diff --git "a/10/10352.json" "b/10/10352.json" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/10/10352.json" @@ -0,0 +1,6650 @@ +{ + "letter_id": "10352", + "bd_url": "https://www.bullinger-digital.ch/letter/10352", + "dominant_topic": 7, + "topic_dist": [ + 0.049705, + 0.057087, + 0.049933, + 0.053583, + 0.049118, + 0.046568, + 0.045675, + 0.059187, + 0.047208, + 0.046444, + 0.046447, + 0.045976, + 0.051989, + 0.051172, + 0.052284, + 0.053521, + 0.043823, + 0.05222, + 0.052025, + 0.046035 + ], + "citations": [ + { + "rank": 1, + "cf_id": "cf011", + "work_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3", + "max_score": 0.721797, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.721797, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.716129, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_137", + "psc_text": "handschriftlichen Grundlage bei Montfaucon vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Für den Eusebius-Kommentar zu Ps 101 bis Ps 104 einschließlich, ebenso zu Ps 112, 5 bis zum Ende dieses Psalmes, hat er die Niketas-Katene verwendet. Da diese in den genannten Parisini nicht enthalten ist, müsste er sie, falls seine Angaben vollständig sind, dem Taurinensis entnommen haben. Die Edition von Montfaucon endet infolge seiner Abhängigkeit von der C-Tradition mit Ps 118. Der Kommentartext zu Ps 119–150 in Mignes PG 24 reproduziert die Edition von Angelo Mai im vierten Tomus seiner Patrum Bibliotheca nova.Angelo Mai, Patrum Bibliotheca nova IV (Rom 1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66;", + "candidate_score": 0.709059, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101_103", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.707565, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_137", + "psc_text": "handschriftlichen Grundlage bei Montfaucon vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Für den Eusebius-Kommentar zu Ps 101 bis Ps 104 einschließlich, ebenso zu Ps 112, 5 bis zum Ende dieses Psalmes, hat er die Niketas-Katene verwendet. Da diese in den genannten Parisini nicht enthalten ist, müsste er sie, falls seine Angaben vollständig sind, dem Taurinensis entnommen haben. Die Edition von Montfaucon endet infolge seiner Abhängigkeit von der C-Tradition mit Ps 118. Der Kommentartext zu Ps 119–150 in Mignes PG 24 reproduziert die Edition von Angelo Mai im vierten Tomus seiner Patrum Bibliotheca nova.Angelo Mai, Patrum Bibliotheca nova IV (Rom 1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66;", + "candidate_score": 0.702565, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.695741, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.689673, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_143", + "psc_text": "TU 183 (Berlin / Boston 2019) 122–141. gesetzt. In dem von mir verarbeiteten Quellenmaterial begegnen sie nicht, waren aber wohl im ursprünglichen Werk angegeben.Vgl. hierzu Bandt, Eusebius (wie Anm. 46) 122–123. Der Kommentar des Eusebius enthielt, wie aus dem direkt überlieferten zweiten Teil seines Werkes zu ersehen ist, eine der Auslegung voranstehende Zitation der Lemmata. Deren Aufteilung kann jedoch für den dritten Teil nicht sicher aus den Fragmenten erschlossen werden; sie folgt deshalb der Präsentation in den Hauptzeugen. Ihr Text dagegen wurde aus der Göttinger Septuaginta von RahlfsAlfred Rahlfs, Psalmi cum Odis = Septuaginta X (Göttingen 21967). übernommen, da nicht davon ausgegangen werden kann, in der Palästinischen Katene habe der Bibeltext gestanden, den Eusebius kommentiert hat. Und selbst wenn in ihr Eusebs Psalmentext reproduziert gewesen wäre, könnte man ihn aus den rezenten Hauptzeugen A und P nicht rekonstruieren, da sie, wie schon Marguerite Harl festgestellt hat, nicht denselben Psalter benutzt", + "candidate_score": 0.688387, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_100_102", + "bdc_text": "Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.686531, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101_103", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_137", + "psc_text": "handschriftlichen Grundlage bei Montfaucon vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Für den Eusebius-Kommentar zu Ps 101 bis Ps 104 einschließlich, ebenso zu Ps 112, 5 bis zum Ende dieses Psalmes, hat er die Niketas-Katene verwendet. Da diese in den genannten Parisini nicht enthalten ist, müsste er sie, falls seine Angaben vollständig sind, dem Taurinensis entnommen haben. Die Edition von Montfaucon endet infolge seiner Abhängigkeit von der C-Tradition mit Ps 118. Der Kommentartext zu Ps 119–150 in Mignes PG 24 reproduziert die Edition von Angelo Mai im vierten Tomus seiner Patrum Bibliotheca nova.Angelo Mai, Patrum Bibliotheca nova IV (Rom 1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66;", + "candidate_score": 0.68453, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104_106", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.684351, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104_106", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.682597, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101_103", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.681234, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_143", + "psc_text": "TU 183 (Berlin / Boston 2019) 122–141. gesetzt. In dem von mir verarbeiteten Quellenmaterial begegnen sie nicht, waren aber wohl im ursprünglichen Werk angegeben.Vgl. hierzu Bandt, Eusebius (wie Anm. 46) 122–123. Der Kommentar des Eusebius enthielt, wie aus dem direkt überlieferten zweiten Teil seines Werkes zu ersehen ist, eine der Auslegung voranstehende Zitation der Lemmata. Deren Aufteilung kann jedoch für den dritten Teil nicht sicher aus den Fragmenten erschlossen werden; sie folgt deshalb der Präsentation in den Hauptzeugen. Ihr Text dagegen wurde aus der Göttinger Septuaginta von RahlfsAlfred Rahlfs, Psalmi cum Odis = Septuaginta X (Göttingen 21967). übernommen, da nicht davon ausgegangen werden kann, in der Palästinischen Katene habe der Bibeltext gestanden, den Eusebius kommentiert hat. Und selbst wenn in ihr Eusebs Psalmentext reproduziert gewesen wäre, könnte man ihn aus den rezenten Hauptzeugen A und P nicht rekonstruieren, da sie, wie schon Marguerite Harl festgestellt hat, nicht denselben Psalter benutzt", + "candidate_score": 0.68123, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101_103", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Die vorliegende Online-Fassung der als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 3: Fragmente zu Psalm 101–150. Herausgegeben von Franz Xaver Risch, GCS.NF 32, Berlin/Boston 2022“ publizierten Druckfassung wurde aus einer Classical Text Editor-Datei konvertiert. Die Apparate (Bezeugung und Varianten) sind daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da grundsätzlich die Bezeugung des Lemmas fehlt. Dafür ersetzt die Online-Edition die fehlenden Bibelstellen-, Personen- und Ortsindices der gedruckten Edition. Da im ersten Band die allgemeiner einleitenden Fragen zum Psalmen-Kommentar des Eusebius von Cäsarea und seiner Überlieferung behandelt werden, beschränke ich mich hier im wesentlichen auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und", + "candidate_score": 0.679998, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.679405, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.678164, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_100_102", + "bdc_text": "Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Die vorliegende Online-Fassung der als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 3: Fragmente zu Psalm 101–150. Herausgegeben von Franz Xaver Risch, GCS.NF 32, Berlin/Boston 2022“ publizierten Druckfassung wurde aus einer Classical Text Editor-Datei konvertiert. Die Apparate (Bezeugung und Varianten) sind daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da grundsätzlich die Bezeugung des Lemmas fehlt. Dafür ersetzt die Online-Edition die fehlenden Bibelstellen-, Personen- und Ortsindices der gedruckten Edition. Da im ersten Band die allgemeiner einleitenden Fragen zum Psalmen-Kommentar des Eusebius von Cäsarea und seiner Überlieferung behandelt werden, beschränke ich mich hier im wesentlichen auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und", + "candidate_score": 0.669386, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_100_102", + "bdc_text": "Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.666492, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104_106", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_44", + "psc_text": "ihrer Gruppierungen, für die jeweils erst die Abhängigkeitsverhältnisse zu durchleuchten und ein kritischer Text zu erstellen wäre, nicht berücksichtigt und mich mit den Versionen Wa und V begnügt, da deren Entstehungszeit vor der rezenten Hauptüberlieferung liegt und zwischen ihnen kein unmittelbarer Zusammenhang besteht. Immerhin zeigt sich, dass die Paraphrasentradition in Einzelfällen von Interesse ist. (Wa) Vindobonensis theol. gr. 8 (10. / 11. Jh.) Der Wiener Kodex besteht aus zwei heterogenen Randkatenen, die nicht etwa den Psalmtext, sondern den Psalmen-Kommentar Diodors umgeben.Zur Konzeption des Vindobonensis s. Franz Xaver Risch, Das Handbuch des Origenes zu den Psalmen, in: Adamantius 20 (2014) 36–48, hier 36–38. Die zweite Katene ist aus Exzerpten aus Theodoret und Scholien von Origenes zusammengesetzt. Für Eusebius ist also nur die erste von Belang. Sie wird von Karo und Lietzmann als Typ V gezählt.Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 29. Die Bearbeitung der Palästinischen Katene umfasst Ps 1 bis einschließlich", + "candidate_score": 0.665201, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.662872, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_100_102", + "bdc_text": "Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_22", + "psc_text": "origeneische Tradition und ist einem Auszug aus Chrysostomus unmittelbar angehängt: Οὐκ ἀγνοητέον δέ, ὡς Ὠριγένης καὶ Εὐσέβιος ὁ Καισαρεὺς καὶ Δίδυμος καὶ ἕτεροί τινες πολλοὺς εἶναι βούλονται τοὺς οὐρανοὺς ἐκ τῆς προκειμένης λέξεως καὶ ἐκ τοῦ τὸν ἀπόστολον Παῦλον ἕως τρίτου οὐρανοῦ ἁρπαγῆναι. βούλονται δὲ καὶ λογικοὺς εἶναι τοὺς ἀστέρας καὶ τὰ ὕδατα τὰ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν λογικὰς εἶναι δυνάμεις. Die Eklogentradition in der Monophysitischen Katene Als Typ III, dessen hier verwendete Zeugen mit C bezeichnet sind, haben Georg Karo und Hans Lietzmann eine Katene analysiert,Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 27. die Eklogen aus der Palästinischen Katene mit Texten von Johannes Chrysostomus (häufig auch Johannes, Bischof von Konstantinopel, genannt), Hesychius von Jerusalem und Kyrill von Alexandria verbindet (vgl. CPG C 16). Hauptzeuge ist der Parisinus gr. 139 (Ca).Zur Katene Typ III vgl. Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and", + "candidate_score": 0.661533, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Die vorliegende Online-Fassung der als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 3: Fragmente zu Psalm 101–150. Herausgegeben von Franz Xaver Risch, GCS.NF 32, Berlin/Boston 2022“ publizierten Druckfassung wurde aus einer Classical Text Editor-Datei konvertiert. Die Apparate (Bezeugung und Varianten) sind daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da grundsätzlich die Bezeugung des Lemmas fehlt. Dafür ersetzt die Online-Edition die fehlenden Bibelstellen-, Personen- und Ortsindices der gedruckten Edition. Da im ersten Band die allgemeiner einleitenden Fragen zum Psalmen-Kommentar des Eusebius von Cäsarea und seiner Überlieferung behandelt werden, beschränke ich mich hier im wesentlichen auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und", + "candidate_score": 0.660374, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_1", + "psc_text": "auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und direkt im Coislinianus 44 und der Rest wiederum fragmentiert in verschiedenen Katenen. Der weitaus größere Teil des erhaltenen Kommentars zu Ps 101 bis 150 ist in der sogenannten Palästinischen Katene (Siglen A P) und ihrer Verarbeitung in der Monophysitischen Katene (Sigle C) aufbewahrt. Einige darin nicht enthaltene Partien sind der Psalmen-Katene des Niketas von Herakleia (Sigle N) zu entnehmen. Die Palästinische Katene Nachdem die große und unübersichtliche Menge der Handschriften, die eine Psalmenkatene enthalten, von Georg Karo und Hans Lietzmann in siebenundzwanzig Typen geordnet worden war,Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902) 20–66. entdeckte Marcel Richard, ausgehend", + "candidate_score": 0.660368, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_100_102", + "bdc_text": "Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_29", + "psc_text": "Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius wiedergegeben. Glücklicherweise sind solche Verwirrungen nicht die Regel. Malingrey scheint in ihrer Edition der Chrysostomus-Fragmente den Angaben durchgängig vertraut zu haben, und für die bevorstehende Edition des Hesychius dürfte sich der Parisinus ähnlich bewähren. Bietet aber Ca einen Eintrag unter dem Namen des Eusebius, ist immer Vorsicht geboten. So ist der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13).", + "candidate_score": 0.660243, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.659168, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_110_112", + "bdc_text": "De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 . Korintherbrief erschien bei Froschauer im Juni 1534 ; s. HBBibl 1 53 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_29", + "psc_text": "Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius wiedergegeben. Glücklicherweise sind solche Verwirrungen nicht die Regel. Malingrey scheint in ihrer Edition der Chrysostomus-Fragmente den Angaben durchgängig vertraut zu haben, und für die bevorstehende Edition des Hesychius dürfte sich der Parisinus ähnlich bewähren. Bietet aber Ca einen Eintrag unter dem Namen des Eusebius, ist immer Vorsicht geboten. So ist der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13).", + "candidate_score": 0.658838, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_111_113", + "bdc_text": "Korintherbrief erschien bei Froschauer im Juni 1534 ; s. HBBibl 1 53 ; HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_29", + "psc_text": "Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius wiedergegeben. Glücklicherweise sind solche Verwirrungen nicht die Regel. Malingrey scheint in ihrer Edition der Chrysostomus-Fragmente den Angaben durchgängig vertraut zu haben, und für die bevorstehende Edition des Hesychius dürfte sich der Parisinus ähnlich bewähren. Bietet aber Ca einen Eintrag unter dem Namen des Eusebius, ist immer Vorsicht geboten. So ist der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13).", + "candidate_score": 0.658574, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104_106", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_48", + "psc_text": "pseudo-athanasianischen Expositiones in psalmos, den Psalmen-Kommentar des Evagrius und in einer eigenen Gruppe hexaplarische Lesarten. Der große Wert des Vaticanus besteht nicht so sehr in der Qualität – alle vier Quellen werden meiner Einschätzung nach durchgehend in sekundärer Textgestalt geboten – sondern in ihrer genauen Trennung des Materials in einem konsequent durchgehaltenen vierfachen Verweissystem. Dadurch sind die „Athanasius-Serie“, deren Texteinheiten mit großen Zahlzeichen markiert wird, und der mit kleinen Zahlzeichen versehene Kommentar des Evagrius klar von den hexaplarischen Informationen getrennt, die mit den Anfangsbuchstaben der Übersetzer gekennzeichnet sind.Zur Komposition des Vaticanus 754 s. Marie-Josèphe Rondeau, Le commentaire sur les Psaumes d’Évagre le Pontique, in: OCP 26 (1960) 307–348. Die Eusebius belangende Paraphrase der Palästinischen Katene ist durch wechselnde Zeichen und häufig auch an der Anführung von Autorennamen fassbar. Die Euseb-Stücke sind zum Teil auch dort zugewiesen, wo sie in den Hauptzeugen anonym sind. Ab Ps 108 (fol. 276r) finden sich", + "candidate_score": 0.657664, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_137", + "psc_text": "handschriftlichen Grundlage bei Montfaucon vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Für den Eusebius-Kommentar zu Ps 101 bis Ps 104 einschließlich, ebenso zu Ps 112, 5 bis zum Ende dieses Psalmes, hat er die Niketas-Katene verwendet. Da diese in den genannten Parisini nicht enthalten ist, müsste er sie, falls seine Angaben vollständig sind, dem Taurinensis entnommen haben. Die Edition von Montfaucon endet infolge seiner Abhängigkeit von der C-Tradition mit Ps 118. Der Kommentartext zu Ps 119–150 in Mignes PG 24 reproduziert die Edition von Angelo Mai im vierten Tomus seiner Patrum Bibliotheca nova.Angelo Mai, Patrum Bibliotheca nova IV (Rom 1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66;", + "candidate_score": 0.656536, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_110_112", + "bdc_text": "De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 . Korintherbrief erschien bei Froschauer im Juni 1534 ; s. HBBibl 1 53 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_142", + "psc_text": "Firestarter in the now Completed Analysis of Psalter Catenae by Gilles Dorival, in: Revue d’Histoire Ecclésiastique 116 (2021) 371–377. Hinweise zur Gestaltung des Textes und der Apparate Im Text wird die Zitation der Bibel auf dreierlei Weise gekennzeichnet: Lemma und Lemmazitate sind rot gedruckt, die übrigen Bibelzitate kursiv gesetzt, die hexaplarischen Lesarten in Anführungszeichen gefaßt. Vor den Beginn der pro Psalm numerierten Texteinheiten habe ich die jeweilige Überschrift aus der Liste der von Cordula Bandt edierten περιοχαίCordula Bandt, Eusebius, Periochae, in: Cordula Bandt / Franz Xaver Risch / Barbara Villani, Die Prologtexte zu den Psalmen von Origenes und Eusebius = TU 183 (Berlin / Boston 2019) 122–141. gesetzt. In dem von mir verarbeiteten Quellenmaterial begegnen sie nicht, waren aber wohl im ursprünglichen Werk angegeben.Vgl. hierzu Bandt, Eusebius (wie Anm. 46) 122–123. Der Kommentar des Eusebius enthielt, wie aus dem direkt überlieferten zweiten Teil seines Werkes zu ersehen ist, eine der", + "candidate_score": 0.654985, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_112_114", + "bdc_text": "s. HBBibl 1 53 ; HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ; s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.64722, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_110_112", + "bdc_text": "De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 . Korintherbrief erschien bei Froschauer im Juni 1534 ; s. HBBibl 1 53 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.645386, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_107", + "bdc_text": "HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_676", + "psc_text": "fortgesetzt Ἀκολούθως … ἀξιοῦσιν] A 302v–303r: anonym; P 262v–263r: anonym; vgl. PG 24 (17 C9–D1); vgl. AS III 323,29–324,2.10–13; Curti 96–97Ἀκολούθως καὶ ταῦτα προσέθηκαν τοῖς πρώτοις· οὐ γὰρ ἀναισθητοῦντες, φησίν, τῆς εἰς ἡμᾶς ἤδη γενομένης εὐεργεσίας ταῦτα φαμέν, ἀλλ’ ὁμολογοῦντες, ὅτι μεγάλα μὲν ἐποίησε μεθ’ ἡμῶν ὁ θεὸς καὶ ἤδη γεγόναμεν ἐν εὐφροσύνῃ. οὕτω δ’ ἔχοντες ὅμως ὑπὲρ τῶν καταλοίπων μελῶν ἡμῶν δεόμεθα καὶ ἱκετεύομεν λέγοντες· ἐπίστρεψον, κύριε, τὴν αἰχμαλωσίαν ἡμῶν ὠς χειμάρρους ἐν τῷ νότῳ. Ἀκύλας· ὡς καταρροίας ἐν τῷ νότῳ · Σύμμαχος· ὡς ὀχετοὺς ἐν τῷ νότῳ · ἡ πέμπτη ἔκδοσις· ὡς ἀφέσεις ἐν τῷ νότῳ . τὸ … αἰχμαλώτων] vgl. Nd 175r: Eusebius fortgesetzt; Nh 572r: (Textausfall) τὸ τὸ δὲ πολὺ πλῆθος καὶ ἀθροῦν τοῦτον τοῦτο σημαίνουσι τὸν τρόπον εὐχόμενοι, μηκέτι μερικὴν γενέσθαι τὴν τῶν λοιπῶν ἐπάνοδον, ἀθρόαν ἀθρόως δὲ πᾶσαν τὴν αἰχμαλωσίαν τυχεῖν τῆς εἰς τὰ οἰκεῖα ἐπανόδου, ὡς διαλιπεῖν ποτὲ τοὺς ἐπανιόντας τῷ μηκέθ’ ὑπάρχειν", + "candidate_score": 0.644268, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_35", + "bdc_text": "er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_975", + "psc_text": "ἄλλως ἦν ὑπεξαγαγεῖν καὶ ἐλευθερῶσαι τοὺς πάλαι τοῖς δαίμοσι δεδουλωμένους ἢ καθυποτάξαι πρότερον καὶ καταδῆσαι καθυποτάξαντας πρότερον καὶ καταδήσαντας τοὺς ἄρχοντας αὐτῶν, εἰκότως ἐπιλέλεκται ταῦτα. νοήσεις δὲ καὶ τοῦτο ἀπὸ τῆς σωτηρίου φωνῆς, δι’ ἧς εἴρηται · πῶς δύναταί τις εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἰσχυροῦ καὶ τὰ σκεύη αὐτοῦ διαρπάσαι, ἐὰν μὴ πρῶτον δήσῃ τὸν ἰσχυρὸν καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσῃ ; Εὐχαὶ τοίνυν ἀποστολικαὶ καὶ λόγοι τε αὐτῶν καὶ διδασκαλίαι καὶ ὁ βίος ὁ τούτοις κατάλληλος αἵ τε κατὰ δαιμόνων ἐνεργοῦσαι πράξεις δεσμοὺς ἐνεποίουν ταῖς ἀντικειμέναις δυνάμεσιν, καὶ τούτων μάλιστα ταῖς μείζοσι καὶ ἀρχοντικαῖς, ὧν τὰς κατὰ τῶν ἐθνῶν ἐνεργείας τοῖς ἑαυτῶν λόγοις καὶ ταῖς ἑαυτῶν εὐχαῖς καταδήσαντες οἱ τοῦ σωτῆρος ἀπόστολοι ὑπὲρ πάσας τὰς ἐκ σιδήρου πεποιημένας χειροπέδας τὴν δύμαμιν αὐτῶν, δι’ ἧς περιέτρεχον ὧδε κἀκεῖ καικεῖσε τὰ ἔθνη πάντα χειρούμενοι, τῷ ἑαυτῶν ἐπηγάγοντο βασιλεῖ. Παραλαβόντες δὲ τὰ ἔθνη εἰς μαθητείαν τὸν περὶ τῆς κρίσεως αὐτοῖς", + "candidate_score": 0.644201, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_106_108", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s. HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_5", + "psc_text": "(12. / 13. Jh.) Die Handschrift,Zur Handschrift vgl. Harl, La Chaîne (wie Anm. 2) 23–24. die neben einer handschriftlichen Zählung am oberen Rand eine gestempelte am unteren Rand aufweist, beginnt mit der Katene zu Ps 83,4 und endet, in der modernen Zählung, auf 422v mitten in einem Auszug aus Didymus zu Ps 150,3ab. Eine jüngere Hand trug auf einem weiteren Blatt den Katenentext nach, aber auch sie bietet ihn nicht mehr vollständig und bricht im drittletzten Exzerpt nach vier Zeilen ab. Das Wenige, das noch fehlt, ist dem Patmiacus 215 zu entnehmen. Die im großen und ganzen zuverlässige Handschrift zeigt neben den üblichen Itazismen eine gewisse Unsicherheit in der Verwendung von ο und ω. Wo es sich nicht einfach um einen Fehler handelt, muss Eusebs Ausdrucksweise zur Entscheidung berücksichtigt werden: Im Fragment zu Ps 143,3ab lesen wir in A τῆς τοῦ θεοῦ προνοίας τῆς περὶ τῶν ἀνθρώπων, in P und,", + "candidate_score": 0.643284, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_15_17", + "bdc_text": "«Ir werdend den friden oder anstandDer Vertrag vom 16 . November 1533 , den die eidgenössischen Schiedboten ausgehandelt hatten ; s. Haefliger 198 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_615", + "psc_text": "563r: Theodoret und Eusebius fortgesetztἩ τρίτη τῶν ἀναβαθμῶν ᾠδὴ κεκμηκότας τοὺς κατὰ τὴν ὁδὸν καὶ πολλοὺς ἱδρῶτας διανύσαντας τὴν ὅσον ὅσῳ οὔπω γενησομένην ἀποκατάστασιν εἰς τὸν οἶκον τοῦ θεοῦ εὐαγγελίζεται, ὅπερ ἐπὶ τῇ αὐτῇ ὑπακοῇ ὑπερελαφρισθεὶς ὑπερελαφρυνθείς auf Rasur, wie es scheint ὅθεν ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ἀκοῇ ὥσπερ ἐλαφρισθεὶς καὶ τῶν καμάτων καὶ τῶν πόνων ὑπαναπνεύσας ὁ τὴν πορείαν διανύων λαός φησιν· ηὐφράνθην ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι μοι· εἰς οἶκον κυρίου πορευσόμεθα . ἔπειτα ἀναλαβόντες τὴν μνήμην τὴν προτέραν οἴκησιν ἑαυτῶν τὴν ἐπὶ τῆς Ἱερουσαλὴμ οἱ εὐαγγελιζόμενοι τὸν λαόν φασιν· ἑστῶτες ἦσαν οἱ πόδες ἡμῶν ἐν ταῖς αὐλαῖς, Ἱερουσαλήμ · ὑπῆρχον γὰρ πάλαι πρότερον ἐν αὐτῇ πρὸ τῆς αἰχμαλωσίας. ἅτε οὖν ἀκριβῶς ἐπιστάμενοι, ὁποία τις ἦν, τὰ προκείμενά φασι διαγράφοντες ὁμοῦ καὶ τὸ σχῆμα καὶ τὸν τύπον τῶν οἰκοδομῶν αὐτῆς ἐν τῷ λέγειν· Ἱερουσαλὴμ οἰκοδομουμένη ᾠκοδομουμένη ὡς πόλις, ἧς ἡ μετοχὴ αὐτῆς ἐπὶ τὸ αὐτό . φασὶ δέ, ὅτι αὕτη ἐστὶν", + "candidate_score": 0.643189, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_110_112", + "bdc_text": "De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 . Korintherbrief erschien bei Froschauer im Juni 1534 ; s. HBBibl 1 53 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Die vorliegende Online-Fassung der als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 3: Fragmente zu Psalm 101–150. Herausgegeben von Franz Xaver Risch, GCS.NF 32, Berlin/Boston 2022“ publizierten Druckfassung wurde aus einer Classical Text Editor-Datei konvertiert. Die Apparate (Bezeugung und Varianten) sind daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da grundsätzlich die Bezeugung des Lemmas fehlt. Dafür ersetzt die Online-Edition die fehlenden Bibelstellen-, Personen- und Ortsindices der gedruckten Edition. Da im ersten Band die allgemeiner einleitenden Fragen zum Psalmen-Kommentar des Eusebius von Cäsarea und seiner Überlieferung behandelt werden, beschränke ich mich hier im wesentlichen auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und", + "candidate_score": 0.641895, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_57", + "psc_text": "Ps 77 dürfte der Vorlage anzulasten sein.Vgl. Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 507–508. Der Coislinianus bietet nicht den originalen Text, wie ihn Niketas der Öffentlichkeit übergab. Denn die Abweichungen zwischen Nh und Nd weisen dort auf eine Bearbeitung des Textes in Nd hin, wo Nh mit der Palästinischen Katene übereinstimmt. Meist handelt es sich bei den Veränderungen nicht um Problemlösungen und Konjekturen, sondern um willkürliche Eingriffe. Aus einer Umwandlung zum Beispiel eines pronominal gebildeten Satzes in den Plural der dritten Person wie im ersten Satz im dritten Abschnitt des Fragmentes zu Ps 102,1a lässt sich keinerlei Motivation ersehen. Sinnentstellende Wortauffassungen wie σταυροῦ statt σωτῆρος im Fragment zu Ps 101,23a–25a oder λόγοις (durch Assoziierung mit dem vorausgehenden λόγος) statt ἔργοις im Fragment zu Ps 102,22a–c verraten ein geringes Interesse des Schreibers am Inhalt, doch kann eine Abweichung vom originalen Niketas-Text, besonders wenn sie keinen inhaltlichen Fehler darstellt, bereits traditionell", + "candidate_score": 0.641831, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_29_31", + "bdc_text": "Tillier III 314-316 ) . Zu den Bestechungsgründen vgl. unten Z. 42-50 . bandaretus GrafenriedNiklaus von Graffenried , geb. 1468 oder 1469 ( nach Anshelm VI 193 und Tillier III 315 stand er am 22 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_124", + "psc_text": "Kommentar zu Ps 93,3–4 (PG 23, 1196 C13–14). Ps 140,8ab Eusebisch ist in diesem Fragment vor allem der Ausdruck βασκαινόντων τῇ κατὰ θεὸν αὐτοῦ προκοπῇ (vgl. In psalmum 69,2–4 = PG 23, 769 B5–6 und In psalmum 85,11 = PG 23, 1037 B4). Ps 141,3a–4a Das zweite Fragment ist in N dem Exzerpt zu Vers 4a aus Theodoret hinzugefügt. Die Doppelzuweisung an Theodoret und Eusebius, die in Nd auf Eusebius verkürzt wurde, trägt dem Rechnung. Die Lexik des Satzes ist für Eusebius gewöhnlich, der Tonfall ähnelt dem ersten Satz des Bruchstückes aus der Palästinischen Katene. Ps 144,10a–12b Übereinstimmend mit der Palästinischen Katene bietet Niketas den Text von Beginn des Fragmentes bis τῆς ἐξομολογήσεως ἀποδιδόασιν, durchsetzt ihn jedoch mit Auszügen aus Chrysostomus, Theodoret und Euthymius. Die Texteinheit mit dem Fragment 6b, in den Handschriften nicht eigens kenntlich gemacht, schließt unmittelbar an den mit δημιουργικῆς δυνάμεως endenden ersten Abschnitt des Fragmentes aus", + "candidate_score": 0.641428, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_14_16", + "bdc_text": "«Ir werdend üch in die straff umm der uffruͦr ergäben oder ir werdent fründ ze fyenden machen. » Secundo : «Ir werdend den friden oder anstandDer Vertrag vom 16 . November 1533 , den die eidgenössischen Schiedboten ausgehandelt hatten ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_366", + "psc_text": "Nd 99r σφόδρα…ἡμῖν: anonym; vgl. Ne 360v–361r: anonym; vgl. Nh 494r: Theodoret fortgesetzt τούτων τοιγαροῦν καὶ τῶν ἅμα αὐτοῖς ἀποστόλων τοιγαροῦν τῶν ἀποστόλων καὶ τῶν ἅμα αὐτοῖς ἡ παροῦσα θεῖα γραφὴ (γραφὴ umpunktet) προφητεία τὴν μνήμην σφόδρα ἀκολούθως συνῆψε τῇ τοῦ θεοῦ λόγου εἰς ἀνθρώπους παρουσίᾳ. αὐτοῖς τοιγαροῦν τούτοις καὶ τὰ νέα μυστήρια τῆς καινῆς διαθήκης πράττειν παρεκελεύετο λέγων· καὶ θυσάτωσαν θυσίαν αἰνέσεως καὶ ἐξαγγειλάτωσαν τὰ ἔργα αὐτοῦ ἐν ἀγαλλιάσει · ζητουμένου γάρ, τίσιν εἴρηται τὰ λελεγμένα λέλεκται τὰ εἰρημένα , ἐπισυνῆψεν ἑξῆς σημαίνων, οἷς ὁ λόγος παρεκελεύσατο, διὰ τοῦ· οἱ καταβαίνοντες εἰς θάλασσαν ἐν πλοίοις πλείοις ποιοῦντες ἐργασίαν ἐν ὕδασι πολλοῖς , αὐτοὶ εἴδοσαν τὰ ἔργα κυρίου καὶ τὰ θαυμάσια αὐτοῦ ἐν τῷ βυθῷ. Ταῦτα … λέξιν] vgl. Nd 99v: anonym; vgl. Ne 362v: anonym; vgl. Nh 494v: Theodoret fortgesetzt Ταῦτα … μεγάλη] Ca 354r: Eusebius; Cb 336r: Eusebius; PG 23 (1325 C7–D1)Ταῦτα δὲ προφητικῶς θεσπιζόμενα θεσπιζόμενος ἐπληροῦτο ῥητῶς", + "candidate_score": 0.641422, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_12", + "bdc_text": "Salodorenses agro nostro congregatos Gemeint sind die auf bernisches Gebiet geflüchteten Solothurner Reformierten ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_620", + "psc_text": "καὶ ὁ κύριος κύκλῳ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ . οὔπω γὰρ τὴν οἰκοδομὴν ὁρῶντες, ἀλλὰ καὶ τὰ τείχη κατηριπωμένα aus κατερειπωμένα κατερειπωμένα τῆς πόλεως, ἐπ’ αὐτῷ τῷ κυρίῳ ὡς ἐποχυρωτάτῳ περιβόλῳ θαρσεῖν ὁμολογοῦσιν. ὁρῶντες … λαοῦ] Nd 173v: anonym; Nh 569r: anonymὁρῶντες δὲ καὶ γὰρ τοὺς ἐκ γειτόνων οἰκοῦντας ἀλλοφύλους καὶ τὰ πλησιόχωρα ἔθνη διαφθονούμενα ἐπὶ τῇ ἐπανόδῳ αὐτῶν φασιν· κύριος κύκλῳ τοῦ λαοῦ λαοῦ, αὐτοῦ , καὶ οὐκ ἀφήσει τὴν ῥάβδον τῶν ἁμαρτωλῶν ἐπὶ τὸν κλῆρον τῶν δικαίων . ζ´ Τὴν … αὐτῶν‌2] vgl. Nd 174ar: Theodoret fortgesetzt; vgl. Nh 571r: Theodoret fortgesetztΤὴν ἑβδόμην ᾠδὴν ᾄδουσιν ἀποκαταστάντες ἤδη τελείως. ὁρῶντές γε μὴν ἑαυτοὺς βραχεῖς ὄντας τὸν ἀριθμόν – τὸ γὰρ πλῆθος τοῦ λαοῦ καὶ τὸ πᾶν ἔθνος ἔθ’ ὑπῆρχεν ἀνθυπῆρχεν ἐν Βαβυλῶνι – εὐχὰς ὑπὲρ ἐκείνων ἀναπέμπουσιν. διὸ περὶ μὲν ἑαυτῶν φασιν· ἐν τῷ ἐπιστρέψαι κύριον τὴν αἰχμαλωσίαν Σιὼν ἐγενήθημεν ὡς παρακεκλημένοι καὶ τὰ ἑξῆς, σαφῶς διδάσκοντες, ὅτι πρὸ τούτου", + "candidate_score": 0.640474, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_106_108", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s. HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_60", + "psc_text": "Papierhandschrift wurde im (heute nicht mehr existierenden) Kloster zum heiligen Sabbas in Bukarest von einem Nikolaos angefertigt und am 26. Januar 1682 abgeschlossen. So möchte man jedenfalls die Schlußnotiz auf fol. 665r verstehen. Dorival nimmt eine Entstehung im 15. bis 16. Jahrhundert an.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 502. Auftraggeber oder späterer Besitzer war der auf fol. 13r genannte rumänische Gelehrte und Politiker Constantin Cantacuzenus, der 1716 verstarb, doch gelangte das Buch, dem Katalog der British Library zufolge, schon vor dessen Tod über Edmund Chishull in englischen Besitz. Der Harleianus gehört zu den wenigen Codices, die den gesamten Text der Niketas-Katene enthalten. Allerdings scheint der Schreiber der Meinung gewesen zu sein, er könne hie und da einen längeren Abschnitt übergehen. Die Auslassungen mögen auch der Vorlage geschuldet sein; um bloße Lesefehler kann es sich kaum handeln. Wo sie bemerkt wurden, haben mindestens zwei Hände am Rand den Text nachgetragen.", + "candidate_score": 0.640205, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_110_112", + "bdc_text": "De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 . Korintherbrief erschien bei Froschauer im Juni 1534 ; s. HBBibl 1 53 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_24", + "psc_text": "als Vermengung der ersten Palästinischen Katene mit einer zweiten Palästinischen Katene ansah. Die Tradition dieser Komposition teilt er in wiederum zwei Katenen, zu deren erster die von mir benutzten Handschriften gehören.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) I 232–248. Für Chrysostomus und Hesychius ist die ehemals so genannte Monophysitische Katene von enormer Bedeutung. Die Reste der anderweitig nicht bekannten Ausführungen zu Ps 101 bis 106 von Chrysostomus hat Anne-Marie Malingrey aus ihr ediert,Anne-Marie Malingrey, Fragments du commentaire de Jean Chrysostome sur les psaumes 103 à 106, in: Jürgen Dummer u. a. (Hrsg.), Texte und Textkritik = Texte und Untersuchungen 133 (Berlin 1987) 351–378. und die lückenhafte Direktüberlieferung des sogenannten Commentarius magnus (CPG 6554) von Hesychius kann mit ihr weitgehend ersetzt werden. Von Eusebius enthält sie keine neuen Bruchstücke. Die Eklogen bewahren den Text der Palästinischen Katene, soweit sie ihn übernommen haben, stehen aber nicht in der Tradition des Hyparchetyps der Hauptzeugen.", + "candidate_score": 0.639624, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_7", + "bdc_text": "vgl . auch HBBW III [Nr. 309] 276 , Anm. 17 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_118", + "psc_text": "De laudibus Constantini ist zu lesen: (διὰ) σωμάτων ὥσπερ διὰ μουσικῶν ὀργάνων τοὺς πρέποντας ὕμνους αὐτῷ ... ἀναπέμπουσιν (10,5 = 223,3–5 Heikel). Ps 134,6a–c Das zweite, kurze Bruchstück empfiehlt sich durch die Zitat-Einleitung διὸ λέλεκται als eusebisch. Außer Origenes (fünf Belege im TLG) und an einigen fragwürdigen oder von Eusebius abhängigen Stellen (fünf Belege) scheint sie nur Eusebius (165 Belege) verwendet zu haben. Ps 134,7 Die drei Stücke mit den Nummern 8–10 sind, wie mir scheinen will, derselben Quelle entnommen. Gestik und Lexik sind bei Eusebius, wenn auch nicht ausschließlich, nachweisbar. Seine Hand exklusiv kennzeichnend aber ist der Imperativ καὶ θέα τίνα τρόπον, den laut TLG niemand sonst verwendet. Auf Eusebius weist auch die Wortverbindung ἀποκρύφων καὶ ἀπορρήτων ταμιείων hin (vgl. In psalmum 39,6–9 = PG 23, 356 D10–11). Ps 135,4ab Eusebius formuliert den Beginn des Argumentes wie im Kommentar zu Ps 95,2 (PG 23, 1220 A8–9: εἰ μὴ συνιέναι", + "candidate_score": 0.639437, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_109_111", + "bdc_text": "unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). . De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 . Korintherbrief erschien bei Froschauer im Juni 1534 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_29", + "psc_text": "Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius wiedergegeben. Glücklicherweise sind solche Verwirrungen nicht die Regel. Malingrey scheint in ihrer Edition der Chrysostomus-Fragmente den Angaben durchgängig vertraut zu haben, und für die bevorstehende Edition des Hesychius dürfte sich der Parisinus ähnlich bewähren. Bietet aber Ca einen Eintrag unter dem Namen des Eusebius, ist immer Vorsicht geboten. So ist der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13).", + "candidate_score": 0.63926, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_106_108", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s. HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.638628, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_28_30", + "bdc_text": "Anshelm VI 192f ; Tillier III 314-316 ) . Zu den Bestechungsgründen vgl. unten Z. 42-50 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_290", + "psc_text": "Eusebius; vgl. Nd 83v: anonym; vgl. Ne 312r: anonym; vgl. Nh 476r: anonym; AS III 489,34–490,2Ἐπιτεμνόμενος τὴν ἱστορίαν τὰ μὲν μέτρια μεταξὺ παραλιμπάνει μεταπαραλιμπάνει , τὰ δὲ καίρια τῶν διηγημάτων τίθησιν· πάντα γὰρ τὰ ἐκ τοῦ θεοῦ εἰς αὐτοὺς εὐεργετήματα εὐεργετήματα εἰς αὐτοὺς ~ διαγράφει καί φησιν, ὡς μετὰ τὸ αὐτάρκως αὐτάρκων αὐτοὺς κακωθῆναι ὑπὸ τῶν Αἰγυπτίων τῷ ἀξίους τούτων γενέσθαι οὐκ εἰς μακρὰν αὐτοῖς σωτῆρα καταλείπει, ἀλλ’ αὐτοῖς εἰς σωτηρίαν μακρὸν αὐτοὺς σωτηρίαν μακρὸν αὐτοῖς σωτῆρας τὸν Μωυσῆν καὶ τὸν Ἀαρὼν ἀποστέλλει. Ἐξαπέστειλε σκότος, καὶ ἐσκότασεν, καὶ παρεπίκραναν τοὺς λόγους αὐτοῦ. μετέστρεψε τὰ ὕδατα αὐτῶν εἰς αἷμα καὶ ἀπέκτεινε τοὺς ἰχθύας αὐτῶν. ἐξῆρψεν ἡ γῆ αὐτῶν βατράχους ἐν τοῖς ταμιείοις τῶν βασιλέων αὐτῶν. εἶπεν, καὶ ἦλθε κυνόμυια καὶ σκνῖπες ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις αὐτῶν. ἔθετο τὰς βροχὰς αὐτῶν χάλαζαν, πῦρ καταφλέγον ἐν τῇ γῇ αὐτῶν, καὶ ἐπάταξε τὰς ἀμπέλους αὐτῶν καὶ τὰς συκᾶς αὐτῶν καὶ συνέτριψε πᾶν ξύλον ὁρίου", + "candidate_score": 0.638091, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_43_45", + "bdc_text": "Aus seiner hier im Brief angesprochenen Verwicklung in die Bestechungsaffäre konnte er sich erst 1538 lösen ( s. unten Anm. 13 ) . Er besaß Güter und Herrschaften in Aigle und Holligen , 1541 erwarb er das Edellehen Chivron , und 1544 kam er in den Besitz des Schlosses St-Triphon. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_818", + "psc_text": "(41 C6–10)Καὶ πᾶς ἄδικος, φησίν, ὥσπερ ὑπὸ οἰκείας νόσου διαφθαρεὶς διαφθαρεῖς ὑπὸ τῆς ἑαυτοῦ κακίας δίκην ὑφέξει τὴν προσήκουσαν· ἱκανὴ γάρ ἐστιν ἀντὶ πάσης τιμωρίας τὴν ἔχουσαν αὐτὴν ψυχὴν διαφθεῖραι. Ἔγνων, ὅτι ποιήσει κύριος τὴν κρίσιν τοῦ πτωχοῦ καὶ τὴν δίκην τῶν πενήτων. πλὴν δίκαιοι ἐξομολογήσονται τῷ ὀνόματί σου, καὶ κατοικήσουσιν εὐθεῖς σὺν τῷ προσώπῳ σου. Ἐντεῦθεν … σου] A 360rv: Eusebius; P 309r: Eusebius; vgl. V 339r: Eusebius; vgl. PG 24 (41 C13–D11)Ἐντεῦθεν ὁ Σολομῶν ὡς παρὰ πατρὸς ὠφελημένος ἐν τῷ Ἐκκλησιαστῇ φησίν· τέλος λόγου τὸ πᾶν ἄκουε, ὅτι πᾶν τὸ ποίημα ἄξει ὁ θεὸς εἰς κρίσιν ἐν παντὶ παρεωραμένῳ, ἐάν τε ἀγαθὸν ἐάν τε πονηρὸν ἦ . ταύτην δ’ οὖν παρίστησι τὴν διάνοιαν καὶ τὸ παρὸν λόγιον· μετὰ γὰρ πάντα τὰ ἐν τῷ ψαλμῷ εἰρημένα τοῦτο ἀκριβῶς οἶδα καὶ πέπεισμαι, φησίν, ὅτι οὐκ ἄκριτα ἔσται παρὰ τῷ θεῷ τὰ τῶν ἀνθρώπων πράγματα. ἐπάξει δὲ ὁ θεὸς τὴν πρέπουσαν", + "candidate_score": 0.637912, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_107", + "bdc_text": "HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_266", + "psc_text": "Ca 325r: Eusebius; vgl. Nd 80v: Hesychius vgl. Ne 301v: anonym; vgl. Nh 472v: Hesychius Εἴτε … παραγγέλλοντες] A 142rv: anonym; P 136v: anonym; vgl. V 258r: anonym; vgl. PG 23 (1301 C12–D3.1304 B3–6)Εἴτε τῶν παρὰ Μωυσῇ μωσῆ μωσεῖ καὶ ἐν τὸν τῇ λοιπῇ παλαιᾷ διαθήκῃ φερομένων, εἴτε τῶν τῶν ἐν ἐν τῇ ἱερᾷ τῶν εὐαγγελίων γραφῇ παραδοθέντων τῶν ἐν τῇ ἱερᾷ τῶν εὐαγγελίων γραφῇ παραδοθέντων· τῶν ( ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐαγγελίοις γραφῇ παραδοθέντων · οὐ μικρὰ γὰρ καὶ τὰ διὰ Μωυσέως Μωυσέος τέρατα καὶ καὶ τὰ διὰ τῶν λοιπῶν προφητῶν θαυμάσια καὶ τὰ διὰ τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ γενόμενα, ἅπερ δεήσει ὑμᾶς durchgestrichen , τοὺς τῶν ἐθνῶν κήρυκας, εἰς πάντα τὰ ἔθνη διαδοῦναι, ἐπεὶ μὴ πρότερον ταῦτα παρά τινος ἄλλου μεμαθήκασιν. καὶ ὅσα δ’ ἐνανθρωπήσας διεπράξατο θαυμάσια καὶ τέρατα, τοῖς παλαιοῖς ὁμοῦ συνάψαντες μνήσθητε παραδοῦναι τοῖς ἔθνεσι. καὶ πρὸς τούτοις, ὅσα … παραγγέλλοντες] vgl. Nd 80v: Chrysostomus fortgesetzt; vgl.", + "candidate_score": 0.637323, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_107", + "bdc_text": "HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_700", + "psc_text": ", ἡ δὲ πέμπτη ἔκδοσις κλοιοὺς ἀνόμων ἐκδεδώκασι δηλοῦντος τοῦ λόγου τοὺς ὑπὸ τῶν ἀσεβῶν εἰς ἐπιβουλὴν τοῦ δικαίου κατεσκευασμένους. θεσπίζει … ἐπιχειρούντων] vgl. Nd 182r: Chrysostomus fortgesetzt; vgl. Nh 578v: Theodoret fortgesetztθεσπίζει δὲ καὶ διὰ τούτων ὁ λόγος τὰ ἔσχατα τέλη καὶ τὸν ὄλεθρον τῶν κατὰ καιροὺς τὴν ἐκκλησίαν τοῦ θεοῦ καὶ τὸν λαὸν αὐτοῦ πολεμεῖν ἐπιχειρούντων. Αἰσχυνθήτωσαν καὶ ἀποστραφήτωσαν εἰς τὰ ὀπίσω πάντες οἱ μισοῦντες Σιών. Ὥσπερ … βλεπόμενα‌2] Nd 182r: anonym; Nh 578v: EusebiusὭσπερ Ἱερουσαλὴμ οὐχ οἱ λίθοι καὶ τὰ οίκοδομήματα οὐδὲ τὸ ἔδαφος αὐτὸ τυγχάνει, ἀλλὰ τὸ τοιόνδε τοιοῦτον τῆς θεοσεβείας πολίτευμα, οὕτω καὶ ἡ Σιών . ἡ μὲν οὖν Ἱερουσαλὴμ ὅρασις εἰρήνης ἑρμηνεύεται, ἡ δὲ Σιὼν σκοπευτήριον. καὶ ἡ μὲν τὴν ἐν ἤθεσιν καταστολὴν καὶ τὸν εὐσταθῆ καὶ εἰρηναῖον τρόπον παρίστησιν, ἡ δὲ τὸν διαβεβηκότα καὶ τὰ ἐπέκεινα τῶν ὁρωμένων σκοποῦντα. ὁποῖος ἦν ὁ λέγων· μὴ σκοπούντων σκοπεῖτε ἡμῶν τὰ βλεπόμενα, ἀλλὰ τὰ μὴ βλεπόμενα", + "candidate_score": 0.636897, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_106_108", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s. HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.636496, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_40_42", + "bdc_text": "Anshelm II 279 ; vgl. ebd. 287 ) . Im Jahre 1512 wurde er Venner. Von 1526 bis 1533 vertrat er Bern häufig an Tagsatzungen und in andern außenpolitischen Geschäften .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_925", + "psc_text": "ἐγκώμιον ἡρμήνευσεν, ὁ δὲ Σύμμαχος ἀγαθὸν ᾠδή . Οὐ … καρπόν] vgl. Nd 241v καὶ παντὸς…ἀποδέχεται: Chrysostomus fortgesetzt; vgl. Nh 634v: Chrysostomus fortgesetztΟὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἡ αἴνεσις ἡ εἰς θεὸν ἀναπεμπομένη παντός τε εὐώδους θυμιάματος καὶ πάσης ἡδονῆς ἡδίων αὐτῷ τυγχάνει. καὶ ἀλλαχοῦ δὲ εἴρηται· ἡδυνθείη αὐτῷ t.r. (s. Eusebius, PG C αὐτοῦ ἡ αἴνεσίς μου , ἢ ὥς τινα τῶν ἀντιγράφων ἔχει· ἡδυνθείη αὐτῷ ἡ διαλογή μου . καὶ γὰρ ὡς ἀληθῶς αἶνος θεοῦ ἐκ λογικῆς καὶ καθαρᾶς ἀναπεμπόμενος ψυχῆς προσφιλὴς ἂν εἴη αὐτῷ καὶ ὡς ἂν εἴποι τις ἡδύς· χαίρει γὰρ καὶ ἀποδέχεται τὸν τοιοῦτον τῆς ἀνθρωπίνης διανοίας καρπόν. Ἰστέον δὲ ὡς καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς ἐν ἐνίοις τῶν ἀντιγράφων Ἀγγαίου καὶ Ζαχαρίου ἐπιγέγραπται. Οἰκοδομῶν Ἱερουσαλὴμ ὁ κύριος καὶ τὰς διασπορὰς τοῦ Ἰσραὴλ ἐπισυνάξει. Ἔστι … τρόπον] A 397v–398r: Eusebius; P 338v: Eusebius; Nd 242r: Eusebius; Nh 635r: EusebiusἜστι δὲ μὲν οὖν προφητικὸς τοῦ μέλλοντος ὁ λόγος.", + "candidate_score": 0.635711, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_106_108", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s. HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_22", + "psc_text": "origeneische Tradition und ist einem Auszug aus Chrysostomus unmittelbar angehängt: Οὐκ ἀγνοητέον δέ, ὡς Ὠριγένης καὶ Εὐσέβιος ὁ Καισαρεὺς καὶ Δίδυμος καὶ ἕτεροί τινες πολλοὺς εἶναι βούλονται τοὺς οὐρανοὺς ἐκ τῆς προκειμένης λέξεως καὶ ἐκ τοῦ τὸν ἀπόστολον Παῦλον ἕως τρίτου οὐρανοῦ ἁρπαγῆναι. βούλονται δὲ καὶ λογικοὺς εἶναι τοὺς ἀστέρας καὶ τὰ ὕδατα τὰ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν λογικὰς εἶναι δυνάμεις. Die Eklogentradition in der Monophysitischen Katene Als Typ III, dessen hier verwendete Zeugen mit C bezeichnet sind, haben Georg Karo und Hans Lietzmann eine Katene analysiert,Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 27. die Eklogen aus der Palästinischen Katene mit Texten von Johannes Chrysostomus (häufig auch Johannes, Bischof von Konstantinopel, genannt), Hesychius von Jerusalem und Kyrill von Alexandria verbindet (vgl. CPG C 16). Hauptzeuge ist der Parisinus gr. 139 (Ca).Zur Katene Typ III vgl. Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and", + "candidate_score": 0.6357, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_7", + "bdc_text": "vgl . auch HBBW III [Nr. 309] 276 , Anm. 17 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_31", + "psc_text": "Hesychius zugewiesenen Einträgen steht unter εὐσεβίου der Text von Theodoret zu Vers 16 ὁ ἑβραῖος – βλαστήσαντα (PG 80, 1700C, wiederum von Montfaucon als Eusebius gedruckt = PG 23, 1277D–1280A). Ebenso ist der in Ca unter εὐσεβίου gebotene „Eusebius“ zu Vers 16b (PG 23, 1280 A) in der Ausgabe von Montfaucon von Theodoret (PG 80, 1700D). Dasselbe gilt für die jeweiligen Einträge zu Vers 17. Und, um noch ein letztes Beispiel anzuführen, fol. 359r enthält Texteinheiten von Theodoret als Einträge von Eusebius zu Ps 108,11ab und zu 108,14a, 14b und 15b. Entsprechend zu diesen Unsicherheiten bedeutet auch ein καὶ μετ’ ὀλίγα nicht notwendig, dass der ausgezogene Autor tatsächlich derselbe wie der zuvor genannte ist. So wird auf fol. 377r, innerhalb der Kommentierung von Ps 117,23, als vorletzter Eintrag ein Auszug aus Theodoret (PG 80, 1816 C: τοῦτον – τόκον) unter καὶ μετ’ ὀλίγα geboten, obwohl zwei Einträge angeblich aus Didymus", + "candidate_score": 0.634992, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_83_85", + "bdc_text": "Damitt söllichs verhindert wurde , ist von siner widerpart das gelt usßteiltMichael von Greyerz , s. oben Anm. 9. , kumpt nitt vom Frantzosen . Es ist ein gots erbärmdtEs kann Gott erbarmen ( s. SI IV 1594 ) . .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_849", + "psc_text": "δικαιοσύνην τοῦ θεοῦ θαρσῶν, ὅτι κατ’ ἀξίαν ὧν ἔπραξεν ἀγαθῶν ἀπολήψεται. ὁ δὲ μὴ τοιοῦτος εὐχέσθω εἰσακουσθῆναι ἐλέει θεοῦ ἢ ἀγαθότητι ἢ φιλανθρωπίᾳ. Δέεται … κριθῆναι] Nd 227v: anonym; Nh 620r: Chrysostomus fortgesetzt Δέεται δὲ ὁ παρὼν καὶ ὁ δαυὶδ νῦν μὴ εἰσελθεῖν μετὰ τοῦ θεοῦ εἰς κρίσιν καίπερ ἀγαθὰ ἑαυτῷ συνειδώς, πλὴν ὁμολογῶν νικᾶσθαι ὑπὸ τῶν τοῦ θεοῦ εἰς αὐτὸν εὐεργεσιῶν. διὸ αὐτὸν μόνον παραιτεῖται καὶ τὸ μετ’ αὐτοῦ κριθῆναι. καὶ ἐν ἑτέροις δέ φησιν· ὅπως ἂν δικαιωθῇ�� ἐν τοῖς λόγοις σου καὶ νικήσῃς ἐν τῷ κρίνεσθαί σε . Εἰ … δικαιωθήσεται] vgl. Nd 227v εἰ δ’ ἄνευ…χείροσι: Chrysostomus und Eusebius; vgl. Nh 620r: anonym;Εἰ δ’ ἄνευ τοῦ ἐνώπιόν σου εἴρητο, ἀπόγνωσις ἂν ἦν παντελὴς κατορθώσεως. νῦν δὲ ὡς πρὸς σέ, φησίν, καὶ τὰς σὰς εὐεργεσίας οὐδεὶς οὐδὲ παρὰ τῶν σοὶ ζώντων δικαιωθήσεται, ὡς πρὸς ἑτέρους δὲ συγκρινόμενός τις τάχα ποτὲ δικαιοῦται· καὶ ἁμαρτωλὸς γὰρ συγκρίσει χείρονος δικαιωθήσεται. Ὅτι", + "candidate_score": 0.634551, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_105_107", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s. HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_5", + "psc_text": "(12. / 13. Jh.) Die Handschrift,Zur Handschrift vgl. Harl, La Chaîne (wie Anm. 2) 23–24. die neben einer handschriftlichen Zählung am oberen Rand eine gestempelte am unteren Rand aufweist, beginnt mit der Katene zu Ps 83,4 und endet, in der modernen Zählung, auf 422v mitten in einem Auszug aus Didymus zu Ps 150,3ab. Eine jüngere Hand trug auf einem weiteren Blatt den Katenentext nach, aber auch sie bietet ihn nicht mehr vollständig und bricht im drittletzten Exzerpt nach vier Zeilen ab. Das Wenige, das noch fehlt, ist dem Patmiacus 215 zu entnehmen. Die im großen und ganzen zuverlässige Handschrift zeigt neben den üblichen Itazismen eine gewisse Unsicherheit in der Verwendung von ο und ω. Wo es sich nicht einfach um einen Fehler handelt, muss Eusebs Ausdrucksweise zur Entscheidung berücksichtigt werden: Im Fragment zu Ps 143,3ab lesen wir in A τῆς τοῦ θεοῦ προνοίας τῆς περὶ τῶν ἀνθρώπων, in P und,", + "candidate_score": 0.634097, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_43_45", + "bdc_text": "Aus seiner hier im Brief angesprochenen Verwicklung in die Bestechungsaffäre konnte er sich erst 1538 lösen ( s. unten Anm. 13 ) . Er besaß Güter und Herrschaften in Aigle und Holligen , 1541 erwarb er das Edellehen Chivron , und 1544 kam er in den Besitz des Schlosses St-Triphon. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_863", + "psc_text": "παθῶν ἐνοχλούμενος τὴν ψυχὴν θλίβεται. οὐδενὸς δὲ ἄλλου ἐστὶ τὸ τοιαύτης θλίψεως ἐλευθεροῦν ἢ τοῦ τὸ κρυπτὸν τῆς καρδίας εἰδότος θεοῦ. ἀλλὰ καὶ ὁ ὑπὸ διοχλήσεων ἀπατεώνων ἀπαταιώνων τὴν ψυχὴν ταραττόμενος θλίβοιτο ἂν μεγάλως, ὅτε μάλιστα οὐ δυνάμενος διελέγχειν τὰ σοφίσματα εὐλαβεῖται, μὴ ἀποσφαλῇ τῆς ἀληθείας, ἐξάγει δὲ τὴν ψυχὴν πάσης θλίψεως τοιαύτης ἐπιλάμπων αὐτὴν καὶ καταλάμπων αὐτὴν ταῖς ἰδίαις μαρμαρυγαῖς καὶ ἄγων αὐτὴν εἰς τὸ ζῆσαι κατὰ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, ὡς ἔναγχος ἀποδέδεικται. Ἐλέει δὲ θεοῦ ἐξολοθρεύονται ἐχθροὶ οὐ κατ’ οὐσίαν φθειρόμενοι, ἀδύνατον γὰρ τοῦτο, ἀλλὰ τὴν ἕξιν ἀποβαλόντες ἀποβαλλόντες (sic) , δι’ ἣν ἐχθροὶ τοῦ δικαίου καὶ θλίβοντες τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τυγχάνουσιν· οὕτω γὰρ ἐν ἀνέσει ἔσται ὁ δίκαιος ἄνευ πολέμου ἐν εἰρήνῃ διάγων. Ἐκκαλούμενος δὲ πρὸς τὸ ἐπινεῦσαι τὸν παρακαλούμενον ἐπήγαγε τὸ ὅτι δοῦλός σού εἰμι ἐγώ. κτημάτων δὲ καὶ αὐχημάτων τὸ μέγιστον χρηματίσαι θεοῦ δοῦλον. δείκνυσι δὲ τὸ μέγεθος τοῦτο καὶ ὁ σωτὴρ λέγων τοῖς συνοῦσιν", + "candidate_score": 0.633728, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_107_109", + "bdc_text": "HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_59", + "psc_text": "Der Grund für diesen Abschluß ist nicht erkennbar; es gab wahrscheinlich keine entsprechende Einteilung des zweiten Bandes der Katene.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 499–500. Ne bietet weniger Zuschreibungen am Rand, manchmal aber auch einige singuläre. Die Textqualität ist insgesamt besser als im Coislinianus. Der Autor zeigt keine Absicht auf eigene Textgestaltung. Abweichungen wie ein vereinfachendes συνεργοῦντα für συγγεωργοῦντα im zweiten Fragment zu Ps 103,13a–15c bleiben vereinzelte Eingriffe. Mitunter finden sich Erweiterungen gegenüber den anderen N-Handschriften, die jedoch für vorliegende Eusebius-Texte nicht relevant sind, beispielsweise im Eintrag zu Ps 110,10c (fol. 417v). (Nh) Harleianus 5791 (17. Jh.) Die junge Papierhandschrift wurde im (heute nicht mehr existierenden) Kloster zum heiligen Sabbas in Bukarest von einem Nikolaos angefertigt und am 26. Januar 1682 abgeschlossen. So möchte man jedenfalls die Schlußnotiz auf fol. 665r verstehen. Dorival nimmt eine Entstehung im 15. bis 16. Jahrhundert an.