut duos semper cum fratribus dimittendum procuret, propter disciplinam. COMMENTARIUS. Mensa abbatis cum hospitibus et peregrinis sit semper, etc.] Inter hospites et peregrinos hic distinguunt commentatores. Hildemarus: « Hospites, inquit, sunt qui de eadem regione sunt de prope. Peregrini sunt qui de alia regione; peregrinus enim dicitur, sicut dicit Cassiodorus, quasi pergens longius. » Idem habet Bernardus Cassinensis, cujus verba cum retulisset in primo commentario Boherius, addit: « Vel dicuntur peregrini qui ad monasterium aut", + "candidate_score": 0.666536, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.666197, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1250", + "psc_text": "S. Mariae in medio Augusti, S. Martini, S. Caeciliae, S. Agathae et S. Agnetis, et S. Benedicti in Quadragesimae diebus; et in calendis Novembris celebratur festivitas omnium SS. Istae omnes, quia per totum mundum celebrantur, ideo sunt praecipuae. Deinde praecipuae sunt omnium SS. qui in illa civitate requiescunt, ubi eorum corpora humata sunt. » Hactenus Hildemarus. Aliter Bernardus festivitates a solemnitatibus ita videtur distinguere, ut solemnitates ad Christi sive sanctorum festa praecipua; festivitates vero ad alia minus praecipua, de quibus officium 12 lectionum celebratur, pertinere videtur. Sed Hildemari sententiam, quam sequuntur Boherius et Menardus, quam etiam indicat Amalarius in Supplemento, praeferrem. 296 Sicut diximus dominico die agendum, ita agatur. Quem in locum Boherius: « Hoc, inquit, adverbium sicut notat identitatem in principiis et finibus vigiliarum; in mediis vero similitudinem ut sequitur, quia ad numerum et dicendi modum refertur. » Quasi diceret, hoc idem sit principium vigiliarum quod in dominica; nempe", + "candidate_score": 0.666104, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3144", + "psc_text": "« novitiis dura praedicentur et aspera; et eisdem admissis legatur, et exponatur regula ter in anno, probationis terminis a B. Benedicto constitutis. » Hanc lectionem fieri per ordinem S. Pater instituit, quod Bernardus Cassinensis exponit, ut non sit « superficialis, sed diligens, et expositiva, et intelligibilis. Et hoc est, inquit, legere per ordinem. » Hinc et Hildemarus: « Bene dixit, legatur ei regula per ordinem, ut sciat quid observare debeat, et manifestare illi debet totum sensum regulae. » Locus autem huic lectioni deputatus erat capitulum seu auditorium, ut patet ex Smaragdo et Bernardo Cassinensi; quorum primus exponens illud Regulae: Ducatur in supradictam cellam novitiorum. « Intelligitur, inquit, exisse eum ab ipsa cella novitiorum, et venisse ad auditorium, sive ad eum quem abbas elegit locum, et ibi audire Regulae praeceptum; et tunc iterum reverti in cellam novitiorum. » Alter vero in eumdem locum: « Quia de illa exierat, ut admonitionem abbatis", + "candidate_score": 0.665967, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_110_112", + "bdc_text": "unusquisque per annum 24Vor 24 gestrichenes 20 . florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2623", + "psc_text": "Angl.): « Factus monachus, homo qui ne ciret agresti opere victum quaerere, publicas scholas de dialectica professus est, ut egestatem monasterii scholarum liberalitate 627 temperaret, » cum econtra Herluinus abbas coquendis panibus, et fimo tractando occuparetur, et S. Bernardi abbatis Clarevallensis, cui pro manuum labore commissa est cura divini verbi docendi et praedicandi, uti ipse testatur in quodam sermone his verbis (Serm. 10, in psal. XC): « Quod aliquoties vobis loquimur praeter consuetudinem ordinis nostri, non nostra id agimus praesumptione, sed de voluntate venerabilium fratrum et coabbatum nostrorum, qui id nobis etiam injungunt, quod tamen sibi passim nolunt omnino licere. Nempe aliam mihi rationem et singularem necessitatem esse noverunt; neque enim modo loquerer vobis, si possem laborare vobiscum. Illud forte vobis efficacius verbum fieret, sed et conscientiae meae magis acceptum. Caeterum quando id mihi peccatis meis exigentibus, et onerosi hujus, ut ipsi scitis, tam multiplici infirmitate corporis, et ipsa quoque", + "candidate_score": 0.665944, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1172", + "psc_text": "cognoscat necdum eo tempore in Romana Ecclesia, sicut nunc leguntur, sacras Scripturas legi morem fuisse; sed post aliquod tempus hoc institutum esse sive a papa Gregorio, sive, ut ab aliis affirmatur, ab Honorio. » Unicam hic quaestionem movet Hildemarus, et post eum Bernardus Cass., Boherius, et Turrecremata, cur nimirum S. Pater unicam duntaxat lectionem mensibus Septembri et Octobri praescripserit, qui tamen aequales cum Martio et Aprili, in quibus tres instituit lectiones, habent noctes; aiuntque hoc potissimum factum esse ad sublevandos 276 fratres ab illis magnis laboribus quos in colligendis frugibus et vindemiis subire coguntur. Adde quod quadragesimale tempus, in quod Martius et Aprilis solent incidere, ad solitum pensum aliquid addi postulabat: quanquam, si S. Benedicti attendatur intentio, nihil praeter Regulam egerint bonae voluntatis fratres, qui tres Septembri et Octobri lectiones in codice recitant, sicuti praedicti commentatores sentiunt. Quam breve responsorium subsequatur. ] Breve utique, quod ex uno alicujus psalmi versiculo", + "candidate_score": 0.665589, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3540", + "psc_text": "S. Regulae textum expendamus, isthaec aliunde repetere duximus operae pretium. Praepositus itaque, si vim nominis attendamus, idem significat quod praelatus; eoque nomine apud Romanos appellabatur regii satellitii praefectus, ut patet ex Theophilacto Simocatta (Lib. IV, c. 15): « Satellitii regii principem, quem praepositum appellare Romani solent, Martyropolim misit. » Apud Apostolum (Hebr.) episcopi et pastores: Mementote praepositorum vestrorum, qui vobis locuti sunt verbum Dei. Et: Obedite praepositis vestris, et subjacete eis. Apud monachos qui primus post abbatem erat, ut patet ex eorum passim regulis. Dicebantur etiam praepositi aliquot monasteriorum superiores, qui uni abbati subjiciebantur, uti observavit Menardus, quem, sicut et Haeftenum lib. III, tract. 6, disq. 1 et 2, consulere potes. Nunc vero licet remaneat in coenobiis praepositi munus et officium, nomen pene antiquatum est, cujus loco prioris voce uti solemus: qua etiam usus est Lanfrancus in Statutis, ubi dicit (Cap. 3), quod, « servata abbati in omnibus reverentia, prior,", + "candidate_score": 0.665567, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2356", + "psc_text": "loquitur (Collat. 21, cap. 23): « Ut ergo et diebus festivis statutae consuetudo solemnitatis conservetur, et saluberrimus parcimoniae modus minime transcendatur, sufficit ut indulgentiam remissionis eousque progredi patiamur, ut cibus qui hora diei nona fuerat capiendus, paulo citius, id est sexta hora pro festivitatis tempore capiatur, ea ratione duntaxat, ut escarum solitus modus vel qualitas non mutetur, etc. » Et ex sancto Hieronymo ad Eustochium de monachis scribente (Epist. 22), quod « a Pascha ad Pentecosten coenae mutantur in prandia, quo et traditioni Ecclesiae satis fiat, et ventrem cibo non onerent duplicato. » Idem etiam post scriptam S. P. Benedicti Regulam advertere licet in Regula sancti Fructuosi, in qua haec lego: « A Pascha usque ad Pentecosten reficiendum est ad sextam, et monophagia, id est unica refectio conservanda est. » Idem et de nostris Fuldensibus refert Mabillonius (Praefat. ad saec. III, part. I, num. 25), quod scilicet « abstinuere a", + "candidate_score": 0.665545, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_110_112", + "bdc_text": "unusquisque per annum 24Vor 24 gestrichenes 20 . florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3645", + "psc_text": "Bernardus Cassinensis. Et certe antiquiores monachorum Patres suam in conventu fratrum Regulam frequenter legi decernunt. Regula S. Augustini, ex cap. 24, et Tarnatensis singulis hebdomadis in conventu legebantur. Regula S. Aureliani et S. Ferreoli semel in mense, scilicet in calendis. Magister suam quotidie in refectorio legi jubet. Similiter et Regula Cujusdam ad virgines (Cap. 9): « Ante mensam vero semper capitulum Regulae unum aut amplius, si abbatissae placuerit, legatur. » S. Benedictus autem nullum determinate tempus assignavit ad lectionem Regulae, contentus dicere ut saepius in congregatione legatur. Sed antiquus ordinis nostri usus obtinuit ut aliquid ex ea quotidie, saltem semel in capitulo 874 pronuntietur, ut videre est in concilio Aquisgranensi, canone 69, in libello Supplici monachorum Fuldensium, num. 1, in Vita S. Benedicti Animensis, in Vita S. Odonis, in mss. Germaniae Consuetudinibus, in Historia Relationis S. Walarici, et apud Bernardum Cassinensem, in hunc locum sic scribentem: « Hoc in consuetudinem", + "candidate_score": 0.665246, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103_105", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2874", + "psc_text": "ejectus de officio suo, alius fiat eleemosynarius, qui negotia pauperum juxta formam praetaxatam melius voluerit procurare. Hanc namque consuetudinem cum aliquandiu tenuissemus, de aliis monasteriis comprofessi nostri ad nos accedentes, multum aedificati cum ad sua rediissent, eumdem modum etiam apud suos introducebant. » Antequam hinc discedamus, quaeret fortassis aliquis quonam potissimum tempore veteres monachi pedes hospitibus abluerint? hoc enim S. Benedictus tacuit. Regula S. Pachomii statim post ipsorum hospitum adventum, etiam antequam ducantur ad hospitium, id fieri velle videtur (Art. 28). In Regula vero S. Fructuosi lego (Cap. 10): « Hospitibus vel peregrinis fratribus cum summa reverentia charitatis et ministrationis obsequia sunt praebenda, et ad vesperum lavandi pedes; et si ex itinere sunt confecti, oleo perungendi. » Ita S. Barnardus abbas Ambroniacensis et postea Viennensis episcopus (Saec. IV Ben.) « receptorum hospitio peregrinorum omnium vespere pedes abluebat, » ut legitur in ejus Vita, num. 5. 687 « Sed et ipse", + "candidate_score": 0.665023, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_102_104", + "bdc_text": "Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2874", + "psc_text": "ejectus de officio suo, alius fiat eleemosynarius, qui negotia pauperum juxta formam praetaxatam melius voluerit procurare. Hanc namque consuetudinem cum aliquandiu tenuissemus, de aliis monasteriis comprofessi nostri ad nos accedentes, multum aedificati cum ad sua rediissent, eumdem modum etiam apud suos introducebant. » Antequam hinc discedamus, quaeret fortassis aliquis quonam potissimum tempore veteres monachi pedes hospitibus abluerint? hoc enim S. Benedictus tacuit. Regula S. Pachomii statim post ipsorum hospitum adventum, etiam antequam ducantur ad hospitium, id fieri velle videtur (Art. 28). In Regula vero S. Fructuosi lego (Cap. 10): « Hospitibus vel peregrinis fratribus cum summa reverentia charitatis et ministrationis obsequia sunt praebenda, et ad vesperum lavandi pedes; et si ex itinere sunt confecti, oleo perungendi. » Ita S. Barnardus abbas Ambroniacensis et postea Viennensis episcopus (Saec. IV Ben.) « receptorum hospitio peregrinorum omnium vespere pedes abluebat, » ut legitur in ejus Vita, num. 5. 687 « Sed et ipse", + "candidate_score": 0.664846, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103_105", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2877", + "psc_text": "monasteriis nostris aliquis frater pauperum susceptioni praeficiebatur, qui eos in xenodochio monasterii aedibus vicino excipiebat; cujus rei exempla habemus in Vita S. Agili abbatis Resbacensis, num. 20, saec. II; apud Adrevaldum, in lib. Mir. S. Benedicti; apud Walfridum, in lib. Mir. S. Galli, cap. 43; in Vita S. Popponis num. 13; apud Bollandum, 25 Januarii. Idipsum etiam enixe rogarunt olim monachi Fuldenses, in libello supplici ad Carolum Magnum, postulantes (Num. 13), ut « peregrinorum susceptio et lavatio in eis pedum non negligatur, sed secundum Regulam, et secundum priorum nostrorum consuetudinem, quandocunque venerint misericorditer suscipiatur, et ab omnibus fratribus lavatio pedum eis exhibeatur. » Coquina abbatis et hospitum super se sit, etc.] In quem locum Smaragdus: « Aestimatur enim a multis, quia sicut coquina alia quam fratrum, et in alio erat constituta loco, ita et mensa abbatis non tunc in communi refectorio erat cum caeteris mensis posita; sed in alia erat", + "candidate_score": 0.664708, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104_106", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament . Verköstigung und Unterbringung der Stipendiaten in Marburg , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_223", + "psc_text": "Marinianus abbas praeesse cognoscitur. 7º Tandem pro parvo monasterio, quod majori subest, et vulgo prioratus seu praepositura nuncupatur, de quibus est canon 44 concilii 54 Aquisgranensis: Ut abbatibus liceat habere cellas, in quibus aut monachi sint aut canonici, et abbas provideat ne minus de monachis habitare permittat quam sex. » Hic vero cellae vocabulum potest intelligi tribus posterioribus acceptionibus; certum est enim gyrovagos illos et anachoretas visitasse, et coenobitas, sive in majoribus monasteriis, sive in minoribus egissent, quin et urbes circuivisse patet ex can. 42 sextae synodi. Ternis aut quaternis diebus hospitantur, ] id est quandiu laute, ut hospites pertractantur, ut exponit Boherius. Sciunt nimirum eam esse monasteriorum consuetudinem, ut hospites aliquantis post adventum diebus, humanius et solito lautius excipiantur; quibus evolutis ad communem fratrum vivendi rationem rediguntur, ut de Nitriensibus narrat Palladius, apud quos « prope ecclesiam positum est xenodochium, in quo venientem hospitem toto tempore accipiunt, etiamsi biennium", + "candidate_score": 0.664705, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_61_63", + "bdc_text": "Ausbildung im Elternhaus in Wästen an der Lys ( Leie ) , in Lille und Tournai. 1524 wieder in Ypern. Ab 1528 und erneut ab 1532 Studium in Paris ; dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 . August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.664591, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_102_104", + "bdc_text": "Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2068", + "psc_text": "habeantur, et cum homines communicaverint, detur statim unicuique panis buxea priusquam recedant, et paululum vini, ne forte quidpiam de sacramento in ore remanserit, quod exspuendo facile emitti queat. Quae sane laudata consuetudo omnibus probatur, sumpsitque originem ex institutione B. Benedicti. Instituit namque vir ille sanctissimus ob eamdem causam, ut illi qui aliis fratribus debent in prandio post communionem minis rare, aliquid prius comederent. Atque hoc quidem prandium mixtum appellari solet. » Similis institutio vigebat olim in Suessionensi S. Gervasii cathedrali ecclesia, in cujus antiquo rituali tempore Nivelonis episcopi manu exarato, ad diem sacrum Paschae praescriptum legitur, ut « paretur mensa quaedam a custodibus ad cornu altaris quod respicit ad aquilonem, et cooperiatur mappa mundissima, quae vestiatur vasis de auro et argento, in nonnullis autem vasorum vinum infundatur super mappam, praeterea plures oblatae ponantur, ad quam mensam, inquit paulo post, debent omnes qui communicaverint venire ut de oblatis et vino respurgat", + "candidate_score": 0.664538, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_111_113", + "bdc_text": "florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret . Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2028", + "psc_text": "Hanc porro lectionem ad mensam adeo necessariam existimavit S. P. Benedictus, ut ad omnes omnino mensas eam frequentari voluerit; ut indicat absoluta et indeterminata ejus locutio mensis edentium fratrum lectio deesse non debet. Hinc synodus Aquisgranensis (Can. 28): « Servitores non ad unam mensam, sed in propriis locis post refectionem fratrum reficiantur, quibus eadem lectio quae fratribus recitata est, recitetur. » Cujus statuti praxim videre est apud Cluniacenses, quibus « tempore refectionis nunquam deerat lectio utrisque mensis, » ut loquitur Joannes Monachus in Vita S. Odonis, lib. I, num. 30: unde et Udalricus agens de lectore hebdomadario (Lib. II, cap. 34), « librum, inquit, in quo legendum est, in refectorium portat et reportat qui legit ad servitores. » Idem habent Divionenses S. Benigni Consuetudines mss., cap. 37. Idem etiam ex recentioribus Congregationibus institutum amplexi sunt Cassinenses, ubi major est congregatio, Coelestini, Olivetani, et Fulienses, ut in eorum Declarationibus sive Constitutionibus", + "candidate_score": 0.664536, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1077", + "psc_text": "stare; itemque egressus cella tempus noctis inspicere; deinde lucernis aut emungendis, aut reficiendis assistere; tum etiam scholas canentiam revisere; interdum retibus texendis quod noctis superesset expendere. » Cistercienses etiam constat post nocturnas vigilias lectos non repetiisse ex libro Usuum Cist. c. 74, quo statuitur, ut « post vigilias vel post officium defunctorum, si dicendum fuerit, accenso lumine a servitore ecclesiae ante armarium et in capitulo, sedeant fratres in ipso capitulo, et legant qui voluerint, nec sedeant in angulis nisi legentes. qui taliter habeant caputia in capitibus, ut possit agnosci si dormiant, an non. » Et haec quidem hieme; nam aestate in claustro sese recipiebant, ex cap. 84; unde S. Bernardus singularem monachum describens (De Grad. humil.), aliis in claustro quiescentibus, inquit, solus remanet in oratorio: ubi quod dicit quiescentibus non de corporea, sed de spiritali quiete intelligendum est, ut patet ex Aelredo abbate hom. de duobus discipulis euntibus in Emmaus,", + "candidate_score": 0.664128, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_102_104", + "bdc_text": "Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3040", + "psc_text": "addit: « Vel dicas quod unum sunt. » Hi vero qui in eadem civitate vel oppido in quo situm est monasterium, residentes, ultro convivium emendicant, aut ab abbate invitantur, non hospites, sed convivae potius dicendi sunt, ut notat Menardus. Is acute observat non hic cellae, aut camerae, aut palatii abbatis, in quo seorsum a sua congregatione cum hospitibus et peregrinis reficiat, sed solius mensae fieri mentionem: ex quo infert abbati reficiendum esse cum hospitibus et peregrinis in conventu fratrum. Quae quidem sententia non uni singularis est Menardo: nam multis jam ante saeculis sub lite res erat, ut patet ex Smaragdo, Hildemaro infra citando, et Bernardo Cassinensi. Smaragdus enim in haec cap. 53 verba, Coquina abbatis et hospitum super se sit, scribens, ita habet: « Aestimatur 726 a multis, quia sicut coquina alia quam fratrum, et in alio erat constituta loco, ita et mensa abbatis non tunc in communi refectorio erat", + "candidate_score": 0.663919, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_102_104", + "bdc_text": "Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2055", + "psc_text": "(Cap. 41): « Si quis negligenter sonitum fecerit, aut aliud quid excesserit in refectorio, mox a priore veniam petat. » Istud tamen ad mensam silentium ita observabant veteres, ut ex Cassiano licitum esset decano loqui; ex Regula secunda et tertia SS. Patrum, cap. 7, atque S. Macarii, cap. 18, ei qui praeest; ex Regula S. Benedicti, priori pro aedificatione; ex Poenitentiali S. Columbani, omnibus pro necessitate alterius fratris. Sed in Regula Cujusdam ad virgines ista leguntur (Cap. 9): « Ad mensam vero nulla penitus praeter abbatissam, vel cui abbatissa praeceperit pro communi necessitate sororum, loqui praesumat . . . Portaria vero, quae pro necessariis causis alloquium expetierit abbatissae, loqui permittatur; quia forsitan talis supervenerit necessitas, quae moram habere non debeat . . . Festis vero Domini diebus, id est Nativitate Domini, vel Paschae solemnitate, ac Theophania, vel Pentecoste, vel si qua sunt alia Domini vel sanctorum martyrum praecipua sacra celebranda,", + "candidate_score": 0.663897, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_102_104", + "bdc_text": "Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3553", + "psc_text": "ad eum respiciunt omnes; et si tale quid praecipuum acturi sunt, nequaquam agunt absque consilio ejus et nutu. In choro sinistro stat supremus, et in refectorio ad supremam mensam, quae est ad dextram D. abbatis, et si ille non aderit, sedet in ejus sede, etc. » : quae fere iisdem verbis exstant in mss. S. Benigni Divionensis Consuetudinibus, c. 2. Vide, si lube, Lanfranci Statuta, cap. 3; lib. Usuum Cisterc., cap. 111, et Caeremoniale Bursfeldensium, dist. 2, c. 2, ubi prioris officium fuse describitur. Hic tantum adnotare sufficiat, praecipuum praepositi officium fuisse exteriora monasterii negotia procurare, ut patet tum ex citatis Regulis S. Isidori et S. Fructuosi, atque ex Udalrico, tum ex Fausto in Vita S. Mauri (Saec. I Ben.), in cujus n. 15 ita habet: « B. Maurus, qui, imperio Patris nostri, in monasterio tunc praepositi, ac totius coenobii procuratoris, post ipsum fungebatur officio; » tum denique ex his", + "candidate_score": 0.663775, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2576", + "psc_text": "Udalrici lib. II, cap. 24. Aut certe qui voluerit legere, sibi sic legat, ut alium non inquietet. ] De hac lectione habemus concilii Aquisgranensis canonem (Can. 38), « ut quando fratres post sextam dormiunt, si quis eorum voluerit legere, in ecclesia aut in lecto suo legat. » Huic canoni concinunt Consuetudines S. Benedicti abbatis Anianensis (Tom. IV Analect.): « Post cibum autem citius redeunt ad stratus suos, maxime juvenes vel negligentes, quorum mores notantur. Si qui sunt de quibus bene praesumitur, et volunt, liceat illis aliquantulum, sed tamen breviter, vacare orationi in ecclesia: in claustro autem vel prohibito loco nullus inveniatur, ne forte, quod absit, aliquis fabulis vacet vel otio. » Divionenses S. Benigni ne quidem brevem in ecclesia consessum indulgent; sed « nemo, inquiunt (Cap. 43), unquam de dormitorio, postquam ad meridianam vel ad completorium introierit, debet exire, nisi forte hi qui necessarii sunt propter hospites foris, sicut est", + "candidate_score": 0.663758, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_102_104", + "bdc_text": "Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3047", + "psc_text": "Ipse tamen ea cibi potusque mensura contentus sit, quam reliqui fratres accipiunt. Si vero propter hospitem voluerit ad solitam mensuram fratribus sibique augere aliquid, in sua maneat potestate. » Quod statutum confirmat Caroli Calvi praeceptum pro partitione praediorum S. Germani a Pratis, in quo assignat vineas in fratrum et hospitum usus in refectorio edentium. Deinde S. Benedictus, Regulae cap. 38 agens de lectore mensae, statuit ut non praesumat ibi quisquam de ipsa lectione aut aliunde quidquam requirere, ne detur occasio maligno, nisi forte prior voluerit pro aedificatione aliquid breviter dicere; ubi prior pro abbate usurpatur. Verum si abbas nunquam reficiat in conventu fratrum (debet enim reficere cum hospitibus, qui nunquam desunt monasterio, et si defuerint in ejus manet potestate quos vult de fratribus vocare, qui cum ipso reficiant), frustra permittitur ei in refectorio de lectione aliquid dicere, ut pote qui nunquam ibi cum fratribus manducaturus sit. Ut vim hujus argumenti", + "candidate_score": 0.663667, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3048", + "psc_text": "in conventu fratrum (debet enim reficere cum hospitibus, qui nunquam desunt monasterio, et si defuerint in ejus manet potestate quos vult de fratribus vocare, qui cum ipso reficiant), frustra permittitur ei in refectorio de lectione aliquid dicere, ut pote qui nunquam ibi cum fratribus manducaturus sit. Ut vim hujus argumenti eludat Haeftenus, respondet nomine prioris hic intelligi quemcunque superiorem, sive abbas sit, sive prior, sive subprior, qui conventuali mensae praesideat. Sed prioris nomen in omnibus Regulae locis, ubi singulariter et absolute, non respective ponitur, abbatem significare merito contendit Menardus noster (Menard. in Conc. Regul., cap. 47, § 1), et ipse Haeftenus (Haeft. lib. III, tract. 6, disq. 2) alibi fatetur prioris vocem in Regula pro abbate saepius usurpari, ut cap. 6, 7, 13, 40, 53: quidni etiam in isto de quo agitur loco? Certe antiquiores monachi ideo maxime nolebant abbatem a communi fratrum mensa abesse, ut posset eis post cibum", + "candidate_score": 0.663134, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_102_104", + "bdc_text": "Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3540", + "psc_text": "S. Regulae textum expendamus, isthaec aliunde repetere duximus operae pretium. Praepositus itaque, si vim nominis attendamus, idem significat quod praelatus; eoque nomine apud Romanos appellabatur regii satellitii praefectus, ut patet ex Theophilacto Simocatta (Lib. IV, c. 15): « Satellitii regii principem, quem praepositum appellare Romani solent, Martyropolim misit. » Apud Apostolum (Hebr.) episcopi et pastores: Mementote praepositorum vestrorum, qui vobis locuti sunt verbum Dei. Et: Obedite praepositis vestris, et subjacete eis. Apud monachos qui primus post abbatem erat, ut patet ex eorum passim regulis. Dicebantur etiam praepositi aliquot monasteriorum superiores, qui uni abbati subjiciebantur, uti observavit Menardus, quem, sicut et Haeftenum lib. III, tract. 6, disq. 1 et 2, consulere potes. Nunc vero licet remaneat in coenobiis praepositi munus et officium, nomen pene antiquatum est, cujus loco prioris voce uti solemus: qua etiam usus est Lanfrancus in Statutis, ubi dicit (Cap. 3), quod, « servata abbati in omnibus reverentia, prior,", + "candidate_score": 0.663064, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104_106", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament . Verköstigung und Unterbringung der Stipendiaten in Marburg , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3048", + "psc_text": "in conventu fratrum (debet enim reficere cum hospitibus, qui nunquam desunt monasterio, et si defuerint in ejus manet potestate quos vult de fratribus vocare, qui cum ipso reficiant), frustra permittitur ei in refectorio de lectione aliquid dicere, ut pote qui nunquam ibi cum fratribus manducaturus sit. Ut vim hujus argumenti eludat Haeftenus, respondet nomine prioris hic intelligi quemcunque superiorem, sive abbas sit, sive prior, sive subprior, qui conventuali mensae praesideat. Sed prioris nomen in omnibus Regulae locis, ubi singulariter et absolute, non respective ponitur, abbatem significare merito contendit Menardus noster (Menard. in Conc. Regul., cap. 47, § 1), et ipse Haeftenus (Haeft. lib. III, tract. 6, disq. 2) alibi fatetur prioris vocem in Regula pro abbate saepius usurpari, ut cap. 6, 7, 13, 40, 53: quidni etiam in isto de quo agitur loco? Certe antiquiores monachi ideo maxime nolebant abbatem a communi fratrum mensa abesse, ut posset eis post cibum", + "candidate_score": 0.662932, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2392", + "psc_text": "sed postquam surrexerint servitores, quoniam omnes ad illam lectionem debent ad completorium convenire. » Eamdem sequitur sententiam Joannes Craesbeeck, uti et Cassinenses, qui in antiquis Declarationibus hunc ad locum sic scribunt: « Intellige mox largo modo, quia plerumque differunt per horam, vel amplius, ne hujusmodi lectio ob recentem coenam sit taediosa. » Addit Haeftenus (Lib. IX, tract. 5, disq. 5): « Praeterea, ut lector, et minister mensae interea coenare, omniaque suis locis reponere possint. Denique, ut aliqua animi relaxatio concedatur religiosis, quibus grave forte foret ab una lectione, quam in coena ad mensam audiverunt, ad aliam statim accedere, adeoque utramque facile negligerent. » 571 Sed in contrariam abit sententiam Petrus Boherius, qui relatis supra citatis Bernardi Cassinensis verbis addit: « Sed ista expositio mihi non placet; nec servitorum exspectatio eam juvat, licet contrariam practicetur saltem apud nos. » Et certe si ex sequentibus sancti Benedicti verbis de ejus mente judicium", + "candidate_score": 0.662664, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1191", + "psc_text": "Quo perdicto, legat abbas lectionem de evangelio. ] 281 Idque cum planeta, orario, duobus candelabris, et thuribulo, ex Hildemaro, et Ruperto l. II in Regulam S. Benedicti, cap. 7, quem ritum retulimus in l. II de Antiquis monach. Rit., c. 1. Lectionem etiam S. Evangelii abbati, aut eo absente praepositis per vices committit Magister in Regulae cap. 46, qua de observatione laudatur Gervinus, abbas Centulensis, ab Hariulfo in Chron. l. IV, c. 26. Multis tamen jam abhinc saeculis usus invaluerat, ut non abbas, sed sacerdos hebdomadarius Evangelium legeret: cujus consuetudinis rationem reddit Smaragdus his verbis: « Dicit enim: Incipiat abbas hymnum, lectionemque Evangelii legat. Tamen non haec omnes debent valentque facere abbates: sunt enim qui aut impediente culpa non debent, aut impossibilitate nocente non valent. Igitur sunt abbates qui nec sacerdotis nec levitae funguntur ministerio, et ideo nec sacrosanctum legere possunt Evangelium; cantoris non gestant officium, et ideo non possunt", + "candidate_score": 0.66238, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_110_112", + "bdc_text": "unusquisque per annum 24Vor 24 gestrichenes 20 . florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1097", + "psc_text": "Vita, cap. 5, « observabat lectiones terminando, processionesque protrahendo, ut ad diem usque divinum opus procederet, ne quid post matutinas ad lectum revertentibus invida hostis fraus subriperet, quod castitatis flosculos suaveolentes adureret, et ita solemne gaudium foedando a sacra communione absterreret. » His omnibus accedit 258 Joannis monachi egregium testimonium in Vita S. Odonis lib. I, n. 10: « Ecce enim sunt evoluti haud plusquam sex anni, dum ante ejus corpus (nempe S. Martini) vigiliarum excubias diversus ordo ecclesiae celebraret; contigit ut ipse ibidem interesset. Verum quia ejusdem officii antiphonae, uti omnibus patet, breves sunt, et ejus temporis longiores noctes, volentes officium ad lucem usque protendere, unamquamque antiphonam per singulos psalmorum versus repetendo canebant, » etc. Haec omnia confirmant antiquae Consuetudines Germaniae mss. in quibus n. 24 decernitur ut in coena Domini, « nocturni ita temperentur, ut in tenebris compleantur: » ex quo colligas alio tempore non completos in tenebris,", + "candidate_score": 0.662359, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2845", + "psc_text": "Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa ejus discretione. Qua finita assurgunt omnes in abbatis et fratrum oscula. Deinde abbas: Benedicti vos a Domino. Et fratres: Qui fecit coelum et terram. » Et ita forte capiendus est locus ex Vita S. Alcadri abbatis Gemmeticensis, num. 11 (Saec. II Ben.). « Susceptis monachis ad domum auditorii eos perduxit. » Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho", + "candidate_score": 0.662299, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_102_104", + "bdc_text": "Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1420", + "psc_text": "praepositus, ut habet S. Augustinus (Lib. I de Mor. Eccl. c. 31), et maxime junioribus, uti colligitur ex hoc Cassiani loco: « Alii traditur seniori, qui decem junioribus praeest; quos sibi creditos ab abbate instituit pariter et gubernat secundum illud quod ordinatum in Exodo legimus per Moysen. » Et hac forte ratione Guido Juvenalis in Gallica versione Regulae S. Benedicti hujus capitis titulum ita reddidit: Des maistres des novices ou des maistres des moeurs. Idem etiam vocabulum translatum est ad judicia; nam decanus est judex, ut ostendit Menardus ex l. II Leg. Visigoth., tit. I, l. 26. Decani quoque in Ecclesia dicebantur qui sepeliebant defunctorum corpora, ut probat idem Menardus ex Justiniani novell. 43 et 59. Inter canonicorum dignitates etiam celebre est nomen decani, qui totius est capituli caput. Apud Cluniacenses etiam decani dicebantur majoris prioris suffraganei in temporalibus, qui erant villarum provisores, de quibus Udalricus l. III, c. 5.", + "candidate_score": 0.662129, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2396", + "psc_text": "Nicolaus de Fractura: « De homiliis sanctorum Patrum, et aliis moralibus, et de lib. Dialog. B. Gregorii, de vitis Patrum, et aliis similibus. » Ita sanctus Benedictus abbas Anianensis unum « ex sanctorum doctorum homiliis, quae in exhortationem monachorum sunt prolatae conjunxit librum; eumque omni tempore in vespertinis collectis legere jussit. » In codice vero Conchensis monasterii ad calcem ms. Regulae sancti Benedicti haec leguntur: « li sunt qui leguntur ad collationem: Ephrem, Pastoralis, liber de Aedificatione claustri, Vita Patrum, Dialogus Gregorii, Diadema Monachorum. » Non autem Eptaticum aut Regum. ] « Heptateucus, inquit sanctus Augustinus (Lib. II de Doct. Christ. cap. 8), continet quinque libros Mosis, librum Josue, et Judicum: nam quod spectat ad librum Ruth, magis ad Regnorum principia videtur pertinere. » Per hoc autem quod dicit Eptaticum aut Regum, infit Hildemarus, 572 significat illos libros qui similes sunt illis, id est qui sub allegoricis figuris conscripti sunt.", + "candidate_score": 0.662081, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_111_113", + "bdc_text": "florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret . Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.661843, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2399", + "psc_text": "nullus debet loqui, nisi aut lector qui legit, aut abbas qui exponit, aut certe talis cui jusserit tradere lectionem. » Quae consuetudo originem ducit ex Institutis sancti Pachomii. Nam, ut legimus in ejus Vita (Num. 79, apud Boll., 14 Maii; vide num. 56), « consuetudo illis erat jam inde ab initio, circa vesperam, manuali opere ac coena peractis, in unum simul considere ad scrutandas Scripturas, ab omni alia sollicitudine tunc liberi, praeterquam ab ea quae salutem eorum concernebat. » Quidquid sit, saltem tandiu durare debebat quoad lector, servitores, aliique qui primam ad mensam coenare haud potuerant, variisque officis occupati, occurrere possent; omnes enim interesse completorio voluit sanctus Pater; unde et subjungit: Omnibus in unum concurrentibus per hanc moram lectionis, si qui forte in assignato sibi commisso fuerit occupatus, occurrat. ] Ex hoc loco patet nullum ex sancti Benedicti mente a completorio eximendum esse; ideo enim hanc praemitti voluit lectionem, ut", + "candidate_score": 0.661828, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_112_114", + "bdc_text": "Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret . Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1454", + "psc_text": "disposui; quia in lectis suis gravi nuditate in hujus hiemis vehementissimo frigore laborant. » Et alibi ad Joannem abbatem de monte Sina scribens (Lib. XII, ep. 16): « Cognovimus lectos vel lectisternia in Gerontocomio, quod illic ab Isauro constructum est, deesse; propterea misimus laenas 15, rachanas 30, lectos 15. » Atque ita Joannes de Precis, abbas S. Germani a Pratis, hunc Regulae locum Gallice reddidit: Et doivent prendre tels draps, et telles couvertures comme l' abbé établira. Utraque expositio proba est et probanda; sed rejicienda videtur utraque Hildemari interpretatio, Smaragdi, Bernardi Cassinensis, Nicolai, et cardinalis Turrecrematae: nam S. Benedictus nec domum in qua multi sternuntur lecti singulis monachis concedit; nec singulis singulas domos, in qua unus lectus sternant indulget; sed omnes uno vult dormire in dormitorio. Pro modo conversationis. ] Obscura locutio, quam diversimode reddunt commentatores. Hildemarus pro modo conversationis intelligit: Secundum qualitatem vitae uniuscujusque; quod clarius exponit Bernardus Cassinensis:", + "candidate_score": 0.661733, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2061", + "psc_text": "prior. ] Prioris nomine Boherius intelligit eum qui mensis fratrum praeest, aut cui commiserit abbas; Menardus vero abbatem. Voluerit pro aedificatione aliquid breviter dicere. ] 1º Aut interrogando aliquem de ipsa lectione, sicuti praescribit Regula Magistri his verbis (Cap. 24): « Tempore ipso refectionis cum legitur Regula, ut solliciti universorum fratrum excitentur auditus; de singulis mensis quos voluerit fratres quid lectum est abbas interroget; ut cum unusquisque frater recitaverit quod audivit, agnoscatur plus lectioni illa hora intendisse quam ventri. » 2º Aut difficilem aliquem lectionis locum exponendo, uti habet eadem Regula: « Legat disposite 493 non urgendo, ut apertius occupati ea auditores agnoscant, quae vos factis oportet adimplere; et ut si qua sunt ambigua aut obscura, et apertius ea non intelligant fratres, aut interrogatus a fratribus, aut ultro aliqua abbas exponat. » Id quod in nonnullis Franciae monasteriis suo tempore observatum fuisse testatur Boherius his verbis: « Ubi vero sunt", + "candidate_score": 0.661619, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2845", + "psc_text": "Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa ejus discretione. Qua finita assurgunt omnes in abbatis et fratrum oscula. Deinde abbas: Benedicti vos a Domino. Et fratres: Qui fecit coelum et terram. » Et ita forte capiendus est locus ex Vita S. Alcadri abbatis Gemmeticensis, num. 11 (Saec. II Ben.). « Susceptis monachis ad domum auditorii eos perduxit. » Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho", + "candidate_score": 0.661597, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1099", + "psc_text": "vel sonitum horologii: » quare enim lectio duodecima prolongaretur non video, nisi quia nondum solita matutinorum hora advenisset. Nec refert quod S. P. Benedictus Dominicis festisque diebus temporius ad vigilias surgere praecipiat, et prolixissimae sint hiemis noctes. Nam primo istud de maturius surgendo praeceptum, solas ex Hildemaro respicit aestatis noctes; hieme enim citius solito non esse surgendum asserit; sed « ita considerandum est, inquit (In cap. 11), in hiemali tempore, ut ita surgant juxta numerositatem fratrum, et prolixitatem lectionum, ut incipiente luce agantur matutini. » Et Bernardus Cassinensis (In cap. 11): « Hoc tamen quod dicit, dominicis diebus citius esse surgendum, attinet proprie ad tempus aestivum, in quo si ita tarde surgeretur, sicut quando grandes sunt noctes, esset negligentia magna, nec inciperentur matutinae laudes incipiente luce, quia in lectionibus secundae vigiliae appareret aurora: tempore vero hiemali satis sufficit octava surgere hora, quia tunc 12 lectiones, cum 12 responsoriis, cum psalmodia", + "candidate_score": 0.661553, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1145", + "psc_text": "consonum est intentioni S. Benedicti, ut dicit Bernardus Cassinensis. De non sedendo ad opus Dei integrum edidit Petrus Damiani opusculum 39; quod, si lubet, consule. Legantur vicissim a fratribus in codice super analogium tres lectiones. ] Cum S. P. Benedictus lectiones in codice legi praecipiat, recte ex hoc loco Haeftenus infert psalmos sine libro memoriter ex mente S. legislatoris esse cantandos: optime enim distinxit inter duos hosce loquendi modos; legantur, et dicantur. Priori utitur S. Pater cum de psalmis, posteriori cum de lectionibus agit. Et sane id evincit antiqua veterum monachorum consuetudo, psalterium aliosque sacrae paginae libros memoriae commendandi: « Volens renuntiare saeculo, inquit S. Pachomius (In Regul. art. 26) ,. . .manebit paucis diebus foris ante januam, et docebitur orationem dominicam, et psalmos quantos potuerit discere. » Et alibi (Art. 80): « Omnino nullus erit in monasterio qui non discat litteras, et de Scripturis aliquid teneat, quod minimum est,", + "candidate_score": 0.661501, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104_106", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament . Verköstigung und Unterbringung der Stipendiaten in Marburg , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3540", + "psc_text": "S. Regulae textum expendamus, isthaec aliunde repetere duximus operae pretium. Praepositus itaque, si vim nominis attendamus, idem significat quod praelatus; eoque nomine apud Romanos appellabatur regii satellitii praefectus, ut patet ex Theophilacto Simocatta (Lib. IV, c. 15): « Satellitii regii principem, quem praepositum appellare Romani solent, Martyropolim misit. » Apud Apostolum (Hebr.) episcopi et pastores: Mementote praepositorum vestrorum, qui vobis locuti sunt verbum Dei. Et: Obedite praepositis vestris, et subjacete eis. Apud monachos qui primus post abbatem erat, ut patet ex eorum passim regulis. Dicebantur etiam praepositi aliquot monasteriorum superiores, qui uni abbati subjiciebantur, uti observavit Menardus, quem, sicut et Haeftenum lib. III, tract. 6, disq. 1 et 2, consulere potes. Nunc vero licet remaneat in coenobiis praepositi munus et officium, nomen pene antiquatum est, cujus loco prioris voce uti solemus: qua etiam usus est Lanfrancus in Statutis, ubi dicit (Cap. 3), quod, « servata abbati in omnibus reverentia, prior,", + "candidate_score": 0.661404, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103_105", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3037", + "psc_text": "sublata interpunctione, hanc vocem cum sequenti conjungens hoc modo: mappulas tabulae; hoc est, inquit, mappulas mensae. Sed neque hic tabulae pro mensa sumuntur, neque mappulae pro linteo quod mensae sternitur; utquid enim monacho singulari hujusmodi supellex? Certe versiones Gallicae communiter mappulas interpretantur des mouchoirs. Horum de mensura ita scribit Hildemarus: « Mensurae enim mappulae duo debent esse cubit; praeter ora in longitudinem, et unius pedis latitudo. » Tabulae sunt pugillares in quibus scribitur, vel scriptura imprimitur, et impressa deletur, ut loquitur Nicolaus de Fractura. Vide Haeftenum, lib. IX, tract. 2, disq. 5. Praeterr ea, quae hoc in capite danda singulis fratribus praescribit S. P. Benedictus, auctor est Hildemarus antiquae fuisse consuetudinis, unicuique ad faciem manusque extergendas, saponem, et ad calceos ungendos unctum in uno eodemque vasculo, quod servabant ad lectum, dandi; et vasculum quidem ab abbate, saponem a camerario aequaliter divisum in capitulo recepisse. CAPUT LVI. De mensa abbatis. 725", + "candidate_score": 0.661345, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2840", + "psc_text": "doctus et litteratus, ex concilio Aquisgranensi, decernente (Can. 63) « ut docti 679 fratres eligantur, qui cum supervenientibus loquantur. Legatur coram hospite lex divina ut aedificetur. ] Circa hanc lectionem plurima hic occurrunt observanda. Primo, nomine legis divinae non solum Decalogus, aut quinque Moysis libri intelliguntur, sed utrumque Vetus et Novum Testamentum, imo « omne verbum ex lege divina sumptum quod aedificat, » inquit Bernardus Cassinensis. Quid vero absolute legendum sit, vix aliqui definiunt. Olim in Cassinensi asceterio « coram hospitibus legebantur exhortationes quaedam excerptae ex libris divi Gregorii papae, » ut testatur Paulus Augustinus a Janua. Has exhortationes sive sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad", + "candidate_score": 0.661262, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104_106", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament . Verköstigung und Unterbringung der Stipendiaten in Marburg , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2902", + "psc_text": "nostros dictae sunt hostiae benedictae, quae singulis diebus ante communes cibos monachis non communicatis in refectorio praebebantur, de quibus vide lib. I de Antiquis monach. Ritibus, cap. 9. Eulogias etiam vocabant panes qui in ecclesia benedicuntur, olimque distribuebantur iis qui ob quoddam impedimentum diebus festis et dominicis non sumebant eucharistiam; idque, ut nonnulli arbitrati sunt, ex decreto Pii papae, quamvis epistola illa unde id deducunt sit supposititia; de quibus in concilio Nannetensi, can. 9, et in capitulis Hincmari Rhemensis episcopi, cap. 7, qui panes etiam fidelibus in signum communicationis in eadem fide mittebantur, unde in Laodiceno concilio, can. 32, statuitur « quod non oportet haereticorum eulogias accipere. » Sexto, eulogiae dictae sunt quaecunque res benedictae, quo sensu Fortunatus in Vita S. Germani Parisiensis episcopi, num. 11, liquorem benedictum eulogiam vocat, et in Vita S. Mederici panis benedictus eulogia appellatur. Septimo, eulogias etiam vocabant communem panem, quem in amoris et benevolentiae", + "candidate_score": 0.661221, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_110_112", + "bdc_text": "unusquisque per annum 24Vor 24 gestrichenes 20 . florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.661144, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_28_30", + "bdc_text": "Sique nos audiendo istos haud fuerimus negligentiores In der Vorlage neglentiores . , multum brevi proficere posseposse über der Zeile nachgetragen. nobis prorsus persuasum habemus . Lectiones has accipe praecipuas : D. m. Casparus RhodolphiKaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2846", + "psc_text": "» Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho in lib. Mir. S. Theoderici cap. 15, ubi refert Rodulfum abbatem suo in monasterio excepisse Robertum Flandrensem comitem, et reginam, eisque ad mensam adhibuisse lectionem ex Vita S. Theoderici: « Beatissimi Theoderici Vitam virtutibus illustrem coram eis a fratribus lectam et expositam, quasi saluberrimum animae ferculum illis apposuit, quod prae caeteris sumptibus et impensis uterque magni fecit. » Quinto, ubi ignotus advenisset monachus, lectioni tota simul congregatio aderat, ut manifestum est ex Capitulis monachorum ad Augiam directorum (Cap. 12): « Omnes hospites supervenientes cum lectione divina suscipiunt; incognitis tamen monachis ad lectionem omnis pariter concurrit congregatio, ut Christus in eis", + "candidate_score": 0.661143, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_111_113", + "bdc_text": "florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret . Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2540", + "psc_text": "ut intelligat horas noctis; possibilitatem, ut sanus sit, quatenus possit ministerium perficere; studium, ut non sit piger aut somnolentus. » Haec cura ad oeconomum in laura S. Sabae pertinebat, ut patet ex ejus Vita num. 59 (Saec. III Ben.), apud nostros vero ad sacristam, sive, ut alii loquuntur, ad oratorii custodem: cujus rei exemplum habemus in Vita S. Liobae cap. 5. Sed quicunque ille sit, is certe debet imprimis attendere ad istud Petri Damiani monitum (Opusc. 13, cap. 17): « Noverit significator horarum, quia nulli magis in monasterio est oblivio fugienda quam sibi. Si enim articulum suum cujuslibet synaxis hora vel praeventa, vel dilata non teneat, omnem procul dubio horarum succedentium ordinem turbat. Non ergo fabulis vacet, non longa cum aliquo colloquia misceat, non denique quid a saecularibus agatur inquirat; sed commissae sibi curae semper intentus, semper providus, semperque sollicitus, volubilis sphaerae necessitatem quiescere nescientem, siderum transitum et elabentis temporis", + "candidate_score": 0.660645, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_112_114", + "bdc_text": "Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret . Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.66062, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_111_113", + "bdc_text": "florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret . Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2026", + "psc_text": "et bibentibus, sic sibi vicissim ministrent fratres, ut nullus indigeat petere aliquid. Si quid tamen opus fuerit, sonitu cujuscunque signi potius petatur quam voce. Nec praesumat ibi aliquis de ipsa lectione, aut aliunde quidquam requirere, ne detur occasio: nisi forte prior voluerit pro aedificatione aliquid breviter dicere. Frater autem hebdomadarius accipiat mixtum priusquam incipiat legere, propter communionem sanctam, et ne forte grave sit ei jejunium sustinere. Postea autem cum coquinae hebdomadariis et servitoribus reficiat. Fratres autem, non per ordinem legant aut cantent, sed qui aedificent audientes. COMMENTARIUS. 485 Mensis fratrum edentium lectio deesse non debet. ] Cum in solo pane non tantum vivat homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei, merito S. Pater Benedictus de mensura ciborum ac potus dicturus, ante praemisit aliquid de lectione ad mensam, ut utriusque hominis, animalis et spiritalis refectioni provideret; prius tamen spiritalis utpote longe dignioris. Idem institutum apud alios etiam monachos", + "candidate_score": 0.660563, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_110_112", + "bdc_text": "unusquisque per annum 24Vor 24 gestrichenes 20 . florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1684", + "psc_text": "Regula Orientali quae decernit (Cap. 25), ut cellerarius « omnia utensilia, quae in monasterio sunt, id est vestem, vas, ferramentum, et quidquid usibus quotidianis necessarium est, custodiat, et unamquamque rem proferens cum fuerit necessarium, ab eo iterum ad reponendum cui utendo consignaverit recepturus. Ad victum vero fratrum proferat et tradat septimanariis, ad condiendos cibos det necessaria secundum quotidianae expensae consuetudinem, neque profuse, neque avare; ne vitio ipsius vel monasterii substantia gravetur, et fratres patiantur injuriam. Sed et necessitatem infirmorum fratrum ac laborem considerans, nihil aegrotantium desideriis neget ex his quae habuerit, quantum illis necesse fuerit: advenientibus diversis fratribus escas parabit. Haec erit cura custodis cellarii, recurrens semper ad seniorum consilium, et requirens de omnibus, et praecipue de his quae proprio intellectu non potuit adimplere. » Quae postrema verba hunc sanctae Regulae locum illustrant, ut scilicet in his quae dubia sunt, nec proprio potest adimplere intellectu, sive, ut loquitur Lanfrancus (Stat,", + "candidate_score": 0.660479, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1206", + "psc_text": "ab abbate S. Pater non exprimit, quare in congregatione montis Oliveti dicitur ab hebdomadario. Qui ordo vigiliarum omni tempore tam aestatis quam hiemis aequaliter in die Dominico teneatur. ] Quod dicit aequaliter, intelligi debet quoad numerum lectionum, psalmorum, responsoriorum, etc., non vero quoad quantitatem seu morositatem rerum dicendarum, ut exponunt Bernardus Cassinensis et Boherius; nam licet duodecim dici lectiones tam aestate quam hieme debeant, non tamen ita prolixae aestate atque hieme. Nisi forte, quod absit, tardius surgant, aliquid de lectionibus breviandum est, aut responsoriis. ] Idem fere decernitur in Regula S. Caesarii ad virgines apud Bollandum (Jan. 12): « Si vero evenerit ut tardius ad vigilias consurgant, singulas paginas, aut quantum visum fuerit abbatissae legant, in cujus potestate erit ut, quando signum fecerit, quae legit sine mora consurgat, ut canonicus missarum numerus possit impleri. » Quae totidem pene verbis etiam exstant in Regula S. Aureliani in ordine psallendi. Sed sicut", + "candidate_score": 0.660403, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3063", + "psc_text": "a Benedictina, in multis tamen potest spectari ut ejus interpretatio et commentarius (Cap. 84): « Ad mensam abbatis, infit, sedeant seniores, extranei supervenientes, vel vicibus fratres psalterati, quos voluerit abbas, 731 praeter praepositos, qui in decadis suis ideo ad suas mensas jubentur esse praesentes, ut causam Dei, id est taciturnitatis et gravitatis in susceptis suis custodiant. » Et ita forte intelligendus est locus ex Vita S. Filiberti abbatis, n. 3 (Saec. II Ben.): Jussus igitur sedere ad priorem mensam, etc. Quod si quis nolit S. Benedictum respexisse ad ampla illa refectoria, satis vero simile est seniores etiam ad mensas permiscuisse junioribus, ut super eos invigilarent; sicut in dormitorio noluit adolescentiores fratres juxta se lectos habere, sed permixtos cum senioribus dormire. Et certe decani, quos S. Benedictus, cap. 22, seniores appellat, ex antiqua monachorum disciplina suis decaniis assidebant ad mensam, ut supra diximus ad cap. 21. Ab hac vero disciplina S.", + "candidate_score": 0.660161, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1171", + "psc_text": "toto aestatis tempore nullum omnino trium lectionum festum habeant, ut scribit cardinalis Bona (De Divina Psalm. cap. 18, § 4). Haec lectio, quam pueri apud Cluniacenses legebant ex Udalrico l. III, c. 8, apud Carthusienses cantor hebdomadarius ex Nova Collect. Statut., part. I, c. 16, ex Regulae praescripto memoriter, hoc est ex corde, sine libro recitanda est; adeoque brevis esse debet, brevior tamen aut prolixior pro brevitate aut prolixitate noctium. « Si quem autem movet, inquit Theodemarus (Epist. ad Carolum Magn.), quare B. Benedictus in aestatis tempore quotidianis diebus ad nocturnale officium unam tantum de Veteri Testamento lectionem legi praeceperit, cognoscat necdum eo tempore in Romana Ecclesia, sicut nunc leguntur, sacras Scripturas legi morem fuisse; sed post aliquod tempus hoc institutum esse sive a papa Gregorio, sive, ut ab aliis affirmatur, ab Honorio. » Unicam hic quaestionem movet Hildemarus, et post eum Bernardus Cass., Boherius, et Turrecremata, cur nimirum S.", + "candidate_score": 0.659929, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_112_114", + "bdc_text": "Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret . Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2886", + "psc_text": "mattam vel nattam dicimus: in his autem solis antiqui monachi dormire solebant, et his solis lectulos suos sternebant. » Eodem modo loquitur Petrus Diaconus, sed Bernardus Cassinensis et Boherius lectos stratos intelligunt lectos « ordinatos cum suis stramentis, id est omnibus ad quiescendum necessariis praeparatos. » Similiter Richardus de S. Angelo lectos ordinatos quos etiam molles vult esse S. Fructuosus, c. 10. Vide Regulam Magistri, cap. 79. Et domus Dei a sapientibus sapienter administretur. ] S. Pachomius « sollicitudinem totius dispensationis erga fratres et peregrinos eisdem commisit, qui se in ordine sequebantur, » ut legimus in ejus Vita, cap. 25 (Apud Rosweid, lib. I de Vit. Patr.). Hospitibus autem, cui non praecipitur, nullatenus societur neque colloquatur. ] Haec fuit communis veterum monachorum praxis, quam videre est in omnibus pene antiquis Regulis, Regula SS. Serapionis, Macarii, Paphnutii, et alterius Macarii (Cap. 8): « Nec licebit aliqua fratri eum superveniente sermocinari, non", + "candidate_score": 0.659902, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2848", + "psc_text": "humanitas illi exhibenda est, cur non et lectio ei legenda est, quod melius est? Unde ista potest esse discretio? si enim frequenter venerit ipse hospes ad monasterium, ita ut post quindecim aut viginti dies venerit, quoties venerit, toties ei lectio legenda sit, et omnis humanitas praebenda. » Denique singulare haudquaquam exstitit S. Benedicto lectionem adhibere hospitibus; nam in Regula abbatis Isaiae haec lego (Cap. 33): « Hilariter occurre extero, et saluta illum, ne discessus vester ab invicem sit cum detrimento; et cave ne cum advenerit ad te interroges illum inutilia 681 tibi; sed postula ab illo ut oret, et cum sederit, dic illi: Quomodo vales, frater mi? et exhibe illi librum aliquem ad legendum. » Et post haec omnis ei exhibeatur humanitas. ] Omnis humanitas Smaragdo « dicitur omnis miserantis affectus, et obsequium plenum et perfectum amoris, quod hospitibus exhiberi oportet in cibi, et potus, et omnium illis competentium administrationem.", + "candidate_score": 0.659741, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_110_112", + "bdc_text": "unusquisque per annum 24Vor 24 gestrichenes 20 . florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3519", + "psc_text": "praecipue in Urbico abbate redarguit S. Gregorius papa (Lib. IX, epist. 42): « Vehementer ingemisco, inquit, quia aliter esse monasterium vestrum, quam putabam, invenio: quod ex nulla re alia evenire valuit, nisi quia tua dilectio in regimine suo inordinata est, nec cum gravitate aliquid valet disponere, sed modo studet precantibus leniter blandiri, modo inordinate extra modum nimie irasci. » Porro licet S. legislator ad utrumque respexerit, et nimiam severitatem cum indiscreta remissione ex aequo damnaverit, primam tamen praesertim intendisse sequentia verba demonstrant Nedum nimis cupit eradere aeruginem, frangatur vas. ] Alia similitudine utitur S. Gregorius Bononi abbati Lerinensi ita scribens (Lib. IX, epist. 8): « Sic enim vulnus debes abscindere, ut non possis ulcerare quod sanum est, ne si plus quam res exigit ferrum impresseris, noceas cui prodesse festinas. » Vide S. Dorothei doctrinam 6. Suamque fragilitatem semper suspectus sit. ] Egregie in hanc rem S. Gregorius papa (Lib. XXIII", + "candidate_score": 0.659713, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.659711, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_111_113", + "bdc_text": "florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret . Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2035", + "psc_text": "etiam arridet; quamvis sollicitos maxime in praevidendis lectionibus velim lectores, certumque ad id muneris olim tempus illis assignatum legamus (Cap. 37): « Ad matutinalem, et ad majorem missam, inquiunt Divionenses S. Benigni Consuet mss., accipiens librum in quo legendum est, et 487 secedens in minorem chorum, praevidet lectionem. Quod si juvenis est adhuc in custodia positus, tunc non secedit; sed quantum praevidet, praevidet in majori choro. » Aliquid hujusmodi habet Udalricus lib. II, cap. 34. Et ms. Rituale Affligeniensis monasterii (Apud Haef. lib. X, tract. 2, disq. 2): « De hebdomadario lectore hoc sciendum, et quod infra ambas missas matutinalem scilicet et majorem, lectionem suam praevideat, et affirmat sedens in posteriori loco ubi videri valeat a conventu: et siquidem junior est, aut minus in legendo exercitatus, advocetur aliquis seniorum qui lectionem ejus auscultet, et accentuare doceat secundum usum monasterii observatum. » Id olim in Corbeiensi monasterio praestabat in sacristia, ut", + "candidate_score": 0.659644, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103_105", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger . Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1845", + "psc_text": "in primo Paschae, nec non in festivitate peculiaris Patroni sancti, ac beatissimi venerandi semper martyris Ferreoli, aut certe quidem ad quorum nomina sanctorum idem locus consecratus fuerit, coquinam cibos congregationi paraturus introeat, ibique suscepto junioris ministerio, serviendo mensis humilitatis formam ministret in ferculis, sanctae huic abjectioni se libenter inclinans, quae majorem illum producit caeteris, dum reddit aequalem. » Et Regula Magistri (Cap. 23): Quotiesque hebdomadarii in servitio mensarum negligenter mensis deserviunt, alia die hora refectionis levet se abbas, et cum uno de praepositis aut duobus, si grandis fuerit congregatio, ipsi facient servitium ad omnes mensas, ut doceat eos quomodo faciant. » Nostros vero quod spectat S. Salaberga, Laudunensis abbatissa (In ejus Vit. n. 24, saec. II Bened.) « coquinam, vel reliquas causas [ Forte curas], quae monasticis rebus peragi solent, vicissim suis hebdomadibus ministrabat. » S. Benedictus, abbas Anianensis teste Ardone ejus discipulo, in ejus Vita, num. 14, « laborantibus", + "candidate_score": 0.659594, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1299", + "psc_text": "apud Tertull., l. III cont. Marc., proba pro probatione: apud Cyprianum, remissa pro remissione. Ex illis sex missae significationibus controversia hic tantum esse potest de duabus postremis. Nam: 1º certum est hic missam non sumi pro sacrificio eucharistico, ut voluit aliquando vir quidam doctus, quem merito refellit Menardus hunc in locum; neque enim, saltem ex consuetudine, missa post completorium dicebatur. 2º Certum est etiam non sumi pro festo, nam dies festi neque quotidie, neque ad horas singulas eveniunt. 3º Neque pro integra hora canonica, alioquin peracto divino officio, S. Benedictus jam celebratum iterum celebrari praeciperet. 4º Neque pro lectione, nam cap. 48, post primam et post nonam non lectioni, sed operi manuum vacandum esse instituit. 309 Tota ergo difficultas versatur circa duas postremas missae acceptiones, an scilicet orationes dicendas S. Benedictus his verbis praeceperit, an absolutionem seu dimissionem faciendam; utraque enim sententia suos assertores habuit, ut discimus ex Hildemaro: «", + "candidate_score": 0.659433, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104_106", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein; s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament . Verköstigung und Unterbringung der Stipendiaten in Marburg , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2874", + "psc_text": "ejectus de officio suo, alius fiat eleemosynarius, qui negotia pauperum juxta formam praetaxatam melius voluerit procurare. Hanc namque consuetudinem cum aliquandiu tenuissemus, de aliis monasteriis comprofessi nostri ad nos accedentes, multum aedificati cum ad sua rediissent, eumdem modum etiam apud suos introducebant. » Antequam hinc discedamus, quaeret fortassis aliquis quonam potissimum tempore veteres monachi pedes hospitibus abluerint? hoc enim S. Benedictus tacuit. Regula S. Pachomii statim post ipsorum hospitum adventum, etiam antequam ducantur ad hospitium, id fieri velle videtur (Art. 28). In Regula vero S. Fructuosi lego (Cap. 10): « Hospitibus vel peregrinis fratribus cum summa reverentia charitatis et ministrationis obsequia sunt praebenda, et ad vesperum lavandi pedes; et si ex itinere sunt confecti, oleo perungendi. » Ita S. Barnardus abbas Ambroniacensis et postea Viennensis episcopus (Saec. IV Ben.) « receptorum hospitio peregrinorum omnium vespere pedes abluebat, » ut legitur in ejus Vita, num. 5. 687 « Sed et ipse", + "candidate_score": 0.659426, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2838", + "psc_text": "S. Benedictus Anianensis, teste Ardone in ejus Vita, num. 52 (Saec. IV Ben.). Volebat ut nocte « ecclesiae ostiis patefactis hospitibus pateret ingressus: » hinc et in antiqua monasterii S. Galli delineatione contra basilicam describitur susceptio supervenientium fratrum, cum eorum dormitorio. Ita denique Ingelramnus abbas Centulensis (Saec. II Ben.), in Corbeiensi monasterio hospes, interfuisse matutinis legitur in lib. I Mir. S. Adalardi, cap. 2, et Urbanus papa II ad Cavense coenobium accedens (Ms. Chron. Cavens. monast., apud Bolland., 4 Martii): « Aedes ingressus pontifex sacratissimae eucharistiae primum reddito cultu, ad specum se contulit . . . . et nocte ipsa cum eisdem fratribus matutinam laudem solemniter persolventibus devotus interfuit. » Haec obiter dicta sint, non quasi absolute velim hunc esse S. Benedicti sensum, sed ad demonstrandum antiquam consuetudinem, qua ipsi etiam hospites nocte divinis intererant officiis. Et postea sedeat cum eis prior, aut cui jusserit ipse. ] Quia prior, id", + "candidate_score": 0.659321, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_790", + "psc_text": "« Silentium, inquit Lib. II Histor. Occid. cap. 14, per totam fere diem observantes, mutuis collocutionibus et collationibus unam sibi horam reservant, invicem consolantes, et invicem instruentes. » Quod ita explicat Julianus Varnier De Ant. Praxi Regul. S. B., cap. 16, non quasi singulis diebus unam horam ad mutuam collocutionem reservarent; sed quod, cum abbas fratribus loquendi licentiam indulgeret, integram in id exercitii horam impenderent. Et de hac hora intelligendus S. Bernardus, ubi superbum monachum describens, haec habet In Tract. de Grad. humil., c. 14: « Cum autem pulsato signo necesse est interrumpi colloquium, horam longam breve queritur intervallum. » His in colloquiis, ut id obiter observem, aliquando sermo agebatur de litteris: Si de litteris sermo exoritur, inquit S. Bernardus, vetera proferuntur et nova; volant sententiae, verba resonant ampullosa; aliquando de religione: Quod si de religione agitur, statim visiones et somnia proferuntur, deinde laudat jejunia, etc.; aliquando de rebus jocosis:", + "candidate_score": 0.659124, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_110_112", + "bdc_text": "unusquisque per annum 24Vor 24 gestrichenes 20 . florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.659112, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2371", + "psc_text": "ut Quadragesima hoc loco sumatur pro jejunio quadragesimali. » Ad nonam semper reficiant fratres. ] Hac nimirum hora qua veteres Romani ad cibum capiendum vocabantur, uti discimus ex Regula Magistri, quae propterea ait (Cap. 28): « Erubescamus nos, qui sumus spiritales, fugere hora nona jejunium, cum vetusta consuetudo antiquitus cognoscitur prandia ignorasse, sed semper vesperam, hoc est coenam suis refectionibus ordinavit. In tantum et annona quae erogabatur aut laborantibus, aut militibus, ideo annona usque hodie dicitur, quia ad horam nonam diei erogabatur, quando et sumebatur, et ideo usque hodie annona nomen remansit. » Consentit sanctus Isidorus docens (Lib. XX Orig., c. 2) annonae vocabulum tractum esse a tempore quo Romani veteres ad cibos vocabantur. Nullum ab idibus Septembris ad Pascha diem a jejunio eximit S. P. Benedictus. Ex communi tamen Ecclesiae consuetudine ac lege, cui, repugnantibus licet summis abstinentiae votis, ultro parebant etiam monachi, dominica propter reverentiam Resurrectionis Domini solvendum", + "candidate_score": 0.659044, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_112_114", + "bdc_text": "Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret . Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.659021, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_96_98", + "bdc_text": "s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1077", + "psc_text": "stare; itemque egressus cella tempus noctis inspicere; deinde lucernis aut emungendis, aut reficiendis assistere; tum etiam scholas canentiam revisere; interdum retibus texendis quod noctis superesset expendere. » Cistercienses etiam constat post nocturnas vigilias lectos non repetiisse ex libro Usuum Cist. c. 74, quo statuitur, ut « post vigilias vel post officium defunctorum, si dicendum fuerit, accenso lumine a servitore ecclesiae ante armarium et in capitulo, sedeant fratres in ipso capitulo, et legant qui voluerint, nec sedeant in angulis nisi legentes. qui taliter habeant caputia in capitibus, ut possit agnosci si dormiant, an non. » Et haec quidem hieme; nam aestate in claustro sese recipiebant, ex cap. 84; unde S. Bernardus singularem monachum describens (De Grad. humil.), aliis in claustro quiescentibus, inquit, solus remanet in oratorio: ubi quod dicit quiescentibus non de corporea, sed de spiritali quiete intelligendum est, ut patet ex Aelredo abbate hom. de duobus discipulis euntibus in Emmaus,", + "candidate_score": 0.6589, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_122_124", + "bdc_text": "Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen. minister ordiatur sermonem . Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3652", + "psc_text": "Dirigendi fratres in viam, omnium fratrum, vel abbatis orationi se commendent: et semper ad orationem ultimam operis Dei, commemoratio omnium absentium fiat. Revertentes autem de via fratres in ipso die quo redeunt, per omnes canonicas horas, dum expletur opus Dei, prostrati solo oratorii ab omnibus petant orationem, propter excessus: ne quid forte subripuerit in via visus, aut auditus malae rei, aut otiosi sermonis. Nec praesumat quisquam alio referre quaecunque foris monasterium viderit aut audierit: quia plurima destructio est. Quod si quis praesumpserit, vindictae regulari subjaceat. Similiter et qui praesumpserit claustra monasterii egredi, vel quocunque ire, vel quidpiam quamvis parvum sine abbatis jussione facere COMMENTARIUS. 876 Dirigendi fratres in via. ] Acute Petrus Boherius in utroque commentario hunc locum exponens, et post eum Haeftenus observant, non sine causa pluralem hic a S. Benedicto usurpatum esse numerum, quo tacite saltem innueret solos extra coenobium monachos sine socio fratre progredi non debere. Et", + "candidate_score": 0.658775, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2886", + "psc_text": "mattam vel nattam dicimus: in his autem solis antiqui monachi dormire solebant, et his solis lectulos suos sternebant. » Eodem modo loquitur Petrus Diaconus, sed Bernardus Cassinensis et Boherius lectos stratos intelligunt lectos « ordinatos cum suis stramentis, id est omnibus ad quiescendum necessariis praeparatos. » Similiter Richardus de S. Angelo lectos ordinatos quos etiam molles vult esse S. Fructuosus, c. 10. Vide Regulam Magistri, cap. 79. Et domus Dei a sapientibus sapienter administretur. ] S. Pachomius « sollicitudinem totius dispensationis erga fratres et peregrinos eisdem commisit, qui se in ordine sequebantur, » ut legimus in ejus Vita, cap. 25 (Apud Rosweid, lib. I de Vit. Patr.). Hospitibus autem, cui non praecipitur, nullatenus societur neque colloquatur. ] Haec fuit communis veterum monachorum praxis, quam videre est in omnibus pene antiquis Regulis, Regula SS. Serapionis, Macarii, Paphnutii, et alterius Macarii (Cap. 8): « Nec licebit aliqua fratri eum superveniente sermocinari, non", + "candidate_score": 0.658767, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1227", + "psc_text": "aeque canticum decantamus. » Lectio una de Apocalypsi ex corde. ] Id est memoriter, sine codice recitanda: quae lectio, ut docet Hildemarus, semper in omnibus Dominicis quacunque solemnitate in eas incidente, etiam Nativitatis aut Paschae, debet esse de Apocalypsi. Quod si quis objiciat lectionem dierum ac temporum solemnitati respondere debere, fatetur quidem rem ita esse, sed tamen ex Apocalypsi facili negotio posse erui lectiones cuilibet festivitati congruentes. Idemque esse intelligendum cum S. Pater lectionem ex Apostolo recitandam instituit. Et responsorium. ] An dicendum cum Gloria S. Pater non aperuit; quapropter varius fuit hac in re diversorum usus. De Cisterciensibus suis ita loquitur Joannes Bona (De Divin. Psalm. cap. 18, § 4): « Ad responsoria post capitulum non adjungimus Gloria Patri; horum enim nullam Regula mentionem facit. » Verum, etsi Regula taceat, ad mentem tamen S. P. Benedicti dicendum esse asserit Hildemarus; quia S. Benedictus semper in fine ultimi responsorii Gloria", + "candidate_score": 0.658672, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_110_112", + "bdc_text": "unusquisque per annum 24Vor 24 gestrichenes 20 . florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1449", + "psc_text": "ad faciem respiciant, sed una post aliam quiescens dormiat . . . ut una ex illis semper senior sit, de cujus religione non dubitetur. Juvenculas vero nullatenus simul quiescere censemus. » Notat porro hic Bernardus Cassinensis istis S. Benedicti verbis: Singuli per singula lecta dormiant, supplendum esse vel quiescant, quia perfectus monachus non semper in lecto jacens dormit, sed lacrymis interdum stratum suum rigat, ut Prophetae ad instar nos hortatur S. Ferreolus in Regula c. 33. Et certe sancti nocturnas vigilias orationibus et precibus praevenire solebant, sicut de S. Mauro refert Faustus in ejus Vita, quod aliquando quinquagenos, aliquando centenos psalmos, aliquando psalterium integrum recitaret ante nocturnae orationis synaxim; et Gervinus abbas Centulensis piissimus (Chron. Centul. l. IV, c. 26), ubi somni parum percepisset, de grabato sese excutiens, domum orationis intrabat, omnes aras orando, gemendo, genuaque flectendo circuibat; atque ut vigiliarum horam advenire sentiret, ne ab aedituis aut janitoribus observaretur,", + "candidate_score": 0.658554, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_110_112", + "bdc_text": "unusquisque per annum 24Vor 24 gestrichenes 20 . florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2203", + "psc_text": "21 (Saec. II Ben.), in quo praepositus monasterii triginta fratribus vineae custodibus anatem divisisse legitur; in Vita S. Judoci (Saec. II Ben.), qui, ut scribit anonymus in ejus Vita num. 10, gallinas SIBI nutrire consueverat; in Vita S. Cuthberti (Saec. II Ben.) auctore Beda cap. 36, qui aliquando hospitibus monachis aucam exhibuisse dicitur; apud Arnulfum S. Emerammi Ratisponensis monachum de primis Ratisponensibus scribentem, quod communiter pauperem annonam habebant, volatilia manducabant (Lib. II Dialog) . Et hanc fuisse non singularem quorumdam monasteriorum 526 praxim, sed communem omnium fere consuetudinem, probant ex Regula Magistri, quae non diu post S. Mauri obitum scripta fuit, hoc est saeculo VII, et magna ex parte constat ex Benedictina; nam loquens de gyrovagis monachis, et rationem reddens quare omni vitae suae tempore ternis quaternisve diebus per diversorum cellas et monasteria hospitantur, dicit (Cap. 1) quod « pro hospitum adventu a diversis volunt quotidie noviter suscipi; et pro", + "candidate_score": 0.658476, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2780", + "psc_text": "« pro suo more, postquam acquievisset aliquantum, intempesta hora consurgens, 664 psalmodia nocturna perfunctus est, » uti legimus in Vita S. Eudociae, n. 3. Sed ut possunt agant sibi. ] Quod ait ut possunt, Bernardus Cassinensis intelligit « quod hoc in loco non possunt facere aeque prolixas orationes, nec officium tractim, et morose; sed ut possunt, supple ad minus verba integra, numerum psalmorum, numerum lectionum. » Quod vero agant sibi, « id est apud se, secreto, sine cantu; sibi solum, si sint soli: sibi vicissim dicendo versus psalmorum et horarum, si sint duo vel plures. » Nonnulli codices legunt agant ibi, hoc est in itinere, quam lectionem probat Menardus. Et servitu is pensum non negligant reddere. ] Ideoque « debent a bibliotheca habere librum in quo sit officium ordinatum, » inquit Bernardus Cassinensis; idque juxta Gregorii papae IX constitutionem pro Benedictinis, praescribentem ut « ipsi dicant horas in via, et", + "candidate_score": 0.658262, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1907", + "psc_text": "de Antiq. monach. Ritib. Obiter hic observabo veteres monachos non genuflexos, sed propter reverentiam diei dominicae, quae genuflexiones haut permittebat, erectos communicasse, ut patet ex Regula Magistri (Cap. 21), quae de modo disserens, quo debent hebdomadarii coquinae et cellerarius communicare, « post modicam, inquit, orationem erecti communicent, et confirment. » Quem locum non bene intellexit dissertator Gallicus de hemina vini et libra panis, cum in secunda editione hunc Magistri textum intellexit de communione charitatis et precum. Nam praeterquam quod integrum Regulae Magistri caput 21 legenti alia non potest oriri expositio aequior quam de communione sacramentali, haec verba communicent et confirment rem omnino determinant; confirmare enim apud ecclesiasticorum rituum auctores aliud nihil sonat quam Christi percipere calicem. Itaque communicent et confirment idem est ac Christi corpus et sanguinem accipiant. Intrantes et exeuntes hebdomadarii in oratorio mox matutinis finitis dominica omnium provolvantur genibus. ] Hic acute Hildemarus, « Bene, inquit, dixit genibus,", + "candidate_score": 0.658165, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_60_62", + "bdc_text": "Februar 1564 in Marburg . Ausbildung im Elternhaus in Wästen an der Lys ( Leie ) , in Lille und Tournai. 1524 wieder in Ypern. Ab 1528 und erneut ab 1532 Studium in Paris ; dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.65802, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_110_112", + "bdc_text": "unusquisque per annum 24Vor 24 gestrichenes 20 . florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2588", + "psc_text": "suae pressura exprimunt saepe vehementioris affectum devotionis, quod etiam in labore jejuniorum, vigiliarum et omnium in quibus afflictio corporis est, crebro fieri manifestum est. » Sed neque S. Benedictus id absolute praescribit (Cap. 66), maxime cum nolit necessitatem esse monachis vagandi foras, quia non expedit omnino animabus eorum. Nam, ut ait Rupertus (Lib. III in Regulam S. Bened., c. 5), « qui haec dicit, manifestum est quia non vult monachos occupari in illis operibus manuum quae non possunt nisi foris exerceri, sed tantummodo pro necessitate concedit hoc fieri. » In Quadragesimae vero diebus a mane usque ad tertiam plenam vacent lectionibus suis, et usque ad decimam horam plenum operentur quod eis injungitur. ] Quem locum exponens Hildemarus ait: « Quod dicit, In Quadragesima usque decimam plenam operentur, ideo plenam dicit, quia tunc in suo monasterio non canebatur missa. Nunc autem quia missa canitur, non possunt fratres usque decimam plenam operari,", + "candidate_score": 0.657261, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3144", + "psc_text": "« novitiis dura praedicentur et aspera; et eisdem admissis legatur, et exponatur regula ter in anno, probationis terminis a B. Benedicto constitutis. » Hanc lectionem fieri per ordinem S. Pater instituit, quod Bernardus Cassinensis exponit, ut non sit « superficialis, sed diligens, et expositiva, et intelligibilis. Et hoc est, inquit, legere per ordinem. » Hinc et Hildemarus: « Bene dixit, legatur ei regula per ordinem, ut sciat quid observare debeat, et manifestare illi debet totum sensum regulae. » Locus autem huic lectioni deputatus erat capitulum seu auditorium, ut patet ex Smaragdo et Bernardo Cassinensi; quorum primus exponens illud Regulae: Ducatur in supradictam cellam novitiorum. « Intelligitur, inquit, exisse eum ab ipsa cella novitiorum, et venisse ad auditorium, sive ad eum quem abbas elegit locum, et ibi audire Regulae praeceptum; et tunc iterum reverti in cellam novitiorum. » Alter vero in eumdem locum: « Quia de illa exierat, ut admonitionem abbatis", + "candidate_score": 0.657223, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2397", + "psc_text": "Christ. cap. 8), continet quinque libros Mosis, librum Josue, et Judicum: nam quod spectat ad librum Ruth, magis ad Regnorum principia videtur pertinere. » Per hoc autem quod dicit Eptaticum aut Regum, infit Hildemarus, 572 significat illos libros qui similes sunt illis, id est qui sub allegoricis figuris conscripti sunt. » Et lectis quatuor aut quinque foliis, vel quantum hora permittit. ] Hora id est tempus; quod sanctus Pater addidit, quia, inquit Boherius, luce etiam diei debent omnia consummari. Quantum vero duraret hujusmodi temporis spatium, non facile dixerim. Cassinenses quartam horae partem hac in lectione insumunt: quod spatium etiam olim haud excessisse censet Haeftenus: « Et vero, ait, jam olim ante octingentos annos brevior videtur fuisse haec lectio collationis, adeo ut quadrantem fortassis horae non expleverit, quod colligere licet ex Diademate monachorum Smaragdi abbatis, in quo capita non admodum sunt prolixa: in eam autem rem libellum illum composuerat, ut singulis", + "candidate_score": 0.656906, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_110_112", + "bdc_text": "unusquisque per annum 24Vor 24 gestrichenes 20 . florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1924", + "psc_text": "22): « Si quis coeperit aegrotare, transfertur ad exedram latiorem; et tanto senum ministerio confovetur, ut nec delicias urbium, nec matris quaerat affectum. » Et Tabennenses, de quibus idem Hieronymus ( Praefat. in Regulam S. Pachom. ): « Aegrotantes miris sustentantur obsequiis, et ad omnem copiam praeparatis cibis. » Sed et ipsi infirmi considerent in honorem Dei sibi serviri. ) Talesque se exhibeant, quales esse decet eos qui Christi vices gerunt et in quibus Christo ministratur. Et non superfluitate sua contristent fratres suos servientes sibi. ] Ut S. P. Benedicti mentem plenius attingamus, observandum variis ac diversis modis multifariaque, ut ita loquar, superfluitate infirmos contristare posse servientes sibi fratres. Primo superfluitate moestitiae, cum infirmitatis pondere gravati, nimium se morosos exhibent, ac de infirmitate plus aequo tristantur, longe ab illo venerabili sene dissiti, qui « cum frequenter infirmaretur corpore, et langueret, contigit ut uno anno nulla eum valetudo contingeret, et propterea", + "candidate_score": 0.656671, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_110_112", + "bdc_text": "unusquisque per annum 24Vor 24 gestrichenes 20 . florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1348", + "psc_text": "(Opusc. 10, cap. 6): « Quoniam ad continuae orationis instantiam excitat nos evangelica tuba dicens: Quia oportet semper orare et nunquam deficere; et Apostolus: Sine intermissione orate; ut hoc non solum in die, sed et in nocte praeceptum evangelica impleat disciplina, diligentissime procuratum 321 est, ut duodenis psalmis nocturnae vigiliae transigantur. Durum quippe fuerat, ut aegroti, sive praegnantes, ac quaelibet aetatum sexuumve diversitas, sicut in die, per nocturna quoque horarum inter valla consurgeret, atque ad ecclesiam festinaret. Ut ergo laborem ecclesiae magistra discretio temperaret, exquisitum atque altioris consilii dispensatione statutum, ut juxta nocturnarum horarum numerum, nihilominus ad vigilias duodenus decurreret ordo psalmorum; ut quodammodo tota nox in oratione videretur expensa, dum totidem psalmos orando persolveret, quot videlicet horis et ipsa constaret. » Notat porro Hildemarus quosdam olim, hujus occasione textus: Duodecim psalmi per unamquamque constituantur noctem, aliquo praeoccupatos impedimento, v. g. existentes in via, illis in vigiliis quibus prolixiores occurrunt", + "candidate_score": 0.656367, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3047", + "psc_text": "Ipse tamen ea cibi potusque mensura contentus sit, quam reliqui fratres accipiunt. Si vero propter hospitem voluerit ad solitam mensuram fratribus sibique augere aliquid, in sua maneat potestate. » Quod statutum confirmat Caroli Calvi praeceptum pro partitione praediorum S. Germani a Pratis, in quo assignat vineas in fratrum et hospitum usus in refectorio edentium. Deinde S. Benedictus, Regulae cap. 38 agens de lectore mensae, statuit ut non praesumat ibi quisquam de ipsa lectione aut aliunde quidquam requirere, ne detur occasio maligno, nisi forte prior voluerit pro aedificatione aliquid breviter dicere; ubi prior pro abbate usurpatur. Verum si abbas nunquam reficiat in conventu fratrum (debet enim reficere cum hospitibus, qui nunquam desunt monasterio, et si defuerint in ejus manet potestate quos vult de fratribus vocare, qui cum ipso reficiant), frustra permittitur ei in refectorio de lectione aliquid dicere, ut pote qui nunquam ibi cum fratribus manducaturus sit. Ut vim hujus argumenti", + "candidate_score": 0.65628, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_110_112", + "bdc_text": "unusquisque per annum 24Vor 24 gestrichenes 20 . florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_782", + "psc_text": "S. Hildegardis. Pertimescendumque est ne si diutius aut silentio, aut orationi occupetur animus, tandem deficiat, sicut arcus, qui, cum nimis aut diutius distenditur, vel debilitatur, vel frangitur. Nec refert quod Regula cap. 42 jubet omni tempore silentio studere monachos; nam multum differunt semper silere, et omni tempore silentio studere; semper silere est nunquam loqui, at vero potest aliquis etiam loquendo silentio studere, puta necessaria duntaxat proferendo, idque breviter, et submissa voce: quamvis laudemus, beatosque praedicemus eos qui possunt valentque ita perpetuo silere, ut nullo hominum consortio indigeant; atque ut hoc nobis aliquando donum Deus concedat, obnixe deprecamur. Tertium, ex abbatis pendere arbitrio assignare dies, horas, tempus seu spatium, locum, modumque colloquii. Communis tamen ordinis usus obtinuit, ut non nisi privatis diebus abbas colloquium permitteret, dominicis festisque diebus duodecim lectionum continuo silentio consecratis. Et certe inter quinque capitula quae receptis concilii Aquisgran. capitulis addiderunt Centuriatores Tom. II Capitul. Baluz., p. 1092", + "candidate_score": 0.656157, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3038", + "psc_text": "fratribus praescribit S. P. Benedictus, auctor est Hildemarus antiquae fuisse consuetudinis, unicuique ad faciem manusque extergendas, saponem, et ad calceos ungendos unctum in uno eodemque vasculo, quod servabant ad lectum, dandi; et vasculum quidem ab abbate, saponem a camerario aequaliter divisum in capitulo recepisse. CAPUT LVI. De mensa abbatis. 725 Mensa abbatis cum hospitibus et peregrinis sit semper. Quotiens tamen minus sunt hospites, quos vult de fratribus vocare, in ipsius sit potestate. Seniores tamen unum, aut duos semper cum fratribus dimittendum procuret, propter disciplinam. COMMENTARIUS. Mensa abbatis cum hospitibus et peregrinis sit semper, etc.] Inter hospites et peregrinos hic distinguunt commentatores. Hildemarus: « Hospites, inquit, sunt qui de eadem regione sunt de prope. Peregrini sunt qui de alia regione; peregrinus enim dicitur, sicut dicit Cassiodorus, quasi pergens longius. » Idem habet Bernardus Cassinensis, cujus verba cum retulisset in primo commentario Boherius, addit: « Vel dicuntur peregrini qui ad monasterium aut", + "candidate_score": 0.656007, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2874", + "psc_text": "ejectus de officio suo, alius fiat eleemosynarius, qui negotia pauperum juxta formam praetaxatam melius voluerit procurare. Hanc namque consuetudinem cum aliquandiu tenuissemus, de aliis monasteriis comprofessi nostri ad nos accedentes, multum aedificati cum ad sua rediissent, eumdem modum etiam apud suos introducebant. » Antequam hinc discedamus, quaeret fortassis aliquis quonam potissimum tempore veteres monachi pedes hospitibus abluerint? hoc enim S. Benedictus tacuit. Regula S. Pachomii statim post ipsorum hospitum adventum, etiam antequam ducantur ad hospitium, id fieri velle videtur (Art. 28). In Regula vero S. Fructuosi lego (Cap. 10): « Hospitibus vel peregrinis fratribus cum summa reverentia charitatis et ministrationis obsequia sunt praebenda, et ad vesperum lavandi pedes; et si ex itinere sunt confecti, oleo perungendi. » Ita S. Barnardus abbas Ambroniacensis et postea Viennensis episcopus (Saec. IV Ben.) « receptorum hospitio peregrinorum omnium vespere pedes abluebat, » ut legitur in ejus Vita, num. 5. 687 « Sed et ipse", + "candidate_score": 0.655887, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1845", + "psc_text": "in primo Paschae, nec non in festivitate peculiaris Patroni sancti, ac beatissimi venerandi semper martyris Ferreoli, aut certe quidem ad quorum nomina sanctorum idem locus consecratus fuerit, coquinam cibos congregationi paraturus introeat, ibique suscepto junioris ministerio, serviendo mensis humilitatis formam ministret in ferculis, sanctae huic abjectioni se libenter inclinans, quae majorem illum producit caeteris, dum reddit aequalem. » Et Regula Magistri (Cap. 23): Quotiesque hebdomadarii in servitio mensarum negligenter mensis deserviunt, alia die hora refectionis levet se abbas, et cum uno de praepositis aut duobus, si grandis fuerit congregatio, ipsi facient servitium ad omnes mensas, ut doceat eos quomodo faciant. » Nostros vero quod spectat S. Salaberga, Laudunensis abbatissa (In ejus Vit. n. 24, saec. II Bened.) « coquinam, vel reliquas causas [ Forte curas], quae monasticis rebus peragi solent, vicissim suis hebdomadibus ministrabat. » S. Benedictus, abbas Anianensis teste Ardone ejus discipulo, in ejus Vita, num. 14, « laborantibus", + "candidate_score": 0.65582, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2392", + "psc_text": "sed postquam surrexerint servitores, quoniam omnes ad illam lectionem debent ad completorium convenire. » Eamdem sequitur sententiam Joannes Craesbeeck, uti et Cassinenses, qui in antiquis Declarationibus hunc ad locum sic scribunt: « Intellige mox largo modo, quia plerumque differunt per horam, vel amplius, ne hujusmodi lectio ob recentem coenam sit taediosa. » Addit Haeftenus (Lib. IX, tract. 5, disq. 5): « Praeterea, ut lector, et minister mensae interea coenare, omniaque suis locis reponere possint. Denique, ut aliqua animi relaxatio concedatur religiosis, quibus grave forte foret ab una lectione, quam in coena ad mensam audiverunt, ad aliam statim accedere, adeoque utramque facile negligerent. » 571 Sed in contrariam abit sententiam Petrus Boherius, qui relatis supra citatis Bernardi Cassinensis verbis addit: « Sed ista expositio mihi non placet; nec servitorum exspectatio eam juvat, licet contrariam practicetur saltem apud nos. » Et certe si ex sequentibus sancti Benedicti verbis de ejus mente judicium", + "candidate_score": 0.655693, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1099", + "psc_text": "vel sonitum horologii: » quare enim lectio duodecima prolongaretur non video, nisi quia nondum solita matutinorum hora advenisset. Nec refert quod S. P. Benedictus Dominicis festisque diebus temporius ad vigilias surgere praecipiat, et prolixissimae sint hiemis noctes. Nam primo istud de maturius surgendo praeceptum, solas ex Hildemaro respicit aestatis noctes; hieme enim citius solito non esse surgendum asserit; sed « ita considerandum est, inquit (In cap. 11), in hiemali tempore, ut ita surgant juxta numerositatem fratrum, et prolixitatem lectionum, ut incipiente luce agantur matutini. » Et Bernardus Cassinensis (In cap. 11): « Hoc tamen quod dicit, dominicis diebus citius esse surgendum, attinet proprie ad tempus aestivum, in quo si ita tarde surgeretur, sicut quando grandes sunt noctes, esset negligentia magna, nec inciperentur matutinae laudes incipiente luce, quia in lectionibus secundae vigiliae appareret aurora: tempore vero hiemali satis sufficit octava surgere hora, quia tunc 12 lectiones, cum 12 responsoriis, cum psalmodia", + "candidate_score": 0.655684, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_123_125", + "bdc_text": "minister ordiatur sermonem . Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo . Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_758", + "psc_text": "verbis propter poenam peccati debet cessare! Ergo quamvis de bonis et sanctis et aedificationum eloquiis, perfectis discipulis propter taciturnitatis gravitatem, rara loquendi concedatur licentia, quia scriptum est: In multiloquio non effugies peccatum (Prov. X) . Et alibi: Mors et vita in manibus linguae Prov. XIV . Nam loqui et docere, magistrum coudecet; tacere et audire, discipulo convenit. Et ideo, si qua requirenda sunt a priore, cum omni humilitate et subjectione reverentiae requirantur, ne videatur plus loqui quam expedit. Scurrilitates vero vel verba otiosa et risum moventia, aeterna clausura in omnibus locis damnamus: et ad talia eloquia discipulum aperire os non permittimus. 178 COMMENTARIUS. Faciamus quod ait propheta. ] Acute observat hic Hildemarus, et post eum Bernardus Cassinensis et Nicolaus de Fractura S. Benedictum suos discipulos alioquentem non simpliciter dixisse faciatis, sed faciamus; nimirum miscet se fratribus suis, nec aliud ab ipsis requirit, quod ipse primus ante alios non paratus sit", + "candidate_score": 0.655587, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_112", + "bdc_text": "Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.655505, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3037", + "psc_text": "sublata interpunctione, hanc vocem cum sequenti conjungens hoc modo: mappulas tabulae; hoc est, inquit, mappulas mensae. Sed neque hic tabulae pro mensa sumuntur, neque mappulae pro linteo quod mensae sternitur; utquid enim monacho singulari hujusmodi supellex? Certe versiones Gallicae communiter mappulas interpretantur des mouchoirs. Horum de mensura ita scribit Hildemarus: « Mensurae enim mappulae duo debent esse cubit; praeter ora in longitudinem, et unius pedis latitudo. » Tabulae sunt pugillares in quibus scribitur, vel scriptura imprimitur, et impressa deletur, ut loquitur Nicolaus de Fractura. Vide Haeftenum, lib. IX, tract. 2, disq. 5. Praeterr ea, quae hoc in capite danda singulis fratribus praescribit S. P. Benedictus, auctor est Hildemarus antiquae fuisse consuetudinis, unicuique ad faciem manusque extergendas, saponem, et ad calceos ungendos unctum in uno eodemque vasculo, quod servabant ad lectum, dandi; et vasculum quidem ab abbate, saponem a camerario aequaliter divisum in capitulo recepisse. CAPUT LVI. De mensa abbatis. 725", + "candidate_score": 0.654224, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1191", + "psc_text": "Quo perdicto, legat abbas lectionem de evangelio. ] 281 Idque cum planeta, orario, duobus candelabris, et thuribulo, ex Hildemaro, et Ruperto l. II in Regulam S. Benedicti, cap. 7, quem ritum retulimus in l. II de Antiquis monach. Rit., c. 1. Lectionem etiam S. Evangelii abbati, aut eo absente praepositis per vices committit Magister in Regulae cap. 46, qua de observatione laudatur Gervinus, abbas Centulensis, ab Hariulfo in Chron. l. IV, c. 26. Multis tamen jam abhinc saeculis usus invaluerat, ut non abbas, sed sacerdos hebdomadarius Evangelium legeret: cujus consuetudinis rationem reddit Smaragdus his verbis: « Dicit enim: Incipiat abbas hymnum, lectionemque Evangelii legat. Tamen non haec omnes debent valentque facere abbates: sunt enim qui aut impediente culpa non debent, aut impossibilitate nocente non valent. Igitur sunt abbates qui nec sacerdotis nec levitae funguntur ministerio, et ideo nec sacrosanctum legere possunt Evangelium; cantoris non gestant officium, et ideo non possunt", + "candidate_score": 0.654164, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2268", + "psc_text": "Igitur Cassiodorus sive Theodoricus, cujus nomine quinque primos epistolarum libros scripsit, aliud nihil volebat quam fraudulenta pondera mensurasque abolere, quibus forte exactores tributorum, quos ipse publicis uti ponderibus et mensuris jubet, subditos suos non parum gravabant. At vero exinde nullus conficiet antiquas Romanorum mensuras, sive ab ipso, sive alio ante eum non fuisse mutatas. Nec plus proficit dissertator cum posteriores Prisciano et consequenter sancto Benedicto auctores, heminam decem duntaxat unciis fecisse, volens demonstrare; ad id probandum in medium adducit sanctum Isidorum (Dissert. n. 17). Nam quodnam sit de mente sancti Isidori hac in parte ferendum judicium, docet nos ipse dissertator, asserens sanctum Isidorum res ab aliis antiquioribus auctoribus dictas, a se sine ullo examine collectas scripsisse. Et certe sanctus Isidorus, ut ostendit noster Menardus, sibi ipsi contradicit. Qui etiam, quamvis sibi non contradiceret dissertatori, qui Romanae heminae uncias omnino decem tribuit, non faveret. Nam S. Isidorus duodecim unciis, et quidem", + "candidate_score": 0.653887, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3660", + "psc_text": "collectam intelligunt, non ultimam cujuscunque horae canonicae orationem. Econtra Petrus Boherius hunc locum exponens ad verbum semper, « id est, inquit, in omnibus horis canonicis. » Et ita usus obtinuit non solum apud nos, sed etiam apud Camaldulenses et tenacissimos Regulae ad litteram observatores Cistercienses, teste Juliano Parisio in libro de prima vivendi ratione Cisterciensium, parte III, cap. 4, § I. Et ratio est quod sicut absentium ministerium omnibus in claustro remanentibus proficit, par quoque erat, ut totius congregationis orationes absentibus prodessent. Qualis autem esset illa commemoratio, S. Pater non explicat: unde et varius ubique usus obtinuit: de quo vide Haeftenum, in lib. II, tract. 4, disq. 3, et Menardum hic. Revertentes autem de via fratres, ipso die quo redeunt, etc.] Ex hoc loco recte inferunt commentatores, sic omnia a viatoribus peragenda esse negotia, ut multa adhuc hora revertentes, monasterium ingrediantur saltem ante completorium. Ita 878 Hildemarus, Bernardus Cassinensis et", + "candidate_score": 0.653166, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_136_138", + "bdc_text": "[ Adresse auf f. 31b , v. : ] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , fidelissimo in Tigurina ecclesia antistiti , moecenati suo plurimum observando .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3342", + "psc_text": "litteris G. Mosomensis et A. Marchianensis abbatum ad abbates S. Theoderici (Ms. Histor. S. Theod.) et S. Crispini Suessionensis, quibus eos suae provinciae visitatores constituunt, inter alia generalis capituli statuta, quorum eis maxime commendant observationem, istud est: « Ut nullus hospes detineatur ultra annum, nisi de abbatis et conventus ad quos missus fuerit, processerit voluntate, vel visitatoribus visum fuerit ex edire. » Si qua sane rationabiliter, et cum humilitate charitatis reprehendit aut ostendit. ] Idque verbo aut exemplo, sive de servitio Dei, sive de Regulae observationibus, sive de praeceptis Domini custodiendis. Ubi notat Boherius triplicem esse reprehensionem: imperiosam, quae fit imperio potestatis, quae solum majoribus conceditur; temerariam, quae malo fit animo, et socialem, quae minoribus conceditur, quae sine acerbitate, devoto et reverenti animo fieri debet, de qua hic S. Benedictus. Tractet prudenter abbas. ] « Apud se, et cum aliis qui hospitis conversationem noverunt et verba, » inquit Bernardus Cassinensis.", + "candidate_score": 0.652855, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_122_124", + "bdc_text": "Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen. minister ordiatur sermonem . Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1292", + "psc_text": "mundanae conversationis lutum superfusae orationis frequens unda detergat. » CAPUT XVII. Quot psalmi per easdem horas canendi sunt. Jam de nocturnis vel matutinis digessimus ordinem psalmodiae; nunc de sequentibus horis videamus. Prima hora dicantur psalmi tres, singillatim, et non sub una Gloria. Hymnus ejusdem horae, post versum Deus, in adjutorium meum intende, antequam psalmi incipiantur. Post expletionem vero trium psalmorum, recitetur lectio una, versus, et Kyrie eleison, et missae sint. Tertia vero, sexta, et nona, eodem ordine celebretur oratio, id est versus, 307 hymni earumdem horarum terni psalmi, lectio et versus, Kyrie eleison, et missae sint. Si major congregatio fuerit, cum antiphonis; si vero minor, in directum psallantur. Vespertina autem synaxis, quatuor psalmis cum antiphonis terminetur, post quos psalmos lectio recitanda est, inde responsorium, Ambrosianum, versus, canticum de Evangelio, litania et oratio dominica, et fiant missae. Completorium autem trium psalmorum dictione terminetur. Qui psalmi directanei sine antiphona dicendi sunt; post", + "candidate_score": 0.652826, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3038", + "psc_text": "fratribus praescribit S. P. Benedictus, auctor est Hildemarus antiquae fuisse consuetudinis, unicuique ad faciem manusque extergendas, saponem, et ad calceos ungendos unctum in uno eodemque vasculo, quod servabant ad lectum, dandi; et vasculum quidem ab abbate, saponem a camerario aequaliter divisum in capitulo recepisse. CAPUT LVI. De mensa abbatis. 725 Mensa abbatis cum hospitibus et peregrinis sit semper. Quotiens tamen minus sunt hospites, quos vult de fratribus vocare, in ipsius sit potestate. Seniores tamen unum, aut duos semper cum fratribus dimittendum procuret, propter disciplinam. COMMENTARIUS. Mensa abbatis cum hospitibus et peregrinis sit semper, etc.] Inter hospites et peregrinos hic distinguunt commentatores. Hildemarus: « Hospites, inquit, sunt qui de eadem regione sunt de prope. Peregrini sunt qui de alia regione; peregrinus enim dicitur, sicut dicit Cassiodorus, quasi pergens longius. » Idem habet Bernardus Cassinensis, cujus verba cum retulisset in primo commentario Boherius, addit: « Vel dicuntur peregrini qui ad monasterium aut", + "candidate_score": 0.652778, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_62", + "bdc_text": "dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.652507, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_104", + "bdc_text": "Da dieser hier \"alter Propst\" ( vetus propositus ) genannt wird und die Ver walter der oben erwähnten Mensa ebenfalls als praepositi oder Pröpste bezeichnet wurden , und da ferner die Mensa des \"Collegium Lani \" in den 1540er Jahren anscheinend nicht mehr betrieben wurde , zumal seit 1542 nur noc h vom Propst Arnold Klein von der Mensa bei den Barfüßern ( die später im Kugelhaus untergebracht wurde ) die Rede ist , wird der hier erwähnte Bürger wohl mit dem ehemaligen Propst der Mensa des \"Collegium Lani\" identisch sein;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2877", + "psc_text": "monasteriis nostris aliquis frater pauperum susceptioni praeficiebatur, qui eos in xenodochio monasterii aedibus vicino excipiebat; cujus rei exempla habemus in Vita S. Agili abbatis Resbacensis, num. 20, saec. II; apud Adrevaldum, in lib. Mir. S. Benedicti; apud Walfridum, in lib. Mir. S. Galli, cap. 43; in Vita S. Popponis num. 13; apud Bollandum, 25 Januarii. Idipsum etiam enixe rogarunt olim monachi Fuldenses, in libello supplici ad Carolum Magnum, postulantes (Num. 13), ut « peregrinorum susceptio et lavatio in eis pedum non negligatur, sed secundum Regulam, et secundum priorum nostrorum consuetudinem, quandocunque venerint misericorditer suscipiatur, et ab omnibus fratribus lavatio pedum eis exhibeatur. » Coquina abbatis et hospitum super se sit, etc.] In quem locum Smaragdus: « Aestimatur enim a multis, quia sicut coquina alia quam fratrum, et in alio erat constituta loco, ita et mensa abbatis non tunc in communi refectorio erat cum caeteris mensis posita; sed in alia erat", + "candidate_score": 0.652003, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_122_124", + "bdc_text": "Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen. minister ordiatur sermonem . Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_808", + "psc_text": "his verbis (Lib. III contra Cresc. cap. 1): « Multiloquium 189 est superflua locutio, vitium scilicet loquendi amore contractum. Plerumque autem loqui amant etiam qui nesciunt quid loquantur, vel quomodo loquantur. » Et alibi (Lib. I Retract., in prol.): « Absit ut multiloquium deputem, quando necessaria dicuntur, quantalibet sermonum prolixitate dicantur. » Ostendens cum solum multiloquii vitio laborare, qui multa sine necessitate; non eum qui justa ex causa, ratione sui officii, aut alterius necessitatis loquitur multa. Et alibi: Mors et vita in manibus linguae. ] Potest enim occidere, aut vivificare, et eum qui loquitur, et eum cui loquitur, et eum de quo loquitur. Nam loqui et docere magistrum condecet. ] Illi enim per Prophetam dicitur: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam, et annuntia populo meo scelera eorum, et domui Jacob peccata eorum (Isai. LVIII) . Apposite autem S. Benedictus ait loqui et docere: « Id est ad hoc", + "candidate_score": 0.65187, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1065", + "psc_text": "propter silentii nocturni religionem, quam ea ratione non violare impossibile fuisset, nisi cum Bernardo Cassinensi intelligamus de psalmorum silenti sibimet decantatione: licet eam fuisse communem et pene generalem ordinis nostri per X, XI et XII saeculum consuetudinem pro comperto habeatur. Quarto, dico S. Benedictum hoc loco duo attigisse, lectiones et psalmos: multum autem in eam propendeo sententiam, quae tenet S. Patrem praescripsisse ut rudiores cantandas sive recitandas publice lectiones privatim praeviderent, et Psalterium ipsum memoriter discerent 251, maxime cum nondum inventa arte typographica, mss. codices multis referti mendis in infinitos errores inter legendum juniores et imperitos inducerent, morisque fuerit apud veteres monachos Psalterium memoriter discere: nam meditari apud antiquos saepe sumitur pro simplici lectione, ut in secunda Regula SS. Patrum cap. 5, sive pro studio; unde antiqua versio Gallica ms. Conchensis monasterii hunc Regulae textum ita vertit: Le temps qui reste après vigile soit occupé à dire Psautier ou à", + "candidate_score": 0.651708, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_62_64", + "bdc_text": "dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 . August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg . Hyperius hielt bis zu seinem Tode Vorlesungen in historischer , systematischer und praktischer Theologie .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.651696, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_97_99", + "bdc_text": "aliis ac aliis legunt horis . Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1070", + "psc_text": "252 quoad salutem animarum ipsorum; et propterea dicit Hieronymus ad Rusticum monachum: Nunquam de manu tua cadat psalterium. » Caeterum hic praeterire non possum quod de piis Sanctigallensis monasterii Notkero, Ratperto et Tutilone monachis scribit Ekkehardus junior (In Vita Notkeri, n. 4, saec. V Bened.): « Erat tribus illis inseparabilibus consuetudo, permisso quidem prioris, in intervallo laudum nocturno, convenire in scriptorio, collationesque tali horae aptissimas de Scripturis facere. » Ex dictis hactenus constat perfectum S. Benedicti discipulum post nocturnas vigilias lectum non posse repetere; id quod tum antiquis tum recentioribus monachis sub magna districtione cautum videmus: nam S. Chrysostomus monachorum sui temporis vitam describens (Homil. 59, ad popul. Antioch.), « cum matutinas orationes et hymnos celebraverint, inquit, ad Scripturarum lectionem convertuntur. » Idem de Aegyptiis monachis asserit Cassianus in lib. II, cap. 12. Refert etiam Ruffinus (Lib. III de Vit. Pat., n. 199) nonnullos fratres, quatuor nocte horis somno, quatuor", + "candidate_score": 0.651683, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_112", + "bdc_text": "Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2540", + "psc_text": "ut intelligat horas noctis; possibilitatem, ut sanus sit, quatenus possit ministerium perficere; studium, ut non sit piger aut somnolentus. » Haec cura ad oeconomum in laura S. Sabae pertinebat, ut patet ex ejus Vita num. 59 (Saec. III Ben.), apud nostros vero ad sacristam, sive, ut alii loquuntur, ad oratorii custodem: cujus rei exemplum habemus in Vita S. Liobae cap. 5. Sed quicunque ille sit, is certe debet imprimis attendere ad istud Petri Damiani monitum (Opusc. 13, cap. 17): « Noverit significator horarum, quia nulli magis in monasterio est oblivio fugienda quam sibi. Si enim articulum suum cujuslibet synaxis hora vel praeventa, vel dilata non teneat, omnem procul dubio horarum succedentium ordinem turbat. Non ergo fabulis vacet, non longa cum aliquo colloquia misceat, non denique quid a saecularibus agatur inquirat; sed commissae sibi curae semper intentus, semper providus, semperque sollicitus, volubilis sphaerae necessitatem quiescere nescientem, siderum transitum et elabentis temporis", + "candidate_score": 0.6513, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2050", + "psc_text": "aliquis hominum, ubi sedetur ad mensas; et omnis eorum conversatio ita est in multitudine posita, quasi esset in solitudine. » Idem fere habet Palladius in Laus. cap. 48. In Regula etiam secunda et tertia SS. Patrum, atque S. Macarii praescribitur, ut « ad mensam specialiter nullus loquatur, nisi qui praeest, vel qui interrogatus fuerit. » Et in Regula S. Caesarii ad monachos (Cap. 9): « Ad mensam dum manducant nullus loquatur. » In Regula S. Aureliani ad monachos et ad virgines (Cap. 49 et 32): « Sedentes ad mensam taceant. » In Tarnatensi (Cap. 8): « Sedentes ad mensam lectionem quae legitur cum silentio audiant. » In Regula S. Isidori (Cap. 10): « Tempore convescentium fratrum omnes disciplinae gerant silentium, Apostolo obtemperantes, qui dicit: Cum silentio operantes suum panem manducent. » In Regula sancti Fructuosi (Cap. 5): « In cibo sit strepitus nullus, nemo comedens loquatur. » In Regula Cujusdam", + "candidate_score": 0.651088, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_136_138", + "bdc_text": "[ Adresse auf f. 31b , v. : ] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , fidelissimo in Tigurina ecclesia antistiti , moecenati suo plurimum observando .