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 502.", + "candidate_score": 0.63323, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_122", + "psc_text": "135,10a–12b Der zweite Abschnitt des Fragments, den die Palästinische Katene nicht enthält, schließt sich nahtlos an. Vokabular und Konnotationen sind vollständig in eusebischen Schriften nachweisbar. Ps 135,13ab Dieselbe Information, ebenfalls beginnend mit ἑβραίων παῖδες, teilt Eusebius im Kommentar zu Ps 77,13 unter Zitation von Ps 135,13 mit (PG 23, 913 A12–15). Die sprachliche Gestaltung ist jeweils selbständig, so dass sich die Annahme verbietet, der Katenist habe die Aussage von dort übernommen. Ps 138,14a Das Fragment trägt unverkennbar eusebisches Gepräge, ist also zu recht dem Eusebius zugewiesen. Die wichtigsten Merkmale sind: Für die Satzeröffnung καὶ θέα τίνα τρόπον gibt die Datenbank TLG ebenso allein Stellen aus Eusebius an wie für die Zitat-Einleitung εἰκότως ἐπιλέγει. Gut eusebisch ist außerdem die Verbindung von θαυμάσια und θεολογία. Ps 139,3a Die Zuschreibung an Eusebius bestätigt sich durch sprachliche Übereinstimmungen mit der Auslegung von Ps 57,4–6 (PG 23, 520B–521A); vgl. insbesondere κρύπτειν ἐν αὐτοῖς τὸν θανατηφόρον", + "candidate_score": 0.633184, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.632767, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_106", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_5", + "psc_text": "(12. / 13. Jh.) Die Handschrift,Zur Handschrift vgl. Harl, La Chaîne (wie Anm. 2) 23–24. die neben einer handschriftlichen Zählung am oberen Rand eine gestempelte am unteren Rand aufweist, beginnt mit der Katene zu Ps 83,4 und endet, in der modernen Zählung, auf 422v mitten in einem Auszug aus Didymus zu Ps 150,3ab. Eine jüngere Hand trug auf einem weiteren Blatt den Katenentext nach, aber auch sie bietet ihn nicht mehr vollständig und bricht im drittletzten Exzerpt nach vier Zeilen ab. Das Wenige, das noch fehlt, ist dem Patmiacus 215 zu entnehmen. Die im großen und ganzen zuverlässige Handschrift zeigt neben den üblichen Itazismen eine gewisse Unsicherheit in der Verwendung von ο und ω. Wo es sich nicht einfach um einen Fehler handelt, muss Eusebs Ausdrucksweise zur Entscheidung berücksichtigt werden: Im Fragment zu Ps 143,3ab lesen wir in A τῆς τοῦ θεοῦ προνοίας τῆς περὶ τῶν ἀνθρώπων, in P und,", + "candidate_score": 0.632764, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_7", + "bdc_text": "vgl . auch HBBW III [Nr. 309] 276 , Anm. 17 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_117", + "psc_text": "λέγων zur Einleitung eines Paulus-Zitates begegnet; im vorliegenden Fall handelt es sich sogar um dieselbe Paulus-Stelle. Ps 129,2bc Die Zuschreibung des kurzen Fragmentes an Eusebius in N wird durch den eröffnenden Imperativ τήρει ὅπως bestätigt. Er findet sich nicht in V (fol. 321v), wo der Satz gegen Ende einer längeren, dem Eusebius zugewiesenen Texteinheit (= PG 24, 24 B3–C11) in sekundärer Form auftaucht. Ps 134,3b Das zweite Fragment zu diesem Vers steht bei Niketas unmittelbar nach dessen Auszug aus dem Text des ersten Fragmentes. Deutlich eusebisch ist die Formulierung διὰ ... τῶν σωματικῶν ὀργάνων τὸν πρέποντα ὕμνον αὐτῷ ἀπόδοτε. In De laudibus Constantini ist zu lesen: (διὰ) σωμάτων ὥσπερ διὰ μουσικῶν ὀργάνων τοὺς πρέποντας ὕμνους αὐτῷ ... ἀναπέμπουσιν (10,5 = 223,3–5 Heikel). Ps 134,6a–c Das zweite, kurze Bruchstück empfiehlt sich durch die Zitat-Einleitung διὸ λέλεκται als eusebisch. Außer Origenes (fünf Belege im TLG) und an einigen fragwürdigen oder von Eusebius", + "candidate_score": 0.632728, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_7", + "bdc_text": "vgl . auch HBBW III [Nr. 309] 276 , Anm. 17 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_145", + "psc_text": "Verbindung der Namen beibehalten: parataktisch ohne Bindewort, mit „und“ für καί, mit „oder“ für ἤ, mit „wie“ für ὁμοίως. Eine Standardisierung der Zuweisungen ist unverfänglich, da in den von mir benutzten Codices die unterschiedlichen Abkürzungen lediglich als Schreibgewohnheiten anzusehen sind und nicht, wie beispielsweise im Vaticanus gr. 753, zur Kennzeichnung unterschiedlicher Vorlagen dienen. Die Angabe „vgl.“ bedeutet generell, dass der Vergleichstext nicht genau gleich ist. Näherhin weist „vgl.“ im Quellenapparat darauf hin, dass die Abweichungen des offenkundig redigierten Textes nur in interessanten Ausnahmen im kritischen Apparat vermerkt werden, meist in Fällen, in denen die Paraphrase textkritisch relevante Rudimente des Originals vermuten lässt. Das Nichtnennen von mit „vgl.“ gekennzeichneten Texteinheiten im kritischen Apparat, der in der Regel allein die Abweichungen angibt, darf also nicht e silentio als Übereinstimmung mit dem edierten Text gewertet werden. Die Angabe „n.n. fortgesetzt“ bedeutet, dass die Handschrift innerhalb des zu demselben Lemma gehörenden Textes den zuletzt", + "candidate_score": 0.632602, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_105_107", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s. HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.631639, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_76_78", + "bdc_text": "dem sind 4 schlösser ingenommen von eim andren edelmanWohl Philipp von Savoyen , Graf von Genevois ; vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_620", + "psc_text": "καὶ ὁ κύριος κύκλῳ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ . οὔπω γὰρ τὴν οἰκοδομὴν ὁρῶντες, ἀλλὰ καὶ τὰ τείχη κατηριπωμένα aus κατερειπωμένα κατερειπωμένα τῆς πόλεως, ἐπ’ αὐτῷ τῷ κυρίῳ ὡς ἐποχυρωτάτῳ περιβόλῳ θαρσεῖν ὁμολογοῦσιν. ὁρῶντες … λαοῦ] Nd 173v: anonym; Nh 569r: anonymὁρῶντες δὲ καὶ γὰρ τοὺς ἐκ γειτόνων οἰκοῦντας ἀλλοφύλους καὶ τὰ πλησιόχωρα ἔθνη διαφθονούμενα ἐπὶ τῇ ἐπανόδῳ αὐτῶν φασιν· κύριος κύκλῳ τοῦ λαοῦ λαοῦ, αὐτοῦ , καὶ οὐκ ἀφήσει τὴν ῥάβδον τῶν ἁμαρτωλῶν ἐπὶ τὸν κλῆρον τῶν δικαίων . ζ´ Τὴν … αὐτῶν‌2] vgl. Nd 174ar: Theodoret fortgesetzt; vgl. Nh 571r: Theodoret fortgesetztΤὴν ἑβδόμην ᾠδὴν ᾄδουσιν ἀποκαταστάντες ἤδη τελείως. ὁρῶντές γε μὴν ἑαυτοὺς βραχεῖς ὄντας τὸν ἀριθμόν – τὸ γὰρ πλῆθος τοῦ λαοῦ καὶ τὸ πᾶν ἔθνος ἔθ’ ὑπῆρχεν ἀνθυπῆρχεν ἐν Βαβυλῶνι – εὐχὰς ὑπὲρ ἐκείνων ἀναπέμπουσιν. διὸ περὶ μὲν ἑαυτῶν φασιν· ἐν τῷ ἐπιστρέψαι κύριον τὴν αἰχμαλωσίαν Σιὼν ἐγενήθημεν ὡς παρακεκλημένοι καὶ τὰ ἑξῆς, σαφῶς διδάσκοντες, ὅτι πρὸ τούτου", + "candidate_score": 0.631174, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.631092, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_41", + "psc_text": "Parisinus gr. 139 (Ca) hat ein Leser die Einträge, die der Katenist mit dem Namen des Eusebius versehen hatte, am Rand mit rotem Stift systematisch markiert. Vielleicht handelt es sich bei diesem Leser um den Verfasser des Codex Parisinus gr. 463, denn dieser Codex ist eine Papierhandschrift aus dem siebzehnten Jahrhundert, in der die wirklichen und vermeintlichen Fragmente von Eusebius aus dem Parisinus gr. 139 gesammelt sind.Zum Codex vgl. Institut de recherche et d’histoire des textes (Hrsg.), Pinakes | Πίνακες. Textes et manuscrits grecs, Numéro diktyon 50037. Die Eusebius-Einträge werden in denselben Abgrenzungen und mit denselben Irrtümern übernommen. Betitelt ist die Arbeit mit EUSEBII / PAMPHILI EPISCOPI / Caesareae Palaestinae / INTERPRETATIO / Psalmorum. Valde Erudita und auf dem folgenden Blatt griechisch wiederholt ΕΥΣΕΒΙΟΥ / ΤΟΥ ΠΑΜΦΙΛΟΥ / ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ / ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ ΤΗΣ / ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗΣ / ΕΧΗΓΗΣΙΣ ΤΩΝ ΨΑΛΜΩΝ ΠΑΝΥ / ΣΠΟΥΔΑΙΑ. Die Eigenheiten von Cb enthält er nicht, bespielsweise den", + "candidate_score": 0.630755, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37_39", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben; 1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_57", + "psc_text": "Ps 77 dürfte der Vorlage anzulasten sein.Vgl. Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 507–508. Der Coislinianus bietet nicht den originalen Text, wie ihn Niketas der Öffentlichkeit übergab. Denn die Abweichungen zwischen Nh und Nd weisen dort auf eine Bearbeitung des Textes in Nd hin, wo Nh mit der Palästinischen Katene übereinstimmt. Meist handelt es sich bei den Veränderungen nicht um Problemlösungen und Konjekturen, sondern um willkürliche Eingriffe. Aus einer Umwandlung zum Beispiel eines pronominal gebildeten Satzes in den Plural der dritten Person wie im ersten Satz im dritten Abschnitt des Fragmentes zu Ps 102,1a lässt sich keinerlei Motivation ersehen. Sinnentstellende Wortauffassungen wie σταυροῦ statt σωτῆρος im Fragment zu Ps 101,23a–25a oder λόγοις (durch Assoziierung mit dem vorausgehenden λόγος) statt ἔργοις im Fragment zu Ps 102,22a–c verraten ein geringes Interesse des Schreibers am Inhalt, doch kann eine Abweichung vom originalen Niketas-Text, besonders wenn sie keinen inhaltlichen Fehler darstellt, bereits traditionell", + "candidate_score": 0.630684, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_105_107", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s. HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_22", + "psc_text": "origeneische Tradition und ist einem Auszug aus Chrysostomus unmittelbar angehängt: Οὐκ ἀγνοητέον δέ, ὡς Ὠριγένης καὶ Εὐσέβιος ὁ Καισαρεὺς καὶ Δίδυμος καὶ ἕτεροί τινες πολλοὺς εἶναι βούλονται τοὺς οὐρανοὺς ἐκ τῆς προκειμένης λέξεως καὶ ἐκ τοῦ τὸν ἀπόστολον Παῦλον ἕως τρίτου οὐρανοῦ ἁρπαγῆναι. βούλονται δὲ καὶ λογικοὺς εἶναι τοὺς ἀστέρας καὶ τὰ ὕδατα τὰ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν λογικὰς εἶναι δυνάμεις. Die Eklogentradition in der Monophysitischen Katene Als Typ III, dessen hier verwendete Zeugen mit C bezeichnet sind, haben Georg Karo und Hans Lietzmann eine Katene analysiert,Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 27. die Eklogen aus der Palästinischen Katene mit Texten von Johannes Chrysostomus (häufig auch Johannes, Bischof von Konstantinopel, genannt), Hesychius von Jerusalem und Kyrill von Alexandria verbindet (vgl. CPG C 16). Hauptzeuge ist der Parisinus gr. 139 (Ca).Zur Katene Typ III vgl. Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and", + "candidate_score": 0.630324, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_15_17", + "bdc_text": "«Ir werdend den friden oder anstandDer Vertrag vom 16 . November 1533 , den die eidgenössischen Schiedboten ausgehandelt hatten ; s. Haefliger 198 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_670", + "psc_text": "299r: anonym; P 259v: anonym; vgl. V 315v: Eusebius; Nd 172r οὕτω τὸν…ξηραινομένου: anonym; Nh 568r: Theodoret fortgesetzt; vgl. PG 24 (16 A9–10); Curti 79 Τὸν δηλοῖ δὲ οὕτω καὶ ἄλλος· τὸν περιστατικὸν καιρὸν οὕτω τὸν καιρὸν ὀνομάσας τὸν περιστατικὸν ᾗ ἢ τάχος παριόντα δίκην πλημμυροῦντος πλημμυρόντος χειμάρρου καὶ σφοδρότατα ἐνρήττοντος ἐκρέοντος vermutlich aus ἐνρήττοντος ῥέοντος ἐρρήττοντος οὐ μὴν καὶ ἐπὶ πολὺν χρόνον διαρκοῦντος, ἀλλ’ ἀθρόως μὲν πληρουμένου, πάλιν δὲ ἀθρόως ἐκλείποντος ἐκλίποντος καὶ ξηραινομένου. ρκδʹ Ἀποκαταστάσεως Ὄρη κύκλῳ αὐτῆς καὶ κύριος κύκλῳ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος. Κατὰ … κυρίῳ] Nd 174r: Theodoret; Nh 570r: Theodoret Κατὰ … αὐτοῦ] A 300v: Eusebius; P 261r: Eusebius; vgl. V 316v: Eusebius; vgl. PG 24 (16 B9–C2); Curti 86 Κατὰ τὸ ῥητὸν πλὴν ἀλλ’ οἱ τὴν μακρὰν ἐπάνοδον τὴν ἀπὸ Βαβυλῶνος ἐπὶ τὴν Ἰουδαίαν γῆν διανύσαντες, ἐπ’ αὐτὴν ἤδη φθάσαντες τὴν Ἱερουσαλὴμ κα�� ἀποκαταστάντες ἐν αὐτῷ τῷ", + "candidate_score": 0.630236, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_86", + "bdc_text": "Ich bin sydessen. übelarg , sehr ( SI I 55 ) . erschrocken .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_822", + "psc_text": "am Rand: Eusebius Ἀλλ’ καὶ πᾶς μέντοι ὁ μεγάλα δόγματα περὶ θεοῦ κεκτημένος ὑπερβαλλούσῃ τε διαθέσει καὶ πίστει αἰτῶν τι παρὰ τοῦ θεοῦ οὗτος ἐκέκραξε πρὸς αὐτόν. διὸ καὶ θαρσῶν φησιν· ἐπειδὴ τοιοῦτός εἰμι καὶ τοιαῦτα βοῷ , πρόσχες τῇ φωνῇ μου ἐν τῷ κεκραγέναι με πρὸς σέ . μὴ μόνον μόνον ἐν τῇ διανοίᾳ μου καὶ τοῖς λογισμοῖς λόγοις μου , ἀλλὰ καὶ αὐτῇ τῇ φωνῇ ἀπὸ καθαρῶν χειλέων προσφερομένῃ πρόσχες. ἔστι δὲ ὁ λόγος θαρσοῦντος ἑαυτῷ ἐπὶ καθαρευούσῃ φωνῇ ἀπὸ ψεύδους ἐπιορκίας τε καὶ λοιδορίας καὶ τῶν τούτοις παραπλησίων ὁμοίων . διὸ πεπαρρησιασμένος πεπαρρησιασμένως εἰς δοκιμὴν παρέχει ἑαυτὸν τῷ θεῷ καὶ ἀκολούθως ἐπιλέγει· Κατευθυνθήτω ἡ προσευχή μου ὡς θυμίαμα ἐνώπιόν σου. Εἰ … λέγων] A 361v–362r: anonym; P 310r: anonym; V 339r: Theodoret (Theodor?)Εἰ γὰρ τοῖς λογισμοῖς καὶ τῇ φωνῇ ἀρεσκόντως τῷ θεῷ κέχρηται, εἰκότως ἀντὶ παντὸς γεώδους θυμιάματος θυμιωμένου καὶ ἀναφερομένου καὶ μὴ ὑπό τινος ἀνέμου σκεδαννυμένου", + "candidate_score": 0.630157, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_40_42", + "bdc_text": "Anshelm II 279 ; vgl. ebd. 287 ) . Im Jahre 1512 wurde er Venner. Von 1526 bis 1533 vertrat er Bern häufig an Tagsatzungen und in andern außenpolitischen Geschäften .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_22", + "psc_text": "origeneische Tradition und ist einem Auszug aus Chrysostomus unmittelbar angehängt: Οὐκ ἀγνοητέον δέ, ὡς Ὠριγένης καὶ Εὐσέβιος ὁ Καισαρεὺς καὶ Δίδυμος καὶ ἕτεροί τινες πολλοὺς εἶναι βούλονται τοὺς οὐρανοὺς ἐκ τῆς προκειμένης λέξεως καὶ ἐκ τοῦ τὸν ἀπόστολον Παῦλον ἕως τρίτου οὐρανοῦ ἁρπαγῆναι. βούλονται δὲ καὶ λογικοὺς εἶναι τοὺς ἀστέρας καὶ τὰ ὕδατα τὰ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν λογικὰς εἶναι δυνάμεις. Die Eklogentradition in der Monophysitischen Katene Als Typ III, dessen hier verwendete Zeugen mit C bezeichnet sind, haben Georg Karo und Hans Lietzmann eine Katene analysiert,Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 27. die Eklogen aus der Palästinischen Katene mit Texten von Johannes Chrysostomus (häufig auch Johannes, Bischof von Konstantinopel, genannt), Hesychius von Jerusalem und Kyrill von Alexandria verbindet (vgl. CPG C 16). Hauptzeuge ist der Parisinus gr. 139 (Ca).Zur Katene Typ III vgl. Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and", + "candidate_score": 0.629666, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_106", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_22", + "psc_text": "origeneische Tradition und ist einem Auszug aus Chrysostomus unmittelbar angehängt: Οὐκ ἀγνοητέον δέ, ὡς Ὠριγένης καὶ Εὐσέβιος ὁ Καισαρεὺς καὶ Δίδυμος καὶ ἕτεροί τινες πολλοὺς εἶναι βούλονται τοὺς οὐρανοὺς ἐκ τῆς προκειμένης λέξεως καὶ ἐκ τοῦ τὸν ἀπόστολον Παῦλον ἕως τρίτου οὐρανοῦ ἁρπαγῆναι. βούλονται δὲ καὶ λογικοὺς εἶναι τοὺς ἀστέρας καὶ τὰ ὕδατα τὰ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν λογικὰς εἶναι δυνάμεις. Die Eklogentradition in der Monophysitischen Katene Als Typ III, dessen hier verwendete Zeugen mit C bezeichnet sind, haben Georg Karo und Hans Lietzmann eine Katene analysiert,Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 27. die Eklogen aus der Palästinischen Katene mit Texten von Johannes Chrysostomus (häufig auch Johannes, Bischof von Konstantinopel, genannt), Hesychius von Jerusalem und Kyrill von Alexandria verbindet (vgl. CPG C 16). Hauptzeuge ist der Parisinus gr. 139 (Ca).Zur Katene Typ III vgl. Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and", + "candidate_score": 0.62966, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_28_30", + "bdc_text": "Anshelm VI 192f ; Tillier III 314-316 ) . Zu den Bestechungsgründen vgl. unten Z. 42-50 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_467", + "psc_text": "vgl. Ne 422r: anonym; vgl. Nh 513v: Theodoret fortgesetzt Ὁ … εἰπών] A 193rv: Eusebius; P 176r: Eusebius; vgl. PG 23 (1348 B1–5) AS III 505,4–27Ὁ τοιοῦτος, φησί, καὶ τοιαῦτα πράττων οὔποτε πεσεῖται οὐδὲ σαλευθήσεται ἐκ erwägt τῆς ἐπὶ τὴν πέτραν στάσεως λέξων ἂν καὶ αὐτός· ἔστησεν ἐπὶ πέτραν τοὺς πόδας μου · κἂν γὰρ πνεύσωσιν ἐν καιροῖς πειρασμῶν καὶ διωγμῶν κατ’ αὐτοῦ οἱ ἄνεμοι καὶ οἱ ποταμοὶ προσρήξωσι, κἂν λάβρος ὑετὸς κατέλθοι, οὐ σαλευθήσεται ἑστηκὼς καὶ τετελειωμένος ἐπὶ τὴν πέτραν . καὶ ἅτε τοιοῦτος ὢν εἰς μνημόσυνον αἰώνιον ἔσται δίκαιος, ἀνθ’ οὗ ὁ μὲν Ἀκύλας ἐποίησεν· εἰς μνημόσυνον αἰῶνος ἔσται δίκαιος , ὁ δὲ Σύμμαχος· εἰς μνήμην τὴν αἰωνίαν ἔσται δίκαιος . Καὶ πάλιν ἅτε μὴ σαλευόμενος ἀπὸ ἀκοῆς πονηρᾶς οὐ φοβηθήσεται· οὔτε … περιστατικοῖς] Ca 366r: Eusebius; Cb 348r: Eusebiusοὔτε γὰρ ἀπειλὰς ἀρχόντων πτήξει οὔτε τῶν θορυβεῖν καὶ ταράττειν αὐτὸν πειρωμένων ἐν καιροῖς περιστατικοῖς. καὶ ἄλλως δὲ οὐδ’", + "candidate_score": 0.629452, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_29_31", + "bdc_text": "Tillier III 314-316 ) . Zu den Bestechungsgründen vgl. unten Z. 42-50 . bandaretus GrafenriedNiklaus von Graffenried , geb. 1468 oder 1469 ( nach Anshelm VI 193 und Tillier III 315 stand er am 22 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_74", + "psc_text": "23, 396 C1–5 oder die Fragmente Nr. 1 zu Ps 134 und Nr. 3 zu Ps 144). Tatsächlich aber führt Niketas den Text der Hypothese von Euthymius an, der seinerseits Chrysostomus (PG 55, 290,34–38; s. Unterstreichung) benutzt: σφόδρα μοι δοκεῖ τῷ τέλει τοῦ πρὸ τούτου ψαλμοῦ ἕπεσθαι τὸ τοῦ παρόντος προοίμιον. διὸ τὴν αὐτὴν καὶ οὗτος εἶχεν ἐπιγραφὴν ὡς ἐκείνου μέρος· ἐκεῖ μὲν γὰρ εἶπεν· ἀρχὴ σοφίας φόβος κυρίου, ἐνταῦθα δέ· μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν κύριον (PG 128, 1097 A5–10). Bei Euthymius steht τοῦ παρόντος anstelle des typischen Eusebius-Ausdrucks τοῦ μετὰ χεῖρας ψαλμοῦ. Doch folgt daraus nicht, dass er ihn fortgelassen bzw. ausgetauscht hat und wir bei Niketas die eusebische Quelle für Euthymius lesen. Vielmehr fügt ihn Niketas ein. Er gibt also nicht etwa die Quelle für Euthymius an, sondern übernimmt den von Chrysostomus ausgehenden Euthymius und fügt den Eusebius-Ausdruck ein. Entnommen hat er ihn aus dem Fragment zu", + "candidate_score": 0.628693, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_29_31", + "bdc_text": "Tillier III 314-316 ) . Zu den Bestechungsgründen vgl. unten Z. 42-50 . bandaretus GrafenriedNiklaus von Graffenried , geb. 1468 oder 1469 ( nach Anshelm VI 193 und Tillier III 315 stand er am 22 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_104", + "psc_text": "mit der Hypothesis zu Ps 133: τοὺς ἔτι κατηχουμένους ἐν προθύροις τῆς πρώτης καὶ στοιχειώδους εἰσαγωγῆς ἑστῶτας , οὓς καὶ δούλους ὀνομάζει ἅτε μηδεπώποτε πνεῦμα υἱοθεσίας εἰληφότας. Niketas oder ein anderer Rezipient des Eusebius hatte, um den Vers 117,4a zu kommentieren, keinen Anlass, eine Verbindung zu Ps 133 herzustellen, da es dort nicht um das Thema der φοβούμενοι geht. Ps 117,15b–17b Niketas hat den Auszug in der Palästinischen Katene für zwei Einträge benutzt. Die erste Passage ἀπολωλότων – ἀγαλλιωμένων zieht er für Vers 15a heran und erweitert damit den Kommentar von Pseudo-Athanasius. Die zweite Passage αὕτη γὰρ – ἐκδιηγεῖσθαι übernimmt er in weitgehender Anlehnung an den Originaltext zur Kommentierung von Vers 16a. Zu Vers 17a bringt er einen weiteren Eintrag aus Eusebius (Fragment 7 zu Ps 117), der sich zwar wie eine grobe Paraphrase jener zweiten Passage lesen lässt, der aber doch, entsprechend Eusebs Art zu schreiben, die motivische Wiederholung", + "candidate_score": 0.628542, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_13", + "bdc_text": "vgl . Haefliger 198 und Amiet /Sigrist II 45. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_45", + "psc_text": "hier 36–38. Die zweite Katene ist aus Exzerpten aus Theodoret und Scholien von Origenes zusammengesetzt. Für Eusebius ist also nur die erste von Belang. Sie wird von Karo und Lietzmann als Typ V gezählt.Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 29. Die Bearbeitung der Palästinischen Katene umfasst Ps 1 bis einschließlich Ps 118 auf 222 Folia; der Text zu Ps 101 setzt 163r ein. In Einzelfällen kann die großzügig auswählende und in vielen unwesentlichen Details abweichende Handschrift durchaus bedeutend sein: Im Fragment zu Ps 106,4a–5b stützt sie mit ἡμεῖς ἦμεν οἱ die Hauptzeugen gegen die konkurrierende Lesart οἱ μεμισημένοι in C. Wa hat versucht, die beiden Fenster zu Beginn des Fragmentes zu Ps 101,25b–29b zu schließen, zeigt dabei aber mit den Ausfüllungen αὐτοῦ ἀπό für das in C zu findende und wohl richtige μέχρι τῆς ἐκβάσεως und καιρῶν συνιδὼν τό für συνορᾷ τὸ ἀδύνατον διὰ τό wenig Geschick. Die beiden Fenster", + "candidate_score": 0.628475, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_31_33", + "bdc_text": "bandaretus GrafenriedNiklaus von Graffenried , geb. 1468 oder 1469 ( nach Anshelm VI 193 und Tillier III 315 stand er am 22 . April 1538 im 70 . Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_53", + "psc_text": "C 21). Überliefert wurde sie offensichtlich in zwei Bänden, von denen der eine Ps 1–76, der andere Ps 77–150 behandelte. Von Karo und Lietzmann wird sie unter dem Typ VIII beschrieben,Vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 32–35. von Gilles Dorival als eine Vertreterin der „Gemischten Konstantinopolitanischen Katenen“ eingeordnet und ausführlich analysiert.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 492–565. Entstanden ist sie zwischen 1088 und 1105, sehr wahrscheinlich im Zusammenhang mit seiner Lehrtätigkeit.Zu Biographie und Werk s. Bram Roosen, The works of Nicetas Heracleensis (ὁ) τοῦ Σερρῶν, in: Byzantion 69 (1999) 119–144. Niketas besaß Zugang zu sehr viel mehr Schriften von Eusebius als uns heute vergönnt ist. Die griechischen Fragmente zur Theophanie (CPG 3488) sind aus seiner Lukas-Katene gewonnen, ebenso die Schrift De solemnitate paschali (CPG 3479). Sein literarisches Engagement lässt daher von selbst die Frage aufkommen, ob er über die Fragmente in der Katene hinaus nicht auch den Psalmen-Kommentar", + "candidate_score": 0.628408, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_108_110", + "bdc_text": "Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). . De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.628181, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_40_42", + "bdc_text": "Anshelm II 279 ; vgl. ebd. 287 ) . Im Jahre 1512 wurde er Venner. Von 1526 bis 1533 vertrat er Bern häufig an Tagsatzungen und in andern außenpolitischen Geschäften .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_428", + "psc_text": "τὸν Σύμμαχον· οἱ ἀντικείμενοι αὐτῷ ἀσχημοσύνην . Καὶ περιβαλέσθωσαν ὡσεὶ διπλοΐδα αἰσχύνην αὐτῶν. Καὶ … ἀκολούθως] A 177v: anonym; P 164v: anonym; Ca 361r: Eusebius; Cb 343r: Eusebius; vgl. V 280r: anonym; vgl. Nd 109r καὶ τοῦτο…περιβάλλονται: Eusebius; vgl. Ne 393rv: anonym; vgl. Nh 505r: Eusebius; PG 23 (1340 D3–11)Καὶ τοῦτο μάθοις ἂν ἐπιστήσας, ποίας ἄρα Ἰουδαίων παῖδες κέκτηνται διανοίας ὁρῶντες τὰ μὲν ἑαυτῶν σεμνὰ καὶ ἅγια ἐκ βάθρων ἠφανισμένα τοῦ δὲ πρὸς αὐτῶν αὐτὸν ἀτιμίᾳ περιβληθέντος σταυρῷ τε καὶ θανάτῳ παραδοθέντος am Rand in , ἀτιμίᾳ παραδοθέντος σταυρῷ τε καὶ θανάτῳ , τὸ μὲν τοῦ θανάτου μνῆμα σπουδαῖς τε καὶ φιλοτιμίαις τετιμημένον, τὰς δὲ διὰ τῆς αὐτοῦ δυνάμεως καθ’ ὅλης τῆς οἰκουμένης ἱδρυθείσας ἠδρυνθείσας ἐκκλησίας ἱδρυνθείσας (ἱδρυνθήσας ἐκκλησίας nach δυνάμεως τῆς οἰκουμένης αὐξούσας ὁσημέραι ὡσημέραι καὶ πληθυνούσας πληθυούσας καὶ ἐπὶ μέγα ἐπὶ μετα ἔτι μετὰ δόξης προϊούσας· ταῦτα γὰρ ὁρῶντες ὀφθαλμοῖς Ἰουδαίων παῖδες ~ , πῶς οὐκ ἐντροπὴν καὶ", + "candidate_score": 0.62797, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_28_30", + "bdc_text": "Anshelm VI 192f ; Tillier III 314-316 ) . Zu den Bestechungsgründen vgl. unten Z. 42-50 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_355", + "psc_text": "χάρις] vgl. Nd 98r ὅπερ τὴν…κατηξίωσεν: Chrysostomus fortgesetzt; vgl. Ne 357rv: anonym; vgl. Nh 492v: Chrysostomus fortgesetztδηλοῖ δὲ τοῦτο τὴν ἀθρόαν τῶν ἁμαρτιῶν ἁμαρτωλῶν ἄφεσιν, ἧς κατηξίωσεν ἡμᾶς ἡ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ χάρις. Ἐξομολογησάσθωσαν τῷ κυρίῳ τὰ ἐλέη αὐτοῦ καὶ τὰ θαυμάσια αὐτοῦ τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων, ὅτι συνέτριψε πύλας χαλκᾶς καὶ μοχλοὺς σιδηροῦς συνέκλασεν. ἀντελάβετο αὐτῶν ἐξ ὁδοῦ ἀνομίας αὐτῶν· διὰ γὰρ τὰς ἀνομίας αὐτῶν ἐταπεινώθησαν. πᾶν βρῶμα ἐβδελύξατο ἡ ψυχὴ αὐτῶν, καὶ ἤγγισαν ἕως τῶν πυλῶν τοῦ θανάτου. καὶ ἐκέκραξαν πρὸς κύριον ἐν τῷ θλίβεσθαι αὐτούς, καὶ ἐκ τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν ἔσωσεν αὐτούς. Καὶ … συνέκλασεν] Ca 353r: Eusebius; Cb 335r: Eusebius Καὶ … υἱός] vgl. V 269v: anonym Καὶ … ἀναβοήσασιν] A 160rv: anonym; P 151v: anonym; Wa 127rv: anonym; PG 23 (1324 D2–1325 A5) Καὶ νῦν δεύτερον τὰ αὐτὰ τὸ αὐτὸ λέγεται ἐπὶ ταῖς τῆς δευτέραις εὐεργεσίαις αὐτοῦ . ἡγοῦμαι δὲ διὰ τούτων τὴν", + "candidate_score": 0.627538, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_113", + "bdc_text": "HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_5", + "psc_text": "(12. / 13. Jh.) Die Handschrift,Zur Handschrift vgl. Harl, La Chaîne (wie Anm. 2) 23–24. die neben einer handschriftlichen Zählung am oberen Rand eine gestempelte am unteren Rand aufweist, beginnt mit der Katene zu Ps 83,4 und endet, in der modernen Zählung, auf 422v mitten in einem Auszug aus Didymus zu Ps 150,3ab. Eine jüngere Hand trug auf einem weiteren Blatt den Katenentext nach, aber auch sie bietet ihn nicht mehr vollständig und bricht im drittletzten Exzerpt nach vier Zeilen ab. Das Wenige, das noch fehlt, ist dem Patmiacus 215 zu entnehmen. Die im großen und ganzen zuverlässige Handschrift zeigt neben den üblichen Itazismen eine gewisse Unsicherheit in der Verwendung von ο und ω. Wo es sich nicht einfach um einen Fehler handelt, muss Eusebs Ausdrucksweise zur Entscheidung berücksichtigt werden: Im Fragment zu Ps 143,3ab lesen wir in A τῆς τοῦ θεοῦ προνοίας τῆς περὶ τῶν ἀνθρώπων, in P und,", + "candidate_score": 0.627259, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_31_33", + "bdc_text": "bandaretus GrafenriedNiklaus von Graffenried , geb. 1468 oder 1469 ( nach Anshelm VI 193 und Tillier III 315 stand er am 22 . April 1538 im 70 . Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_28", + "psc_text": "Missgeschick. Ebenso kann die Zuordnung der Textstücke zu den Lemmata in C von den Hauptzeugen abweichen, zum Beispiel die Nr. 4 und 5 zu Ps 117. Neben der Epitomierung wird in C keine systematische Bearbeitung vorgenommen. Paraphrastische Verdrängungen des ursprünglichen Wortlauts wie gegen Ende des Fragmentes zu Ps 103,25a–26b sind selten. (Ca) Parisinus gr. 139 (10. Jh.) Der seit dem Jahr 1622 in Paris befindliche und wegen seiner prachtvollen Miniaturen als Psautier de Paris berühmt gewordene Codex aus dem zehnten JahrhundertZum Codex vgl. Vanderschelden (wie Anm. 9) 40–44. teilt mit der übrigen Katenenüberlieferung die unangenehme Eigenschaft der Unzuverlässigkeit in den Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius", + "candidate_score": 0.626293, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_29", + "psc_text": "Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius wiedergegeben. Glücklicherweise sind solche Verwirrungen nicht die Regel. Malingrey scheint in ihrer Edition der Chrysostomus-Fragmente den Angaben durchgängig vertraut zu haben, und für die bevorstehende Edition des Hesychius dürfte sich der Parisinus ähnlich bewähren. Bietet aber Ca einen Eintrag unter dem Namen des Eusebius, ist immer Vorsicht geboten. So ist der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13).", + "candidate_score": 0.625939, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_3", + "psc_text": "minora III (Turnhout 1977) Nr. 70; vgl. Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique et traduction = SC 189 (Paris 1972) 17–21. Seit der umfassenden Revision, Vermehrung und Vervollständigung unserer Kenntnisse der Psalmenkatenen durch Gilles DorivalGilles Dorival, Les Chaînes exégétiques sur les Psaumes I–V = Spicilegium sacrum Lovaniense. Études et documents 43–46.54 (Leuven 1986–2018). wird sie auch als die „Erste Palästinische Katene“ (CPG C 24) bezeichnet. Als ihre Hauptzeugen für den dritten Teil des Psalters haben die Codices Ambrosianus F 126 sup. (A) und Patmiacus 215 (P) zu gelten. Beide Handschriften gehen unabhängig voneinander auf dieselbe Vorlage zurück, was allein schon aus den vielen übereinstimmenden fenestrae ersichtlich ist. Bei diesem Hyparchetyp handelt es sich um den zweiten Band der zweibändigen Ausgabe der Palästinischen Katene, also um die Katene zu Psalm 77 bis 150. Im Katalog von", + "candidate_score": 0.625761, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_31", + "bdc_text": "bandaretus GrafenriedNiklaus von Graffenried , geb. 1468 oder 1469 ( nach Anshelm VI 193 und Tillier III 315 stand er am 22 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_62", + "psc_text": "die im Coislinianus fehlen; auf die am Rand nachgetragene Passage folgte innerhalb des Textkörpers ein Auszug aus Gregors von Nazianz Oratio 28, danach wieder ein Stück aus Theodorets De providentia und nochmals ein Abschnitt aus der Oratio 28, jeweils mit der richtigen Verfasserangabe. Die Handschrift suggeriert mit der Rubrizierung von Initialen inmitten des Textflusses eine genaue Kenntnis des Quellenwechsels wenigstens dort, wo Niketas selbst, wahrscheinlich am Rand, eine entsprechende Kennzeichnung vorgenommen hatte. Tatsächlich aber ist Nh in der Textabgrenzung unzuverlässig; häufig ist die Initiale um eine halbe Zeile oder mehr verschoben. Was die Handschrift trotz dieses Mangels und vor allem trotz ihres verhältnismäßig jungen Alters wertvoll macht, ist das hohe Alter ihres Textes. Viele Auslassungen und lexikalische Schwierigkeiten im Coislinianus können mit ihm erkannt und behoben werden. Doch stößt man auch auf Situationen, die wohl auf jüngeren Einflüssen beruhen wie die gegen Ne und Nd stehende Textauffassung im zweiten Fragment", + "candidate_score": 0.625701, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_107_109", + "bdc_text": "HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_60", + "psc_text": "Papierhandschrift wurde im (heute nicht mehr existierenden) Kloster zum heiligen Sabbas in Bukarest von einem Nikolaos angefertigt und am 26. Januar 1682 abgeschlossen. So möchte man jedenfalls die Schlußnotiz auf fol. 665r verstehen. Dorival nimmt eine Entstehung im 15. bis 16. Jahrhundert an.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 502. Auftraggeber oder späterer Besitzer war der auf fol. 13r genannte rumänische Gelehrte und Politiker Constantin Cantacuzenus, der 1716 verstarb, doch gelangte das Buch, dem Katalog der British Library zufolge, schon vor dessen Tod über Edmund Chishull in englischen Besitz. Der Harleianus gehört zu den wenigen Codices, die den gesamten Text der Niketas-Katene enthalten. Allerdings scheint der Schreiber der Meinung gewesen zu sein, er könne hie und da einen längeren Abschnitt übergehen. Die Auslassungen mögen auch der Vorlage geschuldet sein; um bloße Lesefehler kann es sich kaum handeln. Wo sie bemerkt wurden, haben mindestens zwei Hände am Rand den Text nachgetragen.", + "candidate_score": 0.625105, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_113", + "bdc_text": "HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_29", + "psc_text": "Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius wiedergegeben. Glücklicherweise sind solche Verwirrungen nicht die Regel. Malingrey scheint in ihrer Edition der Chrysostomus-Fragmente den Angaben durchgängig vertraut zu haben, und für die bevorstehende Edition des Hesychius dürfte sich der Parisinus ähnlich bewähren. Bietet aber Ca einen Eintrag unter dem Namen des Eusebius, ist immer Vorsicht geboten. So ist der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13).", + "candidate_score": 0.62491, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_86", + "bdc_text": "Ich bin sydessen. übelarg , sehr ( SI I 55 ) . erschrocken .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_495", + "psc_text": "βλάβην ἐπεργαζομένης ἐπεργαζομένην ἐν αὐτοῖς τῆς τοῖς περὶ τὰ εἴδωλα φωλευούσης δαιμονικῆς ἐνεργείας. Οἶκος Ἰσραὴλ ἤλπισεν ἐπὶ κύριον, βοηθὸς αὐτῶν καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστιν. οἶκος Ἀαρὼν ἤλπισεν ἐπὶ κύριον, βοηθὸς αὐτῶν καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστιν. οἱ φοβούμενοι τὸν κύριον ἤλπισαν ἐπὶ κύριον, βοηθὸς αὐτῶν καὶ ὑπερασπιστὴς αὐτῶν ἐστιν. Καὶ … κυρίου] A 201v: Eusebius; P 182v–183r: Eusebius; Ca 370r: τοῦ αὐτοῦ (= Didymus); Cb 352r: τοῦ αὐτοῦ (= Didymus); vgl. V 286v: anonym; PG 39 (1549 A8–B1)Καὶ ταῦτα δὲ λέγειν παιδεύονται οἱ κατὰ θεὸν παῖδες ζῶντες , ὡς ἂν εἰδεῖεν, ὅτι καὶ αὐτοὶ συμπολῖται γεγόνασι τῶν ἁγίων καὶ οἰκεῖοι τοῦ θεοῦ ἐποικοδομηθέντες ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν , καὶ ὡς ἂν εἰδεῖεν ηδειεν , ὅτι ὥσπερ οἱ παλαιοὶ ἤλπισαν ἐπὶ κύριον καὶ εἶχον αὐτὸν βοηθόν, ὅτε καλῶς ἔπραττον, οὕτω καὶ νῦν οἱ νέοι ἡμεῖς οἱ παῖδες οἱ ἐξ ἐθνῶν προσεληλυθότες καὶ τὸν φόβον ἀνειληφότες τοῦ αὐτοῦ τὸν τοῦ", + "candidate_score": 0.623588, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_107_109", + "bdc_text": "HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.623329, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_39_41", + "bdc_text": "1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ; vgl. ebd. 287 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_758", + "psc_text": "Nd 194v: Eusebius; Nh 590v: Eusebius und Theodoret;Καὶ τὰς ἀστραπάς, φησίν, οὐκ ἀλόγως οὐδὲ εἰς ἄχρηστον ἐποίησεν, ἀλλ’ εἰς προπαρασκευὴν ὑετῶν τὲ καὶ βροντῶν· ἡγουμένης γὰρ ἀστραπῆς βροντὴ εἴωθεν ἐπακολουθεῖν καὶ αὖθις ὁ θαυματοποιὸς λόγος Ὁ ἐξάγων ἀνέμους ἐκ θησαυρῶν αὐτοῦ. Μεγαλουργὸς … οὐσία] Nd 195r: Eusebius; Nh 591r: Eusebius Μεγαλουργὸς ὢν ὁ κύριος καὶ ἀνέμους προφέρει ἐκ θησαυρῶν αὐτοῦ ὥσπερ ἐξ ἀποκρύφων καὶ ἀπορρήτων ἀποκρύφων καὶ ἀπορρήτων ~ ταμιείων τὴν τούτων προφορὰν ποιούμενος. καὶ θέα τίνα τρόπον ἐπὶ μὲν τῶν νεφελῶν οὐκ εἴρηται ὁ ἀνάγων νεφέλας ἐκ θησαυρῶν αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐξ ἐσχάτου τῆς γῆς ὡς δήλης οὔσης τῆς τῶν νεφελῶν συστάσεως, ἐπεὶ καὶ ἀλλαχοῦ λέλεκται λέγεται · ὁ προσκαλούμενος τὸ ὕδωρ τῆς θαλάσσης καὶ ἐκχέων αὐτὸ ἐπὶ πρόσωπον πάσης τῆς γῆς. τὸ δὲ ἀκατάληπτον τῆς τῶν ἀνέμων ὑποστάσεως θησαυρὸν προσεῖπε τοῦ κυρίου διὰ τὸ ἀκατάληπτον τοῦ πράγματος. διόπερ οὐδὲ φιλοσόφων παῖδες οἷοί τε γεγόνασι λόγον ἀποδοῦναι περὶ τοῦ πόθεν", + "candidate_score": 0.621968, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_39_41", + "bdc_text": "1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ; vgl. ebd. 287 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_663", + "psc_text": "τῶν ἠλευθερωμένων τῆς αἰχμαλωσίας καὶ τῶν τὸ τῆς ψυχῆς διορατικὸν ἐρρωμένων. ὥσπερ δὲ ἀπὸ τῶν αἰσθητῶς ὁρωμένων ἔστ�� μὲν aus ἔστιν ἐστὶν ὅτε βλάπτεται ὀφθαλμός, ἔστι δὲ ὅτε ὠφελεῖται, οὕτως ἀπὸ μὲν τοῦ ἐπαίρειν ἄνω πρὸς τὸν θεὸν τὴν ὅρασιν τὰ μεγάλα τις ὠφεληθήσεται, ἀπὸ δὲ τοῦ κάτω βλέπειν βλαβήσεται . Ἰδοὺ ὡς ὀφθαλμοὶ δούλων εἰς χεῖρας τῶν κυρίων αὐτῶν, ὡς ὀφθαλμοὶ παιδίσκης εἰς χεῖρας τῆς κυρίας αὐτῆς, οὕτως οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν πρὸς κύριον τὸν θεὸν ἡμῶν, ἕως οὗ οἰκτειρήσαι ἡμᾶς. Καὶ … ἀγαθῶν] A 297v: Eusebius; P 258v: Eusebius; vgl. Nd 170r: Chrysostomus fortgesetzt; vgl. Nh 566r: anonym; AS III 321,6–11; Curti 70Καὶ ὥσπερ δὲ πολλάκις οἰκέται καὶ θεραπαινίδες ἐνατενίζουσι ταῖς χερσὶ τῶν δεσποτῶν ἐν ταῖς ἑστιάσεσι τροφήν τινα τροφὴν τινὰ τροφὴν τί τροφὴν παρ’ αὐτῶν λαβεῖν προσδοκῶντες, οὕτως καὶ ἡμεῖς παρὰ τῶν σῶν χειρῶν ἐλπίζομεν τυχεῖν τῶν παρὰ σοῦ ἀγαθῶν. Ἐλέησον ἡμᾶς, κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, ὅτι ἐπὶ πολὺ", + "candidate_score": 0.621271, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_39_41", + "bdc_text": "1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ; vgl. ebd. 287 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_757", + "psc_text": "διὸ λέλεκται· ὁ θεμελιῶν τὴν γῆν ἐν τοῖς ὕδασιν. Ἀνάγων νεφέλας ἐξ ἐσχάτου τῆς γῆς. Τίς … γῇ] Nd 194v: Theodoret fortgesetzt; Nh 590v: Chrysostomus fortgesetztΤίς γάρ ἐστιν ὁ ἀνάγων νεφέλας ἐξ ἐσχάτου τῆς γῆς ἢ οὗτος αὐτὸς ὁ διακυβερνῶν τὸν σύμπαντα κόσμον; οὐ γὰρ δὴ ἡ ὑγρὰ οὐσία οὐδὲ τὰ ἄψυχα καὶ ἄλογα ὕδατα βαρείας ὄντα φύσεως καὶ κατωφεροῦς δίχα κρείττονος δυνάμεως ἑαυτὰ μετεωρίζει, ἀλλὰ λόγος ἐστὶ θεοῦ ὁ τούτοις ἐπιστατῶν καὶ καιροῖς τοῖς προσήκουσι καὶ μέτρῳ τῷ δέοντι ἀνάγων μὲν διὰ διὰ τῶν νεφελῶν τὰ ὕδατα, ἐπιχορηγῶν δὲ αὐτὰ τῇ γῇ. Ἀστραπὰς εἰς ὑετὸν ἐποίησεν. Καὶ … ] Nd 194v: Eusebius; Nh 590v: Eusebius und Theodoret;Καὶ τὰς ἀστραπάς, φησίν, οὐκ ἀλόγως οὐδὲ εἰς ἄχρηστον ἐποίησεν, ἀλλ’ εἰς προπαρασκευὴν ὑετῶν τὲ καὶ βροντῶν· ἡγουμένης γὰρ ἀστραπῆς βροντὴ εἴωθεν ἐπακολουθεῖν καὶ αὖθις ὁ θαυματοποιὸς λόγος Ὁ ἐξάγων ἀνέμους ἐκ θησαυρῶν αὐτοῦ. Μεγαλουργὸς … οὐσία] Nd 195r: Eusebius; Nh 591r: Eusebius", + "candidate_score": 0.620221, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_86", + "bdc_text": "Ich bin sydessen. übelarg , sehr ( SI I 55 ) . erschrocken .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_204", + "psc_text": "ἀνομίας ἀνῆκε διὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ ἀγαθὰ ἀντὶ κακῶν ἡμῖν ἀποδοὺς ὡς φιλάνθρωπος καὶ οἰκτίρμων . καὶ ἐμάκρυνε δὲ ἀφ’ ἡμῶν τὰ ἁμαρτήματα τοσοῦτον πόρρω ποιήσας, ὅσον ἀφεστήκασιν ἀνατολαὶ ἀπὸ δυσμῶν. οὕτως οὖν ὥσπερ … ἀπεργασάμενος] Ca 334v: Eusebius; Cb 316v: Eusebius; PG 23 (1268 A2–8)ὥσπερ ἀπὸ σκότους τῆς τῶν ἁμαρτημάτων ἀγνοίας ἐπὶ τὸ φῶς τῆς αὐτοῦ γνώσεως μετεστήσατο ἡμᾶς. καὶ ταῦτ’ ἔπραξεν ὡς ἀγαθὸς ἀγαθὸς ὁ πατὴρ σπλαγχνιζόμενος ἐφ’ ἐπὶ υἱοῖς μεμηνόσι μεμηνῶσιν καὶ ἐπὶ κακῶς διακειμένοις τέκνοις μείζονα οἶκτον ἀναλαβών· τὸν αὐτὸν γὰρ τρόπον καὶ αὐτὸς ᾠκτείρησεν aus οἰκτείρησεν wie es scheint οἰκτείρησεν ἡμᾶς ἐξ ἀθέων καὶ ἀφόβων εὐσεβεῖς καὶ φοβουμένους αὐτὸν ἀπεργασάμεν��ς. καὶ τοῦτ’ ἔπραττεν εἰδὼς ἔργον αὐτοῦ καὶ πλάσμα ὑπάρχοντας ἡμᾶς. Τὸ δὲ ἔλεος τοῦ κυρίου ἀπὸ τοῦ αἰῶνος καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος ἐπὶ τοὺς φοβουμένους αὐτόν, καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ ἐπὶ υἱοὺς υἱῶν τοῖς φυλάσσουσι τὴν διαθήκην αὐτοῦ καὶ μεμνημένοις τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ τοῦ ποιῆσαι", + "candidate_score": 0.620053, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_107_109", + "bdc_text": "HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_56", + "psc_text": "Les Chaînes (wie Anm. 3) III 513. konnte ich drei Codices auswerten. (Nd) Coislinianus 190 (13. / 14.Jh.) Der 259 Blätter umfassende Pariser Codex ist auf Pergament geschrieben, das teilweise ein Palimpsest darstellt; es enthält eine noch nicht zuzuordnende Psalmenkatene.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 508. Ab fol. 196 sind 22 Seiten Papier eingelegt worden; die Herstellungsweise verweist auf Südtitalien.Zur Analyse der Herstellung, Lokalisierung und Datierung vgl. Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 505–507. Die Handschrift enthält den zweiten Band der Niketas-Katene und setzt unbeschädigt erst mit der Behandlung von Ps 80,2b ein. Das Fehlen des Materials ab Ps 77 dürfte der Vorlage anzulasten sein.Vgl. Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 507–508. Der Coislinianus bietet nicht den originalen Text, wie ihn Niketas der Öffentlichkeit übergab. Denn die Abweichungen zwischen Nh und Nd weisen dort auf eine Bearbeitung des Textes in Nd hin, wo Nh mit der Palästinischen", + "candidate_score": 0.61911, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_107_109", + "bdc_text": "HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_52", + "psc_text": "in A P. Seine Phrase klingt zwar an den Text in A P an, enthält aber zusätzlich das typische ἀκολούθως. Sein Satz lautet: εἰπὼν δὲ περὶ τῶν κατὰ διάνοιαν καὶ φωνὴν ἀκολούθως μνημονεύει καὶ τοῦ κατὰ θεὸν πρακτικοῦ λέγων. Die Psalmenkatene des Niketas von Herakleia Niketas, mit dem ungeklärten Beinamen ὁ τοῦ Σερρῶν, war ab 19. Mai 1117 Metropolit von Herakleia Pontike. In seiner davor liegenden Zeit als Diakon an der Hagia Sophia und als διδάσκαλος an der Schule des Patriarchen in Konstantinopel erstellte er mehrere Katenen zum Alten und Neuen Testament, darunter, vermutlich als erstes Werk, eine Psalmenkatene (CPG C 21). Überliefert wurde sie offensichtlich in zwei Bänden, von denen der eine Ps 1–76, der andere Ps 77–150 behandelte. Von Karo und Lietzmann wird sie unter dem Typ VIII beschrieben,Vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 32–35. von Gilles Dorival als eine Vertreterin der „Gemischten Konstantinopolitanischen Katenen“ eingeordnet und", + "candidate_score": 0.618969, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_107_109", + "bdc_text": "HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.618834, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_108_110", + "bdc_text": "Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). . De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_46", + "psc_text": "Wa hat versucht, die beiden Fenster zu Beginn des Fragmentes zu Ps 101,25b–29b zu schließen, zeigt dabei aber mit den Ausfüllungen αὐτοῦ ἀπό für das in C zu findende und wohl richtige μέχρι τῆς ἐκβάσεως und καιρῶν συνιδὼν τό für συνορᾷ τὸ ἀδύνατον διὰ τό wenig Geschick. Die beiden Fenster am Ende desselben Fragmentes, an deren Stelle in C kein Text vorliegt, werden dagegen sinnvoll ausgefüllt, wobei das zweite von ihnen durch einen Blick in die Bibel geschlossen werden konnte, das erste vielleicht nur glücklich geraten ist. Fraglich bleibt, ob die ältere Handschrift Wa hier einen älteren Text als den von A P repräsentiert und das Fenster wirklich erst später entstanden ist. (V) Vaticanus gr. 754 (10. Jh.) Der Codex Vaticanus gr. 754 aus dem zehnten Jahrhundert, der in der Forschung bereits viel Aufmerksamkeit erfahren hat, gruppiert um den Psaltertext eine Bearbeitung der Palästinischen Katene, die von Karo und LietzmannKaro", + "candidate_score": 0.618448, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_39_41", + "bdc_text": "1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ; vgl. ebd. 287 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_331", + "psc_text": "ἕτεροι] A 155v: Eusebius; P 147rv: anonym; Vgl. V 266v: Eusebius; vgl. PG 23 (1317 A15–B15)Εἰ ἐβδελύξατο τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ, πῶς ἀνωτέρω εἴρηται· τοῦ ἰδεῖν ἐν τῇ χρηστότητι τῶν ἐκλεκτῶν σου, τοῦ εὐφρανθῆναι ἐν τῇ εὐφροσύνῃ τοῦ ἔθνους ἔθνου σου, τοῦ ἐπαινεῖσθαι μετὰ τῆς κληρονομίας σου ; ἀλλ’ ὅρα, εἰ μὴ σαφῶς καὶ τὴν βδελυχθεῖσαν κληρονομίαν τοῦ προτέρου λαοῦ παρέστησεν ὁ λόγος καὶ περὶ ἑτέρας κληρονομίας θεσπίζει ὡς καὶ περὶ ἑτέρου ἔθνους καὶ περὶ ἑτέρου λαοῦ, μεθ’ ὧν εὔχεσθαι καταριθμηθῆναι διδάσκει. οὐ … ἕτεροι] Ca 350v: τοῦ αὐτοῦ (= Eusebius); Cb 332v: τοῦ αὐτοῦ (= Eusebius)οὐ παραδίδωσι δὲ κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ, ἐὰν μὴ πρότερον βδελύξηται αὐτόν. βδελύσσεται δὲ δὲ αὐτὸν διὰ τὰς προκαταλελεγμένας προλελεγμέναις πράξεις. ἐπειδὰν … ἕτεροι] AS III 496,26–29ἐπειδὰν δὲ ὁ κύριος παραδῷ τινάς, τότε οἱ ἐχθροὶ αὐτῶν κυριεύσωσιν κυριεύουσιν auf Rasur, wie es scheint αὐτῶν· ἕως γὰρ ὁ κύριος ἄρχει τινῶν, οὐ δύνανται τῶν αὐτῶν κυριεύειν", + "candidate_score": 0.61816, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_86", + "bdc_text": "Ich bin sydessen. übelarg , sehr ( SI I 55 ) . erschrocken .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_662", + "psc_text": "565v: Eusebius Theodoret Ὁ … βλαβήσεται] A 296v–297r: anonym; P 258r: Eusebius (P2 ); vgl. V 315r: Eusebius; vgl. PG 24 (13 C14–D5); Curti 67Ὁ νέος λαὸς παρὰ τῶν πρεσβυτέρων εὐαγγελισθεὶς τὰ λελεγμένα λελεγμένα ἐν τῇ πρὸ mit Rasur eines letzten Buchstabens πρὸς ταύτης ᾠδῇ διὰ τῆς παρούσης εὐχὴν ἀναπέμπει λέγων καί φησιν · οὐκ ἐπ’ ἄλλο τί ἐλπίζω, ἀλλ’ ἐπὶ σὲ μόνον τὸν οὐκ ἐν τῇ κάτω Ἱερουσαλὴμ οἰκοῦντα θεόν, ἀλλὰ τὸν ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω. μόνον … βλαβήσεται] vgl. Nd 170r: Chrysostomus fortgesetzt; vgl. Nh 566r: Chrysostomus fortgesetzt μόνον μόνων aus μόνον δέ ἐστι τὸ δύνασθαι τοῦτο λέγειν τῶν ἠλευθερωμένων τῆς αἰχμαλωσίας καὶ τῶν τὸ τῆς ψυχῆς διορατικὸν ἐρρωμένων. ὥσπερ δὲ ἀπὸ τῶν αἰσθητῶς ὁρωμένων ἔστι μὲν aus ἔστιν ἐστὶν ὅτε βλάπτεται ὀφθαλμός, ἔστι δὲ ὅτε ὠφελεῖται, οὕτως ἀπὸ μὲν τοῦ ἐπαίρειν ἄνω πρὸς τὸν θεὸν τὴν ὅρασιν τὰ μεγάλα τις ὠφεληθήσεται, ἀπὸ δὲ τοῦ κάτω βλέπειν βλαβήσε��αι", + "candidate_score": 0.617724, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_114", + "bdc_text": "s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_839", + "psc_text": "224r: Eusebius (zu Vers 2); Nh 617r: Eusebius (zu Vers 2)διὰ δὲ τῆς ἀρχῆς τοῦ ψαλμοῦ παιδευόμεθα, ὅτι μὴ διὰ χειλέων καὶ γλώττης ἠφίει τὴν φωνήν – πῶς γὰρ ὁ μηδὲ γρύξαι ὑπὸ τοῦ δέους συγχωρούμενος συγχωρούμενος ἢ ὅλως (ἄλλως διᾶραι τὸ στόμα διὰ τὸ τὸ πρὸ τῶν θυρῶν ἐφεστάναι αὐτῷ τὸν Σαούλ – ἀλλ’ ἐκ διανοίας· τοιαύτης γὰρ δεῖται δεῖται φωνῆς nach θεῖον τὸ θεῖον, καθ’ ἣν καὶ σιωπώντων ἀκούει ἀκούει· ἀσφαλῶς οὖν ἔφη· φωνῇ μου πρὸς κύριον ἐκέκραξα · μηδενὸς γὰρ ἑτέρου μηδὲ αὐτῶν τῶν ἔνδον αὐτῷ συμπαρόντων ἀκουόντων, αὐτῷ μόνῳ τῷ θεῷ τὴν ἐκ μεγάλης δυνάμεως καὶ ὑπερβαλλούσης πίστεως ἠφίει φωνήν. διὸ καὶ παραχρῆμα ἔτυχεν αὐτοῦ ὑπηκόου. Ἐκχεῶ ἐναντίον αὐτοῦ τὴν δέησίν μου, τὴν θλῖψίν μου ἐνώπιον αὐτοῦ ἀπαγγελῶ. ἐν τῷ ἐκλείπειν ἐξ ἐμοῦ τὸ πνεῦμά μου. Εἴ … κεκτημένοις] A 369r: anonym; P 315rv: Eusebius; vgl. Nd 224v: Eusebius; vgl. Nh 617v: EusebiusΕἴ τις τὸν καιρὸν", + "candidate_score": 0.617219, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_31", + "bdc_text": "bandaretus GrafenriedNiklaus von Graffenried , geb. 1468 oder 1469 ( nach Anshelm VI 193 und Tillier III 315 stand er am 22 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_53", + "psc_text": "C 21). Überliefert wurde sie offensichtlich in zwei Bänden, von denen der eine Ps 1–76, der andere Ps 77–150 behandelte. Von Karo und Lietzmann wird sie unter dem Typ VIII beschrieben,Vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 32–35. von Gilles Dorival als eine Vertreterin der „Gemischten Konstantinopolitanischen Katenen“ eingeordnet und ausführlich analysiert.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 492–565. Entstanden ist sie zwischen 1088 und 1105, sehr wahrscheinlich im Zusammenhang mit seiner Lehrtätigkeit.Zu Biographie und Werk s. Bram Roosen, The works of Nicetas Heracleensis (ὁ) τοῦ Σερρῶν, in: Byzantion 69 (1999) 119–144. Niketas besaß Zugang zu sehr viel mehr Schriften von Eusebius als uns heute vergönnt ist. Die griechischen Fragmente zur Theophanie (CPG 3488) sind aus seiner Lukas-Katene gewonnen, ebenso die Schrift De solemnitate paschali (CPG 3479). Sein literarisches Engagement lässt daher von selbst die Frage aufkommen, ob er über die Fragmente in der Katene hinaus nicht auch den Psalmen-Kommentar", + "candidate_score": 0.617198, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_107_109", + "bdc_text": "HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_46", + "psc_text": "Wa hat versucht, die beiden Fenster zu Beginn des Fragmentes zu Ps 101,25b–29b zu schließen, zeigt dabei aber mit den Ausfüllungen αὐτοῦ ἀπό für das in C zu findende und wohl richtige μέχρι τῆς ἐκβάσεως und καιρῶν συνιδὼν τό für συνορᾷ τὸ ἀδύνατον διὰ τό wenig Geschick. Die beiden Fenster am Ende desselben Fragmentes, an deren Stelle in C kein Text vorliegt, werden dagegen sinnvoll ausgefüllt, wobei das zweite von ihnen durch einen Blick in die Bibel geschlossen werden konnte, das erste vielleicht nur glücklich geraten ist. Fraglich bleibt, ob die ältere Handschrift Wa hier einen älteren Text als den von A P repräsentiert und das Fenster wirklich erst später entstanden ist. (V) Vaticanus gr. 754 (10. Jh.) Der Codex Vaticanus gr. 754 aus dem zehnten Jahrhundert, der in der Forschung bereits viel Aufmerksamkeit erfahren hat, gruppiert um den Psaltertext eine Bearbeitung der Palästinischen Katene, die von Karo und LietzmannKaro", + "candidate_score": 0.617093, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_31", + "bdc_text": "bandaretus GrafenriedNiklaus von Graffenried , geb. 1468 oder 1469 ( nach Anshelm VI 193 und Tillier III 315 stand er am 22 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_124", + "psc_text": "Kommentar zu Ps 93,3–4 (PG 23, 1196 C13–14). Ps 140,8ab Eusebisch ist in diesem Fragment vor allem der Ausdruck βασκαινόντων τῇ κατὰ θεὸν αὐτοῦ προκοπῇ (vgl. In psalmum 69,2–4 = PG 23, 769 B5–6 und In psalmum 85,11 = PG 23, 1037 B4). Ps 141,3a–4a Das zweite Fragment ist in N dem Exzerpt zu Vers 4a aus Theodoret hinzugefügt. Die Doppelzuweisung an Theodoret und Eusebius, die in Nd auf Eusebius verkürzt wurde, trägt dem Rechnung. Die Lexik des Satzes ist für Eusebius gewöhnlich, der Tonfall ähnelt dem ersten Satz des Bruchstückes aus der Palästinischen Katene. Ps 144,10a–12b Übereinstimmend mit der Palästinischen Katene bietet Niketas den Text von Beginn des Fragmentes bis τῆς ἐξομολογήσεως ἀποδιδόασιν, durchsetzt ihn jedoch mit Auszügen aus Chrysostomus, Theodoret und Euthymius. Die Texteinheit mit dem Fragment 6b, in den Handschriften nicht eigens kenntlich gemacht, schließt unmittelbar an den mit δημιουργικῆς δυνάμεως endenden ersten Abschnitt des Fragmentes aus", + "candidate_score": 0.617092, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_51_53", + "bdc_text": "Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis ) und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_375", + "psc_text": "auf Rasur ἔθος αὐτῶν πάντων ὑστέρηται ἐστέρηται τῶν κατὰ τὸ παλαιὸν τὸ παλαιὸν πάλαι ὑπαρχόντων αὐτοῖς ἀγαθῶν, ὡς μηκέτι προφητῶν ἀξιοῦσθαι μήτε ἀγγέλων ἐπιφανείας. καὶ πάντα δὲ αὐτῶν τὰ σεμνὰ καθῄρηται καθήρεται · ἡ μητρόπολις, τὸ ἱερόν, τὰ ἅγια τῶν ἁγίων, τὸ βασίλειον, ἡ ἱερωσύνη. ἀλλὰ καὶ δοῦλοι ἀντ’ ἐλευθέρων γεγόνασι καὶ νόμοις ἐθνῶν ὑπήκοοι, οἳ πρὶν αὐτόνομοι κατέστησαν, καὶ ταῦτα πάντα ὑπομεμενήκασι διὰ τὰς αὐτῶν κακίας τε καὶ πονηρίας. τοὔμπαλιν … κατηξιωμένοι] vgl. Nd 100v καὶ ἀπεστέρηται…ἐκκλησία: anonym; 101r νοήσεις…συνεστήσαντο: anonym; 101rv ὡς μήτε…δουλεύοντες: anonym; vgl. Ne 366r: anonym; 366v: anonym; 367v: anonym; vgl. Nh 495v: anonym; 496r: Theodoret; 496v: Theodoret fortgesetztτοὔμπαλιν δὲ τούτοις ἡ … ὑδάτων] Ca 355r: τοῦ αὐτοῦ (= Didymus); Cb 337r: Didymusἡ ἐξ ἐθνῶν ἐκκλησία τὸ πρὶν οὖσα θεοῦ ἔρημος καὶ πάντων ἀγαθῶν ἄγονός τε καὶ ἄκαρπος μεταβέβληται εἰς λίμνας ὑδάτων, καὶ ἡ πάλαι πρότερον ἄνυδρος γέγονεν εἰς διεξόδους ὑδάτων, καὶ‌1 … διδασκαλίαν] Ca 355r:", + "candidate_score": 0.616051, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_39_41", + "bdc_text": "1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ; vgl. ebd. 287 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_436", + "psc_text": "πολλὰ πολλάκις αἱ γραφαὶ παραδεδώκασι, μίαν τινὰ ῥάβδον ἀπελαστικὴν τῶν σῶν ἐχθρῶν, οὐκ ἄλλοθεν, ἀλλ’ ἐκ τῆς σῆς δυνάμεως, εἰς ἀνθρώπους ἀποστελεῖ ἐξαποστελεῖ κύριος ὁ θεός, ὅπως ἐν μέσαις αὐταῖς ταῖς πόλεσι καὶ ἐν μέσοις τοῖς ἐχθροῖς κατακυριεύῃς κατακυριεύεις τῶν σῶν ἐκκλησιῶν . περὶ ταύτης εἴρηται· ἐκ Σιὼν ἡ εὐπρέπεια τῆς ὡραιότητος αὐτοῦ , καὶ ὅτι ἥξει ἐκ Σιὼν ὁ ῥυόμενος . Μετὰ σοῦ ἡ ἀρχὴ ἐν ἡμέρᾳ τῆς δυνάμεώς σου ἐν ταῖς λαμπρότησιν τῶν ἁγίων. Ἀνθ’ … διδασκαλίᾳ] A 180v: anonym; P 167r: anonym; Wa 175v: Apolinarius Ἀνθ’ wiederholt Lemma Vers οὗ ὁ μὲν Ἀκύλας φησί· μετὰ σοῦ ἑκουσιασμοὶ ἐν ἡμέρᾳ εὐπορίας σου ἐν διαπρεπίαις ἡγιασμένου , ὁ δὲ Σύμμαχος· ὁ λαός σου ἡγεμονικοὶ ἐν ἡμέρᾳ τῆς ἰσχύος σου ἐν ὄρεσιν ἁγίοις , ἡ δὲ πέμπτη ἔκδοσις· μετὰ σοῦ ἑκουσιασμοὶ ἐν ἡμέρᾳ δυνάμεώς σου ἐν δόξῃ τῶν ἁγίων . παρίστησι δὲ διὰ τούτων ὁ λόγος, ὅτι μὴ ἐπάναγκες ἐπάναγκος", + "candidate_score": 0.615412, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_39_41", + "bdc_text": "1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ; vgl. ebd. 287 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_320", + "psc_text": "vgl. Nh 484r: Chrysostomusμυριοστὸν δὲ αὐτοὺς ἁμαρτάνοντας καὶ πειράζοντας καὶ παραπικραίνοντας καὶ διαφόρως ἀσεβοῦντας ἔφερεν ἡ τοῦ θεοῦ μακροθυμία, ἕως vielleicht aus εἰς εἰς ὅτε τὸ μέγιστον καὶ πάντων ἀσεβέστατον ἔργον τετολμήκασι, καὶ τὴν αὐτοῖς πρώτοις δοθεῖσαν χάριν τοῦ θεοῦ παραιτησάμενοι. καὶ αὐτὸς γοῦν ὁ κύριος τῆς ἐσχάτης αὐτῶν ἀποπτώσεως τὴν αἰτίαν διδάσκων φησί· ποσάκις ἠθέλησα ἐπισυναγαγεῖν τὰ τέκνα σου, ὃν τρόπον ὄρνις ἐπισυνάγει τὰ νοσσία ὑπὸ τὰς πτέρυγας, καὶ οὐκ ἠθελήσατε. ἰδοὺ ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος . μὴ … Χάμ] vgl. AS III 494,33–39μὴ ἀρκεσθέντες τοίνυν τοῖς προτέροις κακοῖς, ἐμοσχοποίησαν, φησίν, ἐν τῇ ἐρήμῳ καὶ τὴν … εἰκόνι] vgl. Nd 90v: anonym; vgl. Ne 333v: anonym; vgl. Nh 484r: Theodoret fortgesetzt τὴν δόξαν αὐτῶν, ἥτις ἦν ὁ θεός, ἠλλάξαντο ἐν ὁμοιώματι μόσχου. τὸ σεβάσμιον οὖν ὄνομα περιθέντες ζῴου ἀλόγου εἰκόνι ἐπελάθοντο τοῦ θεοῦ τοῦ σῴζοντος αὐτοὺς καὶ ποιήσαντος μεγάλα ἐν Αἰγύπτῳ, θαυμάσια ἐν γῇ Χάμ. Καὶ εἶπε", + "candidate_score": 0.614935, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_39_41", + "bdc_text": "1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ; vgl. ebd. 287 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_428", + "psc_text": "τὸν Σύμμαχον· οἱ ἀντικείμενοι αὐτῷ ἀσχημοσύνην . Καὶ περιβαλέσθωσαν ὡσεὶ διπλοΐδα αἰσχύνην αὐτῶν. Καὶ … ἀκολούθως] A 177v: anonym; P 164v: anonym; Ca 361r: Eusebius; Cb 343r: Eusebius; vgl. V 280r: anonym; vgl. Nd 109r καὶ τοῦτο…περιβάλλονται: Eusebius; vgl. Ne 393rv: anonym; vgl. Nh 505r: Eusebius; PG 23 (1340 D3–11)Καὶ τοῦτο μάθοις ἂν ἐπιστήσας, ποίας ἄρα Ἰουδαίων παῖδες κέκτηνται διανοίας ὁρῶντες τὰ μὲν ἑαυτῶν σεμνὰ καὶ ἅγια ἐκ βάθρων ἠφανισμένα τοῦ δὲ πρὸς αὐτῶν αὐτὸν ἀτιμίᾳ περιβληθέντος σταυρῷ τε καὶ θανάτῳ παραδοθέντος am Rand in , ἀτιμίᾳ παραδοθέντος σταυρῷ τε καὶ θανάτῳ , τὸ μὲν τοῦ θανάτου μνῆμα σπουδαῖς τε καὶ φιλοτιμίαις τετιμημένον, τὰς δὲ διὰ τῆς αὐτοῦ δυνάμεως καθ’ ὅλης τῆς οἰκουμένης ἱδρυθείσας ἠδρυνθείσας ἐκκλησίας ἱδρυνθείσας (ἱδρυνθήσας ἐκκλησίας nach δυνάμεως τῆς οἰκουμένης αὐξούσας ὁσημέραι ὡσημέραι καὶ πληθυνούσας πληθυούσας καὶ ἐπὶ μέγα ἐπὶ μετα ἔτι μετὰ δόξης προϊούσας· ταῦτα γὰρ ὁρῶντες ὀφθαλμοῖς Ἰουδαίων παῖδες ~ , πῶς οὐκ ἐντροπὴν καὶ", + "candidate_score": 0.614729, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_38_40", + "bdc_text": "Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben; 1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_827", + "psc_text": "ἀποσυληθῇ συληθῇ ἢ ἀποπέσῃ προπετέστερόν ποτε φθεγξαμένου ἀπορρεύσῃ πρὸς ἕτερον αὐτοῦ φθεγγομένου , ἃ μὴ δεῖ δεῖ. καὶ τὰ ἐν αὐτῷ κρυπτὰ καὶ τίμια ἀπολλύντος διά τινος ἀθυρογλώσσου ὁμιλίας . οὕτω δὴ δὲ μέγα ἡγεῖτο τὸ δυνηθῆναι κρατεῖν γλώττης γλώσσης κρατεῖν , ὡς παρ’ αὐτοῦ τοῦ θεοῦ τὴν φυλακὴν αἰτεῖσθαι αἰτεῖσθαι. τῶν χειλέων καὶ τοῦ στόματος . Καὶ τὰ μὲν περὶ στόματος καὶ χειλέων τοῦτον ἠκρίβωται αὐτῷ τὸν τρόπον. πάλιν δὲ περὶ τῶν κατὰ διάνοιαν προσθήσει φάσκων· μὴ ἐκκλίνῃς τὴν καρδίαν μου εἰς λόγους πονηρίας, τουτέστι … λόγου] vgl. Nd 222r σαφέστερον…διάνοιαν: anonym; vgl. Nh 614v: Kyrill fortgesetztτουτέστι μὴ συγχωρήσῃς παρατραπῆναι καὶ παρακλιθῆναι παρακληθῆναι εἰς τὸ ἐναντίον τὴν ἁπαξαπλῶς ἅπαξ ἁπλῶς ἅπαξ καλῶς κατασκευασθεῖσάν μου διάνοιαν. ἀντὶ δὲ τοῦ προφασίζεσθαι προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις ὁ Σύμμαχος ἐννοεῖν ἐννοίας παρανόμους ἐξέδωκε σαφέστερον ἑρμηνεύσας τὴν θεωρίαν τοῦ λόγου. Εἶτα πάλιν μεταβαίνει ἐπὶ τὸ πρακτικὸν φάσκων· σὺν ἀνθρώποις ἐργαζομένοις τὴν ἀνομίαν, καὶ οὐ μὴ", + "candidate_score": 0.614255, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_39_41", + "bdc_text": "1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ; vgl. ebd. 287 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_321", + "psc_text": "εἰκόνι] vgl. Nd 90v: anonym; vgl. Ne 333v: anonym; vgl. Nh 484r: Theodoret fortgesetzt τὴν δόξαν αὐτῶν, ἥτις ἦν ὁ θεός, ἠλλάξαντο ἐν ὁμοιώματι μόσχου. τὸ σεβάσμιον οὖν ὄνομα περιθέντες ζῴου ἀλόγου εἰκόνι ἐπελάθοντο τοῦ θεοῦ τοῦ σῴζοντος αὐτοὺς καὶ ποιήσαντος μεγάλα ἐν Αἰγύπτῳ, θαυμάσια ἐν γῇ Χάμ. Καὶ εἶπε τοῦ ἐξολεθρεῦσαι αὐτούς, εἰ μὴ Μωυσῆς ὁ ἐκλεκτὸς αὐτοῦ ἔστη ἐν τῇ θραύσει ἐνώπιον αὐτοῦ τοῦ ἀποστρέψαι τὴν ὀργὴν αὐτοῦ τοῦ μὴ ἐξολεθρεῦσαι. Ἔχεις … ἀναπεμπομένων] A 153r: anonym; P 145r: anonym; vgl. V 264v: Eusebius; AS III 495,4–21Ἔχεις ἐν τῇ ἱστορίᾳ, ὅπως εἶπε Μωυσῆς τῷ κυρίῳ· εἰ μὲν ἀφεῖς αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν, ἄφες, εἰ δὲ μή, κἀμὲ ἐξάλειψον ἐκ τῆς βίβλου σου ἧς ἔγραψας . δι’ ὧν τὸ χρηστὸν καὶ φιλάνθρωπον καὶ ἀνεξίκακον τὸν τοῦ Μωυσέως τρόπον τὸν μωυσέως τρόπον τῶν τοῦ μωυσέος τρόπων von erster Hand verändert μιμεῖσθαι διδασκόμεθα· ἔδει γὰρ τὸν ἀγαθοῦ θεοῦ θεράποντα ζηλωτὴν εἶναι τοῦ", + "candidate_score": 0.614172, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_39_41", + "bdc_text": "1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ; vgl. ebd. 287 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_339", + "psc_text": "ἔλεος αὐτοῦ. Τῷ … αἰῶνα] A 156v: anonym, καὶ ἄλλως δὲ in der Zeile; P 148v–149r: Eusebius; Ca 351v: Eusebius; Cb 333v: Eusebius; Wa 172r: Eusebius; vgl. V 267v: Eusebius; PG 23 (1320 B14–C6) Τῷ κυρίῳ ἐξομολογήσασθαι δεῖ ἐξομολογεῖσθαι δεῖ τῷ κυρίῳ ~ κατά τε τὸ ὁμολογεῖν τὰ ἑαυτῶν πλημμελήματα ὡς ἰατρῷ κατά τε τὸ εὐχαριστεῖν αὐτῷ ἐπὶ ταῖς εἰς ἡμᾶς εὐεργεσίαις τὸ ἐχέγγυον τῆς παρ’ αὐτοῦ θεραπείας σωτηρίας ἔχοντας, ὅτι μὴ μόνον χρηστός ἐστιν, ἀλλὰ καὶ παρατείνει παρατείνη τὸ ἔλεος αὐτοῦ εἰς πάντα τὸν παρόντα αἰῶνα. Εἰπάτωσαν οἱ λελυτρωμένοι ὑπὸ κυρίου, οὓς ἐλυτρώσατο ἐκ χειρὸς ἐχθροῦ. ἐκ τῶν χωρῶν συνήγαγεν αὐτούς, ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ δυ��μῶν καὶ βορρᾶ καὶ θαλάσσης. Εἰκότως … αὐτοῦ] Ca 351v: Eusebius; Cb 333v: Eusebius; Nd 98v ἐνταῦθα…αὐτοῦ: anonym; Ne 348rv: anonym; Nh 489v: Theodoret fortgesetzt Εἰκότως … προφητείαν] A 156v–157r: anonym; P 149r: anonym; Wa 172r: Eusebius; vgl. V 268r: anonym; PG 23 (1320 C9–1321", + "candidate_score": 0.614153, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_39_41", + "bdc_text": "1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ; vgl. ebd. 287 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_699", + "psc_text": "ὁ ἐν τῷ φανερῷ Ἰουδαῖος καὶ οὐδὲ ἡ ἐν τῷ φανερῷ ἐν σαρκὶ περιτομή t.r. περιτομῆ , ἀλλ’ ὁ ἐν τῷ κρυπτῷ Ἰουδαῖος καὶ περιτομὴ καρδίας, οὐ γράμματι, ἀλλὰ πνεύματι θεοῦ, οὗ ὁ ἔπαινος οὐκ ἐξ ἀνθρώπων, ἀλλ’ ἐκ τοῦ θεοῦ . ρκηʹ Νίκης θεοῦ στρατιᾶς Κύριος δίκαιος συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν. Διδάσκει … ἐπιχειρούντων] A 313v: Eusebius; P 270v: Eusebius; vgl. V 320v: Eusebius; PG 24 (24 A8–B2); Curti 139Διδάσκει δὲ ὁ λόγος μηδέποτε ἐφ’ ἑαυτῷ, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ θεῷ μόνῳ μέγα φρονεῖν. ἀντὶ δὲ τοῦ συνέκοψεν αὐχένας ἁμαρτωλῶν Ἀκύλας κατέκοψε βρόχους ἀσεβῶν , ὁ δὲ Σύμμαχος κατέκοψε βρόχους παρανόμων , ἡ δὲ πέμπτη ἔκδοσις κλοιοὺς ἀνόμων ἐκδεδώκασι δηλοῦντος τοῦ λόγου τοὺς ὑπὸ τῶν ἀσεβῶν εἰς ἐπιβουλὴν τοῦ δικαίου κατεσκευασμένους. θεσπίζει … ἐπιχειρούντων] vgl. Nd 182r: Chrysostomus fortgesetzt; vgl. Nh 578v: Theodoret fortgesetztθεσπίζει δὲ καὶ διὰ τούτων ὁ λόγος τὰ ἔσχατα τέλη καὶ τὸν ὄλεθρον τῶν κατὰ καιροὺς τὴν ἐκκλησίαν", + "candidate_score": 0.613874, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_39_41", + "bdc_text": "1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ; vgl. ebd. 287 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_827", + "psc_text": "ἀποσυληθῇ συληθῇ ἢ ἀποπέσῃ προπετέστερόν ποτε φθεγξαμένου ἀπορρεύσῃ πρὸς ἕτερον αὐτοῦ φθεγγομένου , ἃ μὴ δεῖ δεῖ. καὶ τὰ ἐν αὐτῷ κρυπτὰ καὶ τίμια ἀπολλύντος διά τινος ἀθυρογλώσσου ὁμιλίας . οὕτω δὴ δὲ μέγα ἡγεῖτο τὸ δυνηθῆναι κρατεῖν γλώττης γλώσσης κρατεῖν , ὡς παρ’ αὐτοῦ τοῦ θεοῦ τὴν φυλακὴν αἰτεῖσθαι αἰτεῖσθαι. τῶν χειλέων καὶ τοῦ στόματος . Καὶ τὰ μὲν περὶ στόματος καὶ χειλέων τοῦτον ἠκρίβωται αὐτῷ τὸν τρόπον. πάλιν δὲ περὶ τῶν κατὰ διάνοιαν προσθήσει φάσκων· μὴ ἐκκλίνῃς τὴν καρδίαν μου εἰς λόγους πονηρίας, τουτέστι … λόγου] vgl. Nd 222r σαφέστερον…διάνοιαν: anonym; vgl. Nh 614v: Kyrill fortgesetztτουτέστι μὴ συγχωρήσῃς παρατραπῆναι καὶ παρακλιθῆναι παρακληθῆναι εἰς τὸ ἐναντίον τὴν ἁπαξαπλῶς ἅπαξ ἁπλῶς ἅπαξ καλῶς κατασκευασθεῖσάν μου διάνοιαν. ἀντὶ δὲ τοῦ προφασίζεσθαι προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις ὁ Σύμμαχος ἐννοεῖν ἐννοίας παρανόμους ἐξέδωκε σαφέστερον ἑρμηνεύσας τὴν θεωρίαν τοῦ λόγου. Εἶτα πάλιν μεταβαίνει ἐπὶ τὸ πρακτικὸν φάσκων· σὺν ἀνθρώποις ἐργαζομένοις τὴν ἀνομίαν, καὶ οὐ μὴ", + "candidate_score": 0.613294, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_114", + "bdc_text": "s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_745", + "psc_text": "A 329v: Eusebius am Rand, ἄλλος φησίν in der Zeile; P 283r: Eusebius; vgl. Nd 191r: anonym; vgl. Nh 588r: anonym; Curti 214Εἰ καὶ μηδέπω το�� φωτίσματος κατηξιώθητε μηδὲ ἐν ἡμέρᾳ πως γεγένησθε, ἀλλ’ ἐπαγρύπνως ἱστάμενοι μὴ μόνον ἡμέρας, ἀλλὰ καὶ νύκτωρ ταῖς πρὸς θεὸν εὐλογίαις σχολάζοντες σχολάζειν ἀκούετε τοῦ φάσκοντος λόγου· μὴ δῷς ὕπνον σοῖς ὄμμασι μηδὲ νυσταγμὸν σοῖς βλεφάροις . ἐπάρατε δὲ τὰς χεῖρας ὑμῶν ἐν ταῖς νυξὶ καὶ εὐλογεῖτε τὸν κύριον ἵστασθε τὰς πράξεις ὑμῶν καὶ τὰ ἔργα τῷ θεῷ δεικνύντες δεικνύοντες πεπαρρησιασμένα πεπαρρησιασμένως . σωφροσύνης δέ ἐστι διδακτικὸν τὸ λόγιον· οὐδεὶς γὰρ ἐν νυξὶν ἀκολασταίνων δύναται τὰς χεῖρας ἐπαίρειν πρὸς τὸν θεόν. Εὐλογήσει σε κύριος ἐκ Σιὼν ὁ ποιήσας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Ἤδη … κύριος] A 329v: anonym; P 283v: anonym; PG 24 (29 A3–10); Curti 214–215 Ἤδη τῷ ἔδει τῷ τῷ Ἀβραὰμ εἴρηται· οἱ εὐλογοῦντές σε εὐλόγηνται εὐλόγεινται . δυνάμει δὲ αὑτὸν εὐλογεῖ", + "candidate_score": 0.613044, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_114", + "bdc_text": "s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_916", + "psc_text": "βίον οὐδὲν unleserlich βίον anders fortfahrend anders fortfahrend ἕτερον πράττουσα τοῦ τὸ ἢ τὸ αἰνεῖν τὸν κύριον διατελέσω. ὡς ψυχῆς δὲ ἀκουστέον λεγούσης τὸ ἕως ὑπάρχω, οὐχ ὡς μελλούσης μετὰ ταῦτα μὴ ὑπάρχειν, ἀλλ’ εἰς ἄπειρον τὸν τῆς ὑπάρξεως αὐτῆς χρόνον αἰνέσειν αἰνεσιν αἴνεσιν ἐπαγγελλομένης τὸν κύριον. Μὴ πεποίθατε ἐπ’ ἄρχοντας καὶ ἐφ’ υἱοὺς ἀνθρώπων, οἷς οὐκ ἔστι σωτηρία. Ἐκ … παραινεῖ] Nd 239r: Eusebius; Nh 632v: EusebiusἘκ παραθέσεως τῶν μὴ αἰνούντων τὸν θεόν, τὰ θνητὰ δὲ ἀξιώματα καὶ τὰς ἐν ἀνθρώποις ἀρχὰς θαυμαζόντων τὴν ἀπὸ τοῦ αἰνοῦ τοῦ θεοῦ ὠφέλειαν παρίστησι. διόπερ μὴ χρῆναι ἐπὶ υἱοῖς ἀνθρώπων καὶ ἄρχουσιν πεποιθέναι παραινεῖ. Μὴ πεποίθατε ἐπ’ ἄρχοντας καὶ ἐφ’ υἱοὺς ἀνθρώπων, οἷς οὐκ ἔστι σωτηρία. ἐξελεύσεται τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ ἐπιστρέψει εἰς τὴν γῆν αὐτοῦ. ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἀπολοῦνται πάντες οἱ διαλογισμοὶ αὐτῶν. Ὅμοιον … ἀπελεύσῃ] vgl. Nd 239v ὅτι μὴ χρὴ…ἀπελεύσῃ: anonym; vgl. Nh 632v–633r: anonym Ὅμοιον … θαυμαζομένων]", + "candidate_score": 0.613013, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_108_110", + "bdc_text": "Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). . De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_28", + "psc_text": "Missgeschick. Ebenso kann die Zuordnung der Textstücke zu den Lemmata in C von den Hauptzeugen abweichen, zum Beispiel die Nr. 4 und 5 zu Ps 117. Neben der Epitomierung wird in C keine systematische Bearbeitung vorgenommen. Paraphrastische Verdrängungen des ursprünglichen Wortlauts wie gegen Ende des Fragmentes zu Ps 103,25a–26b sind selten. (Ca) Parisinus gr. 139 (10. Jh.) Der seit dem Jahr 1622 in Paris befindliche und wegen seiner prachtvollen Miniaturen als Psautier de Paris berühmt gewordene Codex aus dem zehnten JahrhundertZum Codex vgl. Vanderschelden (wie Anm. 9) 40–44. teilt mit der übrigen Katenenüberlieferung die unangenehme Eigenschaft der Unzuverlässigkeit in den Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius", + "candidate_score": 0.612659, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_39_41", + "bdc_text": "1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ; vgl. ebd. 287 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_355", + "psc_text": "χάρις] vgl. Nd 98r ὅπερ τὴν…κατηξίωσεν: Chrysostomus fortgesetzt; vgl. Ne 357rv: anonym; vgl. Nh 492v: Chrysostomus fortgesetztδηλοῖ δὲ τοῦτο τὴν ἀθρόαν τῶν ἁμαρτιῶν ἁμαρτωλῶν ἄφεσιν, ἧς κατηξίωσεν ἡμᾶς ἡ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ χάρις. Ἐξομολογησάσθωσαν τῷ κυρίῳ τὰ ἐλέη αὐτοῦ καὶ τὰ θαυμάσια αὐτοῦ τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων, ὅτι συνέτριψε πύλας χαλκᾶς καὶ μοχλοὺς σιδηροῦς συνέκλασεν. ἀντελάβετο αὐτῶν ἐξ ὁδοῦ ἀνομίας αὐτῶν· διὰ γὰρ τὰς ἀνομίας αὐτῶν ἐταπεινώθησαν. πᾶν βρῶμα ἐβδελύξατο ἡ ψυχὴ αὐτῶν, καὶ ἤγγισαν ἕως τῶν πυλῶν τοῦ θανάτου. καὶ ἐκέκραξαν πρὸς κύριον ἐν τῷ θλίβεσθαι αὐτούς, καὶ ἐκ τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν ἔσωσεν αὐτούς. Καὶ … συνέκλασεν] Ca 353r: Eusebius; Cb 335r: Eusebius Καὶ … υἱός] vgl. V 269v: anonym Καὶ … ἀναβοήσασιν] A 160rv: anonym; P 151v: anonym; Wa 127rv: anonym; PG 23 (1324 D2–1325 A5) Καὶ νῦν δεύτερον τὰ αὐτὰ τὸ αὐτὸ λέγεται ἐπὶ ταῖς τῆς δευτέραις εὐεργεσίαις αὐτοῦ . ἡγοῦμαι δὲ διὰ τούτων τὴν", + "candidate_score": 0.6115, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_108_110", + "bdc_text": "Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). . De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_56", + "psc_text": "Les Chaînes (wie Anm. 3) III 513. konnte ich drei Codices auswerten. (Nd) Coislinianus 190 (13. / 14.Jh.) Der 259 Blätter umfassende Pariser Codex ist auf Pergament geschrieben, das teilweise ein Palimpsest darstellt; es enthält eine noch nicht zuzuordnende Psalmenkatene.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 508. Ab fol. 196 sind 22 Seiten Papier eingelegt worden; die Herstellungsweise verweist auf Südtitalien.Zur Analyse der Herstellung, Lokalisierung und Datierung vgl. Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 505–507. Die Handschrift enthält den zweiten Band der Niketas-Katene und setzt unbeschädigt erst mit der Behandlung von Ps 80,2b ein. Das Fehlen des Materials ab Ps 77 dürfte der Vorlage anzulasten sein.Vgl. Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 507–508. Der Coislinianus bietet nicht den originalen Text, wie ihn Niketas der Öffentlichkeit übergab. Denn die Abweichungen zwischen Nh und Nd weisen dort auf eine Bearbeitung des Textes in Nd hin, wo Nh mit der Palästinischen", + "candidate_score": 0.610351, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_108_110", + "bdc_text": "Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). . De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_91", + "psc_text": "Das seltene τὸ βαρὺ στοιχεῖον für die Erde und in Verbindung mit φέρεται findet sich in der Demonstratio an besagter Stelle, ohne φέρεται an den Stellen in der Theophanie und De laudibus Constantini. Darüber hinaus bringt Niketas (Nd fol. 201r) denselben Gedanken von der schweren Erde auf dem leichten Wasser unter dem Namen des Eusebius im ausgreifenden Kommentar zu Ps 135,7 (eigentlich zu Vers 6 gehörend). Mit der Wendung ἐν τοῖς ἐναντίοις τὰ ἐναντία im Kontext der paradoxen Gotteswirkung lässt sich gut vergleichen die Formulierung ἐπειδήπερ παράδοξα καὶ θαυμαστὰ ἐνεργῶν ἐξ ἐναντίων τὰ ἐναντία εἰργάσατο im Fragment zu Ps 106,32a–36b. Ps 105,35a–36b Die Angabe „Chrysostomus“ in Nd und Nh ist verrutscht und bezieht sich auf den folgenden Eintrag. Für Eusebius als Verfasser sprechen gute Gründe: Die Wortverbindung τῶν ἀλλοφύλων καὶ ἀθέων ἐθνῶν verweist deutlich auf den Lehrer in Cäsarea, ebenso die Art der Zitation von LXX:Wis:14:12: Wo Eusebius den verhältnismäßig", + "candidate_score": 0.61029, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_39", + "bdc_text": "1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_436", + "psc_text": "πολλὰ πολλάκις αἱ γραφαὶ παραδεδώκασι, μίαν τινὰ ῥάβδον ἀπελαστικὴν τῶν σῶν ἐχθρῶν, οὐκ ἄλλοθεν, ἀλλ’ ἐκ τῆς σῆς δυνάμεως, εἰς ἀνθρώπους ἀποστελεῖ ἐξαποστελεῖ κύριος ὁ θεός, ὅπως ἐν μέσαις αὐταῖς ταῖς πόλεσι καὶ ἐν μέσοις τοῖς ἐχθροῖς κατακυριεύῃς κατακυριεύεις τῶν σῶν ἐκκλησιῶν . περὶ ταύτης εἴρηται· ἐκ Σιὼν ἡ εὐπρέπεια τῆς ὡραιότητος αὐτοῦ , καὶ ὅτι ἥξει ἐκ Σιὼν ὁ ῥυόμενος . Μετὰ σοῦ ἡ ἀρχὴ ἐν ἡμέρᾳ τῆς δυνάμεώς σου ἐν ταῖς λαμπρότησιν τῶν ἁγίων. Ἀνθ’ … διδασκαλίᾳ] A 180v: anonym; P 167r: anonym; Wa 175v: Apolinarius Ἀνθ’ wiederholt Lemma Vers οὗ ὁ μὲν Ἀκύλας φησί· μετὰ σοῦ ἑκουσιασμοὶ ἐν ἡμέρᾳ εὐπορίας σου ἐν διαπρεπίαις ἡγιασμένου , ὁ δὲ Σύμμαχος· ὁ λαός σου ἡγεμονικοὶ ἐν ἡμέρᾳ τῆς ἰσχύος σου ἐν ὄρεσιν ἁγίοις , ἡ δὲ πέμπτη ἔκδοσις· μετὰ σοῦ ἑκουσιασμοὶ ἐν ἡμέρᾳ δυνάμεώς σου ἐν δόξῃ τῶν ἁγίων . παρίστησι δὲ διὰ τούτων ὁ λόγος, ὅτι μὴ ἐπάναγκες ἐπάναγκος", + "candidate_score": 0.605705, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_53", + "bdc_text": "und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_639", + "psc_text": "Χριστοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν χαρισαμένη . Καὶ ταῦτα μὲν πρὸς λέξιν ἡμῖν ἀποδέδοται . εἰ δὲ ἔστι τις ἑτέρα Ἱερουσαλήμ Ἱερουσαλήμ, ἐπουράνιος , ἣν οὐκ ἠγνόει ὁ θεῖος ἀπόστολος λέγων· ἡ δὲ ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστίν, ἥτις ἐστὶ μήτηρ ἡμῶν , καί· προσεληλύθατε Σιὼν ὄρει ὄρη καὶ πόλει πόλει aus πόλη θεοῦ ζῶντος Ἱερουσαλὴμ ἐπουρανίῳ, ἡμεῖς τε οἱ ἐπὶ γῆς τὰς διατριβὰς ποιούμενοι καὶ τὸν ἀνθρώπινον καὶ θνητὸν βίον διαντλοῦντες οὐκ ἔξω τυγχάνομεν τῆς συγχύσεως – Βαβυλὼν δὲ ἦν ἡ σύγχυσις – ἦλθέ τε ὁ σωτὴρ καὶ κύριος ἡμῶν εἰς τὴν τοῦ περιγείου τόπου σύγχυσιν ἅπασιν ἀνθρώποις, οὐ γὰρ δὴ Ἰουδαίοις μόνοις, κηρύξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν ἀνακηρύξαι ἄφεσιν ἀνθρώποις κηρύξαι ἄφεσιν , εἰκότως καὶ κατὰ νόμους ἀλληγορίας ἔχοιέν τινα λόγον αἱ ᾠδαὶ τῶν ἀναβαθμῶν· προσάγουσαι καὶ ἀνάγουσαι πρὸς τὸν τῶν ὅλων θεὸν ἀπὸ τῆς συγχύσεως τοῦ βίου τοῦ βίου συγχύσεως ~ καὶ τῆς εἰδωλολάτρου καὶ δαιμονικῆς αἰχμαλωσίας τὰς", + "candidate_score": 0.597045, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_53", + "bdc_text": "und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_695", + "psc_text": "σιὼν τῆς ἐπουρανίου . τίνα δέ ἐστι ταῦτα, ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε οἶδε καὶ οὖς οὓς οὐκ ἤκουσε καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη , καὶ τὰ ἑξῆς. τὰ δὲ περὶ τῆς ἄνω Ἱερουσαλὴμ καὶ τῆς οὐρανίου Σιὼν ἐδίδασκεν ὁ ἀπόστολος εἰπών· ἡ δὲ ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστίν , καί· προσεληλύθατε Σιὼν ὄρει καὶ πόλει θεοῦ ζῶντος Ἱερουσαλὴμ ἐπουρανίῳ . ἀνάγκη δὲ πάντα τὸν βουλόμενον πιστεύειν τῇ γραφῇ τοῦτον ἐκδέχεσθαι τὰ προκείμενα τὸν τρόπον· ἢ γάρ, ἂν ἄλλως ἄλλος , ψευδὴς δεχθήσεται δειχθήσεται ὁ λόγος δι��� τὸ ἠριπῶσθαι μὲν τὰ Ἱεροσόλυμα κατὰ τὸν παρόντα καιρόν, ἠφανίσθαι ἠφανεῖσθαι δὲ τὴν Σιών· πῶς γὰρ ἄλλως τις ὄψεται τὰ ἀγαθὰ Ἱερουσαλὴμ ἢ πῶς ἐκ Σιών τις εὐλογηθήσεται τοσούτων μὲν ὑπαρχόντων καθ’ ἑκάστην γενεὰν ἐν ἀνθρώποις τῶν φοβουμένων τὸν κύριον, ἠφανισμένων δὲ τῶν δηλουμένων τόπων; ἢ γὰρ οὐδεὶς φοβεῖται νῦν τὸν κύριον διὰ τὸ μὴ συνεστάναι τοὺς τόπους καὶ ψεύδεται τὸ λόγιον, ἢ εἰ τοῦτο", + "candidate_score": 0.595903, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 2, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae", + "max_score": 0.704593, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_96_98", + "bdc_text": "nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.704593, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_96", + "bdc_text": "nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ;", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.691018, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95_97", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.674138, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95_97", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.671145, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_96_98", + "bdc_text": "nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.669293, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_94_96", + "bdc_text": "Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia . Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ;", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.668945, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_96_98", + "bdc_text": "nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_2", + "psc_text": "publicae curiosi sumus, aperiet forsan thesauros adhuc reconditos ille, qui dixit: Quaerite, et invenietis. Caeterum in superstite praefatione ad Paralipomena, in primis notandum venit, Hieronymum non ex Graecis exemplaribus, sed ex Hebraeo emendasse hunc librum. Assumpto namque legis doctore apud Judaeos inclyto, totum volumen Paralipomenon cum eo contulit a vertice usque ad extremum unguem, quod liber ille Nominum in Graecis et Latinis codicibus ita scriptorum vitio fuisset depravatus, ut non tam Hebraea quam Barbara quaedam ac Sarmatica nomina haberet conjecta. Hinc necesse erat adhaesisse Hebraeorum fontibus, ubi nomina isthaec distinctis intervallis posita, suisque syllabis apposite descripta leguntur. Deinde etiam illud attendendum, quod cum Hieronymus undiqueversum ex suis praefatiunculis testimonia collegerit ad retundendam Rufini reprehensionem, qua S. Doctorem invidiae erga Septuaginta Interpretes calumniator insimulabat, nihil tamen hujus prologi replicat in suae Apologiae posteriori libro, ad cujus finem citatae reperiuntur omnes praefationes veteris Instrumenti. Cur hoc acciderit, necdum bene novimus: nisi conjectare", + "candidate_score": 0.668945, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_96_98", + "bdc_text": "nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_1", + "psc_text": "et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur. Ex hac enim contentione facile deprehenditur, supersint etiamnum, necne Hieronymi versiones Latinae juxta LXX, maxime si intra sacrum contextum signa obelorum et asteriscorum legentibus occurrerint. O felicem aetatem nostram, si post editum Canonem Hebraicae veritatis, translationes quoque universae ab Hieronymo concinnatae ad Graecos in integrum restituerentur! Quaeramus igitur quicumque utilitatis publicae curiosi sumus, aperiet forsan thesauros adhuc reconditos ille, qui dixit: Quaerite, et invenietis. Caeterum in superstite praefatione ad Paralipomena, in primis notandum venit, Hieronymum non ex Graecis exemplaribus, sed ex Hebraeo emendasse hunc librum. Assumpto namque legis doctore apud Judaeos inclyto, totum volumen Paralipomenon cum eo contulit a vertice", + "candidate_score": 0.668103, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_94_96", + "bdc_text": "Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia . Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ;", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_11", + "psc_text": "locis, vel perstrictae leviter, hic per quaedam verborum compendia explicentur. Orationum itaque vestrarum adjutus auxilio, misi librum benevolis placiturum: tamen invidis displiciturum esse non ambigo. Optima enim quaeque, ut ait Plinius, malunt contemnere et invidere plerique, quam discere. Si quis in hac interpretatione voluerit aliquid reprehendere, interroget Hebraeos, suam conscientiam recolat, videat ordinem textumque sermonis, et tunc nostro labori, si potuerit, detrahat. Ubicumque ergo asteriscos, id est, stellas + radiare in hoc volumine videritis, ibi sciatis de Hebraeo additum quod in Latinis codicibus non habetur. Ubi vero obelus, transversa scilicet virga ÷, praeposita est, illic signatur quid Septuaginta Interpretes addiderint, vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea", + "candidate_score": 0.666774, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_94_96", + "bdc_text": "Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia . Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ;", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_8", + "psc_text": "opinionem meam, sed ea etiam de quibus scire me arbitrabar, interrogare me solitum: quanto magis de his super quibus anceps eram? Denique cum a me nuper litteris flagitassetis, ut vobis librum Paralipomenon Latino sermone transferrem, de Tiberiade Legis quondam doctorem, qui apud Hebraeos admirationi habebatur, assumpsi: et contuli cum eo a vertice, ut aiunt, usque ad extremum unguem: et sic confirmatus, ausus sum facere quod jubebatis. Libere enim vobis loquor, ita et in Graecis et Latinis codicibus hic nominum liber vitiosus est, ut non tam Hebraea quam Barbara quaedam, et Sarmatica nomina congesta [ Al. conjecta] arbitrandum sit. Nec hoc Septuaginta Interpretibus, qui Spiritu sancto pleni, ea quae vera fuerant, transtulerunt, sed scriptorum culpae ascribendum, dum de inemendatis [ Al. emendatis] inemendata scriptitant: et saepe tria nomina, subtractis e medio syllabis, in unum vocabulum cogunt, vel e regione unum nomen, propter latitudinem suam, in duo, vel tria vocabula dividunt. Sed", + "candidate_score": 0.664812, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_4_6", + "bdc_text": "Sic sese res habent : Questor noster Tilemannus ab officio , cui iam sex annis praefuit , amotus est , et cum Salodorenses in negotio verbi dei , utcunque polliciti erant omnium Pagorumder V Orte . legatis , nihil audire nec tractari voluerint a nostris amandarintque verbi ministros 25Zur Rekatholisierung des solothurnischen Gebietes nach dem Aufstand der Reformierten 1533 s. Haefliger 198. 200f und Amiet /Sigrist II 45 ;", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_9", + "psc_text": "Septuaginta Interpretibus, qui Spiritu sancto pleni, ea quae vera fuerant, transtulerunt, sed scriptorum culpae ascribendum, dum de inemendatis [ Al. emendatis] inemendata scriptitant: et saepe tria nomina, subtractis e medio syllabis, in unum vocabulum cogunt, vel e regione unum nomen, propter latitudinem suam, in duo, vel tria vocabula dividunt. Sed et ipsae appellationes, non homines, ut plerique aestimant [ Al. existimant], sed urbes, et regiones, et saltus, et provincias sonant, et oblique sub interpretatione et figura eorum, quaedam narrantur historiae: de quibus in Regnorum libro dicitur, Nonne ecce haec scripta sunt in libro Verborum Dierum regum Juda? Quae utique in nostris codicibus non habentur. Hoc primum sciendum, quod apud Hebraeos, Paralipomenon liber unus sit: et apud illos, vocetur [ Al. vocatus] DABRE JAMIM, id est, Verba Dierum: qui propter magnitudinem, apud nos divisus est, quod nonnulli etiam in Bruto, Ciceronis dialogo, faciunt, ut eum in tres partes secent, cum unus", + "candidate_score": 0.647989, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 3, + "cf_id": "cf011", + "work_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex", + "max_score": 0.701969, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_66", + "psc_text": "Ps 4 konzentriert und die anderen Psalmen nur kurz anspricht. Genau dafür spricht auch eine Besonderheit in einer Handschrift der Ersten Palästinischen Katene, also derjenigen Katene, die aus den originalen Kommentaren schöpft. Hier wird die Überschrift gleich zweimal zitiert, und zwar mit Autorenangabe, wie sie ansonsten nur die Kommentarfragmente der Katene tragen: ωργ· (= Origenes) εἰς τὸ τέλος ἐν ψαλμοῖς ᾠδὴ τῷ Δα(υί)δ, und danach: ευς· (= Eusebius) εἰς τὸ τέλος ἐν ὕμνοις ψαλμὸς τῷ Δα(υί)δ. Bodl. Barocc. gr. 235, fol. 47v. Der Autor der Katene hat also sogar ausdrücklich vermerkt, dass Eusebius in seinem Kommentar die Variante zitierte, die auch das Hypomnema angibt, während Origenes an dieser Stelle den textus receptus der Septuaginta verwendete. Nach allem Gesagten dürfte klar sein, dass die zahlreichen Entsprechungen zwischen Hypomnema und eusebianischem Psalmenkommentar nicht als Argumente für die Autorschaft des Origenes in Anspruch genommen werden können, sondern unmissverständlich für eine Zuschreibung an Eusebius", + "candidate_score": 0.701969, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_66", + "psc_text": "Ps 4 konzentriert und die anderen Psalmen nur kurz anspricht. Genau dafür spricht auch eine Besonderheit in einer Handschrift der Ersten Palästinischen Katene, also derjenigen Katene, die aus den originalen Kommentaren schöpft. Hier wird die Überschrift gleich zweimal zitiert, und zwar mit Autorenangabe, wie sie ansonsten nur die Kommentarfragmente der Katene tragen: ωργ· (= Origenes) εἰς τὸ τέλος ἐν ψαλμοῖς ᾠδὴ τῷ Δα(υί)δ, und danach: ευς· (= Eusebius) εἰς τὸ τέλος ἐν ὕμνοις ψαλμὸς τῷ Δα(υί)δ. Bodl. Barocc. gr. 235, fol. 47v. Der Autor der Katene hat also sogar ausdrücklich vermerkt, dass Eusebius in seinem Kommentar die Variante zitierte, die auch das Hypomnema angibt, während Origenes an dieser Stelle den textus receptus der Septuaginta verwendete. Nach allem Gesagten dürfte klar sein, dass die zahlreichen Entsprechungen zwischen Hypomnema und eusebianischem Psalmenkommentar nicht als Argumente für die Autorschaft des Origenes in Anspruch genommen werden können, sondern unmissverständlich für eine Zuschreibung an Eusebius", + "candidate_score": 0.696786, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_64", + "psc_text": "Abweichungen unterstreichen jedoch eher das allgemeine Bild zahlreicher Bezüge zwischen Hypomnema und Psalmenkommentar des Eusebius, die bereits Rietz aufgezeigt hat, und die – ohne Vollständigkeit zu beanspruchen – auch in der folgenden Edition des Textes an den entsprechenden Stellen vermerkt sind. An dieser Stelle ist auch kurz auf die Überschrift des Ps 4 einzugehen. Diese führt das Hypomnema als Beispiel für die Formel ἐν ὕμνοις an und deutet sie als Hinweis auf den musikalischen Vortrag. Vgl. Hypomnema 16,5–10. Auffälligerweise weicht das Hypomnema hier vom textus receptus der Septuaginta ab, wo sich stattdessen ἐν ψαλμοῖς (ᾠδή) findet, wenngleich auch die Variante ἐν ὕμνοις (ψαλμός) überliefert ist. Auf letztere Variante bezieht sich nun Eusebius in seinem in direkter Tradition erhaltenen Kommentar zu Ps 60 (einem anderen Psalm, der ἐν ὕμνοις überschrieben ist), sodass dies für ihn zweifellos die korrekte Überschrift des Ps 4 ist. Vgl. Eusebius, In Ps. (Ps 60) PG 23,573D–574A.", + "candidate_score": 0.694131, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_75", + "psc_text": "οἱ ψαλμοί. Catholica 5,3–6. Die Vermutung liegt nahe, dass es sich bei dem im Hypomnema τις und im Psalmenkommentar ἄλλος genannten Vorgänger des Eusebius um Origenes handelt. In ähnlich anonymer Form nimmt er im Isaias-Kommentar auf Origenes Bezug, um sich von ihm zu distanzieren; vgl. Hollerich, Exegetical Heritage, 543. Und damit ergibt sich endlich doch eine Verbindung zwischen dem Hypomnema und Origenes’ Prologen zum Psalter. Allerdings erweist sich das Hypomnema dabei, insbesondere wenn man die weiteren Ausführungen des Eusebius zum Thema hinzuzieht, als Beleg für eine (kritische) Rezeption des Origenes-Textes Interessanterweise sind die ersten Einzelpsalmen, die Origenes in diesem Text bespricht, genau die, mit denen das Hypomnema einsetzt, nämlich die ὑπὲρ τῶν ληνῶν überschriebenen Psalmen 8, 80 und 83, wobei sich Origenes gänzlich auf die Symbolik dieser Zahlen konzentriert (vgl. Catholica 4,4–11). Es wäre nicht ganz abwegig, anzunehmen, dass sich Eusebius im Hypomnema gerade mit diesem und möglicherweise weiteren Prologtexten", + "candidate_score": 0.68926, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_64", + "psc_text": "Abweichungen unterstreichen jedoch eher das allgemeine Bild zahlreicher Bezüge zwischen Hypomnema und Psalmenkommentar des Eusebius, die bereits Rietz aufgezeigt hat, und die – ohne Vollständigkeit zu beanspruchen – auch in der folgenden Edition des Textes an den entsprechenden Stellen vermerkt sind. An dieser Stelle ist auch kurz auf die Überschrift des Ps 4 einzugehen. Diese führt das Hypomnema als Beispiel für die Formel ἐν ὕμνοις an und deutet sie als Hinweis auf den musikalischen Vortrag. Vgl. Hypomnema 16,5–10. Auffälligerweise weicht das Hypomnema hier vom textus receptus der Septuaginta ab, wo sich stattdessen ἐν ψαλμοῖς (ᾠδή) findet, wenngleich auch die Variante ἐν ὕμνοις (ψαλμός) überliefert ist. Auf letztere Variante bezieht sich nun Eusebius in seinem in direkter Tradition erhaltenen Kommentar zu Ps 60 (einem anderen Psalm, der ἐν ὕμνοις überschrieben ist), sodass dies für ihn zweifellos die korrekte Überschrift des Ps 4 ist. Vgl. Eusebius, In Ps. (Ps 60) PG 23,573D–574A.", + "candidate_score": 0.689259, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_75", + "psc_text": "οἱ ψαλμοί. Catholica 5,3–6. Die Vermutung liegt nahe, dass es sich bei dem im Hypomnema τις und im Psalmenkommentar ἄλλος genannten Vorgänger des Eusebius um Origenes handelt. In ähnlich anonymer Form nimmt er im Isaias-Kommentar auf Origenes Bezug, um sich von ihm zu distanzieren; vgl. Hollerich, Exegetical Heritage, 543. Und damit ergibt sich endlich doch eine Verbindung zwischen dem Hypomnema und Origenes’ Prologen zum Psalter. Allerdings erweist sich das Hypomnema dabei, insbesondere wenn man die weiteren Ausführungen des Eusebius zum Thema hinzuzieht, als Beleg für eine (kritische) Rezeption des Origenes-Textes Interessanterweise sind die ersten Einzelpsalmen, die Origenes in diesem Text bespricht, genau die, mit denen das Hypomnema einsetzt, nämlich die ὑπὲρ τῶν ληνῶν überschriebenen Psalmen 8, 80 und 83, wobei sich Origenes gänzlich auf die Symbolik dieser Zahlen konzentriert (vgl. Catholica 4,4–11). Es wäre nicht ganz abwegig, anzunehmen, dass sich Eusebius im Hypomnema gerade mit diesem und möglicherweise weiteren Prologtexten", + "candidate_score": 0.681673, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_64", + "psc_text": "Abweichungen unterstreichen jedoch eher das allgemeine Bild zahlreicher Bezüge zwischen Hypomnema und Psalmenkommentar des Eusebius, die bereits Rietz aufgezeigt hat, und die – ohne Vollständigkeit zu beanspruchen – auch in der folgenden Edition des Textes an den entsprechenden Stellen vermerkt sind. An dieser Stelle ist auch kurz auf die Überschrift des Ps 4 einzugehen. Diese führt das Hypomnema als Beispiel für die Formel ἐν ὕμνοις an und deutet sie als Hinweis auf den musikalischen Vortrag. Vgl. Hypomnema 16,5–10. Auffälligerweise weicht das Hypomnema hier vom textus receptus der Septuaginta ab, wo sich stattdessen ἐν ψαλμοῖς (ᾠδή) findet, wenngleich auch die Variante ἐν ὕμνοις (ψαλμός) überliefert ist. Auf letztere Variante bezieht sich nun Eusebius in seinem in direkter Tradition erhaltenen Kommentar zu Ps 60 (einem anderen Psalm, der ἐν ὕμνοις überschrieben ist), sodass dies für ihn zweifellos die korrekte Überschrift des Ps 4 ist. Vgl. Eusebius, In Ps. (Ps 60) PG 23,573D–574A.", + "candidate_score": 0.677565, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_66", + "psc_text": "Ps 4 konzentriert und die anderen Psalmen nur kurz anspricht. Genau dafür spricht auch eine Besonderheit in einer Handschrift der Ersten Palästinischen Katene, also derjenigen Katene, die aus den originalen Kommentaren schöpft. Hier wird die Überschrift gleich zweimal zitiert, und zwar mit Autorenangabe, wie sie ansonsten nur die Kommentarfragmente der Katene tragen: ωργ· (= Origenes) εἰς τὸ τέλος ἐν ψαλμοῖς ᾠδὴ τῷ Δα(υί)δ, und danach: ευς· (= Eusebius) εἰς τὸ τέλος ἐν ὕμνοις ψαλμὸς τῷ Δα(υί)δ. Bodl. Barocc. gr. 235, fol. 47v. Der Autor der Katene hat also sogar ausdrücklich vermerkt, dass Eusebius in seinem Kommentar die Variante zitierte, die auch das Hypomnema angibt, während Origenes an dieser Stelle den textus receptus der Septuaginta verwendete. Nach allem Gesagten dürfte klar sein, dass die zahlreichen Entsprechungen zwischen Hypomnema und eusebianischem Psalmenkommentar nicht als Argumente für die Autorschaft des Origenes in Anspruch genommen werden können, sondern unmissverständlich für eine Zuschreibung an Eusebius", + "candidate_score": 0.669086, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104_106", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_66", + "psc_text": "Ps 4 konzentriert und die anderen Psalmen nur kurz anspricht. Genau dafür spricht auch eine Besonderheit in einer Handschrift der Ersten Palästinischen Katene, also derjenigen Katene, die aus den originalen Kommentaren schöpft. Hier wird die Überschrift gleich zweimal zitiert, und zwar mit Autorenangabe, wie sie ansonsten nur die Kommentarfragmente der Katene tragen: ωργ· (= Origenes) εἰς τὸ τέλος ἐν ψαλμοῖς ᾠδὴ τῷ Δα(υί)δ, und danach: ευς· (= Eusebius) εἰς τὸ τέλος ἐν ὕμνοις ψαλμὸς τῷ Δα(υί)δ. Bodl. Barocc. gr. 235, fol. 47v. Der Autor der Katene hat also sogar ausdrücklich vermerkt, dass Eusebius in seinem Kommentar die Variante zitierte, die auch das Hypomnema angibt, während Origenes an dieser Stelle den textus receptus der Septuaginta verwendete. Nach allem Gesagten dürfte klar sein, dass die zahlreichen Entsprechungen zwischen Hypomnema und eusebianischem Psalmenkommentar nicht als Argumente für die Autorschaft des Origenes in Anspruch genommen werden können, sondern unmissverständlich für eine Zuschreibung an Eusebius", + "candidate_score": 0.667643, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_100_102", + "bdc_text": "Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_16", + "psc_text": "Hier erscheint das Hypomnema im Anschluss an drei echte Prologtexte des Eusebius, die auch im vorliegenden Band enthalten sind: De divisione, Periochae, Wie in den meisten uns bekannten Handschriften der Katenenüberlieferung folgt auf die Periochae ein Abschnitt περὶ τῶν ὠδῶν, in dem die Herkunft der Oden aufgelistet ist. Dieser Abschnitt stammt jedoch mit Sicherheit nicht von Eusebius, was sich bereits am Sprachgebrauch feststellen lässt. Vgl. dazu oben, S. 123f. De ordine. In der Handschrift ist lediglich der erste Text Eusebius zugeschrieben (ὑπόθεσις Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου εἰς τοὺς ψαλμούς), während die darauffolgenden Texte keine Zuschreibung tragen. Dieser Befund spricht in gewissem Maße für eine Zuschreibung an Eusebius. Weiterhin findet sich in einer noch nicht genannten Moskauer Handschrift wie auch in einigen der bereits oben aufgeführten Handschriften innerhalb einer anderen Makroform ein kurzer Auszug aus dem Hypomnema, der das Wort διάψαλμα erklärt. In der Edition des Textes Abschnitt 14. Bereits Rietz vermerkt,", + "candidate_score": 0.666738, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104_106", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_16", + "psc_text": "Hier erscheint das Hypomnema im Anschluss an drei echte Prologtexte des Eusebius, die auch im vorliegenden Band enthalten sind: De divisione, Periochae, Wie in den meisten uns bekannten Handschriften der Katenenüberlieferung folgt auf die Periochae ein Abschnitt περὶ τῶν ὠδῶν, in dem die Herkunft der Oden aufgelistet ist. Dieser Abschnitt stammt jedoch mit Sicherheit nicht von Eusebius, was sich bereits am Sprachgebrauch feststellen lässt. Vgl. dazu oben, S. 123f. De ordine. In der Handschrift ist lediglich der erste Text Eusebius zugeschrieben (ὑπόθεσις Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου εἰς τοὺς ψαλμούς), während die darauffolgenden Texte keine Zuschreibung tragen. Dieser Befund spricht in gewissem Maße für eine Zuschreibung an Eusebius. Weiterhin findet sich in einer noch nicht genannten Moskauer Handschrift wie auch in einigen der bereits oben aufgeführten Handschriften innerhalb einer anderen Makroform ein kurzer Auszug aus dem Hypomnema, der das Wort διάψαλμα erklärt. In der Edition des Textes Abschnitt 14. Bereits Rietz vermerkt,", + "candidate_score": 0.663211, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_65", + "psc_text": "ἐν ὕμνοις (ψαλμός) überliefert ist. Auf letztere Variante bezieht sich nun Eusebius in seinem in direkter Tradition erhaltenen Kommentar zu Ps 60 (einem anderen Psalm, der ἐν ὕμνοις überschrieben ist), sodass dies für ihn zweifellos die korrekte Überschrift des Ps 4 ist. Vgl. Eusebius, In Ps. (Ps 60) PG 23,573D–574A. Hier differenziert Eusebius allerdings zwischen den Überschriften ἐν ὕμνοις ψαλμός (Ps 4 und 6) und einfach ἐν ὕμνοις (Ps 53. 54 und 60): erstere seien mit Begleitung des Psalteriums vorgetragen worden, letztere dagegen mit bloßer Stimme, ohne Begleitung. Die Darstellung im Hypomnema ist dagegen vereinfacht, da sie sich ohnehin auf Ps 4 konzentriert und die anderen Psalmen nur kurz anspricht. Genau dafür spricht auch eine Besonderheit in einer Handschrift der Ersten Palästinischen Katene, also derjenigen Katene, die aus den originalen Kommentaren schöpft. Hier wird die Überschrift gleich zweimal zitiert, und zwar mit Autorenangabe, wie sie ansonsten nur die Kommentarfragmente der", + "candidate_score": 0.660214, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104_106", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_64", + "psc_text": "Abweichungen unterstreichen jedoch eher das allgemeine Bild zahlreicher Bezüge zwischen Hypomnema und Psalmenkommentar des Eusebius, die bereits Rietz aufgezeigt hat, und die – ohne Vollständigkeit zu beanspruchen – auch in der folgenden Edition des Textes an den entsprechenden Stellen vermerkt sind. An dieser Stelle ist auch kurz auf die Überschrift des Ps 4 einzugehen. Diese führt das Hypomnema als Beispiel für die Formel ἐν ὕμνοις an und deutet sie als Hinweis auf den musikalischen Vortrag. Vgl. Hypomnema 16,5–10. Auffälligerweise weicht das Hypomnema hier vom textus receptus der Septuaginta ab, wo sich stattdessen ἐν ψαλμοῖς (ᾠδή) findet, wenngleich auch die Variante ἐν ὕμνοις (ψαλμός) überliefert ist. Auf letztere Variante bezieht sich nun Eusebius in seinem in direkter Tradition erhaltenen Kommentar zu Ps 60 (einem anderen Psalm, der ἐν ὕμνοις überschrieben ist), sodass dies für ihn zweifellos die korrekte Überschrift des Ps 4 ist. Vgl. Eusebius, In Ps. (Ps 60) PG 23,573D–574A.", + "candidate_score": 0.657878, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_72", + "psc_text": "im Jobeljahr, vorgeführt. Anders als im Hypomnema widerlegt jedoch Eusebius hier sogar diese Theorie mit dem Argument, dass die Zählung der Psalmen in Hebräischer Bibel und Septuaginta nicht übereinstimmen. Vgl. ebd., PG 23,601A–C = Z. 61–71 (S. 208). Er führt dagegen zwei alternative Gründe an, die er beide als möglich stehen lässt: zum einen dass die Anordnung inhaltlichen Kriterien geschuldet sei, Vgl. ebd., PG 23,601CD = Z. 72–82 (S. 208). zum anderen dass „Esra oder ein anderer der Propheten“ nach der Rückkehr aus dem Babylonischen Exil wie die anderen biblischen Bücher so auch die Psalmen gesammelt habe und sie in der Reihenfolge stünden, in der sie aufgefunden wurden. Vgl. ebd., PG 23,601D–604B = Z. 83–103 (S. 208. 210). Diese auffälligen Ähnlichkeiten in der Argumentationsstrategie sprechen erneut deutlich für die Zuschreibung des Hypomnema an Eusebius. Darüber hinaus jedoch lässt sich mit hoher Wahrscheinlichkeit sogar der von ihm nicht namentlich bezeichnete Verfechter", + "candidate_score": 0.654254, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_75", + "psc_text": "οἱ ψαλμοί. Catholica 5,3–6. Die Vermutung liegt nahe, dass es sich bei dem im Hypomnema τις und im Psalmenkommentar ἄλλος genannten Vorgänger des Eusebius um Origenes handelt. In ähnlich anonymer Form nimmt er im Isaias-Kommentar auf Origenes Bezug, um sich von ihm zu distanzieren; vgl. Hollerich, Exegetical Heritage, 543. Und damit ergibt sich endlich doch eine Verbindung zwischen dem Hypomnema und Origenes’ Prologen zum Psalter. Allerdings erweist sich das Hypomnema dabei, insbesondere wenn man die weiteren Ausführungen des Eusebius zum Thema hinzuzieht, als Beleg für eine (kritische) Rezeption des Origenes-Textes Interessanterweise sind die ersten Einzelpsalmen, die Origenes in diesem Text bespricht, genau die, mit denen das Hypomnema einsetzt, nämlich die ὑπὲρ τῶν ληνῶν überschriebenen Psalmen 8, 80 und 83, wobei sich Origenes gänzlich auf die Symbolik dieser Zahlen konzentriert (vgl. Catholica 4,4–11). Es wäre nicht ganz abwegig, anzunehmen, dass sich Eusebius im Hypomnema gerade mit diesem und möglicherweise weiteren Prologtexten", + "candidate_score": 0.651679, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_9", + "psc_text": "15 in zwei unterteilt haben. Abschnitt 1–11: über einzelne gleichlautende Psalmenüberschriften 12: über Psalmen ohne Musiktitel 13: über das Ende von Psalm 71 14: über das Diapsalma 15f.: über zum Psalterium gesprochene oder gesungene Psalmen 17: über die Divergenz zwischen ordo psalmorum und ordo rerum gestarum. Bis auf den letzten haben alle genannten Abschnitte in einer der Handschriften, dem bereits erwähnten Vat. gr. 342, eigene Überschriften. Auch wenn diese vielleicht nicht vom Autor gesetzt wurden, verdeutlichen sie sehr gut die Struktur der Abhandlung und wurden deshalb in den kritischen Text aufgenommen. Pierre Nautin gliedert das Werk dagegen vereinfachend in vier thematische Abschnitte: „Les titres des psaumes – Le Diapsalma – Le nom des psaumes – L’ordre des psaumes.