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_773", + "psc_text": "« Dicebant etiam Tom. I Mon. Eccl. Graec, pag. 377 de abbate Agathone per tres annos illum lapidem ore gestasse donec silere didicisset. » Sed hos omnes superavit Joannes cognomento Silentiarius, qui ex episcopo factus monachus, totos quadraginta septem annos in silentio exegit. Quid de Virgine Deipara loquar, quae, ut notat doctor mellifluus ( Serm. in Dominic. infra oct. Assumpt. ), non nisi quater in toto Evangeliorum decursu locuta legitur? Hujusmodi exempla ad imitationem proposita discipulis haud dubium voluit esse sanctus Pater, cum nullum in Regula tempus loquendi proposuit: cujus votis ut obsecundarent dilectissimi filii continuum pene in coenobiis silentium observare studuerunt. Hos inter enituere prae omnibus Cluniacenses monachi, qui sibi quasi in perpetuum ore praecluso, manus in linguas commutasse videbantur, adinventis signis quibus, dum lingua taceret, quae necessario requirenda erant invicem exprimebant. At non sine admiratione legere possumus quod de Cisterciensium silentio scribit Guillelmus abbas S. Theoderici in libro", + "candidate_score": 0.650901, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42_44", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1097", + "psc_text": "Vita, cap. 5, « observabat lectiones terminando, processionesque protrahendo, ut ad diem usque divinum opus procederet, ne quid post matutinas ad lectum revertentibus invida hostis fraus subriperet, quod castitatis flosculos suaveolentes adureret, et ita solemne gaudium foedando a sacra communione absterreret. » His omnibus accedit 258 Joannis monachi egregium testimonium in Vita S. Odonis lib. I, n. 10: « Ecce enim sunt evoluti haud plusquam sex anni, dum ante ejus corpus (nempe S. Martini) vigiliarum excubias diversus ordo ecclesiae celebraret; contigit ut ipse ibidem interesset. Verum quia ejusdem officii antiphonae, uti omnibus patet, breves sunt, et ejus temporis longiores noctes, volentes officium ad lucem usque protendere, unamquamque antiphonam per singulos psalmorum versus repetendo canebant, » etc. Haec omnia confirmant antiquae Consuetudines Germaniae mss. in quibus n. 24 decernitur ut in coena Domini, « nocturni ita temperentur, ut in tenebris compleantur: » ex quo colligas alio tempore non completos in tenebris,", + "candidate_score": 0.649691, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3040", + "psc_text": "addit: « Vel dicas quod unum sunt. » Hi vero qui in eadem civitate vel oppido in quo situm est monasterium, residentes, ultro convivium emendicant, aut ab abbate invitantur, non hospites, sed convivae potius dicendi sunt, ut notat Menardus. Is acute observat non hic cellae, aut camerae, aut palatii abbatis, in quo seorsum a sua congregatione cum hospitibus et peregrinis reficiat, sed solius mensae fieri mentionem: ex quo infert abbati reficiendum esse cum hospitibus et peregrinis in conventu fratrum. Quae quidem sententia non uni singularis est Menardo: nam multis jam ante saeculis sub lite res erat, ut patet ex Smaragdo, Hildemaro infra citando, et Bernardo Cassinensi. Smaragdus enim in haec cap. 53 verba, Coquina abbatis et hospitum super se sit, scribens, ita habet: « Aestimatur 726 a multis, quia sicut coquina alia quam fratrum, et in alio erat constituta loco, ita et mensa abbatis non tunc in communi refectorio erat", + "candidate_score": 0.649203, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077", + "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti", + "candidate_score": 0.649129, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2850", + "psc_text": "sociali sermocinatione collocutionis, quam in omni necessaria corporali necessitate. » Denique Richardo de S. Angelo omnis exhibeatur humanitas idem est, « quasi dicat ostendatur benevolentia eis, ducendo ipsum per monasterium, quaerendo de eorum provincia, et hujus similia dicantur. » Humanitas etiam complecitur omnem honoris exterioris demonstrationem; atque ita S. Sabas (Tom. III Mon. Eccles. Graec.) « cum hospitem quemdam accedentem susceperat, qui presbyterii ordinationem haberet, eum peragere faciebat in oratorio sanctam oblationem, » ut scribit Cyrillus in ejus Vita, n. 17. Bernardus Cassinensis, Boherius, et Turrecremata in omni humanitate etiam carnium esum comprehendi existimant: « Male quidem serviretur regi, inquit Bernardus, episcopo, vel principi, si ad carnium abstinentiam astringerentur. Sentiat aliter qui vult, tamen in hoc signo universali omnis hoc comprehendi puto, habita consideratione discretionis ad hospites religiosos sanos, quibus uti carnibus non licet. » Et Turrecremata: « Si hospitibus cibus carnium indifferenter negaretur, non omnis humanitas eis censeretur exhiberi.", + "candidate_score": 0.64893, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_114_116", + "bdc_text": "Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ; s. HBBW X [Nr. 1374 ] 73 , Anm. 12 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2844", + "psc_text": "Tertio, haec olim lectio fiebat in auditorio, ut patet ex Vita sancti Guillelmi ducis et monachi Gellonensis (Saec. IV Ben.), ubi narratur quomodo suo susceptus fuerit in monasterio. Ac primo quidem num. 21, longe occurritur ei a fratribus, ducitur ad orationem, ecclesiaeque dona confert. Et postea, num. 22: « Completa oratione, factaque cunctis altaribus 680 sua cuique digna veneratione . . . . itur in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit. » Idem videre est apud Ekkehardum in lib. de Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa", + "candidate_score": 0.648623, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3042", + "psc_text": "Cassinensis: « Dicunt, inquit, hic quidam, quod abbas semper in refectorio cum fratribus comedere debet, et hoc etiam statuto super hoc facto declaraverunt dicentes, quod mensa abbatis debet esse in superiori loco, et ibi cum hospitibus consedentibus debet sumere refectionem. » Talem fuisse Cluniacensium disciplinam insinuare videtur Udalricus his verbis (Lib. III, cap. 3): « Clericis, et peregrinis monachis, qui ita vadunt pedites absque jumento, nobiscum in refectorio comesturis aquam ad manus ministrat (abbas), talesque sedent ad mensam principalem. » Ego vero sic Menardi sententiam sequar, et defendam, ut oppositas etiam rationes et auctoritates, si quae sunt, haud sileam. Itaque abbatem cum hospitibus in communi fratrum conventu refici debere probat antiqua et recepta monachorum veterum praxis, a quibus S. P. Benedictum recessisse in re tanti momenti facile non est credendum. Hanc vero praxim passim videre est in eorum regulis et actis. Regula tertia SS. Patrum ita habet: « Illud quoque", + "candidate_score": 0.648435, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1535", + "psc_text": "Cluniacensis monasterii apud Udalricum l. II, c. 18, et ms. S. Benigni Divionensis c. 32, solum habent: « Non offert, non osculatur textum evangelii, non accedit ad pacem. » Sed ab hac poenitentia abstinebant in festis duodecim lectionum, ex praedictis Lanfranci statutis, Cons. Cluniac. et S. Benigni, donec privati dies redirent; in quibus privatis diebus etiam privatim missas celebrare poterant, ut habet Caerem. Bursfeldensium, et docet Petrus Boherius in primo commentario. Usque ad satisfactionem. ] Id est donec ab excommunicatione solvatur; quomodo autem solveretur dicemus postea ad cap. 44. Refectionem autem cibi post fratrum refectionem solus accipiat. ] Id est, sine servitore sibi ministrante, sine consortio fratris secum comedentis, in aliquo diversorio a communi fratrum refectorio separato, vel in communi refectorio post fratrum refectionem, uti exponit Bernardus Cassinensis. Ex antiquis etiam definitionibus Cisterc. (Dist. 7, c. 5): « Extra refectorium ubi abbati visum fuerit secundum regulam comedant. Nec post refectionem", + "candidate_score": 0.647985, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1538", + "psc_text": "Hildemarus, vel cibum, aut potum, praeter si ille jam ex hac excommunicatione non se emendaverit. » Unde et Statuta Lanfranci (Cap. 17): « Ad levis culpae satisfactionem adjudicatus frater a communi mensa separatur, usurus cibo et potu quibus alii fratres, nisi ei nominatim fuerit interdictum. » Et Boherius in primo commentario asserit talem vino non esse privandum; in secundo vero ita scribit ad cap. 25: « In leviori autem culpa ciborum non mutatur mensura, sed hora retardatur. » Ut si, verbi gratia, fratres reficiunt sexta hora, ille frater nona; si fratres nona, ille vespera. ] Similiter Regula Magistri (Cap. 13): « Quod si forte propter levitatem culpae non ei voluerit abbas duplicare jejunia; si fratres sexta reficiunt, ille ad nonam horam de uno pulmento, et panis cibarii sibi fragmentum et aquae a praeposito suo pro misericordia porrigatur. Si inculpabiles fratres hora nona reficiunt, illius supradicta refectio protrahatur in vesperum, ut", + "candidate_score": 0.646669, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1885", + "psc_text": "Regulae accipiant supra statutam annonam mixtum, ut non sit eis grave jejunium, dum ministrant, sustinere. Lector vero post sextam, antequam accedat ad legendum. » Ubi distinguitur hora qua hebdomadarii servitores sumerent mixtum, ab ea qua lector mensae. Accipiant super statutam annonam. ] Haec verba duobus modis intelligi possunt; vel ita ut panis et vinum de statuta libra panis et hemina vini sumantur, vel ita ut ad statutam panis ac vini annonam aliquid superaddatur; ut idem sit super, ac praeter, insuper. Priorem sensum sequuntur Menardus, Carolus Cointius, dissertator Gallicus de hemina vini et libra panis Benedictina, cum quibusdam Regulae versionibus Gallicis. At sententiam in altera dissertationis editione retractavit dissertator, num. 32, ubi contendit super a Graeco ὑπὲρ formatum, unde etiam insuper proprie significare id quod superabundat. Idem sentit Matthias Lambert, et monachus Cisterciensis in Gallica expositione Regulae S. Benedicti, quorum primus Regulae textum ita Gallice reddidit, outre la portion ordonnée, alter", + "candidate_score": 0.64624, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_34_36", + "bdc_text": "d. Oder ; dort 1522 Magister und alsbald Professor . Willich verfasste zahlreiche Schriften , darunter die \"Erotematum dialectices libri tres\" ( erste Auflage :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2652", + "psc_text": "litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies centena millia versuum, Gregorii, et Stephani, et Pierii, et Basilii, et quorumdam aliorum praestantis virtutis virorum millia ducenta et quinquaginta non leviter nec temere haec percurrens, sed elaborate septies vel octies unumquemque librum perlegens, etc. » At prae omnibus spectandus videtur S. Hieronymus, non modo ordinis monastici, sed etiam totius orbis Christiani ornamentum. Hic enim in Syriae solitudinem secedens, insignem illam bibliothecam quam summo studio impendioque Romae sibi paraverat, indeque Hierosolymam asportari fecerat, secum attulit. Porro quibus in eremo studiis 634 vacaret, ipse nos docet his verbis (Epist. 4): « Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva", + "candidate_score": 0.645769, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_114_116", + "bdc_text": "Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ; s. HBBW X [Nr. 1374 ] 73 , Anm. 12 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1359", + "psc_text": "congregationes commemorem, quibus solemne fuit singulis diebus Psalterium decantasse? id quod de Hoemburgensibus S. Odiliae sanctimonialibus legimus in ejus Vita, n. 21: « Evenit et ut quadam die, sicut consuetudo in eodem monasterio erat, scilicet ut quotidie secundum ordinem virium jejunarent, et Psalterium decantarent. » Qualem etiam disciplinam apud omnes S. Romualdi eremitas viguisse discimus ex Hieronymo Camaldul. monacho in sermone de S. Romualdo, n. 67, apud Boll., 7 Februarii: « Convocatis Pater S. Romualdus omnibus et singulis eremitis, docebat eos ut per totum anni circulum tribus diebus in septimana in solo pane et aqua jejunarent, Psalterium cum canticis quotidie dicerent, silentium inviolabiliter servarent, disciplinas flagellorum in cella facerent. » De eremitis quoque Fontis Avellani ita scribit Petrus Damiani (Opusc. c. 14): « Consuetudo est ut cum duo fratres simul commorantur in cella, duo persolvant in die Psalteria, unum pro vivis, alterum pro defunctis. Et illud quidem quod est vivorum,", + "candidate_score": 0.645485, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_136_138", + "bdc_text": "[ Adresse auf f. 31b , v. : ] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , fidelissimo in Tigurina ecclesia antistiti , moecenati suo plurimum observando .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.645432, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1886", + "psc_text": "At sententiam in altera dissertationis editione retractavit dissertator, num. 32, ubi contendit super a Graeco ὑπὲρ formatum, unde etiam insuper proprie significare id quod superabundat. Idem sentit Matthias Lambert, et monachus Cisterciensis in Gallica expositione Regulae S. Benedicti, quorum primus Regulae textum ita Gallice reddidit, outre la portion ordonnée, alter vero, pardessus la portion qui leur est dessignée. Eodem modo etiam S. Benedictum explicat Theobaldus Artaldus Coelestinus; confirmaturque ex praxi, quam videre est 452 apud Hildemarum, et maxime apud Udalricum: « Ad mixtum, inquit, non accipiunt nisi quod S. Benedictus praecipit, quartam partem panis absque libra sua; et devino similiter: » et ex Regula S. Caesarii ad virgines, quae jubet ut « quae coquunt, singulis illis meri pro labore addantur; » et certe S. Benedictus biberes et panem non indulget nisi propter graviorem laborem; cum vero propter laborem aliquid concedit, illud solet consuetae annonae superadditum esse, ut cap. 39, 40", + "candidate_score": 0.645156, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2386", + "psc_text": "ut videre est apud Gratianum, de Consec. dist. 1, cap. Solent. Atque postremo hoc modo veteres monachi jejunium solvere solebant, ut patet ex dictis, maxime ex sancti Hieronymi testimonio ad Eustochium scribentis, quod apud eos « a Pascha ad Pentecosten coenae mutantur in prandia, quo et traditioni Ecclesiae satis fiat, et ventrem cibo non onerent duplicato. » Vide Regulam Magistri, cap. 53. His praenotatis explicatu non est difficile quomodo luce adhuc diei omnia consummarent, etiam hieme, cum non jejunarent. Nam, 1º cum 569 sanctus Pater ad coenam non indulgere videatur nisi tertiam librae panis partem cum aliquibus ad summum fructibus, hanc absque ullo corporis incommodo et sanitatis periculo consummare poterant ante horam decimam, id est ante nostram horam post meridiem quartam, etiam ad sextam prandentes. 2º Jejunium hora solita reficientes solvere poterant, aliquid solito lautius edendo, verbi gratia, pisces cum aliis diebus in solis leguminibus coenam acciperent. 3º Ad sextam", + "candidate_score": 0.644986, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_122_124", + "bdc_text": "Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen. minister ordiatur sermonem . Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_758", + "psc_text": "verbis propter poenam peccati debet cessare! Ergo quamvis de bonis et sanctis et aedificationum eloquiis, perfectis discipulis propter taciturnitatis gravitatem, rara loquendi concedatur licentia, quia scriptum est: In multiloquio non effugies peccatum (Prov. X) . Et alibi: Mors et vita in manibus linguae Prov. XIV . Nam loqui et docere, magistrum coudecet; tacere et audire, discipulo convenit. Et ideo, si qua requirenda sunt a priore, cum omni humilitate et subjectione reverentiae requirantur, ne videatur plus loqui quam expedit. Scurrilitates vero vel verba otiosa et risum moventia, aeterna clausura in omnibus locis damnamus: et ad talia eloquia discipulum aperire os non permittimus. 178 COMMENTARIUS. Faciamus quod ait propheta. ] Acute observat hic Hildemarus, et post eum Bernardus Cassinensis et Nicolaus de Fractura S. Benedictum suos discipulos alioquentem non simpliciter dixisse faciatis, sed faciamus; nimirum miscet se fratribus suis, nec aliud ab ipsis requirit, quod ipse primus ante alios non paratus sit", + "candidate_score": 0.644577, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_114_116", + "bdc_text": "Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ; s. HBBW X [Nr. 1374 ] 73 , Anm. 12 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2846", + "psc_text": "» Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho in lib. Mir. S. Theoderici cap. 15, ubi refert Rodulfum abbatem suo in monasterio excepisse Robertum Flandrensem comitem, et reginam, eisque ad mensam adhibuisse lectionem ex Vita S. Theoderici: « Beatissimi Theoderici Vitam virtutibus illustrem coram eis a fratribus lectam et expositam, quasi saluberrimum animae ferculum illis apposuit, quod prae caeteris sumptibus et impensis uterque magni fecit. » Quinto, ubi ignotus advenisset monachus, lectioni tota simul congregatio aderat, ut manifestum est ex Capitulis monachorum ad Augiam directorum (Cap. 12): « Omnes hospites supervenientes cum lectione divina suscipiunt; incognitis tamen monachis ad lectionem omnis pariter concurrit congregatio, ut Christus in eis", + "candidate_score": 0.644373, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2814", + "psc_text": "capite hospitalitatem commendant SS. Patres, atque in primis S. Augustinus (Serm. 136): « Discite, inquit, hospites suscipere, ubi agnoscitur Christus: an nescitis quia si quem Christianum susceperitis, ipsum suscipitis? Nonne ipse dixit: hospes fui, et suscepistis me? et quando ei dicitur, Domine, quando te vidimus hospitem? respondet: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Cum ergo Christianus Christianum suscipit, serviunt membra membris, et gaudet caput, et sibi imputat datum quod membro ejus fuerit erogatum. Hic ergo pascatur Christus esuriens, accipiat potum sitiens, vestiatur nudus, suscipiatur peregrinus, visitetur aegrotus. » Et revera qui in hospite se suscipi asserit, in se ipso aliquando excipi voluit, ut de quodam ignoto testatur S. Gregorius his verbis (Homil. 23 in Evang.): « Quidam paterfamilias cum tota domo sua magno hospitalitatis studio serviebat, cumque quotidie ad mensam suam peregrinos susciperet, quodam die peregrinus quidam inter alios advenit, ad mensam ductus; dumque paterfamilias ex humilitatis consuetudine", + "candidate_score": 0.644369, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_122_124", + "bdc_text": "Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen. minister ordiatur sermonem . Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1240", + "psc_text": "vesperas oratio dominica a sacerdote proferatur; » aitque Durandus (Lib. V Ration., cap. 2) in primitiva Ecclesia post quamlibet horam absque alia oratione alta voce pronuntiatam fuisse, quod adhuc, inquit, Ecclesia Lateranensis dicitur observare. Eamdem alta voce in ecclesia cantatam fuisse innuit abbas Isaac apud Cassianum (Collat. 9, cap. 22), cum exponens illa verba, Et dimitte nobis debita nostra, etc., sic loquitur: « Tantum remittitur nobis quantum nos remiserimus eis, qui nobis quacunque malignitate nocuerant; quod formidantes nonnulli cum in ecclesia haec oratio ab universa plebe concinitur, hunc locum taciti praetermittunt, ut semetipsos obligare potius quam excusare sua professione videantur. » Ubi quod dicit orationem ab universa plebe concini, respicere videtur illud S. Gregorii (Lib. VII, ep. 63): « Oratio dominica apud Graecos ab omni populo dicitur, apud nos autem a solo sacerdote, » scilicet in missa. Tertio, ut dicatur a priore, « id est abbate, inquit Boherius, vel ipso", + "candidate_score": 0.644252, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_113_115", + "bdc_text": "Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2846", + "psc_text": "» Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho in lib. Mir. S. Theoderici cap. 15, ubi refert Rodulfum abbatem suo in monasterio excepisse Robertum Flandrensem comitem, et reginam, eisque ad mensam adhibuisse lectionem ex Vita S. Theoderici: « Beatissimi Theoderici Vitam virtutibus illustrem coram eis a fratribus lectam et expositam, quasi saluberrimum animae ferculum illis apposuit, quod prae caeteris sumptibus et impensis uterque magni fecit. » Quinto, ubi ignotus advenisset monachus, lectioni tota simul congregatio aderat, ut manifestum est ex Capitulis monachorum ad Augiam directorum (Cap. 12): « Omnes hospites supervenientes cum lectione divina suscipiunt; incognitis tamen monachis ad lectionem omnis pariter concurrit congregatio, ut Christus in eis", + "candidate_score": 0.644163, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_114_116", + "bdc_text": "Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ; s. HBBW X [Nr. 1374 ] 73 , Anm. 12 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.643925, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3439", + "psc_text": "missa, aut accedentibus hospitibus, aut professis post missam, aut in missa Evangelio dicto a textu Evangelii sine cruce in quibusdam monasteriis, ut exponit in primo commentario Boherius. De modo dandi et accipiendi in missa pacem ante communionem, de qua hunc locum interpretor, vide quae diximus in l. II de Antiq. monach. Ritibus, c. 3 Ad communionem. ] Hunc locum de communione corporis et sanguinis Christi exponunt omnes commentatores, nullo, quem sciam, refragante, ad quam cuncti suo quique ordine accedebant, ita tamen ut ministri altaris alios praecederent. Ubi observandum venit quod scribit Udalricus (Lib. II, cap. 30), scilicet quod si abbas justis ex causis aliquem conversum in capitulo, aut in refectorio, elevare voluerit, tamen « ad pacem, et ad communionem, sicut et ad aquam benedictam, secundum ordinem suae conversionis » accedere debet. Porro qui justis ex causis aberant a missa, communicaturi tamen properabant circa tempus orationis dominicae, ut discimus ex Regula", + "candidate_score": 0.643843, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2357", + "psc_text": "Regulam advertere licet in Regula sancti Fructuosi, in qua haec lego: « A Pascha usque ad Pentecosten reficiendum est ad sextam, et monophagia, id est unica refectio conservanda est. » Idem et de nostris Fuldensibus refert Mabillonius (Praefat. ad saec. III, part. I, num. 25), quod scilicet « abstinuere a coena per totum annum iidem ad aetatem Marcwardi abbatis, id est ad medium saeculum duodecimum, nec ante decimum quartum feminas in ecclesiam suam admiserunt. » Idemque asserendum esse de iis monasteriis quae ad Fuldensium normam vivebant, in quibus instituta est disciplina purior. Neque tamen defuerunt ex priscis monachis qui prandium ad sextam, et sero coenam aestate sibi pararent, quod de Tabennensibus imprimis refert sanctus Hieronymus (Praefat. ad Regulam S. Pachomii): « Bis, inquit, in hebdomada die quarta et sexta sabbati ab omnibus jejunatur, excepta Pentecoste: aliis diebus comedunt, qui volunt post meridiem, et in coena similiter mensa ponitur propter laborantes,", + "candidate_score": 0.643594, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2877", + "psc_text": "monasteriis nostris aliquis frater pauperum susceptioni praeficiebatur, qui eos in xenodochio monasterii aedibus vicino excipiebat; cujus rei exempla habemus in Vita S. Agili abbatis Resbacensis, num. 20, saec. II; apud Adrevaldum, in lib. Mir. S. Benedicti; apud Walfridum, in lib. Mir. S. Galli, cap. 43; in Vita S. Popponis num. 13; apud Bollandum, 25 Januarii. Idipsum etiam enixe rogarunt olim monachi Fuldenses, in libello supplici ad Carolum Magnum, postulantes (Num. 13), ut « peregrinorum susceptio et lavatio in eis pedum non negligatur, sed secundum Regulam, et secundum priorum nostrorum consuetudinem, quandocunque venerint misericorditer suscipiatur, et ab omnibus fratribus lavatio pedum eis exhibeatur. » Coquina abbatis et hospitum super se sit, etc.] In quem locum Smaragdus: « Aestimatur enim a multis, quia sicut coquina alia quam fratrum, et in alio erat constituta loco, ita et mensa abbatis non tunc in communi refectorio erat cum caeteris mensis posita; sed in alia erat", + "candidate_score": 0.643569, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2845", + "psc_text": "Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa ejus discretione. Qua finita assurgunt omnes in abbatis et fratrum oscula. Deinde abbas: Benedicti vos a Domino. Et fratres: Qui fecit coelum et terram. » Et ita forte capiendus est locus ex Vita S. Alcadri abbatis Gemmeticensis, num. 11 (Saec. II Ben.). « Susceptis monachis ad domum auditorii eos perduxit. » Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho", + "candidate_score": 0.643173, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2082", + "psc_text": "corps de nostre Seigneur, que l' en seult recevoir à la messe. Expositio Theobaldi Artaldi Coelestini: Pour la sainte communion, que le liseur a reçuê nagueres en la messe, etc. Versio Guidonis Juvenalis: Pour la sainte communion, qu' il a reçû, afin qu' il ne demeure rien entre les dents ou ailleurs, qu' on peut gecter en lisant pour les fleumes qui viennent. Expositio Matthiae Lamberti: A cause de la sainte communion, de peur qu' en crachant il advienne quelque irreverance à icelle pour les flegmes qu' il pourroit jetter en lisant. His accedit antiquissima omnium versio Alemannica ante annos nongentos a Kerone sancti Othmari discipulo facta, quae communionis vocabulum ita vertit Kemeinsamii, tum majoris explicationis gratia addit scilicet corporis et sanguinis Christi. Praetereo recentiores commentatores Antonium Perez et Joannem Craesbeeck, qui etiam ex hoc loco inferunt quotidianam apud veteres monachos eucharistiae perceptionem; et Nicolaum Bravum, Hugonem Menardum, Carolum Cointium,", + "candidate_score": 0.642855, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_61_63", + "bdc_text": "Ausbildung im Elternhaus in Wästen an der Lys ( Leie ) , in Lille und Tournai. 1524 wieder in Ypern. Ab 1528 und erneut ab 1532 Studium in Paris ; dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 . August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.642611, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2484", + "psc_text": "Consuetudines: « Fratres qui pro levi culpa secundum Regulam separantur a mensa, sic in oratorio satisfaciant: Cum post psalmodiam ad preces alii se inclinant vel genua flectunt, ante altare venientes ad gradus se prosternant, donec preces et oratio finiantur; tunc surgentes, inclinantes ante et retro, sic omnibus horis faciant. Si vero festivitas antequam absolvantur evenerit, a vespera usque ad aliam vesperam omni communione fratribus socientur, missas etiam qui sacerdotes fuerint, et omne quod ad servitium divinum pertinet celebrare possunt. » Et Lanfrancus in Statutis (Cap. 17): « Ad levis culpae satisfactionem adjudicatus frater, a communi mensa separatur, usurus cibo et potu quibus alii fratres, nisi ei nominatim fuerit interdictum; refecturus hora nona, si fratres sexta; vel ad vesperam, si fratres hora nona. In monasterio et in capitulo, in loco ubi solet esse, sit aut ultimus omnium, aut inter utrumque, secundum quod culpa fuerit et abbas praeceperit. In ecclesia missam non", + "candidate_score": 0.642524, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_114_116", + "bdc_text": "Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ; s. HBBW X [Nr. 1374 ] 73 , Anm. 12 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2686", + "psc_text": "in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere liceat. Et notandum quia nullum nisi post quintum decimum aetatis suae annum in probatione ponere licet. » Hujus statuti praxim videre est in Vita S. Hildegundis virginis, n. 21, ab auctore coaevo scripta (Boll. 20 April.): quae sub virili habitu, mutato proprio nomine in Joseph, Schonaugiense virorum monasterium ordinis Cisterc. ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper", + "candidate_score": 0.642441, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2399", + "psc_text": "nullus debet loqui, nisi aut lector qui legit, aut abbas qui exponit, aut certe talis cui jusserit tradere lectionem. » Quae consuetudo originem ducit ex Institutis sancti Pachomii. Nam, ut legimus in ejus Vita (Num. 79, apud Boll., 14 Maii; vide num. 56), « consuetudo illis erat jam inde ab initio, circa vesperam, manuali opere ac coena peractis, in unum simul considere ad scrutandas Scripturas, ab omni alia sollicitudine tunc liberi, praeterquam ab ea quae salutem eorum concernebat. » Quidquid sit, saltem tandiu durare debebat quoad lector, servitores, aliique qui primam ad mensam coenare haud potuerant, variisque officis occupati, occurrere possent; omnes enim interesse completorio voluit sanctus Pater; unde et subjungit: Omnibus in unum concurrentibus per hanc moram lectionis, si qui forte in assignato sibi commisso fuerit occupatus, occurrat. ] Ex hoc loco patet nullum ex sancti Benedicti mente a completorio eximendum esse; ideo enim hanc praemitti voluit lectionem, ut", + "candidate_score": 0.642425, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_1_3", + "bdc_text": "Quod literis hisce meis tuis impedimento sum studiis honestissimis , ac animum tuum , multis aliis onustum negotiis , mearum literarum lectione perturbo , non inconsiderate a me factum esse scias . Cum perpenderem enim , quod vos , nostri moecęnates Mäzene. , discedentibus nobisJohannes Schmid ( Fabricius Montanus ) war aus Zürich über seine Heimat Bergheim im Elsass ( s.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.6424, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_62_64", + "bdc_text": "dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 . August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg . Hyperius hielt bis zu seinem Tode Vorlesungen in historischer , systematischer und praktischer Theologie .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.642216, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2848", + "psc_text": "humanitas illi exhibenda est, cur non et lectio ei legenda est, quod melius est? Unde ista potest esse discretio? si enim frequenter venerit ipse hospes ad monasterium, ita ut post quindecim aut viginti dies venerit, quoties venerit, toties ei lectio legenda sit, et omnis humanitas praebenda. » Denique singulare haudquaquam exstitit S. Benedicto lectionem adhibere hospitibus; nam in Regula abbatis Isaiae haec lego (Cap. 33): « Hilariter occurre extero, et saluta illum, ne discessus vester ab invicem sit cum detrimento; et cave ne cum advenerit ad te interroges illum inutilia 681 tibi; sed postula ab illo ut oret, et cum sederit, dic illi: Quomodo vales, frater mi? et exhibe illi librum aliquem ad legendum. » Et post haec omnis ei exhibeatur humanitas. ] Omnis humanitas Smaragdo « dicitur omnis miserantis affectus, et obsequium plenum et perfectum amoris, quod hospitibus exhiberi oportet in cibi, et potus, et omnium illis competentium administrationem.", + "candidate_score": 0.641892, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_114_116", + "bdc_text": "Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ; s. HBBW X [Nr. 1374 ] 73 , Anm. 12 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.641759, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1212", + "psc_text": "inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse minus protrahendo, et cum minori nota, aut etiam in directum sine cantu recitando, addens tamen: Qui melius videt, melius dicat. Eadem est sententia Nicolai de Fractura. Censet nihilominus Boherius futurum nihil incommodi, si his in casibus lectionum aut responsoriorum minuatur numerus. Sed refragatur Hildemarus his verbis: « Non attinet ad numerum lectionum brevietur, sed ad quantitatem lectionum, ut quamvis duodecim sint, tamen breviores sint quam debet. » Duodecimum ergo sacrarum numerum lectionum retinere voluit S. P. Benedictus, quem etiam olim observabant Ecclesiae Gallicanae ut patet ex liturgia Gallic., l. II, p. 106. Quod si contigerit, digne inde satisfaciat Deo in", + "candidate_score": 0.641751, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_50_52", + "bdc_text": "Gundlach , Catalogus 310f , Nr. 537 ; Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077", + "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti", + "candidate_score": 0.641592, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_50_52", + "bdc_text": "Gundlach , Catalogus 310f , Nr. 537 ; Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1210", + "psc_text": "videre est in lib. I de Ecclesiastica Cura Caroli Magni, in cujus cap. 7 haec leguntur: « Finem vero lectionis sono gutturis designavit (Carolus imperator), ad quem universi ita intente suspensi erant, ut sive finita sententia, sive in media distinctione, sive subdistinctione significaret, nullus sequens superius aut inferius inciperet quantumcunque incongruum initium vel finis videretur. » In plurimis tamen monasteriis usus obtinuerat ut pridie lectiones terminarentur ab uno aliquo cui haec cura demandata erat, qui singulis indicabat lectoribus quid quantumque quis legere deberet. Hic erat ut plurimum cantor sive armarius: « Lectiones ab armario pridie ante sint terminatae et correctae, » inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in", + "candidate_score": 0.641529, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1164", + "psc_text": "Laodiceni canon 59, quo prohibetur alios quam sacros et canonicos libros, quos sigillatim recenset, legi. Post has vero tres lectiones cum responsoriis suis, sequantur reliqui sex psalmi cum alleluia canendi. ] Ad instar sancti illius angeli, qui cum in conventu Aegyptiorum monachorum undecim psalmos decantasset, duodecimum sub alleluia responsione consummans, ab universorum oculis repente subtractus est (Cassian. lib. II, cap. 5). Post hos lectio Apostoli. ] Pauli scilicet, qui semper intelligendus est cum vox Apostoli sine addito auditur. Ex corde recitanda. ] Id est memoriter, et sine codice, « in hoc ostendens, inquit S. Hildegardis, quod cum fratres lectionibus et meditationibus inserviunt, ea quae in divina Scriptura necessaria habent, memoriae commendent, ita ut cum opportunum tempus institerit, aut cum necessitas se immerserit, absque materialiter scripto illa in medium proferant, quemadmodum et praedictas lectiones (scilicet quae cap. 9 et 10 praescribuntur) ex corde et memoriter, id est sine libro, quoniam breves", + "candidate_score": 0.641255, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_113_115", + "bdc_text": "Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_783", + "psc_text": "pendere arbitrio assignare dies, horas, tempus seu spatium, locum, modumque colloquii. Communis tamen ordinis usus obtinuit, ut non nisi privatis diebus abbas colloquium permitteret, dominicis festisque diebus duodecim lectionum continuo silentio consecratis. Et certe inter quinque capitula quae receptis concilii Aquisgran. capitulis addiderunt Centuriatores Tom. II Capitul. Baluz., p. 1092 , quartum ita habetur: « Ut in hebdomada Paschae in claustro non loquantur, sed lectio divina ab omnibus teneatur, similiter in hebdomada Pentecostes, et in omnibus diebus dominicis, seu in Natali Domini, et in omnibus SS. festis praecipuis. » Similiter antiquae Consuetudines SS. Benigni Divionensis Cap. 64: « Per octo dies Paschae, et Pentecostes, et Natalis Domini, et in Rogationibus, et in omni secunda, quarta, et sexta feria Quadragesimae, et in omnibus 12 lectionibus, nulla fit locutio in claustro. » Quae totidem verbis exstant in veteri Corbeiensi Ordinario ms., quibus concinit liber Usuum Beccensium, loquelam in claustro privatis duntaxat diebus", + "candidate_score": 0.640916, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_114_116", + "bdc_text": "Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ; s. HBBW X [Nr. 1374 ] 73 , Anm. 12 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", + "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", + "candidate_score": 0.640677, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_50_52", + "bdc_text": "Gundlach , Catalogus 310f , Nr. 537 ; Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2083", + "psc_text": "nongentos a Kerone sancti Othmari discipulo facta, quae communionis vocabulum ita vertit Kemeinsamii, tum majoris explicationis gratia addit scilicet corporis et sanguinis Christi. Praetereo recentiores commentatores Antonium Perez et Joannem Craesbeeck, qui etiam ex hoc loco inferunt quotidianam apud veteres monachos eucharistiae perceptionem; et Nicolaum Bravum, Hugonem Menardum, Carolum Cointium, aliosque non paucos. Hisce omnibus auctoritatibus praeponderare non debet sententia Richardi de Sancto Angelo minus germana et nimis, ut ita loquar, contorta; qui et nostram absolute non negat, multo minus cardinalis 498 de Turrecremata auctoris recentioris; uti et dissertatoris quae nulla veterum auctoritate fulcitur. Sane communionis sanctae vocabulum apud aliquos auctores alium in sensum usurpari non credimus quam ad significandam communionem eucharisticam. Quod si alicubi in alio sensu communio reperitur, semper cum aliquo addito ponitur, verbi gratia, charitatis aut precum. Caeterum hanc nostram expositionem confirmat veterum monachorum praxis ante S. P. Benedictum, qui post communionem minimum panem cum vino percipere", + "candidate_score": 0.640613, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_34_36", + "bdc_text": "d. Oder ; dort 1522 Magister und alsbald Professor . Willich verfasste zahlreiche Schriften , darunter die \"Erotematum dialectices libri tres\" ( erste Auflage :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2651", + "psc_text": "eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in scriptis Romanis, Graecis et Aegyptiacis. » His, praeter Basilium Magnum, Gregorium Theologum, Joannem Chrysostomum, Ephrem Diaconum, qui non minus doctrina quam vitae sanctimonia eremum illustrarunt, addere possemus etiam insignem et admirabilem Orabbatem montis Nitriae (Ibid., cap. 9), qui a fratribus visitatus « statim convertebatur ad doctrinam, erat enim valde peritus litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies", + "candidate_score": 0.640427, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_113_115", + "bdc_text": "Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.639833, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2083", + "psc_text": "nongentos a Kerone sancti Othmari discipulo facta, quae communionis vocabulum ita vertit Kemeinsamii, tum majoris explicationis gratia addit scilicet corporis et sanguinis Christi. Praetereo recentiores commentatores Antonium Perez et Joannem Craesbeeck, qui etiam ex hoc loco inferunt quotidianam apud veteres monachos eucharistiae perceptionem; et Nicolaum Bravum, Hugonem Menardum, Carolum Cointium, aliosque non paucos. Hisce omnibus auctoritatibus praeponderare non debet sententia Richardi de Sancto Angelo minus germana et nimis, ut ita loquar, contorta; qui et nostram absolute non negat, multo minus cardinalis 498 de Turrecremata auctoris recentioris; uti et dissertatoris quae nulla veterum auctoritate fulcitur. Sane communionis sanctae vocabulum apud aliquos auctores alium in sensum usurpari non credimus quam ad significandam communionem eucharisticam. Quod si alicubi in alio sensu communio reperitur, semper cum aliquo addito ponitur, verbi gratia, charitatis aut precum. Caeterum hanc nostram expositionem confirmat veterum monachorum praxis ante S. P. Benedictum, qui post communionem minimum panem cum vino percipere", + "candidate_score": 0.639762, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_113_115", + "bdc_text": "Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2659", + "psc_text": "ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: « In cujus monasterio ego fui. » His etiam adjiciendus est S. Maglorius, qui, ut habetur in ejus Vita n. 1, « tam artium liberalium quam et divinorum eloquiorum » scientiam ab Eltuto edoctus est. Neque id singulare tantum exstitit Eltuto, cum circa idem tempus S. Maclovius puer (Vita S. Maclovii, n. 1, saec. I Bened.) Brendano abbati, « eo tempore viro sanctitate et scientia famosissimo, litteratoriae » imbuendus disciplinae traditus sit. Nec mihi dubium est olim Britanniam, ut fidei mysteriis, ita litterarum scientiis institutam fuisse a monachis, agente S. Patricio ejusque discipulis, qui primi in Hibernia verbi divini semina diffuderunt.", + "candidate_score": 0.639581, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_60_62", + "bdc_text": "Februar 1564 in Marburg . Ausbildung im Elternhaus in Wästen an der Lys ( Leie ) , in Lille und Tournai. 1524 wieder in Ypern. Ab 1528 und erneut ab 1532 Studium in Paris ; dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2653", + "psc_text": "orbis Christiani ornamentum. Hic enim in Syriae solitudinem secedens, insignem illam bibliothecam quam summo studio impendioque Romae sibi paraverat, indeque Hierosolymam asportari fecerat, secum attulit. Porro quibus in eremo studiis 634 vacaret, ipse nos docet his verbis (Epist. 4): « Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva vitiorum, ardoremque naturae ferre non poteram; quem cum crebris jejuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. Ad quam edomandam cuidam fratri, qui ex Hebraeis crediderat, me in disciplinam dedi; ut post Quintiliani acumina, Ciceronis fluvios, gravitatemque Frontonis, et lenitatem Plinii, alphabetum discerem, et stridentia anhelantiaque verba meditarer. Quid ibi laboris insumpserim, quid sustinuerim difficultatis, quoties desperaverim, quoties cessaverim, et contentione discendi rursus incoeperim; testis est conscientia tam mea qui passus sum, quam eorum qui mecum duxerunt vitam; et gratias ago Domino, quod de amaro semine litterarum dulces fructus carpo. » Longum hic foret per omnes insignes illos doctissimosque monachos excurrere, quorum", + "candidate_score": 0.639503, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1227", + "psc_text": "aeque canticum decantamus. » Lectio una de Apocalypsi ex corde. ] Id est memoriter, sine codice recitanda: quae lectio, ut docet Hildemarus, semper in omnibus Dominicis quacunque solemnitate in eas incidente, etiam Nativitatis aut Paschae, debet esse de Apocalypsi. Quod si quis objiciat lectionem dierum ac temporum solemnitati respondere debere, fatetur quidem rem ita esse, sed tamen ex Apocalypsi facili negotio posse erui lectiones cuilibet festivitati congruentes. Idemque esse intelligendum cum S. Pater lectionem ex Apostolo recitandam instituit. Et responsorium. ] An dicendum cum Gloria S. Pater non aperuit; quapropter varius fuit hac in re diversorum usus. De Cisterciensibus suis ita loquitur Joannes Bona (De Divin. Psalm. cap. 18, § 4): « Ad responsoria post capitulum non adjungimus Gloria Patri; horum enim nullam Regula mentionem facit. » Verum, etsi Regula taceat, ad mentem tamen S. P. Benedicti dicendum esse asserit Hildemarus; quia S. Benedictus semper in fine ultimi responsorii Gloria", + "candidate_score": 0.639349, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42_44", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.638858, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1171", + "psc_text": "toto aestatis tempore nullum omnino trium lectionum festum habeant, ut scribit cardinalis Bona (De Divina Psalm. cap. 18, § 4). Haec lectio, quam pueri apud Cluniacenses legebant ex Udalrico l. III, c. 8, apud Carthusienses cantor hebdomadarius ex Nova Collect. Statut., part. I, c. 16, ex Regulae praescripto memoriter, hoc est ex corde, sine libro recitanda est; adeoque brevis esse debet, brevior tamen aut prolixior pro brevitate aut prolixitate noctium. « Si quem autem movet, inquit Theodemarus (Epist. ad Carolum Magn.), quare B. Benedictus in aestatis tempore quotidianis diebus ad nocturnale officium unam tantum de Veteri Testamento lectionem legi praeceperit, cognoscat necdum eo tempore in Romana Ecclesia, sicut nunc leguntur, sacras Scripturas legi morem fuisse; sed post aliquod tempus hoc institutum esse sive a papa Gregorio, sive, ut ab aliis affirmatur, ab Honorio. » Unicam hic quaestionem movet Hildemarus, et post eum Bernardus Cass., Boherius, et Turrecremata, cur nimirum S.", + "candidate_score": 0.638793, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2396", + "psc_text": "Nicolaus de Fractura: « De homiliis sanctorum Patrum, et aliis moralibus, et de lib. Dialog. B. Gregorii, de vitis Patrum, et aliis similibus. » Ita sanctus Benedictus abbas Anianensis unum « ex sanctorum doctorum homiliis, quae in exhortationem monachorum sunt prolatae conjunxit librum; eumque omni tempore in vespertinis collectis legere jussit. » In codice vero Conchensis monasterii ad calcem ms. Regulae sancti Benedicti haec leguntur: « li sunt qui leguntur ad collationem: Ephrem, Pastoralis, liber de Aedificatione claustri, Vita Patrum, Dialogus Gregorii, Diadema Monachorum. » Non autem Eptaticum aut Regum. ] « Heptateucus, inquit sanctus Augustinus (Lib. II de Doct. Christ. cap. 8), continet quinque libros Mosis, librum Josue, et Judicum: nam quod spectat ad librum Ruth, magis ad Regnorum principia videtur pertinere. » Per hoc autem quod dicit Eptaticum aut Regum, infit Hildemarus, 572 significat illos libros qui similes sunt illis, id est qui sub allegoricis figuris conscripti sunt.", + "candidate_score": 0.638647, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_50_52", + "bdc_text": "Gundlach , Catalogus 310f , Nr. 537 ; Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1886", + "psc_text": "At sententiam in altera dissertationis editione retractavit dissertator, num. 32, ubi contendit super a Graeco ὑπὲρ formatum, unde etiam insuper proprie significare id quod superabundat. Idem sentit Matthias Lambert, et monachus Cisterciensis in Gallica expositione Regulae S. Benedicti, quorum primus Regulae textum ita Gallice reddidit, outre la portion ordonnée, alter vero, pardessus la portion qui leur est dessignée. Eodem modo etiam S. Benedictum explicat Theobaldus Artaldus Coelestinus; confirmaturque ex praxi, quam videre est 452 apud Hildemarum, et maxime apud Udalricum: « Ad mixtum, inquit, non accipiunt nisi quod S. Benedictus praecipit, quartam partem panis absque libra sua; et devino similiter: » et ex Regula S. Caesarii ad virgines, quae jubet ut « quae coquunt, singulis illis meri pro labore addantur; » et certe S. Benedictus biberes et panem non indulget nisi propter graviorem laborem; cum vero propter laborem aliquid concedit, illud solet consuetae annonae superadditum esse, ut cap. 39, 40", + "candidate_score": 0.638531, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2395", + "psc_text": "] Id est simul, sive, ut alii legunt, in unum locum, seu in uno loco. De loco ubi facienda sit collatio, diximus in lib. I de Antiq. monach. Ritibus, cap. 11. Et legat unus collationes. ] Quales descripsit Cassianus. Vel vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes. ] Quod Smaragdus explicat « de homiliis Patrum, in quibus aedificationes pleniter scriptae sunt audientium; vel certe de expositionibus librorum catholicorum, quae ab orthodoxis factae sunt viris, in quibus sancta sufficienter sanctis doctrina redundat monachis. » Similiter Bernardus Cassinensis: « De homiliis sanctorum doctorum, et aliis moralibus et aedificationis documentis. » Et Nicolaus de Fractura: « De homiliis sanctorum Patrum, et aliis moralibus, et de lib. Dialog. B. Gregorii, de vitis Patrum, et aliis similibus. » Ita sanctus Benedictus abbas Anianensis unum « ex sanctorum doctorum homiliis, quae in exhortationem monachorum sunt prolatae conjunxit librum; eumque omni tempore in vespertinis collectis legere", + "candidate_score": 0.638383, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2846", + "psc_text": "» Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho in lib. Mir. S. Theoderici cap. 15, ubi refert Rodulfum abbatem suo in monasterio excepisse Robertum Flandrensem comitem, et reginam, eisque ad mensam adhibuisse lectionem ex Vita S. Theoderici: « Beatissimi Theoderici Vitam virtutibus illustrem coram eis a fratribus lectam et expositam, quasi saluberrimum animae ferculum illis apposuit, quod prae caeteris sumptibus et impensis uterque magni fecit. » Quinto, ubi ignotus advenisset monachus, lectioni tota simul congregatio aderat, ut manifestum est ex Capitulis monachorum ad Augiam directorum (Cap. 12): « Omnes hospites supervenientes cum lectione divina suscipiunt; incognitis tamen monachis ad lectionem omnis pariter concurrit congregatio, ut Christus in eis", + "candidate_score": 0.638183, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_46_48", + "bdc_text": "Er war viermal Dekan und 1539 Rektor . Sein Ausscheiden aus der Universität erfolgte wohl nach der Abfassung des vorliegenden Briefes und vor Lorichs Berufung an die Schule von Wetzlar 1546 . Er starb nach 1564 als evangelischer Pfarrer der Pfarrei Bernbach ( bei Gelnhausen , Hessen ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3575", + "psc_text": "praxis ad supremum perfectionis fastigium perducit. Comprobatus. ] Neque enim simplex suspicio hic sufficere debet. Admoneatur verbis usque quater. ] Idque secreto, secundum Bernardum Cassinensem, et quidem ab abbate, juxta Boherium. Nam simplex monachus bis, decanus ter, praepositus quater admoneri debet. Si non emendaverit, adhibeatur ei correctio disciplinae regularis. ] Quasi diceret, inquit Hildemarus, « Si per quatuor vices fuerit admonitus, et se non emendaverit, ducatur per gradus, hoc est publica correptio, excommunicatio, nimiis jejuniis, si dignus est, flagello, deinde oratio, postea ejiciatur de ordine praepositurae, postea expellatur. » Idem habent Bernardus Cassinensis, Boherius et Turrecremata. Quod si neque sic correxerit, tunc dejiciatur de ordine praepositurae. ] Ita praepositum quemdam superbia elatum aliquando deposuisse dicitur Benedictus abbas Anianensis in ejus Vita, auctore Ardone, n. 24 (Saec. IV Ben., part. I). Causas vero seu rationes hujusmodi depositionis praepositi declarat Gregorius papa IX in bulla ad Cluniacenses his verbis: « Conventuales quoque", + "candidate_score": 0.638046, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_113_115", + "bdc_text": "Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.638027, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_50_52", + "bdc_text": "Gundlach , Catalogus 310f , Nr. 537 ; Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1895", + "psc_text": "pacem, ad communionem, praeter illos qui pro nimia senectute, vel infirmitate, inter illos stare non possunt, qui tamen separatim communicant. Si quis vero hoc spiritali dono, id est corporis et sanguinis Domini nostri Jesu Christi se privaverit, Pater monasterii, qui praesens semper esse debet dum communicant, 454 cur hoc illi evenerit scire debet omnino. » De aliis vero Germaniae monachis ita praescribunt Germaniae Consuetudines mss. n. 21: « Communionem dominicam tempore duodecim lectionum, pacem, oblationem quoque tempore suo nullus praetermittere audeat absque permissu prioris. » Et certe citra omnem dubitationem videtur S. Pater Benedictus priscorum monachorum aemulatus fuisse exempla, qui, teste Cassiano (Lib. III, c. 2), sabbatis dominicisque diebus sacrae communionis obtentu hora tertia convenire solebant; quique, ut scribit S. Joannes Damascenus (In Vita SS. Barlaam, et Iosap., lib. I de Vit. Patr.), « procul inter se constructis aediculis dominicis diebus ad unam et eamdem ecclesiam pergunt ac divina mysteria,", + "candidate_score": 0.637979, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_47_49", + "bdc_text": "Sein Ausscheiden aus der Universität erfolgte wohl nach der Abfassung des vorliegenden Briefes und vor Lorichs Berufung an die Schule von Wetzlar 1546 . Er starb nach 1564 als evangelischer Pfarrer der Pfarrei Bernbach ( bei Gelnhausen , Hessen ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2809", + "psc_text": "Et S. Ephrem (Tom. II in Doct. varia.): « Non decet monachum ullam habere cum femina societatem: ad eam vero quae virginitatem profitetur, prorsus ne accesseris, siquidem ullus in te carnalis sensus viget; nam monachum inter epulas cum feminis versari, idem est ac se in ignem projicere: qui autem earum fugit consuetudinem, fugiat tanquam dama ex retibus, et velut avis ex laqueo. » Huc spectat quod Godehardus abbas Tegernsensis ad quamdam abbatissam scribit (Tom. IV Analect.): « Ista soror nostra venit ad nos ante Natale Domini multiplicis necessitatis suae miseriam nobis conquesta; quam libentissime nobiscum commorari permitteremus, et in quantum sufficeremus ministrare illi necessaria juberemus, si qualitas sexus aliquot permitteret monasterio fratrum feminas cohabitare: quia, ut a sanctis viris comprobatur, stipulae, paleae, ignisque nunquam sibi pacificantur, nisi alter alterius damno citius consummentur. » Cisterciensium hac in re religionem experta est quaedam mulier devotionis causa ad sepulcrum S. Roberti profecta (Bolland.,", + "candidate_score": 0.637927, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_47_49", + "bdc_text": "Sein Ausscheiden aus der Universität erfolgte wohl nach der Abfassung des vorliegenden Briefes und vor Lorichs Berufung an die Schule von Wetzlar 1546 . Er starb nach 1564 als evangelischer Pfarrer der Pfarrei Bernbach ( bei Gelnhausen , Hessen ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.637784, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_113_115", + "bdc_text": "Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", + "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", + "candidate_score": 0.637675, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_114_116", + "bdc_text": "Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ; s. HBBW X [Nr. 1374 ] 73 , Anm. 12 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1313", + "psc_text": "Regula c. 15. Vide concil. Milevit. c. 12; Carthag. II, c. 25, et Agathense can. 30, in quibus agitur de Collectis quae proinde ante S. Benedicti tempora in Ecclesia erant in usu Hactenus dicat confirmare possem ex lectione quae reperitur in vetustissimis Regulae S. Benedicti manuscriptis codicibus, Oxoniensi ante annos mille exarato, Narbonensi ante nongentos, et Floriacensi ante octingentos, in quibus non legitur et missae sint, sed tantum et missas, quasi diceret S. Benedictus post tres psalmos recitetur lectio una, versus Kyrie eleison, et orationes seu missas. Nec est quod dicat aliquis missas ibi exprimi in accusandi casu, cum reliqua scribantur in casu nominandi: nam id frequenter occurrit in illis codicibus, maxime in Narbonensi et Floriacensi, in quibus saepe legimus hymnum pro hymnus, lectionem pro lectio. Nec me multum movet quod dicit S. Hildegardis, nullam a S. Benedicto collectam esse designatam, « quatenus fastidium orantibus tollatur, et ne praemissa oratio", + "candidate_score": 0.637675, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_50_52", + "bdc_text": "Gundlach , Catalogus 310f , Nr. 537 ; Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1211", + "psc_text": "» inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in ecclesia quam in refectorio dividat cantor. » Vide Udal. l. I, c. 1. Finem vero lectionum aut cera apposita, aut ungue codici impresso notabant: « Nullus ad terminum vel ceram apposuit, vel saltem unguibus quantulumcunque signum impressit; sed cuncti omnia quae legenda erant ita sibi nota facere curaverunt, ut quando inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse", + "candidate_score": 0.637619, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42_44", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3251", + "psc_text": "» De Cassinensibus audiendus est Bernardus Cassinensis: « Nos autem moderni, inquit, de consuetudine, o utinam rationabili! in ipso ingressu probationis, et radimus, et tonsuramus, et habitum induimus, non tamen habitum benedictum: et licet ista consuetudo non reprobetur de more, tamen consultius videtur opinio dicti Pauli sequenda. » Haec est opinio Hildemari a nobis supra relata, quem sub nomine Pauli Diaconi solet citare. Addit Boherius: « Ego credo bene factum, si initio probationis tradantur ei vestes, tonsura, et clausura regulares, ut per annum probetur in eis, et aliis duris et asperis observationibus ordinis. » Et infra: « Similitudinem tamen et asperitatem habere debet alicujus monachalis habitus, ut habetur hodie in constitutione Benedicti papae, c. 22. Scissura tamen, colore vel benedictione distingui debet hujusmodi habitus novitiorum ab habitu professorum. » Et certe cum monastici habitus gestatio ad religionis austeritatem pertineat (laneis enim ad cutem indui, vestitum dormire, contemptibilem saeculo habitum deferre,", + "candidate_score": 0.637543, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_122", + "bdc_text": "Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1236", + "psc_text": "quotidie psallit, ita et nos, sive eadem, sive alia. Lectio Apostoli memoriter recitanda. ] Quanti sit meriti huic Regulae statuto obtemperare, disces ex lib. III Revelat. S. Gertrudis, c. 82. Plane agenda matutina vel vespertina, etc.] Quid sit agenda docet Boherius his verbis: « Agenda nomen est substantivum; sic enim appellantur horae canonicae in quibusdam regionibus. » Et Menardus: « Agenda est officium alicujus horae, officium divinum, cursus divini officii, anniversaria celebritas, opus Dei, ut infra hoc capite: caeteris agendis; S. Gregorii Antiphonarius: In agenda mortuorum antiphona: Requiem aeternam; Anastasius Bibliothecarius in Leone secundo: Sed et ne Mauri episcopi anniversitas seu agenda celebraretur. » Non transeat aliquando, nisi in ultimo per ordinem oratio dominica omnibus audientibus dicatur, etc.] Plurima hic et notatu dignissima praescribit S. P. Benedictus. Primo, ut ad omnes canonicas horas sub finem officii dicatur oratio dominica, idque propter excellentiam haud dubium hujus orationis, quam tribus potissimum momentis", + "candidate_score": 0.637489, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1164", + "psc_text": "Laodiceni canon 59, quo prohibetur alios quam sacros et canonicos libros, quos sigillatim recenset, legi. Post has vero tres lectiones cum responsoriis suis, sequantur reliqui sex psalmi cum alleluia canendi. ] Ad instar sancti illius angeli, qui cum in conventu Aegyptiorum monachorum undecim psalmos decantasset, duodecimum sub alleluia responsione consummans, ab universorum oculis repente subtractus est (Cassian. lib. II, cap. 5). Post hos lectio Apostoli. ] Pauli scilicet, qui semper intelligendus est cum vox Apostoli sine addito auditur. Ex corde recitanda. ] Id est memoriter, et sine codice, « in hoc ostendens, inquit S. Hildegardis, quod cum fratres lectionibus et meditationibus inserviunt, ea quae in divina Scriptura necessaria habent, memoriae commendent, ita ut cum opportunum tempus institerit, aut cum necessitas se immerserit, absque materialiter scripto illa in medium proferant, quemadmodum et praedictas lectiones (scilicet quae cap. 9 et 10 praescribuntur) ex corde et memoriter, id est sine libro, quoniam breves", + "candidate_score": 0.637343, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_34_36", + "bdc_text": "d. Oder ; dort 1522 Magister und alsbald Professor . Willich verfasste zahlreiche Schriften , darunter die \"Erotematum dialectices libri tres\" ( erste Auflage :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.63731, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3606", + "psc_text": "Augustinus a Janua, qui etiam scribit in nullo Cassinensi codice ms. reperiri pistrinum. Praeterea S. Isidorus artem pistoriam a confectione massae et panis distinguit in Regula (Cap. 19), ubi illam laicis, istam fratribus committit: « Ars pistoria ad laicos pertinebit; ipsi enim triticum purgent, ipsi ex more 865 molant. Massam tantumdem monachi conficiant, et panem sibi propriis manibus ipsi faciant. Porro pro hospitibus et infirmis laici faciant panes. » Ex his forte suspicabitur nonnemo additum esse in Regula pistrinum, maxime cum desit in codicibus Cassinensibus: exstat tamen in vetustissimo codice Oxoniensi, in textu Hildemari, et Smaragdi Floriacensis, in Concordia Benedicti Anianensis, et omnibus nostris mss. Sed quidquid sit, certe utrumque a nostris usitatum fuit; nam et granum molebant sive tundebant, et farinam ipsi miscebant; ut patet ex supradictis ad caput 48, et insuper ex mss. Germaniae Consuetudinibus, in quibus lego: « Fratres interdum generaliter intrant pistrinum, pastamque propriis manibus praeparant,", + "candidate_score": 0.637094, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_50_52", + "bdc_text": "Gundlach , Catalogus 310f , Nr. 537 ; Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2900", + "psc_text": "appellabant, ut I Regum XXV: « Accipe benedictionem hanc, quam attulit ancilla tua; » 693 ubi Septuaginta legunt εὐλογία. Et ita intelligendus est S. Bernardus ad episcopum Laudunensem scribens (Epist. 