“ Vgl. Nautin, Origène, 276f. Vor allem aber bestreitet Nautin die Integrität des Textes und sieht in der überlieferten Form des Hypomnema nur Bruchstücke („morceaux“), zwischen denen der Katenenautor Text ausgelassen habe. Dies", + "candidate_score": 0.651369, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_112_114", + "bdc_text": "s. HBBibl 1 53 ; HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ; s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_28", + "psc_text": "Ὠριγένους sich dieser Zusammenhänge bewusst war. 3 Die Rezeption durch Hilarius Ein entscheidendes Argument für die Zuschreibung des Hypomnema an Origenes könnte allerdings die Rezeption des Textes durch Hilarius von Poitiers sein, Zur Rezeption des Hypomnema bei Hilarius vgl. Rietz, Quaestiones, 33; Nautin, Origène, 277. Einschränkend vermerkt allerdings Nautin, ebd. Anm. 36, dass dies nur für den zweiten und vierten Themenkomplex des Hypomnema zutrifft. da dieser Origenes ausgiebig benutzt hat. Vgl. dazu Goffinet, Utilisation. Daher sollen die fraglichen vier Stellen, an denen Jean Doignon in seiner Ausgabe von Hilarius’ Tractatus super Psalmos auf Beziehungen zwischen dem Hypomnema und dem Instructio Psalmorum überschriebenen Prolog des Hilarius hinweist, hier eingehender untersucht werden. Doignon sieht bereits eine Anlehnung des Titels Instructio an die Bezeichnung ὑπόμνημα. Siehe Hilarius, Instr. Ps. app. crit. zur Überschrift (zitiert wird Hilarius im Folgenden nach der Edition Doignon 1997, CChSL LXI). Eine solche Verbindung erscheint allerdings recht vage, da", + "candidate_score": 0.647201, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_112_114", + "bdc_text": "s. HBBibl 1 53 ; HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ; s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_63", + "psc_text": "keine Aquila-Übersetzung, doch in Ecl. proph. II 5 (zu Ps 9) vermerkt Eusebius: ὁ μέντοι Ἀκύλας […] ἐξέδωκεν εἰπών· τῷ νικοποιῷ νεανιότητος τοῦ υἱοῦ… (PG 22,1100A). Vermutlich handelt es sich bei der Angabe des Hypomnema um ein Versehen, denn Field bestätigt die der Eclogae propheticae, wobei er die Hypomnema-Stelle als Origenes-Beleg in den Anmerkungen aufführt. Vgl. Field II, 97. und eine Episode aus den Königsbüchern Ps 56 wird in Hypomnema 8 auf I Reg 24,4 bezogen, während Eusebius im Kommentar zu Ps 56 ausdrücklich I Reg 22,1f. als die dem Psalm zugrunde liegende Episode angibt. abweichend angegeben werden. Diese kleinen Abweichungen unterstreichen jedoch eher das allgemeine Bild zahlreicher Bezüge zwischen Hypomnema und Psalmenkommentar des Eusebius, die bereits Rietz aufgezeigt hat, und die – ohne Vollständigkeit zu beanspruchen – auch in der folgenden Edition des Textes an den entsprechenden Stellen vermerkt sind. An dieser Stelle ist auch kurz auf die Überschrift", + "candidate_score": 0.644961, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_6", + "psc_text": "Vgl. Origenes, Catholica 7. Der Autor des Hypomnema beabsichtigt also offenbar keine erschöpfende bzw. durchgängige Behandlung aller Psalmen; vielmehr konzentriert er sich auf schwierige Überschriften, die er zum einen als prophetisch-allegorische Andeutungen auslegt (Abschnitte 1–5; vgl. 13), zum anderen historisch aus der Biographie Davids erklärt (Abschnitte 6. 8. 11. 15f.), bisweilen auch als spirituelle Anweisungen deutet (Abschnitte 7. 9f. 12). Daneben gilt sein besonderes Interesse den Gattungsbezeichnungen ψαλμός, ᾠδή und ὕμνος (Abschnitte 7. 12. 14–16). Allein die Frage nach dem Verhältnis zwischen der Anordnung der Psalmen und deren historischem Hintergrund, die im letzten Abschnitt des Hypomnema behandelt wird, betrifft den gesamten Psalter. Das Hypomnema hat keinen literarischen Rahmen. Es setzt unvermittelt ein und endet auch ohne besonderen Ausklang. Die Ausführungen sind meist resümierend und bieten wenig Diskursivität; nur in den Abschnitten 13, 15 und 17 geht der Autor auf abweichende Positionen ein. Ungeachtet dieser Auffälligkeiten ist das Hypo-mnema wahrscheinlich kein", + "candidate_score": 0.64434, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_113_115", + "bdc_text": "HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ; s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi. Parce .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_17", + "psc_text": "Maße für eine Zuschreibung an Eusebius. Weiterhin findet sich in einer noch nicht genannten Moskauer Handschrift wie auch in einigen der bereits oben aufgeführten Handschriften innerhalb einer anderen Makroform ein kurzer Auszug aus dem Hypomnema, der das Wort διάψαλμα erklärt. In der Edition des Textes Abschnitt 14. Bereits Rietz vermerkt, dass dieser Auszug im Ottob. 398 ein zweites Mal separat und zwar mit Zuweisung an Eusebius erscheint, jedoch messen weder er noch Nautin dieser Tatsache eine Bedeutung bei. Vgl. Rietz, Quaestiones, 17. 33, Anm. 16; Nautin, Origène, 277, Anm. 35. Es handelt sich um folgende Handschriften: – Mosq. GIM Sinod. gr. 194 (11. Jh., Typ XIIIa Die Klassifizierung durch Karo/Lietzmann ist insofern irreführend, als die Katene dieser Handschrift dieselbe ist wie die im Ottob. gr. 398 (Typ IV), vgl. Dorival, Chaînes IV, 262–297.), fol. 6r (Sigle: U) – Vat. Ottob. gr. 398, fol. 36v – Hieros. S. Crucis 1, fol.", + "candidate_score": 0.639141, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_29_31", + "bdc_text": "Tillier III 314-316 ) . Zu den Bestechungsgründen vgl. unten Z. 42-50 . bandaretus GrafenriedNiklaus von Graffenried , geb. 1468 oder 1469 ( nach Anshelm VI 193 und Tillier III 315 stand er am 22 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_13", + "psc_text": "327–440 zum selben Katenentyp wie Bodl. Barocc. gr. 223. Eine Beschreibung der Handschrift findet sich ebd. 327. fol. 14v–17v (Ja) – Bodl. Barocc. gr. 223 (16. Jh., Zur Datierung des Codex siehe Dorival, Chaînes III, 328. Typ X), fol. 19r–22v (Jb) – Vat. Borg. gr. 2 (16. Jh., Typ X), Für diese Handschrift gilt dasselbe wie für Hieros. S. Crucis 1. Sie wird von Karo/Lietzmann nicht aufgeführt, gehört jedoch nach Dorival, Chaînes III, 327–440 zum selben Katenentyp wie Bodl. Barocc. gr. 223. Eine Beschreibung der Handschrift findet sich ebd., 328f. fol. 26v–31v (Jc) – Vat. gr. 342 (11. Jh., keine Typenklassifizierung), fol. 10v–15v (Xm) In den sechs erstgenannten Handschriften trägt der Text die Überschrift Ὠριγένους ὑπόμνημα εἰς τοὺς ψαλμούς bzw. ὑπόμνημα Ὠριγένους εἰς τοὺς ψαλμούς. Er erscheint hier immer innerhalb einer Art Makroform aus Prologtexten, und zwar in Kombination mit drei kürzeren Texten, die Gregor von Nyssa zugeschrieben werden, und", + "candidate_score": 0.63113, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_11", + "psc_text": "muss. 2 Die Überlieferungslage Als entscheidendes Kriterium für die Zuschreibung des Hypomnema an Origenes galt bislang vor allem die eindeutige Autorenangabe in den Psalmenkatenen. Vgl. Rietz, Quaestiones, 18; Nautin, Origène, 276f. Daher soll zuerst die Überlieferungssituation des Textes besprochen werden. Der Text erscheint in folgenden Katenenhandschriften: – Vat. gr. 754 (10. Jh., Typ XIIIb Nach der Klassifizierung der Psalmenkatenen bei Karo/Lietzmann, Catalogus, 20–66. Die Klassifizierung durch Karo/Lietzmann ist allerdings durch Dorivals Ergebnisse zu den Beziehungen der verschiedenen Psalmenkatenen untereinander an vielen Stellen überholt. Bei den im Folgenden genannten Handschriften handelt es sich um gemischte bzw. komplexe Katenen, die jedoch miteinander eng verwandt sind, wobei die Katene des Vat. gr. 754 eine Schlüsselposition einnimmt. Vgl. dazu Dorival, Chaînes II, 342–347; ders., Chaînes III, 433–438; ders., Chaînes IV, 292–297 und 319–322. Allerdings hat der Text des Hypomnema im Vat. gr. 754 eine größere Lücke, bedingt durch den Verlust von zwei Folia.), fol.", + "candidate_score": 0.630042, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_113", + "bdc_text": "HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_17", + "psc_text": "Maße für eine Zuschreibung an Eusebius. Weiterhin findet sich in einer noch nicht genannten Moskauer Handschrift wie auch in einigen der bereits oben aufgeführten Handschriften innerhalb einer anderen Makroform ein kurzer Auszug aus dem Hypomnema, der das Wort διάψαλμα erklärt. In der Edition des Textes Abschnitt 14. Bereits Rietz vermerkt, dass dieser Auszug im Ottob. 398 ein zweites Mal separat und zwar mit Zuweisung an Eusebius erscheint, jedoch messen weder er noch Nautin dieser Tatsache eine Bedeutung bei. Vgl. Rietz, Quaestiones, 17. 33, Anm. 16; Nautin, Origène, 277, Anm. 35. Es handelt sich um folgende Handschriften: – Mosq. GIM Sinod. gr. 194 (11. Jh., Typ XIIIa Die Klassifizierung durch Karo/Lietzmann ist insofern irreführend, als die Katene dieser Handschrift dieselbe ist wie die im Ottob. gr. 398 (Typ IV), vgl. Dorival, Chaînes IV, 262–297.), fol. 6r (Sigle: U) – Vat. Ottob. gr. 398, fol. 36v – Hieros. S. Crucis 1, fol.", + "candidate_score": 0.62859, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_56", + "psc_text": "ληνῶν ἐπιγεγραμμένῳ καὶ αὐτῷ, πολλὰ θυσιαστήρια καὶ πλεῖστα σκηνώματα καὶ αὐλαὶ πολλαὶ θεσπίζονται· δι᾽ ὧν ἄντικρυς τὰ καθ᾽ ὅλης τῆς γῆς ἐν ταῖς ἐκκλησίαις τοῦ θεοῦ ἱδρυμένα θυσιαστήρια δηλοῦται· ὅθεν καὶ αὐτὸς ὑπὲρ τῶν ληνῶν τὴν προγραφὴν περιέχει. Im Übrigen weist Pitra, der den Text zwar unter dem Namen des Eusebius, jedoch innerhalb der Origenes-Fragmente abdruckt, darauf hin, dass es sich, wenn der Text auf Origenes zurückgehen sollte, um ein haud leve testimonium für eine Universalkirche bereits im 3. Jahrhundert handelt (AS II, 458, Anm. zu Ps 8,1). Es ist offensichtlich, dass hier derselbe Autor seine Gedanken in anderen Worten darlegt. Dank der neuesten, überraschenden Entdeckung und Identifizierung von 29 Psalmen-Homilien des Origenes im Codex Monac. gr. 314 durch Marina Molin Pradel und Lorenzo Perrone Zu diesem erfreulichen Fund vgl. Molin Pradel, Novità, 16–40, und Perrone, Riscoprire, 41–58. können wir nun auch Auslegungen beider Autoren zu Ps 80 vergleichen. In", + "candidate_score": 0.627648, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_113", + "bdc_text": "HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_72", + "psc_text": "im Jobeljahr, vorgeführt. Anders als im Hypomnema widerlegt jedoch Eusebius hier sogar diese Theorie mit dem Argument, dass die Zählung der Psalmen in Hebräischer Bibel und Septuaginta nicht übereinstimmen. Vgl. ebd., PG 23,601A–C = Z. 61–71 (S. 208). Er führt dagegen zwei alternative Gründe an, die er beide als möglich stehen lässt: zum einen dass die Anordnung inhaltlichen Kriterien geschuldet sei, Vgl. ebd., PG 23,601CD = Z. 72–82 (S. 208). zum anderen dass „Esra oder ein anderer der Propheten“ nach der Rückkehr aus dem Babylonischen Exil wie die anderen biblischen Bücher so auch die Psalmen gesammelt habe und sie in der Reihenfolge stünden, in der sie aufgefunden wurden. Vgl. ebd., PG 23,601D–604B = Z. 83–103 (S. 208. 210). Diese auffälligen Ähnlichkeiten in der Argumentationsstrategie sprechen erneut deutlich für die Zuschreibung des Hypomnema an Eusebius. Darüber hinaus jedoch lässt sich mit hoher Wahrscheinlichkeit sogar der von ihm nicht namentlich bezeichnete Verfechter", + "candidate_score": 0.627541, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_113", + "bdc_text": "HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_13", + "psc_text": "327–440 zum selben Katenentyp wie Bodl. Barocc. gr. 223. Eine Beschreibung der Handschrift findet sich ebd. 327. fol. 14v–17v (Ja) – Bodl. Barocc. gr. 223 (16. Jh., Zur Datierung des Codex siehe Dorival, Chaînes III, 328. Typ X), fol. 19r–22v (Jb) – Vat. Borg. gr. 2 (16. Jh., Typ X), Für diese Handschrift gilt dasselbe wie für Hieros. S. Crucis 1. Sie wird von Karo/Lietzmann nicht aufgeführt, gehört jedoch nach Dorival, Chaînes III, 327–440 zum selben Katenentyp wie Bodl. Barocc. gr. 223. Eine Beschreibung der Handschrift findet sich ebd., 328f. fol. 26v–31v (Jc) – Vat. gr. 342 (11. Jh., keine Typenklassifizierung), fol. 10v–15v (Xm) In den sechs erstgenannten Handschriften trägt der Text die Überschrift Ὠριγένους ὑπόμνημα εἰς τοὺς ψαλμούς bzw. ὑπόμνημα Ὠριγένους εἰς τοὺς ψαλμούς. Er erscheint hier immer innerhalb einer Art Makroform aus Prologtexten, und zwar in Kombination mit drei kürzeren Texten, die Gregor von Nyssa zugeschrieben werden, und", + "candidate_score": 0.626839, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_28_30", + "bdc_text": "Anshelm VI 192f ; Tillier III 314-316 ) . Zu den Bestechungsgründen vgl. unten Z. 42-50 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_17", + "psc_text": "Maße für eine Zuschreibung an Eusebius. Weiterhin findet sich in einer noch nicht genannten Moskauer Handschrift wie auch in einigen der bereits oben aufgeführten Handschriften innerhalb einer anderen Makroform ein kurzer Auszug aus dem Hypomnema, der das Wort διάψαλμα erklärt. In der Edition des Textes Abschnitt 14. Bereits Rietz vermerkt, dass dieser Auszug im Ottob. 398 ein zweites Mal separat und zwar mit Zuweisung an Eusebius erscheint, jedoch messen weder er noch Nautin dieser Tatsache eine Bedeutung bei. Vgl. Rietz, Quaestiones, 17. 33, Anm. 16; Nautin, Origène, 277, Anm. 35. Es handelt sich um folgende Handschriften: – Mosq. GIM Sinod. gr. 194 (11. Jh., Typ XIIIa Die Klassifizierung durch Karo/Lietzmann ist insofern irreführend, als die Katene dieser Handschrift dieselbe ist wie die im Ottob. gr. 398 (Typ IV), vgl. Dorival, Chaînes IV, 262–297.), fol. 6r (Sigle: U) – Vat. Ottob. gr. 398, fol. 36v – Hieros. S. Crucis 1, fol.", + "candidate_score": 0.624557, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_28_30", + "bdc_text": "Anshelm VI 192f ; Tillier III 314-316 ) . Zu den Bestechungsgründen vgl. unten Z. 42-50 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_18", + "psc_text": "gr. 194 (11. Jh., Typ XIIIa Die Klassifizierung durch Karo/Lietzmann ist insofern irreführend, als die Katene dieser Handschrift dieselbe ist wie die im Ottob. gr. 398 (Typ IV), vgl. Dorival, Chaînes IV, 262–297.), fol. 6r (Sigle: U) – Vat. Ottob. gr. 398, fol. 36v – Hieros. S. Crucis 1, fol. 18r – Bodl. Barocc. gr. 223, fol. 23v–24r – Vat. Borg. gr. 2, fol. 32v Die entsprechende Makroform, in die dieser Auszug eingebunden ist, erscheint in allen genannten Handschriften in der gleichen Formation und umfasst folgende Exzerpte: – Eusebius, Didascalia, die in den Handschriften (bis auf Borg. 2, wo für diese Makroform alle Überschriften fehlen) übereinstimmend überschrieben ist: Ἱππολύτου ἐπισκόπου Ῥώμης ὑπόθεσις διηγήσεως εἰς τοὺς ψαλμούς. Aufgrund dieser Zuschreibung erscheint der Text als Fragment VI in der Hippolyt-Edition von Achelis, der ihn jedoch an Eusebius zurückgibt. Devreesse bestätigt die Zuschreibung an Eusebius, vgl. Devreesse, Commentateurs, 145. – einen Auszug aus", + "candidate_score": 0.624314, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_107_109", + "bdc_text": "HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_17", + "psc_text": "Maße für eine Zuschreibung an Eusebius. Weiterhin findet sich in einer noch nicht genannten Moskauer Handschrift wie auch in einigen der bereits oben aufgeführten Handschriften innerhalb einer anderen Makroform ein kurzer Auszug aus dem Hypomnema, der das Wort διάψαλμα erklärt. In der Edition des Textes Abschnitt 14. Bereits Rietz vermerkt, dass dieser Auszug im Ottob. 398 ein zweites Mal separat und zwar mit Zuweisung an Eusebius erscheint, jedoch messen weder er noch Nautin dieser Tatsache eine Bedeutung bei. Vgl. Rietz, Quaestiones, 17. 33, Anm. 16; Nautin, Origène, 277, Anm. 35. Es handelt sich um folgende Handschriften: – Mosq. GIM Sinod. gr. 194 (11. Jh., Typ XIIIa Die Klassifizierung durch Karo/Lietzmann ist insofern irreführend, als die Katene dieser Handschrift dieselbe ist wie die im Ottob. gr. 398 (Typ IV), vgl. Dorival, Chaînes IV, 262–297.), fol. 6r (Sigle: U) – Vat. Ottob. gr. 398, fol. 36v – Hieros. S. Crucis 1, fol.", + "candidate_score": 0.621422, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_107_109", + "bdc_text": "HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_16", + "psc_text": "Hier erscheint das Hypomnema im Anschluss an drei echte Prologtexte des Eusebius, die auch im vorliegenden Band enthalten sind: De divisione, Periochae, Wie in den meisten uns bekannten Handschriften der Katenenüberlieferung folgt auf die Periochae ein Abschnitt περὶ τῶν ὠδῶν, in dem die Herkunft der Oden aufgelistet ist. Dieser Abschnitt stammt jedoch mit Sicherheit nicht von Eusebius, was sich bereits am Sprachgebrauch feststellen lässt. Vgl. dazu oben, S. 123f. De ordine. In der Handschrift ist lediglich der erste Text Eusebius zugeschrieben (ὑπόθεσις Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου εἰς τοὺς ψαλμούς), während die darauffolgenden Texte keine Zuschreibung tragen. Dieser Befund spricht in gewissem Maße für eine Zuschreibung an Eusebius. Weiterhin findet sich in einer noch nicht genannten Moskauer Handschrift wie auch in einigen der bereits oben aufgeführten Handschriften innerhalb einer anderen Makroform ein kurzer Auszug aus dem Hypomnema, der das Wort διάψαλμα erklärt. In der Edition des Textes Abschnitt 14. Bereits Rietz vermerkt,", + "candidate_score": 0.620194, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_31", + "bdc_text": "bandaretus GrafenriedNiklaus von Graffenried , geb. 1468 oder 1469 ( nach Anshelm VI 193 und Tillier III 315 stand er am 22 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta018.pta-grcBibex_window_13", + "psc_text": "327–440 zum selben Katenentyp wie Bodl. Barocc. gr. 223. Eine Beschreibung der Handschrift findet sich ebd. 327. fol. 14v–17v (Ja) – Bodl. Barocc. gr. 223 (16. Jh., Zur Datierung des Codex siehe Dorival, Chaînes III, 328. Typ X), fol. 19r–22v (Jb) – Vat. Borg. gr. 2 (16. Jh., Typ X), Für diese Handschrift gilt dasselbe wie für Hieros. S. Crucis 1. Sie wird von Karo/Lietzmann nicht aufgeführt, gehört jedoch nach Dorival, Chaînes III, 327–440 zum selben Katenentyp wie Bodl. Barocc. gr. 223. Eine Beschreibung der Handschrift findet sich ebd., 328f. fol. 26v–31v (Jc) – Vat. gr. 342 (11. Jh., keine Typenklassifizierung), fol. 10v–15v (Xm) In den sechs erstgenannten Handschriften trägt der Text die Überschrift Ὠριγένους ὑπόμνημα εἰς τοὺς ψαλμούς bzw. ὑπόμνημα Ὠριγένους εἰς τοὺς ψαλμούς. Er erscheint hier immer innerhalb einer Art Makroform aus Prologtexten, und zwar in Kombination mit drei kürzeren Texten, die Gregor von Nyssa zugeschrieben werden, und", + "candidate_score": 0.617548, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 4, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae", + "max_score": 0.694062, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_463", + "psc_text": "Dominum, nisi ad oves perditas domus Israel, nec voluisse panem filiorum accipere et dare eum canibus, et benedictionem primam Judaeorum populo detulisse, quibus sunt credita eloquia Dei (Rom. 3, 2), et repromissio et legislatio, et confectio Testamenti (Rom. 9. 4); verum quia illi credere noluerunt, ad Jacob minorem populum benedictionem esse translatam. Neque tamen majorem filium penitus fuisse despectum, quia cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus erit (Rom. 11. 25 et 26). EPISTOLA XXXVII. AD MARCELLAM. De Commentariis Rheticii in Canticum Canticorum. Heduorum Episcopum S. Rheticium coarguit, quod in Commentariis super Cantico Canticorum, Tharsis pro Tarso Ciliciae, et aurum Ophaz pro Petro Apostolorum pincipe inepte nimis acceperit. 1. Nuper cum Rheticii Augustodunensis episcopi, qui quondam a Constantino Imperatore sub Silvestro Episcopo, ob causam Montensium missus est Romam, Commentarios in Canticum Canticorum perlegissem, quod 172 Hebraei vocant SIR ASSIRIM, vehementer miratus sum, virum eloquentem praeter ineptias sensuum caeterorum Tharsis", + "candidate_score": 0.694062, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_463", + "psc_text": "Dominum, nisi ad oves perditas domus Israel, nec voluisse panem filiorum accipere et dare eum canibus, et benedictionem primam Judaeorum populo detulisse, quibus sunt credita eloquia Dei (Rom. 3, 2), et repromissio et legislatio, et confectio Testamenti (Rom. 9. 4); verum quia illi credere noluerunt, ad Jacob minorem populum benedictionem esse translatam. Neque tamen majorem filium penitus fuisse despectum, quia cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus erit (Rom. 11. 25 et 26). EPISTOLA XXXVII. AD MARCELLAM. De Commentariis Rheticii in Canticum Canticorum. Heduorum Episcopum S. Rheticium coarguit, quod in Commentariis super Cantico Canticorum, Tharsis pro Tarso Ciliciae, et aurum Ophaz pro Petro Apostolorum pincipe inepte nimis acceperit. 1. Nuper cum Rheticii Augustodunensis episcopi, qui quondam a Constantino Imperatore sub Silvestro Episcopo, ob causam Montensium missus est Romam, Commentarios in Canticum Canticorum perlegissem, quod 172 Hebraei vocant SIR ASSIRIM, vehementer miratus sum, virum eloquentem praeter ineptias sensuum caeterorum Tharsis", + "candidate_score": 0.687294, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_94_96", + "bdc_text": "Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia . Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_413", + "psc_text": "quam spiritus exultatione celebremus. QUIA VALDE ABSURDUM EST, nimia saturitate velle honorare Martyrem, quem scias Deo placuisse jejuniis. Ita tibi semper comedendum est, ut cibum et oratio sequatur, et lectio. Quod si aliquibus displicet, Apostoli verba cantato: Si adhuc hominibus placerem, Christi ancilla non essem. EPISTOLA XXXII. AD MARCELLAM. Excusat se, quod paucis scripserit, nimirum conferendis cum Aquilae translatione Hebraeis voluminibus occupatus. Brevitatem vero hujus Epistolae compensat duabus superioribus Epistolis Paulae et Eustochio directis, quas Marcellae legendas mittit. 1. Ut tam parvam Epistolam scriberem, causae duplicis fuit; quod, et tabellarius festinabat, et ego alio opere detentus, hoc quasi παρέργῳ me occupare nolui. Quaeris quidnam illud sit tam grande, tam necessarium, quo epistolicae confabulationis munus exclusum sit. Jam pridem cum voluminibus Hebraeorum Editionem Aquilae confero, ne quid forsitan propter odium Christi Synagoga mutaverit: et ut amicae menti fatear, quae ad nostram fidem pertineant roborandam, plura reperio. Nunc a Prophetis, Salomone, Psalterio,", + "candidate_score": 0.671699, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_94_96", + "bdc_text": "Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia . Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2066", + "psc_text": "caeteris. Ego enim non tam vetera abolere conatus sum, quae linguae meae hominibus emendata de Graeco in Latinum transtuli, quam ea testimonia quae a Judaeis praetermissa sunt vel corrupta, proferre in medium; ut scirent nostri quid Hebraica Veritas contineret. Si cui legere non placet, nemo compellit invitum. Bibat vinum vetus cum suavitate, et nostra musta contemnat, quae in explanatione priorum edita sunt; ut sicubi illa non intelliguntur, ex nostris manifestiora fiant. Quod autem genus interpretationis in Scripturis sanctis sequendum sit, liber quem scripsi de Optimo genere interpretandi, et omnes Praefatiunculae divinorum Voluminum, quas editioni nostrae praeposuimus, explicant; ad illasque prudentem lectorem remittendum puto. Et si me, ut dicis, in novi Testamenti emendatione suscipis, exponisque causam cur suscipias; quia plurimi linguae Graecae habentes scientiam, de 754 meo possint opere judicare: eamdem integritatem debueras etiam in veteri credere Testamento, quod non nostra confinximus; sed ut apud Hebraeos invenimus, divina transtulimus. Sicubi dubitas,", + "candidate_score": 0.670078, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_94_96", + "bdc_text": "Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia . Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1493", + "psc_text": "te tantum meorum dictorum, non judicem considerem. 2. Duas quaestiunculas tuae litterae praeferebant. Unam, Quare sit a Deo induratum cor Pharaonis (Exod. 4. 7. 10. 14); et Apostolus dixerit: Non volentis, neque currentis; sed miserentis est Dei (Rom. 9. 16) , et caetera, quae liberum videntur tollere arbitrium. Alteram, Quomodo sancti sint, qui de fidelibus, id est, baptizatis nascuntur: cum sine dono gratiae postea acceptae et custoditae, salvi esse non possint. 3. Libri περὶ Ἀρχῶν Latine redditi. --Primae in libris περὶ Ἀρχῶν, quos nuper, Pammachio nostro jubente, interpretatus sum, Origenes fortissime respondet: quo detentus opere, implere non potui quod promiseram tibi, et Danielem nostrum rursum comperendinavi. Et quidem quamvis mei amantissimi et egregii viri Pammachii, tamen unius voluntatem in tempus aliud distulissem, nisi omnis pene fraternitas de Urbe eadem postulasset, asserens multos periclitari, et perversis dogmatibus acquiescere. Unde necessitate compulsus sum transferre libros, in quibus mali plus, quam boni est:", + "candidate_score": 0.66904, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95_97", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2016", + "psc_text": "HIERONYMUS in Christo salutem. 1. Tres simul epistolas, imo libellos breves per Diaconum Cyprianum, 737 tuae dignationis accepi, diversas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones opusculorum meorum continentes. Ad quas, si respondere voluero, libri magnitudine opus erit. Tamen conabor quantum facere possum, modum non egredi longioris epistolae, et festinanti fratri moram non facere: qui ante triduum quam profecturus erat, a me epistolas flagitavit; ut pene in procinctu haec qualiacumque sunt, effutire compellerer, et tumultuario respondere sermone, non maturitate scribentis, sed dictantis temeritate: quae plerumque non in doctrinam, sed in casum vertitur: ut fortissimos quoque [al. quosque ] milites subita bella conturbant, et ante coguntur fugere quam possint arma corripere. 2. Caeterum nostra armatura Christus est, et Apostoli Pauli institutio, qui scribit ad Ephesios: « Assumite arma Dei, ut possitis resistere in die malo » (Ephes. 6. 13). Et rursum: « State succincti lumbos vestros in veritate, et induti", + "candidate_score": 0.668338, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_94_96", + "bdc_text": "Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia . Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_32", + "psc_text": "sepulcro scelerum jacenti, dicat; Hieronyme, veni foras. Sanctus Presbyter Evagrius plurimum te salutat: et Martinianum fratrem juncto salutamus obsequio, quem ego videre desiderans, catena languoris innector. Vale in Christo. EPISTOLA V AD FLORENTIUM. Respondet Florentio, eumque certiorem facit se jam solitudinem quae juxta Syriam Saracenis jungitur, arripuisse. Tum petit ab eo libros quosdam, aliosque illi offert, quibus abundabat. 1. In ea mihi parte eremi commoranti, quae juxta Syriam Saracenis jungitur, dilectionis tuae scripta perlata sunt. Quibus lectis, ita reaccensus est animus Jerosolymam proficiscendi, ut pene nocuerit proposito, quod profuerit caritati. Nunc igitur quomodo valeo, pro me tibi litteras repraesento: et si corpore absens, amore tamen et spiritu 15 venio: impedio exposcens, ne nascentes amicitias, quae Christi glutino cohaeserunt, aut temporis, aut locorum magnitudo divellat; quin potius foederemus eas reciprocis epistolis. Illae inter nos currant, illae sibi obvient, illae nobiscum loquantur. Non multum perditura erit caritas, si tali secum sermone fabuletur.", + "candidate_score": 0.665888, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_94_96", + "bdc_text": "Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia . Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_414", + "psc_text": "occupare nolui. Quaeris quidnam illud sit tam grande, tam necessarium, quo epistolicae confabulationis munus exclusum sit. Jam pridem cum voluminibus Hebraeorum Editionem Aquilae confero, ne quid forsitan propter odium Christi Synagoga mutaverit: et ut amicae menti fatear, quae ad nostram fidem pertineant roborandam, plura reperio. Nunc a Prophetis, Salomone, Psalterio, Regnorumque libris examussim recensitis, Exodum teneo, quem illi ELLE SMOTH vocant, ad Leviticum transiturus. Vides igitur quod nullum officium huic operi praeponendum sit. Attamen ne Currentius noster forte frustra cucurrerit, duas Epistolas, quas ad sororem 153 tuam Paulam ejusque pignus Eustochium miseram, huic sermunculo annexui: ut dum illas legeris, et in his aliquid doctrinae pariter ac leporis inveneris, putes tibi quoque scripta esse, quae illis scripta sunt. 2. Albinam communem matrem valere cupio: de corpore loquor, ut spiritu valeat, non ignorans: eamque per te salutari obsecro, et duplici pietatis officio focillari, quod in una atque eadem Christiana simul diligatur, et", + "candidate_score": 0.665871, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_60_62", + "bdc_text": "Obtulerat idem a Gryers totidem coronatos consuli ab ErlachHans von Erlach. , at ille pro sua integritate et fide sic nebulonem abegit a se , ut amplius corruptionem hanc non attentaretZu von Erlachs Fall s. Tillier III 314-316 , Anshelm VI 192-194 und unten S. 71 , 16-21. . Fertur adhuc alium quempiam apertas ad hec munera habuisse manus et senatorii ordinis non infimum , id quod dum apertum fuerit , rescies Weiteres zur Affäre , vor allem zu den Fällen Spillmann und Diesbach , s. unten [Nr. 330 ] S. 71 , 21-37 mit Anm. 19. 20. . Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ?", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1020", + "psc_text": "semetipsum revolvitur: et ipsae rotae elevantur ad coelum, et super crystallum thronus ex sapphiro est, et super thronum similitudo sedentis: cujus inferiora ignea sunt, superiora electrina: ut demonstret quae inferiora sunt, igne et purgatione indigere: quae sursum, in conditionis suae puritate persistere. Et quomodo hic in habitu sacerdotis, auri lamina est desuper: ita in Ezechiele electrum in pectore, et in vertice collocatur (Ezech. 1. 8). Justum ergo erat (sicut supra ex parte diximus) ut Pontifex Dei, creaturarum omnium typum portans in vestibus suis, INDICARET CUNCTA indigere misericordia Dei: et cum sacrificaret ei, expiaretur universalis conditio, ut non pro liberis ac parentibus et propinquis; sed pro cuncta creatura, et voce et habitu precaretur. 20. Tetigimus expositionem Hebraicam, et infinitam sensuum sylvam alteri tempori reservantes, quaedam futurae domus stravimus fundamenta. De feminalibus lineis hoc solent dicere, Ratio seminum et generationis ad carnem pertinens, terrae per eam deputatur. 369 Unde et ad Adam", + "candidate_score": 0.66529, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_94_96", + "bdc_text": "Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia . Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2144", + "psc_text": "Judaeis, utrum ab eis ipsis, qui ante adventum Domini interpretati sunt; et si ita est, quibus, vel quonam eorum; an ab istis posterius, qui propterea putari possunt, aliqua de codicibus Graecis vel subtraxisse, vel in eis corrupisse, ne illis testimoniis de Christiana fide convincerentur? Illi autem anteriores cur hoc facere voluerint, 781 non invenio. Deinde nobis mittas, obsecro interpretationem tuam de Septuaginta; quam te edidisse nesciebam. Librum quoque tuum, cujus mentionem fecisti, de optimo genere interpretandi, cupio legere; et adhuc nosse quomodo coaequanda sit in interprete peritia linguarum, conjecturis corum, qui scripturas edisserendo pertractant; quos necesse est, etiamsi rectae atque unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem, aliter atque aliter eumdem locum potest exponere, quia hoc ejus obscuritas patitur. » 35. « Ideo autem desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et", + "candidate_score": 0.665208, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_55_57", + "bdc_text": "pro munere acceperat 10 coronatos . Huic cum data esset libertas se excusandi coram diacosiis presenter - noluit forte sibi timens - , non solum a senatu et civibus amotus est , sed infamis habitus , cui nulla unquam fides sit habenda Graffenried war aus Angst vor dem peinlichen Verhör in die Freistätte geflüchtet , wo er das Urteil - Entsetzung von allen Ämtern und Entzug der bürgerlichen Ehren - abwartete . Im Juli 1534 wurde erneut gegen ihn ermittelt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_850", + "psc_text": "sit, αἰδεσιμώτατον Παππαν, noluisse transferre. Haec et istiusmodi nugae crimina mea sunt. 3. Ac primum antequam de translatione respondeam, volo interrogare eos, qui malitiam prudentiam vocant: Unde apud vos exemplar epistolae? Quis dedit? qua fronte profertis, quod scelere redemistis? Quid apud homines tutum erit, si ne parietibus quidem et scriniis nostra possumus secreta celare? Si ante tribunalia judicum, hoc vobis crimen impingerem, reos legibus subjugarem, quae etiam pro utilitatibus fisci, noxiis (al. variis ) delatoribus poenas statuunt: et cum suscipiant proditionem, damnant proditorem. Lucrum videlicet placet: voluntas displicet. Dudum Hesychium 307 virum Consularem (contra quem Patriarcha Gamaliel gravissimas exercuit inimicitias) Theodosius princeps capite damnavit, quod sollicitato Notario, chartas illius invasisset. Legimus in veteribus historiis (T. Livii Dec. 1. l. 5), ludi magistrum, qui Faliscorum liberos prodiderat, vinctum pueris traditum; et ad eos quos prodebat, remissum: nec sceleratam populum Romanum suscepisse victoriam. Pyrrhum Epirotarum regem, cum in castris ex vulnere curaretur,", + "candidate_score": 0.664885, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_86_88", + "bdc_text": "Ich bin sydessen. übelarg , sehr ( SI I 55 ) . erschrocken . Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 . februarii nescio qua causa , sed subodoro eam esse , quod Salodorenses omnia , quae promiserant , negarunt mendaciterVom 24 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2097", + "psc_text": "quoniam quae de te audierunt, falsa sunt (Act. 21. 24) , praesertim quia in ipsis Jerosolymis Apostoli jam decreverant, ne quisquam gentes cogeret judaizare: non autem decreverant ne quisquam tunc Judaeos judaizare prohiberet: quamvis etiam ipsos jam doctrina Christiana non cogeret. Proinde si post hoc Apostolorum decretum, Petrus habuit illam in Antiochia simulationem, qua gentes cogeret judaizare, quod jam nec ipse cogebatur, quamvis propter commendanda eloquia Dei, quae Judaeis sunt credita, non prohibebatur; quid mirum si constringebat eum Paulus 767 libere asserere, quod cum caeteris Apostolis se Jerosolymis decrevisse meminerat. » 11. « Si autem hoc, quod magis arbitror, ante illud Jerosolymitanum concilium Petrus fecit: nec sic mirum est, quod eum volebat Paulus non timide obtegere, sed fidenter asserere, quod eum pariter sentire jam noverat, sive quod cum eo contulerat Evangelium, sive quod in Cornelii Centurionis vocatione, etiam divinitus eum de hac re admonitum acceperat, sive quod antequam illi quos", + "candidate_score": 0.663948, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_62_64", + "bdc_text": "Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ? Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. . Questor et bandaretus amoti , necdum finis .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1108", + "psc_text": "30). Alii hoc intelligant de futuro, quando moeror vertetur in gaudium, et transeunte mundo, Sanctorum corona non transit: Ego et in praesentiarum video Sanctorum promissa compleri. Antequam 398 Christo tota mente serviret, notus erat in Senatu, sed multi alii habebant insulas Proconsulares. Totus orbis hujuscemodi honoribus plenus est. Primus erat, sed inter primos. Praecedebat alios dignitate; sed et alios sequebatur. QUAMVIS CLARUS honor vilescit in turba: et apud viros bonos indignior fit ipsa dignitas, quam multi indigni possident. Unde egregie de Caesare Tullius, cum quosdam, ait, ornare voluit, non illos honestavit, sed ornamenta ipsa turbavit. At nunc omnes Christi Ecclesiae Pammachium loquuntur. Miratur orbis pauperem, quem hucusque divitem nesciebat. Quid Consulatu illustrius? Annuus honor est, et postquam alius successerit, prior desinit. Latent in multitudine laureae, et triumphi interdum triumphantium sordibus polluuntur. Quod ante per manus patritias tradebatur, et sola nobilitas possidebat, quo Consul Marius, victor Numidiae et Theutonum, atque Cimbrorum,", + "candidate_score": 0.663136, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_9_11", + "bdc_text": "ianuarii ab utroque senatu amotus est Bernhard Tillmann. et in pristinam sortem redactus , qui tamen vix secundum habet prudentia et eloquentia illi [ ad ] sufficiendum . Hae autem fuerunt minę , quas effudit erga evangelicos", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2653", + "psc_text": "(Psal. 1. 2) . Meditationem legis non in replicando quae scripta sunt, ut Judaeorum existimant Pharisaei; sed in opere intelligens, juxta illud Apostolicum: Sive comeditis, sive bibitis, sive quid agitis; omnia in gloriam Domini facientes (1. Cor. 10) . Et Prophetae verba dicentis: A mandatis tuis intellexi (Psal. 118. 104) : ut postquam mandata complesset, tunc se sciret mereri intelligentiam Scripturarum. Quod et alibi legimus: Quia coepit Jesus facere et docere (Act. 1. 1) . ERUBESCIT enim quamvis praeclara doctrina, quam propria reprehendit conscientia; frustraque ejus lingua praedicat paupertatem, et docet eleemosynas, qui Croesi divitiis tumet; vilique opertus pallio, pugnat contra tineas vestium sericarum. Illi erant moderata jejunia, carnium abstinentia, vini odor magis, quam gustus, propter stomachum et frequentes infirmitates (1. Tim. 5). Raro procedebat ad publicum, et maxime nobilium matronarum vitabat domos, ne cogeretur videre quod contempserat. Apostolorum et Martyrum basilicas 954 secretis celebrans orationibus, et quae populorum frequentiam", + "candidate_score": 0.662318, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_18_20", + "bdc_text": "annämen , doch dem globen on nachteil und gar nüt vertädingetabgemacht , vereinbart ( SI XII 451f) . - Über den Glauben bestimmte der Vertrag nichts. , oder wo irs nitt thätind , wurdint üch min herren ab irem ertrich wysen. » Addidit : «Das red ich für mich selb , min herren hend mirs nitt befolhen. » Ab iis cum se purgare non potuerit et senatui utrique satisfacere , hett man inn heissen der räten und burgeren stillstonwurde im Amte eingestellt , suspendiert ( SI XI 731 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_137", + "psc_text": "ducti sunt, pedum velare vestigia. Superliminare vero sublatum, et domum impletam fumo, sicut supra diximus, eversionem Jerusalem et incendium templi exposuit. 11. Et quia semel ejus coepi referre sententiam, etiam ea quae necdum a me sunt tacta, contingamus. Forcipem de qua altaris carbo comprehensus est, et labia purgata, propriam Isaiae asseruit passionem, et qua sub Manasse interfectus est rege, et tunc vere purgatis labiis dixit ad Dominum: Ecce ego, mitte me, et dixi: O miser ego, quoniam compunctus sum (Juxta LXX)! Donec Ozias vivit non intelligis, o Isaia, te esse miserum, non compungeris, non moveris: sed quando ille mortuus est, tunc animadvertis, non munda habere te labia, tunc indignum cognoscis te esse visione Dei. Utinam autem et ego compungar, et post compunctionem, Dei visione dignus efficiar, cum sim homo, et non munda labia habeam, et in medio quoque populi immunda labia habentis habitem. Isaias ut justus tantum in sermone peccaverat:", + "candidate_score": 0.662168, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_9_11", + "bdc_text": "ianuarii ab utroque senatu amotus est Bernhard Tillmann. et in pristinam sortem redactus , qui tamen vix secundum habet prudentia et eloquentia illi [ ad ] sufficiendum . Hae autem fuerunt minę , quas effudit erga evangelicos", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1658", + "psc_text": "Ut erroris tenebras, frigusque ignorantiae relinquentes, ad ortum solis justitiae, juncti magorum studiis convertantur, et inhabitantes calidissimam plagam coeli, quae in Scripturarum fervore sentitur, 603 pastores ecclesiasticos, spreta Origenis amentia, sciscitentur, et dicant: Ubi est qui natus est rex Judaeorum (Matth. 2. 2) ? Cum illum invenerint jacentem in praesepi, humili videlicet eloquio Scripturarum, offerant [al. offerunt ] ei aurum, et thus, et myrrham: id est, fidem probatam, et omni veritatis splendore fulgentem, conversationisque beneolentis fragrantiam, et continentiam, luxum voluptatis, et fluitantia carnis incentiva siccantem. Qui enim post crebras commonitiones, ecclesiasticae fidei contradicunt, duplici languore detinentur, nequitia, et imperitia, et in morem serpentum toti ad terrena conversi, adhaerentesque humo, bonis mala praeferunt, nec noverunt, quae sit differentia vitiorum atque virtutum, et de sanctis Scripturis in correptionem, et sanitatem sui medicamenta contemnunt, in morem praegnantium mulierum, veritatis fastidia sustinentes, quae solitos cibos respuunt, et noxia quaeque sectantur; nec valent contra veritatis", + "candidate_score": 0.660431, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_59_61", + "bdc_text": "Siehe Tillier III 314 f und Anshelm VI 193. . Obtulerat idem a Gryers totidem coronatos consuli ab ErlachHans von Erlach. , at ille pro sua integritate et fide sic nebulonem abegit a se , ut amplius corruptionem hanc non attentaretZu von Erlachs Fall s. Tillier III 314-316 , Anshelm VI 192-194 und unten S. 71 , 16-21. . Fertur adhuc alium quempiam apertas ad hec munera habuisse manus et senatorii ordinis non infimum , id quod dum apertum fuerit , rescies Weiteres zur Affäre , vor allem zu den Fällen Spillmann und Diesbach , s. unten [Nr. 330 ] S. 71 , 21-37 mit Anm. 19. 20. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1108", + "psc_text": "30). Alii hoc intelligant de futuro, quando moeror vertetur in gaudium, et transeunte mundo, Sanctorum corona non transit: Ego et in praesentiarum video Sanctorum promissa compleri. Antequam 398 Christo tota mente serviret, notus erat in Senatu, sed multi alii habebant insulas Proconsulares. Totus orbis hujuscemodi honoribus plenus est. Primus erat, sed inter primos. Praecedebat alios dignitate; sed et alios sequebatur. QUAMVIS CLARUS honor vilescit in turba: et apud viros bonos indignior fit ipsa dignitas, quam multi indigni possident. Unde egregie de Caesare Tullius, cum quosdam, ait, ornare voluit, non illos honestavit, sed ornamenta ipsa turbavit. At nunc omnes Christi Ecclesiae Pammachium loquuntur. Miratur orbis pauperem, quem hucusque divitem nesciebat. Quid Consulatu illustrius? Annuus honor est, et postquam alius successerit, prior desinit. Latent in multitudine laureae, et triumphi interdum triumphantium sordibus polluuntur. Quod ante per manus patritias tradebatur, et sola nobilitas possidebat, quo Consul Marius, victor Numidiae et Theutonum, atque Cimbrorum,", + "candidate_score": 0.65978, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2940", + "psc_text": "et rursum placatum exspectent Deum, quod in Christi compleatur adventu. 4. Oratio quid in Scripturis. --Oratio, juxta Grammaticos, omnis sermo loquentium est, cujus etymologiam sic exprimunt; Oratio est oris ratio. In Scripturis autem Sanctis, difficile Orationem juxta hunc sensum legimus; sed eam quae ad preces et obsecrationes pertinet. Aiunt Hebraei uno Psalmorum volumine quinque libros contineri; a primo usque ad quadragesimum; et a quadragesimo primo usque ad septuagesimum primum; et a septuagesimo secundo usque ad octogesimum octavum; et ab octogesimo nono qui quarti libri initium est, et quem nunc disserimus, usque ad centesimum quintum. In quorum omnium fine duplex AMEN positum est, quod Septuaginta transferunt, fiat, fiat: et a centesimo sexto usque ad finem. Instar duodecim Prophetarum, qui et ipsi cum proprios libros [al. libellos ] ediderint, unius voluminis nomine continentur. Illud autem quod pene praeterii, asserens inter undecim Moysi Psalmos, etiam nonagesimum octavum esse, in quo positum est: Exaltate", + "candidate_score": 0.659254, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_59_61", + "bdc_text": "Siehe Tillier III 314 f und Anshelm VI 193. . Obtulerat idem a Gryers totidem coronatos consuli ab ErlachHans von Erlach. , at ille pro sua integritate et fide sic nebulonem abegit a se , ut amplius corruptionem hanc non attentaretZu von Erlachs Fall s. Tillier III 314-316 , Anshelm VI 192-194 und unten S. 71 , 16-21. . Fertur adhuc alium quempiam apertas ad hec munera habuisse manus et senatorii ordinis non infimum , id quod dum apertum fuerit , rescies Weiteres zur Affäre , vor allem zu den Fällen Spillmann und Diesbach , s. unten [Nr. 330 ] S. 71 , 21-37 mit Anm. 19. 20. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_352", + "psc_text": "fracto vase testaceo, non tristis erumpat. Et tu quidem, non quod futuri incerta esses, dolebas; sed quod triste funeri obsequium non dedisses. Denique in mediis fabulis [ Colloquiis ], rursum didicimus, reliquias ejus jam Ostiam fuisse delatas. 2. Quaeras, quo pertineat ista replicatio? 127 Respondebo tibi verbis Apostoli, « multum per omnem modum. » Primum, quod universorum gaudiis prosequenda sit, quae calcato diabolo, coronam jam securitatis accepit. Secundo, ut ejus vita breviter explicetur. Tertio, ut designatum Consulem, de suis socculis [al. saeculis ] detrahentem, esse doceamus in tartaro. Et quidem conversationem Leae nostrae, quis possit digno allevare praeconio? Ita eam totam ad Dominum fuisse conversam, ut Monasterii princeps, mater virginum fieret: post mollitiem vestium sacco membra trivisse: insomnes orationibus duxisse noctes: et comites suas plus exemplo docuisse quam verbis. Humilitatis fuit tantae tamque subjectae, ut quondam domina plurimorum ancilla omnium [al. hominis ] putaretur: nisi quod eo Christi magis esset", + "candidate_score": 0.656355, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_116_118", + "bdc_text": "Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 . Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ; auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_428", + "psc_text": "manuum tuarum, ut ambiguitatem prioris sermonis effugerent. 6. Cum haec furtivis, ut aiunt, operis ad lucubratiunculam velox notarii manus me dictante signaret, et plura dicere cogitarem, jam ferme quarta noctis hora excesserat, et repente stimulis quibusdam dolentis stomachi suscitatus, in orationem prorupi, ut saltem reliquo horarum spatio, subrepente somno, frustraretur infirmitas. EPISTOLA XXXV. DAMASI PAPAE AD HIERONYMUM. Hieronymum, cujus scripta multa se cum aviditate legere profitetur, enixe Damasus rogat, ut subjectis V. quaestionibus ex Veteri Testamento respondeat. Dilectissimo filio HIERONYMO DAMASUS. 1. « Dormientem te, et longo jam tempore legentem potius, quam scribentem, quaestiunculis ad te missis excitare disposui: non quo et legere non debeas: hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio: sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et heri tabellario ad me remisso, nullas 159 te jam epistolas habere dixisti, exceptis his, quas aliquando in eremo dictaveras, quasque tota aviditate legi atque descripsi:", + "candidate_score": 0.654611, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_117_119", + "bdc_text": "Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ; auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). . Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2987", + "psc_text": "religiosum Presbyterum Saturninum tuae venerationis litteras sumpsi 1069 hoc a me magno studio quod nondum habeo flagitantis. Sed eur hoc leceris causam mihi aperuisti, quod scilicet eredas de hac re mihi consulenti jam fuisse responsum. Utinam ita esset! Absit ut te, cujus exspectationem avidissimam noverim, hujus muneris communicationem fraudarem; sed si quid credis, frater carissime, quinque ferme anni ecce evoluti sunt, ex quo in Orientem misi Librum non praesumptionis, sed consultationis meae, et adhuc rescripta non merui, quibus mihi enodaretur haec quaestio, in qua me cupis ad te certam ferre sententiam. Utrumque ego misissem, si utrumque haberem. Hoc autem quod habeo, sine altero, quod nondum habeo, cuiquam debere me jam mittere, vel edere non videtur, ne ille, qui mihi fortasse, ut desidero responsurus est, interrogationem meam disputatione operosissima elaboratam, sine sua responsione, quae adhuc desperanda non est, per manus hominum notitiamque diffundi jure succenseat, idque jactantius, quam utilius fecisse me", + "candidate_score": 0.653453, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_99_101", + "bdc_text": "Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia . Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_873", + "psc_text": "praeparabit viam tuam ante te » (Malac. 3. 1), in Malachiae fine scriptum est. Sequens autem quod infertur: « Vox clamantis in deserto, » et caetera, in Isaia legimus. Et quomodo Marcus 314 statim in principio voluminis sui posuit, « sicut scriptum est in Isaia Propheta: Ecce ego mitto Angelum meum » (Isai 40. 3), quod non scribitur in Isaia, ut diximus: sed in Malachia novissimo duodecim Prophetarum? Solvat hanc quaestiunculam imperita praesumptio: et ego erroris veniam deprecabor Idem Marcus inducit ad Pharisaeos Salvatorem loquentem: « Nunquam legistis quid fecerit David, quando necessitatem habuit, et esurivit ipse et socii ejus; quomodo ingressus domum Dei sub Abiathar Pontifice, et panes propositionis comedit, quibus non licebat vesci, nisi solis Sacerdotibus? » (Mar. 2. 25. 26. et Luc. 6. 3. 4). Legamus Samuelem: sive (ut in communi titulo habetur) Regnorum libros, ibique reperiemus non Abiathar scriptum esse, sed Abimelech Pontificem, qui postea a", + "candidate_score": 0.653414, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_97_99", + "bdc_text": "s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur . Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1880", + "psc_text": "putet. Et, ut caetera taceam, certe te liberet servandi difficultate, et custodiae periculo. MELIUS TIBI est desiderare absentem, quam 689 pavere ad singula: quid loquatur, cum quo loquatur, cui annuat, quem libenter aspiciat. Trade Eustochio parvulam, cujus nunc et ipse vagitus pro te oratio est. Trade comitem sanctitatis, futuram haeredem. Illam videat, illam amet, illam primis miretur ab annis (Aeneid. VIII) , cujus et sermo, et incessus, et habitus, doctrina virtutum est. Sit in gremio aviae, quae repetat in nepte, quidquid praemisit in filia; quae longo usu didicit nutrire, servare, docere virgines: in cujus corona centenarii quotidie numeri castitas texitur. Felix virgo, felix Paula Toxotii, QUAE PER AVIAE amitaeque virtutes nobilior est sanctitate, quam genere. O si tibi contingeret videre socrum et cognatam tuam, et in parvis corpusculis ingentes animos intueri: pro insita tibi pudicitia non ambigerem, quin praecederes filiam, et primam Dei sententiam, secunda Evangelii lege mutares. Nae [al.", + "candidate_score": 0.653325, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_97_99", + "bdc_text": "s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur . Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1388", + "psc_text": "31. 4) : et tunc praeparatus, deficiente Manna, sub duce Jesu Jordanem transeat (Jos. 5): et circumcisus cultro Evangelii, primum comedat de coelesti pane: et occurrat ei princeps exercituum Dei, ut verum Pascha nequaquam in Aegypto, sed in finibus Terrae sanctae comedat. O profundum divitiarum sapientiae, et scientiae Dei, quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae illius. Quis sapiens et intelliget haec? intelligens et cognoscet ea? Quia rectae viae Domini: et justi ambulabunt in eis. Praevaricatores autem corruent in illis. EPISTOLA LXXIX. AD SALVINAM. Salvinam mulierem nobilissimam de Nebridii mariti morte consolatur, et post mortui viri laudes, quo modo superstites ex eo parvulos, educare, qualemque ipsa vitam traducere debeat, docet, et a secundis nuptiis dehortatur. 1. Vereor, ne officium putetur ambitio; et quod illius exemplo facimus, qui ait: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde (Matth. 11. 29) , gloriae facere appetitione dicamur: et non viduam alloqui,", + "candidate_score": 0.653103, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_6_8", + "bdc_text": "legatis , nihil audire nec tractari voluerint a nostris amandarintque verbi ministros 25Zur Rekatholisierung des solothurnischen Gebietes nach dem Aufstand der Reformierten 1533 s. Haefliger 198. 200f und Amiet /Sigrist II 45 ; vgl . auch HBBW III [Nr. 309] 276 , Anm. 17 . - ipseque questor minis quibusdam nostrę partis animos fregerat , ut cętum solverent , atque id citra magistratus nostri commissionem , quod mali omnis causam interpretantur - , 25 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_971", + "psc_text": "in explanatione duntaxat Scripturarum secuti sunt, et expresserunt: ne non tam me defendere, quam socios criminis videar quaerere. Ad teipsum 349 veniam: cur tractatus ejus in Job descriptos habes? In quibus contra diabolum, et de stellis coeloque disputans, quaedam locutus est, quae Ecclesia non recipit? Tibi soli licet τῷ σοφωτάτῳ κρανίῳ de cunctis et Graecis et Latinis Tractatoribus ferre sententiam? et quasi censoria virgula, alios ejicere de bibliothecis, alios recipere: et cum tibi placuerit, me vel Catholicum, vel Haereticum pronuntiare: nobis non licet perversa respuere, et damnare quod saepe damnavimus? Lege ad Ephesios libros, lege caetera opuscula mea, maxime in Ecclesiasten Commentarios: et liquido pervidebis, me ab adolescentia nunquam alicujus auctoritate deterritum, acquievisse haereticae pravitati. 3. Non parum est scire quod nescias: prudentis hominis est nosse mensuram suam, nec zelo diaboli concitatum, imperitiae suae cunctum orbem testem facere. Scilicet et gloriari cupis, et in patria tua jactitas, me non potuisse", + "candidate_score": 0.652799, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_115_117", + "bdc_text": "Parce . Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 . Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1739", + "psc_text": "mittere volui, credens eas non pervenisse. Quae et si pervenerunt, ac fortasse tuae potius ad me minime pervenire potuerunt, ea ipsa scripta, quae jam misisti, iterum mitte, si forte reservata sunt. Sin minus, rursus dicta quod legam, dum tamen his respondere ne [al. non] graveris, quod jam diu est ut expecto. Primas etiam, quas ad te adhuc Presbyter litteras praeparaveram mittendas, per quemdam fratrem nostrum Profuturum, qui postea nobis collega factus, jam ex hac vita migravit, nec eas tunc ipse perferre potuit, quia continuo dum proficisci disponit, Episcopatus sarcina detentus, ac deinde in brevi defunctus est, etiam nunc mittere volui, ut scias in tua colloquia quam olim inardescam, et quam vim patiar quod a me tam longe absunt sensus corporis tui: per quos adire possit ad animum tuum animus meus, mi frater dulcissime, et in Domini membris honorande. 636 3. In hac autem epistola hoc addo, quod postea didicimus, ex", + "candidate_score": 0.652332, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_116_118", + "bdc_text": "Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 . Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ; auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2987", + "psc_text": "religiosum Presbyterum Saturninum tuae venerationis litteras sumpsi 1069 hoc a me magno studio quod nondum habeo flagitantis. Sed eur hoc leceris causam mihi aperuisti, quod scilicet eredas de hac re mihi consulenti jam fuisse responsum. Utinam ita esset! Absit ut te, cujus exspectationem avidissimam noverim, hujus muneris communicationem fraudarem; sed si quid credis, frater carissime, quinque ferme anni ecce evoluti sunt, ex quo in Orientem misi Librum non praesumptionis, sed consultationis meae, et adhuc rescripta non merui, quibus mihi enodaretur haec quaestio, in qua me cupis ad te certam ferre sententiam. Utrumque ego misissem, si utrumque haberem. Hoc autem quod habeo, sine altero, quod nondum habeo, cuiquam debere me jam mittere, vel edere non videtur, ne ille, qui mihi fortasse, ut desidero responsurus est, interrogationem meam disputatione operosissima elaboratam, sine sua responsione, quae adhuc desperanda non est, per manus hominum notitiamque diffundi jure succenseat, idque jactantius, quam utilius fecisse me", + "candidate_score": 0.651498, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_8_10", + "bdc_text": "- ipseque questor minis quibusdam nostrę partis animos fregerat , ut cętum solverent , atque id citra magistratus nostri commissionem , quod mali omnis causam interpretantur - , 25 . ianuarii ab utroque senatu amotus est Bernhard Tillmann. et in pristinam sortem redactus , qui tamen vix secundum habet prudentia et eloquentia illi [ ad ] sufficiendum .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2072", + "psc_text": "amantissimo fratri HIERONYMO THEOPHILUS in Domino salutem. 1. Paucis in exordio placet judicium veritatis: dicente autem Domino per 757 Prophetam, Et judicium meum quasi lux egreditur (Is. 51. 4), qui tenebrarum horrore circumdati sunt, nec naturam rerum clara mente perspiciunt, pudore operiuntur aeterno, et cassos se habuisse conatus ipso fine cognoscunt. Unde et nos Joannem, qui dudum Constantinopolitanam rexit Ecclesiam, Deo placere semper optavimus; et causas perditionis ejus, in quas ferebatur improvidus, nequaquam credere voluimus. Sed ille, ut caetera ejus flagitia taceam, Origenistas in suam recipiens familiaritatem, et ex his plurimos in sacerdotium provehens, atque ob hoc scelus beatae memoriae hominem Dei Epiphanium, qui inter Episcopos clarum in orbe sidus effulsit, non parvo moerore contristans, meruit audire: Cecidit, cecidit Babylon (Isai. 21. 9). 2. Scientes ergo dictam a Salvatore: Nolite judicare secundum faciem; sed 758 justum judicium judicate (Joan. 7. 24), ne quo. . . . . . .. .", + "candidate_score": 0.650903, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_97_99", + "bdc_text": "s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur . Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2681", + "psc_text": "magistram. Cum autem virgunculam rudem et edentulam, septimus aetatis annus exceperit, et ceperit erubescere, scire quid taceat, dubitare quid dicat: discat memoriter Psalterium, et usque ad annos pubertatis, libros Salomonis: Evangelia, Apostolos, et Prophetas sui cordis thesaurum faciat. Nec liberius procedat ad publicum, nec semper ecclesiarum quaerat celebritatem. In cubiculo suo totas delicias habeat. Nunquam juvenculos, nunquam cincinnatos videat, vocis dulcedines per aurem animam vulnerantes, puellarumque lascivia repellantur. Quae quanto licentius adeunt, tanto difficilius evitantur: et quod didicerunt, secreto docent, inclusamque Danaen vulgi sermonibus violant. Sit ei magistra comes, paedagoga custos: non multo vino dedita: non, juxta Apostolum, otiosa atque verbosa; sed sobria, gravis, lanifica, et ea tantum loquens, quae animum puellarem ad virtutem instituant. Ut enim aqua in areola digitum sequitur praecedentem, ita aetas mollis, et tenera in utramque partem flexibilis est, et quocumque duxeris, trahitur. Solent lascivi et comptuli juvenes blandimentis, affabilitate, munusculis, aditum sibi per nutrices aut", + "candidate_score": 0.65073, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_97_99", + "bdc_text": "s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur . Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1879", + "psc_text": "Epistolas et Hilarii libros inoffenso decurrat pede. Illorum tractatibus, illorum delectetur ingeniis, in quorum libris pietas fidei non vacillet. Caeteros sic legat, ut magis judicet quam sequatur. 13. Respondebis: Quomodo haec omnia mulier saecularis, in tanta frequentia hominum, Romae custodire potero? Noli ergo subire onus, quod ferre non potes: sed postquam ablactaveris eam cum Isaac, et vestieris cum Samuele; mitte aviae et amitae. Redde pretiosissimam gemmam cubiculo Mariae, et cunis Jesu vagientis impone. Nutriatur in Monasterio, sit inter Virginum choros, jurare non discat, mentiri sacrilegium putet, nesciat saeculum, vivat Angelice, sit in carne sine carne, omne hominum genus sui simile putet. Et, ut caetera taceam, certe te liberet servandi difficultate, et custodiae periculo. MELIUS TIBI est desiderare absentem, quam 689 pavere ad singula: quid loquatur, cum quo loquatur, cui annuat, quem libenter aspiciat. Trade Eustochio parvulam, cujus nunc et ipse vagitus pro te oratio est. Trade comitem sanctitatis, futuram haeredem.", + "candidate_score": 0.650583, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_97_99", + "bdc_text": "s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur . Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2767", + "psc_text": "non possunt: docentque Scripturas quas non intelligunt; et cum aliis persuaserint, eruditorum sibi assumunt supercilium: prius imperitorum magistri, quam doctorum discipuli. Bonum est igitur obedire majoribus, parere praefectis [al. perfectis ] et post regulas Scripturarum, vitae suae tramitem ab aliis discere: nec praeceptore uti pessimo, scilicet praesumptione sua. De talibus feminis et Apostolus loquitur: Quae circumferuntur omni vento doctrinae (Ephes. 4. 14) : semper discentes, et nunquam ad scientiam veritatis pervenientes (2. Tim. 3. 7) . 18. Vitanda saecularium consortia. --Matronarum maritis ac saeculo servientium, tibi consortia declinentur, ne sollicitetur animus, et audias, quid vel maritus uxori, vel uxor locuta sit viro. Venenatae sunt hujuscemodi confabulationes. Super quarum damnatione, saecularem versum assumens Apostolus, fecit Ecclesiasticum: Corrumpunt mores bonos confabulationes pessimae (1. Cor. 15) . Cujus Iambici metrum dum verbum servat ex verbo, nequaquam expressit latina translatio. Graves feminae, et maxime viduae, ac virgines, tibi comites eligantur: quarum probata est conversatio,", + "candidate_score": 0.650202, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_116_118", + "bdc_text": "Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 . Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ; auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1739", + "psc_text": "mittere volui, credens eas non pervenisse. Quae et si pervenerunt, ac fortasse tuae potius ad me minime pervenire potuerunt, ea ipsa scripta, quae jam misisti, iterum mitte, si forte reservata sunt. Sin minus, rursus dicta quod legam, dum tamen his respondere ne [al. non] graveris, quod jam diu est ut expecto. Primas etiam, quas ad te adhuc Presbyter litteras praeparaveram mittendas, per quemdam fratrem nostrum Profuturum, qui postea nobis collega factus, jam ex hac vita migravit, nec eas tunc ipse perferre potuit, quia continuo dum proficisci disponit, Episcopatus sarcina detentus, ac deinde in brevi defunctus est, etiam nunc mittere volui, ut scias in tua colloquia quam olim inardescam, et quam vim patiar quod a me tam longe absunt sensus corporis tui: per quos adire possit ad animum tuum animus meus, mi frater dulcissime, et in Domini membris honorande. 636 3. In hac autem epistola hoc addo, quod postea didicimus, ex", + "candidate_score": 0.648886, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_115_117", + "bdc_text": "Parce . Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 . Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1492", + "psc_text": "quod in libris περὶ Ἀρχῶν a se nuper Latine versis enucleetur, omittit. Tum quo animo Origenem legerit, docet. 1. Voce me provocas ad scribendum, terres eloquentia; et in epistolari stylo prope Tullium repraesentas. Quod quereris, me parvas et incomptas litterulas mittere, non venit de incuria, sed timore tui, ne verbosius ad te loquens, plura reprehendenda transmittam: et ut sanctae menti tuae simpliciter fatear, uno ad Occidentem navigandi tempore, tantae a me simul epistolae flagitantur, ut si cuncta ad singulos velim rescribere, occurrere nequeam. Unde accidit, ut omisca compositione verborum et scribentium sollicitudine, dictem quidquid 534 in buccam venerit; et amicum te tantum meorum dictorum, non judicem considerem. 2. Duas quaestiunculas tuae litterae praeferebant. Unam, Quare sit a Deo induratum cor Pharaonis (Exod. 4. 7. 10. 14); et Apostolus dixerit: Non volentis, neque currentis; sed miserentis est Dei (Rom. 9. 16) , et caetera, quae liberum videntur tollere arbitrium. Alteram, Quomodo", + "candidate_score": 0.648859, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_97_99", + "bdc_text": "s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur . Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2001", + "psc_text": "verbis Apostoli ad Galatas, juvenem me ad tuam sanctitatem scripsisse meminerim; et ecce jam senex, necdum rescripta meruerim; faciliusque ad te exemplaria epistolae meae pervenerint, nescio qua occasione praeveniente, quam ipsa epistola, me curante. Homo enim, qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulit nec ad me retulit [al. pertulerit et retulerit ]. Tantae autem mihi in litteris tuis, quae in manus nostras pervenire potuerunt, apparent res, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. Quod ego quia non possum, aliquem nostrorum in Domino filiorum erudiendum nobis ad te mittere cogito, si etiam de hac re tua rescripta meruero. Nam neque in me tantum scientiae divinarum Scripturarum est, aut esse jam poterit, quantum inesse tibi video. Et si quid in hac re habeo facultatis, utcumque impendo populo Dei. Vacare autem studiis diligentius, quam quae populi audiunt instruendi, propter Ecclesiasticas occupationes omnino non possum. 6. « Nescio quae", + "candidate_score": 0.647917, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_116_118", + "bdc_text": "Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 . Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ; auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2001", + "psc_text": "verbis Apostoli ad Galatas, juvenem me ad tuam sanctitatem scripsisse meminerim; et ecce jam senex, necdum rescripta meruerim; faciliusque ad te exemplaria epistolae meae pervenerint, nescio qua occasione praeveniente, quam ipsa epistola, me curante. Homo enim, qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulit nec ad me retulit [al. pertulerit et retulerit ]. Tantae autem mihi in litteris tuis, quae in manus nostras pervenire potuerunt, apparent res, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. Quod ego quia non possum, aliquem nostrorum in Domino filiorum erudiendum nobis ad te mittere cogito, si etiam de hac re tua rescripta meruero. Nam neque in me tantum scientiae divinarum Scripturarum est, aut esse jam poterit, quantum inesse tibi video. Et si quid in hac re habeo facultatis, utcumque impendo populo Dei. Vacare autem studiis diligentius, quam quae populi audiunt instruendi, propter Ecclesiasticas occupationes omnino non possum. 6. « Nescio quae", + "candidate_score": 0.645494, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_97_99", + "bdc_text": "s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur . Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1389", + "psc_text": "superstites ex eo parvulos, educare, qualemque ipsa vitam traducere debeat, docet, et a secundis nuptiis dehortatur. 1. Vereor, ne officium putetur ambitio; et quod illius exemplo facimus, qui ait: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde (Matth. 11. 29) , gloriae facere appetitione dicamur: et non viduam alloqui, et in angustia constitutam; sed aulae nos insinuare regali; et sub occasione 498 sermonis, amicitias potentium quaerere. Quod liquido non putabit, qui scierit esse praeceptum, Personam pauperis non accipies in judicio (Levit. 19. 15) : ne sub praetextu misericordiae, quod injustum est judicemus. UNUSQUISQUE enim non hominum, sed rerum pondere judicandus est. Nec diviti obsunt opes, si eis bene utatur: nec pauperem egestas commendabiliorem facit, si inter sordes et inopiam peccata non caveat. Utriusque nobis rei testimonium, et Abraham Patriarcha, et quotidiana exempla suppeditant: quorum alter in summis divitiis amicus Dei fuit; alii quotidie in sceleribus deprehensi, poenas legibus solvunt.", + "candidate_score": 0.645286, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_68_70", + "bdc_text": "Sic semper periclitabitur pax publica et religio . Ad hęc facile coniecturare poteris in huiusmodi tragediis domesticis animos multorum etiam iunctissimos disiungi , ut nemo iam alteri fidere ausit aut velit . Plebs sane firmissima verbo adheret et mala vult punita .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3093", + "psc_text": "sequi. Hinc enim crebrae dissensiones, hinc odia injusta nascuntur. Hoc est quod saepe de amicissimis etiam inimicos facit, dum concordes quidem, sed credulas animas, maliloqua lingua dissociat. At contra, magna quies animi, magnaque est morum gravitas, non temere de quoquam sinistri aliquid audire. Beatusque est qui ita se contra hoc vitium armavit, ut apud eum detrahere nemo audeat. Quod si haec in nobis esset diligentia, ne passim obtrectatoribus crederemus, jam omnes detrahere timerent: ne non tam alios, quam seipsos viles detrahendo facerent. Sed hoc ideo malum celebre est, idcirco in multis fervet hoc vitium, quia pene ab omnibus libenter auditur. 17. Adulatorum quoque assentationes, et noxia blandimenta fallaciae, velut quasdam pestes animae fuge. Nihil est quod tam facile corrumpat mentes hominum, nihil quod tam dulci et molli vulnere animum feriat. Unde et quidam sapiens ait: Verba adulatorum mollia, feriunt autem interiora ventris (Prov. 26. 22) . Et Dominus loquitur per", + "candidate_score": 0.644067, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_115_117", + "bdc_text": "Parce . Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 . Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2151", + "psc_text": "te, ne me tanto itinere vexatum, frustra venisse patiaris. Scit enim Dominus, quod post visionem sanctorum Locorum, hanc vel maxime causam habui, ut cum tuis litteris sorori mederer ac matri. Et ego: Jamjam, inquam, quod vis faciam: nam et epistolae transmarinae sunt, et specialiter sermo dictatus, raro potest invenire quos mordeat. Te autem obsecro, ut clam sermonem hunc habeas. Cumque portaveris eum pro viatico, si auditus fuerit, laetemur pariter, si autem contemptus fuerit, quod et magis reor, ego verba perdiderim, tu itineris longitudinem. Explicit Praefatio. 2. Primum vos scire cupio soror et filia, me non idcirco scribere, quia aliquid de vobis sinistrum suspicer; sed ne caeteri suspicentur vestram me orare concordiam. Alioquin (quod absit) si peccatorum vos existimarem glutino cohaesisse, nunquam scriberem; sciremque me surdis narrare fabulam. Deinde hoc obsecro, ut si mordacius quippiam scripsero, non tam meae putetis austeritatis [al. auctoritatis ] esse, quam morbi. Putridae carnes ferro curantur", + "candidate_score": 0.643847, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_41_43", + "bdc_text": "vgl. ebd. 287 ) . Im Jahre 1512 wurde er Venner. Von 1526 bis 1533 vertrat er Bern häufig an Tagsatzungen und in andern außenpolitischen Geschäften . Aus seiner hier im Brief angesprochenen Verwicklung in die Bestechungsaffäre konnte er sich erst 1538 lösen ( s.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_847", + "psc_text": "Unde et ego beatum me in hoc duntaxat negotio judico, quod apud eruditas aures imperitae linguae responsurus sum: quae objicit mihi vel ignorantiam, vel mendacium; si aut nescivi alienas litteras vere interpretari, aut nolui: quorum alterum error, alterum crimen est. Ac ne forsitan accusator meus facilitate, qua cuncta loquitur, et impunitate, qua sibi licere omnia putat, me quoque apud vos argueret, ut Papam Epiphanium criminatus est, hanc epistolam misi, quae te, et per te alios, qui nos amare dignantur, rei ordinem doceat. 2. Epiphanii litterae ad Joannem Episcopum. Eusebius Cremonensis Graeci sermonis ignarus. Pseudomonachus quid egerit. --Ante hoc ferme biennium miserat Joanni Episcopo supradictus Papa Epiphanius litteras, arguens eum in quibusdam dogmatibus, et postea clementer ad poenitentiam provocans. Harum exemplaria 306 certatim Palaestinae rapiebantur, vel ob auctoris meritum, vel ob elegantiam scriptionis. Erat in monasterio nostro vir apud suos haud ignobilis, Eusebius Cremonensis, qui cum haec Epistola per multorum ora", + "candidate_score": 0.643682, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_116_118", + "bdc_text": "Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 . Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ; auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1993", + "psc_text": "tanquam audacem Daretem coepisse pulsari atque versari: nunc tamen eis ipsis respondebo litteris tuis, quas mihi per sanctum filium nostrum Asterium jam [al. abest jam ] mittere dignatus es, in quibus multa in me comperi tuae benevolentissimae caritatis, et rursus quaedam nonnullius a me tuae offensionis indicia. Itaque ubi mulcebar legens, ibi continuo feriebar: hoc sane vel maxime admirans, quod cum te dicas exemplaribus litterarum mearum ideo non temere putavisse credendum, ne forte, te respondente, laesus juste expostularem, quod probare ante debuisses, meum esse sermonem, et sic rescribere; postea jubeas, si mea est epistola, aperte me scribere, aut mittere exemplaria veriora, ut absque ullo rancore stomachi, in Scripturarum disputatione versemur. Quo pacto enim possumus in hac disputatione sine rancore versari, si me laedere paras? aut si non paras, quomodo ego, te non laedente, abs te laesus juste expostularem 730 quod probare ante debuisses meum esse sermonem, et sic rescribere, hoc", + "candidate_score": 0.64207, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_116_118", + "bdc_text": "Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 . Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ; auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_433", + "psc_text": "benedixit? » EPISTOLA XXXVI. Seu rescriptum HIERONYMI AD DAMASUM Praemissa excusatione morarum, ac praetermissis tantum duabus Quaestiunculis, secunda et quarta a Tertulliano, Novatiano, ac Origene disputatis, reliquis tribus copiose respondet. Beatissimo Papae Damaso HIERONYMUS. 1. Postquam epistolam tuae Sanctitatis accepi, confestim accito notario, ut exciperet imperavi: quo ad officium praeparato, quod eram voce prompturus, ante mihi cogitatione pingebam. Interim jam et ego linguam, et ille articulum movebamus, cum subito Hebraeus intervenit, deferens non pauca volumina, quae de Synagoga quasi lecturus acceperat. Et illico habes, inquit, quod postulaveras: meque dubium, et quid facerem nescientem, ita festinus exterruit, ut omnibus praetermissis ad scribendum transvolarem: quod quidem usque ad praesens facio. Verum quia heri diacono ad me misso, ut tu putas Epistolam, ut ego sentio, Commentarium te expectare dixisti, brevem responsionem ad ea desiderans, quae singula magnorum voluminum prolixitate indigent, ταῦτὰ σοι ἐσχεδίασα, duabus tantum Quaestiunculis praetermissis: non quo non potuerim ad illas", + "candidate_score": 0.641867, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_66_68", + "bdc_text": "Aut iuvenesvor iuvenes gestrichen iuves et . et rerum inexperti aut pontificii illis sufficiendi erunt . Sic semper periclitabitur pax publica et religio .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2818", + "psc_text": "Ac per hoc, QUISQUIS NOBIS dixerit, quemquam in resurrectione mortuorum vivificari posse, nisi in Christo, tanquam pestis communis fidei detestandus est. Item QUISQUIS DIXERIT, quod in Christo vivificabuntur etiam parvuli, qui sine sacramenti ejus participatione de vita exeunt, hic profecto et contra apostolicam praedicationem venit, et totam condemnat Ecclesiam, ubi propterea cum baptizandis parvulis festinatur et curritur, quia sine dubio creditur aliter eos in Christo vivificari omnino non posse. Qui autem non vivificatur in Christo, restat ut in ea [al. eadem ] condemnatione maneat, de qua dicit Apostolus, Per unius delictum in omnes homines ad condemnationem (Rom. 5. 18) : Cui delicto obnoxios parvulos nasci, et omnis credit Ecclesia, et ipse jam contra Jovinianum disputans, et exponens Jonam Prophetam, sicut paulo ante commemoravi, fide veracissima definisti: credo et in aliis locis opusculorum tuorum, quae vel non legi, vel in praesentia non recordor, Hujus igitur damnationis in parvulis [al. parvulos ]", + "candidate_score": 0.641593, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52_54", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis ) und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 . - Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1232", + "psc_text": "matre, et quomodo hoc intelligendum sit, uno statim verbo explicari ἀγηνεαλόγητος, non quod absque patre et matre fuerit, cum Christus quoque secundum utramque naturam et patrem habuerit et matrem, sed quod subito introducatur in Genesi occurrisse Abraham a caede hostium revertenti; et nec ante. nec postea ejus nomen feratur adscriptum. Affirmat autem Apostolus, quod Aaron sacerdotium, id est, populi Judaeorum, et principium habuerit et finem: Melchisedech autem, id est, Christi et Ecclesiae, et in praeteritum et in futurum aeternum sit, nullumque habuerit auctorem: et quod translato sacerdotio, legis quoque mutatio fiat: ut nequaquam de Agar ancilla, et monte 443 Sina, sed de Sara libera, et arce Sion egrediatur verbum Domini, et lex Dei de Jerusalem. Et difficultatem rei primo exagerat, dicens: Super quo multus nobis sermo est, et ininterpretabilis (Hebr. 5. 11) : non quia Apostolus non potuerit id interpretari, sed quia illius temporis non fuerit. Hebraeis enim, id est,", + "candidate_score": 0.639006, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_117_119", + "bdc_text": "Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ; auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). . Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1739", + "psc_text": "mittere volui, credens eas non pervenisse. Quae et si pervenerunt, ac fortasse tuae potius ad me minime pervenire potuerunt, ea ipsa scripta, quae jam misisti, iterum mitte, si forte reservata sunt. Sin minus, rursus dicta quod legam, dum tamen his respondere ne [al. non] graveris, quod jam diu est ut expecto. Primas etiam, quas ad te adhuc Presbyter litteras praeparaveram mittendas, per quemdam fratrem nostrum Profuturum, qui postea nobis collega factus, jam ex hac vita migravit, nec eas tunc ipse perferre potuit, quia continuo dum proficisci disponit, Episcopatus sarcina detentus, ac deinde in brevi defunctus est, etiam nunc mittere volui, ut scias in tua colloquia quam olim inardescam, et quam vim patiar quod a me tam longe absunt sensus corporis tui: per quos adire possit ad animum tuum animus meus, mi frater dulcissime, et in Domini membris honorande. 636 3. In hac autem epistola hoc addo, quod postea didicimus, ex", + "candidate_score": 0.638171, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_54", + "bdc_text": "- Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2660", + "psc_text": "in nobis longo fuit studio congregatum, et meditatione diuturna, quasi in naturam versum; hoc illa libavit, hoc didicit, atque possedit: ita ut post profectionem nostram, si de aliquo testimonio Scripturarum esset oborta contentio, ad illam judicem pergeretur. Et quia valde prudens erat, et noverat illud, quod appellant Philosophi τὸ πρέπον id est, decere quod facias: sic ad interrogata respondebat, ut etiam sua, non sua diceret, sed vel mea, vel cujuslibet alterius, ut in eo ipso quod docebat, se discipulam fateretur. Sciebat enim dictum ab Apostolo: Docere autem mulieri non permitto (1. Tim. 2. 2) ; ne virili sexui, et interdum Sacerdotibus, de obscuris et ambiguis sciscitantibus, facere videretur injuriam. 8. In nostrum locum statim audivimus te illius adhaesisse consortio, et nunquam ab illa ne transversum quidem unguem, ut dicitur, recessisse. Eadem domo, eodem cubiculo usam, ut omnibus in urbe clarissima notum fieret, et te matrem, et illam filiam reperisse. Suburbanus", + "candidate_score": 0.636188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_117_119", + "bdc_text": "Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ; auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). . Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2988", + "psc_text": "habeo, sine altero, quod nondum habeo, cuiquam debere me jam mittere, vel edere non videtur, ne ille, qui mihi fortasse, ut desidero responsurus est, interrogationem meam disputatione operosissima elaboratam, sine sua responsione, quae adhuc desperanda non est, per manus hominum notitiamque diffundi jure succenseat, idque jactantius, quam utilius fecisse me judicet, quasi ego potuerim quaerere, quod ille non potuerit enodare, cum forsitan possit, idque dum faciat, exspectandum sit. Magis enim scio quod aliis occupatur, quae minime differenda sunt, plurisque pendenda. Quod ut tua quoque Sanctitas noverit, attende paulisper, quod mihi alio anno per latorem per quem scripseram remeantem scripserit. Nam hoc ex ejus epistola in istam transtuli. » Incidit, inquit, tempus difficillimum, quando mihi tacere melius fuit quam loqui; ita ut nostra studia cessarent ne, juxta Appium, canina exerceretur facundia. Itaque duobus libellis tuis, quos meo nomini dedicasti, eruditissimis et omni eloquentiae splendore fulgentibus, ad tempus respondere non potui. Non", + "candidate_score": 0.635961, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_10", + "bdc_text": "et in pristinam sortem redactus , qui tamen vix secundum habet prudentia et eloquentia illi [ ad ] sufficiendum .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2672", + "psc_text": "Docet quibus rudimentis imbuenda sit rudis aetas puellae, virginitati destinatae, prius quam boni maligue discrimen noverit. 1. Causa difficilis, parvulae scribere, quae non intelligit quid loquaris: cujus animum nescias: de cujus voluntate periculose promittas; ut secundum praeclari Oratoris exodium, spes in ea magis laudanda sit, quam res. Quid enim horteris ad continentiam, quae placentas desiderat? quae in sinu matris garrula voce balbutit? cui dulciora sunt mella, quam verba? Audiat profunda Apostoli, quae anilibus magis fabulis delectatur? Prophetarum aenigmata sentiat, quam tristior gerulae vultus exagitat? Evangelii intelligat majestatem, ad cujus fulgura omnis mortalium sensus hebetatur? Ut parenti subjiciatur horter, quae manu tenera ridentem verberat matrem? Itaque Pacatula nostra hoc epistolium post lectura suscipiat. Interim, modo litterarum elementa cognoscat, jungat syllabas, discat nomina, verba consociet: atque ut voce tinnula ista meditetur, proponantur ei crustula: mulsa praemia, et quidquid gustu suave est: quod vernat in floribus, quod rutilat in gemmis, quod blanditur in", + "candidate_score": 0.635947, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_53_55", + "bdc_text": "und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 . - Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter . pro munere acceperat 10 coronatos .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_586", + "psc_text": "dona diversa: et aliud donum virginitatis, et aliud nuptiarum. Et post paululum: « Concedo et nuptias esse donum Dei. Sed inter donum et donum magna diversitas est. » Et quod Dei donum voce apertissima pronuntiamus, damnare dicimur? Porro si Joseph in typo Domini accipitur, tunica ejus varia atque distincta in virginibus, viduis, continentibus, ac maritatis est. Et potest videri quasi alienus, 216 qui de tunica Christi est: cum et ipsam reginam, hoc est Ecclesiam Salvatoris in vestitu deaurato, eadem varietate circumdatam dixerimus? « Sed et in consequentibus de conjugio disputantes, eumdem sensum secuti sumus. Hic locus ad praesentem controversiam non pertinet. Docet enim juxta sententiam Domini, uxorem excepta causa fornicationis non repudiandam, et repudiatam, vivo marito, alteri non nubere: aut certe viro suo debere reconciliari. Necnon et in alio loco: Mulier alligata est, quanto tempore vir ejus vivit. Quod si dormierit vir ejus, liberata est a lege viri: cui vult", + "candidate_score": 0.635899, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_74_76", + "bdc_text": "Est quidam nobilis , pius vir , nomine der herre von TorinPhilibert de Compois , Herr von Thorens. , sitzt hinderm hertzogenim Gebiet des Herzogs ( SI II 1414 ) . von SaffoyKarl III. , Herzog von Savoyen. ; dem sind 4 schlösser ingenommen von eim andren edelmanWohl Philipp von Savoyen , Graf von Genevois ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1315", + "psc_text": "reversi sunt ad Phiahiroth, quod est contra Beel sephon, et castra metati sunt e regione Magdol (Num. 33. 7) . Quarta Mansio est PHIAHIROTH, quae interpretatur os nobilium, scribiturque per literam HETH. Quidam male, hiroth, villas putant, errorque manifestus, quod pro supradicto elemento, AI litteram legant. BEEL-SEPHON in linguam nostram vertitur Dominus aquilonis, aut ascensus speculae, aut habens arcana. Porro MAGDOL, magnitudo vel turris. Assumpta igitur fortitudine nobilitamur in Domino, et Beel-sephon idoli arcana contemnimus, illiusque magnificentiam et turritam superbiam declinamus. Non enim est ab austro, unde Dominus venit, et a meridie, in qua sponsus recumbit in floribus; sed possessor Aquilonis venti frigidissimi, a quo exardescunt mala super terram: qui cum sit frigidissimus, nomine dexter vocatur, falsum sibi assumens vocabulum virtutis ac dextrae, cum totus sit in sinistra. V. MANSIO. Et profecti de Phiahiroth, transierunt per medium mare in deserto: et ambulaverunt viam trium dierum in solitudine Etham, et castra", + "candidate_score": 0.635681, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_16_18", + "bdc_text": "November 1533 , den die eidgenössischen Schiedboten ausgehandelt hatten ; s. Haefliger 198 . annämen , doch dem globen on nachteil und gar nüt vertädingetabgemacht , vereinbart ( SI XII 451f) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3129", + "psc_text": "XIII. nullo modo praevenire suae passionis tempora permisit. Aliqua tamen contra figuram fecisse narrat Evangelium, quia cum a Juda traderetur Judaeis, XI. die mensis primi tentus est. Et cum sui corporis et sanguinis sacramenta dare in sua vita, et discipulis suis dignatus fuerit, hoc contra figuram fecisse monstratur. Cum ille agnus igitur in typo Christi Pascha occidi praecipitur assatus igni cum capite et pedibus, et interanea post suam occisionem consumi a populo mandaretur. Hoc autem, ut mihi videtur, propter duas rationabiles causas Dominus fecisse cognoscitur, ne cum Pascha cum discipulis manducaret, nisi postea sacrificium commutasset, dicens: Hoc est corpus meum (Matth. 26. 26) ; sic etiam postea observari debere crederetur. Haec autem altera, ut opinor, causa, ut corpus Domini integrum et suum sanguinem in se continens ante passionem cernerent, hoc corpore spiritualiter refici crederent, et sic etiam nunc a nobis credi debeat. Et hoc etiam intueri debemus, quod non in", + "candidate_score": 0.635595, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_41_43", + "bdc_text": "vgl. ebd. 287 ) . Im Jahre 1512 wurde er Venner. Von 1526 bis 1533 vertrat er Bern häufig an Tagsatzungen und in andern außenpolitischen Geschäften . Aus seiner hier im Brief angesprochenen Verwicklung in die Bestechungsaffäre konnte er sich erst 1538 lösen ( s.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_848", + "psc_text": "miserat Joanni Episcopo supradictus Papa Epiphanius litteras, arguens eum in quibusdam dogmatibus, et postea clementer ad poenitentiam provocans. Harum exemplaria 306 certatim Palaestinae rapiebantur, vel ob auctoris meritum, vel ob elegantiam scriptionis. Erat in monasterio nostro vir apud suos haud ignobilis, Eusebius Cremonensis, qui cum haec Epistola per multorum ora volitaret, et mirarentur eam pro doctrina et puritate sermonis, docti pariter et indocti, coepit a me obnixe petere, ut sibi eam in Latinum verterem, et propter intelligendi facilitatem apertius explicarem: Graeci enim eloquii penitus ignarus erat. Feci quod voluit; accitoque Notario, raptim celeriterque dictavi: ex latere in pagina breviter adnotans, quem intrinsecus sensum singula capitula continerent. Siquidem et hoc ut sibi soli facerem, oppido flagitarat; postulavique ab eo mutuo, ut domi haberet exemplar: nec facile in vulgus proderet. Res ita anno et sex mensibus transiit: donec supradicta interpretatio de scriniis ejus novo praestigio Jerosolymam commigravit. Nam quidem Pseudomonachus, vel accepta", + "candidate_score": 0.634764, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_42_44", + "bdc_text": "Im Jahre 1512 wurde er Venner. Von 1526 bis 1533 vertrat er Bern häufig an Tagsatzungen und in andern außenpolitischen Geschäften . Aus seiner hier im Brief angesprochenen Verwicklung in die Bestechungsaffäre konnte er sich erst 1538 lösen ( s. unten Anm. 13 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_28", + "psc_text": "sequatur (Apoc. 14): Multae enim sunt mansiones apud Patrem (Joan. 14) . Et Stella ab stella differt in claritate (1. Cor. 15) . Mihi concede, ut inter Sanctorum calcanea 13 caput possim levare: ut cum ego voluerim, ille perfecerit, mihi ignoscas, quia implere non potui, illi tribuas praemium quod meretur. Plura fortasse quam Epistolae brevitas patiebatur, longo sermone protraxerim, quod mihi semper accidere consuevit, quando aliquid de Bonosi nostri laude dicendum est. 6. Sed ut ad illud redeam, unde discesseram, obsecro te, ne amicum, qui diu quaeritur, vix invenitur, difficile servatur, pariter cum oculis mens amittat. Fulgeat cuilibet auro; et pompaticis ferculis corusca ex sarcinis metalla radient. Caritas non potest comparari. Dilectio pretium non habet. Amicitia quae desinere potest, vera nunquam fuit. Vale in Christo. EPISTOLA IV. AD FLORENTIUM. Superiorem Epistolam Ruffino reddendam isti ad Florentium jungit, eumque Jerosolymae degentem, quod multorum pauperum necessitatibus subveniret, plurimum laudat: tum Ruffini etiam", + "candidate_score": 0.634574, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_19", + "bdc_text": "- Über den Glauben bestimmte der Vertrag nichts. , oder wo irs nitt thätind , wurdint üch min herren ab irem ertrich wysen. » Addidit :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2114", + "psc_text": "Deum Testamentum novum domui Juda, non secundum Testamentum quod disposuit patribus eorum (Jerem. 31. 31. 32): non tamen arbitror ipsum Dominum fallaciter a parentibus circumcisum. Aut si hoc propter aetatem minime prohibebat, nec illud arbitror eum dixisse fallaciter lepreso, quem certe non illa per Moysen praecepta observatio, sed ipse mandaverat: Vade et offer pro te sacrificium quod praecepit Moyses in testimonium illis (Marc. 1. 44) . Nec fallaciter ascendit ad diem festum usque adeo non causa ostentationis coram hominibus, ut non evidenter ascenderit, sed latenter » (Joan. 7. 10). 19. « At enim dixit idem Apostolus: Ecce ego Paulus dico vobis, quia si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit (Gal. 5. 2) . Decepit ergo Timotheum, et fecit ei nihil prodesse Christum? An quia hoc fallaciter factum est, ideo non obfuit? At ipse hoc non posuit: nec ait, si circumcidamini veraciter, sicut nec fallaciter, sed sine ulla exceptione dixit: Si circumcidamini,", + "candidate_score": 0.633425, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_20_22", + "bdc_text": "«Das red ich für mich selb , min herren hend mirs nitt befolhen. » Ab iis cum se purgare non potuerit et senatui utrique satisfacere , hett man inn heissen der räten und burgeren stillstonwurde im Amte eingestellt , suspendiert ( SI XI 731 ) . - Zum Ausschluß Tillmanns aus dem Berner Rat s. HBBW III 276 , 62f und Tillier III 318 ; vgl . auch unten S. 71 , 15f und Anm. 15 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_137", + "psc_text": "ducti sunt, pedum velare vestigia. Superliminare vero sublatum, et domum impletam fumo, sicut supra diximus, eversionem Jerusalem et incendium templi exposuit. 11. Et quia semel ejus coepi referre sententiam, etiam ea quae necdum a me sunt tacta, contingamus. Forcipem de qua altaris carbo comprehensus est, et labia purgata, propriam Isaiae asseruit passionem, et qua sub Manasse interfectus est rege, et tunc vere purgatis labiis dixit ad Dominum: Ecce ego, mitte me, et dixi: O miser ego, quoniam compunctus sum (Juxta LXX)! Donec Ozias vivit non intelligis, o Isaia, te esse miserum, non compungeris, non moveris: sed quando ille mortuus est, tunc animadvertis, non munda habere te labia, tunc indignum cognoscis te esse visione Dei. Utinam autem et ego compungar, et post compunctionem, Dei visione dignus efficiar, cum sim homo, et non munda labia habeam, et in medio quoque populi immunda labia habentis habitem. Isaias ut justus tantum in sermone peccaverat:", + "candidate_score": 0.632705, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52_54", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis ) und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 . - Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3025", + "psc_text": ". Ac ne quis contentiose in una Ecclesia plures Episcopos fuisse contendat, audi et aliud testimonium, in quo manifestissime comprobatur eumdem esse Episcopum atque Presbyterum. Propter hoc reliqui te in Creta, ut quae deerant corrigeres, et constitueres Presbyteros per civitates, sicut et ego tibi mandavi. Si quis est sine crimine, unius uxoris vir, filios habens fideles, non in accusatione luxuriae, aut non subditos. Oportet enim Episcopum sine crimine esse, quasi Dei dispensatorem (Tit. 1. 5 et seqq.) . Et ad Timotheum: Noli negligere gratiam quae in te est, quae tibi data est prophetiae, per impositionem manuum Presbyterii (1. Tim. 4. 14) . Sed et Petrus in prima Epistola: Presbyteros, inquit, in vobis precor Compresbyter, et testis passionum Christi, et futurae gloriae quae revelanda est, particeps, regere gregem Christi, et inspicere 1082 non ex necessitate, sed voluntarie juxta Deum (1. Petr. 5) . Quod quidem Graece significantius dicitur ἐπισκοποῦντες id est,", + "candidate_score": 0.632677, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_17_19", + "bdc_text": "s. Haefliger 198 . annämen , doch dem globen on nachteil und gar nüt vertädingetabgemacht , vereinbart ( SI XII 451f) . - Über den Glauben bestimmte der Vertrag nichts. , oder wo irs nitt thätind , wurdint üch min herren ab irem ertrich wysen. » Addidit :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1770", + "psc_text": "non, meae; quod et omnes Interpretes transtulerunt. In ipso: Supplantasti insurgentes in me subtus me (Ibid. 40) . Pro quo in Graeco plus invenisse vos dicitis: Omnes insurgentes; sed, omnes, additum est. In eodem: Vivit Dominus, et benedictus Deus meus (Ibid. 47) . Et dicitis in Graeco non haberi, meus. Quod non sub asterisco, sed ab ipsis Septuaginta de Hebraica Veritate translatum est; et cuncti Interpretes in hac parte consentiunt. In eodem: Liberator meus de gentibus iracundis (Ibid. 48) . Pro quo in Graeco invenisse vos dicitis: Ab inimicis meis fortibus, sive potentibus. Et quia semel veritati studemus, si quid vel transferentis festinatione, vel scribentium, 647 vitio depravatum est, simpliciter confiteri, et emendare debemus. In Hebraeo nihil aliud habet nisi hoc: Liberator meus ab inimicis meis. Septuaginta autem, iracundis, addiderunt. Et pro gentibus, tam in Hebraeo, quam in cunctis Interpretibus, inimici positi sunt: et miror, quomodo pro inimicis, gentes mutatae", + "candidate_score": 0.631992, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_12_14", + "bdc_text": "Salodorenses agro nostro congregatos Gemeint sind die auf bernisches Gebiet geflüchteten Solothurner Reformierten ; vgl . Haefliger 198 und Amiet /Sigrist II 45. : «Ir werdend üch in die straff umm der uffruͦr ergäben oder ir werdent fründ ze fyenden machen. » Secundo :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1385", + "psc_text": "et duarum semis tribuum haereditas separatur. Numerantur tribuum principes, qui Terram sanctam debeant introire (Num. 34). Quadraginta duas urbes cum suburbanis suis usque ad mille passus per circuitum, Levitae accipiunt, tot numero, quot et istae sunt Mansiones. Et adduntur fugitivorum sex aliae civitates, tres intra Jordanem, et tres trans Jordanem, ut sint simul quadraginta octo (Num. 35). Quid fugitivorum suscipi, qui interfici debeant, qui usque ad mortem Pontificis maximi reservari. Succedit Deuteronomium secunda Lex, meditatorium Evangelii: ibique breviter discimus quae inter Pharan et Tophel et Laban et Azeroth, et loca aurea, abjecto Juda infelicissimo, undecim dierum via de Choreb, per viam montis Seir usque ad Cades-Barne Moyses populo sit locutus, et extremum canat Canticum (Deuter. 32), in quo apertissime Synagoga projicitur, et Ecclesia Domino copulatur, « Impinguatus est et incrassatus ac dilatatus, et recalcitravit dilectus, et oblitus est Dei Salvatoris sui. » Et iterum: « Generatio pessima: filii ineruditi: ipsi", + "candidate_score": 0.631366, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_61", + "bdc_text": "Fertur adhuc alium quempiam apertas ad hec munera habuisse manus et senatorii ordinis non infimum , id quod dum apertum fuerit , rescies Weiteres zur Affäre , vor allem zu den Fällen Spillmann und Diesbach , s. unten [Nr. 330 ] S. 71 , 21-37 mit Anm. 19. 20. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_907", + "psc_text": "Hoc autem velamen non solum in facie Moysi, sed et in Evangelistis et in Apostolis positum est. Turbis Salvator in parabolis loquebatur, et contestans mysticum esse quod dicebatur, aiebat: Qui habet aures audiendi audiat (Luc. 8. 8) . Nisi aperta fuerint universa quae scripta sunt ab eo, 326 qui habet clavem David: qui aperit, et nemo claudit, claudit, et nemo aperit: nullo alio reserante, pandentur. Si haberes hoc fundamentum, imo si quasi extrema manus operi tuo induceretur, nihil pulchrius, nihil doctius, nihil dulcius, nihilque Latinius tuis haberemus voluminibus. 10. Tertullianus creber est in sententiis, sed difficilis in loquendo. Beatus Cyprianus instar fontis purissimi, dulcis incedit et placidus; et cum totus sit in exhortatione virtutum, occupatus persecutionum angustiis, de Scripturis divinis nequaquam disseruit. Inclyto Victorinus martyrio coronatus, quod intelligit, eloqui non potest. Lactantius quasi quidam fluvius eloquentiae Tullianae, utinam tam nostra affirmare potuisset, quam facile aliena destruxit. Arnobius inaequalis et nimius,", + "candidate_score": 0.631114, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_92_94", + "bdc_text": "s. EA IV/IC 277-279. . Tu fac , ne vestratesdie Zürcher. negent . Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1879", + "psc_text": "Epistolas et Hilarii libros inoffenso decurrat pede. Illorum tractatibus, illorum delectetur ingeniis, in quorum libris pietas fidei non vacillet. Caeteros sic legat, ut magis judicet quam sequatur. 13. Respondebis: Quomodo haec omnia mulier saecularis, in tanta frequentia hominum, Romae custodire potero? Noli ergo subire onus, quod ferre non potes: sed postquam ablactaveris eam cum Isaac, et vestieris cum Samuele; mitte aviae et amitae. Redde pretiosissimam gemmam cubiculo Mariae, et cunis Jesu vagientis impone. Nutriatur in Monasterio, sit inter Virginum choros, jurare non discat, mentiri sacrilegium putet, nesciat saeculum, vivat Angelice, sit in carne sine carne, omne hominum genus sui simile putet. Et, ut caetera taceam, certe te liberet servandi difficultate, et custodiae periculo. MELIUS TIBI est desiderare absentem, quam 689 pavere ad singula: quid loquatur, cum quo loquatur, cui annuat, quem libenter aspiciat. Trade Eustochio parvulam, cujus nunc et ipse vagitus pro te oratio est. Trade comitem sanctitatis, futuram haeredem.", + "candidate_score": 0.631013, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_16_18", + "bdc_text": "November 1533 , den die eidgenössischen Schiedboten ausgehandelt hatten ; s. Haefliger 198 . annämen , doch dem globen on nachteil und gar nüt vertädingetabgemacht , vereinbart ( SI XII 451f) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_150", + "psc_text": "quem mittas (Exod. 4. 13) ; sed amator populi sui, et putans quia ex potu calicis inimicae gentes interficerentur et ruerent, calicem meri libenter accepit, intelligens in omnibus gentibus etiam Jerusalem comprehendi. Denique inter caeteras nationes: Et accepi, ait, calicem de manu Domini, et potionavi omnes gentes, ad quas misit me Dominus, et Jerusalem, et civitates Juda, et reges ejus, et principes ejus, ad ponendas eas in desolationem, et in invium, et sibilationem (Jerem. 25. 17. 18) . Pro qua Prophetia, licet in plerisque codicibus ordo sit perversus: quid in alio loco dicat ausculta: Seduxisti me, Domine, et seductus sum: tenuisti me et potuisti: factus sum in derisum, totam diem exegi in subsannationem (Jer. 20. 7) . Et econtrario qui assertor est Isaiae (dicebat) illa proferet: Prophetam, non tam sui merito, quam misericordia Dei confisum, postquam a Seraphim audierat, Ecce tetigit hoc labia tua, et auferet iniquitates tuas, et peccata", + "candidate_score": 0.630318, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_69_71", + "bdc_text": "Ad hęc facile coniecturare poteris in huiusmodi tragediis domesticis animos multorum etiam iunctissimos disiungi , ut nemo iam alteri fidere ausit aut velit . Plebs sane firmissima verbo adheret et mala vult punita . Urget senatum .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3093", + "psc_text": "sequi. Hinc enim crebrae dissensiones, hinc odia injusta nascuntur. Hoc est quod saepe de amicissimis etiam inimicos facit, dum concordes quidem, sed credulas animas, maliloqua lingua dissociat. At contra, magna quies animi, magnaque est morum gravitas, non temere de quoquam sinistri aliquid audire. Beatusque est qui ita se contra hoc vitium armavit, ut apud eum detrahere nemo audeat. Quod si haec in nobis esset diligentia, ne passim obtrectatoribus crederemus, jam omnes detrahere timerent: ne non tam alios, quam seipsos viles detrahendo facerent. Sed hoc ideo malum celebre est, idcirco in multis fervet hoc vitium, quia pene ab omnibus libenter auditur. 17. Adulatorum quoque assentationes, et noxia blandimenta fallaciae, velut quasdam pestes animae fuge. Nihil est quod tam facile corrumpat mentes hominum, nihil quod tam dulci et molli vulnere animum feriat. Unde et quidam sapiens ait: Verba adulatorum mollia, feriunt autem interiora ventris (Prov. 26. 22) . Et Dominus loquitur per", + "candidate_score": 0.629934, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_68_70", + "bdc_text": "Sic semper periclitabitur pax publica et religio . Ad hęc facile coniecturare poteris in huiusmodi tragediis domesticis animos multorum etiam iunctissimos disiungi , ut nemo iam alteri fidere ausit aut velit . Plebs sane firmissima verbo adheret et mala vult punita .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1600", + "psc_text": "fidem publice negare non audent. 582 Rogo, quis est iste dolor, qui nec tempore, nec ratione curatur? Inter micantes gladios, jacentia corpora, rivos sanguinis profluentes, junguntur saepe hostiles dextrae, et belli rabiem pax repentina commutat. Soli sunt hujus haereseos sectatores, qui cum Ecclesiasticis non valent foederari: quia quod sermone coguntur dicere, mente condemnant. Et si quando aperta blasphemia publicis auribus fuerit revelata, et viderint contra se audientium turbam circumfremere, tunc simulata simplicitate, dicunt audisse se primum, quae magistrum dicere ante nescierint. Cumque eorum scripta teneantur, voce negant, quod litteris confitentur. Quid necesse est obsidere Propontidem, mutare loca, diversas lustrare regiones, et clarissimum Pontificem Christi, ejusque discipulos rabido ore discerpere? Si vera loquimini, pristinum erroris ardorem, ardore fidei commutate. Quid maledictorum pannos hinc inde consuitis; et eorum carpitis vitam, quorum fidei resistere non valetis? Num idcirco non estis vos haeretici, si nos quidam assertione vestra [al. nostra ] crediderint peccatores: et", + "candidate_score": 0.628324, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_51_53", + "bdc_text": "Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis ) und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1232", + "psc_text": "matre, et quomodo hoc intelligendum sit, uno statim verbo explicari ἀγηνεαλόγητος, non quod absque patre et matre fuerit, cum Christus quoque secundum utramque naturam et patrem habuerit et matrem, sed quod subito introducatur in Genesi occurrisse Abraham a caede hostium revertenti; et nec ante. nec postea ejus nomen feratur adscriptum. Affirmat autem Apostolus, quod Aaron sacerdotium, id est, populi Judaeorum, et principium habuerit et finem: Melchisedech autem, id est, Christi et Ecclesiae, et in praeteritum et in futurum aeternum sit, nullumque habuerit auctorem: et quod translato sacerdotio, legis quoque mutatio fiat: ut nequaquam de Agar ancilla, et monte 443 Sina, sed de Sara libera, et arce Sion egrediatur verbum Domini, et lex Dei de Jerusalem. Et difficultatem rei primo exagerat, dicens: Super quo multus nobis sermo est, et ininterpretabilis (Hebr. 5. 11) : non quia Apostolus non potuerit id interpretari, sed quia illius temporis non fuerit. Hebraeis enim, id est,", + "candidate_score": 0.627099, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_91", + "bdc_text": "Gallen , Mülhausen und Biel in Bern über die Solothurner Glaubensfrage ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1228", + "psc_text": "precatorem: revolvi 441 Veterum libros, ut viderem quid singuli dicerent, et tibi quasi de multorum consilio, responderem. 2. Statimque in fronte Geneseos primam Homiliarum Origenis reperi scriptam de Melchisedech, in qua multiplici sermone disputans, illuc devolutus est, ut eum Angelum diceret. Iisdemque pene argumentis, quibus Scriptor tuus de Spiritu sancto, ille de supernis virtutibus est locutus. Transivi ad Didymum sectatorem ejus, et vidi hominem pedibus in magistri isse sententiam. Verti me ad Hippolytum, Irenaeum, Eusebium Caesariensem, et Emisenum, Apollinarem quoque, et Eustathium nostrum, qui primus Antiochenae Ecclesiae Episcopus contra Arium clarissima tuba bellicum cecinit: et deprehendi, horum omnium opiniones, diversis argumentationibus ac diverticulis ad unum compitum pervenisse, ut dicerent Melchisedech hominem fuisse Chananaeum, regem urbis Jerosolymae, quae primum Salem, postea Jebus, ad extremum Jerusalem appellata sit. Nec mirum esse, si Sacerdos Dei altissimi describatur absque circumcisione et legalibus caeremoniis, et genere Aaron: cum Abel quoque, et Enoch, et Noe placuerint", + "candidate_score": 0.6265, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_118", + "bdc_text": "auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2988", + "psc_text": "habeo, sine altero, quod nondum habeo, cuiquam debere me jam mittere, vel edere non videtur, ne ille, qui mihi fortasse, ut desidero responsurus est, interrogationem meam disputatione operosissima elaboratam, sine sua responsione, quae adhuc desperanda non est, per manus hominum notitiamque diffundi jure succenseat, idque jactantius, quam utilius fecisse me judicet, quasi ego potuerim quaerere, quod ille non potuerit enodare, cum forsitan possit, idque dum faciat, exspectandum sit. Magis enim scio quod aliis occupatur, quae minime differenda sunt, plurisque pendenda. Quod ut tua quoque Sanctitas noverit, attende paulisper, quod mihi alio anno per latorem per quem scripseram remeantem scripserit. Nam hoc ex ejus epistola in istam transtuli. » Incidit, inquit, tempus difficillimum, quando mihi tacere melius fuit quam loqui; ita ut nostra studia cessarent ne, juxta Appium, canina exerceretur facundia. Itaque duobus libellis tuis, quos meo nomini dedicasti, eruditissimis et omni eloquentiae splendore fulgentibus, ad tempus respondere non potui. Non", + "candidate_score": 0.625867, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_98_100", + "bdc_text": "mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur . Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia . Id quod moneas etiam Christophorum Froschower .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1389", + "psc_text": "superstites ex eo parvulos, educare, qualemque ipsa vitam traducere debeat, docet, et a secundis nuptiis dehortatur. 1. Vereor, ne officium putetur ambitio; et quod illius exemplo facimus, qui ait: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde (Matth. 11. 29) , gloriae facere appetitione dicamur: et non viduam alloqui, et in angustia constitutam; sed aulae nos insinuare regali; et sub occasione 498 sermonis, amicitias potentium quaerere. Quod liquido non putabit, qui scierit esse praeceptum, Personam pauperis non accipies in judicio (Levit. 19. 15) : ne sub praetextu misericordiae, quod injustum est judicemus. UNUSQUISQUE enim non hominum, sed rerum pondere judicandus est. Nec diviti obsunt opes, si eis bene utatur: nec pauperem egestas commendabiliorem facit, si inter sordes et inopiam peccata non caveat. Utriusque nobis rei testimonium, et Abraham Patriarcha, et quotidiana exempla suppeditant: quorum alter in summis divitiis amicus Dei fuit; alii quotidie in sceleribus deprehensi, poenas legibus solvunt.", + "candidate_score": 0.62546, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_116", + "bdc_text": "Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1492", + "psc_text": "quod in libris περὶ Ἀρχῶν a se nuper Latine versis enucleetur, omittit. Tum quo animo Origenem legerit, docet. 1. Voce me provocas ad scribendum, terres eloquentia; et in epistolari stylo prope Tullium repraesentas. Quod quereris, me parvas et incomptas litterulas mittere, non venit de incuria, sed timore tui, ne verbosius ad te loquens, plura reprehendenda transmittam: et ut sanctae menti tuae simpliciter fatear, uno ad Occidentem navigandi tempore, tantae a me simul epistolae flagitantur, ut si cuncta ad singulos velim rescribere, occurrere nequeam. Unde accidit, ut omisca compositione verborum et scribentium sollicitudine, dictem quidquid 534 in buccam venerit; et amicum te tantum meorum dictorum, non judicem considerem. 2. Duas quaestiunculas tuae litterae praeferebant. Unam, Quare sit a Deo induratum cor Pharaonis (Exod. 4. 7. 10. 14); et Apostolus dixerit: Non volentis, neque currentis; sed miserentis est Dei (Rom. 9. 16) , et caetera, quae liberum videntur tollere arbitrium. Alteram, Quomodo", + "candidate_score": 0.624841, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_94", + "bdc_text": "Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_49", + "psc_text": "exorsus sim. Quid faciam? vocem pectori negare non valeo. Epistolae brevitas compellit tacere: desiderium vestri cogit loqui. Praeproperus sermo: 21 confusa turbatur oratio: amor ordinem nescit. EPISTOLA VIII. AD NICEAM HYPPODIACONUM AQUILEIAE. Niceam veterem sodalem, ac peregrinationis suae comitem, jam in patriam regressum, ut ad se aliquando scribat exemplo Chromatii, et Eusebii fratrum hortatur. TURPILIUS Comicus tractans de vicissitudine litterarum: sola, inquit, res est, quae homines absentes, praesentes facit. Nec falsam dedit, quanquam in re non vera, sententiam. Quid enim est (ut ita dicam) tam praesens inter absentes, quam per epistolas et alloqui, et audire quos diligas? Nam et rudes illi Italiae homines, quos Cascos Ennius appellat, qui sibi (ut in Rhetoricis Cicero ait) ritu ferino victum quaerebant, ante chartae et membranarum usum, aut in dedolatis e ligno codicillis, aut in corticibus arborum mutuo epistolarum alloquia missitabant. Unde et portitores earum Tabellarios, et scriptores a libris arborum Librarios vocavere. Quanto", + "candidate_score": 0.624349, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_98_100", + "bdc_text": "mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur . Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia . Id quod moneas etiam Christophorum Froschower .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1879", + "psc_text": "Epistolas et Hilarii libros inoffenso decurrat pede. Illorum tractatibus, illorum delectetur ingeniis, in quorum libris pietas fidei non vacillet. Caeteros sic legat, ut magis judicet quam sequatur. 13. Respondebis: Quomodo haec omnia mulier saecularis, in tanta frequentia hominum, Romae custodire potero? Noli ergo subire onus, quod ferre non potes: sed postquam ablactaveris eam cum Isaac, et vestieris cum Samuele; mitte aviae et amitae. Redde pretiosissimam gemmam cubiculo Mariae, et cunis Jesu vagientis impone. Nutriatur in Monasterio, sit inter Virginum choros, jurare non discat, mentiri sacrilegium putet, nesciat saeculum, vivat Angelice, sit in carne sine carne, omne hominum genus sui simile putet. Et, ut caetera taceam, certe te liberet servandi difficultate, et custodiae periculo. MELIUS TIBI est desiderare absentem, quam 689 pavere ad singula: quid loquatur, cum quo loquatur, cui annuat, quem libenter aspiciat. Trade Eustochio parvulam, cujus nunc et ipse vagitus pro te oratio est. Trade comitem sanctitatis, futuram haeredem.", + "candidate_score": 0.62432, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_91", + "bdc_text": "Gallen , Mülhausen und Biel in Bern über die Solothurner Glaubensfrage ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_446", + "psc_text": "quia et ex his quae respersimus, ingentem tibi disputationis silvam poteris ipse conficere: sciens Origenem, duodecimum et tertiumdecimum in Genesim librum de hac tantum Quaestione dictasse. 10. Cur Deus loquitur ad Abraham, quod quarta progenie, filii Israel essent de Aegypto reversuri: et postea Moyses scribit: Quinta autem progenie ascenderunt filii Israel de terra Aegypti? Quod utique nisi exponatur, videtur esse contrarium. Hoc vero problema cum legissem, coepi mecum tacitus aestuare, et e vestigio Genesim, Exodumque percurrens, reperi loca, in quibus scripta sunt, quae videntur facere quaestionem. Ac primo aestimabam spiritualibus spiritualia comparans, indissolubilia esse, sicut et multa sunt alia. Nam et Mathusalam quatuordecim annos post diluvium vixisse scribitur, nec tamen ingressus est arcam cum Noe. Et cum ipse Deus locutus sit ad Abraham: « Sciendo scies, quia peregrinum erit semen tuum in terra non sua, et in servitutem redigent eos et affligent, et humiliabunt eos annis quadringentis (Gen. 15. 13):", + "candidate_score": 0.623473, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_118", + "bdc_text": "auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2989", + "psc_text": "hoc ex ejus epistola in istam transtuli. » Incidit, inquit, tempus difficillimum, quando mihi tacere melius fuit quam loqui; ita ut nostra studia cessarent ne, juxta Appium, canina exerceretur facundia. Itaque duobus libellis tuis, quos meo nomini dedicasti, eruditissimis et omni eloquentiae splendore fulgentibus, ad tempus respondere non potui. Non quo quidquam in illis reprehendendum putem: sed quia juxta Apostolum, unusquisque in suo sensu abundet: alius quidem sic, alius autem sic (Rom. 14. 5) . Certe quidquid dici potuit, et sublimi ingenio de Scripturarum sanctarum hauriri fontibus, a te positum atque dissertum est. Sed quaeso reverentiam tuam, parumper patiaris me tuum laudare ingenium. Nos enim inter nos eruditionis causa disserimus. Caeterum aemuli, et maxime haeretici, si diversas inter nos sententias viderint, de animi calumniabuntur rancore 1070 descendere. Mihi autem decretum est te amare, te suspicere, colere, mirari, tuaque dicta quasi mea defendere. Certe et in Dialogo quem nuper edidi, tuae", + "candidate_score": 0.623331, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_80_82", + "bdc_text": "allein zum rechten nach vermog der pündten der statt Bern und hertzogen möchte geholffen werdenPhilibert de Compois dankte dem Berner Rat am 5 . Jan. 1534 dafür , daß dieser ihn zum «hindersässen und burger» angenommen hatte ; s. Bern StA , RM 243 , 19 f. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2124", + "psc_text": "accepit: atque ita rarius et sanctius exemplum posteris praebuit, quo non dedignarentur sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi; quam Paulus, quo confidenter auderent, etiam minores majoribus pro defendenda Evangelica veritate, salva fraterna caritate resistere. Nam cum satius sit, a tenendo itinere in nullo, quam in aliquo declinare; MULTO EST tamen mirabilius et laudabilius, libenter accipere corrigentem, quam audacter corrigere deviantem. Est laus itaque justae libertatis in Paulo et sanctae humilitatis in Petro: quae, quantum mihi pro modulo meo videtur, magis fuerat adversus calumniantem Porphyrium defendenda, quam ut ei daretur obtrectandi major occasio, qua multo mordacius criminaretur Christianos fallaciter 775 vel suas litteras scribere, vel Dei sui sacramenta tractare. » 23. « Flagitas a me, ut aliquem saltem unum ostendam, cujus in hac re sententiam sita secutus, cum tu tam plures nominatim commemoraveris, qui te in eo, quod astruis praecesserunt; petens ut in eo, quod te reprehendo errantem,", + "candidate_score": 0.623184, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_92_94", + "bdc_text": "s. EA IV/IC 277-279. . Tu fac , ne vestratesdie Zürcher. negent . Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1880", + "psc_text": "putet. Et, ut caetera taceam, certe te liberet servandi difficultate, et custodiae periculo. MELIUS TIBI est desiderare absentem, quam 689 pavere ad singula: quid loquatur, cum quo loquatur, cui annuat, quem libenter aspiciat. Trade Eustochio parvulam, cujus nunc et ipse vagitus pro te oratio est. Trade comitem sanctitatis, futuram haeredem. Illam videat, illam amet, illam primis miretur ab annis (Aeneid. VIII) , cujus et sermo, et incessus, et habitus, doctrina virtutum est. Sit in gremio aviae, quae repetat in nepte, quidquid praemisit in filia; quae longo usu didicit nutrire, servare, docere virgines: in cujus corona centenarii quotidie numeri castitas texitur. Felix virgo, felix Paula Toxotii, QUAE PER AVIAE amitaeque virtutes nobilior est sanctitate, quam genere. O si tibi contingeret videre socrum et cognatam tuam, et in parvis corpusculis ingentes animos intueri: pro insita tibi pudicitia non ambigerem, quin praecederes filiam, et primam Dei sententiam, secunda Evangelii lege mutares. Nae [al.", + "candidate_score": 0.622923, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_98_100", + "bdc_text": "mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur . Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia . Id quod moneas etiam Christophorum Froschower .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_35", + "psc_text": "in lege Domini meditetur die ac nocte (Psal. 1). Caeteros hospitio recipis, solatio foves, sumptibus juvas. Mihi si rogata praestiteris, cuncta largitus es. Et quoniam, largiente Domino, multis sacrae Bibliothecae codicibus abundamus, impera vicissim, quodcumque vis mittam. Nec putes mihi grave esse, si jubeas. Habeo alumnos, qui Antiquariae arti serviant. Neque vero beneficium pro eo quod postulo, polliceor. Heliodorus frater mihi indicavit, te multa de Scripturis quaerere, nec invenire; aut si omnia habes, incipit sibi plus caritas vindicare, plus petere. 16 3. Magistrum autem pueri tui, de quo dignatus es scribere (quem plagiatorem ejus esse non dubium est), saepe Evagrius Presbyter, dum adhuc Antiochiae essem, me praesente corripuit. Cui ille respondit: Ego nihil timeo. Dicit se a Domino suo fuisse dimissum: et si vobis placet, ecce hic est, transmittite quo vultis. In hoc arbitror me non peccare, si hominem vagum non sinam longius fugere. Quapropter quia ego in hac solitudine", + "candidate_score": 0.622666, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_116", + "bdc_text": "Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_428", + "psc_text": "manuum tuarum, ut ambiguitatem prioris sermonis effugerent. 6. Cum haec furtivis, ut aiunt, operis ad lucubratiunculam velox notarii manus me dictante signaret, et plura dicere cogitarem, jam ferme quarta noctis hora excesserat, et repente stimulis quibusdam dolentis stomachi suscitatus, in orationem prorupi, ut saltem reliquo horarum spatio, subrepente somno, frustraretur infirmitas. EPISTOLA XXXV. DAMASI PAPAE AD HIERONYMUM. Hieronymum, cujus scripta multa se cum aviditate legere profitetur, enixe Damasus rogat, ut subjectis V. quaestionibus ex Veteri Testamento respondeat. Dilectissimo filio HIERONYMO DAMASUS. 1. « Dormientem te, et longo jam tempore legentem potius, quam scribentem, quaestiunculis ad te missis excitare disposui: non quo et legere non debeas: hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio: sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et heri tabellario ad me remisso, nullas 159 te jam epistolas habere dixisti, exceptis his, quas aliquando in eremo dictaveras, quasque tota aviditate legi atque descripsi:", + "candidate_score": 0.622259, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_49_51", + "bdc_text": "HBLS III 627 ; LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_303", + "psc_text": "Pateant Christo, claudantur diabolo, secundum illud. « Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, ne dimiseris locum tuum » (Eccl. 10. 4). Daniel in coenaculo suo manebat in superioribus (neque enim manere poterat in humili) fenestras apertas ad Jerusalem habuit. Et tu habeto apertas fenestras, sed unde lumen introeat, unde videas civitatem Domini. Ne aperias illas fenestras, de quibus dicitur: « Intravit mors per fenestras vestras » [al. nostras ] (Jer. 9. 21). 27. Inanis gloria fugienda. --Illud quoque tibi vitandum est cautius, ne inanis gloriae ardore capiaris. « Quomodo, inquit Jesus, potestis credere, gloriam ab hominibus accipientes » (Joan. 5)? Vide quale malum sit, quod qui habuerit, non potest credere. Nos vero dicamus: « Quoniam gloriatio mea tu es » (Psal. 3. 4). Et: « Qui gloriatur, in Domino glorietur » (2. Cor. 10. 17). Et: « Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem » (Galat. 1. 10).", + "candidate_score": 0.621845, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_94", + "bdc_text": "Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2013", + "psc_text": "integra salute, sola fama vexatur. Quod autem malum perpetratur, hostis est intimus, etiam si nullius intimi loquacitate aut lite vulgetur. Quapropter quis prudentium non videat, etiam tu quam tolerabiliter feras amicissimi quondam et familiarissimi incredibiles nunc inimicitias, consolante conscientia; et quemadmodum vel quod jactitat, vel quod a quibusdam forsitan creditur, in sinistris armis deputes, quibus non minus quam dextris contra diabolum dimicatur. Verumtamen illum maluerim aliquo modo mitiorem, quam te isto modo armatiorem. HOC MAGNUM et triste miraculum est, ex amicitiis talibus ad has inimicitias pervenisse. 736 Laetum erit, et multo majus, ex inimicitiis talibus ad pristinam concordiam revertisse. » EPISTOLA CXI AUGUSTINI AD PRAESIDIUM. Praesidium rogat Augustinus, ut superiorem epistolam curet Hieronymo reddendam, utque sibi eumdem suis etiam litteris placet. Domino beatissimo, et merito venerando fratri, et consacerdoti PRAESIDIO, AUGUSTINUS in Domino salutem. 1. « Sicut praesens rogavi sinceritatem tuam, nunc quoque commoneo, ut litteras meas sancto fratri et", + "candidate_score": 0.621649, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_118_120", + "bdc_text": "auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). . Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas . Tuus B. H. [ Adresse auf der Rückseite :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2988", + "psc_text": "habeo, sine altero, quod nondum habeo, cuiquam debere me jam mittere, vel edere non videtur, ne ille, qui mihi fortasse, ut desidero responsurus est, interrogationem meam disputatione operosissima elaboratam, sine sua responsione, quae adhuc desperanda non est, per manus hominum notitiamque diffundi jure succenseat, idque jactantius, quam utilius fecisse me judicet, quasi ego potuerim quaerere, quod ille non potuerit enodare, cum forsitan possit, idque dum faciat, exspectandum sit. Magis enim scio quod aliis occupatur, quae minime differenda sunt, plurisque pendenda. Quod ut tua quoque Sanctitas noverit, attende paulisper, quod mihi alio anno per latorem per quem scripseram remeantem scripserit. Nam hoc ex ejus epistola in istam transtuli. » Incidit, inquit, tempus difficillimum, quando mihi tacere melius fuit quam loqui; ita ut nostra studia cessarent ne, juxta Appium, canina exerceretur facundia. Itaque duobus libellis tuis, quos meo nomini dedicasti, eruditissimis et omni eloquentiae splendore fulgentibus, ad tempus respondere non potui. Non", + "candidate_score": 0.621294, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_118_120", + "bdc_text": "auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). . Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas . Tuus B. H. [ Adresse auf der Rückseite :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2987", + "psc_text": "religiosum Presbyterum Saturninum tuae venerationis litteras sumpsi 1069 hoc a me magno studio quod nondum habeo flagitantis. Sed eur hoc leceris causam mihi aperuisti, quod scilicet eredas de hac re mihi consulenti jam fuisse responsum. Utinam ita esset! Absit ut te, cujus exspectationem avidissimam noverim, hujus muneris communicationem fraudarem; sed si quid credis, frater carissime, quinque ferme anni ecce evoluti sunt, ex quo in Orientem misi Librum non praesumptionis, sed consultationis meae, et adhuc rescripta non merui, quibus mihi enodaretur haec quaestio, in qua me cupis ad te certam ferre sententiam. Utrumque ego misissem, si utrumque haberem. Hoc autem quod habeo, sine altero, quod nondum habeo, cuiquam debere me jam mittere, vel edere non videtur, ne ille, qui mihi fortasse, ut desidero responsurus est, interrogationem meam disputatione operosissima elaboratam, sine sua responsione, quae adhuc desperanda non est, per manus hominum notitiamque diffundi jure succenseat, idque jactantius, quam utilius fecisse me", + "candidate_score": 0.62009, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_118", + "bdc_text": "auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1738", + "psc_text": "occasio, quam ut per Dei servum, ac ministrum fidelissimum, mihique carissimum, mea tibi afferretur epistola, qualis est filius noster Cyprianus diaconus. Per hunc certe ita spero litteras tuas, ut certius in hoc rerum genere quidquam sperare non possim. Nam nec studium in petendis rescriptis memorato filio nostro deerit, nec gratia in promerendis, nec diligentia in custodiendis, nec alacritas in perferendis, nec fides in reddendis: tantum si aliquo modo merear, adjuvet Dominus, et adsit cordi tuo, et desiderio meo, ut fraternam voluntatem nulla major voluntas impediat. 2. Quia ergo duas jam epistolas misi; nullam autem tuam postea recepi, easdem ipsas rursum mittere volui, credens eas non pervenisse. Quae et si pervenerunt, ac fortasse tuae potius ad me minime pervenire potuerunt, ea ipsa scripta, quae jam misisti, iterum mitte, si forte reservata sunt. Sin minus, rursus dicta quod legam, dum tamen his respondere ne [al. non] graveris, quod jam diu est ut", + "candidate_score": 0.61987, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_116", + "bdc_text": "Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2713", + "psc_text": "respondendum: quorum alterum pudoris, alterum caritatis est. EPISTOLA CXXX.. AD DEMETRIADEM. De servanda Virginitate. Laudat Demetriadem Virginem, Julianae filiam, neptem Probae, quod se Christo consecrarit; hortans ut perseveret, utque statim obsit instinctibus diaboli sollicitantis ad turpia. De studio, de jejunio, de obedientia, de fugiendis jocis, caeterisque rebus, quae ad virginis institutum pertinent, praecipit. 1. Inter omnes materias, quas ab adolescentia usque ad hanc aetatem, vel mea, vel notariorum scripsi 976 manu, nihil praesenti opere difficilius. Scripturus enim ad Demetriadem virginem Christi, quae et nobilitate et divitiis, prima est in orbe Romano, si cuncta virtutibus ejus congrua dixero, adulari putabor: si quaedam subtraxero, ne incredibilia videantur, damnum laudibus ejus mea faciet verecundia. Quid igitur faciam? Quod implere non possum, negare non audeo: tanta est aviae ejus et matris, insignium feminarum, in jubendo auctoritas, in petendo fides, in extorquendo perseverantia. Neque enim ut novum et praecipuum quiddam a me flagitant, cujus ingenium", + "candidate_score": 0.616909, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_116", + "bdc_text": "Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2174", + "psc_text": "tanta ad lumen lucernulae facilitate profusa, ut notariorum manus lingua praecurreret; et signa ac furta verborum volubilitas sermonum obrueret. Quod idcirco dixi, ut qui non ignoscit ingenio, ignoscat vel tempori. EPISTOLA CXVIII. AD JULIANUM. Julianum quemdam praedivitem, qui intra paucos dies amiserat duas filias et uxorem, atque incursantibus barbaris, bonam possessionum partem: comparatione Job consolatur, et exemplo Pammachii, Paulinique adhortatur ad perfectam vitam, hoc est, absolutum mundi contemptum, videlicet huc vocante etiam ipsa fortuna. 1. Filius meus, frater tuus, Ausonius in ipso jam profectionis articulo, cum mihi praesentiam sul tarde dedisset: et cito abstulisset, atque in puncto temporis, salve pariter valeque dixisset: vacuum se redire arbitratus est, nisi mearum aliquid ad te nugarum, tumultuario sermone portaret. Jam demisso synthemate equus publicus sternebatur, et nobilem juvenem punicea indutum tunica baltheus ambiebat, et tamen ille apposito notario cogebat loqui, quae velociter edita, velox consequeretur manus, et linguae celeritatem prenderent signa verborum. Itaque", + "candidate_score": 0.616732, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_118", + "bdc_text": "auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2987", + "psc_text": "religiosum Presbyterum Saturninum tuae venerationis litteras sumpsi 1069 hoc a me magno studio quod nondum habeo flagitantis. Sed eur hoc leceris causam mihi aperuisti, quod scilicet eredas de hac re mihi consulenti jam fuisse responsum. Utinam ita esset! Absit ut te, cujus exspectationem avidissimam noverim, hujus muneris communicationem fraudarem; sed si quid credis, frater carissime, quinque ferme anni ecce evoluti sunt, ex quo in Orientem misi Librum non praesumptionis, sed consultationis meae, et adhuc rescripta non merui, quibus mihi enodaretur haec quaestio, in qua me cupis ad te certam ferre sententiam. Utrumque ego misissem, si utrumque haberem. Hoc autem quod habeo, sine altero, quod nondum habeo, cuiquam debere me jam mittere, vel edere non videtur, ne ille, qui mihi fortasse, ut desidero responsurus est, interrogationem meam disputatione operosissima elaboratam, sine sua responsione, quae adhuc desperanda non est, per manus hominum notitiamque diffundi jure succenseat, idque jactantius, quam utilius fecisse me", + "candidate_score": 0.615165, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_118_120", + "bdc_text": "auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). . Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas . Tuus B. H. [ Adresse auf der Rückseite :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1126", + "psc_text": "« Habeo gratiam, quod pro subscripta salutatione, plenam mihi Epistolam reddidisti, sed breviorem multo quam ex te vellem suscipere, tali viro, a quo, tempora quantalibet occupet, nullus sermo prolixus est. Quanquam itaque nos negotiorum alienorum, eorumque saecularium, curis circumstemur ingentibus: tamen Epistolae tuae brevitati facile non ignoscerem, nisi cogitarem quam paucioribus verbis meis redderetur. Quare aggredere, quaeso, istam nobiscum litterariam collocutionem, ne multum ad nos disjungendos liceat absentiae corporali; quanquam simus in Domino spiritus unitate conjuncti, etiamsi ab stilo quiescamus, atque taceamus. Et libri quidem quos de horreo Dominico elaborasti, pene totum nobis te exhibent. Si enim propterea te non novimus, quia faciem corporis tui non vidimus, hoc modo nec ipse te nosti: nam tu quoque non vides eam. Si autem tibi non ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum: et nos eum non mediocriter novimus in litteris tuis, in quibus benedicimus Domino, quod tibi, et nobis, omnibusque", + "candidate_score": 0.614891, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_99", + "bdc_text": "Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_804", + "psc_text": "nullam [al. nulla ] nuptias contemptura timeat egestatem. Redime virgines, quas in cubiculum regis inducas. Suscipe viduas, quas inter Virginum lilia, et Martyrum rosas, quasi quasdam violas, misceas: pro corona spinea, in qua Christus mundi delicta portavit, talia serta compone. Laetetur et adjuvetur nobilissimus pater tuus: discat a filia, quod didicerat ab uxore. Jam incanuit caput, tremunt genua, dentes cadunt: et fronte ob senium rugis arata, vicina est mors in foribus; designatur rogus prope. Velimus, nolimus, senescimus. Paret sibi viaticum, quod longo itineri necessarium est. Secum portet, quod invitus dimissurus est; imo praemittat in coelum, quod si negaverit, terra sumptura est. 15. Solent adolescentulae viduae, quarum nonnullae abierunt retro post Satanam, cum luxuriatae fuerint in Christo nubentes dicere: Patrimoniolum meum quotidie perit: majorum haereditas dissipatur: servus contumeliose locutus est: imperium ancilla neglexit. Quis procedet ad publicum? quis respondebit pro agrorum tributis? Parvulos meos qui erudiet, et vernulas quis educabit? Et", + "candidate_score": 0.614451, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1455", + "psc_text": "ab Haereticis separant. Monachus, proh dolor, Monachis et minatur et impetrat [al. importat ] exilium, et hoc Monachus, Apostolicam Cathedram habere se jactans. Non novit terrori natio ista succumbere, et impendenti gladio magis cervices, quam manus subjicit. QUIS ENIM Monachorum exul patriae, non exul est mundi? Quid opus est auctoritate publica; et Rescripti impendiis, et toto orbe discursibus? Tangat saltem digitulo, et ultro exibimus. Domini est terra, et plenitudo ejus (Ps. 23. 1) . CHRISTUS loco non tenetur inclusus. 11. Praeterea, quod scribit nos per te, et Romanam Ecclesiam communicare ei, a qua videmur communione separati: non necesse est ire tam longe, et hic in Palaestina eodem modo ei jungimur. Et ne hoc quod procul sit, in viculo Bethleem Presbyteris ejus, quantum in nobis est, communione sociamur. Ex quo perspicuum est, dolorem proprium causam Ecclesiae non putandum: nec stomachum unius hominis, imo per illum aliorum, generali Ecclesiae vocabulo nuncupandum. Quapropter", + "candidate_score": 0.614063, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_70", + "bdc_text": "Plebs sane firmissima verbo adheret et mala vult punita .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3072", + "psc_text": "labia tua ne loquantur dolum. Declina a malo, et fac bonum (Psal. 33. 13. 14. et 15) . Et beatus Apostolus. Odientes malum, adhaerentes bono (Rom. 12. 9) . Hoc itaque duplex diversumque praeceptum, prohibendi scilicet et imperandi, aequo omnibus jure mandatum est. Non virgo, non vidua, non nupta, ab hoc imperio libera est. In quovis proposito, in quovis gradu, aequale peccatum est, vel prohibita admittere, vel jussa non facere. Neque vero eorum te seducat error, qui ex arbitrio suo eligunt, quae potissimum Dei mandata faciant, quaeve quasi vilia ac parva despiciant: nec metuunt, ne secundum divinam sententiam, minima contemnendo paulatim decidant (Eccli. 19. 1). 6. Stoicorum quidem est, peccatorum tollere differentiam, et delicta omnia paria judicare: nec ullum inter scelus et erratum discrimen facere. Nos vero etsi multum inter peccata distare credimus, quia et legimus: tamen satis prodesse ad cautionem dicimus, etiam minima pro maximis cavere. Tanto enim facilius", + "candidate_score": 0.61138, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_64_66", + "bdc_text": "Questor et bandaretus amoti , necdum finis . Delectus inter cives non est abundans . Aut iuvenesvor iuvenes gestrichen iuves et .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2542", + "psc_text": "ad aves, quae non serunt, neque metunt, et Pater tuus coelestis pascit illas. Quantae virgines et 912 viduae absque ulla sorde rumoris, suam substantiolam gubernarunt? 15. Cave ne jungaris adolescentulis: ne his adhaereas, propter quas Apostolus concedit secunda matrimonia, et sustineas in media tranquillitate naufragium. Si Timotheo dicitur: Adolescentiores viduas devita: Et iterum: Ama anus, ut matres: adolescentulas, ut sorores cum omni castitate; quare tu me commonentem non audias? Fuge personas, in quibus potest malae conversationis esse suspicio, nec paratum habeas illud e trivio: Sufficit mihi conscientia mea: non curo quid de me loquantur homines. Et certe Apostolus providebat bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus (Rom. 12), ne per illum nomen Dei blasphemaretur in gentibus (Ibid. 2. 24). Habebat utique potestatem sororem mulierem circumducendi, sed nolebat se judicari ab infideli conscientia. Et cum posset de Evangelio vivere, diebus ac noctibus laborabat manibus suis, ne quem gravaret credentium.", + "candidate_score": 0.608006, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_63_65", + "bdc_text": "Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. . Questor et bandaretus amoti , necdum finis . Delectus inter cives non est abundans .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1108", + "psc_text": "30). Alii hoc intelligant de futuro, quando moeror vertetur in gaudium, et transeunte mundo, Sanctorum corona non transit: Ego et in praesentiarum video Sanctorum promissa compleri. Antequam 398 Christo tota mente serviret, notus erat in Senatu, sed multi alii habebant insulas Proconsulares. Totus orbis hujuscemodi honoribus plenus est. Primus erat, sed inter primos. Praecedebat alios dignitate; sed et alios sequebatur. QUAMVIS CLARUS honor vilescit in turba: et apud viros bonos indignior fit ipsa dignitas, quam multi indigni possident. Unde egregie de Caesare Tullius, cum quosdam, ait, ornare voluit, non illos honestavit, sed ornamenta ipsa turbavit. At nunc omnes Christi Ecclesiae Pammachium loquuntur. Miratur orbis pauperem, quem hucusque divitem nesciebat. Quid Consulatu illustrius? Annuus honor est, et postquam alius successerit, prior desinit. Latent in multitudine laureae, et triumphi interdum triumphantium sordibus polluuntur. Quod ante per manus patritias tradebatur, et sola nobilitas possidebat, quo Consul Marius, victor Numidiae et Theutonum, atque Cimbrorum,", + "candidate_score": 0.606957, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_531", + "psc_text": "putas. Periculosum quippe est de servo alterius judicare (Rom. 14. 4), et non facilis venia, prava dixisse de rectis. Veniet, veniet illa dies in qua et mecum dolebis ardere non paucos. 2. Ego probrosus, ego versipellis et lubricus: ego mendax, et Satanae arte decipiens. Quid enim est tutius, haec vel credidisse, vel finxisse de insontibus, an etiam de noxiis credere noluisse? Osculabantur mihi manus quidam, et ore vipereo detrahebant: dolebant labiis, corde gaudebant. Videbat Dominus et subsannabat illos, et miserum me servum suum futuro cum eis judicio reservabat. Alius incessum meum calumniabatur et risum: ille vultui detrahebat; hic in simplicitate aliud suspicabatur. 196 Pene certe triennium cum eis vixi. Multa me virginum crebro turba circumdedit. Divinos Libros, ut potui, nonnullis saepe disserui. Lectio assiduitatem, assiduitas familiaritatem, familiaritas fiduciam fecerat. Dicant, quid unquam in me aliter senserint, quam Christianum decebat? Pecuniam cujusquam accepi? munera vel parva, vel magna non sprevi? in", + "candidate_score": 0.605935, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_53", + "bdc_text": "und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_880", + "psc_text": "addiderint, quanta dimiserint, quae in exemplaribus Ecclesiae, obelis, asteriscisque distincta sunt. Illud enim quod legimus in Isaia: « Beatus qui habet semen in Sion, et domesticos in Jerusalem » (Isai. 31. sec. LXX), solent Hebraei deridere, cum audierint. Nec non et in Amos post descriptionem luxuriae: « Stantia putaverunt haec, et non fugientia » (Amos 6. sec. LXX). Revera sensus rhetoricus et declamatio Tulliana. Sed quid faciemus ad authenticos libros, in quibus haec non feruntur adscripta, et caetera his similia, quae si proferre nitamur, infinitis libris opus est. Porro quanta dimiserint, vel asterisci testes, ut dixi, sunt, vel nostra interpretatio, si a diligenti lectore Translationi veteri conferatur: et tamen jure Septuaginta Editio obtinuit in Ecclesiis, vel quia prima est, et ante Christi facta adventum, vel quia ab Apostolis (in quibus tamen ab Hebraico non discrepat) usurpata. Aquila autem proselytus et contentiosus interpres, qui non solum verba, sed etymologias quoque verborum", + "candidate_score": 0.604577, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_532", + "psc_text": "aliud suspicabatur. 196 Pene certe triennium cum eis vixi. Multa me virginum crebro turba circumdedit. Divinos Libros, ut potui, nonnullis saepe disserui. Lectio assiduitatem, assiduitas familiaritatem, familiaritas fiduciam fecerat. Dicant, quid unquam in me aliter senserint, quam Christianum decebat? Pecuniam cujusquam accepi? munera vel parva, vel magna non sprevi? in manu mea aes alicujus insonuit? obliquus sermo, oculus petulans fuit? Nihil mihi aliud objicitur nisi sexus mens, et hoc nunquam objicitur, nisi quum Jerosolymam Paula proficiscitur. Esto, crediderunt mentienti: cur non credunt neganti? Idem est homo ipse qui fuerat: fatetur insontem, qui dudum noxium loquebatur, et certe veritatem magis exprimunt tormenta quam risus: nisi quod facilius creditur quod aut fictum, libenter auditur, aut non fictum, ut fingatur, impellitur. 3. Antequam domum sanctae Paulae nossem, totius in me urbis studia consonabant. Omnium pene judicio dignus summo Sacerdotio decernebar. Beatae memoriae Damasus, meus sermo erat. Dicebar sanctus: dicebar humilis et disertus. Nunquid", + "candidate_score": 0.598377, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_63", + "bdc_text": "Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_670", + "psc_text": "Nunquid juvenis sum, aut canones ignoro? Audi igitur veritatem in sermone Dei, me hoc nec audisse, nec nosse, nec istius sermonis penitus recordari. Suspicatus autem sum, ne forsitan inter multa, quasi homo oblitus essem: et ob hanc causam sanctum Gregorium sciscitatus sum, et Zenonem Presbyterum, qui cum eo est. E quibus Abbas Gregorius respondit, se hoc penitus ignorare. Zenon autem dixit, quia cum ei Presbyter Ruffinus nescio quae alia transitorie loqueretur, etiam hoc dixerit: Putasne aliquos ordinaturus est sanctus Episcopus [al. Epiphanus ]? et hucusque stetisse sermonem. Ego autem Epiphanius nec audivi quicquam, nec respondi. Unde, dilectissime, non te praeveniat furor, nec occupet indignatio, nec frustra movearis: et aliud dolens, te vertas ad alia, ut peccandi occasionem invenisse videaris. Quod Propheta devitans, Dominum precatur, dicens: « Non declines cor meum in verba malitiae: ad excusandans excusationes in peccatis » (Ps. 140. 4). 3. Illud quoque audiens admiratus sum, quod quidam,", + "candidate_score": 0.584098, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_63", + "bdc_text": "Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_847", + "psc_text": "Unde et ego beatum me in hoc duntaxat negotio judico, quod apud eruditas aures imperitae linguae responsurus sum: quae objicit mihi vel ignorantiam, vel mendacium; si aut nescivi alienas litteras vere interpretari, aut nolui: quorum alterum error, alterum crimen est. Ac ne forsitan accusator meus facilitate, qua cuncta loquitur, et impunitate, qua sibi licere omnia putat, me quoque apud vos argueret, ut Papam Epiphanium criminatus est, hanc epistolam misi, quae te, et per te alios, qui nos amare dignantur, rei ordinem doceat. 