272): « Ex quo episcopari coepisti, nullam a vobis adhuc benedictionem accepimus, neque sacculum, neque peram, neque calceamenta in pedibus; » et ad Guidonem diaconum cardinalem (Epist. 335) « Sollicitus fui fratribus nostris . . . benedictionem quoque, quam destinaveras exhibere. » Secundo, specialius eulogiae dictae sunt munera ex SS. reliquiis missa. Sic S. Gregorius Eulogio Alexandrino episcopo scribens (Lib. XI Regist., cap. 47): « Eulogias, inquit, S. Marci a beatissima fraternitate vestra transmissas, cum ea charitate qua transmissae sunt secundum notitiam earum suscepimus. » Et iterum in eadem epistola: « Praeterea transmisimus crucem parvulam, in qua de catena amatorum vestrorum inserta est benedictio. » Tertio, eulogiae sumuntur pro pane illo qui ad consecrandam eucharistiam destinatur, ut videre est apud", + "candidate_score": 0.637076, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42_44", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_773", + "psc_text": "« Dicebant etiam Tom. I Mon. Eccl. Graec, pag. 377 de abbate Agathone per tres annos illum lapidem ore gestasse donec silere didicisset. » Sed hos omnes superavit Joannes cognomento Silentiarius, qui ex episcopo factus monachus, totos quadraginta septem annos in silentio exegit. Quid de Virgine Deipara loquar, quae, ut notat doctor mellifluus ( Serm. in Dominic. infra oct. Assumpt. ), non nisi quater in toto Evangeliorum decursu locuta legitur? Hujusmodi exempla ad imitationem proposita discipulis haud dubium voluit esse sanctus Pater, cum nullum in Regula tempus loquendi proposuit: cujus votis ut obsecundarent dilectissimi filii continuum pene in coenobiis silentium observare studuerunt. Hos inter enituere prae omnibus Cluniacenses monachi, qui sibi quasi in perpetuum ore praecluso, manus in linguas commutasse videbantur, adinventis signis quibus, dum lingua taceret, quae necessario requirenda erant invicem exprimebant. At non sine admiratione legere possumus quod de Cisterciensium silentio scribit Guillelmus abbas S. Theoderici in libro", + "candidate_score": 0.637056, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3130", + "psc_text": "Cassinense vero hunc in locum declarant, « quod novitii in refectorio comedant simul cum monachis, sed in mensa segregata ab eis, ubi commode videri possint a Patribus. » Et dormiat. ] Et simul cum eo novitiorum magister, qui ut in eos omnem sollicitudinem habere possit, ab eis separari non debet: unde et Hildemarus: « Ille magister novitiorum debet cum illo manducare, et dormire, et per omnia intentus debet esse, et nullo modo debet illum dimittere; et ita debet admoneri, et corrigi, et excommunicari, et flagellari sicuti monachum. » Et senior ei deputetur talis, qui aptus sit ad lucrandas animas. ] Quia novitios ab omni fratrum consortio segregaverat, et solos remanere non parvi esset periculi, sapientem eis seniorem, aptum ad lucrandas animas praeficit, qui eos in vita religiose instituenda informet. Quod sic intelligit Haeftenus (Lib. IV, tract. 4, disq. 1), ut singulis novitiis singuli seniores deputandi sint: at quae ad id", + "candidate_score": 0.636984, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.636977, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_50_52", + "bdc_text": "Gundlach , Catalogus 310f , Nr. 537 ; Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2902", + "psc_text": "nostros dictae sunt hostiae benedictae, quae singulis diebus ante communes cibos monachis non communicatis in refectorio praebebantur, de quibus vide lib. I de Antiquis monach. Ritibus, cap. 9. Eulogias etiam vocabant panes qui in ecclesia benedicuntur, olimque distribuebantur iis qui ob quoddam impedimentum diebus festis et dominicis non sumebant eucharistiam; idque, ut nonnulli arbitrati sunt, ex decreto Pii papae, quamvis epistola illa unde id deducunt sit supposititia; de quibus in concilio Nannetensi, can. 9, et in capitulis Hincmari Rhemensis episcopi, cap. 7, qui panes etiam fidelibus in signum communicationis in eadem fide mittebantur, unde in Laodiceno concilio, can. 32, statuitur « quod non oportet haereticorum eulogias accipere. » Sexto, eulogiae dictae sunt quaecunque res benedictae, quo sensu Fortunatus in Vita S. Germani Parisiensis episcopi, num. 11, liquorem benedictum eulogiam vocat, et in Vita S. Mederici panis benedictus eulogia appellatur. Septimo, eulogias etiam vocabant communem panem, quem in amoris et benevolentiae", + "candidate_score": 0.636844, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_113_115", + "bdc_text": "Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2654", + "psc_text": "quid sustinuerim difficultatis, quoties desperaverim, quoties cessaverim, et contentione discendi rursus incoeperim; testis est conscientia tam mea qui passus sum, quam eorum qui mecum duxerunt vitam; et gratias ago Domino, quod de amaro semine litterarum dulces fructus carpo. » Longum hic foret per omnes insignes illos doctissimosque monachos excurrere, quorum consuetudine usus est ipse S. Hieronymus; aliosve percelebres viros, quorum doctrina saeculo quarto, in omni scientiarum genere floruit solitudo, uberesque fructus in commune Ecclesiae catholicae bonum protulit. In sequenti saeculo V excultas etiam fuisse in laura S. Euthymii litteras (Vita S. Euthym., Anal. Graec. tom. I), patet non solum ex magno discipulorum ejus numero qui ad episcopales infulas assumpti sunt, sed maxime ex celeberrimo Gabrielio, qui ab adolescentia ejus magisterio traditus, « litteris adeo deditus erat, ut etiam Latina, Graeca et Syra lingua recte loqui et scribere didicerit, » ut tradit Cyrillus Scythopolitanus auctor coaevus. Eodem quoque saeculo V viguisse", + "candidate_score": 0.636746, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42_44", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2652", + "psc_text": "litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies centena millia versuum, Gregorii, et Stephani, et Pierii, et Basilii, et quorumdam aliorum praestantis virtutis virorum millia ducenta et quinquaginta non leviter nec temere haec percurrens, sed elaborate septies vel octies unumquemque librum perlegens, etc. » At prae omnibus spectandus videtur S. Hieronymus, non modo ordinis monastici, sed etiam totius orbis Christiani ornamentum. Hic enim in Syriae solitudinem secedens, insignem illam bibliothecam quam summo studio impendioque Romae sibi paraverat, indeque Hierosolymam asportari fecerat, secum attulit. Porro quibus in eremo studiis 634 vacaret, ipse nos docet his verbis (Epist. 4): « Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva", + "candidate_score": 0.636733, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2844", + "psc_text": "Tertio, haec olim lectio fiebat in auditorio, ut patet ex Vita sancti Guillelmi ducis et monachi Gellonensis (Saec. IV Ben.), ubi narratur quomodo suo susceptus fuerit in monasterio. Ac primo quidem num. 21, longe occurritur ei a fratribus, ducitur ad orationem, ecclesiaeque dona confert. Et postea, num. 22: « Completa oratione, factaque cunctis altaribus 680 sua cuique digna veneratione . . . . itur in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit. » Idem videre est apud Ekkehardum in lib. de Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa", + "candidate_score": 0.636648, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2241", + "psc_text": "Sane 535 cum sanctus Pater tarde venientem ad mensam solum reficere jubet, sublata ei portione sua vini, non de infirmis debilibusque loquitur, sed de sanis maxime. At de his videsis Haeftenum lib. X, tract. 4, disq. 3. Credimus heminam vini per singulos sufficere per diem. ] De nomine heminae consentiunt inter se viri eruditi; at de mensura ipsa non parum litigant. Jacobus Brolius Parisiensis Sancti Germani monasterii monachus, vir doctus et religiosus, varias diversorum sententias refert, nulli tamen certo adhaerens. Prima est Petri Masii abbatis Casalis Benedicti, qui in Constitutionibus suae congregationis (Const. ms. Casalis Ben., cap. 57) heminae mensuram ita definit: « Hemina, sicut a quibusdam expositoribus Regulae accepimus, est mensura continens unam libram cum quarta parte alicujus liquoris; et est quasi tertia pars quartae vini Parisiensis. » Secunda est Smaragdi, qui sanctum Isidorum describens (Isid. l. XVI Orig., c. 25): « Hemina vini, ait, appendit libram unam, quae", + "candidate_score": 0.636578, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_4_6", + "bdc_text": "oben Nr. 2228 , Anm. 19 ) zum Studium nach Marburg gereist . Zusammen mit den aus Zürich stammenden Karl Schweninger , Heinrich Hindermeister ( Hindermann , Opisander ) , Hans Rudolf Funk ( Funck ) und Wilhelm Meyer ( die vermutlich abgesehen von der Rheinstrecke zwischen Basel und Straßburg mit Schmid zusammen gereist waren ) hatte Schmid sich am Vortag , am 21 . September 1545 , in Marburg immatrikuliert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.636533, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_33_35", + "bdc_text": "Studium der Medizin und Philologie in Frankfurt a. d. Oder ; dort 1522 Magister und alsbald Professor .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.636531, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2902", + "psc_text": "nostros dictae sunt hostiae benedictae, quae singulis diebus ante communes cibos monachis non communicatis in refectorio praebebantur, de quibus vide lib. I de Antiquis monach. Ritibus, cap. 9. Eulogias etiam vocabant panes qui in ecclesia benedicuntur, olimque distribuebantur iis qui ob quoddam impedimentum diebus festis et dominicis non sumebant eucharistiam; idque, ut nonnulli arbitrati sunt, ex decreto Pii papae, quamvis epistola illa unde id deducunt sit supposititia; de quibus in concilio Nannetensi, can. 9, et in capitulis Hincmari Rhemensis episcopi, cap. 7, qui panes etiam fidelibus in signum communicationis in eadem fide mittebantur, unde in Laodiceno concilio, can. 32, statuitur « quod non oportet haereticorum eulogias accipere. » Sexto, eulogiae dictae sunt quaecunque res benedictae, quo sensu Fortunatus in Vita S. Germani Parisiensis episcopi, num. 11, liquorem benedictum eulogiam vocat, et in Vita S. Mederici panis benedictus eulogia appellatur. Septimo, eulogias etiam vocabant communem panem, quem in amoris et benevolentiae", + "candidate_score": 0.63642, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_114_116", + "bdc_text": "Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ; s. HBBW X [Nr. 1374 ] 73 , Anm. 12 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2678", + "psc_text": "ordinati sunt; et aliqui seniores, qui longo tempore mecum viventes laboraverunt, et me adjuvabant. De his omnibus sollicitus sum, ut post obitum meum non disperdantur. Hinc mortuo Wigberto Fritislariensis monasterii abbate, praecipit ut Wigbertus presbyter et Megingodus diaconus Regulam insinuent, et magistri sint infantium, et praedicent verbum Dei fratribus. Floruere deinde studia litterarum in coenobiis, 640 quantum aeruginosa illa ferebant tempora, ut non magis essent asceteria virtutis quam scientiarum. » Hactenus Mabillonius. Idem postea commendavit Carolus Magnus in Capitulari Aquisgranensi statuens (Cap. 72), ut scholae legentium puerorum fiant ubi psalmos, notas, cantus, compotum, grammaticam per singula monasteria et episcopia discant. Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros", + "candidate_score": 0.63642, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_114_116", + "bdc_text": "Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ; s. HBBW X [Nr. 1374 ] 73 , Anm. 12 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2668", + "psc_text": "superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec. II Ben.), ubi sub finem saeculi VI « ingrediens laudabilis Agilus aevum pueritiae, committitur Eustasio probatae religionis viro, sacris litteris erudiendus, cum aliis nobilium virorum filiis, qui postea ecclesiarum praesules exstiterunt, » quemadmodum habet anonymus in Vita sancti Agili num. 1. Ex his recensent Agnohaldum Laudunensem, Acharium Noviomensem, Audomarum Tarvanensem, et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque", + "candidate_score": 0.636402, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_47_49", + "bdc_text": "Sein Ausscheiden aus der Universität erfolgte wohl nach der Abfassung des vorliegenden Briefes und vor Lorichs Berufung an die Schule von Wetzlar 1546 . Er starb nach 1564 als evangelischer Pfarrer der Pfarrei Bernbach ( bei Gelnhausen , Hessen ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2674", + "psc_text": "reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub rudimentis adhuc infantiae degens, divino tactus Spiritu, vita delectatus monachorum, contemptis parentum rerumque affectibus. Agaliense monasterium petierit, monachumque se in eo multis fere annis decenter exhibuerit, » ut loquitur Julianus episcopus; et aliunde ex eodem Juliano scripserit (Num. 3) « quamplurimos libros luculentiore sermone potissimos, « tantam haud dubium doctrinam in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a", + "candidate_score": 0.63628, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42_44", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.636267, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1568", + "psc_text": "duplicare jejunia, si fratres sexta reficiunt, ille ad nonam de uno pulmento, et panis cibarii sibi fragmentum et aqua a praeposito suo pro misericordia porrigatur. » Concilium Tarraconense I (Can. 1): « Si vero religiosus vel monachus in cella monasterii inclusus poenitentiae lamentis incumbat, ubi singulari afflictione panis et aquae victum et abbatis ordinatione percipiat. » Ex quibus omnibus colligitur consuetam excommunicatorum refectionem fuisse in solo pane et aqua; solo, inquam, pane, ex quidem vili, cibario, hordeaceo, aqua vero permodice, idque ad vesperam solum. Nec a quoquam benedicatur transeunte. ] Similiter Regula Magistri (Cap. 13): « Tacito omnium pertranseatur aspectu, petenti benedictionem nullus respondeat: Deus. » Nec cibus qui ei datur. ] Ita etiam Magister (Ibidem): « Quidquid ei porrigitur a nullo signetur. » Et S. Fructuosus in Regula monastica communi (Cap. 14): « Medium accipiat paximatium, et non ad satietatem aquam, et hoc ab abbate exsufflatum, non sanctificatum. »", + "candidate_score": 0.636182, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_51_53", + "bdc_text": "Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 . Jahrhunderts , Münster 1981 -Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 119 , S. 66 ( die dort angegebenen Daten zum Weggang aus Marburg können aufgrund des vorliegenden Briefs korrigiert werden) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2102", + "psc_text": "Benedictus. Respondeo capitulum istud intelligendum esse de refectione quae jejunii diebus unica fit ad nonam, ad quam tria quidem pulmenta sanctus Pater indulget, aut certe illos monachos locutos fuisse juxta usum sui monasterii. 503 Tertio opponi posset Hildemari testimonium ad haec verba addatur et tertium sic scribentis: « Hoc autem notandum est, quia in diebus privatis, si non fuerit calor, aut maximus labor, duo debent esse ad sextam pulmentaria cocta et unum crudum, et ad seram tertium coctum, si coenaturi sunt ad aestimationem panis; id est, quia sicut ipse dicit, duas partes librae panis debet monachus manducare ad sextam, et tertiam ad seram, si coenaturus est; ita etiam de pulmentis intelliguntur, hoc est duo pulmenta cocta habeat monachus ad sextam, et tertium crudum; et ad seram unum pulmentum coctum, quod est jam tertium coctum, sicuti tertiam partem librae panis. Si autem ad nonam fuerit manducandi tempus, jussit dari duo pulmenta", + "candidate_score": 0.636129, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2840", + "psc_text": "doctus et litteratus, ex concilio Aquisgranensi, decernente (Can. 63) « ut docti 679 fratres eligantur, qui cum supervenientibus loquantur. Legatur coram hospite lex divina ut aedificetur. ] Circa hanc lectionem plurima hic occurrunt observanda. Primo, nomine legis divinae non solum Decalogus, aut quinque Moysis libri intelliguntur, sed utrumque Vetus et Novum Testamentum, imo « omne verbum ex lege divina sumptum quod aedificat, » inquit Bernardus Cassinensis. Quid vero absolute legendum sit, vix aliqui definiunt. Olim in Cassinensi asceterio « coram hospitibus legebantur exhortationes quaedam excerptae ex libris divi Gregorii papae, » ut testatur Paulus Augustinus a Janua. Has exhortationes sive sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad", + "candidate_score": 0.636083, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2392", + "psc_text": "sed postquam surrexerint servitores, quoniam omnes ad illam lectionem debent ad completorium convenire. » Eamdem sequitur sententiam Joannes Craesbeeck, uti et Cassinenses, qui in antiquis Declarationibus hunc ad locum sic scribunt: « Intellige mox largo modo, quia plerumque differunt per horam, vel amplius, ne hujusmodi lectio ob recentem coenam sit taediosa. » Addit Haeftenus (Lib. IX, tract. 5, disq. 5): « Praeterea, ut lector, et minister mensae interea coenare, omniaque suis locis reponere possint. Denique, ut aliqua animi relaxatio concedatur religiosis, quibus grave forte foret ab una lectione, quam in coena ad mensam audiverunt, ad aliam statim accedere, adeoque utramque facile negligerent. » 571 Sed in contrariam abit sententiam Petrus Boherius, qui relatis supra citatis Bernardi Cassinensis verbis addit: « Sed ista expositio mihi non placet; nec servitorum exspectatio eam juvat, licet contrariam practicetur saltem apud nos. » Et certe si ex sequentibus sancti Benedicti verbis de ejus mente judicium", + "candidate_score": 0.635988, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2400", + "psc_text": "possent; omnes enim interesse completorio voluit sanctus Pater; unde et subjungit: Omnibus in unum concurrentibus per hanc moram lectionis, si qui forte in assignato sibi commisso fuerit occupatus, occurrat. ] Ex hoc loco patet nullum ex sancti Benedicti mente a completorio eximendum esse; ideo enim hanc praemitti voluit lectionem, ut interim variis occupati officiis occurrentes, omnes in unum positi compleant. Omnes, inquit, nullum excipit; « non abbatem, inquit Smaragdus, non praepositum, non decanos, qui aliquoties aliis in ecclesia cantantibus, potibus, aut fabulis, aut consiliis vacant in hac hora; sed omnes in hac collationis hora occurrere, omnes in unum completorium jubet cantare. » Cui tamen legi derogat Lanfrancus in Statutis haec scribens (Cap. 16): Completorium vero dum canitur, licet priori et eis qui per licentiam de completorio remanent, de utilibus et necessariis rebus loqui. Similiter dum regularem horam fratres in ecclesia dicunt, nullus comedat in refectorio, excepto solo completorio; tunc enim", + "candidate_score": 0.635932, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42_44", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2846", + "psc_text": "» Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho in lib. Mir. S. Theoderici cap. 15, ubi refert Rodulfum abbatem suo in monasterio excepisse Robertum Flandrensem comitem, et reginam, eisque ad mensam adhibuisse lectionem ex Vita S. Theoderici: « Beatissimi Theoderici Vitam virtutibus illustrem coram eis a fratribus lectam et expositam, quasi saluberrimum animae ferculum illis apposuit, quod prae caeteris sumptibus et impensis uterque magni fecit. » Quinto, ubi ignotus advenisset monachus, lectioni tota simul congregatio aderat, ut manifestum est ex Capitulis monachorum ad Augiam directorum (Cap. 12): « Omnes hospites supervenientes cum lectione divina suscipiunt; incognitis tamen monachis ad lectionem omnis pariter concurrit congregatio, ut Christus in eis", + "candidate_score": 0.63585, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_36", + "bdc_text": "Willich verfasste zahlreiche Schriften , darunter die \"Erotematum dialectices libri tres\" ( erste Auflage :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2652", + "psc_text": "litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies centena millia versuum, Gregorii, et Stephani, et Pierii, et Basilii, et quorumdam aliorum praestantis virtutis virorum millia ducenta et quinquaginta non leviter nec temere haec percurrens, sed elaborate septies vel octies unumquemque librum perlegens, etc. » At prae omnibus spectandus videtur S. Hieronymus, non modo ordinis monastici, sed etiam totius orbis Christiani ornamentum. Hic enim in Syriae solitudinem secedens, insignem illam bibliothecam quam summo studio impendioque Romae sibi paraverat, indeque Hierosolymam asportari fecerat, secum attulit. Porro quibus in eremo studiis 634 vacaret, ipse nos docet his verbis (Epist. 4): « Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva", + "candidate_score": 0.635841, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_47_49", + "bdc_text": "Sein Ausscheiden aus der Universität erfolgte wohl nach der Abfassung des vorliegenden Briefes und vor Lorichs Berufung an die Schule von Wetzlar 1546 . Er starb nach 1564 als evangelischer Pfarrer der Pfarrei Bernbach ( bei Gelnhausen , Hessen ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.635611, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_49_51", + "bdc_text": "- Lit. : Gundlach , Catalogus 310f , Nr. 537 ; Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2396", + "psc_text": "Nicolaus de Fractura: « De homiliis sanctorum Patrum, et aliis moralibus, et de lib. Dialog. B. Gregorii, de vitis Patrum, et aliis similibus. » Ita sanctus Benedictus abbas Anianensis unum « ex sanctorum doctorum homiliis, quae in exhortationem monachorum sunt prolatae conjunxit librum; eumque omni tempore in vespertinis collectis legere jussit. » In codice vero Conchensis monasterii ad calcem ms. Regulae sancti Benedicti haec leguntur: « li sunt qui leguntur ad collationem: Ephrem, Pastoralis, liber de Aedificatione claustri, Vita Patrum, Dialogus Gregorii, Diadema Monachorum. » Non autem Eptaticum aut Regum. ] « Heptateucus, inquit sanctus Augustinus (Lib. II de Doct. Christ. cap. 8), continet quinque libros Mosis, librum Josue, et Judicum: nam quod spectat ad librum Ruth, magis ad Regnorum principia videtur pertinere. » Per hoc autem quod dicit Eptaticum aut Regum, infit Hildemarus, 572 significat illos libros qui similes sunt illis, id est qui sub allegoricis figuris conscripti sunt.", + "candidate_score": 0.635548, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1359", + "psc_text": "congregationes commemorem, quibus solemne fuit singulis diebus Psalterium decantasse? id quod de Hoemburgensibus S. Odiliae sanctimonialibus legimus in ejus Vita, n. 21: « Evenit et ut quadam die, sicut consuetudo in eodem monasterio erat, scilicet ut quotidie secundum ordinem virium jejunarent, et Psalterium decantarent. » Qualem etiam disciplinam apud omnes S. Romualdi eremitas viguisse discimus ex Hieronymo Camaldul. monacho in sermone de S. Romualdo, n. 67, apud Boll., 7 Februarii: « Convocatis Pater S. Romualdus omnibus et singulis eremitis, docebat eos ut per totum anni circulum tribus diebus in septimana in solo pane et aqua jejunarent, Psalterium cum canticis quotidie dicerent, silentium inviolabiliter servarent, disciplinas flagellorum in cella facerent. » De eremitis quoque Fontis Avellani ita scribit Petrus Damiani (Opusc. c. 14): « Consuetudo est ut cum duo fratres simul commorantur in cella, duo persolvant in die Psalteria, unum pro vivis, alterum pro defunctis. Et illud quidem quod est vivorum,", + "candidate_score": 0.635484, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_34_36", + "bdc_text": "d. Oder ; dort 1522 Magister und alsbald Professor . Willich verfasste zahlreiche Schriften , darunter die \"Erotematum dialectices libri tres\" ( erste Auflage :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.635435, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_60_62", + "bdc_text": "Februar 1564 in Marburg . Ausbildung im Elternhaus in Wästen an der Lys ( Leie ) , in Lille und Tournai. 1524 wieder in Ypern. Ab 1528 und erneut ab 1532 Studium in Paris ; dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.635283, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42_44", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1373", + "psc_text": "longius resonantem ediderunt. » Sed hoc comitis liberalitate non monachorum expensis. Denique in ms. Chronico Cavensis monasterii (Apud Boll., ad Vit. S. Petr. abbatis Cavens., 4 Mart.) organorum mentionem reperi in dedicatione ecclesiae ab Urbano II facta; sed hoc in summa festivitate, et praesente summo pontifice. Caeterum in nostris Galliis dubito an visa fuerint in monachorum ecclesiis organa ante trecentos aut ad summum quadringentos annos. Porro erravit Navarrus dum asseruit tempore S. Thomae Aquinatis organorum usum nondum receptum fuisse: nam praeter ea quae diximus, anno 757 « delata sunt organa de Graecia, missa ab imperatore cum certis muneribus domno Pippino regi, » ex Chronico S. Benigni Divionensis. Sed de his, quae obiter dicta sunt, satis: venio ad Regulae textum. Ubique credimus divinam esse praesentiam. ] Licet Deum ubique praesentem esse sit res per se nota, ut vix Deum concipiamus quin eum ubique praesentem intelligamus, non defuere tamen qui vel ipso", + "candidate_score": 0.635198, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_64_66", + "bdc_text": "Hyperius hielt bis zu seinem Tode Vorlesungen in historischer , systematischer und praktischer Theologie . Er war dreimal Rektor . Von ihm sind 25 Briefe an Bullinger aus den Jahren 1554 bis 1563 überliefert. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3731", + "psc_text": "eas quas numero viginti quatuor descripsit Cassianus. Similiter Instituta libros duodecim quos de Institutis renuntiantium composuit. Per Vitas autem Patrum interpretantur aut eos libros qui dicta et facta priscorum monachorum continent, quos vulgo Vitas Patrum appellant, aut etiam acta quorumcunque sanctorum scripta, quorum exempla ad perfectiorem vitam segniores haud parum excitant, uti nos docet S. Joannes Climacus his verbis (Grad. 26): « Religiosorum Patrum vitae et virtutes auditae, seu recitatae, et lectae, mentem nostram ad imitandi studium excitant: doctrinae vero auditio est lucerna quae pellit tenebras, quaeque errantes in viam reducit, caecutientes illustrat. » Certe Gregorius episcopus Turonensis (Lib. de Vit. Pat. cap. ult.) Vitas Patrum, et Institutiones monachorum Leobardo monacho, ad Majus monasterium recluso direxit, ut eum adversus tentationes praemuniret. Sed et Regula S. Patris nostri Basilii. ] Caesariensis nimirum in Cappadocia episcopi, cujus habemus regulas breviores, et fusius disputatas, et alteram ex utrisque conflatam, quam ex Graeco in", + "candidate_score": 0.635059, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_64", + "bdc_text": "Hyperius hielt bis zu seinem Tode Vorlesungen in historischer , systematischer und praktischer Theologie .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.634997, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42_44", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", + "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", + "candidate_score": 0.634828, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42_44", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2673", + "psc_text": "Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque peritiam non mediocriter percepit. » Neque vero in sola Latinae et Graecae linguae scientia profecit, sed in omni etiam artium liberalium disciplina; id quod testantur varia quae post se reliquit et hactenus perseverant omnigenae doctrinae monumenta. Porro quam infantulus acceperat doctrinam, eamdem factus in eodem monasterio magister fratribus suis postea reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub", + "candidate_score": 0.634804, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42_44", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2203", + "psc_text": "21 (Saec. II Ben.), in quo praepositus monasterii triginta fratribus vineae custodibus anatem divisisse legitur; in Vita S. Judoci (Saec. II Ben.), qui, ut scribit anonymus in ejus Vita num. 10, gallinas SIBI nutrire consueverat; in Vita S. Cuthberti (Saec. II Ben.) auctore Beda cap. 36, qui aliquando hospitibus monachis aucam exhibuisse dicitur; apud Arnulfum S. Emerammi Ratisponensis monachum de primis Ratisponensibus scribentem, quod communiter pauperem annonam habebant, volatilia manducabant (Lib. II Dialog) . Et hanc fuisse non singularem quorumdam monasteriorum 526 praxim, sed communem omnium fere consuetudinem, probant ex Regula Magistri, quae non diu post S. Mauri obitum scripta fuit, hoc est saeculo VII, et magna ex parte constat ex Benedictina; nam loquens de gyrovagis monachis, et rationem reddens quare omni vitae suae tempore ternis quaternisve diebus per diversorum cellas et monasteria hospitantur, dicit (Cap. 1) quod « pro hospitum adventu a diversis volunt quotidie noviter suscipi; et pro", + "candidate_score": 0.63461, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1099", + "psc_text": "vel sonitum horologii: » quare enim lectio duodecima prolongaretur non video, nisi quia nondum solita matutinorum hora advenisset. Nec refert quod S. P. Benedictus Dominicis festisque diebus temporius ad vigilias surgere praecipiat, et prolixissimae sint hiemis noctes. Nam primo istud de maturius surgendo praeceptum, solas ex Hildemaro respicit aestatis noctes; hieme enim citius solito non esse surgendum asserit; sed « ita considerandum est, inquit (In cap. 11), in hiemali tempore, ut ita surgant juxta numerositatem fratrum, et prolixitatem lectionum, ut incipiente luce agantur matutini. » Et Bernardus Cassinensis (In cap. 11): « Hoc tamen quod dicit, dominicis diebus citius esse surgendum, attinet proprie ad tempus aestivum, in quo si ita tarde surgeretur, sicut quando grandes sunt noctes, esset negligentia magna, nec inciperentur matutinae laudes incipiente luce, quia in lectionibus secundae vigiliae appareret aurora: tempore vero hiemali satis sufficit octava surgere hora, quia tunc 12 lectiones, cum 12 responsoriis, cum psalmodia", + "candidate_score": 0.63385, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_114_116", + "bdc_text": "Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ; s. HBBW X [Nr. 1374 ] 73 , Anm. 12 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_867", + "psc_text": "educimur et provocamur, » etc. Hactenus visionem Jacob mystice exposuit S. Benedictus, eamque humilitati adaptavit, quod alii cum ipso fecisse reperiuntur. Alias ejusdem visionis apud alios expositiones offendes, S. Gregorius hanc exhibet (Lib. V Moral., cap. 22): « In itinere dormire, inquit, est in hoc praesentis vitae transitu a rerum temporalium amore quiescere . . . . . Angelos vero descendentes et ascendentes cernere, est cives supernae patriae contemplari, vel quanto amore auctori suo semetipsos transcendendo inhaereant, vel quanta compassione charitatis nostris infirmitatibus condescendant. Et notandum valde est quod ille dormiens angelos conspicit, qui in lapide caput ponit . . . Caput quippe in lapide ponere, est mente Christo inhaerere, » etc. Aliter Hildemarus: « Per scalam intelligitur Scriptura divina, per angelos ascensores et descensores intelliguntur praedicatores sancti; tunc enim ascendunt sancti, quando de Divinitate praedicant, sicut Joannes facit dicendo: In principio erat Verbum; et descendunt cum de humanitate praedicant,", + "candidate_score": 0.633698, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_114_116", + "bdc_text": "Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ; s. HBBW X [Nr. 1374 ] 73 , Anm. 12 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.633669, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2886", + "psc_text": "mattam vel nattam dicimus: in his autem solis antiqui monachi dormire solebant, et his solis lectulos suos sternebant. » Eodem modo loquitur Petrus Diaconus, sed Bernardus Cassinensis et Boherius lectos stratos intelligunt lectos « ordinatos cum suis stramentis, id est omnibus ad quiescendum necessariis praeparatos. » Similiter Richardus de S. Angelo lectos ordinatos quos etiam molles vult esse S. Fructuosus, c. 10. Vide Regulam Magistri, cap. 79. Et domus Dei a sapientibus sapienter administretur. ] S. Pachomius « sollicitudinem totius dispensationis erga fratres et peregrinos eisdem commisit, qui se in ordine sequebantur, » ut legimus in ejus Vita, cap. 25 (Apud Rosweid, lib. I de Vit. Patr.). Hospitibus autem, cui non praecipitur, nullatenus societur neque colloquatur. ] Haec fuit communis veterum monachorum praxis, quam videre est in omnibus pene antiquis Regulis, Regula SS. Serapionis, Macarii, Paphnutii, et alterius Macarii (Cap. 8): « Nec licebit aliqua fratri eum superveniente sermocinari, non", + "candidate_score": 0.633473, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_49_51", + "bdc_text": "- Lit. : Gundlach , Catalogus 310f , Nr. 537 ; Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2902", + "psc_text": "nostros dictae sunt hostiae benedictae, quae singulis diebus ante communes cibos monachis non communicatis in refectorio praebebantur, de quibus vide lib. I de Antiquis monach. Ritibus, cap. 9. Eulogias etiam vocabant panes qui in ecclesia benedicuntur, olimque distribuebantur iis qui ob quoddam impedimentum diebus festis et dominicis non sumebant eucharistiam; idque, ut nonnulli arbitrati sunt, ex decreto Pii papae, quamvis epistola illa unde id deducunt sit supposititia; de quibus in concilio Nannetensi, can. 9, et in capitulis Hincmari Rhemensis episcopi, cap. 7, qui panes etiam fidelibus in signum communicationis in eadem fide mittebantur, unde in Laodiceno concilio, can. 32, statuitur « quod non oportet haereticorum eulogias accipere. » Sexto, eulogiae dictae sunt quaecunque res benedictae, quo sensu Fortunatus in Vita S. Germani Parisiensis episcopi, num. 11, liquorem benedictum eulogiam vocat, et in Vita S. Mederici panis benedictus eulogia appellatur. Septimo, eulogias etiam vocabant communem panem, quem in amoris et benevolentiae", + "candidate_score": 0.633324, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2396", + "psc_text": "Nicolaus de Fractura: « De homiliis sanctorum Patrum, et aliis moralibus, et de lib. Dialog. B. Gregorii, de vitis Patrum, et aliis similibus. » Ita sanctus Benedictus abbas Anianensis unum « ex sanctorum doctorum homiliis, quae in exhortationem monachorum sunt prolatae conjunxit librum; eumque omni tempore in vespertinis collectis legere jussit. » In codice vero Conchensis monasterii ad calcem ms. Regulae sancti Benedicti haec leguntur: « li sunt qui leguntur ad collationem: Ephrem, Pastoralis, liber de Aedificatione claustri, Vita Patrum, Dialogus Gregorii, Diadema Monachorum. » Non autem Eptaticum aut Regum. ] « Heptateucus, inquit sanctus Augustinus (Lib. II de Doct. Christ. cap. 8), continet quinque libros Mosis, librum Josue, et Judicum: nam quod spectat ad librum Ruth, magis ad Regnorum principia videtur pertinere. » Per hoc autem quod dicit Eptaticum aut Regum, infit Hildemarus, 572 significat illos libros qui similes sunt illis, id est qui sub allegoricis figuris conscripti sunt.", + "candidate_score": 0.633174, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_50_52", + "bdc_text": "Gundlach , Catalogus 310f , Nr. 537 ; Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich. Eine Untersuchung der Frage nach einer erasmischen Meßund Eucharistietheologie im Deutschland des 16 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1062", + "psc_text": "vero restat post vigilias a fratribus, qui Psalterii et lectionum, seu cantus aliquid indigent, meditationi inserviatur, sicut praecipit Regula, usquequo aliquod indicium lucis appareat; » ex Statutis Lanfranci, quae decernunt (Cap. 1), ut post nocturnos « infantes cum luminaribus in capitulo diligenter a magistris custodiantur, canentes quod necessarium erit; » ex Consuetudinibus Cluniacensis monasterii, in quibus Udalricus exprimens quid per intervallum ageretur, « pueri, inquit, sedent in capitulo, et per aliquem praecinentem cantum addiscunt; » denique ex Vita S. Gildasii abbatis Ruyensis n. 42 (Saec. I Bened., pag. 150): « Nocte quadam dum pueriles monachi ad mensam sederent, et psalmos firmarent, adversarius adfuit. » Tandem Guido Juvenalis in Gallica versione sanctum Benedictum ita intelligit, ut qui legere, praevidere et quaerere aliquid opus habent id exsequantur: alii vero contemplationi seu rerum divinarum meditationi vacent, Regulae textum contra fidem omnium mss. ita corrumpens: Quod vero restat post vigilias, a fratribus (nisi qui", + "candidate_score": 0.633132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", + "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", + "candidate_score": 0.632784, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_62", + "bdc_text": "dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.63278, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1194", + "psc_text": "nocturnos Evangelium legi praecipiens, intelligi vult quod omni tempore, videlicet tam in nocte quam die nuntium Dei audiri, et compleri, et per illud Deo serviri debet; et ut etiam audito Evangelio monachi illius Evangelii recordarentur: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te; et etiam hoc intendit, ut si quis pro raritate sacerdotum, seu praeoccupatione alicujus impedimenti eo die missam habere, vel missae interesse non poterit, lectum et auditum Evangelium sibi sufficiat. » Cum honore et tremore stantibus omnibus. ] Haec verba, cum honore et tremore, possunt referri ad haec praecedentia, legat abbas lectionem de Evangelio, vel ad subsequentia, stantibus omnibus. Ad priora referunt Hildemarus et Boherius in primo comm. Ad posteriora Bernardus Cassinensis et Nicolaus de Fractura: « Cum honore, inquit Nicolaus, quia omnes debent stare pedibus rectis, et caputiis amotis de capite, dum legitur lectio de Evangelio; cum tremore, quia cum magno tremore debemus intelligere et audire poenas", + "candidate_score": 0.632712, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_85_87", + "bdc_text": "Legit etiam quidam Vermutlich Matthäus Pfeil von Kappel , gen. Philo Capella . in ethicis , cuius nomen haud teneo . Theobaldus Theobald Thamer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2923", + "psc_text": "Haeftenus censet melotem S. Benedicti tempore alio nomine vocatam fuisse cucullam; id quod probari posset ex capitulari Theodori Cantuariensis episcopi, in quo praescribitur ut in monachorum ordinationibus abbas caput monachi velet cuculla per dies septem; nam Hildemarus in Regulae cap. 58 ritus hujus mentionem faciens, melote exprimit quod Theodorus cucullam vocat. Verum idem Hildemarus hunc in locum scribens melotem ad scapularis, quod tamen nonnulli etiam cucullam vocarunt, similitudinem accessisse asserit; cucullamque, quam idem cum cappa esse docet, a melote distinguit; « nam aliud est cuculla, inquit, aliud melota, eo quod S. Benedictus cucullam dicit de ea quam nos cappam vocamus. » Cappam aliter describunt Bursfeldenses in Caeremoniali his verbis: « Itinerantes pro floccis, si velint, poterunt uti cappa rotunda, quae flocco sit brevior, ut ex utraque parte foramen habeat ad exserenda brachia, et desuper caputium assutum, ad instar caputii regularis: subtus vero cappam scapulare deferant, et capellum de filtro nigrum", + "candidate_score": 0.632701, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2719", + "psc_text": "inquit liber Usuum Cisterciensium (Cap. 15), claustro, oratorio, capitulo, dormitorio, calefactorio, refectorio, coquina, auditoriis, ne forte aliquis inconvenienter se habere inveniatur, et propter hoc officinas praedictas ingredi poterunt, exceptis auditoriis. » Et tamen ex Lanfranci Statutis (Cap. IV): « Officinas monasterii nunquam pro hac cura ingrediantur; sed ostia eorum prospiciant, si forte aliqui fratres per curiam vadant vagantes, aut stent, vel sedeant fabulantes. » Horis quibus vacant fratres lectioni. ] Imo etiam aliis: « Totum claustrum, infit Udalricus (Lib. III, c. 7), non semel, sed multoties in die circumeant, ut nec locus sit nec hora in qua frater ullus securus esse possit, si tale quid commiserit, non reprehendi et non publicari. » Mss. Consuetudines S. Benigni Divionensis has praesertim horas recensent (Cap. 4): « Hi vadunt post offerendam majoris missae et minoris quacunque die; et post coenam cum bis reficiunt; et cum semel, post prandium. Vadunt et ad officium defunctorum.", + "candidate_score": 0.632493, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_35_37", + "bdc_text": "dort 1522 Magister und alsbald Professor . Willich verfasste zahlreiche Schriften , darunter die \"Erotematum dialectices libri tres\" ( erste Auflage : Straßburg , Crato Mylius , 1540 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2652", + "psc_text": "litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies centena millia versuum, Gregorii, et Stephani, et Pierii, et Basilii, et quorumdam aliorum praestantis virtutis virorum millia ducenta et quinquaginta non leviter nec temere haec percurrens, sed elaborate septies vel octies unumquemque librum perlegens, etc. » At prae omnibus spectandus videtur S. Hieronymus, non modo ordinis monastici, sed etiam totius orbis Christiani ornamentum. Hic enim in Syriae solitudinem secedens, insignem illam bibliothecam quam summo studio impendioque Romae sibi paraverat, indeque Hierosolymam asportari fecerat, secum attulit. Porro quibus in eremo studiis 634 vacaret, ipse nos docet his verbis (Epist. 4): « Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva", + "candidate_score": 0.632327, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42_44", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2854", + "psc_text": "et similia monachorum edulia in monasteriis apponebantur. S. Joannes Gualbertus, congregationis Vallis Umbrosae auctor, Leonem papam cum universa curia Romana hospitio excepit, eisque pisces apposuit, ut in ejus actis habetur. Parcius S. Bernardus abbas Clarevallensis, qui pontifici maximo Innocentio II pisciculum ministravit, cum cardinales vix haberent legumina, ut videre est in ejus Vita. Anglorum rex interdum in monasterium Lindisfarnense sub S. Colmanno veniebat, et communibus fratrum cibis cum eis in refectorio vescebatur, ut scribit Venerabilis Beda in lib. III Hist. Angl., c. 26. Rex Castellae Fernandus cum veniret ad monasterium S. Facundi, cibis fratrum vulgaribus tantum utebatur, ut refert Rodericus lib. VI de Rebus Hispaniae, cap. 14. Conradus rex Romanorum in die Innocentium cum duobus episcopis comedit in refectorio monasterii S. Galli una cum monachis, vilibus eorum cibis contentus; sicut et postridie fecit solo pane et fabis crudis satiatus, ut habetur in Vita S. Notkeri, cap. 16. Certe vix dici", + "candidate_score": 0.63232, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_33_35", + "bdc_text": "Studium der Medizin und Philologie in Frankfurt a. d. Oder ; dort 1522 Magister und alsbald Professor .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_809", + "psc_text": "de quo loquitur. Nam loqui et docere magistrum condecet. ] Illi enim per Prophetam dicitur: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam, et annuntia populo meo scelera eorum, et domui Jacob peccata eorum (Isai. LVIII) . Apposite autem S. Benedictus ait loqui et docere: « Id est ad hoc debet loqui ut doceat, inquit Bernardus Cassinensis: neque enim verba magistri debent esse nisi doctrina, quia qui alios admonet ad taciturnitatem, debet habere sermonem aedificativum, ratione comptum, et suo tempore suaque congruitate prolatum; unde non dixit B. Benedictus tantum: Magistrum loqui condecet, sed loqui et docere, ut sit sua loquela instructio discipuli, et doctrina aedificatio ejus. » Tacere et audire discipulo convenit. ] Hinc Scriptura: Audi, inquit, tacens, et pro reverentia accedet tibi bona gratia (Eccli. XXXII) . Plane primus philosophiae nuncupator et creditor Pythagoras accedentes discipulos nihil ante docuit quam tacere; primaque apud eum meditatio futuro sapienti erat linguam", + "candidate_score": 0.632272, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1193", + "psc_text": "privatis diebus unam de Novo Testamento, dominicis et sabbato duas lectiones haberent, nec ita frequentes apud eos essent sacerdotes aut levitae. An etiam absolute necessaria sit ad legendum in vigiliis Evangelium ordinatio, quaestio esse posset; quam solvit Boherius dicens: « Haec lectio, quae fit in vigiliis, potest competere non solum non ordinato, imo et mulieri; » et citat. art. ext. de poenit. et remiss. cap. Nova et 20, q. 1, Sanctimoniales. Vide 16 c., q. 1. Quare autem ad vigilias S. Evangelium legi jusserit S. Pater, declarat S. Hildegardis his verbis: « Dominicis autem diebus, et in aliis solemnitatibus post nocturnos Evangelium legi praecipiens, intelligi vult quod omni tempore, videlicet tam in nocte quam die nuntium Dei audiri, et compleri, et per illud Deo serviri debet; et ut etiam audito Evangelio monachi illius Evangelii recordarentur: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te; et etiam hoc intendit, ut si quis", + "candidate_score": 0.632039, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42_44", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3622", + "psc_text": "transmittantur, nec tamen ibi destinentur, donec locus libris, domibus, et aliis necessariis aptetur: libris duntaxat Missali, Epistolari, Textu, Regula, libro Usuum, Psalterio, Hymnario, Collectaneo, Antiphonario, Lectionario, Graduali; domibusque, oratorio, refectorio, cella hospitum, et portarii: necessariis etiam temporalibus, ut et vivere, et regulam ibidem statim valeant observare. » Idem repetunt in libro Institutionum, dist. 1, c. 6. Idem etiam decernunt Carthusienses in nova Collectione Statutorum, part. II, c. 21, n. 3. Verum, sicut cavendum ne monasterio fundando desint necessaria, ita vicissim providendum est ne abundent superflua. Praeclara sunt hanc in rem monita quae suis Corbeiensibus in Saxonia tum primum positis dabant eximii abbates S. Adalardus, et germanus ejus Venerabilis Wala (Lib. I de vita Walae, c. 18, saec. IV), cum monasterii fundamenta jacerent: « Tria ista, inquit Paschasius, omnino monebant, ne rebus multum ditescere gauderent, neque divitias appeterent, ut in eis cor apponerent: sed omnino delicias et voluptates, ac si venena", + "candidate_score": 0.632027, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_122", + "bdc_text": "Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1292", + "psc_text": "mundanae conversationis lutum superfusae orationis frequens unda detergat. » CAPUT XVII. Quot psalmi per easdem horas canendi sunt. Jam de nocturnis vel matutinis digessimus ordinem psalmodiae; nunc de sequentibus horis videamus. Prima hora dicantur psalmi tres, singillatim, et non sub una Gloria. Hymnus ejusdem horae, post versum Deus, in adjutorium meum intende, antequam psalmi incipiantur. Post expletionem vero trium psalmorum, recitetur lectio una, versus, et Kyrie eleison, et missae sint. Tertia vero, sexta, et nona, eodem ordine celebretur oratio, id est versus, 307 hymni earumdem horarum terni psalmi, lectio et versus, Kyrie eleison, et missae sint. Si major congregatio fuerit, cum antiphonis; si vero minor, in directum psallantur. Vespertina autem synaxis, quatuor psalmis cum antiphonis terminetur, post quos psalmos lectio recitanda est, inde responsorium, Ambrosianum, versus, canticum de Evangelio, litania et oratio dominica, et fiant missae. Completorium autem trium psalmorum dictione terminetur. Qui psalmi directanei sine antiphona dicendi sunt; post", + "candidate_score": 0.631711, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42_44", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.631702, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_604", + "psc_text": "Trithemius quatuor praesertim hominum genera risum dedecere: virgines propter verecundiam; mulieres propter honestatem; infirmos propter defectum, quia validus risus eos offendit; et monachos propter eminentiam status. Lectiones sanctas libenter audire. ] Non dixit libenter legere; sed libenter audire, quia, ut notat Bernardus Cassinensis, nonnulli sunt qui propter defectum visus, aut aliam infirmitatem non possunt legere. Vel etiam, ut ait Trithemius, quia tempore S. P. Benedicti aliqui admittebantur ad habitum, litterarum penitus ignari, qui omnes ne sacrae lectionis fructu privarentur, eas saltem aliis legentibus jubentur audire. Vel etiam libenter audire, liberum et voluntarium cordis assensum his quae leguntur praebendo, eaque opere exsequendo: quid enim prodest multa legere, multaque discere, nisi multa faciamus? Scienti bonum, et non facienti, peccatum est illi. Hic autem non quaslibet S. Benedictus monachis lectiones permittit, sed sanctas, hoc est sacram Scripturam, passiones SS. martyrum, vitas et collationes Patrum, scripta SS. doctorum, quae ad morum aedificationem conducunt, quorum", + "candidate_score": 0.631238, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42_44", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2672", + "psc_text": "multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter sacrorum apicum volumina suis auditoribus contraderent, » ex Vita sancti Theodori num. 5. Huetbertus etiam abbas (Ibid.) in Wiremuthensi coenobio « a primis pueritiae temporibus non solum regularis observantia disciplinae institutus; sed et scribendi, cantandi, legendi, ac docendi fuerat non parva exercitatus industria, » ex libro II de Vita S. Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque", + "candidate_score": 0.631234, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_42_44", + "bdc_text": "Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2651", + "psc_text": "eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in scriptis Romanis, Graecis et Aegyptiacis. » His, praeter Basilium Magnum, Gregorium Theologum, Joannem Chrysostomum, Ephrem Diaconum, qui non minus doctrina quam vitae sanctimonia eremum illustrarunt, addere possemus etiam insignem et admirabilem Orabbatem montis Nitriae (Ibid., cap. 9), qui a fratribus visitatus « statim convertebatur ad doctrinam, erat enim valde peritus litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies", + "candidate_score": 0.631011, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_49_51", + "bdc_text": "- Lit. : Gundlach , Catalogus 310f , Nr. 537 ; Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077", + "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti", + "candidate_score": 0.62971, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_4_6", + "bdc_text": "oben Nr. 2228 , Anm. 19 ) zum Studium nach Marburg gereist . Zusammen mit den aus Zürich stammenden Karl Schweninger , Heinrich Hindermeister ( Hindermann , Opisander ) , Hans Rudolf Funk ( Funck ) und Wilhelm Meyer ( die vermutlich abgesehen von der Rheinstrecke zwischen Basel und Straßburg mit Schmid zusammen gereist waren ) hatte Schmid sich am Vortag , am 21 . September 1545 , in Marburg immatrikuliert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3013", + "psc_text": "duo paria, froccum unum, pellicia usque ad talos duo, fasciolas duas; quibus 719 autem necesse est itineris causa alias duas, wantos in aestate, muffulas in hieme vervecinas, calciamenta diurna paria duo, subtalares per noctem in aestate duos, in hiemo vero soccos. » Cluniacensium vestes erant « duo frocci et duae cucullae, duo staminea, duo quoque femoralia, duo paria calceorum cum corrigiis, unum par viltronum ad hiemem in nocte, et alterum sine viltrono ad aestivas noctes, duo paria caligarum, tria pellicia, vel unam pro tertio gunellam, capellum de pellibus, quinque paria pedulum. » Femoralia hi qui in via diriguntur de vestiario accipiant, etc.] Remanentes enim in monasterio femoralia non portabant; a quibus etiam abstinuisse S. Martini discipulos colligimus ex Severo Sulpicio (Lib. III de Vit. S. Martini). Femoralia quoque Molismensibus abstulit S. Robertus, ut scribit Ordericus Vitalis Hist. eccles. lib. VIII. Idem de Cisterciensibus et Cassinensibus sui temporis docet Bernardus Cassinensis.", + "candidate_score": 0.629504, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2668", + "psc_text": "superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec. II Ben.), ubi sub finem saeculi VI « ingrediens laudabilis Agilus aevum pueritiae, committitur Eustasio probatae religionis viro, sacris litteris erudiendus, cum aliis nobilium virorum filiis, qui postea ecclesiarum praesules exstiterunt, » quemadmodum habet anonymus in Vita sancti Agili num. 1. Ex his recensent Agnohaldum Laudunensem, Acharium Noviomensem, Audomarum Tarvanensem, et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque", + "candidate_score": 0.629275, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1174", + "psc_text": "Cassian. l. II, cap. 5 et 6; eumdem S. Pachomio pro suis monachis ab angelo injunctum fuisse tradit Palladius in Laus. c. 38; eumdem et alii monachi observabant ex Regula Solitariorum. Deinde etiam, ut docet Hildemarus, obtinuit consuetudo per Ecclesias Africanas et Occidentales, ut duodecim psalmos ad vigilias nocturnas decantarent. CAPUT XI. Qualiter dominicis diebus vigiliae agantur. Dominico die temporius surgatur ad vigilias. In quibus vigiliis teneatur mensura, id est modulatis, ut supra disposuimus, sex psalmis et versu, residentibus cunctis disposite, et per ordinem in subselliis, legantur in codice, ut supra diximus, quatuor lectiones cum responsoriis suis. Ubi tantum in quarto responsorio dicatur a cantante Gloria. Quam dum incipit, mox omnes cum reverentia surgant. Post quas lectiones, sequantur ex ordine alii sex psalmi cum antiphonis, sicut anteriores, et versus. Post quos iterum legantur aliae quatuor lectiones cum responsoriis suis, ordine quo supra. Post quas dicantur tria cantica de prophetis, quae", + "candidate_score": 0.628529, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_4_6", + "bdc_text": "oben Nr. 2228 , Anm. 19 ) zum Studium nach Marburg gereist . Zusammen mit den aus Zürich stammenden Karl Schweninger , Heinrich Hindermeister ( Hindermann , Opisander ) , Hans Rudolf Funk ( Funck ) und Wilhelm Meyer ( die vermutlich abgesehen von der Rheinstrecke zwischen Basel und Straßburg mit Schmid zusammen gereist waren ) hatte Schmid sich am Vortag , am 21 . September 1545 , in Marburg immatrikuliert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3581", + "psc_text": "25 Januar.). In Tegernsensi S. Quirini Fromundus janitor unus ex praecipuis coenobii sui monachis fuisse colligitur ex epistola quam scripsit ad Theodulum episcopum (Anal. tom. IV), qua se excusat quod ratione sui officii ad synodum proficisci haud potuerit. Idem dicendum de Ingelbaudo Vindocinensi portario (Miscel. Bal. tom. II), qui cum Frotmundo priore pro causis sui monasterii ad urbanum papam II missus fuit. Sed his missis ad Regulae textum veniamus. Ad portam monasterii. ] Ex primo hujus capitis vocabulo Haeftenus (Lib. III, tract. 7, disq. 5) colligit ex mente S. legislatoris non plures in monasterio, sed unicam duntaxat januam esse constituendam; id quod etiam statuit Justinianus imperator in novella 133: « Et primum quidem ne monasterium multos habeat aditus, sed unum tantum, aut duos forte. » Ponatur senex sapiens. ] « Notandum, inquit Smaragdus, quia non dixit: Ad portam ponatur senex aetate; sed ait: Ponatur senex moribus sapiens: ubi datur intelligi", + "candidate_score": 0.628463, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_98_100", + "bdc_text": "Ex iis tamen omnibus has nobis ex m. Hapelii consilio elegimus lectiones : d. Caspari , Kaspar Rudolphi . Hadamarii , Reinhard Lorich aus Hadamar.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2847", + "psc_text": "caeteris sumptibus et impensis uterque magni fecit. » Quinto, ubi ignotus advenisset monachus, lectioni tota simul congregatio aderat, ut manifestum est ex Capitulis monachorum ad Augiam directorum (Cap. 12): « Omnes hospites supervenientes cum lectione divina suscipiunt; incognitis tamen monachis ad lectionem omnis pariter concurrit congregatio, ut Christus in eis adoretur, qui et suscipitur. » Sexto, Hildemarus: « Sciendum est, inquit, quia sunt multi qui postquam prima vice legunt lectionem hospiti, jam postea nunquam legunt eidem hospiti, etiamsi post unum, vel duos, vel decem annos venerit. Isti tales non regulariter faciunt, eo quod regula dicit hospiti legi lectionem. Jam si humanitas illi exhibenda est, cur non et lectio ei legenda est, quod melius est? Unde ista potest esse discretio? si enim frequenter venerit ipse hospes ad monasterium, ita ut post quindecim aut viginti dies venerit, quoties venerit, toties ei lectio legenda sit, et omnis humanitas praebenda. » Denique singulare haudquaquam", + "candidate_score": 0.628399, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_64_66", + "bdc_text": "Hyperius hielt bis zu seinem Tode Vorlesungen in historischer , systematischer und praktischer Theologie . Er war dreimal Rektor . Von ihm sind 25 Briefe an Bullinger aus den Jahren 1554 bis 1563 überliefert. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3143", + "psc_text": "Regula per ordinem. ] Juxta priscorum monachorum instituta, quae venientibus ad conversionem, ut sciant ad quid ingrediuntur, legi Regulam mandant, ut videre est in Regula tertia SS. Patrum, cap. 1; in Regula S. Caesarii ad virgines in recapitulatione, cap. 8; in Regula S. Aureliani, cap. 1; S. Ferreoli, cap. 5; Tarnatensis monasterii, cap. 1, et Magistri. A quibus, si S. Caesarium excipias, in hoc rantum differt S. Benedictus, quod illi semel tantum introeunti sive admisso legendam decernunt Regulam; S. Benedictus vero ter in ipso probationis anno; cujus statutum renovavit Gregorius papa IX in Constitutione pro monachis Benedictinis, decernens, ut admittendis « novitiis dura praedicentur et aspera; et eisdem admissis legatur, et exponatur regula ter in anno, probationis terminis a B. Benedicto constitutis. » Hanc lectionem fieri per ordinem S. Pater instituit, quod Bernardus Cassinensis exponit, ut non sit « superficialis, sed diligens, et expositiva, et intelligibilis. Et hoc est, inquit,", + "candidate_score": 0.628349, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_35_37", + "bdc_text": "dort 1522 Magister und alsbald Professor . Willich verfasste zahlreiche Schriften , darunter die \"Erotematum dialectices libri tres\" ( erste Auflage : Straßburg , Crato Mylius , 1540 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.628308, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_49_51", + "bdc_text": "- Lit. : Gundlach , Catalogus 310f , Nr. 537 ; Michael Kunzler , Die Eucharistietheologie des Hadamarer Pfarrers und Humanisten Gerhard Lorich.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2904", + "psc_text": "Angelo, exponitur eulogium, id est testamentum. Extra de Testamentis cap. Vos quidem, et Codex lib. II, cap. Jubemus. » 694 Nono: « Vel dicas, addit idem Richardus, quod sunt boni sermones facti de aliquo, sic exponit pe. san. extra de do. et cantu. Cum olim, super prima glossa. » Jam vero quaeritur quo sensu hic eulogia a S. P. Benedicto sumatur. Nonnulli, ut scribit Bernardus Cassinensis, eulogias dixerunt esse adjectivum ad litteras. Menardus de eulogiis panis, quas antiqui Patres sine superioris licentia dare prohibuerunt, ut videre est in Regula sancti Caesarii, cap. 23, et S. Donati, cap. 53, S. Benedictum intelligit. Hildemaro, « eulogiae sunt munera majora, veluti sunt cappa serica, vel aliud, quaeque majoris pretii sunt. » Idem sentiunt Bernardus Cassinensis et Boherius. Richardus autem de S. Angelo dicit esse gaudeolas. Ego vero eulogiarum nomine omne munerum genus prohibitum existimo. Atque ita Benedictus Haeftenus: « Asserendum videtur, inquit, interdictas", + "candidate_score": 0.627789, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_9_11", + "bdc_text": "Johannis Fabricii Montani vita ab ipso authore . . . perscripta anno 1565 , in : Miscellanea Tigurina , Bd. 3 , Zürich 1724 , S. 379 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2203", + "psc_text": "21 (Saec. II Ben.), in quo praepositus monasterii triginta fratribus vineae custodibus anatem divisisse legitur; in Vita S. Judoci (Saec. II Ben.), qui, ut scribit anonymus in ejus Vita num. 10, gallinas SIBI nutrire consueverat; in Vita S. Cuthberti (Saec. II Ben.) auctore Beda cap. 36, qui aliquando hospitibus monachis aucam exhibuisse dicitur; apud Arnulfum S. Emerammi Ratisponensis monachum de primis Ratisponensibus scribentem, quod communiter pauperem annonam habebant, volatilia manducabant (Lib. II Dialog) . Et hanc fuisse non singularem quorumdam monasteriorum 526 praxim, sed communem omnium fere consuetudinem, probant ex Regula Magistri, quae non diu post S. Mauri obitum scripta fuit, hoc est saeculo VII, et magna ex parte constat ex Benedictina; nam loquens de gyrovagis monachis, et rationem reddens quare omni vitae suae tempore ternis quaternisve diebus per diversorum cellas et monasteria hospitantur, dicit (Cap. 1) quod « pro hospitum adventu a diversis volunt quotidie noviter suscipi; et pro", + "candidate_score": 0.627608, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.62755, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_9_11", + "bdc_text": "Johannis Fabricii Montani vita ab ipso authore . . . perscripta anno 1565 , in : Miscellanea Tigurina , Bd. 3 , Zürich 1724 , S. 379 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2648", + "psc_text": "valere juberet; laudaretque monachos qui ut liberius Deo vacarent aut publicae utilitati inservirent, ab omni prorsus labore manuum abstinerent; multo minus qui ea de causa litterarum studiis incumberent revocaret. Tertio, viguisse semper apud monachos litterarum studia non solum ex antiquis regulis, sed ex constanti etiam omnium temporum traditione demonstrare se posse asserunt. Et quidem saeculo IV, quo praesertim florere coepit vitae monasticae institutum, sanctum Pachomium in divinis litteris apprime fuisse versatum sancti Antonii testimonio docet antiquissima ejus Vita apud Bollandum 633 14 Maii; imo dedisse operam ut Graece loqui posset ipse; quo admissum sua in congregatione fratrem natione Graecum, frequentius solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino,", + "candidate_score": 0.627279, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_46_48", + "bdc_text": "Er war viermal Dekan und 1539 Rektor . Sein Ausscheiden aus der Universität erfolgte wohl nach der Abfassung des vorliegenden Briefes und vor Lorichs Berufung an die Schule von Wetzlar 1546 . Er starb nach 1564 als evangelischer Pfarrer der Pfarrei Bernbach ( bei Gelnhausen , Hessen ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1599", + "psc_text": "De verberibus, sive, ut nunc loquuntur, de disciplina diximus in lib. II de Antiq. monach. Ritib., c. 11. Quod si nec ita se correxerit, etc., tunc abbas faciat quod sapiens medicus. ] Hic observat Hildemarus sapientis prudentisque esse medici non statim mutare aut multiplicare temere remedia; sed iisdem semper uti donec inutilia reddantur, atque ad alia transeundi cogat necessitas. Ex quo infert abbati tanquam sapienti animarum medico non ita propere transeundum ab uno gradu ad alium, nec verbi gratia statim ut aliquem privatim monuit, hunc publice objurgare debere; aut ut publice objurgavit, statim excommunicare; sed aliquandiu exspectare, si forte sua patientia delinquentem ad poenitentiam adducat. Si exhibuit fomenta, si unguenta exhortationum, etc.] Quosdam hic veluti gradus describit per quos ad ferri praecisionem, hoc est ad ejectionem e monasterio medicus spiritalis tandem ascendere debeat. Sex praecipue numerant Hildemarus, Bern. Cass. et Boherius (Vide Cons. Bened. tom. IV Anal.), scilicet 1º binam", + "candidate_score": 0.627005, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_35_37", + "bdc_text": "dort 1522 Magister und alsbald Professor . Willich verfasste zahlreiche Schriften , darunter die \"Erotematum dialectices libri tres\" ( erste Auflage : Straßburg , Crato Mylius , 1540 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2651", + "psc_text": "eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in scriptis Romanis, Graecis et Aegyptiacis. » His, praeter Basilium Magnum, Gregorium Theologum, Joannem Chrysostomum, Ephrem Diaconum, qui non minus doctrina quam vitae sanctimonia eremum illustrarunt, addere possemus etiam insignem et admirabilem Orabbatem montis Nitriae (Ibid., cap. 9), qui a fratribus visitatus « statim convertebatur ad doctrinam, erat enim valde peritus litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies", + "candidate_score": 0.626371, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2846", + "psc_text": "» Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho in lib. Mir. S. Theoderici cap. 15, ubi refert Rodulfum abbatem suo in monasterio excepisse Robertum Flandrensem comitem, et reginam, eisque ad mensam adhibuisse lectionem ex Vita S. Theoderici: « Beatissimi Theoderici Vitam virtutibus illustrem coram eis a fratribus lectam et expositam, quasi saluberrimum animae ferculum illis apposuit, quod prae caeteris sumptibus et impensis uterque magni fecit. » Quinto, ubi ignotus advenisset monachus, lectioni tota simul congregatio aderat, ut manifestum est ex Capitulis monachorum ad Augiam directorum (Cap. 12): « Omnes hospites supervenientes cum lectione divina suscipiunt; incognitis tamen monachis ad lectionem omnis pariter concurrit congregatio, ut Christus in eis", + "candidate_score": 0.626207, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_35_37", + "bdc_text": "dort 1522 Magister und alsbald Professor . Willich verfasste zahlreiche Schriften , darunter die \"Erotematum dialectices libri tres\" ( erste Auflage : Straßburg , Crato Mylius , 1540 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.626119, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_773", + "psc_text": "« Dicebant etiam Tom. I Mon. Eccl. Graec, pag. 377 de abbate Agathone per tres annos illum lapidem ore gestasse donec silere didicisset. » Sed hos omnes superavit Joannes cognomento Silentiarius, qui ex episcopo factus monachus, totos quadraginta septem annos in silentio exegit. Quid de Virgine Deipara loquar, quae, ut notat doctor mellifluus ( Serm. in Dominic. infra oct. Assumpt. ), non nisi quater in toto Evangeliorum decursu locuta legitur? Hujusmodi exempla ad imitationem proposita discipulis haud dubium voluit esse sanctus Pater, cum nullum in Regula tempus loquendi proposuit: cujus votis ut obsecundarent dilectissimi filii continuum pene in coenobiis silentium observare studuerunt. Hos inter enituere prae omnibus Cluniacenses monachi, qui sibi quasi in perpetuum ore praecluso, manus in linguas commutasse videbantur, adinventis signis quibus, dum lingua taceret, quae necessario requirenda erant invicem exprimebant. At non sine admiratione legere possumus quod de Cisterciensium silentio scribit Guillelmus abbas S. Theoderici in libro", + "candidate_score": 0.625987, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.62524, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.62522, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_4_6", + "bdc_text": "oben Nr. 2228 , Anm. 19 ) zum Studium nach Marburg gereist . Zusammen mit den aus Zürich stammenden Karl Schweninger , Heinrich Hindermeister ( Hindermann , Opisander ) , Hans Rudolf Funk ( Funck ) und Wilhelm Meyer ( die vermutlich abgesehen von der Rheinstrecke zwischen Basel und Straßburg mit Schmid zusammen gereist waren ) hatte Schmid sich am Vortag , am 21 . September 1545 , in Marburg immatrikuliert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2820", + "psc_text": "21): « Licet omnibus hospitalitatis bonum cum gratia oporteat referri, uberior tamen clericis et monachis deferenda est honorificentia hospitalitatis. » Denique Regula S. Stephani ordinis Grandimontensis institutoris (Cap. 36): « Religiosis plus honoris et reverentiae quam caeteris exhibere studeatis. » Ut ergo nuntiatus fuerit hospes, occurratur ei a priore, vel a fratribus cum omni officio charitatis. ] Incipit hic S. Benedictus hospitis suscipiendi ritum describere. Et primo quidem ante omnia vult ut advenienti occurratur, juxta priscorum monachorum morem, quem videre est apud Rufinum, lib. II de Vitis Patrum, cap. 1 et 7, et insuper cap. 21, ubi de Nitriensihus loquens, haec habet: « Huic cum appropinquaremus loco, ubi peregrinos fratres advenire senserunt, continuo velut examen apum, singuli quique ex suis cellulis proruunt, atque in obviam nobis laeto cursu et festina alacritate contendunt, portantes secum quamplurimi ipsorum urceos aquae et panes, secundum quod propheta corripiens quosdam dicit, quia non existis filiis", + "candidate_score": 0.625111, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_63_65", + "bdc_text": "August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg . Hyperius hielt bis zu seinem Tode Vorlesungen in historischer , systematischer und praktischer Theologie . Er war dreimal Rektor .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3143", + "psc_text": "Regula per ordinem. ] Juxta priscorum monachorum instituta, quae venientibus ad conversionem, ut sciant ad quid ingrediuntur, legi Regulam mandant, ut videre est in Regula tertia SS. Patrum, cap. 1; in Regula S. Caesarii ad virgines in recapitulatione, cap. 8; in Regula S. Aureliani, cap. 1; S. Ferreoli, cap. 5; Tarnatensis monasterii, cap. 1, et Magistri. A quibus, si S. Caesarium excipias, in hoc rantum differt S. Benedictus, quod illi semel tantum introeunti sive admisso legendam decernunt Regulam; S. Benedictus vero ter in ipso probationis anno; cujus statutum renovavit Gregorius papa IX in Constitutione pro monachis Benedictinis, decernens, ut admittendis « novitiis dura praedicentur et aspera; et eisdem admissis legatur, et exponatur regula ter in anno, probationis terminis a B. Benedicto constitutis. » Hanc lectionem fieri per ordinem S. Pater instituit, quod Bernardus Cassinensis exponit, ut non sit « superficialis, sed diligens, et expositiva, et intelligibilis. Et hoc est, inquit,", + "candidate_score": 0.624683, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_4_6", + "bdc_text": "oben Nr. 2228 , Anm. 19 ) zum Studium nach Marburg gereist . Zusammen mit den aus Zürich stammenden Karl Schweninger , Heinrich Hindermeister ( Hindermann , Opisander ) , Hans Rudolf Funk ( Funck ) und Wilhelm Meyer ( die vermutlich abgesehen von der Rheinstrecke zwischen Basel und Straßburg mit Schmid zusammen gereist waren ) hatte Schmid sich am Vortag , am 21 . September 1545 , in Marburg immatrikuliert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2768", + "psc_text": "cujus haec verba (Cap. 27): « Qui ad chorum vel ad ecclesiam accedere nequiverint, praedicationi, lectioni, studio, seu administrationibus, vel officiis suis, aut piis seu licitis operibus de licentia illius ad quem ea de re pertinuerit, occupati in alio loco congruo et honesto, debitis horis juxta possibilitatem plures simul conveniant, et debite dicant divinum officium, et quotidianum pensum exsolvant debitae servitutis. » Atque ita etiam in itinere constituti observabant, ut patet ex Fausto in Vita S. Mauri num. 30 (Saec. I Ben.), ubi sanctus vir « matutinos hymnos cum aliis ejusdem habitus viris, » hoc est cum fratribus una cum eo in Gallias directis, celebrasse legitur, idque in basilica illius loci in quo diverterant. Flectentes genua. ] Ad preces scilicet et orationem, et hoc, ut aiunt Bernardus Cassinensis et Boherius, in diebus quibus genua fratres in conventu flectunt; » ubi vides antiquum ad orationes divini cursus genuflectendi morem, a quo", + "candidate_score": 0.62409, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2686", + "psc_text": "in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere liceat. Et notandum quia nullum nisi post quintum decimum aetatis suae annum in probatione ponere licet. » Hujus statuti praxim videre est in Vita S. Hildegundis virginis, n. 21, ab auctore coaevo scripta (Boll. 20 April.): quae sub virili habitu, mutato proprio nomine in Joseph, Schonaugiense virorum monasterium ordinis Cisterc. ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper", + "candidate_score": 0.623998, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_122", + "bdc_text": "Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1153", + "psc_text": "Vocatur hic analogium locus altus supra chorum, ubi stant libri sanctae praedicationis, ut sunt legendarii, sive lectionarii, qui continent sermones SS. doctorum. » Apte omnino si nominis 271 etymon attendamus: ἀνὰ Graece sursum Latine, et λόγος sermo dicitur; unde etiam S. Isodorus (Lib. XV Orig., cap. 4), « analogium, infit, inde dictum est, quod sermo inde praedicetur, nam λόγος Graece sermo dicitur, quod et ipsum altius situm est. » Aliis tamen analogium est pulpitum, quod supponitur libro. Glossae Isidori: « Lectrum analogium super quo legitur. » Et rursum: « Pulpitum, analogium, lectrum. » Unde Gregorius Turonensis describens analogium basilicae S. Cypriani martyris (Lib. I de Gloria martyr., c. 94): « Analogius, in quo libro superposito cantatur, aut legitur. » In antiqua delineatione monasterii S. Galli tria habebantur in choro analogia; duo ex utraque parte ad legendum in nocte, et tertium paulo inferius in medio choro ad Evangelium. Inter quas et", + "candidate_score": 0.623131, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_32_34", + "bdc_text": "November 1552 in Halle a. d. Saale . Studium der Medizin und Philologie in Frankfurt a. d. Oder ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.623086, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_36_38", + "bdc_text": "Willich verfasste zahlreiche Schriften , darunter die \"Erotematum dialectices libri tres\" ( erste Auflage : Straßburg , Crato Mylius , 1540 ; VD 16 W 3241 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2652", + "psc_text": "litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies centena millia versuum, Gregorii, et Stephani, et Pierii, et Basilii, et quorumdam aliorum praestantis virtutis virorum millia ducenta et quinquaginta non leviter nec temere haec percurrens, sed elaborate septies vel octies unumquemque librum perlegens, etc. » At prae omnibus spectandus videtur S. Hieronymus, non modo ordinis monastici, sed etiam totius orbis Christiani ornamentum. Hic enim in Syriae solitudinem secedens, insignem illam bibliothecam quam summo studio impendioque Romae sibi paraverat, indeque Hierosolymam asportari fecerat, secum attulit. Porro quibus in eremo studiis 634 vacaret, ipse nos docet his verbis (Epist. 4): « Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva", + "candidate_score": 0.622858, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_36", + "bdc_text": "Willich verfasste zahlreiche Schriften , darunter die \"Erotematum dialectices libri tres\" ( erste Auflage :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2651", + "psc_text": "eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in scriptis Romanis, Graecis et Aegyptiacis. » His, praeter Basilium Magnum, Gregorium Theologum, Joannem Chrysostomum, Ephrem Diaconum, qui non minus doctrina quam vitae sanctimonia eremum illustrarunt, addere possemus etiam insignem et admirabilem Orabbatem montis Nitriae (Ibid., cap. 9), qui a fratribus visitatus « statim convertebatur ad doctrinam, erat enim valde peritus litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies", + "candidate_score": 0.622584, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_9_11", + "bdc_text": "Johannis Fabricii Montani vita ab ipso authore . . . perscripta anno 1565 , in : Miscellanea Tigurina , Bd. 3 , Zürich 1724 , S. 379 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.622348, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_47", + "bdc_text": "Sein Ausscheiden aus der Universität erfolgte wohl nach der Abfassung des vorliegenden Briefes und vor Lorichs Berufung an die Schule von Wetzlar 1546 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1615", + "psc_text": "revertentem ad Deum omnino abjicere, non modo durum, sed et impium foret: cum superiori capite S. P. Benedictus incorrigibiles expelli e monasterio praescripsisset, statim docet, an, quoties et quomodo recipi debeant qui proprio vitio egrediuntur aut projiciuntur de monasterio. Proprio autem vitio egredi, Richardo de S. Angelo idem est ac propria voluntate; Boherio in secundo comm.: Sua quidem vitiosa voluntate occasione proprietatis in ejus forsan pectore bullientis; minus quidem, uti videtur, proprie: melius et rectius in primo comment.: « Scias, inquit, quod ideo dicit proprio vitio, ut excludatur egressus virtuosus, qui fit quando petita licentia, licet non obtenta, quando spiritu Dei ducitur frater ad arctiorem religionem intrandam; et ut excludatur transitus a monasterio in eremum: sed loquitur quando frater timore disciplinae, vel animi inconstantia, vel levitate, vel propter mundanas voluptates egreditur sine licentia de monasterio ad saeculum redeundo, ut se celet abbati, et talis dicitur fugitivus. » Aliter Hildemarus proprium", + "candidate_score": 0.622321, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_4_6", + "bdc_text": "oben Nr. 2228 , Anm. 19 ) zum Studium nach Marburg gereist . Zusammen mit den aus Zürich stammenden Karl Schweninger , Heinrich Hindermeister ( Hindermann , Opisander ) , Hans Rudolf Funk ( Funck ) und Wilhelm Meyer ( die vermutlich abgesehen von der Rheinstrecke zwischen Basel und Straßburg mit Schmid zusammen gereist waren ) hatte Schmid sich am Vortag , am 21 . September 1545 , in Marburg immatrikuliert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2779", + "psc_text": "S. Mauri, saec. I Bened.), in itinere nocturnum nocte peragebat officium, testante Fausto itineris socio, quia « ea nocte celebrantibus nobis nocturnale officium, advenerunt illuc duo nihilominus ex fratribus nostris. » Ita S. Bertulfus (Saec. II Ben.) Roma Bobium rediens, cum jam atra nox irruisset, Jonam itineris socium accersivit, ac de nocturnis vigiliis sciscitavit, ut scribit idem Jonas in ejus Vita, n. 8. Ita S. Fructuosus postea Bracarensis episcopus (In ejus Vita, num. 13, saec. II Bened., Bolland., 1 Martii), constitutus in itinere « officium sacrum cum suis fratribus » in navi celebrasse dicitur. Ita denique Germanus monachus in hospitio « pro suo more, postquam acquievisset aliquantum, intempesta hora consurgens, 664 psalmodia nocturna perfunctus est, » uti legimus in Vita S. Eudociae, n. 3. Sed ut possunt agant sibi. ] Quod ait ut possunt, Bernardus Cassinensis intelligit « quod hoc in loco non possunt facere aeque prolixas orationes, nec officium", + "candidate_score": 0.621844, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2844", + "psc_text": "Tertio, haec olim lectio fiebat in auditorio, ut patet ex Vita sancti Guillelmi ducis et monachi Gellonensis (Saec. IV Ben.), ubi narratur quomodo suo susceptus fuerit in monasterio. Ac primo quidem num. 21, longe occurritur ei a fratribus, ducitur ad orationem, ecclesiaeque dona confert. Et postea, num. 22: « Completa oratione, factaque cunctis altaribus 680 sua cuique digna veneratione . . . . itur in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit. » Idem videre est apud Ekkehardum in lib. de Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa", + "candidate_score": 0.621796, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_85_87", + "bdc_text": "Legit etiam quidam Vermutlich Matthäus Pfeil von Kappel , gen. Philo Capella . in ethicis , cuius nomen haud teneo . Theobaldus Theobald Thamer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2921", + "psc_text": "latere apertum est, ut facilius brachia exerantur, et liberiorem eorum usum habeant laborantes. Casulam etiam aliquando pro tunica talari, aliquando pro alio indumenti genere usurpari: docet noster Mabillonius in praefatione ad saeculum I Bened. pag. 55. Aliter etiam Smaragdus cucullam explicat: « Cucullam, inquit, dicit ille (S. Benedictus) quod nos modo cappam dicimus. » Idem asserit Hildemarus infra citandus. Quid autem sit cappa vix conjicere possum. Theodemarus in citata ad Carolum Magnum epistola seipsum ita explicat: « Illud autem vestimentum quod a Gallicanis monachis coculla dicitur, et nos cappam vocamus, quod proprie monachorum designat habitum, melotem appellare debemus, sicut et hactenus in provincia a quibusdam vocatur, de quo, sicut B. Gregorius scripsit in libro Dialogi, ereptus ab aqua per Maurum monachum puer Placidus 699 dixit: Ego cum ab aqua abstraherer, melotem supra me abbatis cernebam, eumque me ab aquis educere considerabam. » Jam vero quid sit melotes discimus ex Isidoro", + "candidate_score": 0.621519, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_4_6", + "bdc_text": "oben Nr. 2228 , Anm. 19 ) zum Studium nach Marburg gereist . Zusammen mit den aus Zürich stammenden Karl Schweninger , Heinrich Hindermeister ( Hindermann , Opisander ) , Hans Rudolf Funk ( Funck ) und Wilhelm Meyer ( die vermutlich abgesehen von der Rheinstrecke zwischen Basel und Straßburg mit Schmid zusammen gereist waren ) hatte Schmid sich am Vortag , am 21 . September 1545 , in Marburg immatrikuliert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1852", + "psc_text": "2, 4, 6, illud quod duobus in una scutella ministrabatur ex eodem Udalrico. De Cisterciensibus ita liber Usuum, cap. 108: « Ubi quatuor hebdomadarii coquinae fuerint, duo una die, et duo alia vicissim serviant. » His tamen adjungebatur cellerarius ex cap. 76, in quo sic legitur: « Cellerarius, et coci praevideant, ut ambo pulmentaria priusquam campana pulsetur (si sic tamen viderit expedire) per mensas disponant. » Quem morem forte respicit locus ex Vita S. Stephani, abbatis Obazinensis, lib. II, num. 19, quo cellerarius ex ejus praecepto refectorium praeparasse, et mensas mantilibus ornasse dicitur (Miscell. Baluz., tom. IV). Praeterea tam apud Cluniacenses quam apud Cistercienses a coquinae hebdomadariis distinctus erat refectorarius, qui, adjutus ab aliis fratribus, si necesse esset, quotidie refectorium parabat, mantilibus, cochlearibus, cultellis, pane et vino mensas sternebat, cujus officium fusius descriptum habes apud Udalricum, lib. III, cap. 21, in Consuetud. S. Benigni, cap. 42, et in lib. Usuum", + "candidate_score": 0.620939, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_4_6", + "bdc_text": "oben Nr. 2228 , Anm. 19 ) zum Studium nach Marburg gereist . Zusammen mit den aus Zürich stammenden Karl Schweninger , Heinrich Hindermeister ( Hindermann , Opisander ) , Hans Rudolf Funk ( Funck ) und Wilhelm Meyer ( die vermutlich abgesehen von der Rheinstrecke zwischen Basel und Straßburg mit Schmid zusammen gereist waren ) hatte Schmid sich am Vortag , am 21 . September 1545 , in Marburg immatrikuliert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2617", + "psc_text": "molendinum, pistrinum, hortum, aliaque id genus; id quod Fuldenses monachi, porrecto ad Carolum Magnum libello, enixe flagitaverunt, postulantes (Num. 16) « ut ipsa monasterii ministeria per fratres ordinentur, id est, pistrinum, hortus, braciatorium, coquina, agricultura, et caetera ministeria, sicut apud decessores nostros fuerunt. » Insuper, cum ad agros excolendos, ligna aliaque ad vitam necessaria in monasterium afferenda, omniaque monasterii ministeria obeunda, nonnulla viderentur animalia necessaria, horum cura etiam in agris pascendorum alicui committebatur, ut patet ex Vita S. Benedicti abbatis Anianensis, in qua haec lego (Num. 38, saec. IV Ben.): « In montibus autem in quibus fratres soliti erant alendarum ovium curam habentes habitare, sibi ad orandum exiguum oratorium exstruxerunt. » Tandem, cum varias in monasteriis artes exerceri S. Benedicti Regula permittat, qui aliquam callebant, huic potissimum applicabantur. Camaldulenses, ut docet Petrus Damiani ( In Vita S. Romualdi, cap. 26), « faciebant omnes opera manuum, alii scilicet cochlearia, alii nebant,", + "candidate_score": 0.620838, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_32_34", + "bdc_text": "November 1552 in Halle a. d. Saale . Studium der Medizin und Philologie in Frankfurt a. d. Oder ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1148", + "psc_text": "ejus Vita Boll. 13 Mart.): « Filia, si vis hic permanere, litteras habes discere et Psalterium. » S. Apollinaris (In ejus Vit. apud Boll., 5 Janu.), quae saeculo V obiit, in monacham consecrari desiderans, parentes rogavit, « unam adducerent monacham, ut eam doceret Psalterium, et legere; » qui « paucis post diebus adduxerunt ad eam monachas, 270 quae eam docuerunt Psalterium, et legere Scripturas. » S. Sabas in monasterio Flavianae admissus (In ejus Vit. n. 4, tom. III Mon. Eccl. Graec.), « brevi tempore Psalterium, reliquasque didicit coenobiacae regulae constitutiones. » Anastasius Persa monachus (In ejus Vit. n. 12, Boll. 22 Januar.) ad conversionem veniens, cuidam fratri traditus legitur, « qui docuit eum litteras, simul et placitam Dei doctrinam, simul cum psalterio. » De nostris patet ex dictis cap. superiori, et in lib. I de Antiquis monach. Ritibus c. 6. Sed quid quod ab ipsis presbyteris et episcopis exigeretur ut", + "candidate_score": 0.620713, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_44_46", + "bdc_text": "Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg . Er war viermal Dekan und 1539 Rektor .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.620629, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_122", + "bdc_text": "Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_825", + "psc_text": "aliquando ad sapientes spectant. De his egimus supra ad cap. 4. Aeterna clausura in omnibus locis damnamus, etc.] Hic iterum cum Hildemaro Bernardus Cassinensis et Boherius observant verbis utilibus a S. Benedicto appositam fuisse custodiam, scurrilibus, otiosis, et risum moventibus murum, perpetuum velut obicem. Quod addit: In omnibus locis, ostendit utilia ac necessaria verba non omnibus esse in locis damnata, quamvis nec in omnibus licita; quare pro capitis hujus clausula operae pretium fortassis erit, quibus potissimum in locis loqui monachis esset prohibitum brevi disserere. Duo praesertim loca apud veteres monachos adeo sacra erant, ut in 193 iis solvere silentium nemini liceret, oratorium scilicet et refectorium. Ita S. Euthymius, referente Cyrillo (In ejus Vita n. 17, tom. II Monum. Eccl. Graec.), « suadebat honestum amplecti silentium in templo Domini, neve quis loqueretur in synaxi fratrum dum sacra peraguntur mysteria; sed nec in refectorio fratribus ad coenam collectis linguam laxare, verum in", + "candidate_score": 0.620502, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_48_50", + "bdc_text": "Er starb nach 1564 als evangelischer Pfarrer der Pfarrei Bernbach ( bei Gelnhausen , Hessen ) . - Lit. : Gundlach , Catalogus 310f , Nr. 537 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.620413, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_4_6", + "bdc_text": "oben Nr. 2228 , Anm. 19 ) zum Studium nach Marburg gereist . Zusammen mit den aus Zürich stammenden Karl Schweninger , Heinrich Hindermeister ( Hindermann , Opisander ) , Hans Rudolf Funk ( Funck ) und Wilhelm Meyer ( die vermutlich abgesehen von der Rheinstrecke zwischen Basel und Straßburg mit Schmid zusammen gereist waren ) hatte Schmid sich am Vortag , am 21 . September 1545 , in Marburg immatrikuliert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3607", + "psc_text": "Anianensis, et omnibus nostris mss. Sed quidquid sit, certe utrumque a nostris usitatum fuit; nam et granum molebant sive tundebant, et farinam ipsi miscebant; ut patet ex supradictis ad caput 48, et insuper ex mss. Germaniae Consuetudinibus, in quibus lego: « Fratres interdum generaliter intrant pistrinum, pastamque propriis manibus praeparant, et temperant ad faciendos panes. » Quinimo pistoris officium hebdomadatim exercebant, ut vidimus supra, cap. 46, patetque ex Vita S. Stephani abbatis Obazinensis, lib. II, num. 54; communiter tamen id munus uni alicui committebatur, quod in Gellonensi monasterio summa cum humilitate exercuit S. Guillelmus, ejusdem loci fundator et monachus. Vel artes diversae intra monasterium exerceantur. ] Tale erat Fuldense coenobium sub Sturmio abbate, teste Eigile abbate in ejus Vita, num. 20; tale Flaviacense sub S. Geremaro, ex ejus Vita, num. 25; tale Solemniacense ex Vita S. Audoeno in Vita sancti Eligii; tale Lesciense ex Vita S. Hiltrudis, num. 3; tale", + "candidate_score": 0.620247, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_32_34", + "bdc_text": "November 1552 in Halle a. d. Saale . Studium der Medizin und Philologie in Frankfurt a. d. Oder ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2670", + "psc_text": "gratia monachi destinarentur, sicuti discimus ex Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis n. 6. Hoc saeculo vigebant in praecipuis, si non in omnibus Galliae monasteriis scientiae: in Longoretico Francardus, ejusdem loci postea abbas, « erat nutritor et doctor filiorum nobilium, » ex visione Baronti n. 11. In Pictaviensi S. Hilarii Aicadrus, postea abbas Gemmeticensis (Ibid.), Ansfrido monacho, sapientia famosissimo, puer ad erudiendum traditus, ex ejus Vita cap. 1 (Ibid.). In Solemniacensi, « susceptum B. Tillonem Elegius sancto Remaclo Solemniacensis monasterii sui abbati tradidit nutriendum atque litteris imbuendum . . . . qui sic tam saecularibus quam divinis institutionibus instruendum . . . . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres", + "candidate_score": 0.61998, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3352", + "psc_text": "remordente, ut assolet, conscientia, incipiat denuo de rupta stabilitate causari, inquit S. Bernardus (De Praec. et disp., c. 16), generalem super hujuscemodi scrupulo consolatoriam profert sententiam, dicens: Ubique enim uni Deo servitur, et uni Regi militatur. » Quem etiam si talem esse perspexerit abbas, liceat eum in superiore aliquantulum constituere loco. ] Atque ita Guillelmum Luciacensem monachum in Cluniacensi monasterio S. Majolus (Bolland., 1 Januar.) « promovit honorifice cum consilio fratrum, » teste Glabro Rodulfo in Vita S. Guillelmi. Ita in Virdunensi S. Vitoni monasterio S. Popponem (Bolland., 25 Januar.) « in sublimiori quam fuerat loco » promovit Richardus abbas. Ita Petrum Abaelardum in Cluniacensi stabilitate firmata, ad altiorem gradum Petrus Venerabilis extulit, ut ipse docet ad Eloysam scribens. Ex hoc tamen loco Haeftenus recte infert (Lib. IV, tract. 2, disq. 5) communi jure peregrinum hunc monachum ultimo collocandum loco. Et certe in Regula SS. Serapionis, Macarii, Paphnutii, et alterius", + "candidate_score": 0.619682, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_95_97", + "bdc_text": "-Darunter befand sich der von Happel sehr gepriesene Johann Oldendorp ; s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2032", + "psc_text": "in refectorio semper usque ad finem mensae, sed ante debet finiri lectio. Si vero fratres in labore sunt, et ibi manent, debet pleniter sicut in refectorio illis legi lectio. Si autem non fuerit generalitas, et non manserint, debet parum legi. Similiter si tantum manserint . . . parum legendum est. Similiter si hospes ante horam in refectorio manducaverit: si autem tales et tanti hospites fuerint, id est duo vel tres, parum legendum est, id est leviter; si autem plures, tantum usque prior innuat lectori finem facere. » Hujus rei aliqua ex parte praxim videre est apud Hariulfum in Chron. Centul. lib. IV, cap. 26, ubi de Gervino abbate piissimo scribit, quod in itinere constitutus (Spicil. tom. IV), « coena apparata, si accubuisset pransurus, lectionis auditione vel divinae legis meditatione implicari studebat. » His accedit quod de decanis villarum provisoribus extra monasterium suis in decaniis comedentibus habet Udalricus (Lib. III, c.", + "candidate_score": 0.619598, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1061", + "psc_text": "primas, advenit magister novitiorum, qui lectiones eorum recipit, et videt quantum singuli memoriae tradiderint. Ecce ad litteram praxi mandatur Regulae textus. » Menardus etiam meditationem hic exponit pro studio psalterii et lectionum, « ut discant rudiores recte legere, et pronuntiare lectiones, et psalterium, atque etiam interpretari, imo et ipsum psalterium memoriae mandent si possint, » quod confirmat ex Vita S. Gosvini 250 abbatis Aquiscinctensis, qui instituit ut post vigilias pueri ad lucernam psalmos, et lectiones, et similia ediscerent, et ex Concordia Dunstani cap. 2. Possetque insuper stabiliri ex antiquis Germaniae Consuetudinibus mss., in quibus n. 30 haec habentur; « Quod vero restat post vigilias a fratribus, qui Psalterii et lectionum, seu cantus aliquid indigent, meditationi inserviatur, sicut praecipit Regula, usquequo aliquod indicium lucis appareat; » ex Statutis Lanfranci, quae decernunt (Cap. 1), ut post nocturnos « infantes cum luminaribus in capitulo diligenter a magistris custodiantur, canentes quod necessarium erit; »", + "candidate_score": 0.619039, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_4_6", + "bdc_text": "oben Nr. 2228 , Anm. 19 ) zum Studium nach Marburg gereist . Zusammen mit den aus Zürich stammenden Karl Schweninger , Heinrich Hindermeister ( Hindermann , Opisander ) , Hans Rudolf Funk ( Funck ) und Wilhelm Meyer ( die vermutlich abgesehen von der Rheinstrecke zwischen Basel und Straßburg mit Schmid zusammen gereist waren ) hatte Schmid sich am Vortag , am 21 . September 1545 , in Marburg immatrikuliert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2821", + "psc_text": "haec habet: « Huic cum appropinquaremus loco, ubi peregrinos fratres advenire senserunt, continuo velut examen apum, singuli quique ex suis cellulis proruunt, atque in obviam nobis laeto cursu et festina alacritate contendunt, portantes secum quamplurimi ipsorum urceos aquae et panes, secundum quod propheta corripiens quosdam dicit, quia non existis filiis Israel in obviam cum pane et aqua. » Vide Palladium, in Laus. cap. 52, et Vitam sancti Martini abbatis Vertavensis, saec. I Bened., pag. 378. 675 Sed quam sibi singuli Nitrienses monachi sumebant hospitibus occurrendi curam, quamque Regula SS. Serapionis, Macarii, Paphnutii, et alterius Macarii, ei cui sollicitudo hospitalis data erat committit, hanc S. Benedictus sub distinctione priori vel fratribus injungit, ut a priore occurratur majoribus, minoribus a fratribus, uti exponunt Smaragdus et Bernardus Cassinensis: « Quia enim duae ad monasterium solent venire personae, inquit Smaragdus, duas et illis personas rationabiliter jubet occurrere. Prioribus enim necesse est occurrat prior, fratribus", + "candidate_score": 0.618795, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_4_6", + "bdc_text": "oben Nr. 2228 , Anm. 19 ) zum Studium nach Marburg gereist . Zusammen mit den aus Zürich stammenden Karl Schweninger , Heinrich Hindermeister ( Hindermann , Opisander ) , Hans Rudolf Funk ( Funck ) und Wilhelm Meyer ( die vermutlich abgesehen von der Rheinstrecke zwischen Basel und Straßburg mit Schmid zusammen gereist waren ) hatte Schmid sich am Vortag , am 21 . September 1545 , in Marburg immatrikuliert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.618736, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_63_65", + "bdc_text": "August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg . Hyperius hielt bis zu seinem Tode Vorlesungen in historischer , systematischer und praktischer Theologie . Er war dreimal Rektor .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.618258, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_47", + "bdc_text": "Sein Ausscheiden aus der Universität erfolgte wohl nach der Abfassung des vorliegenden Briefes und vor Lorichs Berufung an die Schule von Wetzlar 1546 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2909", + "psc_text": "Catellus monachus, et eum postea Urbicus abbas praepositum monasterii Lucusiani sub Bono abbate fieri petiisset, negavit S. pontifex, quia, inquit (Lib. IX, epist. 42), « quod monachus non sit agnovimus: ex parva enim eulogia quam Bonus monachus accepit, partem petendo contentionem facere in itinere minime timuit, quod ex quanta amaritudine cordis descenderit, poterit tua dilectio scire, si Regulam monachorum nosse voluisset. » Antiquiores etiam monachi (Cassian. lib. IV, cap. 16) scribentes aut recipientes absque permissione litteras, congregatis in synaxi fratribus, prostratos in terram veniam postulare jubebant, quandiu culpam abbas indulsisset. Poenae incerti auctoris, apud S. Basilium, num. 49, eos excommunicant; S. Columbanus in Poenitentiali superpositione damnat; S. Isidori Regula, cap. 16, triduana excommunicatione etiam emendandos decernit. Denique in ms. codice 47 bibliothecae Cassinensis inter casus priori reservatos ab annis fere trecentis tertium exstat: « Quod nullus mittat litteram vel ambasciatam extra monasterium, nec ab aliquo ea recipiat sine licentia. »", + "candidate_score": 0.618209, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.618126, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_4_6", + "bdc_text": "oben Nr. 2228 , Anm. 19 ) zum Studium nach Marburg gereist . Zusammen mit den aus Zürich stammenden Karl Schweninger , Heinrich Hindermeister ( Hindermann , Opisander ) , Hans Rudolf Funk ( Funck ) und Wilhelm Meyer ( die vermutlich abgesehen von der Rheinstrecke zwischen Basel und Straßburg mit Schmid zusammen gereist waren ) hatte Schmid sich am Vortag , am 21 . September 1545 , in Marburg immatrikuliert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2778", + "psc_text": "occupatum, quasi ire non possit: et si in monasterio, vel in agro, aut in itinere, aut in quolibet ministerio fuerit, orandi atque psallendi tempus non praetermittat. » Quae verba desumpta sunt ex Regula sancti Pachomii, art. 81. Atque ita abbas Sosimas, teste Sophronio (In Vita S. Mar. Aegyp., cap. 7, lib. I de Vit. Pat.), « viginti diebus exigens iter, cum sextae horae tempus advenisset, stetit modicum ab itinere, et conversus ad orientem agebat solitam orationem; consueverat enim constituto diei tempore figere itineris cursum, et stans psallere, et genu flexo orare. » Ita S. Maurus ad Gallias missus (In Vita S. Mauri, saec. I Bened.), in itinere nocturnum nocte peragebat officium, testante Fausto itineris socio, quia « ea nocte celebrantibus nobis nocturnale officium, advenerunt illuc duo nihilominus ex fratribus nostris. » Ita S. Bertulfus (Saec. II Ben.) Roma Bobium rediens, cum jam atra nox irruisset, Jonam itineris socium accersivit, ac", + "candidate_score": 0.618119, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_4_6", + "bdc_text": "oben Nr. 2228 , Anm. 19 ) zum Studium nach Marburg gereist . Zusammen mit den aus Zürich stammenden Karl Schweninger , Heinrich Hindermeister ( Hindermann , Opisander ) , Hans Rudolf Funk ( Funck ) und Wilhelm Meyer ( die vermutlich abgesehen von der Rheinstrecke zwischen Basel und Straßburg mit Schmid zusammen gereist waren ) hatte Schmid sich am Vortag , am 21 . September 1545 , in Marburg immatrikuliert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3409", + "psc_text": "S. Galli, cap. 1 (Spicil. tom. IV). In litteris monachorum S. Remigii Rhemensis, quibus circa annum 838 societatem ineunt cum Dionysianis, exstat fratrum monasterii S. Dionysii in Francia catalogus in quo ex monachis centum viginti tribus recensetur unus episcopus, presbyteri triginta tres, diaconi septemdecim, subdiaconi viginti quatuor, acolyti septem. Ex triginta monachis monasterii Croylandensis quos anno 870 817. Normannorum rabiem fugisse scribit Ingulfus (Hist. Croyl.), decem erant sacerdotes. In Chronico Piscariensi anno 1047 electioni abbatis Dominici ex triginta duobus undeviginti sacerdotes, unus diaconus, reliqui monachi subscribunt (Spicil. tom. V). Denique in subscriptionibus venditionis cujusdam terrae a monachis Laudunensibus S. Joannis monasterio S. Theoderici factae anno 1184 (Histor. ms. S. Theod.) ex quatuordecim monachis octo presbyteri, tres diaconi et tres subdiaconi recitantur. Tandem Clemens V in concilio Viennensi ad ampliationem cultus divini statuit « quod monachi quilibet ad monitionem sui abbatis se faciant ad omnes ordines sacros, excusatione cessante legitima, promoveri.", + "candidate_score": 0.617781, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2671", + "psc_text": ". . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres transmittere, » ex Vita S. Filiberti n. 20 (Ibid.). Denique SS. Botulfus et Adulfus in Gallia monachi « non solum doceri, sed ex gratia Dei inter perfectiores potestatem adepti sunt docendi, » ex Vita S. Botulli n. 2 (Saec. III Ben.). Quod hic de Galliae monasteriis asserimus, idem de Anglicanis multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter", + "candidate_score": 0.617689, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2633", + "psc_text": "in Oriente tantum viguit hujusmodi observantia: eam siquidem cum vita monastica in Occidentem invexit etiam S. Martinus, testante Severo Sulpicio (Lib. I de Vita S. Martini), quod ejus in monasteriis « ars ibi exceptis scriptoribus nulla habebatur; cui tamen operi minor aetas deputabatur, majores orationi vacabant. » Idem institutum secutus est S. Eparchius abbas Enculismensis, qui, ut scribit anonymus in ejus Vita n. 17 (Saec. I Ben.), « monachis suis non solum laborare, sed nec panem etiam coquere unquam permisit, nisi tantum orationi insistere. » Quid quod « discipulum ipsius B. Benedicti S. Maurum ad has Galliarum partes pro construendis, secundum ipsius doctrinam coenobiis ab ipso directum, legimus hunc morem in monasterio quod in Andegavensi episcopatu construxerat tenuisse: ut quia eis sine proprio labore cuncta necessaria suppeditabant; omisso manuum opere, spiritualibus, ut diximus, exercitiis exercitati, otiosi non essent; sicque sibi nuper a sancto traditam Regulam bona semper operando optime conservarent,", + "candidate_score": 0.617471, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3626", + "psc_text": "non ignorabat: legerat enim ne quis in alicujus episcopio ecclesiam construeret, altare erigeret, sine licentia sui episcopi; » et in Vita Rabani (Saec. IV, part. II), « qui per cellas quoque fratrum sibi commissorum et per alia multa loca ad se pertinentia, in quibus prius non erant, ecclesias cum permissione episcopi sui construxit, quas collectis undecunque SS. reliquiis, eorum nomine et honore consecrari fecit. » Vide Vitam S. Theuderii abbatis Viennensis, n. 7, saecul. I, p. 680. « Posterioris habemus exempla in antiquis Patrum Apophtegmatis (Mon. Eccles. Graec. tom. I), in quibus S. Antonius, reperto ad construendum monasterium loco, dixit: « Oremus, atque hic statuamus crucem, ut ibidem aedificent, qui aedificare volunt; » in Vita S. Botulfi abbatis, ubi anonymus loquens de constructione monasterii Ikanhoensis ab eo facta (Saec. III Ben.), « in Christi, inquit, cruce praefigitur signum coelestis potentatus, et construitur aula divini incolatus; » in Historia translationis S.", + "candidate_score": 0.617308, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_95_97", + "bdc_text": "-Darunter befand sich der von Happel sehr gepriesene Johann Oldendorp ; s. HBBW XIV 396. 398 . aliis ac aliis legunt horis .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1454", + "psc_text": "disposui; quia in lectis suis gravi nuditate in hujus hiemis vehementissimo frigore laborant. » Et alibi ad Joannem abbatem de monte Sina scribens (Lib. XII, ep. 16): « Cognovimus lectos vel lectisternia in Gerontocomio, quod illic ab Isauro constructum est, deesse; propterea misimus laenas 15, rachanas 30, lectos 15. » Atque ita Joannes de Precis, abbas S. Germani a Pratis, hunc Regulae locum Gallice reddidit: Et doivent prendre tels draps, et telles couvertures comme l' abbé établira. Utraque expositio proba est et probanda; sed rejicienda videtur utraque Hildemari interpretatio, Smaragdi, Bernardi Cassinensis, Nicolai, et cardinalis Turrecrematae: nam S. Benedictus nec domum in qua multi sternuntur lecti singulis monachis concedit; nec singulis singulas domos, in qua unus lectus sternant indulget; sed omnes uno vult dormire in dormitorio. Pro modo conversationis. ] Obscura locutio, quam diversimode reddunt commentatores. Hildemarus pro modo conversationis intelligit: Secundum qualitatem vitae uniuscujusque; quod clarius exponit Bernardus Cassinensis:", + "candidate_score": 0.614685, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_36_38", + "bdc_text": "Willich verfasste zahlreiche Schriften , darunter die \"Erotematum dialectices libri tres\" ( erste Auflage : Straßburg , Crato Mylius , 1540 ; VD 16 W 3241 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2651", + "psc_text": "eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in scriptis Romanis, Graecis et Aegyptiacis. » His, praeter Basilium Magnum, Gregorium Theologum, Joannem Chrysostomum, Ephrem Diaconum, qui non minus doctrina quam vitae sanctimonia eremum illustrarunt, addere possemus etiam insignem et admirabilem Orabbatem montis Nitriae (Ibid., cap. 9), qui a fratribus visitatus « statim convertebatur ad doctrinam, erat enim valde peritus litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies", + "candidate_score": 0.614248, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_102", + "bdc_text": "Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3581", + "psc_text": "25 Januar.). In Tegernsensi S. Quirini Fromundus janitor unus ex praecipuis coenobii sui monachis fuisse colligitur ex epistola quam scripsit ad Theodulum episcopum (Anal. tom. IV), qua se excusat quod ratione sui officii ad synodum proficisci haud potuerit. Idem dicendum de Ingelbaudo Vindocinensi portario (Miscel. Bal. tom. II), qui cum Frotmundo priore pro causis sui monasterii ad urbanum papam II missus fuit. Sed his missis ad Regulae textum veniamus. Ad portam monasterii. ] Ex primo hujus capitis vocabulo Haeftenus (Lib. III, tract. 7, disq. 5) colligit ex mente S. legislatoris non plures in monasterio, sed unicam duntaxat januam esse constituendam; id quod etiam statuit Justinianus imperator in novella 133: « Et primum quidem ne monasterium multos habeat aditus, sed unum tantum, aut duos forte. » Ponatur senex sapiens. ] « Notandum, inquit Smaragdus, quia non dixit: Ad portam ponatur senex aetate; sed ait: Ponatur senex moribus sapiens: ubi datur intelligi", + "candidate_score": 0.611216, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_43_45", + "bdc_text": "Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2846", + "psc_text": "» Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho in lib. Mir. S. Theoderici cap. 15, ubi refert Rodulfum abbatem suo in monasterio excepisse Robertum Flandrensem comitem, et reginam, eisque ad mensam adhibuisse lectionem ex Vita S. Theoderici: « Beatissimi Theoderici Vitam virtutibus illustrem coram eis a fratribus lectam et expositam, quasi saluberrimum animae ferculum illis apposuit, quod prae caeteris sumptibus et impensis uterque magni fecit. » Quinto, ubi ignotus advenisset monachus, lectioni tota simul congregatio aderat, ut manifestum est ex Capitulis monachorum ad Augiam directorum (Cap. 12): « Omnes hospites supervenientes cum lectione divina suscipiunt; incognitis tamen monachis ad lectionem omnis pariter concurrit congregatio, ut Christus in eis", + "candidate_score": 0.609716, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_44_46", + "bdc_text": "Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg . Er war viermal Dekan und 1539 Rektor .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.606161, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_43_45", + "bdc_text": "Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2673", + "psc_text": "Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque peritiam non mediocriter percepit. » Neque vero in sola Latinae et Graecae linguae scientia profecit, sed in omni etiam artium liberalium disciplina; id quod testantur varia quae post se reliquit et hactenus perseverant omnigenae doctrinae monumenta. Porro quam infantulus acceperat doctrinam, eamdem factus in eodem monasterio magister fratribus suis postea reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub", + "candidate_score": 0.602018, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_43_45", + "bdc_text": "Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1210", + "psc_text": "videre est in lib. I de Ecclesiastica Cura Caroli Magni, in cujus cap. 7 haec leguntur: « Finem vero lectionis sono gutturis designavit (Carolus imperator), ad quem universi ita intente suspensi erant, ut sive finita sententia, sive in media distinctione, sive subdistinctione significaret, nullus sequens superius aut inferius inciperet quantumcunque incongruum initium vel finis videretur. » In plurimis tamen monasteriis usus obtinuerat ut pridie lectiones terminarentur ab uno aliquo cui haec cura demandata erat, qui singulis indicabat lectoribus quid quantumque quis legere deberet. Hic erat ut plurimum cantor sive armarius: « Lectiones ab armario pridie ante sint terminatae et correctae, » inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in", + "candidate_score": 0.598881, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_43_45", + "bdc_text": "Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.597659, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_43_45", + "bdc_text": "Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.595977, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_43_45", + "bdc_text": "Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1211", + "psc_text": "» inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in ecclesia quam in refectorio dividat cantor. » Vide Udal. l. I, c. 1. Finem vero lectionum aut cera apposita, aut ungue codici impresso notabant: « Nullus ad terminum vel ceram apposuit, vel saltem unguibus quantulumcunque signum impressit; sed cuncti omnia quae legenda erant ita sibi nota facere curaverunt, ut quando inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse", + "candidate_score": 0.595767, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 10, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "040_Augustinus-Hipponensis_-Auctor-incertus_Ad-fratres-in-eremo-commorantes", + "max_score": 0.707984, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_117_119", + "bdc_text": "melius intelliges ; sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "040_Augustinus-Hipponensis_-Auctor-incertus_Ad-fratres-in-eremo-commorantes_window_436", + "psc_text": "de quo manducat homo in altari; panis filiorum, id est verborum sanctae doctrinae. Hic est panis, qui cum primo pane de coelo descendit. Hic est panis, quem non est bonum sumere et dare canibus haereticis, quia panis filiorum est. Hic est panis petitus, Amice, accommoda mihi tres panes (Luc. XI, 5) , scilicet vitae, doctrinae et exempli. Hic est panis datus Petro, ut pascat agnos: nam ter ait Dominus Petro ut pascat oves, ut tu pastor intelligas oves pascere doctrina, vita et exemplo, vel Eucharistia, doctrina et vita sancta. Et sicut Dominus ait Petro, ita et caeteris Apostolis suis. Ergo pascamus oves nostras, parvulis nostris panem frangamus, ne deficiant in via: pascamus pane angelico, pascamus verbo, pascamus exemplo, ne tota gens pereat. Nam capita gentium sumus, caecorum et ignorantium duces, claudorum baculus, terrarum principes, regum viatores, Angelis superiores; sed daemonibus pejores, dum haec negligenter prospicimus. Fratres, pascamus ergo populum, ne", + "candidate_score": 0.707984, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_0_2", + "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino nostro Iesu Christo pręcor ex animo . Quod literis hisce meis tuis impedimento sum studiis honestissimis , ac animum tuum , multis aliis onustum negotiis , mearum literarum lectione perturbo , non inconsiderate a me factum esse scias . Cum perpenderem enim , quod vos , nostri moecęnates Mäzene. , discedentibus nobisJohannes Schmid ( Fabricius Montanus )", + "psc_chunk_id": "040_Augustinus-Hipponensis_-Auctor-incertus_Ad-fratres-in-eremo-commorantes_window_560", + "psc_text": "Dei misericordiae consecretis; ut in vobis illud feliciter impleatur, quod de beato viro scriptum est, quia in lege Domini meditabitur die ac nocte (Psal. II, 1) : et illud, Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum: et illud, In toto corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi (Psal. CXVIII, 2, 11) . Sicut enim, ut ipsi audistis, ille qui in corde suo abscondit eloquia Dei, non peccat; ita et ille qui non abscondit, peccare non cessat. Si enim negotiatoribus non sufficit de una tantum merce lucra conquirere, sed plures merces comparant, ex quibus substantiam suam augeant; et agricolae diversa genera seminum conantur inserere, unde sufficientem cibum sibi et suis valeant praeparare: quanto magis in spiritualibus lucris non vobis debet sufficere, quod in ecclesia lectiones divinas auditis, sed in domibus et in conviviis vestris, et quando dies breves sunt, etiam aliquibus horis in noctibus lectioni divinae", + "candidate_score": 0.67132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_20", + "bdc_text": "quem defectum tamen deo suam concedente gratiam frequenti doctorum virorum lectionem audiendo resarciri cupio , ne vos , bonam de me spem tenentes , ista frustremini , et ego simul ingratus pro tot beneficiis in me collatis vobis videar .", + "psc_chunk_id": "040_Augustinus-Hipponensis_-Auctor-incertus_Ad-fratres-in-eremo-commorantes_window_560", + "psc_text": "Dei misericordiae consecretis; ut in vobis illud feliciter impleatur, quod de beato viro scriptum est, quia in lege Domini meditabitur die ac nocte (Psal. II, 1) : et illud, Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum: et illud, In toto corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi (Psal. CXVIII, 2, 11) . Sicut enim, ut ipsi audistis, ille qui in corde suo abscondit eloquia Dei, non peccat; ita et ille qui non abscondit, peccare non cessat. Si enim negotiatoribus non sufficit de una tantum merce lucra conquirere, sed plures merces comparant, ex quibus substantiam suam augeant; et agricolae diversa genera seminum conantur inserere, unde sufficientem cibum sibi et suis valeant praeparare: quanto magis in spiritualibus lucris non vobis debet sufficere, quod in ecclesia lectiones divinas auditis, sed in domibus et in conviviis vestris, et quando dies breves sunt, etiam aliquibus horis in noctibus lectioni divinae", + "candidate_score": 0.649091, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_122_124", + "bdc_text": "Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen. minister ordiatur sermonem . Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo .", + "psc_chunk_id": "040_Augustinus-Hipponensis_-Auctor-incertus_Ad-fratres-in-eremo-commorantes_window_3", + "psc_text": "Orationibus instate a mane usque ad sextam tantum circa missarum solemnia. A sexta vero usque ad nonam omnes vacent lectionibus et Pater noster. Ad nonam vero reddant codices, et secundum naturae conditionem sine tumultu reficiantur, audientes verbum Dei. Postquam autem refecerint; sive in horto, sive in eremo, vel ubicumque necesse fuerit operentur. Nihil enim Dei servis otiositate pejus. Operentur ergo in nomine Domini sacrum ordinem non habentes usque ad horam lucernarii. Nemo tamen ex opere suo aliquid sibi appropriet: apostolica enim vita optamus vivere. Si quis autem contra fecerit, furti judicio condemnetur: et si correptus non emendaverit, de vestra societate projiciatur. Non enim hoc fit crudeliter, sed misericorditer; ne contagione pestifera plures ex vobis perdat. Cum autem aliquid fit per vos, cavete ne cum murmure fiat; ne murmuratores in conspectu Dei vocemini. Illum qui vobis praeest, post Deum omnes, sicut decet Dei famulos, honorate. Ipse vero qui praeest, super omnia", + "candidate_score": 0.646424, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_122", + "bdc_text": "Moris est etiam , quod alternis per totam horam canant Latinis verbis et organo , antequamVon antequam bis sermonem am Rande nachgetragen.", + "psc_chunk_id": "040_Augustinus-Hipponensis_-Auctor-incertus_Ad-fratres-in-eremo-commorantes_window_3", + "psc_text": "Orationibus instate a mane usque ad sextam tantum circa missarum solemnia. A sexta vero usque ad nonam omnes vacent lectionibus et Pater noster. Ad nonam vero reddant codices, et secundum naturae conditionem sine tumultu reficiantur, audientes verbum Dei. Postquam autem refecerint; sive in horto, sive in eremo, vel ubicumque necesse fuerit operentur. Nihil enim Dei servis otiositate pejus. Operentur ergo in nomine Domini sacrum ordinem non habentes usque ad horam lucernarii. Nemo tamen ex opere suo aliquid sibi appropriet: apostolica enim vita optamus vivere. Si quis autem contra fecerit, furti judicio condemnetur: et si correptus non emendaverit, de vestra societate projiciatur. Non enim hoc fit crudeliter, sed misericorditer; ne contagione pestifera plures ex vobis perdat. Cum autem aliquid fit per vos, cavete ne cum murmure fiat; ne murmuratores in conspectu Dei vocemini. Illum qui vobis praeest, post Deum omnes, sicut decet Dei famulos, honorate. Ipse vero qui praeest, super omnia", + "candidate_score": 0.618909, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 11, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "047_Augustinus-Hipponensis_De-oratione", + "max_score": 0.707395, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126_128", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas . UxoremAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "047_Augustinus-Hipponensis_De-oratione_window_0", + "psc_text": "De oratione Evangelica praecepta, fratres dilectissimi, nihil aliud sunt quam magisteria divina, fundamenta aedificandae spei, firmamenta roborandae fidei, nutrimenta fovendi cordis, gubernacula dirigendi itineris, praesidia obtinendae salutis, quae dum dociles credentium mentes in terris instruunt, ad coelestia regna perducunt. Multa per prophetas suos dici Dominus voluit et audiri, sed quanto majora sunt quae Filius Dei loquitur, quae Dei sermo, qui in prophetis suis fuit, propria voce testatur, non jam mandans ut paretur venienti via, sed ipse veniens, et viam nobis aperiens ostendit, qualiter qui in tenebris mortis errantes improvidi et prius caeci fuimus, suae gratiae luce illuminati iter vitae ipso Domino rectore teneremus. Qui inter caetera salutaria sua monita et praecepta sua divina quibus populos suos consuluit ad salutem, etiam orandi ipse formam dedit; ipse quid precaremur monuit et instruxit; qui fecit vivere, docuit et orare, ea benignitate scilicet qua et caetera dare et conferre dignatus est ut, dum prece", + "candidate_score": 0.707395, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_125_127", + "bdc_text": "Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas . Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur . Iam tu in Christo valeas ac me tibi semper commendatum habeas .", + "psc_chunk_id": "047_Augustinus-Hipponensis_De-oratione_window_0", + "psc_text": "De oratione Evangelica praecepta, fratres dilectissimi, nihil aliud sunt quam magisteria divina, fundamenta aedificandae spei, firmamenta roborandae fidei, nutrimenta fovendi cordis, gubernacula dirigendi itineris, praesidia obtinendae salutis, quae dum dociles credentium mentes in terris instruunt, ad coelestia regna perducunt. Multa per prophetas suos dici Dominus voluit et audiri, sed quanto majora sunt quae Filius Dei loquitur, quae Dei sermo, qui in prophetis suis fuit, propria voce testatur, non jam mandans ut paretur venienti via, sed ipse veniens, et viam nobis aperiens ostendit, qualiter qui in tenebris mortis errantes improvidi et prius caeci fuimus, suae gratiae luce illuminati iter vitae ipso Domino rectore teneremus. Qui inter caetera salutaria sua monita et praecepta sua divina quibus populos suos consuluit ad salutem, etiam orandi ipse formam dedit; ipse quid precaremur monuit et instruxit; qui fecit vivere, docuit et orare, ea benignitate scilicet qua et caetera dare et conferre dignatus est ut, dum prece", + "candidate_score": 0.705641, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur .", + "psc_chunk_id": "047_Augustinus-Hipponensis_De-oratione_window_0", + "psc_text": "De oratione Evangelica praecepta, fratres dilectissimi, nihil aliud sunt quam magisteria divina, fundamenta aedificandae spei, firmamenta roborandae fidei, nutrimenta fovendi cordis, gubernacula dirigendi itineris, praesidia obtinendae salutis, quae dum dociles credentium mentes in terris instruunt, ad coelestia regna perducunt. Multa per prophetas suos dici Dominus voluit et audiri, sed quanto majora sunt quae Filius Dei loquitur, quae Dei sermo, qui in prophetis suis fuit, propria voce testatur, non jam mandans ut paretur venienti via, sed ipse veniens, et viam nobis aperiens ostendit, qualiter qui in tenebris mortis errantes improvidi et prius caeci fuimus, suae gratiae luce illuminati iter vitae ipso Domino rectore teneremus. Qui inter caetera salutaria sua monita et praecepta sua divina quibus populos suos consuluit ad salutem, etiam orandi ipse formam dedit; ipse quid precaremur monuit et instruxit; qui fecit vivere, docuit et orare, ea benignitate scilicet qua et caetera dare et conferre dignatus est ut, dum prece", + "candidate_score": 0.695389, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_124_126", + "bdc_text": "Doctorum tamen iudicio hęc derelinquo . Lectiones praecipuas copiose habes perstrinctas . Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur .", + "psc_chunk_id": "047_Augustinus-Hipponensis_De-oratione_window_0", + "psc_text": "De oratione Evangelica praecepta, fratres dilectissimi, nihil aliud sunt quam magisteria divina, fundamenta aedificandae spei, firmamenta roborandae fidei, nutrimenta fovendi cordis, gubernacula dirigendi itineris, praesidia obtinendae salutis, quae dum dociles credentium mentes in terris instruunt, ad coelestia regna perducunt. Multa per prophetas suos dici Dominus voluit et audiri, sed quanto majora sunt quae Filius Dei loquitur, quae Dei sermo, qui in prophetis suis fuit, propria voce testatur, non jam mandans ut paretur venienti via, sed ipse veniens, et viam nobis aperiens ostendit, qualiter qui in tenebris mortis errantes improvidi et prius caeci fuimus, suae gratiae luce illuminati iter vitae ipso Domino rectore teneremus. Qui inter caetera salutaria sua monita et praecepta sua divina quibus populos suos consuluit ad salutem, etiam orandi ipse formam dedit; ipse quid precaremur monuit et instruxit; qui fecit vivere, docuit et orare, ea benignitate scilicet qua et caetera dare et conferre dignatus est ut, dum prece", + "candidate_score": 0.688773, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "047_Augustinus-Hipponensis_De-oratione_window_8", + "psc_text": "Domino, quid oremus: sic inquit, orate: Pater noster qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum, adveniat regnum tuum, fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra: panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen. Ante omnia pacis doctor atque unitatis magister singillatim noluit et privatim precem dici, quasi qui precatur, pro se tantum precari videatur. Ne dicamus Pater meus, neque panem meum da mihi hodie, nec dimitti sibi tantum unusquisque postulet ut in tentationem non inducatur atque a malo liberetur pro solo se roget; publica est enim nobis et communis oratio et quando oramus non pro uno, sed pro populo toto oramus, quia populus totus unus sumus. Deus pacis et concordiae magister qui docuit unitatem, sic orare etiam docuit, unde pro omnibus voluit, quomodo in uno omnes ipse", + "candidate_score": 0.677672, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_63_65", + "bdc_text": "August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg . Hyperius hielt bis zu seinem Tode Vorlesungen in historischer , systematischer und praktischer Theologie . Er war dreimal Rektor .", + "psc_chunk_id": "047_Augustinus-Hipponensis_De-oratione_window_0", + "psc_text": "De oratione Evangelica praecepta, fratres dilectissimi, nihil aliud sunt quam magisteria divina, fundamenta aedificandae spei, firmamenta roborandae fidei, nutrimenta fovendi cordis, gubernacula dirigendi itineris, praesidia obtinendae salutis, quae dum dociles credentium mentes in terris instruunt, ad coelestia regna perducunt. Multa per prophetas suos dici Dominus voluit et audiri, sed quanto majora sunt quae Filius Dei loquitur, quae Dei sermo, qui in prophetis suis fuit, propria voce testatur, non jam mandans ut paretur venienti via, sed ipse veniens, et viam nobis aperiens ostendit, qualiter qui in tenebris mortis errantes improvidi et prius caeci fuimus, suae gratiae luce illuminati iter vitae ipso Domino rectore teneremus. Qui inter caetera salutaria sua monita et praecepta sua divina quibus populos suos consuluit ad salutem, etiam orandi ipse formam dedit; ipse quid precaremur monuit et instruxit; qui fecit vivere, docuit et orare, ea benignitate scilicet qua et caetera dare et conferre dignatus est ut, dum prece", + "candidate_score": 0.615473, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 12, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae", + "max_score": 0.705235, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118_120", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2271", + "psc_text": "in diem illum, quo bibam illud novum vobiscum in regno Patris mei (Matth. 26. 29) . Ex hoc loco quidam mille annorum fabulam struunt, in quibus Christum regnaturum corporaliter esse contendunt, et bibiturum vinum, quod ex illo tempore 824 usque ad consummationem mundi non biberit. Nos autem audiamus panem, quem fregit Dominus, deditque discipulis suis, esse Corpus Domini Salvatoris, ipso dicente ad eos, Accipite, et comedite, hoc est Corpus meum: et calicem illum esse, de quo iterum locutus est: Bibite ex hoc omnes: hic est enim Sanguis meus novi Testamenti, qui pro multis effundetur (Matth. 26. 26. 27. 28; Marc. 14. 22. 24) , etc. Iste est calix de quo in Propheta legimus: Calicem salutaris accipiam (Ps. 115. 4) . Et alibi: Calix tuus inebrians quam praeclarus est (Ps. 22. 5) . Si ergo panis, qui de coelo descendit, Corpus est Domini; et vinum quod discipulis dedit, Sanguis illius est", + "candidate_score": 0.705235, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118_120", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2274", + "psc_text": "fuerit Dominus Deus mecum, et dederit mihi panem ad vescendum, et vestimentum ad operiendum (Gen. 28. 20) . Quotquot enim in Christo baptizamur, Christum induimus (Gal. 3. 27), et panem comedimus Angelorum, et audimus Dominum praedicantem: Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus, qui me misit Patris, ut impleam opus ejus (Joan. 4. 34) . Faciamus igitur voluntatem ejus, qui misit nos, Patris, et impleamus opus ejus; et Christus nobiscum bibet in regno Ecclesiae sanguinem suum. CAP. III.--Quae causa sit, ut de resurrectione Domini et apparitione Evangelistae diversa narraverint. In quibus primum quaeris, cur Matthaeus dixerit, 825 Vespere autem sabbati illucescente in una sabbati Dominum surrexisse ( Matth. ult. ), et Marcus mane resurrectionem ejus factam esse commemoret, ita scribens: Cum autem resurrexisset, una sabbati, mane apparuit Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemonia: et illa abiens nuntiavit his, qui cum eo fuerant lugentibus, et flentibus. Illique audientes quod viveret,", + "candidate_score": 0.700489, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_117_119", + "bdc_text": "melius intelliges ; sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2274", + "psc_text": "fuerit Dominus Deus mecum, et dederit mihi panem ad vescendum, et vestimentum ad operiendum (Gen. 28. 20) . Quotquot enim in Christo baptizamur, Christum induimus (Gal. 3. 27), et panem comedimus Angelorum, et audimus Dominum praedicantem: Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus, qui me misit Patris, ut impleam opus ejus (Joan. 4. 34) . Faciamus igitur voluntatem ejus, qui misit nos, Patris, et impleamus opus ejus; et Christus nobiscum bibet in regno Ecclesiae sanguinem suum. CAP. III.--Quae causa sit, ut de resurrectione Domini et apparitione Evangelistae diversa narraverint. In quibus primum quaeris, cur Matthaeus dixerit, 825 Vespere autem sabbati illucescente in una sabbati Dominum surrexisse ( Matth. ult. ), et Marcus mane resurrectionem ejus factam esse commemoret, ita scribens: Cum autem resurrexisset, una sabbati, mane apparuit Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemonia: et illa abiens nuntiavit his, qui cum eo fuerant lugentibus, et flentibus. Illique audientes quod viveret,", + "candidate_score": 0.697471, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119_121", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ; cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1000", + "psc_text": "Bethleemitica forsitan rura suspiras. Nos in Ephrata, tandem pace reddita, vagientem de praesepi audimus infantem: et querimonias ejus ac voculas ad tuas aures cupimus pervenire. 9. Legimus in Exodo, tabernaculum, mensam, candelabrum, altare, columnas, tentoria, coccum, byssum, hiacynthum, purpuram ex auro, argento, aere vasa diversa, tabernaculum divisum in tria, duodecim panes per singulas hebdomadas mensae impositos, in candelabro septem lucernas, altare hostiis holocaustisque expositum, crateras, scyphos, thuribula, phyalas, mortariola, paxillos, pelles rubras, pillos caprarum et ligna imputribilia (Exod. 35. et seqq.). Tanta et talia offeruntur in tabernaculo Dei, ut nullus desperet salutem. Alius aurum sensuum, alius argentum eloquii, alius vocem aeris exhibeat. Totus mundus in tabernaculi describitur sacramento. Primum et secundum vestibulum omnibus patet. Aqua enim et terra, cunctis mortalibus data sunt. In sanctis vero sanctorum, quasi ad aethera et in coelum, paucorum introitus et volatus est. Duodecim panes duodecim mensium significant circulum. Septem lucernae, septem errantia astra demonstrant. Et", + "candidate_score": 0.69496, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119_121", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ; cui alii astantes duo iuniores , lucernas manibus tenentes , albis stolis induti .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2274", + "psc_text": "fuerit Dominus Deus mecum, et dederit mihi panem ad vescendum, et vestimentum ad operiendum (Gen. 28. 20) . Quotquot enim in Christo baptizamur, Christum induimus (Gal. 3. 27), et panem comedimus Angelorum, et audimus Dominum praedicantem: Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus, qui me misit Patris, ut impleam opus ejus (Joan. 4. 34) . Faciamus igitur voluntatem ejus, qui misit nos, Patris, et impleamus opus ejus; et Christus nobiscum bibet in regno Ecclesiae sanguinem suum. CAP. III.--Quae causa sit, ut de resurrectione Domini et apparitione Evangelistae diversa narraverint. In quibus primum quaeris, cur Matthaeus dixerit, 825 Vespere autem sabbati illucescente in una sabbati Dominum surrexisse ( Matth. ult. ), et Marcus mane resurrectionem ejus factam esse commemoret, ita scribens: Cum autem resurrexisset, una sabbati, mane apparuit Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemonia: et illa abiens nuntiavit his, qui cum eo fuerant lugentibus, et flentibus. Illique audientes quod viveret,", + "candidate_score": 0.686881, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_119", + "bdc_text": "Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1954", + "psc_text": "O beata rerum commutatio: flevit, ut semper rideret. Despexit lacus contritos, ut fontem Dominum reperiret. Vestita cilicio est, ut nunc albis vestimentis uteretur, et diceret: Scidisti saccum meum, et induisti me laetitia (Psal. 29. 12) . Cinerem sicut panem manducabat, et potionem suam cum fletu miscebat (Psal. 101. 10), dicens: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte (Psal. 41. 4) , ut in aeternum pane Angelorum vesceretur et caneret: Gustate et videte, quoniam suavis est Dominus (Psal. 33. 9) . Et, Eructavit cor meum verbum bonum: dico ego opera mea Regi (Psal. 44. 1) . Et Isaiae, imo Domini per Isaiam in se cerneret verba compleri. Ecce qui serviunt mihi, manducabunt, vos autem esurietis. Ecce qui serviunt mihi, bibent, vos, autem sitietis. Ecce qui serviunt mihi, laetabuntur, vos autem confundemini. Ecce qui serviunt mihi, exultabunt in gaudio, vos autem clamabitis ob dolorem cordis, et propter contritionem spiritus ululabitis (Isai.", + "candidate_score": 0.679338, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_111_113", + "bdc_text": "florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret . Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3085", + "psc_text": "Nihil omnino agimus, qui nos per multitudinis exempla defendimus, et ad consolationem nostram, aliena saepe numerantes vitia, deesse nobis dicimus, quos debeamus sequi. Ad illius exemplum mittimur, quem omnes fatemur imitandum. Atque ideo praecipua tibi cura sit, legem nosse divinam: per quam possis, quasi praesentia cernere exempla sanctorum: quid faciendum sit, quidve vitandum, illius consilio disce [al. discere ]. Maximum enim ad justitiam auxilium, est implere divinis eloquiis animum, et quod opere exequi cupias, semper corde meditari. Rudi adhuc populo, et hominibus ad obedientiam insuetis, per Moysen imperatur a Domino, ut in signum memoriae, qua praecepta Domini recordentur: per singulas vestimentorum fimbrias, habeant cum cocco hiacynthini coloris insignia, ut etiam casu huc illucque respicientibus oculis, mandatorum coelestium memoria nascatur. De quibus fimbriis Pharisaei redarguuntur a Domino (Matth. 23. 5), 1103 quod eas perverso usu, non ad commonitionem praeceptorum dei, sed ad ostentationem sui habere coeperint, ut scilicet quasi de majoris", + "candidate_score": 0.673839, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_0_2", + "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino nostro Iesu Christo pręcor ex animo . Quod literis hisce meis tuis impedimento sum studiis honestissimis , ac animum tuum , multis aliis onustum negotiis , mearum literarum lectione perturbo , non inconsiderate a me factum esse scias . Cum perpenderem enim , quod vos , nostri moecęnates Mäzene. , discedentibus nobisJohannes Schmid ( Fabricius Montanus )", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2870", + "psc_text": "judicis perveniat, et eam quam non fecit misericordiam non inveniat; sed potius dimittendo atque dando mereatur sibi dimitti peccata, reddique promissa. » 21. « Multa dixi quibus tibi taedium fortassis inferrem, qui haec tamen quae approbas, non exspectas discere, quod ea docere consuevisti. Si quid autem est in eis, quantum ad rem ipsam pertinet: nam quali eloquio explicata sint, 1025 non nimis curo. Si quid ergo in eis est, quod eruditionem offendat tuam, quaeso ut rescribendo admoneas, et me corrigere non graveris. Infelix est enim qui non tantos et tam sanctos tuorum studiorum labores et digne honorat, et de his Domino Deo nostro, cujus munere talis es, gratias agit. Unde cum libentius debeam a quolibet discere quod inutiliter ignoro, quam promptius quoslibet docere quod scio; quanto justius abs te hoc caritatis debitum flagito, cujus doctrina in nomine et adjutorio Domini tantum in Latina lingua Ecclesiasticae litterae adjutae sunt, quantum nunquam", + "candidate_score": 0.665257, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_112_114", + "bdc_text": "Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret . Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3085", + "psc_text": "Nihil omnino agimus, qui nos per multitudinis exempla defendimus, et ad consolationem nostram, aliena saepe numerantes vitia, deesse nobis dicimus, quos debeamus sequi. Ad illius exemplum mittimur, quem omnes fatemur imitandum. Atque ideo praecipua tibi cura sit, legem nosse divinam: per quam possis, quasi praesentia cernere exempla sanctorum: quid faciendum sit, quidve vitandum, illius consilio disce [al. discere ]. Maximum enim ad justitiam auxilium, est implere divinis eloquiis animum, et quod opere exequi cupias, semper corde meditari. Rudi adhuc populo, et hominibus ad obedientiam insuetis, per Moysen imperatur a Domino, ut in signum memoriae, qua praecepta Domini recordentur: per singulas vestimentorum fimbrias, habeant cum cocco hiacynthini coloris insignia, ut etiam casu huc illucque respicientibus oculis, mandatorum coelestium memoria nascatur. De quibus fimbriis Pharisaei redarguuntur a Domino (Matth. 23. 5), 1103 quod eas perverso usu, non ad commonitionem praeceptorum dei, sed ad ostentationem sui habere coeperint, ut scilicet quasi de majoris", + "candidate_score": 0.663795, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_62_64", + "bdc_text": "dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 . August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg . Hyperius hielt bis zu seinem Tode Vorlesungen in historischer , systematischer und praktischer Theologie .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1482", + "psc_text": "Ipse, si adhuc viveret. Origenes irasceretur vobis fautoribus suis, et cum Jacob diceret, Odiosum me fecistis in mundo (Gen. 34) . 8. Vult aliquis laudare Origenem? laudet, ut laudo: magnus vir ab infantia, et vere martyris [Leonidis Martyris] filius: Alexandriae ecclesiasticam scholam tenuit, succedens eruditissimo viro Clementi presbytero: voluptates in tantum fugit, ut zelo Dei, sed tamen non secundum scientiam ferro truncaret genitalia: calcavit avaritiam: Scripturas memoriter tenuit, et in studio explanationis earum, diebus desudavit ac noctibus. Mille et co amplius tractatus in Ecclesia locutus est: edidit innumerabiles praeterea commentarios, quos ipse appellat τόμους, et quos nunc praetereo, ne videar operum ejus indicem texere. Quis nostrum tanta potest legere, quanta ille conscripsit? quis ardentem in Scripturis animum non miretur? Quod si quis Judas zelotes opposuerit nobis errores ejus, audiat libere: Interdum magnus dormitat Homerus. Verum opere in longo fas est obrepere somnum. (HORAT. Art. Poet.) Non imitemur ejus vitia, cujus", + "candidate_score": 0.65981, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_14_16", + "bdc_text": "s. oben Anm. 2 . fiat , non ęgre te laturum has meas spero literas , quae si non elegantiis exornatę , non istam puritatem , sed animum , qui elegantissime scribendi promptus ( nisi mihi dicere cupienti verba deessent , ac maximus apud me fructus studiorum , qui est secundum Quintilianum facultas dicendi , Vgl. Quintilian , Institutio oratoria , 10 , 7 , 1 . - Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_430", + "psc_text": "in hac luce jucundius, quo animae pabulo omnia mella superantur. » Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo (Ps. 118. 103) . « Nam cum idcirco, ut ait praecipuus orator, homines a bestiis differamus, quod loqui possumus: qua laude dignus est, qui in ea re caeteros superat, in qua homines bestias antecellunt? » 2. « Accingere igitur, et mihi quae subjecta sunt dissere, servans utrobique moderamen, ut nec proposita solutionem desiderent, nec epistola brevitatem. Fateor quippe tibi, eos quos mihi jampridem Lactantii dederas libros, ideo non libenter lego, quia et plurimae epistolae ejus (al. hujus ) usque ad mille spatia versuum tenduntur, et raro de nostro dogmate disputant: quo fit, ut et legenti fastidium generet longitudo: et si qua brevia sunt, scholasticis magis sint apta, quam nobis, de metris et regionum situ et philosophis disputantia. 1. « Quid sibi vult quod in Genesi scriptum est:", + "candidate_score": 0.659781, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_110_112", + "bdc_text": "unusquisque per annum 24Vor 24 gestrichenes 20 . florenisVgl . dazu Meyer zu Ermgassen , aao , S. 182f. . Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_714", + "psc_text": "In tanta morum discordia, quae potest esse concordia? HOSPITIOLUM tuum aut raro, aut nunquam mulierum pedes terant. Omnes puellas et virgines Christi, aut aequaliter ignora, aut aequaliter dilige. Ne sub eodem tecto mansites: nec in praeterita castitate confidas. Nec David sanctior: nec Salomone potes esse sapientior. MEMENTO semper, quod paradisi colonum, de possessione sua mulier ejecerit (Genes. 3). Aegrotanti tibi quilibet sanctus frater 260 assistat, et germana, vel mater, aut probatae quaelibet apud omnes fidei. Quod si hujuscemodi non fuerint consanguinitatis, castimoniaeque personae, multas anus nutrit Ecclesia, quae et officium praebeant, et beneficium accipiant ministrando, ut infirmitas quoque tua fructum habeat eleemosynae. Scio quosdam convaluisse corpore, et animo aegrotare coepisse. PERICULOSE TIBI ministrat, cujus vultum frequenter attendis. Si propter officium Clericatus, aut vidua a te visitatur, aut virgo, nunquam domum solus introeas. Tales habeto socios, quorum contubernio non infameris. Si Lector, si Acolytus, si Psaltes, te sequitur, non ornentur veste,", + "candidate_score": 0.657555, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_26_28", + "bdc_text": "Foeliciter nobis hoc iter Marpurgum usque successisse vos scirescire über der Zeile nachgetragen. volo . Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt . Sique nos audiendo istos haud fuerimus negligentiores In der Vorlage neglentiores . , multum brevi proficere posseposse über der Zeile nachgetragen. nobis prorsus persuasum habemus .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1424", + "psc_text": "Apostolos Ecclesiae doctorem scientiae ac sapientiae merito comprobavit [al. comprobat ] inopia sermonis nostri longe esse inferior videatur. 2. « Quod ego saepe [al. Saepius ] considerans reticebam, nec deprecantibus me frequenter in hoc opus fratribus annuebam. Sed tua vis, fidelissime frater Macari, tanta est, cui obsistere ne imperitia quidem potest; propter quod ne te ultra tam gravem paterer exactorem, etiam contra [al. citra ] propositum meum cessi: ea tamen lege atque ordine, ut quantum fieri potest, interpretando sequar regulam praecessorum. Et ejus praecipue viri (Hieronymi), cujus superius fecimus mentionem; qui cum ultra septuaginta libellos Origenis, quos Homiliticos appellavit, aliquantos etiam de Tomis in Apostolum scriptis transtulisset in Latinum, in quibus cum aliquanta offendicula inveniantur in Graeco, ita elimavit omnia, interpretando, atque purgavit, ut nihil in illis quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inveniat. Hunc ergo etiam nos, licet non eloquentiae viribus, disciplinae tamen regulis in quantum possumus sequimur,", + "candidate_score": 0.65638, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_15_17", + "bdc_text": "fiat , non ęgre te laturum has meas spero literas , quae si non elegantiis exornatę , non istam puritatem , sed animum , qui elegantissime scribendi promptus ( nisi mihi dicere cupienti verba deessent , ac maximus apud me fructus studiorum , qui est secundum Quintilianum facultas dicendi , Vgl. Quintilian , Institutio oratoria , 10 , 7 , 1 . - Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid : \"da [= in Marburg ] . . .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_430", + "psc_text": "in hac luce jucundius, quo animae pabulo omnia mella superantur. » Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo (Ps. 118. 103) . « Nam cum idcirco, ut ait praecipuus orator, homines a bestiis differamus, quod loqui possumus: qua laude dignus est, qui in ea re caeteros superat, in qua homines bestias antecellunt? » 2. « Accingere igitur, et mihi quae subjecta sunt dissere, servans utrobique moderamen, ut nec proposita solutionem desiderent, nec epistola brevitatem. Fateor quippe tibi, eos quos mihi jampridem Lactantii dederas libros, ideo non libenter lego, quia et plurimae epistolae ejus (al. hujus ) usque ad mille spatia versuum tenduntur, et raro de nostro dogmate disputant: quo fit, ut et legenti fastidium generet longitudo: et si qua brevia sunt, scholasticis magis sint apta, quam nobis, de metris et regionum situ et philosophis disputantia. 1. « Quid sibi vult quod in Genesi scriptum est:", + "candidate_score": 0.655874, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_15_17", + "bdc_text": "fiat , non ęgre te laturum has meas spero literas , quae si non elegantiis exornatę , non istam puritatem , sed animum , qui elegantissime scribendi promptus ( nisi mihi dicere cupienti verba deessent , ac maximus apud me fructus studiorum , qui est secundum Quintilianum facultas dicendi , Vgl. Quintilian , Institutio oratoria , 10 , 7 , 1 . - Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid : \"da [= in Marburg ] . . .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_429", + "psc_text": "quo et legere non debeas: hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio: sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et heri tabellario ad me remisso, nullas 159 te jam epistolas habere dixisti, exceptis his, quas aliquando in eremo dictaveras, quasque tota aviditate legi atque descripsi: et ultro pollicitus es te furtivis noctium operis aliquas, si vellem, posse dictare; libenter accipio ab offerente, quod rogare volueram etiam si negasses. Neque vero ullam puto digniorem disputationis nostrae confabulationem fore, quam si de Scripturis sermocinemur inter nos: id est, ut ego interrogem, tu respondeas. Qua vita nihil puto in hac luce jucundius, quo animae pabulo omnia mella superantur. » Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo (Ps. 118. 103) . « Nam cum idcirco, ut ait praecipuus orator, homines a bestiis differamus, quod loqui possumus: qua laude dignus est, qui in ea re", + "candidate_score": 0.655705, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_26_28", + "bdc_text": "Foeliciter nobis hoc iter Marpurgum usque successisse vos scirescire über der Zeile nachgetragen. volo . Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt . Sique nos audiendo istos haud fuerimus negligentiores In der Vorlage neglentiores . , multum brevi proficere posseposse über der Zeile nachgetragen. nobis prorsus persuasum habemus .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_835", + "psc_text": "eorum libris qui Graece Scripturas nostras quam optime tractaverunt, curam atque operam impendere non graveris. Potes enim efficere, ut nos quoque habeamus illos tales viros, et unum potissimum quem tu libentius in tuis litteris sonas [ Origenem ]. De vertendis autem in linguam Latinam sanctis litteris Canonicis, laborare te nollem nisi eo modo quo Job interpretatus est: ut signis adhibitis, quid inter hanc tuam, et Septuaginta, quorum est gravis sima auctoritas, interpretationem distet, appareat. Satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in Hebraicis litteris et 302 exemplaribus invenitur, quod tot Interpretes illius linguae peritissimos fugerit. Omitto enim Septuaginta, de quorum vel consilii, vel majore spiritus concordia, quam si [al. quasi ] unus homo esset, non audeo in aliquam partem certam ferre sententiam; nisi quod eis praeeminentem auctoritatem in hoc munere sine controversia tribuendam existimo. Illi me plus movent, qui cum posteriores interpretarentur, et verborum locutionumque Hebraearum viam atque regulas mordicus", + "candidate_score": 0.654685, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_27_29", + "bdc_text": "Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt . Sique nos audiendo istos haud fuerimus negligentiores In der Vorlage neglentiores . , multum brevi proficere posseposse über der Zeile nachgetragen. nobis prorsus persuasum habemus . Lectiones has accipe praecipuas :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1424", + "psc_text": "Apostolos Ecclesiae doctorem scientiae ac sapientiae merito comprobavit [al. comprobat ] inopia sermonis nostri longe esse inferior videatur. 2. « Quod ego saepe [al. Saepius ] considerans reticebam, nec deprecantibus me frequenter in hoc opus fratribus annuebam. Sed tua vis, fidelissime frater Macari, tanta est, cui obsistere ne imperitia quidem potest; propter quod ne te ultra tam gravem paterer exactorem, etiam contra [al. citra ] propositum meum cessi: ea tamen lege atque ordine, ut quantum fieri potest, interpretando sequar regulam praecessorum. Et ejus praecipue viri (Hieronymi), cujus superius fecimus mentionem; qui cum ultra septuaginta libellos Origenis, quos Homiliticos appellavit, aliquantos etiam de Tomis in Apostolum scriptis transtulisset in Latinum, in quibus cum aliquanta offendicula inveniantur in Graeco, ita elimavit omnia, interpretando, atque purgavit, ut nihil in illis quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inveniat. Hunc ergo etiam nos, licet non eloquentiae viribus, disciplinae tamen regulis in quantum possumus sequimur,", + "candidate_score": 0.652507, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_15_17", + "bdc_text": "fiat , non ęgre te laturum has meas spero literas , quae si non elegantiis exornatę , non istam puritatem , sed animum , qui elegantissime scribendi promptus ( nisi mihi dicere cupienti verba deessent , ac maximus apud me fructus studiorum , qui est secundum Quintilianum facultas dicendi , Vgl. Quintilian , Institutio oratoria , 10 , 7 , 1 . - Johannes Jud ( s. Anm. 2 ) berichtet über Schmid : \"da [= in Marburg ] . . .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1130", + "psc_text": "videbitur, ubi hoc dixerit, quod lector sapit? Cum vero contra sensum lectoris aliquid occurrerit, officioso mendacio deputabitur? Non enim deesse poterunt causae, cur existimetur non solum potuisse, verum etiam debuisse mentiri, si huic regulae conceditur locus. Non opus est hanc causam multis verbis agere, praesertim apud te, cui sapienter providenti dictum est satis. Nequaquam vero mihi arrogaverim, ut ingenium tuum divino dono aureum, meis obolis ditare contendam: nec est quisquam te magis idoneus, qui opus illud emendet. » 4. « Neque enim a me docendus es, quomodo intelligatur, quod idem dicit: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrifacerem (1. Cor. 9. 20) , et caetera quae ibi dicuntur COMPASSIONE misericordiae, non simulatione fallaciae. Fit enim tanquam aegrotus, qui ministrat aegroto: non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quemadmodum sibi serviri vellet, si ipse aegrotaret. Nam utique Judaeus erat; Christianus autem factus, non Judaeorum sacramenta 406", + "candidate_score": 0.651949, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_112", + "bdc_text": "Habitationem apud magistrum Vigandum habemus , qui , si quędam in integritate morum et lectiones perlegendo diligentia desiderarentur , sua in nos cura exhortationeque crebra ( cuius tamen haud indigemus , ita si perrexerimus ) haud ullum tempus intermitteret .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3085", + "psc_text": "Nihil omnino agimus, qui nos per multitudinis exempla defendimus, et ad consolationem nostram, aliena saepe numerantes vitia, deesse nobis dicimus, quos debeamus sequi. Ad illius exemplum mittimur, quem omnes fatemur imitandum. Atque ideo praecipua tibi cura sit, legem nosse divinam: per quam possis, quasi praesentia cernere exempla sanctorum: quid faciendum sit, quidve vitandum, illius consilio disce [al. discere ]. Maximum enim ad justitiam auxilium, est implere divinis eloquiis animum, et quod opere exequi cupias, semper corde meditari. Rudi adhuc populo, et hominibus ad obedientiam insuetis, per Moysen imperatur a Domino, ut in signum memoriae, qua praecepta Domini recordentur: per singulas vestimentorum fimbrias, habeant cum cocco hiacynthini coloris insignia, ut etiam casu huc illucque respicientibus oculis, mandatorum coelestium memoria nascatur. De quibus fimbriis Pharisaei redarguuntur a Domino (Matth. 23. 5), 1103 quod eas perverso usu, non ad commonitionem praeceptorum dei, sed ad ostentationem sui habere coeperint, ut scilicet quasi de majoris", + "candidate_score": 0.650693, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_13_15", + "bdc_text": "Cum ergo id ex iussu omniumAller Zürcher Studenten in Marburg ; s. oben Anm. 2 . fiat , non ęgre te laturum has meas spero literas , quae si non elegantiis exornatę , non istam puritatem , sed animum , qui elegantissime scribendi promptus ( nisi mihi dicere cupienti verba deessent , ac maximus apud me fructus studiorum , qui est secundum Quintilianum facultas dicendi , Vgl. Quintilian , Institutio oratoria , 10 , 7 , 1 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2444", + "psc_text": "18. 19) , et reliqua. Illud quod crebro diximus: Et si imperitus sermone, non tamen scientia (2. Cor. 11. 6) , nequaquam Paulum de humilitate, 879 sed de conscientiae veritate dixisse etiam nunc approbamus. Profundos enim et reconditos sensus lingua non explicat. Et cum ipse sentiat quid loquatur, in alienas aures puro non potest transferre sermone. Quem cum in vernacula lingua habeat disertissimum (quippe Hebraeus ex Hebraeis, et eruditus ad pedes Gamalielis, viri in Lege doctissimi) seipsum interpretari cupiens, involvitur. Si autem in Graeca lingua hoc ei accidit, quam nutritus in Tarso Ciliciae a parva aetate imbiberat, quid de Latinis dicendum est, qui verbum de verbo exprimere conantes, obscuriores faciunt ejus sententias: et veluti herbis crescentibus, frugum strangulant ubertatem? Conabimur itaque παραφραστικῶς sensus evolvere, et tricas implicati eloquii, suo ordini reddere atque juncturae; ut simplici stamine verborum fila decurrant: puroque subtegmine, Apostolici sermonis textura succrescat. Nemo vos superet, id est,", + "candidate_score": 0.650194, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_13_15", + "bdc_text": "Cum ergo id ex iussu omniumAller Zürcher Studenten in Marburg ; s. oben Anm. 2 . fiat , non ęgre te laturum has meas spero literas , quae si non elegantiis exornatę , non istam puritatem , sed animum , qui elegantissime scribendi promptus ( nisi mihi dicere cupienti verba deessent , ac maximus apud me fructus studiorum , qui est secundum Quintilianum facultas dicendi , Vgl. Quintilian , Institutio oratoria , 10 , 7 , 1 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_907", + "psc_text": "Hoc autem velamen non solum in facie Moysi, sed et in Evangelistis et in Apostolis positum est. Turbis Salvator in parabolis loquebatur, et contestans mysticum esse quod dicebatur, aiebat: Qui habet aures audiendi audiat (Luc. 8. 8) . Nisi aperta fuerint universa quae scripta sunt ab eo, 326 qui habet clavem David: qui aperit, et nemo claudit, claudit, et nemo aperit: nullo alio reserante, pandentur. Si haberes hoc fundamentum, imo si quasi extrema manus operi tuo induceretur, nihil pulchrius, nihil doctius, nihil dulcius, nihilque Latinius tuis haberemus voluminibus. 