2. Epiphanii litterae ad Joannem Episcopum. Eusebius Cremonensis Graeci sermonis ignarus. Pseudomonachus quid egerit. --Ante hoc ferme biennium miserat Joanni Episcopo supradictus Papa Epiphanius litteras, arguens eum in quibusdam dogmatibus, et postea clementer ad poenitentiam provocans. Harum exemplaria 306 certatim Palaestinae rapiebantur, vel ob auctoris meritum, vel ob elegantiam scriptionis. Erat in monasterio nostro vir apud suos haud ignobilis, Eusebius Cremonensis, qui cum haec Epistola per multorum ora", + "candidate_score": 0.579283, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 5, + "cf_id": "cf026", + "work_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae", + "max_score": 0.692318, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_433", + "psc_text": "partem conscripsit idem Samuel, sequentia vero eius usque ad calcem scripsit David. Malachim liber proinde appellatur, eo quod reges Iudae et Israeliticae gentis gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Melachim enim Hebraice, Latine Regum interpretatur. Hunc librum Ieremias primus in unum volumen coegit. Nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Paralipomenon Graece dicitur, quod nos praetermissorum vel reliquorum dicere possumus, quia ea, quae in lege vel regum libris vel omissa vel non plene relata sunt, in isto summatim ac breviter explicantur. Librum Iob quidam Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex prophetis, nonnulli vero eundem Iob post plagam suae passionis scriptorem fuisse existimant, arbitrantes ut, qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebraeos prosa oratione contexta sunt, media autem ipsius ab eo loco, quo ait3, 3: 'pereat dies in qua natus sum,' usque ad eum locum42, 6: 'idcirco ego me", + "candidate_score": 0.692318, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_428", + "psc_text": "uno accipiuntur. Tertius [est] ordo Hagiographorum, id est sancta scribentium, in quo sunt libri novem, quorum primus Iob; secundus Psalterium; tertius Masloth, quod est Proverbia Salomonis; quartus Coheleth, quod est Ecclesiastes; quintus Sir hassirim, quod est Canticum canticorum; sextus Daniel; septimus Dibre haiamim, quod est verba dierum, hoc est Paralipomenon; octavus Esdras; nonus Hester; qui simul omnes quinque, octo et novem fiunt viginti duo, sicut superius conprehensi sunt. Quidam autem Ruth et Cinoth, quod Latine dicitur Lamentatio Ieremiae, Hagiographis adiciunt, et viginti quattuor volumina Testamenti Veteris faciunt, iuxta viginti quattuor seniores qui ante conspectum Dei adsistunt. Quartus est apud nos ordo Veteris Testamenti eorum librorum qui in canone Hebraico non sunt. Quorum primus Sapientiae liber est; secundus Ecclesiasticus; tertius Thobias; quartus Iudith; quintus et sextus Macchabaeorum; quos licet Iudaei inter apocrypha separant, ecclesia tamen Christi inter divinos libros et honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines. Primus", + "candidate_score": 0.690691, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_100_102", + "bdc_text": "Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_430", + "psc_text": "tria multifarie dividuntur: id est quid a Deo, quid ab angelis, vel ab hominibus gestum dictumque sit; quid a prophetis nuntiatum de Christo et corpore eius; quid de diabolo et membris ipsius; quid de veteri et novo populo; quid de praesenti saeculo et futuro regno atque iudicio. § 2 De scriptoribus et vocabulis sanctorum librorum. Veteris Testamenti secundum Hebraeorum traditionem hi perhibentur auctores. Primus Moyses divinae historiae cosmographiam in quinque voluminibus edidit, quod Pentatichum nominatur. Pentateuchus autem a quinque voluminibus dicitur; πέντε enim Graece quinque, τεῦχος volumen vocatur. Genesis liber inde appellatur, eo quod exordium mundi et generatio saeculi in eo contineatur. Exodus vero exitum ab Aegypto, vel egressum populi Israelis digerit, et ex ea causa nomen accepit. Leviticus appellatus eo quod Levitarum ministeria et diversitatem victimarum exequitur, totusque in eo ordo Leviticus adnotatur. Numerorum liber vocatur eo quod in eo egressae de Aegypto tribus dinumerantur, et quadraginta duarum per", + "candidate_score": 0.687885, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_433", + "psc_text": "partem conscripsit idem Samuel, sequentia vero eius usque ad calcem scripsit David. Malachim liber proinde appellatur, eo quod reges Iudae et Israeliticae gentis gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Melachim enim Hebraice, Latine Regum interpretatur. Hunc librum Ieremias primus in unum volumen coegit. Nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Paralipomenon Graece dicitur, quod nos praetermissorum vel reliquorum dicere possumus, quia ea, quae in lege vel regum libris vel omissa vel non plene relata sunt, in isto summatim ac breviter explicantur. Librum Iob quidam Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex prophetis, nonnulli vero eundem Iob post plagam suae passionis scriptorem fuisse existimant, arbitrantes ut, qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebraeos prosa oratione contexta sunt, media autem ipsius ab eo loco, quo ait3, 3: 'pereat dies in qua natus sum,' usque ad eum locum42, 6: 'idcirco ego me", + "candidate_score": 0.686629, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_428", + "psc_text": "uno accipiuntur. Tertius [est] ordo Hagiographorum, id est sancta scribentium, in quo sunt libri novem, quorum primus Iob; secundus Psalterium; tertius Masloth, quod est Proverbia Salomonis; quartus Coheleth, quod est Ecclesiastes; quintus Sir hassirim, quod est Canticum canticorum; sextus Daniel; septimus Dibre haiamim, quod est verba dierum, hoc est Paralipomenon; octavus Esdras; nonus Hester; qui simul omnes quinque, octo et novem fiunt viginti duo, sicut superius conprehensi sunt. Quidam autem Ruth et Cinoth, quod Latine dicitur Lamentatio Ieremiae, Hagiographis adiciunt, et viginti quattuor volumina Testamenti Veteris faciunt, iuxta viginti quattuor seniores qui ante conspectum Dei adsistunt. Quartus est apud nos ordo Veteris Testamenti eorum librorum qui in canone Hebraico non sunt. Quorum primus Sapientiae liber est; secundus Ecclesiasticus; tertius Thobias; quartus Iudith; quintus et sextus Macchabaeorum; quos licet Iudaei inter apocrypha separant, ecclesia tamen Christi inter divinos libros et honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines. Primus", + "candidate_score": 0.684724, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_434", + "psc_text": "scriptorem fuisse existimant, arbitrantes ut, qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebraeos prosa oratione contexta sunt, media autem ipsius ab eo loco, quo ait3, 3: 'pereat dies in qua natus sum,' usque ad eum locum42, 6: 'idcirco ego me reprehendo et ago poenitentiam,' omnia heroico metro discurrunt. Psalmorum liber Graece psalterium, Hebraice nabla, Latine organum dicitur. Vocatus autem Psalmorum [liber] quod, uno propheta canente ad psalterium, chorus consonando responderet. Titulus autem in psalmis Hebraicus ita est, Sepher Thehilim, quod interpretatur volumen hymnorum. Auctores autem psalmorum qui ponuntur in titulis: Moyses scilicet et David et Salomon, Asaph, Ethan et Idithun et filii Core, Eman, Ezraithae et reliquorum, quos Esdras uno volumine conprehendit. Omnes autem psalmi apud Hebraeos metrico carmine constant esse conpositi. Nam in more Romani Flacci et Graeci Pindari, nunc alii iambo currunt, nunc Alcaico personant, nunc Sapphico nitent", + "candidate_score": 0.684387, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101_103", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_433", + "psc_text": "partem conscripsit idem Samuel, sequentia vero eius usque ad calcem scripsit David. Malachim liber proinde appellatur, eo quod reges Iudae et Israeliticae gentis gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Melachim enim Hebraice, Latine Regum interpretatur. Hunc librum Ieremias primus in unum volumen coegit. Nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Paralipomenon Graece dicitur, quod nos praetermissorum vel reliquorum dicere possumus, quia ea, quae in lege vel regum libris vel omissa vel non plene relata sunt, in isto summatim ac breviter explicantur. Librum Iob quidam Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex prophetis, nonnulli vero eundem Iob post plagam suae passionis scriptorem fuisse existimant, arbitrantes ut, qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebraeos prosa oratione contexta sunt, media autem ipsius ab eo loco, quo ait3, 3: 'pereat dies in qua natus sum,' usque ad eum locum42, 6: 'idcirco ego me", + "candidate_score": 0.68375, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_434", + "psc_text": "scriptorem fuisse existimant, arbitrantes ut, qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebraeos prosa oratione contexta sunt, media autem ipsius ab eo loco, quo ait3, 3: 'pereat dies in qua natus sum,' usque ad eum locum42, 6: 'idcirco ego me reprehendo et ago poenitentiam,' omnia heroico metro discurrunt. Psalmorum liber Graece psalterium, Hebraice nabla, Latine organum dicitur. Vocatus autem Psalmorum [liber] quod, uno propheta canente ad psalterium, chorus consonando responderet. Titulus autem in psalmis Hebraicus ita est, Sepher Thehilim, quod interpretatur volumen hymnorum. Auctores autem psalmorum qui ponuntur in titulis: Moyses scilicet et David et Salomon, Asaph, Ethan et Idithun et filii Core, Eman, Ezraithae et reliquorum, quos Esdras uno volumine conprehendit. Omnes autem psalmi apud Hebraeos metrico carmine constant esse conpositi. Nam in more Romani Flacci et Graeci Pindari, nunc alii iambo currunt, nunc Alcaico personant, nunc Sapphico nitent", + "candidate_score": 0.6788, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101_103", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_429", + "psc_text": "ordo Veteris Testamenti eorum librorum qui in canone Hebraico non sunt. Quorum primus Sapientiae liber est; secundus Ecclesiasticus; tertius Thobias; quartus Iudith; quintus et sextus Macchabaeorum; quos licet Iudaei inter apocrypha separant, ecclesia tamen Christi inter divinos libros et honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines. Primus evangelicus, in quo sunt Matthaeus, Marcus, Lucas et Iohannes. Secundus apostolicus, in quo sunt Paulus in quattuordecim Epistolis, Petrus in duabus, Iohannes in tribus, Iacobus et Iudas in singulis, Actus Apostolorum, et Apocalypsin Iohannis. Summa autem utriusque Testamenti trifarie distinguitur: id est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur: id est quid a Deo, quid ab angelis, vel ab hominibus gestum dictumque sit; quid a prophetis nuntiatum de Christo et corpore eius; quid de diabolo et membris ipsius; quid de veteri et novo populo; quid de praesenti saeculo et futuro regno atque iudicio. § 2 De", + "candidate_score": 0.678763, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101_103", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_430", + "psc_text": "tria multifarie dividuntur: id est quid a Deo, quid ab angelis, vel ab hominibus gestum dictumque sit; quid a prophetis nuntiatum de Christo et corpore eius; quid de diabolo et membris ipsius; quid de veteri et novo populo; quid de praesenti saeculo et futuro regno atque iudicio. § 2 De scriptoribus et vocabulis sanctorum librorum. Veteris Testamenti secundum Hebraeorum traditionem hi perhibentur auctores. Primus Moyses divinae historiae cosmographiam in quinque voluminibus edidit, quod Pentatichum nominatur. Pentateuchus autem a quinque voluminibus dicitur; πέντε enim Graece quinque, τεῦχος volumen vocatur. Genesis liber inde appellatur, eo quod exordium mundi et generatio saeculi in eo contineatur. Exodus vero exitum ab Aegypto, vel egressum populi Israelis digerit, et ex ea causa nomen accepit. Leviticus appellatus eo quod Levitarum ministeria et diversitatem victimarum exequitur, totusque in eo ordo Leviticus adnotatur. Numerorum liber vocatur eo quod in eo egressae de Aegypto tribus dinumerantur, et quadraginta duarum per", + "candidate_score": 0.677696, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_437", + "psc_text": "Hieronymusque scribunt. Esaias, evangelista potius quam propheta, edidit librum suum, cuius omne textum eloquentiae prosa incedit. Canticum vero hexametro et pentametro versu discurrit. Hieremias similiter edidit librum suum cum threnis eius, quos nos Lamenta vocamus, eo quod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur; in quibus quadruplicem diverso metro conposuit alphabetum, quorum duo prima quasi Sapphico metro scripta sunt, quia tres versiculos, qui sibi nexi sunt et ab una tantum littera incipiunt, heroicum comma concludit. Tertium alphabetum trimetro scriptum est, et a ternis litteris iidem terni versus incipiunt. Quartum alphabetum simile primo et secundo habetur. Ezechiel et Daniel a viris quibusdam sapientibus scripti esse perhibentur, quorum Ezechiel principia et fines multis habet obscuritatibus involuta. Daniel vero claro sermone regna orbis pronuntiat et tempus adventus Christi manifestissima praedicatione adnotat. Hi sunt quattuor prophetae qui Maiores vocantur, quia prolixa volumina condiderunt. Libri duodecim prophetarum auctorum suorum nominibus praenotantur; qui propterea dicuntur Minores, quia sermones", + "candidate_score": 0.675585, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104_106", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_437", + "psc_text": "Hieronymusque scribunt. Esaias, evangelista potius quam propheta, edidit librum suum, cuius omne textum eloquentiae prosa incedit. Canticum vero hexametro et pentametro versu discurrit. Hieremias similiter edidit librum suum cum threnis eius, quos nos Lamenta vocamus, eo quod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur; in quibus quadruplicem diverso metro conposuit alphabetum, quorum duo prima quasi Sapphico metro scripta sunt, quia tres versiculos, qui sibi nexi sunt et ab una tantum littera incipiunt, heroicum comma concludit. Tertium alphabetum trimetro scriptum est, et a ternis litteris iidem terni versus incipiunt. Quartum alphabetum simile primo et secundo habetur. Ezechiel et Daniel a viris quibusdam sapientibus scripti esse perhibentur, quorum Ezechiel principia et fines multis habet obscuritatibus involuta. Daniel vero claro sermone regna orbis pronuntiat et tempus adventus Christi manifestissima praedicatione adnotat. Hi sunt quattuor prophetae qui Maiores vocantur, quia prolixa volumina condiderunt. Libri duodecim prophetarum auctorum suorum nominibus praenotantur; qui propterea dicuntur Minores, quia sermones", + "candidate_score": 0.671952, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_430", + "psc_text": "tria multifarie dividuntur: id est quid a Deo, quid ab angelis, vel ab hominibus gestum dictumque sit; quid a prophetis nuntiatum de Christo et corpore eius; quid de diabolo et membris ipsius; quid de veteri et novo populo; quid de praesenti saeculo et futuro regno atque iudicio. § 2 De scriptoribus et vocabulis sanctorum librorum. Veteris Testamenti secundum Hebraeorum traditionem hi perhibentur auctores. Primus Moyses divinae historiae cosmographiam in quinque voluminibus edidit, quod Pentatichum nominatur. Pentateuchus autem a quinque voluminibus dicitur; πέντε enim Graece quinque, τεῦχος volumen vocatur. Genesis liber inde appellatur, eo quod exordium mundi et generatio saeculi in eo contineatur. Exodus vero exitum ab Aegypto, vel egressum populi Israelis digerit, et ex ea causa nomen accepit. Leviticus appellatus eo quod Levitarum ministeria et diversitatem victimarum exequitur, totusque in eo ordo Leviticus adnotatur. Numerorum liber vocatur eo quod in eo egressae de Aegypto tribus dinumerantur, et quadraginta duarum per", + "candidate_score": 0.669738, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_433", + "psc_text": "partem conscripsit idem Samuel, sequentia vero eius usque ad calcem scripsit David. Malachim liber proinde appellatur, eo quod reges Iudae et Israeliticae gentis gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Melachim enim Hebraice, Latine Regum interpretatur. Hunc librum Ieremias primus in unum volumen coegit. Nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Paralipomenon Graece dicitur, quod nos praetermissorum vel reliquorum dicere possumus, quia ea, quae in lege vel regum libris vel omissa vel non plene relata sunt, in isto summatim ac breviter explicantur. Librum Iob quidam Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex prophetis, nonnulli vero eundem Iob post plagam suae passionis scriptorem fuisse existimant, arbitrantes ut, qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebraeos prosa oratione contexta sunt, media autem ipsius ab eo loco, quo ait3, 3: 'pereat dies in qua natus sum,' usque ad eum locum42, 6: 'idcirco ego me", + "candidate_score": 0.664534, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104_106", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_433", + "psc_text": "partem conscripsit idem Samuel, sequentia vero eius usque ad calcem scripsit David. Malachim liber proinde appellatur, eo quod reges Iudae et Israeliticae gentis gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Melachim enim Hebraice, Latine Regum interpretatur. Hunc librum Ieremias primus in unum volumen coegit. Nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Paralipomenon Graece dicitur, quod nos praetermissorum vel reliquorum dicere possumus, quia ea, quae in lege vel regum libris vel omissa vel non plene relata sunt, in isto summatim ac breviter explicantur. Librum Iob quidam Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex prophetis, nonnulli vero eundem Iob post plagam suae passionis scriptorem fuisse existimant, arbitrantes ut, qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebraeos prosa oratione contexta sunt, media autem ipsius ab eo loco, quo ait3, 3: 'pereat dies in qua natus sum,' usque ad eum locum42, 6: 'idcirco ego me", + "candidate_score": 0.662943, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_61_63", + "bdc_text": "Fertur adhuc alium quempiam apertas ad hec munera habuisse manus et senatorii ordinis non infimum , id quod dum apertum fuerit , rescies Weiteres zur Affäre , vor allem zu den Fällen Spillmann und Diesbach , s. unten [Nr. 330 ] S. 71 , 21-37 mit Anm. 19. 20. . Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ? Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_497", + "psc_text": "obsequia, quae pauperes divitibus loco munerum solvunt. Itaque munus homini datur, donum Deo. Unde etiam in templis donaria dicimus. Munera autem vocantur quia manibus vel accipiuntur vel dantur. Duo sunt autem quae offeruntur: donum et sacrificium. Donum dicitur quidquid auro argentoque aut qualibet alia specie efficitur. Sacrificium autem est victima et quaecumque in ara cremantur seu ponuntur. Omne autem quod Deo datur, aut dedicatur aut consecratur. Quod dedicatur, dicendo datur; unde et appellatur. Unde errant qui consecrationem dedicationem putant significari. Immolatio ab antiquis dicta eo quod in mole altaris posita victima caederetur. Unde et mactatio post immolationem est. Nunc autem immolatio panis et calicis convenit, libatio autem tantummodo calicis oblatio est. Hinc est illudEccles. 50, 17: 'Et libavit de sanguine uvae.' Sicut et saecularium quidam poetarumVirg. Aen. 7, 133: 'Nunc,' inquit, 'pateras libate Iovi.' Libare ergo proprie fundere est, sumptumque nomen ex Libero quodam, qui in Graecia usum repperit vitis.", + "candidate_score": 0.662242, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_428", + "psc_text": "uno accipiuntur. Tertius [est] ordo Hagiographorum, id est sancta scribentium, in quo sunt libri novem, quorum primus Iob; secundus Psalterium; tertius Masloth, quod est Proverbia Salomonis; quartus Coheleth, quod est Ecclesiastes; quintus Sir hassirim, quod est Canticum canticorum; sextus Daniel; septimus Dibre haiamim, quod est verba dierum, hoc est Paralipomenon; octavus Esdras; nonus Hester; qui simul omnes quinque, octo et novem fiunt viginti duo, sicut superius conprehensi sunt. Quidam autem Ruth et Cinoth, quod Latine dicitur Lamentatio Ieremiae, Hagiographis adiciunt, et viginti quattuor volumina Testamenti Veteris faciunt, iuxta viginti quattuor seniores qui ante conspectum Dei adsistunt. Quartus est apud nos ordo Veteris Testamenti eorum librorum qui in canone Hebraico non sunt. Quorum primus Sapientiae liber est; secundus Ecclesiasticus; tertius Thobias; quartus Iudith; quintus et sextus Macchabaeorum; quos licet Iudaei inter apocrypha separant, ecclesia tamen Christi inter divinos libros et honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines. Primus", + "candidate_score": 0.660826, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_100_102", + "bdc_text": "Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_435", + "psc_text": "Moyses scilicet et David et Salomon, Asaph, Ethan et Idithun et filii Core, Eman, Ezraithae et reliquorum, quos Esdras uno volumine conprehendit. Omnes autem psalmi apud Hebraeos metrico carmine constant esse conpositi. Nam in more Romani Flacci et Graeci Pindari, nunc alii iambo currunt, nunc Alcaico personant, nunc Sapphico nitent trimetro, vel tetrametro pede incedentes. Salomon, filius David, rex Israel iuxta numerum vocabulorum suorum tria volumina edidit, quorum primus est Masloth: quem Graeci Parabolas, Latini Proverbiorum nominant, eo quod in ipso sub conparativa similitudine figuras verborum et imagines veritatis ostenderit. Ipsam autem veritatem ad intellegendum legentibus reservavit. Secundum librum Coheleth vocavit, qui Graece Ecclesiastes dicitur, Latine Contionator, eo quod sermo eius non specialiter ad unum, sicut in Proverbiis, sed ad universos generaliter dirigatur, docens omnia, quae in mundo cernimus, caduca esse et brevia, et ob hoc minime adpetenda. Tertium librum Sir hassirim praenotavit, qui in Latinam linguam vertitur Canticum canticorum,", + "candidate_score": 0.660444, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_99_101", + "bdc_text": "Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia . Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_592", + "psc_text": "De prophetis. Quos gentilitas vates appellant,a hos nostri prophetas vocant, quasi praefatores, quia porro fantur et de futuris vera praedicunt. Qui autem [a] nobis prophetae, in Veteri Testamento videntes appellabantur, quia videbant ea quae ceteri non videbant, et praespiciebant quae in mysterio abscondita erant. Hinc est quod scriptum est in Samuele1 Reg. 9, 9: 'Eamus ad videntem.' Hinc EsaiasEsai. 6, 1: 'Vidi,' inquit, 'Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum.' Et Ezechiel1, 1: 'Aperti sunt caeli et vidi visiones Dei.' Quorundam autem prophetarum etymologiae nominum adnotandae sunt. Vocabula enim eorum satis ostendunt quid in futuris factis dictisque suis praenuntiassent. Helias interpretatur Dominus Deus. Ex futuri igitur praesagio sic vocatus. Nam dum altercaretur in sacrificio cum quadringentis sacerdotibus Baal, invocato nomine Domini descendit de caelo ignis super holocaustum. 'Quod cum vidisset onmis populus, cecidit in faciem suam et ait: Dominus ipse est Deus'3 Reg. 18, 39. Ex hac igitur causa tale", + "candidate_score": 0.659792, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_100_102", + "bdc_text": "Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_437", + "psc_text": "Hieronymusque scribunt. Esaias, evangelista potius quam propheta, edidit librum suum, cuius omne textum eloquentiae prosa incedit. Canticum vero hexametro et pentametro versu discurrit. Hieremias similiter edidit librum suum cum threnis eius, quos nos Lamenta vocamus, eo quod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur; in quibus quadruplicem diverso metro conposuit alphabetum, quorum duo prima quasi Sapphico metro scripta sunt, quia tres versiculos, qui sibi nexi sunt et ab una tantum littera incipiunt, heroicum comma concludit. Tertium alphabetum trimetro scriptum est, et a ternis litteris iidem terni versus incipiunt. Quartum alphabetum simile primo et secundo habetur. Ezechiel et Daniel a viris quibusdam sapientibus scripti esse perhibentur, quorum Ezechiel principia et fines multis habet obscuritatibus involuta. Daniel vero claro sermone regna orbis pronuntiat et tempus adventus Christi manifestissima praedicatione adnotat. Hi sunt quattuor prophetae qui Maiores vocantur, quia prolixa volumina condiderunt. Libri duodecim prophetarum auctorum suorum nominibus praenotantur; qui propterea dicuntur Minores, quia sermones", + "candidate_score": 0.658731, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_434", + "psc_text": "scriptorem fuisse existimant, arbitrantes ut, qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebraeos prosa oratione contexta sunt, media autem ipsius ab eo loco, quo ait3, 3: 'pereat dies in qua natus sum,' usque ad eum locum42, 6: 'idcirco ego me reprehendo et ago poenitentiam,' omnia heroico metro discurrunt. Psalmorum liber Graece psalterium, Hebraice nabla, Latine organum dicitur. Vocatus autem Psalmorum [liber] quod, uno propheta canente ad psalterium, chorus consonando responderet. Titulus autem in psalmis Hebraicus ita est, Sepher Thehilim, quod interpretatur volumen hymnorum. Auctores autem psalmorum qui ponuntur in titulis: Moyses scilicet et David et Salomon, Asaph, Ethan et Idithun et filii Core, Eman, Ezraithae et reliquorum, quos Esdras uno volumine conprehendit. Omnes autem psalmi apud Hebraeos metrico carmine constant esse conpositi. Nam in more Romani Flacci et Graeci Pindari, nunc alii iambo currunt, nunc Alcaico personant, nunc Sapphico nitent", + "candidate_score": 0.658321, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_428", + "psc_text": "uno accipiuntur. Tertius [est] ordo Hagiographorum, id est sancta scribentium, in quo sunt libri novem, quorum primus Iob; secundus Psalterium; tertius Masloth, quod est Proverbia Salomonis; quartus Coheleth, quod est Ecclesiastes; quintus Sir hassirim, quod est Canticum canticorum; sextus Daniel; septimus Dibre haiamim, quod est verba dierum, hoc est Paralipomenon; octavus Esdras; nonus Hester; qui simul omnes quinque, octo et novem fiunt viginti duo, sicut superius conprehensi sunt. Quidam autem Ruth et Cinoth, quod Latine dicitur Lamentatio Ieremiae, Hagiographis adiciunt, et viginti quattuor volumina Testamenti Veteris faciunt, iuxta viginti quattuor seniores qui ante conspectum Dei adsistunt. Quartus est apud nos ordo Veteris Testamenti eorum librorum qui in canone Hebraico non sunt. Quorum primus Sapientiae liber est; secundus Ecclesiasticus; tertius Thobias; quartus Iudith; quintus et sextus Macchabaeorum; quos licet Iudaei inter apocrypha separant, ecclesia tamen Christi inter divinos libros et honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines. Primus", + "candidate_score": 0.657994, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_437", + "psc_text": "Hieronymusque scribunt. Esaias, evangelista potius quam propheta, edidit librum suum, cuius omne textum eloquentiae prosa incedit. Canticum vero hexametro et pentametro versu discurrit. Hieremias similiter edidit librum suum cum threnis eius, quos nos Lamenta vocamus, eo quod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur; in quibus quadruplicem diverso metro conposuit alphabetum, quorum duo prima quasi Sapphico metro scripta sunt, quia tres versiculos, qui sibi nexi sunt et ab una tantum littera incipiunt, heroicum comma concludit. Tertium alphabetum trimetro scriptum est, et a ternis litteris iidem terni versus incipiunt. Quartum alphabetum simile primo et secundo habetur. Ezechiel et Daniel a viris quibusdam sapientibus scripti esse perhibentur, quorum Ezechiel principia et fines multis habet obscuritatibus involuta. Daniel vero claro sermone regna orbis pronuntiat et tempus adventus Christi manifestissima praedicatione adnotat. Hi sunt quattuor prophetae qui Maiores vocantur, quia prolixa volumina condiderunt. Libri duodecim prophetarum auctorum suorum nominibus praenotantur; qui propterea dicuntur Minores, quia sermones", + "candidate_score": 0.657911, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_99_101", + "bdc_text": "Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia . Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_430", + "psc_text": "tria multifarie dividuntur: id est quid a Deo, quid ab angelis, vel ab hominibus gestum dictumque sit; quid a prophetis nuntiatum de Christo et corpore eius; quid de diabolo et membris ipsius; quid de veteri et novo populo; quid de praesenti saeculo et futuro regno atque iudicio. § 2 De scriptoribus et vocabulis sanctorum librorum. Veteris Testamenti secundum Hebraeorum traditionem hi perhibentur auctores. Primus Moyses divinae historiae cosmographiam in quinque voluminibus edidit, quod Pentatichum nominatur. Pentateuchus autem a quinque voluminibus dicitur; πέντε enim Graece quinque, τεῦχος volumen vocatur. Genesis liber inde appellatur, eo quod exordium mundi et generatio saeculi in eo contineatur. Exodus vero exitum ab Aegypto, vel egressum populi Israelis digerit, et ex ea causa nomen accepit. Leviticus appellatus eo quod Levitarum ministeria et diversitatem victimarum exequitur, totusque in eo ordo Leviticus adnotatur. Numerorum liber vocatur eo quod in eo egressae de Aegypto tribus dinumerantur, et quadraginta duarum per", + "candidate_score": 0.657597, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_433", + "psc_text": "partem conscripsit idem Samuel, sequentia vero eius usque ad calcem scripsit David. Malachim liber proinde appellatur, eo quod reges Iudae et Israeliticae gentis gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Melachim enim Hebraice, Latine Regum interpretatur. Hunc librum Ieremias primus in unum volumen coegit. Nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Paralipomenon Graece dicitur, quod nos praetermissorum vel reliquorum dicere possumus, quia ea, quae in lege vel regum libris vel omissa vel non plene relata sunt, in isto summatim ac breviter explicantur. Librum Iob quidam Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex prophetis, nonnulli vero eundem Iob post plagam suae passionis scriptorem fuisse existimant, arbitrantes ut, qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebraeos prosa oratione contexta sunt, media autem ipsius ab eo loco, quo ait3, 3: 'pereat dies in qua natus sum,' usque ad eum locum42, 6: 'idcirco ego me", + "candidate_score": 0.656099, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_437", + "psc_text": "Hieronymusque scribunt. Esaias, evangelista potius quam propheta, edidit librum suum, cuius omne textum eloquentiae prosa incedit. Canticum vero hexametro et pentametro versu discurrit. Hieremias similiter edidit librum suum cum threnis eius, quos nos Lamenta vocamus, eo quod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur; in quibus quadruplicem diverso metro conposuit alphabetum, quorum duo prima quasi Sapphico metro scripta sunt, quia tres versiculos, qui sibi nexi sunt et ab una tantum littera incipiunt, heroicum comma concludit. Tertium alphabetum trimetro scriptum est, et a ternis litteris iidem terni versus incipiunt. Quartum alphabetum simile primo et secundo habetur. Ezechiel et Daniel a viris quibusdam sapientibus scripti esse perhibentur, quorum Ezechiel principia et fines multis habet obscuritatibus involuta. Daniel vero claro sermone regna orbis pronuntiat et tempus adventus Christi manifestissima praedicatione adnotat. Hi sunt quattuor prophetae qui Maiores vocantur, quia prolixa volumina condiderunt. Libri duodecim prophetarum auctorum suorum nominibus praenotantur; qui propterea dicuntur Minores, quia sermones", + "candidate_score": 0.653234, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_16_18", + "bdc_text": "November 1533 , den die eidgenössischen Schiedboten ausgehandelt hatten ; s. Haefliger 198 . annämen , doch dem globen on nachteil und gar nüt vertädingetabgemacht , vereinbart ( SI XII 451f) .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_418", + "psc_text": "[Gad, Nathan et Asaph prophetaverunt.] IVMCLXIV. Salomon ann. XL. Templum Hierosolymis aedificatur. IVMCCIV. Roboam ann. XVII. Regnum Israhel et Iuda dividitur. IVMCCXXI. Abia ann. III. Sub quo Abimelech pontifex fuit. IVMCCXXIV. Asab ann. XLI. Achias, Amos, Ieu, Iohel [et Azarias] prophetaverunt. IVMCCLXV. Iosaphat ann. XXV. Prophetavit Helias, Abdias, et Micheas. IVMCCXC. Ioram ann. VIII. Prophetavit Helias et Heliseus. IVMCCXCVIII. Ochozias ann. I. Helias rapitur. IVMCCXCIX. Athalia ann. VII. Ionadab sacerdos claruit. IVMCCCVI. Ioasann. XL. Heliseus moritur. IVMCCCXLVI. Amasias ann. XXIX. Carthago condita. IVMCCCLXXV. Ozias ann. LII. Olympias a Graecis instituitur. IVMCCCCXXVII. Ioathan ann. XVI. Romulus nascitur. IVMCCCCXLIII. Acaz ann. XVI. Roma conditur. IVMCCCCLIX. Ezechias ann. XXIX. Senatus Romae fit. IVMCCCCLXXXVIII. Manasses ann. LV. Sibylla Samia claruit. IVMDXLIII. Amon ann. XII. Census primum agitur. IVMDLV. Iosias ann. XXXII. Thales philosophus agnoscitur. IVMDLXXXVII. Ioachim ann. XI. Nabuchodonosor Iudaeam capit. IVMDXCVIII. Sedechias ann. XI. Templum Hierosolymis incensum est. IVMDCIX. Quinta aetas. Hebraeorum captivitas", + "candidate_score": 0.638725, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_891", + "psc_text": "'Quid me mones? Et tutorem et paedagogum olim obrui.' Testes dici quod testamento adhiberi solent; sicut signatores, quod testamentum signent. Tetricus, mons in Sabinis asperrimus. Unde et tristes homines tetricos dicimus. Taciturnus, in tacendo diuturnus. Trutinator, examinator, ex iudicii libra perpendens recta; translatione a trutina, quae est gemina ponderum lances. Tristis. Tenax, nummi cupidior, quod teneat. Interdum et pertinax. [Truculentus.] Torvus, terribilis, eo quod sit torto vultu et turbulento aspectu, ut: 'torva leaena,' etVirg. Aen. 3, 677: Cernimus adstantes nequiquam lumine torvo. Turbidus, terribilis. Teter, ob obscura tenebrosaque vita. Teterrimus, pro fero nimium. Tetrum enim veteres pro fero dixerunt, ut EnniusAnn. 607: 'tetros elephantos.' Terribilis, quia terrorem habet et timetur. Tergiversator, quod animum quasi tergum vertat huc et illuc, nec [facile] qualis sit intellegitur. Temulentus a temeto, id est vino, dictus. Timidus, quod timeat diu, id est sanguine; nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit timorem. Turpis, quod sit informis", + "candidate_score": 0.612628, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_63_65", + "bdc_text": "Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. . Questor et bandaretus amoti , necdum finis . Delectus inter cives non est abundans .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_782", + "psc_text": "Non est autem iudex, si non est in eo iustitia. Praesides rectores provinciae sunt, dicti quod praesunt. Praetores autem quasi praeceptores civitatis et principes. Idem et quaestores quasi quaesitores, eo quod quaestionibus praesunt. Consilium enim et causa apud eos est. Proceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore praecedant. Unde et capita trabium, quae eminent extra parietes, proceres dicuntur, eo quod primo procedant. Hinc ad primores facta translatio, quod a cetera multitudine prominent. Tribuni dicti quod plebi vel iura vel opem tribuunt. Constituti sunt autem sexto anno post reges exactos. Dum enim plebs a senatu et consulibus premeretur, tunc ipsa sibi tribunos quasi proprios iudices et defensores creavit, qui eorum libertatem tuerentur, et eos adversus iniuriam nobilitatis defenderent. Unde et defensores dicti, eo quod plebem sibi commissam contra insolentiam inproborum defendant. At contra nunc quidam eversores, non defensores existunt. Numerarii vocati sunt, quia publicum nummum aerariis inferunt. Functi,", + "candidate_score": 0.610237, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_63_65", + "bdc_text": "Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. . Questor et bandaretus amoti , necdum finis . Delectus inter cives non est abundans .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_781", + "psc_text": "ita illi rempublicam alebant. Patres conscripti, quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde patres conscripti vocati. Primi ordinis senatorum dicuntur inlustres, secundi spectabiles, tertii clarissimi. Iam inferius quartum aliquod genus non est. Quamvis autem senatoria quisque origine esset, usque ad legitimos annos eques Romanus erat; deinde accipiebat honorem senatoriae dignitatis. Censores apud veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Censere enim iudicare est. Item censores sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure disceptent. Iure autem disputare est iuste iudicare. Non est autem iudex, si non est in eo iustitia. Praesides rectores provinciae sunt, dicti quod praesunt. Praetores autem quasi praeceptores civitatis et principes. Idem et quaestores quasi quaesitores, eo quod quaestionibus praesunt. Consilium enim et causa apud eos est. Proceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore", + "candidate_score": 0.610157, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_59", + "bdc_text": "Siehe Tillier III 314 f und Anshelm VI 193. .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_44", + "psc_text": "maior pars ter continet totum minus, id est tria et unum. Epitritum est, quando minus continetur a maiore, et eius tertia pars. Caeduntur vero pedum membra vel per aequalitatem vel per duplum vel per sescuplum vel per triplum vel per epitritum. Partimus ergo in aequa hos: Spondeum, ¯ ¯ Pyrrhichium, ˘ ˘ Dactylum, ¯ | ˘ ˘ Anapaestum, ˘ ˘ |¯ Dispondeum, ¯ ¯ | ¯ ¯ Proceleumaticum, ˘ ˘ | ˘ ˘ Diiambum, ˘ ¯ | ˘ ¯ Ditrochaeum, ¯ ˘ | ¯ ˘ Antispastum, ˘ ¯ | ¯ ˘ Choriambum, ¯ ˘ | ˘ ¯ Item dupla partimus hos pedes: Trochaeum, ¯ | ˘ Iambum, ˘ | ¯ Molossum, ¯ | ¯ ¯ Tribrachym, ˘ | ˘ ˘ Ionicum maiorem, ¯ ¯ | ˘ ˘ Ionicum minorem, ˘ ˘ | ¯ ¯ [Unus vero est tantum qui tripla partitione dividitur, quae est maxima atque ideo minimis metris adest.]", + "candidate_score": 0.606384, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_80", + "bdc_text": "allein zum rechten nach vermog der pündten der statt Bern und hertzogen möchte geholffen werdenPhilibert de Compois dankte dem Berner Rat am 5 .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_572", + "psc_text": "Cham interpretatur motus eorum. Quod quid est aliud nisi opus eorum? Pro motu enim patris, id est pro opere eius, maledictus est. Arfaxat sanans depopulationem. Chus Hebraice Aethiops interpretatur; a posteritate sui generis nomen sortitus. Ab ipso enim sunt progeniti Aethiopes. Nembroth interpretatur tyrannus. Iste enim prior arripuit insuetam in populo tyrannidem, et ipse adgressus est adversus Deum impietatis aedificare turrem. Heber transitus. Etymologia eius mystica est, quod ab eius stirpe transiret Deus, nec perseveraret in eis, tralata in gentibus gratia. Ex ipso enim sunt exorti Hebraei. Phaleg divisio, cui pater propterea tale nomen inposuit, quia tunc natus est, quando per linguas terra divisa est. Thara exploratio ascensionis. Melchisedech rex iustus. Rex, quia ipse postea imperavit Salem. Iustus, pro eo quod discernens sacramenta Legis et Evangelii, non pecudum victimas, sed oblationem panis et calicis in sacrificio obtulit. Loth declinans. Factis enim Sodomorum non consensit, sed eorum inlicita carnis incendia declinavit.", + "candidate_score": 0.60042, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 6, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-1", + "max_score": 0.691558, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-1_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO S. HIERONYMI IN LIBRUM PSALMORUM JUXTA HEBRAICAM VERITATEM. Eusebius Hieronymus Sophronio suo, Salutem. Scio quosdam putare Psalterium in quinque libros esse divisum, ut ubicumque apud Septuaginta Interpretes scriptum est, γένοιτο, γένοιτο, id est, fiat, fiat, finis libri sit, pro quo in Hebraeo legitur: AMEN, AMEN ( ). Nos autem Hebraeorum auctoritatem secuti, et maxime apostolorum, qui semper in novo Testamento Psalmorum librum nominant, unum volumen asserimus. Psalmos quoque [Al. Psalmosque] omnes eorum testamur auctorum, qui ponuntur in titulis, David scilicet, Asaph, et Idithun, filiorum Core, Eman Ezrahitae [Al. Israelitae], Moisi et Salomonis, et reliquorum, quo-Ezras uno [Al. uno] volumine comprehendit. Si enim AMEN ( ), pro quo Aquila transtulit πεπιστωμένως, in fine tantummodo librorum poneretur, et non inter dum, aut in exordio, aut in calce sermonis, sive sententiae, numquam et Salvator in Evangelio loqueretur: Amen, amen dico vobis; et Pauli epistolae in medio illud opere continerent. Moses quoque et", + "candidate_score": 0.691558, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-1_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO S. HIERONYMI IN LIBRUM PSALMORUM JUXTA HEBRAICAM VERITATEM. Eusebius Hieronymus Sophronio suo, Salutem. Scio quosdam putare Psalterium in quinque libros esse divisum, ut ubicumque apud Septuaginta Interpretes scriptum est, γένοιτο, γένοιτο, id est, fiat, fiat, finis libri sit, pro quo in Hebraeo legitur: AMEN, AMEN ( ). Nos autem Hebraeorum auctoritatem secuti, et maxime apostolorum, qui semper in novo Testamento Psalmorum librum nominant, unum volumen asserimus. Psalmos quoque [Al. Psalmosque] omnes eorum testamur auctorum, qui ponuntur in titulis, David scilicet, Asaph, et Idithun, filiorum Core, Eman Ezrahitae [Al. Israelitae], Moisi et Salomonis, et reliquorum, quo-Ezras uno [Al. uno] volumine comprehendit. Si enim AMEN ( ), pro quo Aquila transtulit πεπιστωμένως, in fine tantummodo librorum poneretur, et non inter dum, aut in exordio, aut in calce sermonis, sive sententiae, numquam et Salvator in Evangelio loqueretur: Amen, amen dico vobis; et Pauli epistolae in medio illud opere continerent. Moses quoque et", + "candidate_score": 0.689846, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101_103", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-1_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO S. HIERONYMI IN LIBRUM PSALMORUM JUXTA HEBRAICAM VERITATEM. Eusebius Hieronymus Sophronio suo, Salutem. Scio quosdam putare Psalterium in quinque libros esse divisum, ut ubicumque apud Septuaginta Interpretes scriptum est, γένοιτο, γένοιτο, id est, fiat, fiat, finis libri sit, pro quo in Hebraeo legitur: AMEN, AMEN ( ). Nos autem Hebraeorum auctoritatem secuti, et maxime apostolorum, qui semper in novo Testamento Psalmorum librum nominant, unum volumen asserimus. Psalmos quoque [Al. Psalmosque] omnes eorum testamur auctorum, qui ponuntur in titulis, David scilicet, Asaph, et Idithun, filiorum Core, Eman Ezrahitae [Al. Israelitae], Moisi et Salomonis, et reliquorum, quo-Ezras uno [Al. uno] volumine comprehendit. Si enim AMEN ( ), pro quo Aquila transtulit πεπιστωμένως, in fine tantummodo librorum poneretur, et non inter dum, aut in exordio, aut in calce sermonis, sive sententiae, numquam et Salvator in Evangelio loqueretur: Amen, amen dico vobis; et Pauli epistolae in medio illud opere continerent. Moses quoque et", + "candidate_score": 0.681451, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-1_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO S. HIERONYMI IN LIBRUM PSALMORUM JUXTA HEBRAICAM VERITATEM. Eusebius Hieronymus Sophronio suo, Salutem. Scio quosdam putare Psalterium in quinque libros esse divisum, ut ubicumque apud Septuaginta Interpretes scriptum est, γένοιτο, γένοιτο, id est, fiat, fiat, finis libri sit, pro quo in Hebraeo legitur: AMEN, AMEN ( ). Nos autem Hebraeorum auctoritatem secuti, et maxime apostolorum, qui semper in novo Testamento Psalmorum librum nominant, unum volumen asserimus. Psalmos quoque [Al. Psalmosque] omnes eorum testamur auctorum, qui ponuntur in titulis, David scilicet, Asaph, et Idithun, filiorum Core, Eman Ezrahitae [Al. Israelitae], Moisi et Salomonis, et reliquorum, quo-Ezras uno [Al. uno] volumine comprehendit. Si enim AMEN ( ), pro quo Aquila transtulit πεπιστωμένως, in fine tantummodo librorum poneretur, et non inter dum, aut in exordio, aut in calce sermonis, sive sententiae, numquam et Salvator in Evangelio loqueretur: Amen, amen dico vobis; et Pauli epistolae in medio illud opere continerent. Moses quoque et", + "candidate_score": 0.674993, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104_106", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-1_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO S. HIERONYMI IN LIBRUM PSALMORUM JUXTA HEBRAICAM VERITATEM. Eusebius Hieronymus Sophronio suo, Salutem. Scio quosdam putare Psalterium in quinque libros esse divisum, ut ubicumque apud Septuaginta Interpretes scriptum est, γένοιτο, γένοιτο, id est, fiat, fiat, finis libri sit, pro quo in Hebraeo legitur: AMEN, AMEN ( ). Nos autem Hebraeorum auctoritatem secuti, et maxime apostolorum, qui semper in novo Testamento Psalmorum librum nominant, unum volumen asserimus. Psalmos quoque [Al. Psalmosque] omnes eorum testamur auctorum, qui ponuntur in titulis, David scilicet, Asaph, et Idithun, filiorum Core, Eman Ezrahitae [Al. Israelitae], Moisi et Salomonis, et reliquorum, quo-Ezras uno [Al. uno] volumine comprehendit. Si enim AMEN ( ), pro quo Aquila transtulit πεπιστωμένως, in fine tantummodo librorum poneretur, et non inter dum, aut in exordio, aut in calce sermonis, sive sententiae, numquam et Salvator in Evangelio loqueretur: Amen, amen dico vobis; et Pauli epistolae in medio illud opere continerent. Moses quoque et", + "candidate_score": 0.665136, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_100_102", + "bdc_text": "Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-1_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO S. HIERONYMI IN LIBRUM PSALMORUM JUXTA HEBRAICAM VERITATEM. Eusebius Hieronymus Sophronio suo, Salutem. Scio quosdam putare Psalterium in quinque libros esse divisum, ut ubicumque apud Septuaginta Interpretes scriptum est, γένοιτο, γένοιτο, id est, fiat, fiat, finis libri sit, pro quo in Hebraeo legitur: AMEN, AMEN ( ). Nos autem Hebraeorum auctoritatem secuti, et maxime apostolorum, qui semper in novo Testamento Psalmorum librum nominant, unum volumen asserimus. Psalmos quoque [Al. Psalmosque] omnes eorum testamur auctorum, qui ponuntur in titulis, David scilicet, Asaph, et Idithun, filiorum Core, Eman Ezrahitae [Al. Israelitae], Moisi et Salomonis, et reliquorum, quo-Ezras uno [Al. uno] volumine comprehendit. Si enim AMEN ( ), pro quo Aquila transtulit πεπιστωμένως, in fine tantummodo librorum poneretur, et non inter dum, aut in exordio, aut in calce sermonis, sive sententiae, numquam et Salvator in Evangelio loqueretur: Amen, amen dico vobis; et Pauli epistolae in medio illud opere continerent. Moses quoque et", + "candidate_score": 0.658807, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 7, + "cf_id": "cf011", + "work_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2", + "max_score": 0.691409, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Bei dem hier dargebotenen Text des eusebianischen Psalmenkommentars handelt es sich um einen vorläufigen Lesetext der in Arbeit befindlichen kritischen Edition, der aus den mit dem Classical Text Editor erstellten Dateien konvertiert wurde. Soweit vorhanden, sind die Apparate (Bezeugung und Varianten) daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da größtenteils die Bezeugung des Lemmas fehlt. Für Ps 51–71 greift die vorliegende Online-Fassung auf die als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 2,1: Die Kommentare zu Psalm 51­–71. Herausgegeben von Cordula Bandt, GCS.NF 30, Berlin/Boston 2024“ publizierte Druckfassung zurück. Die folgende Praefatio ist diesem Band entnommen. Die handschriftliche Überlieferung Die Kommentare des Eusebius zu Ps 51–71 werden in direkter Tradition im Codex Coislin 44 (Sigle E) überliefert, der Kommentar zu Ps 51 außerdem mit Zuschreibung an Johannes Chrysostomus im Codex Paris. gr. 655 (Sigle Xp). Neben der direkten Überlieferung wurde die Katenentradition ausgewertet.", + "candidate_score": 0.691409, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Bei dem hier dargebotenen Text des eusebianischen Psalmenkommentars handelt es sich um einen vorläufigen Lesetext der in Arbeit befindlichen kritischen Edition, der aus den mit dem Classical Text Editor erstellten Dateien konvertiert wurde. Soweit vorhanden, sind die Apparate (Bezeugung und Varianten) daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da größtenteils die Bezeugung des Lemmas fehlt. Für Ps 51–71 greift die vorliegende Online-Fassung auf die als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 2,1: Die Kommentare zu Psalm 51­–71. Herausgegeben von Cordula Bandt, GCS.NF 30, Berlin/Boston 2024“ publizierte Druckfassung zurück. Die folgende Praefatio ist diesem Band entnommen. Die handschriftliche Überlieferung Die Kommentare des Eusebius zu Ps 51–71 werden in direkter Tradition im Codex Coislin 44 (Sigle E) überliefert, der Kommentar zu Ps 51 außerdem mit Zuschreibung an Johannes Chrysostomus im Codex Paris. gr. 655 (Sigle Xp). Neben der direkten Überlieferung wurde die Katenentradition ausgewertet.", + "candidate_score": 