10. Tertullianus creber est in sententiis, sed difficilis in loquendo. Beatus Cyprianus instar fontis purissimi, dulcis incedit et placidus; et cum totus sit in exhortatione virtutum, occupatus persecutionum angustiis, de Scripturis divinis nequaquam disseruit. Inclyto Victorinus martyrio coronatus, quod intelligit, eloqui non potest. Lactantius quasi quidam fluvius eloquentiae Tullianae, utinam tam nostra affirmare potuisset, quam facile aliena destruxit. Arnobius inaequalis et nimius,", + "candidate_score": 0.64941, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_186", + "psc_text": "ad unum pertineant intellectum, non est istius temporis disputatio; hoc tantum dixisse sufficiat, ob id has parabolas esse propositas, ut quomodo ibi in inventione pecoris et drachmae laetitia est Angelorum, et circa manentium vicinarum: sic in publicanorum peccatorumque poenitentia, omnium debere esse laetitiam, quibus non est necessaria poenitentia. Unde vehementer admiror, Tertullianum in eo libro, quem de Pudicitia adversum poenitentiam scripsit, et sententiam veterem, nova opinione dissolvit, hoc voluisse sentire, quod Publicani et peccatores, qui cum Domino vescebantur, Ethnici fuerint, dicente Scriptura: « Non erit vectigal pendens ex Israel (Deut. 23. 18. secundum LXX): quasi vero et Matthaeus, non ex Circumcisione fuerit Publicanus, et ille qui cum Pharisaeo in Templo orans, oculos ad coelum non audebat erigere, non ex Israel fuerit Publicanus: aut non Lucas memoret: « Et omnis populus audiens, et Publicani justificaverunt Deum, baptizati baptismo Joannis » (Luc. 7. 29.); aut cuiquam credibile possit videri Ethnicum Templum 72", + "candidate_score": 0.64699, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_187", + "psc_text": "Circumcisione fuerit Publicanus, et ille qui cum Pharisaeo in Templo orans, oculos ad coelum non audebat erigere, non ex Israel fuerit Publicanus: aut non Lucas memoret: « Et omnis populus audiens, et Publicani justificaverunt Deum, baptizati baptismo Joannis » (Luc. 7. 29.); aut cuiquam credibile possit videri Ethnicum Templum 72 ingressum, aut Dominum cum Ethnicis habuisse convivium, cum id maxime caveret, ne Legem solvere videretur: et primum venerit ad oves perditas domus Israel; Chananaeae quoque deprecanti pro salute filiae, responderit: « Non oportet tollere panem filiorum, et dare eum canibus. Et alibi discipulis praeceperit: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis (Matth. 10. 5). Ex quibus omnibus edocemur, in Publicanis, non tam Gentilium, quam generaliter omnium peccatorum, id est, qui erant et de Gentibus, et de Judaeis, accipi posse personas. Ille autem qui [ al. quia ] juxta insanas et blasphemas feminas suas, id dogmatis defendebat,", + "candidate_score": 0.644189, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_101_103", + "bdc_text": "Vigandi , Wigand Happel. Hibberii , Leoniceri . Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_260", + "psc_text": "cocis, lautioris enim mensae consuetudinem non habebat, sed farina desuper jacta, amaritudinem dulcoravit: eadem spiritus virtute, qua Moyses mutaverat Maram in dulcedinem. Necnon et illos qui ad eum comprehendendum venerant, oculis pariter ac mente caecatos, cum in Samariam nescios induxisset, qualibus eos epulis refici imperaverit, ausculta, « Pone eis, inquit, panem et aquam; manducent, et bibant, et remittantur ad Dominum suum » (4. Reg. 6. 22). Potuit et Danieli de regiis ferculis opulentior mensa transferri; sed Abacuc ei messorum prandium portat, arbitror rusticanum. Ideoque et desideriorum vir appellatus est, quia panem desiderii non manducavit, et vinum concupiscentiae non bibit. 10. Innumerabilia sunt de Scripturis divina responsa, quae gulam damnent, et simplices cibos probent [al. praebeant ]. Verum quia nunc non est propositum de jejuniis disputare, et universa exequi, sui et tituli sit et voluminis, haec sufficiant pauca de plurimis. Alioquin ad exemplum horum, poteris tibi ipsa colligere, quomodo primus de", + "candidate_score": 0.644084, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_15", + "bdc_text": "fiat , non ęgre te laturum has meas spero literas , quae si non elegantiis exornatę , non istam puritatem , sed animum , qui elegantissime scribendi promptus ( nisi mihi dicere cupienti verba deessent , ac maximus apud me fructus studiorum , qui est secundum Quintilianum facultas dicendi , Vgl. Quintilian , Institutio oratoria , 10 , 7 , 1 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_429", + "psc_text": "quo et legere non debeas: hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio: sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et heri tabellario ad me remisso, nullas 159 te jam epistolas habere dixisti, exceptis his, quas aliquando in eremo dictaveras, quasque tota aviditate legi atque descripsi: et ultro pollicitus es te furtivis noctium operis aliquas, si vellem, posse dictare; libenter accipio ab offerente, quod rogare volueram etiam si negasses. Neque vero ullam puto digniorem disputationis nostrae confabulationem fore, quam si de Scripturis sermocinemur inter nos: id est, ut ego interrogem, tu respondeas. Qua vita nihil puto in hac luce jucundius, quo animae pabulo omnia mella superantur. » Quam dulcia, inquit Propheta, gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo (Ps. 118. 103) . « Nam cum idcirco, ut ait praecipuus orator, homines a bestiis differamus, quod loqui possumus: qua laude dignus est, qui in ea re", + "candidate_score": 0.643916, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_15", + "bdc_text": "fiat , non ęgre te laturum has meas spero literas , quae si non elegantiis exornatę , non istam puritatem , sed animum , qui elegantissime scribendi promptus ( nisi mihi dicere cupienti verba deessent , ac maximus apud me fructus studiorum , qui est secundum Quintilianum facultas dicendi , Vgl. Quintilian , Institutio oratoria , 10 , 7 , 1 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_773", + "psc_text": "instruit ac Titum, Philemonem pro fugitivo famulo (Onesimo) deprecatur. Super quo tacere melius puto, quam pauca scribere. Actus Apostolorum nudam quidem sonare videntur historiam, et nascentis Ecclesiae infantiam texere: sed si noverimus scriptorem eorum Lucam esse medicum, cujus « Laus est in Evangelio, » animadvertemus pariter omnia verba illius, animae languentis esse medicinam. Jacobus, Petrus, Joannes, Judas Apostoli, septem Epistolas ediderunt tam mysticas quam succinctas, et breves pariter et longas: breves in verbis, longas in sententiis, ut rarus sit qui non in earum lectione caecutiat [al. concutiatur ]. Apocalypsis Joannis tot habet sacramenta, quot verba. Parum dixi pro merito voluminis. Laus omnis inferior est: in verbis singulis multiplices latent intelligentiae. 9. Oro te, frater carissime, inter haec vivere, ista meditari, nihil aliud nosse, nihil quaerere, nonne tibi videtur jam hic in terris regni coelestis habitaculum? Nolo offendaris in Scripturis sanctis simplicitate, et quasi vilitate verborum, quae vel vitio interpretum, vel", + "candidate_score": 0.643645, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_103", + "bdc_text": "- Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1247", + "psc_text": "Et assumpsi mihi duas virgas, unam vocavi decorem, et alteram vocavi funiculum, et pavi gregem (Zach. 11. 8) . Mulier quoque illa meretrix in Evangelio, quae pedes Jesu lacrymis lavat, crine detergit, et cui peccata omnia dimittuntur, manifeste pingit Ecclesiam de Gentibus congregatam (Luc. 7). Haec idcirco in prima fronte replicavi, ne cui videatur incongruum, si meretrices dicantur Synagoga et Ecclesia, quarum una Salomonis judicio, filii possessione donata est. Prudens quaerat auditor, quomodo meretrix sit Ecclesia, quae non habet maculam, neque rugam? (Ephes. 5) Non dicimus Ecclesiam permansisse meretricem, sed fuisse. Nam et in Simonis leprosi domo Salvator scribitur inisse convivium (Matth. 26), utique non quia leprosus erat eo tempore, quo habebat hospitem Salvatorem, sed quia leprosus ante fuerat. Matthaeus quoque in 449 catalogo Apostolorum Publicanus dicitur, non quo permanserit Publicanus post Apostolicam dignitatem, sed quia prius fuerit Publicanus: ut ubi superabundavit peccatum, superabundaret gratia. 4. Simulque considera quid dicat", + "candidate_score": 0.643623, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_113_115", + "bdc_text": "Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_756", + "psc_text": "de extremis mundi finibus venit ad Templum, reliquit aulam regiam: et tantus amator Legis, divinaeque scientiae fuit, ut etiam in vehiculo sacras litteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini cogitatione conciperet, lingua volveret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens venerabatur. Venit Philippus, ostendit ei Jesum, qui clausus latebat in littera. O mira doctoris virtus! Eadem hora credit eunuchus, baptizatur, fidelis et sanctus est; ac de discipulo magister: plus in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt breviter 275 (neque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur) ut intelligeres te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes scinditur, τό δὸγμα, τὴν μέθοδον, τὴν ἐμπειριαν. Ad minores artes veniam, et quae non tam λογῳ, quam", + "candidate_score": 0.643554, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_60_62", + "bdc_text": "Februar 1564 in Marburg . Ausbildung im Elternhaus in Wästen an der Lys ( Leie ) , in Lille und Tournai. 1524 wieder in Ypern. Ab 1528 und erneut ab 1532 Studium in Paris ; dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2795", + "psc_text": "erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis, quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi: unus est enim magister vester, Christus (Matth. 23. 8) . Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro, nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum, nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. A quocumque enim verum illo donante dicitur, qui est ipsa veritas. Quod si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemus non solum indoctos quanta caritate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? » 10. « Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim in singulis hodieque nascentibus, fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam, ex quo caro est propagata 1004 peccati:", + "candidate_score": 0.643431, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_62", + "bdc_text": "dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1482", + "psc_text": "Ipse, si adhuc viveret. Origenes irasceretur vobis fautoribus suis, et cum Jacob diceret, Odiosum me fecistis in mundo (Gen. 34) . 8. Vult aliquis laudare Origenem? laudet, ut laudo: magnus vir ab infantia, et vere martyris [Leonidis Martyris] filius: Alexandriae ecclesiasticam scholam tenuit, succedens eruditissimo viro Clementi presbytero: voluptates in tantum fugit, ut zelo Dei, sed tamen non secundum scientiam ferro truncaret genitalia: calcavit avaritiam: Scripturas memoriter tenuit, et in studio explanationis earum, diebus desudavit ac noctibus. Mille et co amplius tractatus in Ecclesia locutus est: edidit innumerabiles praeterea commentarios, quos ipse appellat τόμους, et quos nunc praetereo, ne videar operum ejus indicem texere. Quis nostrum tanta potest legere, quanta ille conscripsit? quis ardentem in Scripturis animum non miretur? Quod si quis Judas zelotes opposuerit nobis errores ejus, audiat libere: Interdum magnus dormitat Homerus. Verum opere in longo fas est obrepere somnum. (HORAT. Art. Poet.) Non imitemur ejus vitia, cujus", + "candidate_score": 0.643028, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_138", + "bdc_text": "Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , fidelissimo in Tigurina ecclesia antistiti , moecenati suo plurimum observando .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3085", + "psc_text": "Nihil omnino agimus, qui nos per multitudinis exempla defendimus, et ad consolationem nostram, aliena saepe numerantes vitia, deesse nobis dicimus, quos debeamus sequi. Ad illius exemplum mittimur, quem omnes fatemur imitandum. Atque ideo praecipua tibi cura sit, legem nosse divinam: per quam possis, quasi praesentia cernere exempla sanctorum: quid faciendum sit, quidve vitandum, illius consilio disce [al. discere ]. Maximum enim ad justitiam auxilium, est implere divinis eloquiis animum, et quod opere exequi cupias, semper corde meditari. Rudi adhuc populo, et hominibus ad obedientiam insuetis, per Moysen imperatur a Domino, ut in signum memoriae, qua praecepta Domini recordentur: per singulas vestimentorum fimbrias, habeant cum cocco hiacynthini coloris insignia, ut etiam casu huc illucque respicientibus oculis, mandatorum coelestium memoria nascatur. De quibus fimbriis Pharisaei redarguuntur a Domino (Matth. 23. 5), 1103 quod eas perverso usu, non ad commonitionem praeceptorum dei, sed ad ostentationem sui habere coeperint, ut scilicet quasi de majoris", + "candidate_score": 0.642944, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_12_14", + "bdc_text": "- Die beiden letzten Quellen erwähnen nicht den Namen Meyers. , de statu ut vos certos redderemus , sędulo iniunxeratis , nostrum erat nos non immorigeros praebere , sed lubenti animo vestris obedire iussibus . Cum ergo id ex iussu omniumAller Zürcher Studenten in Marburg ; s. oben Anm. 2 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3085", + "psc_text": "Nihil omnino agimus, qui nos per multitudinis exempla defendimus, et ad consolationem nostram, aliena saepe numerantes vitia, deesse nobis dicimus, quos debeamus sequi. Ad illius exemplum mittimur, quem omnes fatemur imitandum. Atque ideo praecipua tibi cura sit, legem nosse divinam: per quam possis, quasi praesentia cernere exempla sanctorum: quid faciendum sit, quidve vitandum, illius consilio disce [al. discere ]. Maximum enim ad justitiam auxilium, est implere divinis eloquiis animum, et quod opere exequi cupias, semper corde meditari. Rudi adhuc populo, et hominibus ad obedientiam insuetis, per Moysen imperatur a Domino, ut in signum memoriae, qua praecepta Domini recordentur: per singulas vestimentorum fimbrias, habeant cum cocco hiacynthini coloris insignia, ut etiam casu huc illucque respicientibus oculis, mandatorum coelestium memoria nascatur. De quibus fimbriis Pharisaei redarguuntur a Domino (Matth. 23. 5), 1103 quod eas perverso usu, non ad commonitionem praeceptorum dei, sed ad ostentationem sui habere coeperint, ut scilicet quasi de majoris", + "candidate_score": 0.642573, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_61_63", + "bdc_text": "Ausbildung im Elternhaus in Wästen an der Lys ( Leie ) , in Lille und Tournai. 1524 wieder in Ypern. Ab 1528 und erneut ab 1532 Studium in Paris ; dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 . August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2052", + "psc_text": "et sanctam, et spiritualem juxta Apostolum novimus; sed quia postquam venit fides et temporum plenitudo, misit Deus filium suum factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus; et nequaquam sub paedagogo, sed sub adulto, et Domino haerede vivamus. 15. 749 Sequitur in Epistola tua: Non ideo Petrum emendavit, quod paternas traditiones observaret: quod si facere vellet, nec mendaciter, nec incongrue faceret. Iterum dico: quandoquidem [al. quando ] Episcopus es, Ecclesiarum Christi magister, ut probes verum esse quod asseris suscipe aliquem Judaeorum, qui factus Christianus, natum sibi filium circumcidat, qui observet sabbatum, qui abstineat a cibis quos Deus creavit ad utendum cum gratiarum actione; qui quartadecima die mensis primi agnum mactet ad vesperam; et cum hoc feceris, imo non feceris (scio enim te Christianum, et rem sacrilegam non esse facturum) velis nolis, tuam sententiam reprobabis: et tunc scies opere, difficilius esse confirmare", + "candidate_score": 0.642498, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_1_3", + "bdc_text": "Quod literis hisce meis tuis impedimento sum studiis honestissimis , ac animum tuum , multis aliis onustum negotiis , mearum literarum lectione perturbo , non inconsiderate a me factum esse scias . Cum perpenderem enim , quod vos , nostri moecęnates Mäzene. , discedentibus nobisJohannes Schmid ( Fabricius Montanus ) war aus Zürich über seine Heimat Bergheim im Elsass ( s.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2555", + "psc_text": "Pammachius ad me cujusdam schedulas misit, quae Origenis περὶ ἀρχῶν interpretata volumina continerent, imo vitiata; hoc magnopere postulans, ut Graecam veritatem Latina servaret translatio, et in utramque partem seu bene, seu male dixisset ille, qui scripsit, absque interpretis patrocinio, Romana lingua cognosceret. Feci ut voluit, misique ei libros, quos cum legisset, exhorruit, et reclusit scrinio, ne prolati in vulgus, multorum animos vulnerarent. A quodam fratre qui habebat zelum Dei, sed non secundum scientiam, rogatus ut traderet ad legendum, quasi statim reddituro, propter angustiam temporis, fraudem non potuit suspicari. Qui acceperat legendos, adhibitis notariis opus omne descripsit, et multo celerius quam promiserat, codicem reddidit. Eademque temeritate, et (ut levius dicam) ineptia, quod male surripuerat, pejus aliis credidit. Et quia difficile grandes libri de 917 rebus mysticis disputantes, notarum possunt servare compendia, praesertim qui furtim celeriterque dictantur; ita in illis confusa sunt omnia, ut et ordine in plerisque, et sensu careant. Quamobrem", + "candidate_score": 0.641889, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_113_115", + "bdc_text": "Potest etiam is privatim Hebraicis in lectionibus multum nos iuvare . Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_755", + "psc_text": "dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: Non possum, signatus est enim. Quanti hodie putant se nosse litteras, et tenent signatum librum; nec aperire possunt, nisi ille reseraverit « qui habet clavem David: qui aperit, et nemo claudit, claudit et nemo aperit? » (Ibid. 3. 7.) In Actis Apostolorum sanctus eunuchus, imo vir (sic enim eum Scriptura cognominat), cum legeret Isaiam, interrogatus a Philippo: « Putasne intelligis quae legis? » respondit, « Quomodo possum, nisi aliquis me docuerit? » (Act. 8.) Ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho, nec studiosior; qui de Aethiopia, id est, de extremis mundi finibus venit ad Templum, reliquit aulam regiam: et tantus amator Legis, divinaeque scientiae fuit, ut etiam in vehiculo sacras litteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini cogitatione conciperet, lingua volveret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens venerabatur. Venit Philippus, ostendit ei Jesum,", + "candidate_score": 0.641082, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_61_63", + "bdc_text": "Ausbildung im Elternhaus in Wästen an der Lys ( Leie ) , in Lille und Tournai. 1524 wieder in Ypern. Ab 1528 und erneut ab 1532 Studium in Paris ; dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 . August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2795", + "psc_text": "erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis, quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi: unus est enim magister vester, Christus (Matth. 23. 8) . Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro, nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum, nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. A quocumque enim verum illo donante dicitur, qui est ipsa veritas. Quod si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemus non solum indoctos quanta caritate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? » 10. « Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim in singulis hodieque nascentibus, fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam, ex quo caro est propagata 1004 peccati:", + "candidate_score": 0.641029, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_101_103", + "bdc_text": "Vigandi , Wigand Happel. Hibberii , Leoniceri . Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2357", + "psc_text": "Quam dulcia gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo (Ps. 118. 103) . CAPUT PRIMUM.--Cur Joannes discipulos suos mittit ad Dominum, ut interrogent eum: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus (Matth. 11. 3, et Luc. 7. 20) ? Cum prius ipse de eodem dixerit: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi (Joan. 1. 29) . De hac Quaestione in Commentariis Matthaei plenius diximus. Unde apparet quae haec interrogas, ipsa te volumina non habere. Tamen stringendum est breviter, ne omnino tacuisse videamur. Joannes mittebat discipulos suos in vinculis constitutus, ut sibi quaerens, illis disceret; et capite truncandus, illum doceret esse sectandum, quem interrogatione 852 sua magistrum omnium fatebatur. Neque enim poterat ignorare, quem ignorantibus ante monstraverat, et de quo dixerat: Qui habet sponsam, sponsus est (Ibid. 3. 29) ; Et, Cujus non sum dignus calceamenta portare (Matth. 3. 11) ; Et, Illum oportet crescere, me autem minui", + "candidate_score": 0.640331, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_1_3", + "bdc_text": "Quod literis hisce meis tuis impedimento sum studiis honestissimis , ac animum tuum , multis aliis onustum negotiis , mearum literarum lectione perturbo , non inconsiderate a me factum esse scias . Cum perpenderem enim , quod vos , nostri moecęnates Mäzene. , discedentibus nobisJohannes Schmid ( Fabricius Montanus ) war aus Zürich über seine Heimat Bergheim im Elsass ( s.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1211", + "psc_text": "prae frequentia commeantium et peregrinorum turbis relegere non potui, et ut ipsi probavere praesentes, 434 longo tentus incommodo, vix diebus Quadragesimae, quibus ipsi proficiscebantur, respirare coepi. Unde si paragrammata repereris, vel minus aliqua descripta sunt, quae sensum legentis impediant, non mihi debes imputare, sed tuis, et imperitiae notariorum librariorumque incuriae, qui scribunt non quod inveniunt, sed quod intelligunt; et dum alienos errores emendare nituntur, ostendunt suos. Porro Josephi libros, et sanctorum Papiae et Polycarpi volumina, falsus ad te rumor pertulit a me esse translata: quia nec otii mei, nec virium est, tantas res eadem in alteram linguam exprimere venustate. Origenis et Didymi pauca transtulimus, volentes nostris ex parte ostendere, quid Graeca doctrina retineret. Canonem Hebraicae Veritatis, excepto Octateucho, quem nunc in manibus habeo, pueris tuis et notariis dedi describendum. Septuaginta interpretum editionem et te habere non dubito; et ante annos plurimos diligentissime emendatam, studiosis tradidi. Novum Testamentum Graecae reddidi auctoritati.", + "candidate_score": 0.640134, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_61_63", + "bdc_text": "Ausbildung im Elternhaus in Wästen an der Lys ( Leie ) , in Lille und Tournai. 1524 wieder in Ypern. Ab 1528 und erneut ab 1532 Studium in Paris ; dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 . August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2794", + "psc_text": "essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesiverat. Ecce volo ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. » 9. « Misisti ad me discipulos, ut ea doceam, quae nondum ipse didici. Doce ergo quod doceam. Nam ut doceam, multi a me flagitant, eisque me sicut alia multa, et hoc ignorare confiteor. Et fortasse quamvis in os meum verecundentur, tamen apud se dicunt, Tu es Magister in Israel, et haec ignoras? (Joan. 3. 10) . Quod quidem Dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quod delectabat vocari Rabbi. Unde etiam ad verum magistrum nocte venerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis, quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi: unus est enim magister vester, Christus (Matth. 23. 8) . Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro, nec", + "candidate_score": 0.639516, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_61_63", + "bdc_text": "Ausbildung im Elternhaus in Wästen an der Lys ( Leie ) , in Lille und Tournai. 1524 wieder in Ypern. Ab 1528 und erneut ab 1532 Studium in Paris ; dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 . August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1482", + "psc_text": "Ipse, si adhuc viveret. Origenes irasceretur vobis fautoribus suis, et cum Jacob diceret, Odiosum me fecistis in mundo (Gen. 34) . 8. Vult aliquis laudare Origenem? laudet, ut laudo: magnus vir ab infantia, et vere martyris [Leonidis Martyris] filius: Alexandriae ecclesiasticam scholam tenuit, succedens eruditissimo viro Clementi presbytero: voluptates in tantum fugit, ut zelo Dei, sed tamen non secundum scientiam ferro truncaret genitalia: calcavit avaritiam: Scripturas memoriter tenuit, et in studio explanationis earum, diebus desudavit ac noctibus. Mille et co amplius tractatus in Ecclesia locutus est: edidit innumerabiles praeterea commentarios, quos ipse appellat τόμους, et quos nunc praetereo, ne videar operum ejus indicem texere. Quis nostrum tanta potest legere, quanta ille conscripsit? quis ardentem in Scripturis animum non miretur? Quod si quis Judas zelotes opposuerit nobis errores ejus, audiat libere: Interdum magnus dormitat Homerus. Verum opere in longo fas est obrepere somnum. (HORAT. Art. Poet.) Non imitemur ejus vitia, cujus", + "candidate_score": 0.639511, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_101_103", + "bdc_text": "Vigandi , Wigand Happel. Hibberii , Leoniceri . Mensam apud honestissimum urbis Marpurgi virum conduximus , vetus qui vocatur propositus , Dem Namen nach unbekannt . - Bei der hier erwähnten Mensa handelt es sich weder um die Mensa des \"Collegium Lani\" ( bei den Dominikanern ) noch um die des \"Collegium Pomerii\" ( bei den Barfüßern) , sondern um einen Tisch bei einem Bürger .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2795", + "psc_text": "erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis, quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi: unus est enim magister vester, Christus (Matth. 23. 8) . Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro, nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum, nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. A quocumque enim verum illo donante dicitur, qui est ipsa veritas. Quod si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemus non solum indoctos quanta caritate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? » 10. « Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim in singulis hodieque nascentibus, fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam, ex quo caro est propagata 1004 peccati:", + "candidate_score": 0.638118, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_60_62", + "bdc_text": "Februar 1564 in Marburg . Ausbildung im Elternhaus in Wästen an der Lys ( Leie ) , in Lille und Tournai. 1524 wieder in Ypern. Ab 1528 und erneut ab 1532 Studium in Paris ; dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2794", + "psc_text": "essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesiverat. Ecce volo ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. » 9. « Misisti ad me discipulos, ut ea doceam, quae nondum ipse didici. Doce ergo quod doceam. Nam ut doceam, multi a me flagitant, eisque me sicut alia multa, et hoc ignorare confiteor. Et fortasse quamvis in os meum verecundentur, tamen apud se dicunt, Tu es Magister in Israel, et haec ignoras? (Joan. 3. 10) . Quod quidem Dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quod delectabat vocari Rabbi. Unde etiam ad verum magistrum nocte venerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis, quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi: unus est enim magister vester, Christus (Matth. 23. 8) . Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro, nec", + "candidate_score": 0.637284, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_34_36", + "bdc_text": "d. Oder ; dort 1522 Magister und alsbald Professor . Willich verfasste zahlreiche Schriften , darunter die \"Erotematum dialectices libri tres\" ( erste Auflage :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1482", + "psc_text": "Ipse, si adhuc viveret. Origenes irasceretur vobis fautoribus suis, et cum Jacob diceret, Odiosum me fecistis in mundo (Gen. 34) . 8. Vult aliquis laudare Origenem? laudet, ut laudo: magnus vir ab infantia, et vere martyris [Leonidis Martyris] filius: Alexandriae ecclesiasticam scholam tenuit, succedens eruditissimo viro Clementi presbytero: voluptates in tantum fugit, ut zelo Dei, sed tamen non secundum scientiam ferro truncaret genitalia: calcavit avaritiam: Scripturas memoriter tenuit, et in studio explanationis earum, diebus desudavit ac noctibus. Mille et co amplius tractatus in Ecclesia locutus est: edidit innumerabiles praeterea commentarios, quos ipse appellat τόμους, et quos nunc praetereo, ne videar operum ejus indicem texere. Quis nostrum tanta potest legere, quanta ille conscripsit? quis ardentem in Scripturis animum non miretur? Quod si quis Judas zelotes opposuerit nobis errores ejus, audiat libere: Interdum magnus dormitat Homerus. Verum opere in longo fas est obrepere somnum. (HORAT. Art. Poet.) Non imitemur ejus vitia, cujus", + "candidate_score": 0.63523, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_33_35", + "bdc_text": "Studium der Medizin und Philologie in Frankfurt a. d. Oder ; dort 1522 Magister und alsbald Professor .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2795", + "psc_text": "erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis, quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi: unus est enim magister vester, Christus (Matth. 23. 8) . Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro, nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum, nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. A quocumque enim verum illo donante dicitur, qui est ipsa veritas. Quod si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemus non solum indoctos quanta caritate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? » 10. « Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim in singulis hodieque nascentibus, fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam, ex quo caro est propagata 1004 peccati:", + "candidate_score": 0.63469, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_84_86", + "bdc_text": "legit Gręcum . Legit etiam quidam Vermutlich Matthäus Pfeil von Kappel , gen. Philo Capella . in ethicis , cuius nomen haud teneo .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_755", + "psc_text": "dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: Non possum, signatus est enim. Quanti hodie putant se nosse litteras, et tenent signatum librum; nec aperire possunt, nisi ille reseraverit « qui habet clavem David: qui aperit, et nemo claudit, claudit et nemo aperit? » (Ibid. 3. 7.) In Actis Apostolorum sanctus eunuchus, imo vir (sic enim eum Scriptura cognominat), cum legeret Isaiam, interrogatus a Philippo: « Putasne intelligis quae legis? » respondit, « Quomodo possum, nisi aliquis me docuerit? » (Act. 8.) Ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho, nec studiosior; qui de Aethiopia, id est, de extremis mundi finibus venit ad Templum, reliquit aulam regiam: et tantus amator Legis, divinaeque scientiae fuit, ut etiam in vehiculo sacras litteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini cogitatione conciperet, lingua volveret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens venerabatur. Venit Philippus, ostendit ei Jesum,", + "candidate_score": 0.63455, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_33_35", + "bdc_text": "Studium der Medizin und Philologie in Frankfurt a. d. Oder ; dort 1522 Magister und alsbald Professor .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1860", + "psc_text": "est objurganda, si tardior sit, sed laudibus excitandum ingenium, ut et vicisse gaudeat, et victa doleat. Cavendum in primis, ne oderit studia, ne amaritudo 682 eorum praecepta in infantia, ultra rudes annos transeat. Ipsa nomina, per quae consuescit paulatim verba contexere, non sint fortuita, sed certa, et coacervata de industria, Prophetarum videlicet atque Apostolorum, et omnis ab Adam Patriarcharum series, de Matthaeo Lucaque descendat, ut dum aliud agit, futurae memoriae praeparetur. Magister probae aetatis et vitae, eruditionisque est eligendus, nec puto erubescet vir doctus id facere in propinqua, vel in nobili virgine, quod Aristoteles fecit in Philippi filio, ut ipse librariorum utilitate initia traderet litterarum. Non sunt contenenda quasi parva, sine quibus magna constare non possunt. Ipse elementorum sonus, et prima institutio praeceptorum, aliter de erudito, aliter de rustico ore profertur. Unde et tibi est providendum, ne ineptis blanditiis feminarum, dimidiata dicere verba filia consuescat, et in auro atque purpura", + "candidate_score": 0.634464, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_60_62", + "bdc_text": "Februar 1564 in Marburg . Ausbildung im Elternhaus in Wästen an der Lys ( Leie ) , in Lille und Tournai. 1524 wieder in Ypern. Ab 1528 und erneut ab 1532 Studium in Paris ; dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1465", + "psc_text": "juvenis, miro discendi ferebar ardore, nec juxta quorumdam praesumptionem, ipse me docui. Apollinarium Laodicenum audivi Antiochiae frequenter, et colui; et cum me in sanctis Scripturis erudiret, nunquam 524 illius contentiosum super sensu dogma suscepi. Jam canis spargebatur caput, et magistrum potius quam discipulum decebat. Perrexi tamen Alexandriam, audivi Didymum: in multis ei gratias ago. Quod nescivi, didici: quod sciebam, illo docente, non perdidi. Putabant me homines finem fecisse discendi. Veni rursum Jerosolymam et Bethleem. Quo labore, quo pretio Baraninam nocturnum habui praeceptorem! Timebat enim Judaeos, et mihi alterum exhibebat Nicodemum (Joan. 3. 1). Horum omnium frequenter in opusculis meis facio mentionem. Certe Apollinarii et Didymi inter se dogma contrarium est. Rapiat me ergo utraque turma diversum altrinsecus, quia magistrum utrumque confiteor. Si expedit odisse homines, et gentem aliquam detestari, miro odio adversor circumcisos. Usque hodie enim persequuntur Dominum nostrum Jesum Christum in synagogis Satanae. Objiciat mihi quispiam, cur hominem Judaeum", + "candidate_score": 0.633019, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_114_116", + "bdc_text": "Hactenus de lectionibus . Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ; s. HBBW X [Nr. 1374 ] 73 , Anm. 12 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_756", + "psc_text": "de extremis mundi finibus venit ad Templum, reliquit aulam regiam: et tantus amator Legis, divinaeque scientiae fuit, ut etiam in vehiculo sacras litteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini cogitatione conciperet, lingua volveret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens venerabatur. Venit Philippus, ostendit ei Jesum, qui clausus latebat in littera. O mira doctoris virtus! Eadem hora credit eunuchus, baptizatur, fidelis et sanctus est; ac de discipulo magister: plus in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt breviter 275 (neque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur) ut intelligeres te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes scinditur, τό δὸγμα, τὴν μέθοδον, τὴν ἐμπειριαν. Ad minores artes veniam, et quae non tam λογῳ, quam", + "candidate_score": 0.632812, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_62", + "bdc_text": "dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2795", + "psc_text": "erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis, quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi: unus est enim magister vester, Christus (Matth. 23. 8) . Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro, nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum, nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. A quocumque enim verum illo donante dicitur, qui est ipsa veritas. Quod si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemus non solum indoctos quanta caritate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? » 10. « Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim in singulis hodieque nascentibus, fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam, ex quo caro est propagata 1004 peccati:", + "candidate_score": 0.632389, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_32_34", + "bdc_text": "November 1552 in Halle a. d. Saale . Studium der Medizin und Philologie in Frankfurt a. d. Oder ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_756", + "psc_text": "de extremis mundi finibus venit ad Templum, reliquit aulam regiam: et tantus amator Legis, divinaeque scientiae fuit, ut etiam in vehiculo sacras litteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini cogitatione conciperet, lingua volveret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens venerabatur. Venit Philippus, ostendit ei Jesum, qui clausus latebat in littera. O mira doctoris virtus! Eadem hora credit eunuchus, baptizatur, fidelis et sanctus est; ac de discipulo magister: plus in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt breviter 275 (neque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur) ut intelligeres te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes scinditur, τό δὸγμα, τὴν μέθοδον, τὴν ἐμπειριαν. Ad minores artes veniam, et quae non tam λογῳ, quam", + "candidate_score": 0.631238, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_62", + "bdc_text": "dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2052", + "psc_text": "et sanctam, et spiritualem juxta Apostolum novimus; sed quia postquam venit fides et temporum plenitudo, misit Deus filium suum factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus; et nequaquam sub paedagogo, sed sub adulto, et Domino haerede vivamus. 15. 749 Sequitur in Epistola tua: Non ideo Petrum emendavit, quod paternas traditiones observaret: quod si facere vellet, nec mendaciter, nec incongrue faceret. Iterum dico: quandoquidem [al. quando ] Episcopus es, Ecclesiarum Christi magister, ut probes verum esse quod asseris suscipe aliquem Judaeorum, qui factus Christianus, natum sibi filium circumcidat, qui observet sabbatum, qui abstineat a cibis quos Deus creavit ad utendum cum gratiarum actione; qui quartadecima die mensis primi agnum mactet ad vesperam; et cum hoc feceris, imo non feceris (scio enim te Christianum, et rem sacrilegam non esse facturum) velis nolis, tuam sententiam reprobabis: et tunc scies opere, difficilius esse confirmare", + "candidate_score": 0.631062, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_11_13", + "bdc_text": "Miscellanea Tigurina , Bd. 3 , Zürich 1724 , S. 379 . - Die beiden letzten Quellen erwähnen nicht den Namen Meyers. , de statu ut vos certos redderemus , sędulo iniunxeratis , nostrum erat nos non immorigeros praebere , sed lubenti animo vestris obedire iussibus . Cum ergo id ex iussu omniumAller Zürcher Studenten in Marburg ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1429", + "psc_text": "est fletus et stridor dentium (Matth. 8. 12) ; et ubi ignis eorum non extinguetur, et vermis eorum non morietur (Marc. 9. 43) , ne quis addat aliquid huic scripturae, ne auferat, ne inferat, ne immutet; sed conferat cum exemplaribus, unde scripserit, et emendet ad litteram, et distinguat, 511 et inemendatum vel non distinctum codicem non habeat; ne sensuum difficultas, si distinctus codex non sit, majores obscuritates legentibus generet. » EPISTOLA LXXXI. AD RUFFINUM. Cum obliquis Ruffini laudibus in suspicionem traheretur haeresis Origenianae, incitantibus etiam amicis, respondet superiori epistolae, qua eum monet, ne se posthac simili modo laudet. 1. Diu te Romae moratum sermo proprius indicavit. Nec dubito spiritalium parentum ad patriam revocatum desiderio, quem matris luctus ire prohibebat, ne magis coram doleres, quod absens vix ferre poteras. Quod quereris, stomacho suo unumquemque servire, et nostro non acquiescere judicio, conscientiae nostrae testis est Dominus, post reconciliatas amicitias nullum intercessisse rancorem,", + "candidate_score": 0.630906, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_33_35", + "bdc_text": "Studium der Medizin und Philologie in Frankfurt a. d. Oder ; dort 1522 Magister und alsbald Professor .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_756", + "psc_text": "de extremis mundi finibus venit ad Templum, reliquit aulam regiam: et tantus amator Legis, divinaeque scientiae fuit, ut etiam in vehiculo sacras litteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini cogitatione conciperet, lingua volveret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens venerabatur. Venit Philippus, ostendit ei Jesum, qui clausus latebat in littera. O mira doctoris virtus! Eadem hora credit eunuchus, baptizatur, fidelis et sanctus est; ac de discipulo magister: plus in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt breviter 275 (neque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur) ut intelligeres te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes scinditur, τό δὸγμα, τὴν μέθοδον, τὴν ἐμπειριαν. Ad minores artes veniam, et quae non tam λογῳ, quam", + "candidate_score": 0.630896, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_25_27", + "bdc_text": "Statum ergo nostrum proximo a vobis discessu summatim ac paucis perstringam . Foeliciter nobis hoc iter Marpurgum usque successisse vos scirescire über der Zeile nachgetragen. volo . Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_572", + "psc_text": "Paula me est deprecata, ut facerem, 211 sponte facio: hortorque vos et precor per Domini caritatem, ut nobis vestros tribuatis aspectus, et per occasionem sanctorum Locorum, tanto nos ditetis munere. Certe si consortia nostra displicuerint; adorasse ubi steterunt pedes Domini, pars fidei est; et quasi recentia nativitatis et crucis ac passionis vidisse vestigia. 3. Opusculorum meorum, quia plurima evolaverunt de nidulo suo, et temerario editionis honore vulgata sunt, nihil misi; ne eadem forsitan mitterem quae habebas. Quod si exemplaria libuerit mutuari, vel a sancta Marcella, quae manet in Aventino, vel a Lot temporis nostri, Domnione, viro sanctissimo accipere poteris. Ego autem operiens praesentiam tuam, aut totum tibi dabo cum affueris, aut si hoc aliquae impedierint difficultates, quaecumque praeceperis, libens mittam. Scripsi librum de Illustribus Viris, ab Apostolis usque ad nostram aetatem, imitatus Tranquillum, Graecumque Apollonium: et post catalogum plurimorum, me quoque in calce voluminis quasi abortivum et minimum omnium Christianorum", + "candidate_score": 0.630472, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_62", + "bdc_text": "dort Magister artium und Studium des kanonischen Rechts und der Medizin. Ab 1535 in Löwen . Ab Juni 1541 Professor in Marburg. 1544 Heirat mit Katharina Orth. 17 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1465", + "psc_text": "juvenis, miro discendi ferebar ardore, nec juxta quorumdam praesumptionem, ipse me docui. Apollinarium Laodicenum audivi Antiochiae frequenter, et colui; et cum me in sanctis Scripturis erudiret, nunquam 524 illius contentiosum super sensu dogma suscepi. Jam canis spargebatur caput, et magistrum potius quam discipulum decebat. Perrexi tamen Alexandriam, audivi Didymum: in multis ei gratias ago. Quod nescivi, didici: quod sciebam, illo docente, non perdidi. Putabant me homines finem fecisse discendi. Veni rursum Jerosolymam et Bethleem. Quo labore, quo pretio Baraninam nocturnum habui praeceptorem! Timebat enim Judaeos, et mihi alterum exhibebat Nicodemum (Joan. 3. 1). Horum omnium frequenter in opusculis meis facio mentionem. Certe Apollinarii et Didymi inter se dogma contrarium est. Rapiat me ergo utraque turma diversum altrinsecus, quia magistrum utrumque confiteor. Si expedit odisse homines, et gentem aliquam detestari, miro odio adversor circumcisos. Usque hodie enim persequuntur Dominum nostrum Jesum Christum in synagogis Satanae. Objiciat mihi quispiam, cur hominem Judaeum", + "candidate_score": 0.629843, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_33_35", + "bdc_text": "Studium der Medizin und Philologie in Frankfurt a. d. Oder ; dort 1522 Magister und alsbald Professor .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_745", + "psc_text": "et quos ad contemplationem sui Roma non traxerat, unius hominis fama perduxit. Habuit illa aetas inauditum omnibus saeculis celebrandumque miraculum, ut urbem tantam ingressi, aliud extra urbem quaererent. Apollonius (sive ille Magus, ut vulgus loquitur, sive Philosophus, ut Pythagorici tradunt) intravit Persas, pertransivit Caucasum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna penetravit: et ad extremum latissimo Physon amne (Gange) transmisso, pervenit ad Brachmanas; ut Hiarcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potantem, inter paucos discipulos, de natura, de motibus, ac siderum cursu audiret docentem: inde per Elamitas, Babylonios, Chaldaeos, Medos, Assyrios, Parthos, Syros, Phoenices, Arabes, Palaestinos, reversus Alexandriam, perrexit Aethiopiam, ut Gymnosophistas, et Tamosissimam Solis mensam videret in sabulo. Invenit ille vir ubique quod disceret: et semper proficiens, semper se melior fieret. Scripsit super hoc plenissime octo voluminibus Philostratus. 2. Quid loquar de saeculi hominibus? cum Apostolus Paulus vas electionis et magister gentium, qui de conscientia tanti in se", + "candidate_score": 0.629324, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_46_48", + "bdc_text": "Er war viermal Dekan und 1539 Rektor . Sein Ausscheiden aus der Universität erfolgte wohl nach der Abfassung des vorliegenden Briefes und vor Lorichs Berufung an die Schule von Wetzlar 1546 . Er starb nach 1564 als evangelischer Pfarrer der Pfarrei Bernbach ( bei Gelnhausen , Hessen ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1228", + "psc_text": "precatorem: revolvi 441 Veterum libros, ut viderem quid singuli dicerent, et tibi quasi de multorum consilio, responderem. 2. Statimque in fronte Geneseos primam Homiliarum Origenis reperi scriptam de Melchisedech, in qua multiplici sermone disputans, illuc devolutus est, ut eum Angelum diceret. Iisdemque pene argumentis, quibus Scriptor tuus de Spiritu sancto, ille de supernis virtutibus est locutus. Transivi ad Didymum sectatorem ejus, et vidi hominem pedibus in magistri isse sententiam. Verti me ad Hippolytum, Irenaeum, Eusebium Caesariensem, et Emisenum, Apollinarem quoque, et Eustathium nostrum, qui primus Antiochenae Ecclesiae Episcopus contra Arium clarissima tuba bellicum cecinit: et deprehendi, horum omnium opiniones, diversis argumentationibus ac diverticulis ad unum compitum pervenisse, ut dicerent Melchisedech hominem fuisse Chananaeum, regem urbis Jerosolymae, quae primum Salem, postea Jebus, ad extremum Jerusalem appellata sit. Nec mirum esse, si Sacerdos Dei altissimi describatur absque circumcisione et legalibus caeremoniis, et genere Aaron: cum Abel quoque, et Enoch, et Noe placuerint", + "candidate_score": 0.629152, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115_117", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ; s. HBBW X [Nr. 1374 ] 73 , Anm. 12 . melius intelliges ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2333", + "psc_text": "autem fuit tanta consolatio, et quae requies spiritui in praesentia Titi, quem quia non invenit, valefaciens eis, profectus est in Macedoniam? Aliquoties diximus Apostolum Paulum virum fuisse doctissimum, et eruditum ad pedes Gamalielis (Act. 22. 3), qui in Apostolorum Actibus concionatur, et dicit: Et nunc quid habetis cum hominibus istis? Si enim a Deo est, stabit, si ex hominibus, destruetur (Ibid. 5. 38. 39) . Cumque haberet scientiam sanctarum Scripturarum, 844 et sermonis diversarumque linguarum gratiam possideret: unde ipse gloriatur in Domino, et dicit: Gratias ago Deo, quod omnium vestrum linguis magis loquor (1. Cor. 14. 18) , divinorum sensuum majestatem digno non poterat Graeci eloquii explicare sermone. Habebat ergo Titum interpretem: sicut, et beatus Petrus Marcum, cujus Evangelium, Petro narrante, et illo scribente, compositum est. Denique et duae Epistolae quae feruntur Petri, stylo inter se et charactere discrepant, structuraque verborum. Ex quo intelligimus, pro necessitate rerum, diversis eum usum", + "candidate_score": 0.629002, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_63_65", + "bdc_text": "August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg . Hyperius hielt bis zu seinem Tode Vorlesungen in historischer , systematischer und praktischer Theologie . Er war dreimal Rektor .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1482", + "psc_text": "Ipse, si adhuc viveret. Origenes irasceretur vobis fautoribus suis, et cum Jacob diceret, Odiosum me fecistis in mundo (Gen. 34) . 8. Vult aliquis laudare Origenem? laudet, ut laudo: magnus vir ab infantia, et vere martyris [Leonidis Martyris] filius: Alexandriae ecclesiasticam scholam tenuit, succedens eruditissimo viro Clementi presbytero: voluptates in tantum fugit, ut zelo Dei, sed tamen non secundum scientiam ferro truncaret genitalia: calcavit avaritiam: Scripturas memoriter tenuit, et in studio explanationis earum, diebus desudavit ac noctibus. Mille et co amplius tractatus in Ecclesia locutus est: edidit innumerabiles praeterea commentarios, quos ipse appellat τόμους, et quos nunc praetereo, ne videar operum ejus indicem texere. Quis nostrum tanta potest legere, quanta ille conscripsit? quis ardentem in Scripturis animum non miretur? Quod si quis Judas zelotes opposuerit nobis errores ejus, audiat libere: Interdum magnus dormitat Homerus. Verum opere in longo fas est obrepere somnum. (HORAT. Art. Poet.) Non imitemur ejus vitia, cujus", + "candidate_score": 0.628228, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_129_131", + "bdc_text": "cum liberis charissimisZu Bullingers Kindern s. oben Nr. 2061 , Anm. 17 . meo fac plurimum nomine salutes . Salutant te consodales mei omnesDie mit Schmid immatrikulierten Zürcher ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1174", + "psc_text": "1. 2) . Arbitror quod possumus et nos huic aliquid cantico jungere: Beatus vir, cui non imputabit Dominus uxorem. Audiamus et Ezechielem filium hominis, quomodo de ejus virtute pronuntiet, qui hominis futurus est filius: Assumam 421 vos de gentibus, et aspergam super vos aquam mundam, et mundabimini ab omnibus immunditiis vestris: et dabo vobis cor novum, et spiritum. Ab omnibus, inquit, mundabo vos sordibus (Ezech. 36. 25. 26) . In omnibus nihil praetermittitur. Si sordes emundantur, quanto magis munditiae non coinquinantur? Dabo vobis cor novum, et spiritum novum: In Christo enim Jesu, neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed nova natura (Gal. 5. 6) . Unde cantamus canticum novum: et vetere homine deposito, non ambulamus in vetustate litterae sed in novitate spiritus (Rom. 7. 6) . Hic est calculus novus, cui novum nomen inscribitur; quod nemo scit legere, nisi qui illud acceperit (Apoc. 2. 17). « Quotquot enim baptizati sumus", + "candidate_score": 0.627995, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_27", + "bdc_text": "Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_835", + "psc_text": "eorum libris qui Graece Scripturas nostras quam optime tractaverunt, curam atque operam impendere non graveris. Potes enim efficere, ut nos quoque habeamus illos tales viros, et unum potissimum quem tu libentius in tuis litteris sonas [ Origenem ]. De vertendis autem in linguam Latinam sanctis litteris Canonicis, laborare te nollem nisi eo modo quo Job interpretatus est: ut signis adhibitis, quid inter hanc tuam, et Septuaginta, quorum est gravis sima auctoritas, interpretationem distet, appareat. Satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in Hebraicis litteris et 302 exemplaribus invenitur, quod tot Interpretes illius linguae peritissimos fugerit. Omitto enim Septuaginta, de quorum vel consilii, vel majore spiritus concordia, quam si [al. quasi ] unus homo esset, non audeo in aliquam partem certam ferre sententiam; nisi quod eis praeeminentem auctoritatem in hoc munere sine controversia tribuendam existimo. Illi me plus movent, qui cum posteriores interpretarentur, et verborum locutionumque Hebraearum viam atque regulas mordicus", + "candidate_score": 0.627914, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_25_27", + "bdc_text": "Statum ergo nostrum proximo a vobis discessu summatim ac paucis perstringam . Foeliciter nobis hoc iter Marpurgum usque successisse vos scirescire über der Zeile nachgetragen. volo . Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_835", + "psc_text": "eorum libris qui Graece Scripturas nostras quam optime tractaverunt, curam atque operam impendere non graveris. Potes enim efficere, ut nos quoque habeamus illos tales viros, et unum potissimum quem tu libentius in tuis litteris sonas [ Origenem ]. De vertendis autem in linguam Latinam sanctis litteris Canonicis, laborare te nollem nisi eo modo quo Job interpretatus est: ut signis adhibitis, quid inter hanc tuam, et Septuaginta, quorum est gravis sima auctoritas, interpretationem distet, appareat. Satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in Hebraicis litteris et 302 exemplaribus invenitur, quod tot Interpretes illius linguae peritissimos fugerit. Omitto enim Septuaginta, de quorum vel consilii, vel majore spiritus concordia, quam si [al. quasi ] unus homo esset, non audeo in aliquam partem certam ferre sententiam; nisi quod eis praeeminentem auctoritatem in hoc munere sine controversia tribuendam existimo. Illi me plus movent, qui cum posteriores interpretarentur, et verborum locutionumque Hebraearum viam atque regulas mordicus", + "candidate_score": 0.627662, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_25_27", + "bdc_text": "Statum ergo nostrum proximo a vobis discessu summatim ac paucis perstringam . Foeliciter nobis hoc iter Marpurgum usque successisse vos scirescire über der Zeile nachgetragen. volo . Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1424", + "psc_text": "Apostolos Ecclesiae doctorem scientiae ac sapientiae merito comprobavit [al. comprobat ] inopia sermonis nostri longe esse inferior videatur. 2. « Quod ego saepe [al. Saepius ] considerans reticebam, nec deprecantibus me frequenter in hoc opus fratribus annuebam. Sed tua vis, fidelissime frater Macari, tanta est, cui obsistere ne imperitia quidem potest; propter quod ne te ultra tam gravem paterer exactorem, etiam contra [al. citra ] propositum meum cessi: ea tamen lege atque ordine, ut quantum fieri potest, interpretando sequar regulam praecessorum. Et ejus praecipue viri (Hieronymi), cujus superius fecimus mentionem; qui cum ultra septuaginta libellos Origenis, quos Homiliticos appellavit, aliquantos etiam de Tomis in Apostolum scriptis transtulisset in Latinum, in quibus cum aliquanta offendicula inveniantur in Graeco, ita elimavit omnia, interpretando, atque purgavit, ut nihil in illis quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inveniat. Hunc ergo etiam nos, licet non eloquentiae viribus, disciplinae tamen regulis in quantum possumus sequimur,", + "candidate_score": 0.627296, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_64_66", + "bdc_text": "Hyperius hielt bis zu seinem Tode Vorlesungen in historischer , systematischer und praktischer Theologie . Er war dreimal Rektor . Von ihm sind 25 Briefe an Bullinger aus den Jahren 1554 bis 1563 überliefert. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2016", + "psc_text": "HIERONYMUS in Christo salutem. 1. Tres simul epistolas, imo libellos breves per Diaconum Cyprianum, 737 tuae dignationis accepi, diversas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones opusculorum meorum continentes. Ad quas, si respondere voluero, libri magnitudine opus erit. Tamen conabor quantum facere possum, modum non egredi longioris epistolae, et festinanti fratri moram non facere: qui ante triduum quam profecturus erat, a me epistolas flagitavit; ut pene in procinctu haec qualiacumque sunt, effutire compellerer, et tumultuario respondere sermone, non maturitate scribentis, sed dictantis temeritate: quae plerumque non in doctrinam, sed in casum vertitur: ut fortissimos quoque [al. quosque ] milites subita bella conturbant, et ante coguntur fugere quam possint arma corripere. 2. Caeterum nostra armatura Christus est, et Apostoli Pauli institutio, qui scribit ad Ephesios: « Assumite arma Dei, ut possitis resistere in die malo » (Ephes. 6. 13). Et rursum: « State succincti lumbos vestros in veritate, et induti", + "candidate_score": 0.626587, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_25_27", + "bdc_text": "Statum ergo nostrum proximo a vobis discessu summatim ac paucis perstringam . Foeliciter nobis hoc iter Marpurgum usque successisse vos scirescire über der Zeile nachgetragen. volo . Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_434", + "psc_text": "scribendum transvolarem: quod quidem usque ad praesens facio. Verum quia heri diacono ad me misso, ut tu putas Epistolam, ut ego sentio, Commentarium te expectare dixisti, brevem responsionem ad ea desiderans, quae singula magnorum voluminum prolixitate indigent, ταῦτὰ σοι ἐσχεδίασα, duabus tantum Quaestiunculis praetermissis: non quo non potuerim ad illas aliquid respondere, sed quod ab eloquentissimis viris, Tertulliano nostro scilicet, et Novatiano, latino sermone sint editae; et si nova voluerimus afferre, sit latius disputandum. 161 Certe exspecto quid placeat: utrumne epistolari brevitate sententias tibi velis digeri aut singulorum libros confici. Nam et Origenes in quarto Pauli ad Romanos ἐξηγήσεων tomo de circumcisione magnifice disputavit: et de mundis atque immundis animalibus in Levitico plura disseruit: ut si ipse invenire nihil possem, de ejus tamen fontibus mutuarer. Et ut verius loquar, Didymi de Spiritu sancto librum in manibus habeo, quem translatum tibi cupio dedicare: ne me existimes tantummodo dormitare, qui lectionem sine", + "candidate_score": 0.626214, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_130_132", + "bdc_text": "meo fac plurimum nomine salutes . Salutant te consodales mei omnesDie mit Schmid immatrikulierten Zürcher ; s. oben Anm. 2. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1095", + "psc_text": "videmus expletum. Ipsa Christiana nobis omnibus Christianorum nomen imposuit: nomen novum, in quo « benedicentur [al. benedicuntur ] omnes familiae gentium. » Recordatur autem non in una generatione, sed in omnibus: vel cunctas significans nationes, vel duas generationes, Judaeorum atque Gentilium. Et quia hoc parum est, si in duabus 393 generationibus nominis Domini recordetur, propterea populi qui in Ecclesia fuerint, confitebuntur et laudabunt Dominum in aeternum et in saeculum saeculi. Quando et tu, o filia Principia, sanctorum mixta choro, inter virgines duceris ad regem, et ex domibus eburneis delectabis sponsum in honore tuo: tunc recordare et mei, qui hujus Psalmi tibi, Domino revelante, intelligentiam tribui, et dicito: « Memor ero nominis tui; » ut quae partem intellexisti carminis, si vita comes fuerit, et totum Canticum Canticorum intelligas. EPISTOLA LXVI. AD PAMMACHIUM. Paulinam Paulae filiam, quae Pammachio nupserat, juveni docto cum primis et nobili, defunctam laudat, ipsumque Pammachium, qui statim ab", + "candidate_score": 0.625203, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_41_43", + "bdc_text": "Michael Höhle , Universität und Reformation . Die Universität Frankfurt ( Oder ) von 1506 bis 1550 , Köln/ Weimar/ Wien 2002-Bonner Beiträge zur Kirchengeschichte 25 , passim. . Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1466", + "psc_text": "mentionem. Certe Apollinarii et Didymi inter se dogma contrarium est. Rapiat me ergo utraque turma diversum altrinsecus, quia magistrum utrumque confiteor. Si expedit odisse homines, et gentem aliquam detestari, miro odio adversor circumcisos. Usque hodie enim persequuntur Dominum nostrum Jesum Christum in synagogis Satanae. Objiciat mihi quispiam, cur hominem Judaeum habuerim praeceptorem? Et audet quidam proferre litteras meas ad Didymum, quasi ad Magistrum? Grande crimen discipuli, si hominem eruditum et senem magistrum dixerim. Et tamen volo inspicere ipsam Epistolam, quae tanto tempore in calumniam reservata est. Nihil praeter honorem et salutationem continet. Inepta sunt haec et frivola. Arguite potius ubi haeresim defenderim, ubi pravum Origenis dogma laudaverim. In lectione Isaiae (Cap. 6), in qua duo Seraphim clamantia describuntur, illo interpretante Filium et Spiritum Sanctum, nonne ego detestandam expositionem in duo Testamenta mutavi? Habetur liber in manibus, ante viginti annos editus. Tot opuscula mea, et maxime Commentarii, juxta opportunitatem locorum gentilem", + "candidate_score": 0.625069, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_44_46", + "bdc_text": "Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg . Er war viermal Dekan und 1539 Rektor .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2795", + "psc_text": "erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis, quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi: unus est enim magister vester, Christus (Matth. 23. 8) . Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro, nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum, nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. A quocumque enim verum illo donante dicitur, qui est ipsa veritas. Quod si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemus non solum indoctos quanta caritate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? » 10. « Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim in singulis hodieque nascentibus, fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam, ex quo caro est propagata 1004 peccati:", + "candidate_score": 0.624639, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_105", + "bdc_text": "s. Heinrich Meyer zu Ermgassen , Tisch und Losament .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_156", + "psc_text": "de altari, et tetigit os meum. » Aquila et Theodotion: « et in manu ejus calculus in forcipe, quem acceperat de altari, et tetigit os meum. » Symmachus: « Et in manu ejus calculus in forcipibus, quem sumpserat de altari, et detulit ad os meum. » Quantum ad historiam pertinet, videtur Deus sedere in Templo Jerusalem, et ante eum de altari, secundum Septuaginta ad Isaiam carbo deferri: de altari vero incensi sive holocaustorum. Quantum autem ad mysticos intellectus, ille ei ignis mittitur, quem Jeremias ferre non poterat: quin quum animae nostrae arcana penetrarit, ita nos dissolvit, ita a veteri homine in novum excoquit, ut in illam vocem possimus erumpere: « Vivo autem jam non ego, sed gratia Dei quae in me est » (Galat. 2. 20). Forcipes quoque secundum Interpretes caeteros licet in sacerdotali semper supellectile fuerint, diversas gratias debemus accipere, quibus multifarie, et multis modis olim Deus patribus nostris", + "candidate_score": 0.624599, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_1", + "bdc_text": "Quod literis hisce meis tuis impedimento sum studiis honestissimis , ac animum tuum , multis aliis onustum negotiis , mearum literarum lectione perturbo , non inconsiderate a me factum esse scias .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1732", + "psc_text": "tuae, licet stylus et ἐπιχειρήματα tua mihi viderentur: tamen non temere exemplaribus litterarum credendum putavi; ne forte me respondente, laesus juste expostulares, quod probare ante debuissem tuum esse sermonem, et sic rescribere. Accessit ad moram sanctae et venerabilis Paulae longa infirmitas. Dum enim languenti multo tempore assideremus [al. assidemus ], pene epistolae tuae, vel ejus qui sub tuo nomine scripserat, obliti sumus, memores illius versiculi: Musica in luctu importuna narratio (Eccli. 22. 6) . Itaque si tua est epistola, aperte scribe, vel mitte exemplaria veriora: ut absque ullo rancore stomachi in Scripturarum disputatione 633 versemur: et vel nostrum emendemus errorem, vel alium frustra reprehendisse doceamus. 2. Absit autem a me, ut quidquam de libris tuae beatitutidinis attingere audeam. Sufficit enim mihi probare mea, et aliena non carpere. Caeterum optime novit prudentia tua, unumquemque in suo sensu abundare, et puerilis esse jactantiae, quod olim adolescentuli facere consueverant, accusando illustres viros, suo", + "candidate_score": 0.623317, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_69_71", + "bdc_text": "TRE XV 778-781 ; Gerhard Krause , Andreas Gerhard Hyperius . Leben- Bilder- Schriften , Tübingen 1977 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2125", + "psc_text": "fallaciter 775 vel suas litteras scribere, vel Dei sui sacramenta tractare. » 23. « Flagitas a me, ut aliquem saltem unum ostendam, cujus in hac re sententiam sita secutus, cum tu tam plures nominatim commemoraveris, qui te in eo, quod astruis praecesserunt; petens ut in eo, quod te reprehendo errantem, patiar te errare cum talibus; quorum ego fateor neminem legi; sed cum ferme sex, vel septem, horum quatuor auctoritatem tu quoque infringis. Nam Laodicenum, cujus nomen taces, de Ecclesia dicis nuper egressum; Alexandrum autem veterem haereticum; Origenem vero ac Dydimum reprehensos abs te, lego in recentioribus quaestionibus, quamvis Origenem mirabiliter ante laudaveris. Cum his ergo errare puto, quia nec te ipse patieris; quamvis hoc perinde dicatur ac si in hac sententia non erraverint. Nam quis est, qui se velit cum quolibet errare? Tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes, et quem paulo post commemoras, Joannes, qui dudum in Pontificali gradu", + "candidate_score": 0.623272, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_133_135", + "bdc_text": "Datę Marpurgi , anno 1545 , 22 . septembris . Ioannes Fabritius , tui observandissimus .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3124", + "psc_text": "Deum, qui laetificat juventutem meam (Psal. 42. 4) . Quia inchoasse non sufficit; sed perfecisse justitia est. EPISTOLA CXLIX. S. HIERONYMI. De solemnitatibus Paschae. Hebraeorum dies festos edisserit, eosque minime observari debere post Evangelium docet. 1. De solemnitatibus et Sabbatis, Neomeniis, quae in Lege a Domino praecipiuntur observari, tuae caritatis imperio cogente, dicturi, quid secundum litteram reprobari, vel quid spiritualiter observari debeat: prius cogimur amatoribus litterae adversariisque veritatis respondere; quos cum meo jure possim repercutere magis eos blande leniterque alloquens ad agnitionem veritatis venire cupio, qui cum radicum amarum corticem ruminare cupiunt, poma expuunt, pulveremque auri mirantes, formata metalla despiciunt. Qui etsi secundum litteram Legis observari 1115 cuncta contendunt, velamine posito super faciem Moysi, spiritus veritatis luce illuminari nequeunt, quos etsi veritati non acquieverint, hirci tamen more emissarii, humero nostrae patientiae parati ad satisfactionem de ea quae in nobis est fide (1. Pet. 3. 15) , ad eremum suae perditionis,", + "candidate_score": 0.622936, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_32_34", + "bdc_text": "November 1552 in Halle a. d. Saale . Studium der Medizin und Philologie in Frankfurt a. d. Oder ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2333", + "psc_text": "autem fuit tanta consolatio, et quae requies spiritui in praesentia Titi, quem quia non invenit, valefaciens eis, profectus est in Macedoniam? Aliquoties diximus Apostolum Paulum virum fuisse doctissimum, et eruditum ad pedes Gamalielis (Act. 22. 3), qui in Apostolorum Actibus concionatur, et dicit: Et nunc quid habetis cum hominibus istis? Si enim a Deo est, stabit, si ex hominibus, destruetur (Ibid. 5. 38. 39) . Cumque haberet scientiam sanctarum Scripturarum, 844 et sermonis diversarumque linguarum gratiam possideret: unde ipse gloriatur in Domino, et dicit: Gratias ago Deo, quod omnium vestrum linguis magis loquor (1. Cor. 14. 18) , divinorum sensuum majestatem digno non poterat Graeci eloquii explicare sermone. Habebat ergo Titum interpretem: sicut, et beatus Petrus Marcum, cujus Evangelium, Petro narrante, et illo scribente, compositum est. Denique et duae Epistolae quae feruntur Petri, stylo inter se et charactere discrepant, structuraque verborum. Ex quo intelligimus, pro necessitate rerum, diversis eum usum", + "candidate_score": 0.622524, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_115", + "bdc_text": "Quis Marpurgensis ritus sit ecclesię , a d. GvalteroRudolf Gwalther , der 1540 /1541 in Marburg studiert hatte ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_756", + "psc_text": "de extremis mundi finibus venit ad Templum, reliquit aulam regiam: et tantus amator Legis, divinaeque scientiae fuit, ut etiam in vehiculo sacras litteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini cogitatione conciperet, lingua volveret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens venerabatur. Venit Philippus, ostendit ei Jesum, qui clausus latebat in littera. O mira doctoris virtus! Eadem hora credit eunuchus, baptizatur, fidelis et sanctus est; ac de discipulo magister: plus in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt breviter 275 (neque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur) ut intelligeres te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes scinditur, τό δὸγμα, τὴν μέθοδον, τὴν ἐμπειριαν. Ad minores artes veniam, et quae non tam λογῳ, quam", + "candidate_score": 0.620756, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_91_93", + "bdc_text": "Durch Volk win Weigel ( Volcuinus Vigelius ) ; s. Gundlach , Catalogus 365 , Nr. 636 . item alii quidam iurisconsultiZu deren Namen s.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2376", + "psc_text": "Matthaei breviter annotavimus. Iste autem qui arundinem quassatam non confregit, et linum fumigans non extinxit, judicium quoque perduxit ad victoriam (Isai. 42. 3), cujus judicia vera sunt, justificata in semetipsis (Psal. 18), ut justificetur in sermonibus suis, et vincat cum judicatur (Psal. 50), et tamdiu lumen praedicationis ejus in mundo resplendeat, nulliusque conteratur, et vincatur insidiis, donec ponat in terra judicium, et impleatur illud quod scriptum est: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra (Matth. 6. 10) . Et, In nomine ejus gentes sperabunt (Isai. 11. 10) ; sive in lege ejus sperabunt insulae (Ibid. 42. 4) . Quomodo enim insulae turbine flatuque ventorum, et crebris tempestatibus feriuntur quidem, sed non subvertuntur, in exemplum Evangelicae domus, quae supra petram robusta mole fundata est (Matth. 7; et Luc. 6), ita et Ecclesiae quae sperant in lege, et in nomine Domini Salvatoris, loquuntur per Isaiam: Ego civitas firma, civitas quae", + "candidate_score": 0.620597, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_32_34", + "bdc_text": "November 1552 in Halle a. d. Saale . Studium der Medizin und Philologie in Frankfurt a. d. Oder ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_745", + "psc_text": "et quos ad contemplationem sui Roma non traxerat, unius hominis fama perduxit. Habuit illa aetas inauditum omnibus saeculis celebrandumque miraculum, ut urbem tantam ingressi, aliud extra urbem quaererent. Apollonius (sive ille Magus, ut vulgus loquitur, sive Philosophus, ut Pythagorici tradunt) intravit Persas, pertransivit Caucasum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna penetravit: et ad extremum latissimo Physon amne (Gange) transmisso, pervenit ad Brachmanas; ut Hiarcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potantem, inter paucos discipulos, de natura, de motibus, ac siderum cursu audiret docentem: inde per Elamitas, Babylonios, Chaldaeos, Medos, Assyrios, Parthos, Syros, Phoenices, Arabes, Palaestinos, reversus Alexandriam, perrexit Aethiopiam, ut Gymnosophistas, et Tamosissimam Solis mensam videret in sabulo. Invenit ille vir ubique quod disceret: et semper proficiens, semper se melior fieret. Scripsit super hoc plenissime octo voluminibus Philostratus. 2. Quid loquar de saeculi hominibus? cum Apostolus Paulus vas electionis et magister gentium, qui de conscientia tanti in se", + "candidate_score": 0.620464, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_69_71", + "bdc_text": "TRE XV 778-781 ; Gerhard Krause , Andreas Gerhard Hyperius . Leben- Bilder- Schriften , Tübingen 1977 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2064", + "psc_text": "in eis falli non potuisse, perspicuum est. Tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu ausus es post eos disserere, quod illi explanare 753 non potuerunt? Si manifesta, superfluum est te voluisse disserere, quod illos latere non potuit: maxime in explanatione Psalmorum, quos apud Graecos interpretati sunt multis voluminibus, primus Origenes, secundus Eusebius Caesariensis, tertius Theodorus Heracleotes, quartus Asterius Scythopolitanus, quintus Apollinaris Laodicenus, sextus Didymus Alexandrinus. Feruntur et diversorum in paucos Psalmos opuscula. Sed nunc de integro Psalmorum corpore dicimus. Apud Latinos autem Hilarius Pictaviensis, et Eusebius Vercellensis Episcopi, Origenem et Eusebium transtulerunt, quorum priorem et noster Ambrosius in quibusdam secutus est. Respondeat mihi prudentia tua, quare tu post tantos et tales Interpretes in explanatione Psalmorum diversa senseris. Si enim obscuri sunt Psalmi, te quoque in eis falli potuisse credendum", + "candidate_score": 0.620395, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_23_25", + "bdc_text": "Vergil , Aeneis , 7 , 259 : di nostra incepta secundent. ! Statum ergo nostrum proximo a vobis discessu summatim ac paucis perstringam .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2959", + "psc_text": ". . . . Rhoebe diu (res si qua diu mortalibus ulla est) Viximus. (Aeneid. 10.) 11. Posuisti iniquitates nostras coram te: negligentias nostras in luce vultus tui. Septuaginta: Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo, saeculum nostrum in illuminatione vultus tui. Ubi nos juxta Hebraicum et Symmachum posuimus, negligentias nostras, pro quo Septuaginta, saeculum nostrum transtulerunt, in Hebraico scriptum est ALOMENU, quod quinta Editio interpretatur, adolescentiam; Aquila παροράσεις, et nos in linguam nostram vertere possumus, errores, sive ignorantias. Unde dixit in alio loco: Delicta juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris (Ps. 24. 7) . Et iterum: Delicta quis intelligit? Et: Ab occultis meis munda me Domine: et ab alienis parce servo tuo (Psal. 18. 13) . Aliena enim nobis sunt vitia, quae saepe voluntate, interdum ignorantia et errore committimus: et tamen cum non sit voluntas in crimine, error in culpa est. Miror autem cur Septuaginta voluerint pro adolescentia, negligentiis,", + "candidate_score": 0.620089, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_63_65", + "bdc_text": "August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg . Hyperius hielt bis zu seinem Tode Vorlesungen in historischer , systematischer und praktischer Theologie . Er war dreimal Rektor .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2795", + "psc_text": "erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis, quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi: unus est enim magister vester, Christus (Matth. 23. 8) . Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro, nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum, nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. A quocumque enim verum illo donante dicitur, qui est ipsa veritas. Quod si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemus non solum indoctos quanta caritate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? » 10. « Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim in singulis hodieque nascentibus, fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam, ex quo caro est propagata 1004 peccati:", + "candidate_score": 0.620008, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_32_34", + "bdc_text": "November 1552 in Halle a. d. Saale . Studium der Medizin und Philologie in Frankfurt a. d. Oder ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1239", + "psc_text": "Graeco Hebraicoque compositum, quod absurdum esse, peregrinae linguae mixtura demonstrat: sed oppidum juxta Scythopolim, quod usque hodie appellatur Salem, et ostenditur ibi palatium Melchisedech, ex magnitudine ruinarum, veteris operis ostendens magnificentiam: de quo in posteriore quoque parte Geneseos scriptum est. Venit Jacob in Socoth, id est, in tabernacula, et fecit sibi ibi domos atque tentoria, et transivit in Salem civitatem regionis Sichem. quae est in terra Chanaan (Gen. 33. 17. et 18) . 8. Considerandum quoque est, quod Abrahae a caede hostium revertenti; quos persecutus est usque Dan (Gen. 14), quae hodie Paneas (al. Pameas ) appellatur; non devia Jerusalem, sed oppidum metropoleos Sichem, in itinere fuerit: de quo in Evangelio quoque legimus: Erat autem Joannes baptizans in Ennon, juxta Salim, quia aquae erant multae ibi (Joan. 3) . Nec refert, utrum Salem, an Salim nominetur, cum vocalibus in medio litteris perraro utantur Hebraei, et pro voluntate lectorum, ac varietate,", + "candidate_score": 0.619682, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_27", + "bdc_text": "Ibi quoque mire nostris studiis consultum iri speramus , praesertim cum tanta doctorum copia , qui omnia maxime insudando nullamque operam intermittendo literis fidelissime tradunt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1424", + "psc_text": "Apostolos Ecclesiae doctorem scientiae ac sapientiae merito comprobavit [al. comprobat ] inopia sermonis nostri longe esse inferior videatur. 2. « Quod ego saepe [al. Saepius ] considerans reticebam, nec deprecantibus me frequenter in hoc opus fratribus annuebam. Sed tua vis, fidelissime frater Macari, tanta est, cui obsistere ne imperitia quidem potest; propter quod ne te ultra tam gravem paterer exactorem, etiam contra [al. citra ] propositum meum cessi: ea tamen lege atque ordine, ut quantum fieri potest, interpretando sequar regulam praecessorum. Et ejus praecipue viri (Hieronymi), cujus superius fecimus mentionem; qui cum ultra septuaginta libellos Origenis, quos Homiliticos appellavit, aliquantos etiam de Tomis in Apostolum scriptis transtulisset in Latinum, in quibus cum aliquanta offendicula inveniantur in Graeco, ita elimavit omnia, interpretando, atque purgavit, ut nihil in illis quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inveniat. Hunc ergo etiam nos, licet non eloquentiae viribus, disciplinae tamen regulis in quantum possumus sequimur,", + "candidate_score": 0.619419, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_85_87", + "bdc_text": "Legit etiam quidam Vermutlich Matthäus Pfeil von Kappel , gen. Philo Capella . in ethicis , cuius nomen haud teneo . Theobaldus Theobald Thamer .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1007", + "psc_text": "ex se textis, ne facile rumpantur. In extrema parte, id est, ad pedes, septuaginta duo sunt tintinnabula, et totidem mala punica, iisdem contexta coloribus, ut supra cingulum. Inter duo tintinnabula unum malum est: inter duo mala unum tintinnabulum, ut alterutrum sibi media sint: causaque redditur. Idcirco tintinnabula vesti apposita sunt, ut cum ingreditur Pontifex in Sancta Sanctorum, totus vocalis incedat, statim moriturus, si hoc non fecerit. 15. Sextum est vestimentum, quod Hebraica lingua dicitur EPHOD. Septuaginta ἐπωμίδα, id est, superhumerale appellant. Aquila ἐπένδυμα, nos EPHOD suo ponimus nomine. Et ubicumque in Exodo, sive in Levitico superhumerale legitur, sciamus apud Hebraeos Ephod appellari. Hoc autem esse Pontificis vestimentum, et in quadam Epistola (Ad Marcell. XXIX) scripsisse me memini: et omnis Scriptura testatur, sacrum quiddam esse, et solis conveniens Pontificibus. Nec statim illud occurrat, quod Samuel qui Levita fuit, scribitur Regnorum primo libro, habuisse aetatis adhuc parvulae ephod bad, id est, superhumerale", + "candidate_score": 0.619156, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_129_131", + "bdc_text": "cum liberis charissimisZu Bullingers Kindern s. oben Nr. 2061 , Anm. 17 . meo fac plurimum nomine salutes . Salutant te consodales mei omnesDie mit Schmid immatrikulierten Zürcher ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1095", + "psc_text": "videmus expletum. Ipsa Christiana nobis omnibus Christianorum nomen imposuit: nomen novum, in quo « benedicentur [al. benedicuntur ] omnes familiae gentium. » Recordatur autem non in una generatione, sed in omnibus: vel cunctas significans nationes, vel duas generationes, Judaeorum atque Gentilium. Et quia hoc parum est, si in duabus 393 generationibus nominis Domini recordetur, propterea populi qui in Ecclesia fuerint, confitebuntur et laudabunt Dominum in aeternum et in saeculum saeculi. Quando et tu, o filia Principia, sanctorum mixta choro, inter virgines duceris ad regem, et ex domibus eburneis delectabis sponsum in honore tuo: tunc recordare et mei, qui hujus Psalmi tibi, Domino revelante, intelligentiam tribui, et dicito: « Memor ero nominis tui; » ut quae partem intellexisti carminis, si vita comes fuerit, et totum Canticum Canticorum intelligas. EPISTOLA LXVI. AD PAMMACHIUM. Paulinam Paulae filiam, quae Pammachio nupserat, juveni docto cum primis et nobili, defunctam laudat, ipsumque Pammachium, qui statim ab", + "candidate_score": 0.619152, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_86_88", + "bdc_text": "in ethicis , cuius nomen haud teneo . Theobaldus Theobald Thamer . - Vgl. oben Nr. 2236 , 29-42 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_395", + "psc_text": "pro lineo, bad ponitur. Qua specie vir quoque ille qui Danieli monstratur, indutus est. « Et extuli oculos meos, et vidi: et ecce vir unus vestitus est baddim » (Dan. 10. 5), quo plurali numero, vestes lineae nuncupantur. Propterea autem Samuel et octoginta quinque viri sacerdotes, Ephod lineum portasse referuntur, quoniam Sacerdos magnus solus habebat licentiam Ephod non lineo vestiendi; verum (ut Scriptura commemorat) auro, hiacyntho, purpura, cocco, byssoque contexto. Caeteri habebant Ephod, non illa varietate distinctum, et duodecim lapibus ornatum, qui in humero utroque residebant, sed lineum et simplex, et toto candore purissimum. 6. Verum quia supra promiseram, me, si spatium dictandi fuisset, de Theraphim quoque breviter disserturum: nec quisquam interim interpellator advenit: Scito Theraphim ab Aquila μορφώματα interpretari, quas nos figuras sive figurationes possumus dicere. Nam in eo loco, quando Saul misit nuntios, ut acciperent David: et responderunt, vexari illum graviter, misit rursum dicens: « Afferte illum in", + "candidate_score": 0.61878, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_23_25", + "bdc_text": "Vergil , Aeneis , 7 , 259 : di nostra incepta secundent. ! Statum ergo nostrum proximo a vobis discessu summatim ac paucis perstringam .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_153", + "psc_text": "pertinet tempus, quo ipse est dignatus descendere ad terras, et signa Judaeis non intelligentibus perpetravit. Et quoniam usque ad finem Capituli explanatio multiplex sequitur; et excipientis jam explicuimus [Mss. implevimus ] ceras, hucusque dictasse sufficiat: quia et oratio, quae non propriae manus stilo expolitur, cum per se inculta est, tum multo molestior fit; si taedium sui prolixitate congeminet; ut oculorum dolore cruciati, auribus tantum studeamus et lingua. 17. Septuaginta: Et missum est ad me unum de Seraphim; Aquila, et Theodotion, Et volavit ad me unum de Seraphim; Symmachus, Et volavit ad me unus de Seraphim. Quotidie ad nos mittitur Seraphim, quotidie ingemiscentium atque dicentium: O miser ego, quoniam compunctus sum, ora purgantur, et cum a peccatis fuerint liberati, praeparant se ministerio Dei. Quod autem caeteri Interpretes, pro missum esse, volasse dixerint, intellige velocem divini sermonis adventum super eos, qui digni societate illius judicantur. In genere quoque diversitas est. Septuaginta, Aquila,", + "candidate_score": 0.618435, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_85_87", + "bdc_text": "Legit etiam quidam Vermutlich Matthäus Pfeil von Kappel , gen. Philo Capella . in ethicis , cuius nomen haud teneo . Theobaldus Theobald Thamer .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2885", + "psc_text": "esse substantia, multa de perfectione dicuntur: UT QUI VOLUMEN Philosophi nesciunt, sub Martyris nomine bibant de aureo calice Babylonis. Denique in ipso volumine 1031 nulla Prophetarum, nulla Patriarcharum, nulla Apostolorum, nulla Christi fit mentio: ut Episcopum et Martyrem sine Christi fide fuisse contendat. Unde et vos plurima contra Ecclesiam usurpatis testimonia. Fecerat hoc et in sancti Pamphili Martyris nomine, ut librum primum sex librorum defensionis Origenis, Eusebii Caesariensis, quem fuisse Arianum, nemo est qui nesciat, nomine Pamphili Martyris praenotaret, quo scilicet egregia illa quatuor Origenis περὶ Ἀρχῶν volumina Latinis infunderet auribus. Vis adhuc et alium nosse tui erroris principem? Doctrina tua Origenis ramusculus est. In eo enim Psalmo ubi scriptum est (ut de caeteris taceam) Insuper et usque ad noctem erudierunt me renes mei (Psal. 15. 7) . asserit virum sanctum, de quorum videlicet et tu numero es, cum ad virtutum venerit summitatem, ne in nocte quidem ea pati, quae", + "candidate_score": 0.618039, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_129_131", + "bdc_text": "cum liberis charissimisZu Bullingers Kindern s. oben Nr. 2061 , Anm. 17 . meo fac plurimum nomine salutes . Salutant te consodales mei omnesDie mit Schmid immatrikulierten Zürcher ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1234", + "psc_text": "populi et posterioris? Et hoc agit tota disputatione, ut ante Levi et Aaron, sacerdos fuerit Melchisedech ex gentibus, cujus tantum praecedat meritum, ut futuris sacerdotibus Judaeorum, in lumbis benedixerit Abraham. Totumque quod sequitur in laudes Melchisedech, ad Christi typum referri, cujus profectus Ecclesiae sacramenta sunt. 5. Haec legi in Graecorum voluminibus, et quasi latissimos terrarum situs, in brevi tabella volui demonstrare, non extendens spatia sensuum atque tractatuum, sed quibusdam punctis atque compendiis infinita significans, ut in parva Epistola multorum simul disceres voluntates. Verum quia amanter interrogas, et universa quae didici, fidis auribus instillanda sunt, ponam et Hebraeorum opinionem: et ne quid desit curiositati, ipsa Hebraica verba subnecram UMELCHISEDEC MELEC SALEM MOSI LEHEM VAJAIN, UHU CHOEN LEEL ELION: VAIBAR CHEU VAIOMER BARUCH ABRAM LEEL ELION CONE SAMAIM VA ARES: UBARUCII EL ELION ESER MAGGEN SARACH BIADACH VAJETHEN LO MAASER MECCHOL (Gen. 14. 18). Quod interpretatur in Latinum hoc modo: Et Melchisedech", + "candidate_score": 0.61783, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_63_65", + "bdc_text": "August 1553 Promotion zum Dr. theol. in Marburg . Hyperius hielt bis zu seinem Tode Vorlesungen in historischer , systematischer und praktischer Theologie . Er war dreimal Rektor .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2794", + "psc_text": "essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesiverat. Ecce volo ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. » 9. « Misisti ad me discipulos, ut ea doceam, quae nondum ipse didici. Doce ergo quod doceam. Nam ut doceam, multi a me flagitant, eisque me sicut alia multa, et hoc ignorare confiteor. Et fortasse quamvis in os meum verecundentur, tamen apud se dicunt, Tu es Magister in Israel, et haec ignoras? (Joan. 3. 10) . Quod quidem Dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quod delectabat vocari Rabbi. Unde etiam ad verum magistrum nocte venerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis, quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi: unus est enim magister vester, Christus (Matth. 23. 8) . Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro, nec", + "candidate_score": 0.615404, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_44_46", + "bdc_text": "Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg . Er war viermal Dekan und 1539 Rektor .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2794", + "psc_text": "essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesiverat. Ecce volo ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. » 9. « Misisti ad me discipulos, ut ea doceam, quae nondum ipse didici. Doce ergo quod doceam. Nam ut doceam, multi a me flagitant, eisque me sicut alia multa, et hoc ignorare confiteor. Et fortasse quamvis in os meum verecundentur, tamen apud se dicunt, Tu es Magister in Israel, et haec ignoras? (Joan. 3. 10) . Quod quidem Dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quod delectabat vocari Rabbi. Unde etiam ad verum magistrum nocte venerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis, quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi: unus est enim magister vester, Christus (Matth. 23. 8) . Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro, nec", + "candidate_score": 0.614354, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_95", + "bdc_text": "-Darunter befand sich der von Happel sehr gepriesene Johann Oldendorp ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_833", + "psc_text": "te nosse, tamen exiguum quiddam tui minus habeo, praesentiam videlicet corporis: quam ipsam etiam postea quam te beatissimus nunc Episcopus, tunc vero jam Episcopatu dignus, frater Alypius vidit, remeansque a me visus est, negare non possum, magna ex parte mihi esse relatu ejus impressam: et ante reditum cum te ille ibi videbat, et ego videbam, sed oculis ejus. Non enim animo me atque illum, sed corpore duos, qui noverit, dixerit, concordia dumtaxat et familiaritate fidissima, non meritis, quibus ille antecellit. Quia ergo me primitus communione spiritus, quo in unum nectimur: deinde illius ex ore jam diligis, nequaquam impudenter, quasi aliquis ignotus, commendo germanitati tuae fratrem Profuturum, quem nostris conatibus, deinde adjutorio tuo vere profuturum speramus: nisi forte quod talis est, ut ipse tibi per eum fiam commendatior, quam ille per me. Hactenus fortasse scribere debuerim, si esse vellem epistolarum solemnium more contentus: sed scatet animus in loquelas communicandas tecum de", + "candidate_score": 0.614285, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_67_69", + "bdc_text": "ADB XIII 490- 492 ; Gundlach , Catalogus 7 , Nr. 7 ; TRE XV 778-781 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3133", + "psc_text": "completa fuerint, in Evangelii perfectione quaterno numero consistentes carnes nostri agni in vespere mundi, in quo finis saeculorum pervenit, non tenebratis cordibus, Spiritu Sancto noctem nostram illuminante, comedamus. 4. De Sabbato, et VI. diebus operari praecipitur; in VII. autem hoc est Sabbato, ab omni opere servili prohibemur. Per senarium autem numerum perfectio operum designatur, quia VI. diebus fecit Dominus coelum et terram. In Sabbato autem omne opus servile, hoc est peccatum, operari prohibemur, quia qui facit peccatum, servus est peccati (Joan. 8. 34) , ut cum in praesenti saeculo perfectionem operum compleverimus, non obdurantes corda nostra in veram requiem, quae contumacibus denegata est, pervenire mereamur Domino per David dicente: Si intrabunt in requiem meam (Ps. 49. 11) . De quinquagesimo ab altero die Sabbati VII. hebdomadas plenas numerare nobis lege praecipitur usque ad alteram diem expletionis hebdomadae VII. id est quinquagesimum diem in quo primitiae offeruntur, quae denumeratio perfectionis plena", + "candidate_score": 0.609043, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_43_45", + "bdc_text": "Reinhardus Hadamarius Reinhard Lorich aus Hadamar . Studium in Köln und Wittenberg . Seit 30 . Mai 1527 Professor an der Universität Marburg .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2795", + "psc_text": "erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis, quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi: unus est enim magister vester, Christus (Matth. 23. 8) . Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro, nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum, nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. A quocumque enim verum illo donante dicitur, qui est ipsa veritas. Quod si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemus non solum indoctos quanta caritate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? » 10. « Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim in singulis hodieque nascentibus, fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam, ex quo caro est propagata 1004 peccati:", + "candidate_score": 0.602124, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 13, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum", + "max_score": 0.705089, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118_120", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_419", + "psc_text": "Doceat te ipse, qui condidit. Qui comedit carnem meam, et bibit sanguinem meum, hic in me manet, et ego in illo. Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui comedit me, vivit propter me. Iste est panis qui de coelo descendit (Joan. VI, 55, et seqq.) . Sed et Joannes Evangelista, qui de pectore Christi hauserat sapientiam, in eadem verba concordat, dicens: In hoc intelligimus quod in eo manemus, et ipse in nobis: quoniam de Spiritu suo dedit nobis. Si quis confessus fuerit, quoniam Jesus est Filius Dei, Deus in eo manet, et ipse in Deo est (I Joan. IV, 13 et 15) . Si credis in Christum, quomodo et Apostoli crediderunt, unum cum eis in Christo corpus efficieris. Si autem temerarium est fidem eorum tibi et opera vindicare, qui fidem eamdem et opera non habes, eumdem locum habere non poteris. 30. Ordo Ecclesiae. Peccata gravia", + "candidate_score": 0.705089, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_1_3", + "bdc_text": "Quod literis hisce meis tuis impedimento sum studiis honestissimis , ac animum tuum , multis aliis onustum negotiis , mearum literarum lectione perturbo , non inconsiderate a me factum esse scias . Cum perpenderem enim , quod vos , nostri moecęnates Mäzene. , discedentibus nobisJohannes Schmid ( Fabricius Montanus ) war aus Zürich über seine Heimat Bergheim im Elsass ( s.", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_0", + "psc_text": "IN SEQ. LIBROS ADVERSUS JOVINIANUM ADMONITIO. Fuit Jovinianus professione monachus, homo, si vitae consuetudinem inspicias, luxui deditus ac dissolutus, divitiis abutens male partis, et qui per infamiam nominis Epicurus Christianorum meruerit audire: si cultum animi ac doctrinam requiras, vulgaris plane, nec eloquens, nec eruditus; sed, quod hujusmodi nebulonum ingenium est, procacitate ac superbia nemini postponendus. Ex qua urbe fuerit, seu potius ex quo prodierit monasterio, dubia res est; jamque exinde a Baronio plerique eum Mediolanensem autumant exstitisse: nonnulli cum Purricello Romanum faciunt. Atque horum quidem malim ego sententiae accedere, nam et Romae primitus jacta nefariae doctrinae semina, ibique virgines aliquot sacras provectae jam aetatis deceptas ab eo, ut nuberent viris, S. Augustinus libro de Haeresibus tradit. Ex Syricii quoque epistola evincitur, damnatos in Romana synodo ejus asseclas postmodum Mediolanum contendisse, aucupaturos sibi animum imperatoris: novos vero atque hospites illuc advenisse, declarat Ambrosii synodica epistola ad eumdem Syricium sub finem: Cum,", + "candidate_score": 0.64423, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_34_36", + "bdc_text": "d. Oder ; dort 1522 Magister und alsbald Professor . Willich verfasste zahlreiche Schriften , darunter die \"Erotematum dialectices libri tres\" ( erste Auflage :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_7", + "psc_text": "Cum Apostolus non ex virgine, sed ex muliere editum Filium Dei pronuntiavit, agnovit adapertae vulvae nuptialem passionem, multis Scripturarum oraculis comprobaverat: idque fortasse in causa est, quod satis habuit lectorem ad eum librum amandare, ne eamdem hic telam retexeret. 4. Haec igitur Romanis auribus novus Ecclesiarum magister venena propinabat, quae ut latius serperent, ausus est etiam editis Commentariolis posteris commendare. Ex fragmentis autem illis sane exiguis, quae Hieronymus servat sub initium prioris libri, facile colligere est, quam abnorme esset opus illud, ineruditum, insulsum, in quo et insani hominis sententiae obscurissimis verbis involvebantur, et ipsa stomachum movebat turpissima styli barbaries. Nihilominus, ut usuvenire solet cum vitiis frena laxantur, ut Augustini verbis utar, tantum valuit in urbe Roma, ut nonnullas etiam sanctimoniales, de quorum pudicitia suspicio nulla praecesserat, dejecisse in nuptias diceretur. Et virorum etiam sanctorum sanctum coelibatum commemoratione Patrum et comparatione frangeret. Demirare autem hominis malitiam malam. Ipse, qui virginum meritum", + "candidate_score": 0.636362, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_46_48", + "bdc_text": "Er war viermal Dekan und 1539 Rektor . Sein Ausscheiden aus der Universität erfolgte wohl nach der Abfassung des vorliegenden Briefes und vor Lorichs Berufung an die Schule von Wetzlar 1546 . Er starb nach 1564 als evangelischer Pfarrer der Pfarrei Bernbach ( bei Gelnhausen , Hessen ) .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_14", + "psc_text": "aves et carnes suillas non tam emisit spiritum, quam eructavit. Jam igitur septem ut minimum annorum anachronismo lex peccat, quae Honorio IX et Theodosio V coss. sive anno 412 data est: eumque adeo exsilio mulctarit, qui mortem jamdiu antea oppetierat. Quod si velis mendum in temporis esse nota, sive consulatus inscriptione, quae librariorum potuit esse oscitantia, ad quemcumque eam annum retrahas, minime efficies ut ejus dictati sententia cum Hieronymi testimonio constet. Puta, quod et Gothofredo probatur, haereticum jam ab anno 390, tum Roma tum Mediolano profugum, ad Romanam dioecesim se contulisse, ibidemque adeo extra muros solitum conventus agere: num qui hac de causa correptus, contusus plumbo, et in Dalmatiae insulam exsiliis claram deportatus est, inter phasides aves et suillas carnes diceretur ob nimiam crapulam spiritum evomuisse? Hoc certe propius ad fidem est e S. Doctoris testimonio, infamem monachum luxui deditum, utcumque semel atque iterum damnatum, nihil potius habuisse, quam genio", + "candidate_score": 0.628901, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_5_7", + "bdc_text": "Zusammen mit den aus Zürich stammenden Karl Schweninger , Heinrich Hindermeister ( Hindermann , Opisander ) , Hans Rudolf Funk ( Funck ) und Wilhelm Meyer ( die vermutlich abgesehen von der Rheinstrecke zwischen Basel und Straßburg mit Schmid zusammen gereist waren ) hatte Schmid sich am Vortag , am 21 . September 1545 , in Marburg immatrikuliert ; s. Marburg , Matrikel II 25 ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_12", + "psc_text": "tit. 5 de Haereticis, quam et cl. Gothofredus recensuit, et Martianaeus in Carnotensi ms. ad calcem Hieronymiani operis reperit. HONORIUS ET THEODOSIUS AUGG. FELICI PR. P. Jovinianum [Al. Jovianum] sacrilegos agere conventus extra muros Urbis sacratissimae, episcoporum querela deplorat: quare supra memoratum corripi jubemus, et contusum plumbo cum caeteris suis participibus et ministris, exsilio coerceri: ipsumque machinatorem in insulam Boam festina celeritate deduci; caeteris prout libuerit, dummodo superstitiosa conjuratio exsilii ipsius discretione solvatur, solitariis, et longo spatio inter se positis insulis, in perpetuum deportatis. Si quis autem pertinaci improbitate vetita et damnata repetierit, sciat se severiorem sententiam subiturum. Dat. Prid. Non. Mar. Med. Honorio VIIII et Theod. V AA. coss. Sed, ut dicam quod sentio libere, aut lex isthaec germana omnino non est, aut in ejus contra quem fertur, nomine depravata, ad Jovinianum non spectat. Hieronymus, quem falli potuisse in facti hujus historia, nemo sibi persuadeat, contra Vigilantium scribens anno", + "candidate_score": 0.620243, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_9", + "bdc_text": "Johannis Fabricii Montani vita ab ipso authore . . .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_0", + "psc_text": "IN SEQ. LIBROS ADVERSUS JOVINIANUM ADMONITIO. Fuit Jovinianus professione monachus, homo, si vitae consuetudinem inspicias, luxui deditus ac dissolutus, divitiis abutens male partis, et qui per infamiam nominis Epicurus Christianorum meruerit audire: si cultum animi ac doctrinam requiras, vulgaris plane, nec eloquens, nec eruditus; sed, quod hujusmodi nebulonum ingenium est, procacitate ac superbia nemini postponendus. Ex qua urbe fuerit, seu potius ex quo prodierit monasterio, dubia res est; jamque exinde a Baronio plerique eum Mediolanensem autumant exstitisse: nonnulli cum Purricello Romanum faciunt. Atque horum quidem malim ego sententiae accedere, nam et Romae primitus jacta nefariae doctrinae semina, ibique virgines aliquot sacras provectae jam aetatis deceptas ab eo, ut nuberent viris, S. Augustinus libro de Haeresibus tradit. Ex Syricii quoque epistola evincitur, damnatos in Romana synodo ejus asseclas postmodum Mediolanum contendisse, aucupaturos sibi animum imperatoris: novos vero atque hospites illuc advenisse, declarat Ambrosii synodica epistola ad eumdem Syricium sub finem: Cum,", + "candidate_score": 0.61907, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 14, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1", + "max_score": 0.704921, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_118_120", + "bdc_text": "sed ut ne mihi , ita ne aliis approbari piis credo . Nam distribuendo in eucharistia panem , quod singulis fit diebus dominicis , minister cantando hęc verba pronunciat : „Hoc est corpus meum“ , etc. [ Mt 26 , 26 ] ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_120", + "psc_text": "26 quod] add. et A similis M baptismum M saluos facit baptisina KC 27 faecit V (|uid (d a.l.m2)L LX. Auguat. VIII pars I* VrbaetZyoha. 3 dominicae uitam uocant, nisi quod dictum cstest: ego sum panis uiuus, quidequi caelo descendiet: panis, quem ego dedero, caro mea est pro saeculi uitact: si non manducaneritismanducaueritis carnem filii hominis et sanguinem biberitis, non habebitis uitam in uobis? si ergo, ut tot et tanta diuina testimonia concinunt, nec salus nec uita aeterna sine baptismo et corpore et sanguine domini cuiquam speranda est, frustra sine his promittitur paruulis. porro si a salute ac uita aeterna hominem nisi peccata non separant, per haec sacramenta non nisi peccati reatus in paruulis soluitur, de quo reatu scriptum est neminem esse mundum, nec si unius dicidiei fuerit uita eius. unde est et illud in Psalmis: ego enim in iniquitatibus conceptus sum et in peccatis mater mea me in utero", + "candidate_score": 0.704921, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_18_20", + "bdc_text": "schämet [er ] sich ( als er mir oft gseit [ = gesagt] ) siner ungschicklikeit ( wiewol er nit ungleert war )\" ; s. aao , f. 6v. desideraretur ) consideres ; quem defectum tamen deo suam concedente gratiam frequenti doctorum virorum lectionem audiendo resarciri cupio , ne vos , bonam de me spem tenentes , ista frustremini , et ego simul ingratus pro tot beneficiis in me collatis vobis videar .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_82", + "psc_text": "etiam si peccatores non sunt, non eos uenit uocare qui dixit: non ueni uocare iustos, sed peccatores. et ideo baptismo eius, qui eos non uocat, non tantum frustra, uerum etiam inprobe uidentur inruere; quod absit ut sentiamus. uocat coseos igitur medicus, qui non cstest opus sanis, sed aegrotantibus, nec uenit uocare iustos, sed peccatores in paenitentiam. et ideo quia suae uitae propriae peccatis nullis adhuc tenentur obnoxii, originalis in eis aegritudo sanatur in eius gratia, qui saluos facit per lauacrum regenerationis. § 25 Dicet aliquis: 'quomodo ergo et ipsi uocantur in paenitentiam? numquid tantillos potest aliquid paenitere?' huic respondetur: 'si propterea paenitentes dicendi non sunt, quia sensum paenitendi nondum habent, nec fideles dicendi sunt, quiasimiliter sensum credendi nondum habent. si autem propterea recte fideles uocantur, quoniam 3.6 Matth. 19,14 etc. 10.13 Luc. 5, 32 16 cf. Luc. 5, 31. 32 20 cf. Tit. 3,5 2 puerum Vml 3 est enim", + "candidate_score": 0.676239, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_126", + "bdc_text": "Vos tandem iam summis oramus precibus , ut sicut nos istos audiendo haud erimus negligentiores , ita vos ad has lectiones oportunitatem praebendo , ut hactenus facere estis soliti , haud cessetis , ne nobis praemature in cursu studiorum , antequam ad optatum finem perveniamus , maxime necessaria praecipiantur .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_264", + "psc_text": "autem quaestionis solutio de hominis uita sine ulla subreptione uel praeoccupatione peccati propter cotidianas etiam nostras orationes maxime necessaria est. sunt enim quidam tantum praesumentes de libero humanae uoluntatis arbitrio, ut ad non peccandum ncc adiuuandos nos diuinitus opinentur semel ipsi naturae nostrae concesso liberae uoluntatis arbitrio. unde fit consequens, ut nec orare debeamus, ne intremus in temptationem, hoc est ne temptatione uincamur, uel cum fallit et praeoccupat nescientes veluel cum premit atque nrgueturguet infirmos. quam sit autcmautem noxium et saluti nostrae, quae in Christo est, perniciosum atque contrarium ipsique religioni, qua inbuti sumus, et pietati, qua deum colimus, quam uehementer aduersum, ut pro tali accipiendo beneficio dominum non rogemus atque in ipsa oratione dominica: ne nos inferas in temptationem frustra positum existimemus, uerbis explicare non possumus. § 3 Acute autem sibi uidentur dicere. quasi nostrum hoc ullus ignoret, quod 'si nolumus, non peccamus, nec praeciperet deus homini, quod esset", + "candidate_score": 0.668958, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_92_94", + "bdc_text": "s. Gundlach , Catalogus 365 , Nr. 636 . item alii quidam iurisconsultiZu deren Namen s. Gundlach , Catalogus 78. 84. 89 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_512", + "psc_text": "362). 1 uidetur LmlSYGA 3 qu*a L quia SVPG ex] et b 5 diu duci K diduci C 9 quodcunque A lOsuboscurum Lml ipsorum 5 12 tenet m2s. exp.pertineret A', b fidelis Kml 13 peccati (cati aa ras. m2) T 14 cipri- anus KA 15 hocmw/.P ob S 16 ideneos Ltnl id non eos M a Gm 1 17 asseret LmlSG, (i s. fin. e m2) l' consul*tus K 19 ne qui si pro numero LmlSPG nequi* pro num. V ne quis quasi numero bd quia (a s.l.1II1) L,bd qui SYG 20 circuncidebantur A ęstimare A existimarent M 22 non immuncsfr confisus (i ex u corr.) V quasiST 23 qua P 24 auferre liiul postes (pr. s pacne eras.) P epistulam LS De baptizandis paruulis legere, si uolueris; neque enim potest deesse KarthagiuiKarthagini. uerum in hanc etiam nostram, quantum praesenti quaestioni satis nisum est, pauca inde transferenda arbitratus sum, quae", + "candidate_score": 0.625656, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12297_sent_129_131", + "bdc_text": "cum liberis charissimisZu Bullingers Kindern s. oben Nr. 2061 , Anm. 17 . meo fac plurimum nomine salutes . Salutant te consodales mei omnesDie mit Schmid immatrikulierten Zürcher ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_492", + "psc_text": "illa facit filios carnis, haec spiritus; illa filios mortis, haec filios resurrectionis; illa filios saeculi, haec filios dei; illa filios irae, haec filios misericordiae; ac per hoc illa pcccatopeccato originali obligatos, ista omnis peccati uinculo liberatos. § 3 Postremo ad id quod intellectu perspicacissimo adsequi non ualemus, auctoritate diuina consentire cogamur. bene, quod ipsi nos 2 Pelagius. IproposuifV 2 cum] eu V non ea: uunc nuncS 3 ergo om.bd 4 absordissimum Lml absurdissimum—prosit om.A utique ex atque P 6 paruolis Lmlpassim potuisse om.b sicut] add. et zbd 7 nullis (n s.l.m2) V illis Mb fin. non om.z dicant om.A 8 Christi iustitia bd 9 xpianus Lm1 meminerint VM 10 prode ee(5is)S 11 ipsi s.l.m2G 12 et s.l.mlL,om.SVPG auctoritatis Krn2, om.z 13 fid. nomine eos censet indo b non censet] nocens etLmlVmlPG non cessetKmlAC dignos A 14 secundum] scm (d s.l.m2add.)V 15 possit K expositio quastionisa