0.686309, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101_103", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_37", + "psc_text": "Zusätze. Z.B. app. crit. zu 258,19–20 (Kommentar zu Ps 68); siehe auch unten, S. XXII. (Ca) Paris, Bibliothèque nationale de France, gr. 139 (10. Jhdt.) Für eine detaillierte Beschreibung dieser Handschrift mit weiteren Literaturangaben siehe Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and an Assessment of its Position in the Exegetical Tradition (Diss. Leuven 2020) 40–43. Der als „Pariser Psalter“ vor allem wegen seiner prachtvollen Illustrationen bekannte Pergamentcodex umfasst 449 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und den Oden in einer Randkatene, die den Psalmentext rahmt. Die Autorennamen erscheinen in roter Tinte am Rand oder zum Beginn der Exzerpte; der Bezug auf die jeweils kommentierten Halbverse erfolgt durch vielfältige Verweiszeichen im Lemmatext und am Rand der Katene. Bei meiner Arbeit konnte ich zunächst auf einen qualitativ hochwertigen Mikrofilm, später auf die ebenfalls hervorragenden online verfügbaren farbigen Digitalaufnahmen der Handschrift https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10515446x.", + "candidate_score": 0.677137, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101_103", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_60", + "psc_text": "S. 138). Möglicherweise lag der Psalmenkommentar des Eusebius also ursprünglich in einer Ausgabe vor, die mehr als drei Bände umfasste und in der ein Teilband mit Ps 61 begann. Dieser Teilband könnte den Verfassern der Ersten Palästinischen Katene in unvollständiger Form vorgelegen haben, also ohne die ersten sechs Kommentare. Doch wenn dem so gewesen sein sollte, wie lassen sich die wenigen dennoch vorhandenen Fragmente erklären? Da die entsprechenden Kommentare bis in unsere Zeit in direkter Tradition überliefert wurden, müssen die Exzerpte bei Niketas und in den anderen beiden Katenen natürlich nicht zwangsläufig auf die Erste Palästinische Katene zurückgehen, aber es scheint doch unwahrscheinlich, dass die Katenisten, wenn sie tatsächlich die originalen Kommentare benutzt hätten, um das ihnen vorliegende Katenenmaterial zu ergänzen, diese Möglichkeit so sparsam genutzt hätten. Eine genauere Analyse aller Katenenfragmente in diesem Bereich und darüberhinaus könnte vermutlich die Lösung dieses Rätsels näher bringen. Sie war jedoch im Rahmen", + "candidate_score": 0.676716, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_96", + "bdc_text": "nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1434", + "psc_text": "ψαλμοί· ἀλλ’ οὗτος μετὰ προσθήκης τοῦ Δαυὶδ εἴρηται, ἕτερος δὲ ἐπιγέγραπται· προσευχὴ τοῦ Μωσῆ ἀνθρώπου τοῦ θεοῦ, καὶ ἄλλος· προσευχὴ τοῦ πτωχοῦ, ὅταν ἀκηδιάσῃ καὶ ἐναντίον τοῦ κυρίου ἐκχέῃ τὴν δέησιν αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὡς ἐπαναβεβηκότες τὰς ἐν τῇ παλαιᾷ γραφῇ προσευχὰς οἱ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἀπόστολοι προσελθόντες ἠξίουν αὐτὸν διδάξαι αὐτοὺς προσεύχεσθαι· ὁ δὲ διδάσκει μόνοις αὑτοῖς καὶ τοῖς ὁμοίοις κατάλληλον παραδιδοὺς προσευχήν. διό φησι πρὸς αὐτούς· οὕτως οὖν προσεύχεσθε ὑμεῖς· πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου καὶ τὰ ἑξῆς. ἕκαστος οὖν ἑαυτὸν δοκιμαζέτω, εἴτε ἄξιός ἐστιν ὡς ἤδη υἱὸς θεοῦ γεγονὼς τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἐπικαλεῖσθαι πατέρα καὶ λέγειν τό· πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἑξῆς. εἰ μὴ τοσοῦτος εἴη, ἀναλέγεσθαι ἑαυτῷ σπουδαζέτω τὴν ἁρμόζουσαν τῇ αὐτοῦ καταστάσει προσευχὴν ἀπό τε τῆς βίβλου τῶν Ψαλμῶν καὶ ἀπὸ τῶν προφητικῶν φωνῶν. Ἡ μέντοι παροῦσα προσευχὴ τοῦ Δαυὶδ οὖσα τυγχάνει· οὕτως γὰρ ἡρμήνευσεν ὅ", + "candidate_score": 0.674787, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_96", + "bdc_text": "nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1334", + "psc_text": "εἰ δὲ λέγοι ὁ σωτήρ, ὅτι οὐκ ἔστι γεγραμμένον ἐν τῷ νόμῳ, μὴ θαυμάσῃς, ἐπεὶ πάντα λόγον θεοῦ, οὐ μόνον τὸν διὰ Μωσέως, ἀλλὰ καὶ τὸν διὰ τῶν προφητῶν λελεγμένον, ὥσπερ τινὰ βασιλικὸν νόμον ἀποδέχεσθαι διδάσκει, ὥστε καὶ τὰ διὰ τῶν προφητῶν παρηγγελμένα εὐλόγως ἄν τινα εἶναι φάναι νόμους θεοῦ καὶ τὰ διὰ τῆς ψαλμῳδίας ὁμοίως. Αὐτὸς οὖν ὁ τοῦ θεοῦ λόγος μορφὴν δούλου λαβὼν καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος ἔστη ἐν συναγωγῇ θεῶν καὶ μέσος τῶν ἐν ἀνθρώποις ὠνομασθέντων θεῶν γεγονὼς ἔκρινεν αὐτούς, ὁπηνίκα πρὸς αὐτοὺς ἔλεγεν· ὁ λόγος, ὃν ἐλάλησα πρὸς ὑμᾶς, αὐτὸς ὑμᾶς κρίνει . καὶ μᾶλλον οὕτως πρέποι ἂν ἐκδέχεσθαι τὴν παροῦσαν γραφὴν ἢ νομίζειν τὸν ἐπέκεινα τῶν ὅλων θεόν, αὐτὸν τὸν πατέρα, ἐν τούτοις εἰσάγεσθαι μεταξὺ θεῶν ἑτέρων ἑστῶτα· οὔτε γὰρ ἰσοτίμους αὐτῷ τινας εἶναι ὑπονοεῖν θέμις οὔτε αὐτὸν εἰς τοσοῦτον καταγαγεῖν ὡς μέσον ἀνθρώπων παρεῖναι καὶ ἑστάναι ὑποτίθεσθαι· ταῦτα δὲ πάντα ἂν ἁρμόζοι τῷ", + "candidate_score": 0.666381, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_60", + "psc_text": "S. 138). Möglicherweise lag der Psalmenkommentar des Eusebius also ursprünglich in einer Ausgabe vor, die mehr als drei Bände umfasste und in der ein Teilband mit Ps 61 begann. Dieser Teilband könnte den Verfassern der Ersten Palästinischen Katene in unvollständiger Form vorgelegen haben, also ohne die ersten sechs Kommentare. Doch wenn dem so gewesen sein sollte, wie lassen sich die wenigen dennoch vorhandenen Fragmente erklären? Da die entsprechenden Kommentare bis in unsere Zeit in direkter Tradition überliefert wurden, müssen die Exzerpte bei Niketas und in den anderen beiden Katenen natürlich nicht zwangsläufig auf die Erste Palästinische Katene zurückgehen, aber es scheint doch unwahrscheinlich, dass die Katenisten, wenn sie tatsächlich die originalen Kommentare benutzt hätten, um das ihnen vorliegende Katenenmaterial zu ergänzen, diese Möglichkeit so sparsam genutzt hätten. Eine genauere Analyse aller Katenenfragmente in diesem Bereich und darüberhinaus könnte vermutlich die Lösung dieses Rätsels näher bringen. Sie war jedoch im Rahmen", + "candidate_score": 0.666225, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_100_102", + "bdc_text": "Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_37", + "psc_text": "Zusätze. Z.B. app. crit. zu 258,19–20 (Kommentar zu Ps 68); siehe auch unten, S. XXII. (Ca) Paris, Bibliothèque nationale de France, gr. 139 (10. Jhdt.) Für eine detaillierte Beschreibung dieser Handschrift mit weiteren Literaturangaben siehe Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and an Assessment of its Position in the Exegetical Tradition (Diss. Leuven 2020) 40–43. Der als „Pariser Psalter“ vor allem wegen seiner prachtvollen Illustrationen bekannte Pergamentcodex umfasst 449 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und den Oden in einer Randkatene, die den Psalmentext rahmt. Die Autorennamen erscheinen in roter Tinte am Rand oder zum Beginn der Exzerpte; der Bezug auf die jeweils kommentierten Halbverse erfolgt durch vielfältige Verweiszeichen im Lemmatext und am Rand der Katene. Bei meiner Arbeit konnte ich zunächst auf einen qualitativ hochwertigen Mikrofilm, später auf die ebenfalls hervorragenden online verfügbaren farbigen Digitalaufnahmen der Handschrift https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10515446x.", + "candidate_score": 0.665773, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104_106", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_37", + "psc_text": "Zusätze. Z.B. app. crit. zu 258,19–20 (Kommentar zu Ps 68); siehe auch unten, S. XXII. (Ca) Paris, Bibliothèque nationale de France, gr. 139 (10. Jhdt.) Für eine detaillierte Beschreibung dieser Handschrift mit weiteren Literaturangaben siehe Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and an Assessment of its Position in the Exegetical Tradition (Diss. Leuven 2020) 40–43. Der als „Pariser Psalter“ vor allem wegen seiner prachtvollen Illustrationen bekannte Pergamentcodex umfasst 449 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und den Oden in einer Randkatene, die den Psalmentext rahmt. Die Autorennamen erscheinen in roter Tinte am Rand oder zum Beginn der Exzerpte; der Bezug auf die jeweils kommentierten Halbverse erfolgt durch vielfältige Verweiszeichen im Lemmatext und am Rand der Katene. Bei meiner Arbeit konnte ich zunächst auf einen qualitativ hochwertigen Mikrofilm, später auf die ebenfalls hervorragenden online verfügbaren farbigen Digitalaufnahmen der Handschrift https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10515446x.", + "candidate_score": 0.664972, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_37", + "psc_text": "Zusätze. Z.B. app. crit. zu 258,19–20 (Kommentar zu Ps 68); siehe auch unten, S. XXII. (Ca) Paris, Bibliothèque nationale de France, gr. 139 (10. Jhdt.) Für eine detaillierte Beschreibung dieser Handschrift mit weiteren Literaturangaben siehe Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and an Assessment of its Position in the Exegetical Tradition (Diss. Leuven 2020) 40–43. Der als „Pariser Psalter“ vor allem wegen seiner prachtvollen Illustrationen bekannte Pergamentcodex umfasst 449 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und den Oden in einer Randkatene, die den Psalmentext rahmt. Die Autorennamen erscheinen in roter Tinte am Rand oder zum Beginn der Exzerpte; der Bezug auf die jeweils kommentierten Halbverse erfolgt durch vielfältige Verweiszeichen im Lemmatext und am Rand der Katene. Bei meiner Arbeit konnte ich zunächst auf einen qualitativ hochwertigen Mikrofilm, später auf die ebenfalls hervorragenden online verfügbaren farbigen Digitalaufnahmen der Handschrift https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10515446x.", + "candidate_score": 0.657015, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_110_112", + "bdc_text": "De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 . Korintherbrief erschien bei Froschauer im Juni 1534 ; s. HBBibl 1 53 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Bei dem hier dargebotenen Text des eusebianischen Psalmenkommentars handelt es sich um einen vorläufigen Lesetext der in Arbeit befindlichen kritischen Edition, der aus den mit dem Classical Text Editor erstellten Dateien konvertiert wurde. Soweit vorhanden, sind die Apparate (Bezeugung und Varianten) daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da größtenteils die Bezeugung des Lemmas fehlt. Für Ps 51–71 greift die vorliegende Online-Fassung auf die als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 2,1: Die Kommentare zu Psalm 51­–71. Herausgegeben von Cordula Bandt, GCS.NF 30, Berlin/Boston 2024“ publizierte Druckfassung zurück. Die folgende Praefatio ist diesem Band entnommen. Die handschriftliche Überlieferung Die Kommentare des Eusebius zu Ps 51–71 werden in direkter Tradition im Codex Coislin 44 (Sigle E) überliefert, der Kommentar zu Ps 51 außerdem mit Zuschreibung an Johannes Chrysostomus im Codex Paris. gr. 655 (Sigle Xp). Neben der direkten Überlieferung wurde die Katenentradition ausgewertet.", + "candidate_score": 0.654909, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_68", + "psc_text": "crit. akribisch vermerkt. Diese Genauigkeit erscheint insbesondere im Hinblick auf die Bände I und III des eusebianischen Psalmenkommentars angebracht, da die Editionstexte in beiden Bänden fast ausschließlich aus Katenen gewonnen wurden und – bis auf den Kommentar zu Ps 37 – keine direkte Überlieferung der Kommentare erhalten ist. Durch den Vergleich mit den hier und im Band II/2 enthaltenen Texten erhält man eine gute Vorstellung, mit welchen Veränderungen gegenüber den originalen Kommentaren bei den Katenenexzerpten zu rechnen ist. Zudem ist es durch die ausführliche Dokumentation der Katenenhandschriften möglich, an jeder Stelle festzustellen, auf welcher Bezeugungsbasis textkritische Entscheidungen getroffen wurden. An Stellen, an denen möglicherweise Zweifel darüber aufkommen könnten, da die Überlieferung etwas unübersichtlich ist, wurde ein positiver Apparateintrag gewählt. Ebenso erscheint ein positver Eintrag an allen Stellen, an denen die Entscheidung gegen die direkte Überlieferung in E für die Variante einer, mehrerer oder aller Katenen getroffen wurde. Ansonsten wurde der", + "candidate_score": 0.653265, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_3_5", + "bdc_text": "Proinde nolui te diutius suspendere , quantumvis infecta adhuc sint omnia , ut plane vereor . Sic sese res habent : Questor noster Tilemannus ab officio , cui iam sex annis praefuit , amotus est , et cum Salodorenses in negotio verbi dei , utcunque polliciti erant omnium Pagorumder V Orte .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1854", + "psc_text": "σήμερον ἡμέρᾳ τῶν τοῦ θεοῦ παραγγελμάτων ἀκούοντες καὶ παρακούοντες παραπικραίνωμεν αὐτὸν σκληρυνόμενοι τὰς καρδίας καὶ μὴ ὑπακούοντες τοῖς σωτηρίοις παραγγέλμασι, καὶ διὰ τοῦτο πικρὸν αὐτὸν καὶ ἀπότομον κριτὴν ἑαυτοῖς κατασκευάζοντες. Καὶ πρὸς πάντας μὲν οὖν ἡμᾶς, ὡς ἔφην, ἁρμόζει τὸ παράγγελμα· κατὰ δὲ τὸν προηγούμενον λόγον πρὸς τὸν ἐκ περιτομῆς λαὸν ταῦτα λέγεται τοιαύτην ἔχοντα διάνοιαν· ἅπαξ ποτὲ ἤδη πρότερον ἐπὶ τῆς ἐρήμου τῆς φωνῆς ἀκούσαντες τοῦ θεοῦ παρεπικράνατε αὐτὸν σκληρύναντες ἑαυτῶν τὰς καρδίας ἐπὶ Μωσέως· ἀλλ’ ἐπειδήπερ ὁ αὐτὸς τοῦ θεοῦ λόγος μέλλει δεύτερον ἀνθρώποις λαλεῖν ἐπιφανεὶς τῷ βίῳ καὶ παρ’ ὑμῖν αὐτοῖς διδάσκειν τὰ τῆς καινῆς διαθήκης μυστήρια, ὁρᾶτε μὴ πάλιν σκληρύνητε ἑαυτοὺς ὡς τὸ πρὶν ἐσκληρύνατε, μηδὲ αὖθις αὐτὸν παραπικράνητε· ἐὰν αὖθις τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσητε, μηδὲ τοὺς πατέρας ὑμῶν κατὰ τοῦτο μιμήσησθε, ὅπως μὴ στερήσητε αὑτοὺς τοῦ ἀληθινοῦ σαββατισμοῦ καὶ τῆς καταπαύσεως αὐτοῦ, ἣν καταπαύσει αὐτὸς ὁ τοῦ θεοῦ λόγος τὴν οἰκείαν ἀπολαβὼν βασιλείαν καὶ ἐν", + "candidate_score": 0.653179, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_44", + "psc_text": "(Hrsg.), Research on Psalter Catenae (wie Anm. 38) 61–92. Es ist also davon auszugehen, dass Niketas für seine Kommentare zu Ps 51–71 nicht die eusebianischen Kommentare in direkter Tradition, sondern lediglich Katenenmaterial benutzt hat. Aus diesem Grund wurde die Niketaskatene nur an den Stellen aufgenommen, wo sie textkritisch relevant ist. Aus ihrer umfangreichen Überlieferung Vgl. dazu Dorival, Les Chaînes exégétiques grecques sur les Psaumes III (Leuven 1992) 492–565, eine Übersicht findet sich ebd. 513. wurden dafür folgende zwei sehr alte Handschriften ausgewertet: (Na) Al-Iskandariyya (Alexandria), Βιβλιοθήκη τοῦ Πατριαρχείου, cod. 11 Der Pergamentcodex von 544 Folia aus dem 12. Jh. enthält die Katene zu Ps 1–76. Zu dieser Handschrift vgl. Dorival, Chaînes III (wie Anm. 41) 496–497 und die online zugänglichen Aufzeichnungen von Marcel Richard, die im IRHT verwahrt werden: https://ideal.irht.cnrs.fr/document/818960. Bei meiner Arbeit habe ich das Digitalisat eines Mikrofilms dieser Handschrift benutzt, im dem jedoch einige Folia nicht enthalten sind.", + "candidate_score": 0.652849, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Bei dem hier dargebotenen Text des eusebianischen Psalmenkommentars handelt es sich um einen vorläufigen Lesetext der in Arbeit befindlichen kritischen Edition, der aus den mit dem Classical Text Editor erstellten Dateien konvertiert wurde. Soweit vorhanden, sind die Apparate (Bezeugung und Varianten) daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da größtenteils die Bezeugung des Lemmas fehlt. Für Ps 51–71 greift die vorliegende Online-Fassung auf die als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 2,1: Die Kommentare zu Psalm 51­–71. Herausgegeben von Cordula Bandt, GCS.NF 30, Berlin/Boston 2024“ publizierte Druckfassung zurück. Die folgende Praefatio ist diesem Band entnommen. Die handschriftliche Überlieferung Die Kommentare des Eusebius zu Ps 51–71 werden in direkter Tradition im Codex Coislin 44 (Sigle E) überliefert, der Kommentar zu Ps 51 außerdem mit Zuschreibung an Johannes Chrysostomus im Codex Paris. gr. 655 (Sigle Xp). Neben der direkten Überlieferung wurde die Katenentradition ausgewertet.", + "candidate_score": 0.651686, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_112_114", + "bdc_text": "s. HBBibl 1 53 ; HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ; s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_46", + "psc_text": "Anm. 41) 511–512. Hier konnte ich einen vollständigen Mikrofilm der Handschrift auswerten. Nb enthält mehr Zuschreibungen am Seitenrand, mitunter sind jedoch die enthaltenen Texte gegenüber Na gekürzt. Für meine Arbeit benutzte ich zunächst einen guten und vollständigen Mikrofilm der Handschrift, inzwischen ist aber auch ein sehr gutes Digitalisat online verfügbar. https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/bav_pal_gr_247. Zwei strittige Katenenfragmente zu Ps 51 Ekkehard Mühlenberg benennt zwei Katenenfragmente zu Ps 51, die nach seiner Einschätzung zumindest teilweise mit dem Kommentar des Eusebius in Zusammenhang stehen könnten. Vgl. Ekkehard Mühlenberg, Psalmenkommentare aus der Katenenüberlieferung II = PTS 16 (Berlin 1977) xxii–xxiii. Bereits Gilles Dorival widerspricht einer Zuschreibung an Eusebius und plädiert für die Zuschreibung an Didymus. Vgl. Gilles Dorival, Chaînes I (wie Anm. 18) 169–170. Die beiden Fragmente sollen an dieser Stelle kurz besprochen werden. Fragment 1 (zu Ps 51,9) Ps 51,9: Ἰδοὺ ἄνθρωπος, ὃς οὐκ ἔθετο τὸν θεὸν βοηθὸν αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐπήλπισεν ἐπὶ τὸ πλῆθος τοῦ", + "candidate_score": 0.648211, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_15_17", + "bdc_text": "«Ir werdend den friden oder anstandDer Vertrag vom 16 . November 1533 , den die eidgenössischen Schiedboten ausgehandelt hatten ; s. Haefliger 198 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_196", + "psc_text": "σωτὴρ λυτρώσεται ἐν εἰρήνῃ τὴν ψυχήν μου ἀπὸ τῶν ἐγγιζόντων μοι ἀπὸ τῶν ἐγγιζόντων μοι λυτρώσεται , τουτέστιν ἀπὸ τῶν ἐγγύθεν καὶ οὐ πόρρωθέν με πολεμούντων (ἢ καὶ ἀπὸ τῶν ἐγγιζόντων αὐτῷ Ἰουδαίων καὶ σὺν αὐτῷ ὄντων ἐν ἀναγνώσει καὶ μελετῇ γραφῶν καὶ ἐν τῇ ἀποδοχῇ τοῦ νόμου) , οἵτινες ἦσαν πολλοστοί , πολεμούντων Ἰουδαίων πολλοὶ ὄντες οὓς καὶ ταπεινώσει ὁ προϋπάρχων ὑπάρχων πρὸ τῶν αἰώνων θεός · οὐδὲ γὰρ ἡ πρὸς ὀλίγον αὐτοῖς γενομένη εὐκαιρία, καθ’ ἣν ἐμεγαλαύχησαν καὶ ἐπλήρωσαν τὴν ἑαυτῶν πόλιν ἀνομίας καὶ ἀντιλογίας , παραμενεῖ αὐτοῖς· ὅσον δὲ οὔπω, ταπεινωθήσονται τῆς ἐκ θεοῦ ὀργῆς μετελευσομένης αὐτοὺς αὐτοῖς καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν ὡς καὶ τὸν ἐν αὐτῇ διαβόητον νεὼν ναὸν ἀφανισθῆναι καὶ πᾶσαν τὴν ἐν αὐτῷ ἐπιτελουμένην λατρείαν καταλυθῆναι. οὕτως οὖν τῆς ἐμῆς ἐπακούσας ὁ θεὸς βοῆς ταπεινώσει αὐτούς . Οὐ γάρ ἔστιν αὐτοῖς ἀντάλλαγμα, καὶ οὐκ ἐφοβήθησαν τὸν θεόν. ἐξέτεινεν τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐν τῷ ἀποδιδόναι·", + "candidate_score": 0.646721, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_112_114", + "bdc_text": "s. HBBibl 1 53 ; HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ; s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_17", + "psc_text": "CPG C 17); Vatikan, BAV, Borg. gr. 3 (anno 1665, Typ X K/L, CPG C 23). Die Niketaskatene, die sich für das letzte Drittel des Psalters als wichtige Quelle eusebianischer Fragmente erweist, ist für die Textkritik der im vorliegenden Band enthaltenen Kommentare weitgehend zu vernachlässigen. (Bt) Turin, Biblioteca Nazionale Universitaria, C II 6 (11. Jh.) Der Codex wird als Nr. 221 beschrieben in Giuseppe Pasini / Antonio Rivautella / Francesco Berta, Codices Manuscripti Bibliothecae Regii Taurinensis Athenaei per Linguas digesti, binas in Partes distributi, in quarum prima Hebraei, Graeci, in altera Latini, Italici, Gallici (Turin 1749) 311. Eine kurze Beschriebung geben weiterhin Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus, Pars 1, in: Nachrichten von der Königl. Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-historische Klasse (1902) 1–66, hier 64–65. Vor seiner Zerstörung durch den Brand 1904 umfasste der Pergamentcodex 323 in zwei Kolumnen mit je 37 Zeilen beschriebene Folia und enthielt", + "candidate_score": 0.642953, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_105_107", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s. HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_37", + "psc_text": "Zusätze. Z.B. app. crit. zu 258,19–20 (Kommentar zu Ps 68); siehe auch unten, S. XXII. (Ca) Paris, Bibliothèque nationale de France, gr. 139 (10. Jhdt.) Für eine detaillierte Beschreibung dieser Handschrift mit weiteren Literaturangaben siehe Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and an Assessment of its Position in the Exegetical Tradition (Diss. Leuven 2020) 40–43. Der als „Pariser Psalter“ vor allem wegen seiner prachtvollen Illustrationen bekannte Pergamentcodex umfasst 449 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und den Oden in einer Randkatene, die den Psalmentext rahmt. Die Autorennamen erscheinen in roter Tinte am Rand oder zum Beginn der Exzerpte; der Bezug auf die jeweils kommentierten Halbverse erfolgt durch vielfältige Verweiszeichen im Lemmatext und am Rand der Katene. Bei meiner Arbeit konnte ich zunächst auf einen qualitativ hochwertigen Mikrofilm, später auf die ebenfalls hervorragenden online verfügbaren farbigen Digitalaufnahmen der Handschrift https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10515446x.", + "candidate_score": 0.641531, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_16", + "bdc_text": "November 1533 , den die eidgenössischen Schiedboten ausgehandelt hatten ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_180", + "psc_text": "gefangen genommen, als...”) ὅτε Ἰούδας μετὰ φανῶν καὶ λαμπάδων ἐπῄει· ἀλλὰ καὶ νὺξ ἦν, ὅτε ἀπῆγον αὐτὸν τὸν κύριον ποτὲ μὲν πρὸς Ἄνναν , ποτὲ δὲ καὶ πρὸς Καϊάφαν, ὕβρεσι παντοίαις ἀτιμάζοντες· πρωΐας τε γενομένης δὲ δήσαντες αὐτὸν ἤγαγον καὶ παρέδωκαν Πιλάτῳ τά τε καὶ τὰ κατὰ τὸ πάθος ἐνήργουν· ἃ δὴ πάντα τῷ πνεύματι προϊδὼν ὁ προφήτης ἀνεφώνει λέγων· ὅτι ἴδον ἀνομίαν καὶ ἀντιλογίαν ἐν τῇ πόλει ἡμέρας καὶ νυκτὸς κυκλοῦντα αὐτήν , κατὰ τὸν Σύμμαχον. τὰ εἰρήμενα Καὶ ταῦτα μὲν ἐν τῇ πόλει, περὶ δὲ τὰ τείχη αὐτῆς ἀνομία καὶ κόπος ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον ὀδύνη καὶ ταλαιπωρία · σημαίνει δὲ inhaltlich zu ergänzen ist ταῦτα τὰ ἐκτὸς τῆς πόλεως πεπραγμένα, ὁπηνίκα ἐξαγαγόντες αὐτὸν ἤγαγον εἰς τὸν λεγόμενον τόπον τὸν τόπον τὸν λεγόμενον Γολγοθά Γολγοθᾶν . καὶ τὰ μὲν ἔξω τοιαῦτα ἦν μεστὰ ὡς ἀληθῶς ὀδύνης καὶ ταλαιπωρίας· πάλιν δὲ τὰ ἔνδον αὐτῆς, ἐπηρείας, φησίν, καὶ ζημίας καὶ", + "candidate_score": 0.640814, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_109_111", + "bdc_text": "unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). . De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 . Korintherbrief erschien bei Froschauer im Juni 1534 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Bei dem hier dargebotenen Text des eusebianischen Psalmenkommentars handelt es sich um einen vorläufigen Lesetext der in Arbeit befindlichen kritischen Edition, der aus den mit dem Classical Text Editor erstellten Dateien konvertiert wurde. Soweit vorhanden, sind die Apparate (Bezeugung und Varianten) daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da größtenteils die Bezeugung des Lemmas fehlt. Für Ps 51–71 greift die vorliegende Online-Fassung auf die als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 2,1: Die Kommentare zu Psalm 51­–71. Herausgegeben von Cordula Bandt, GCS.NF 30, Berlin/Boston 2024“ publizierte Druckfassung zurück. Die folgende Praefatio ist diesem Band entnommen. Die handschriftliche Überlieferung Die Kommentare des Eusebius zu Ps 51–71 werden in direkter Tradition im Codex Coislin 44 (Sigle E) überliefert, der Kommentar zu Ps 51 außerdem mit Zuschreibung an Johannes Chrysostomus im Codex Paris. gr. 655 (Sigle Xp). Neben der direkten Überlieferung wurde die Katenentradition ausgewertet.", + "candidate_score": 0.640608, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_106_108", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s. HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_37", + "psc_text": "Zusätze. Z.B. app. crit. zu 258,19–20 (Kommentar zu Ps 68); siehe auch unten, S. XXII. (Ca) Paris, Bibliothèque nationale de France, gr. 139 (10. Jhdt.) Für eine detaillierte Beschreibung dieser Handschrift mit weiteren Literaturangaben siehe Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and an Assessment of its Position in the Exegetical Tradition (Diss. Leuven 2020) 40–43. Der als „Pariser Psalter“ vor allem wegen seiner prachtvollen Illustrationen bekannte Pergamentcodex umfasst 449 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und den Oden in einer Randkatene, die den Psalmentext rahmt. Die Autorennamen erscheinen in roter Tinte am Rand oder zum Beginn der Exzerpte; der Bezug auf die jeweils kommentierten Halbverse erfolgt durch vielfältige Verweiszeichen im Lemmatext und am Rand der Katene. Bei meiner Arbeit konnte ich zunächst auf einen qualitativ hochwertigen Mikrofilm, später auf die ebenfalls hervorragenden online verfügbaren farbigen Digitalaufnahmen der Handschrift https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10515446x.", + "candidate_score": 0.639209, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_106", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_37", + "psc_text": "Zusätze. Z.B. app. crit. zu 258,19–20 (Kommentar zu Ps 68); siehe auch unten, S. XXII. (Ca) Paris, Bibliothèque nationale de France, gr. 139 (10. Jhdt.) Für eine detaillierte Beschreibung dieser Handschrift mit weiteren Literaturangaben siehe Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and an Assessment of its Position in the Exegetical Tradition (Diss. Leuven 2020) 40–43. Der als „Pariser Psalter“ vor allem wegen seiner prachtvollen Illustrationen bekannte Pergamentcodex umfasst 449 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und den Oden in einer Randkatene, die den Psalmentext rahmt. Die Autorennamen erscheinen in roter Tinte am Rand oder zum Beginn der Exzerpte; der Bezug auf die jeweils kommentierten Halbverse erfolgt durch vielfältige Verweiszeichen im Lemmatext und am Rand der Katene. Bei meiner Arbeit konnte ich zunächst auf einen qualitativ hochwertigen Mikrofilm, später auf die ebenfalls hervorragenden online verfügbaren farbigen Digitalaufnahmen der Handschrift https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10515446x.", + "candidate_score": 0.638014, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_119_121", + "bdc_text": "Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas . Tuus B. H. [ Adresse auf der Rückseite : ] Heinrico Bullingero , Christi preconi apud Tigurum , fratri suo charissimo .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1722", + "psc_text": "τὰς ἐρωτήσεις τὰς ἐν τοῖς εὐαγγελίοις ἀναγεγραμμένας, πειράζων αὐτὸν καὶ λέγων, εἰ υἱὸς εἶ τοῦ θεοῦ, εἰπὲ τάδε, καὶ ποίησον τάδε. Τὴν οὖν ἀθρόαν ὁρμὴν τῶν πονηρῶν πνευμάτων καὶ τὴν ἧτταν αὐτῶν ἡ παροῦσα παρίστησι προφητεία· ὁμοῦ μὲν συνῆχθαι διδάσκουσα, μὴ μὴν δεδυνῆσθαί τι μηδ’ ἰσχυκέναι· ἀλλ’ ἐν τῷ πλησιάζειν αὐτῷ καταπίπτειν χαμαί. διὸ λέλεκται· πεσε���ται ἐκ τοῦ κλίτους σου χιλιὰς, καὶ μυριὰς ἐκ δεξιῶν σου. Ἀντὶ δὲ τοῦ· ἐκ τοῦ κλίτους σου, Ἀκύλας καὶ Σύμμαχος, ἐκ τοῦ πλαγίου σου, ἐκδεδώκασιν· οὕτω τῆς θεϊκῆς γραφῆς τὰ ἀριστερὰ τοῦ σωτῆρος ὀνομαζούσης, τάχα τὸ μηδὲν εἶναι ἐν αὐτῷ σκαιὸν μηδὲ ἀριστερόν. πλὴν ἀλλὰ περὶ πασῶν ἀθρόως τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων εἴρηται τό· πρὸς σὲ δὲ οὐκ ἐγγιοῦσι, καὶ τό· πλὴν τοῖς ὀφθαλμοῖς σου κατανοήσεις καὶ ἀνταπόδοσιν ἁμαρτωλῶν ὄψει. Καὶ ταῦτα, φησὶ, πάντα ἔσται περὶ σὲ, ἐπειδήπερ σὺ, ὦ κύριε, ἡ ἐμὴ ἐλπὶς, τὸν ὕψιστον ἔθου καταφυγήν σου. ἡγοῦμαι δὲ τὰς ἀοράτους ταύτας καὶ", + "candidate_score": 0.637209, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_88_90", + "bdc_text": "februarii nescio qua causa , sed subodoro eam esse , quod Salodorenses omnia , quae promiserant , negarunt mendaciterVom 24 . bis 26 . Februar 1534 verhandelten Gesandte aus Zürich , Bern , Basel , Schaffhausen , St .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1752", + "psc_text": "μετ’ ᾠδῆς ἐν κιθάρᾳ. Ὁρᾷς οὖν, ὅσα πράττειν ὁ παρὼν λόγος παραινεῖ κατὰ τὴν τῆς ἀναστάσεως ἡμέραν; Ἐπιγέγραπται γοῦν ὁ ψαλμός· εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ Σαββάτου. ἀλλὰ καὶ οἱ ἱερεῖς ἐν τῷ ἱερῷ κατὰ τὸ Σάββατον ἕτερα πλεῖστα ἔπραττον κατὰ τὸν νόμον. οὐκ ἄρα ὁλοσχερῶς ἀργεῖν προστάττει, ἀλλ’ οὐδὲ τοῖς ἱερεῦσιν ἡ τοῦ Σαββάτου ἡμέρα νενομοθέτητο, μόνοις δὲ τοῖς μὴ οἵοις τε οὖσι τὸν πάντα χρόνον τῆς αὐτῶν ζωῆς καὶ πάσας αὐτῶν τὰς ἡμέρας τῇ τοῦ θεοῦ λατρείᾳ καὶ τοῖς τῷ θεῷ φίλοις ἔργοις σχολάζειν· τούτοις γὰρ ἐκ διαστημάτων ταῦτα πράττειν ἐνομοθέτει. Τοῖς γε μὴν πλησμονῇ γαστρὸς καὶ μέθῃ καὶ πάσῃ ἀκοσμίᾳ κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ Σαββάτου ἑαυτοὺς παρέχουσιν ὁ θεὸς διὰ τοῦ προφήτου ἐπανατείνεται λέγων· οἱ ἐφαπτόμενοι ψευδῶν Σαββάτων, καὶ πάλιν· τὰς νουμηνίας ὑμῶν καὶ τὰ Σάββατα καὶ ἡμέραν μεγάλην οὐκ ἀνέχομαι. διὸ δὴ παρῃτημένων ἐκείνων διὰ τῆς καινῆς διαθήκης λόγος μετήγαγε καὶ μετατέθεικε τὴν τοῦ Σαββάτου ἑορτὴν ἐπὶ", + "candidate_score": 0.635602, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_31_33", + "bdc_text": "bandaretus GrafenriedNiklaus von Graffenried , geb. 1468 oder 1469 ( nach Anshelm VI 193 und Tillier III 315 stand er am 22 . April 1538 im 70 . Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_4", + "psc_text": "jetzigen Umfang der Handschrift der Text in der Kommentierung von Ps 95,2b–3b ab. Weiterhin findet sich auf fol. 1r im unteren Seitenrand ein Hinweis zur Provenienz der Handschrift aus der Großen Lavra auf dem Athos. Vgl. Devreesse (wie Anm. 1). Auf den mir vorliegenden Reproduktionen lese ich unterhalb des Textes von einer weiteren Hand den Vermerk: βίβλιον τοῦ ἀθανασίου(?) δέκατον, was sich auf den Gründer der Großen Lavra, Athanasios den Athoniten, beziehen lässt. Aufgrund ihres sehr schlechten konservatorischen Zustands war es mir nicht möglich, die Handschrift in situ zu konsultieren. Ich benutzte durchgängig einen Mikrofilm und die online zugänglichen Digitalisate des Mikrofilms der BnF. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b11004562j. Die Handschrift ist jedoch auf diesen Reproduktionen sehr gut lesbar. Formal ist E sehr klar und übersichtlich strukturiert. Jeder Kommentar trägt im oberen Seitenrand eine Überschrift, die weitgehend mit der entsprechenden eusebianischen Perioché übereinstimmt. Vgl. dazu Cordula Bandt, Eusebius, Periochae, in: Cordula Bandt / Franz", + "candidate_score": 0.635348, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_15_17", + "bdc_text": "«Ir werdend den friden oder anstandDer Vertrag vom 16 . November 1533 , den die eidgenössischen Schiedboten ausgehandelt hatten ; s. Haefliger 198 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1893", + "psc_text": "εἰς τὸ μηδὲν αὐτὰς ἀπὸ τὸ πυρὸς παθεῖν, μηδὲ μὴ δὲ ταῖς τῶν ἁμαρτωλῶν χερσί, τουτέστι πράξεσι, συμπεριληφθῆναι. Φῶς ἀνέτειλεν τῷ δικαίῳ καὶ τοῖς εὐθέσι τῇ καρδίᾳ εὐφροσύνη. Ὁ λόγος ἀπαγγελτικὸς τυγχάνει τοῦ τῶν δικαίων τέλους· καλῇ δὲ τάξει τάξη κέχρηται τὰ μὲν σκυθρωπὰ προτάξας, φυλάξας δὲ τὰ φαιδρότερα εἰς τὸ τέλος τῶν λογῶν. Εὐφράνθητε, δίκαιοι, ἐπὶ τῷ κυρίῳ καὶ ἐξομολογεῖσθε τῇ μνήμῃ τῆς ἁγιωσύνης αὐτοῦ. Μαθόντες, φησίν, ὑμεῖς οἱ τὸ δίκαιον ἀγαπήσαντες καὶ παντὸς τοῦ παρόντος βίου τὸν πρὸς eine nicht entzifferbare Rasur von drei Buchstaben θεὸν προτιμήσαντες τὰ ἐπηγγελμένα ὑμῖν ἀγαθὰ ἤδη ἐντεῦθεν κατὰ τὴν ἐνεστῶσαν ζωὴν ἐπὶ τῷ ἡμετέρῳ βασιλεῖ καὶ κυρίῳ εὐφραίνεσθε· καὶ μηδὲν μὲν ἄλλο τοῦ θνητοῦ βίου θαυμάζονζες, χαίροντες δ’ ἐπὶ μόνῳ τῷ κυρίῳ, οὗ τὴν μνήμην τῆς ἁγιωσύνης ἀναπεμπαζόμενοι, ἐντεῦθεν ἤδη ἐξομολογεῖσθε κατὰ τοὺς δύο τῆς ἐξομολογήσεως τρόπους, ὡς ἂν τυχεῖν δυνηθείητε τῶν ἐπηγγελμένων τοῖς ἁγίοις ἀγαθῶν ὑπὸ τοῦ κυρίου. Κλῆσις ἐθνῶν καὶ", + "candidate_score": 0.635207, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_76_78", + "bdc_text": "dem sind 4 schlösser ingenommen von eim andren edelmanWohl Philipp von Savoyen , Graf von Genevois ; vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_841", + "psc_text": "τῆς ἐν Χριστῷ καινῆς διδασκαλίας· δι’ ἧς καὶ ἡ ἀληθινὴ περιτομὴ συνίσταται, καὶ τὰ πνευματικὰ Σάββατα, καὶ αἱ πνευματικαὶ θυσίαι καὶ πάντα τούτοις ἀκολούθως κατὰ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ πνευματικοῦ νόμου. Οὕτως οὖν οἰκοδομοῦνται αἱ πόλεις τῆς Ἰουδαίας, καὶ κατοικήσουσιν ἐν αὐταῖς οἱ πολῖται καὶ οἱ κληρονόμοι τῶν ἐν ταῖς θείαις γραφαῖς ἐπηγγελμένων· διὸ λέλεκται· Καὶ κληρονομήσουσιν αὐτήν, ἀλλὰ καὶ τὸ σπέρμα τῶν δούλων αὐτοῦ καθέξουσιν αὐτήν. Δοῦλοι δὲ αὐτοῦ τίνες ἂν εἶεν, ἢ πάντως οἱ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν μαθηταὶ, καὶ τὸ σπέρμα τὸ καθ’ ὅλης τῆς οἰκουμένης κατασπαρὲν, ὅπερ τὴν κληρονομίαν τὴν ἐπηγγελμένην ἐν ταῖς θείαις γραφαῖς καθέξει; Ἀλλὰ καὶ οἱ ἀγαπῶντες τὸ ὄνομα αὐτοῦ κατασκηνώσουσιν ἐν αὐτῇ, δῆλον δ’ ὅτι τῇ κληρονομίᾳ· οἷς λεχθήσεται· δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός μου τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. Εἰ δὲ ἐπουράνιός ἐστι τοῦ θεοῦ πόλις Σιὼν, περὶ ἧς ὁ ἀπόστολος ἐδίδαξεν εἰπών· ἡ δὲ ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστὶν, ἥτις ἐστὶ", + "candidate_score": 0.633341, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_113_115", + "bdc_text": "HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ; s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi. Parce .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_11", + "psc_text": "pars prior (Paris 2011) 119–120. Für die vorliegende Edition habe ich das online zugängliche Digitalisat des Mikrofilms der BnF benutzt. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10723869s. Der Text trägt auf fol. 133v die mit Sicherheit sekundäre Überschrift τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸν ναʹ ψαλμόν:~ Die Parallelüberlieferung durch Xp ist ein besonderer editorischer Glücksfall, da mit ihr der oben erwähnte Textausfall in E geheilt werden kann. Ansonsten sind die Abweichungen zwischen E und Xp nicht groß, bei Varianten ist allerdings meist E der Vorzug zu geben. Gegenüber der Katenenüberlieferung stimmen beide Handschriften in der Regel überein. Eine direkte Abhängigkeit von E schließt sich für Xp schon aufgrund der Zuschreibung an Chrysostomus aus; sie kommt auch nicht infrage aufgrund besserer Varianten in Xp. Siehe den app. crit. zu 1,4; 2,10–11; 8,23 u.ö. Umgekehrt kann natürlich E keinesfalls von Xp abhängig sein, aufgrund der Überlieferung, der Datierung und des in der Regel besseren Textes in E. Henry Savile hat", + "candidate_score": 0.631659, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_16", + "bdc_text": "November 1533 , den die eidgenössischen Schiedboten ausgehandelt hatten ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1139", + "psc_text": "γὰρ τὰ βέλη σου διαπορεύονται· φωνὴ τῆς βροντῆς σου ἐν τῷ τροχῷ, ἔφαναν αἱ ἀστραπαί σου τῇ οἰκουμένῃ. Σφόδρ’ ἀκολούθως προειπών· ἐγνώρισας ἐν τοῖς λαοῖς τὴν δύναμίν σου , ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον· γνωστὴν ἐποίησας ἐν τοῖς ἔθνεσι τὴν ἰσχύν σου , παρίστησι τὸ μυστήριον τῆς καινῆς διαθήκης προφητικῶς τὰ μέλλοντα θεσπίζων. διό φησιν· εἴδοσάν σε ὕδατα, ὁ θεός, εἴδοσάν σε ὕδατα, καὶ ἐφοβήθησαν· ὥσπερ γὰρ πάλαι ποτὲ ἐπὶ τῆς ἐξ Αἰγύπτου πορείας τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἡ θάλασσα εἶδεν καὶ ἔφυγεν, ὁ Ἰορδάνης ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ κατὰ τὴν παρουσίαν τοῦ Ἐμμανουήλ, δηλαδὴ τοῦ μεθ’ ἡμῶν θεοῦ ,ὁπηνίκα παρῄει ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην ποταμόν, ἰδόντα αὐτὸν τὰ ὕδατα ἐξεπλάγη. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὰ πλήθη τῶν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις τοῦ θεοῦ συγκροτουμένων λαῶν ὕδασι παρωμοιωμένα (κατὰ τὸν φάσκοντα προφητικὸν λόγον φωνὴ ἐθνῶν πολλῶν ὁμοία ὑδάτων πολλῶν ) ἰδόντα ψυχῆς ὀφθαλμοῖς τὸν εἰς ἀνθρώπους ἐπιδεδημηκότα θεὸν φόβον ἀνέλαβον", + "candidate_score": 0.631518, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_76_78", + "bdc_text": "dem sind 4 schlösser ingenommen von eim andren edelmanWohl Philipp von Savoyen , Graf von Genevois ; vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_697", + "psc_text": "οἷς καὶ ὁ παρ’ ἀνθρώποις γράφεται κύριος. Ἀκριβῶς δὲ καὶ τὸν τόπον ἐπισημαίνεται τὸν ἐν Σιναΐ , ἵνα σημήνῃ τὸν ἐπὶ γῆς ὀφθέντα κύριον. σφόδρα δὲ ἀκολούθως ἐπιλέγει ἑξῆς· ἀνέβης εἰς ὕψος, ᾐχμαλώτευσας αἰχμαλωσίαν· ἔλαβες δόματα ἐν ἀνθρώποις. Αἰνίτ τεται δὲ αὐτοῦ τὴν κάθοδον διὰ τοῦ φάναι· ἀνέβης. οὐ γὰρ ἂν ἄλλως ἀνέβη, εἰ μὴ πρότερον καταβεβήκει. ὁ γὰρ καταβάς, αὐτός ἐστι καὶ ὁ ἀναβὰς ὑπεράνω πάντων τῶν οὐρανῶν, ἵνα πληρώσῃ τὰ πάντα. Ἀναβὰς δὲ τί ἔπραξεν; ᾐχμαλώτευσεν αἰχμαλωσίαν καὶ ἔλαβε δόματα ἐν ἀνθρώποις. ποίαν δὲ αἰχμαλωσίαν ᾐχμαλώτευσεν ἢ τὰ προλεχθέντα σκύλα, ἃ διενείμαντο οἱ αὐτοῦ στρατιῶται; Ἀλλὰ καὶ ἔλαβε δόματα ἐν ἀνθρώποις τοῦ πατρὸς αὐτῷ δεδωρημένου, καθ’ ἣν ἐπήγγελται πρὸς αὐτὸν ἐπαγγελίαν φήσας· αἴτησαι παρ’ ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα τῆς γῆς. Ταῦτα δὲ τὰ δόματα ἐν ἀνθρώποις παρὰ τοῦ πατρὸς λαβὼν συνεστήσατο τὴν ἐκκλησίαν αὐτοῦ. τούτοις ἑξῆς εἴρηται· καὶ", + "candidate_score": 0.629807, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_14", + "bdc_text": "«Ir werdend üch in die straff umm der uffruͦr ergäben oder ir werdent fründ ze fyenden machen. » Secundo :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_670", + "psc_text": "ἀνοῖξαι ὀφθαλμοὺς τυφλῶν, ἐξάγειν ἐκ δεσμῶν δεδεμένους, καὶ ἐξ οἴκου φυλακῆς καθημένους ἐν σκότει. τοὺς γὰρ πάλαι δεσμοῖς διαβολικοῖς κατεσφιγμένους καὶ τῇ πολυθέῳ καὶ δαιμονικῇ πλάνῃ προστετηκότας λύσας τῶν δεσμῶν ἐξήγαγε δοὺς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐν τῷ θανάτῳ δεσμίους ὄντας ἐξ αἰῶνος συνανέστησεν ἑαυτῷ λύσας τῶν πικρῶν τοῦ θανάτου δεσμῶν. καὶ τοῦτο ἔπραξεν ἐν ἀνδρείᾳ· ἀνδρὸς γὰρ σχῆμα λαβὼν καὶ δι’ ἀνθρωπείου σώματος ἀνδρισάμενος ἐξήγαγε τῶν δεσμῶν τοὺς προλεχθέντας. ταῦτ’ ἦν τὰ κατορθώματα τῆς εἰς ἀνθρώπους ἐπιδημίας τοῦ θεοῦ λόγου, οἷς ἑξῆς εἴρηται· ὁμοίως τοὺς παραπικραίνοντας τοὺς κατοικοῦντας ἐν τάφοις. Ὅπερ ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσε λευκότερον διασαφήσας τὴν διάνοιαν καὶ εἰπών· οἱ δὲ ἀπειθεῖς κατοικήσουσι καύσωνος ξηρότητα, ὁ δὲ Ἀκύλας· πλὴν ἀφιστάμενοι, φησίν, ἐσκήνωσαν λεωπετρίανδε. Ἐβούλετο μὲν γὰρ αὐτὸς καὶ τοὺς παραπικραίνοντας ἐξαγαγεῖν καὶ ἐλευθε ρῶσαι τῶν δεσμῶν. ἐπιμένοντες δὲ οὗτοι τῇ ἀπειθείᾳ παροξύνοντές τε ἐν αὐτῷ τούτῳ καὶ παραπικραίνοντες τὸν θεὸν κατοικήσουσι τοὺς ἑαυτῶν τάφους, ὡς λέγεσθαι περὶ", + "candidate_score": 0.629092, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_6", + "psc_text": "denn auf fol. 80r findet sich ein Pinax, der die nächsten 11 Kommentare zu Ps 61–71 mit genau diesen Überschriften ankündigt. Siehe unten, S. 138. Für eine farbige Abbildung des Pinax in E siehe Bandt / Risch / Villani (Hrsg.), Prologtexte (wie Anm. 5) 364 (Abb. 4). Dies ist zwar die einzige in E erhaltene Übersicht dieser Art, da jedoch auch in anderen Werken des Eusebius solche Pinakes erscheinen, ist davon auszugehen, dass es sich um einen ursprünglichen Bestandteil des Werkes handelt. Zumindest für die Asafpsalmen (Ps 72–82) erübrigt sich ein solcher Pinax durch die ausführliche Einleitung zu dieser Psalmengruppe, die überschrieben ist: τῶν ἐπιγεγραμμένων τοῦ Ἀσὰφ ψαλμῶν αἱ περιοχαί (fol. 209r, mit dieser Einleitung beginnt der Editionstext des zweiten Teilbands der Kommentare und Katenenfragmente zu Ps 72–100). Sowohl in der Praeparatio evangelica als auch in der Historia ecclesiastica finden sich am Beginn der einzelnen Bücher Pinakes über die enthaltenen", + "candidate_score": 0.627578, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_108_110", + "bdc_text": "Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). . De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_72", + "psc_text": "Dabei habe ich viel hilfreiches Feedback und auch immer wieder Vorschläge für Konjekturen bekommen, deren Urheber ich im Apparat vermerkt habe: Karin Metzler, Franz Xaver Risch, Annette von Stockhausen, Barbara Villani und Dietmar Wyrwa. Weiterhin sind auch Konjekturen aus den Gutachten von Hanns-Christof Brennecke, Jürgen Hammerstaedt und erneut Karin Metzler und Annette von Stockhausen vermerkt. να Ἔλεγχος μοχθηροῦ τρόπου καὶ τέλος τοῦ αὐτοῦ nach Eusebius, Periochae (Ps 51; TU 183,132 Bandt) Τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸν να ψαλμόν Εἰς τὸ τέλος, συνέσεως τῷ Δαυίδ, ἐν τῷ ἐλθεῖν Δωὴκ τὸν Ἰδουμαῖον καὶ ἀναγγεῖλαι τῷ Σαοὺλ καὶ εἰπεῖν αὐτῷ· ἦλθε Δαυὶδ εἰς τὸν οἶκον Ἀβιμέλεχ Ἀχιμέλεχ siehe aber den Namen im Folgenden, vor allem auch unten im Text: ἀβι- korrigiert zu ἀχι-; am Rand ἀχι- korrigiert zu Ἀχι- auch im Folgenden wird der Anfangsbuchstabe des Namens zur Großschreibung durchkorrigiert . Τί ἐγκαυχᾷ ἐν κακίᾳ, ὁ δυνατός, ἀνομίαν ὅλην τὴν ἡμέραν; ἀδικίαν ἐλογίσατο ἡ", + "candidate_score": 0.627508, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_28_30", + "bdc_text": "Anshelm VI 192f ; Tillier III 314-316 ) . Zu den Bestechungsgründen vgl. unten Z. 42-50 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_72", + "psc_text": "Dabei habe ich viel hilfreiches Feedback und auch immer wieder Vorschläge für Konjekturen bekommen, deren Urheber ich im Apparat vermerkt habe: Karin Metzler, Franz Xaver Risch, Annette von Stockhausen, Barbara Villani und Dietmar Wyrwa. Weiterhin sind auch Konjekturen aus den Gutachten von Hanns-Christof Brennecke, Jürgen Hammerstaedt und erneut Karin Metzler und Annette von Stockhausen vermerkt. να Ἔλεγχος μοχθηροῦ τρόπου καὶ τέλος τοῦ αὐτοῦ nach Eusebius, Periochae (Ps 51; TU 183,132 Bandt) Τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸν να ψαλμόν Εἰς τὸ τέλος, συνέσεως τῷ Δαυίδ, ἐν τῷ ἐλθεῖν Δωὴκ τὸν Ἰδουμαῖον καὶ ἀναγγεῖλαι τῷ Σαοὺλ καὶ εἰπεῖν αὐτῷ· ἦλθε Δαυὶδ εἰς τὸν οἶκον Ἀβιμέλεχ Ἀχιμέλεχ siehe aber den Namen im Folgenden, vor allem auch unten im Text: ἀβι- korrigiert zu ἀχι-; am Rand ἀχι- korrigiert zu Ἀχι- auch im Folgenden wird der Anfangsbuchstabe des Namens zur Großschreibung durchkorrigiert . Τί ἐγκαυχᾷ ἐν κακίᾳ, ὁ δυνατός, ἀνομίαν ὅλην τὴν ἡμέραν; ἀδικίαν ἐλογίσατο ἡ", + "candidate_score": 0.627269, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_108", + "bdc_text": "Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_581", + "psc_text": "θεωρίαν τῶν ἔργων αὐτοῦ. μακρὰν γὰρ ἀφεστῶτα τοῦ θεοῦ οὔτε ἑώρα, οὔτε ἐγίνωσκεν. διό φησι· δεῦτε καὶ ἴδετε τὰ ἔργα τοῦ θεοῦ, περὶ ὧν ἀνωτέρω ἐλέγετο· εἴπατε τῷ θεῷ· ὡς φοβερὰ τὰ ἔργα σου. Ἀλλὰ πάλαι μὲν προσέταττε λέγειν· ὡς φοβερὰ τὰ ἔργα σου · ἐπειδὴ δὲ εἰκὸς ἦν ἀγνοεῖν τοὺς μακρὰν ἀφεστῶτας τίνα ἦν τὰ ἔργα τοῦ θεοῦ, ἀκολούθως ἐνταῦθα πρὸς τοὺς αὐτοὺς φάσκει· δεῦτε καὶ ἴδετε τὰ ἔργα τοῦ θεοῦ. Ἰδόντες δὲ ταῦτα μαθήσεσθε, ὅτι φοβερός ἐστιν ἐν βουλαῖς ὑπὲρ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. καὶ τοῦτο γνόντες ἐρεῖτε τῷ θεῷ· ὡς φοβερὰ τὰ ἔργα σου. Ἀντὶ δὲ τοῦ· φοβερὸς ἐν βουλαῖς ὑπὲρ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων, τρανώτερον τὴν διάνοιαν ἀπέδωκεν ὁ Σύμμαχος εἰπών· ἔλθετε καὶ ἴδετε πράξεις τοῦ θεοῦ, φοβερὰ μηχανήματα ὑπὲρ υἱῶν ἀνθρώπων. Πάντα γὰρ ὑπὲρ σωτηρίας τῶν υἱῶν τῶν ἀνθρώπων ἐμηχανήσατο. εἶτα διδάσκει ὅσα πρότερον παρὰ τοῖς παλαιοῖς πεποιηκὼς ὁ θεὸς ἱστορεῖται· τίνα δὲ ταῦτα, ἐπιλέγει", + "candidate_score": 0.627083, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_17_19", + "bdc_text": "s. Haefliger 198 . annämen , doch dem globen on nachteil und gar nüt vertädingetabgemacht , vereinbart ( SI XII 451f) . - Über den Glauben bestimmte der Vertrag nichts. , oder wo irs nitt thätind , wurdint üch min herren ab irem ertrich wysen. » Addidit :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1036", + "psc_text": "τέλος γὰρ αὐτοῖς παντελοῦς ἀποπτώσεως οὐδ’ ἄλλοτε γέγονεν ἢ ὅτε ὁ σωτὴρ καὶ κύριος ἡμῶν τὴν κατ’ αὐτῶν ἐξηνέγκατο ἀπόφασιν εἰπών· ἰδοὺ ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος · οἷς ἀκολούθως καὶ ὁ ἱερὸς ἀπόστολος μετὰ τὴν τῶν πραγμάτων ἔκβασιν γράφων περὶ αὐτῶν ἔλεγεν· ἔφθασεν δὲ ἐπ’ αὐτοὺς ἡ ὀργὴ εἰς τέλος . καὶ κατὰ μέρος δὲ τὰ ἑξῆς συμβάντα τῷ τόπῳ ἐπὶ τῆς Ῥωμαίων πολιορκίας παρίστησιν ὁ παρὼν προφήτης, ἐν οἷς φησιν· ὡς ἐν δρυμῷ ξύλων ἀξίναις ἔκοψαν τὰς θύρας αὐτῆς (δῆλον δ’ ὅτι τῆς Ἱερουσαλήμ), ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐν πέλυκι καὶ λαξευτηρίῳ κατέρραξαν αὐτήν. ἐνεπύρισαν ἐν πυρὶ τὸ ἁγιαστήριόν σου, εἰς τὴν γῆν ἐβεβήλωσαν τὸ σκήνωμα τοῦ ὀνόματός σου. Εἰ δὲ λέγοι τις ταῦτα καὶ ἐπὶ τῶν χρόνων τῶν Βαβυλωνίων γεγονέναι, προσεκτέον τοῖς ἑξῆς, δι’ ὧν εἴρηται· τὰ σημεῖα ἡμῶν οὐκ ἴδομεν, οὐκ ἔστιν ἔτι προφήτης, καὶ ἡμᾶς οὐ γνώσεται ἔτι. Σημεῖα γὰρ ἦν τοῦ τὸν θεὸν ἐφορᾷν", + "candidate_score": 0.626326, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_37", + "psc_text": "Zusätze. Z.B. app. crit. zu 258,19–20 (Kommentar zu Ps 68); siehe auch unten, S. XXII. (Ca) Paris, Bibliothèque nationale de France, gr. 139 (10. Jhdt.) Für eine detaillierte Beschreibung dieser Handschrift mit weiteren Literaturangaben siehe Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and an Assessment of its Position in the Exegetical Tradition (Diss. Leuven 2020) 40–43. Der als „Pariser Psalter“ vor allem wegen seiner prachtvollen Illustrationen bekannte Pergamentcodex umfasst 449 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und den Oden in einer Randkatene, die den Psalmentext rahmt. Die Autorennamen erscheinen in roter Tinte am Rand oder zum Beginn der Exzerpte; der Bezug auf die jeweils kommentierten Halbverse erfolgt durch vielfältige Verweiszeichen im Lemmatext und am Rand der Katene. Bei meiner Arbeit konnte ich zunächst auf einen qualitativ hochwertigen Mikrofilm, später auf die ebenfalls hervorragenden online verfügbaren farbigen Digitalaufnahmen der Handschrift https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10515446x.", + "candidate_score": 0.62596, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_34", + "psc_text": "Abkürzungen. Bei meiner Arbeit konnte ich auf sehr gute farbige Digitalisate der Handschrift zurückgreifen. In Wa sind deutlich weniger Exzerpte aus den Psalmenkommentaren des Eusebius enthalten als in den anderen Katenenhandschriften. Dessenungeachtet ist die Textqualität dieser Exzerpte sehr gut, so dass oftmals wichtige Varianten überliefert werden. (Dd) Athos, Μονή Μεγίστης Λαύρας, B 83 (11.–12. Jh.) Eine sehr kurze Beschreibung der Handschrift geben Spyridon Lauriotis / Sophronius Eustratiades, Catalogue of the Greek Manuscripts in the Library of the Laura on Mount Athos, with Notices from other Libraries (Harvard Theological Studies 12, Cambridge 1925) 23. Der Pergamentcodex umfasst 362 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und zu den Oden. Auch Dd enthält eine Randkatene, die jedoch in diesem Fall die kommentierten Psalmen rahmt. Diese Katene (CPG C 40.25) wurde von Karo / Lietzmann nicht aufgenommen. Es handelt sich erneut um eine komplexe Katene, die unter anderem eine Auswahl von Exzerpten aus", + "candidate_score": 0.625516, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_44", + "psc_text": "(Hrsg.), Research on Psalter Catenae (wie Anm. 38) 61–92. Es ist also davon auszugehen, dass Niketas für seine Kommentare zu Ps 51–71 nicht die eusebianischen Kommentare in direkter Tradition, sondern lediglich Katenenmaterial benutzt hat. Aus diesem Grund wurde die Niketaskatene nur an den Stellen aufgenommen, wo sie textkritisch relevant ist. Aus ihrer umfangreichen Überlieferung Vgl. dazu Dorival, Les Chaînes exégétiques grecques sur les Psaumes III (Leuven 1992) 492–565, eine Übersicht findet sich ebd. 513. wurden dafür folgende zwei sehr alte Handschriften ausgewertet: (Na) Al-Iskandariyya (Alexandria), Βιβλιοθήκη τοῦ Πατριαρχείου, cod. 11 Der Pergamentcodex von 544 Folia aus dem 12. Jh. enthält die Katene zu Ps 1–76. Zu dieser Handschrift vgl. Dorival, Chaînes III (wie Anm. 41) 496–497 und die online zugänglichen Aufzeichnungen von Marcel Richard, die im IRHT verwahrt werden: https://ideal.irht.cnrs.fr/document/818960. Bei meiner Arbeit habe ich das Digitalisat eines Mikrofilms dieser Handschrift benutzt, im dem jedoch einige Folia nicht enthalten sind.", + "candidate_score": 0.62547, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_108_110", + "bdc_text": "Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). . De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Bei dem hier dargebotenen Text des eusebianischen Psalmenkommentars handelt es sich um einen vorläufigen Lesetext der in Arbeit befindlichen kritischen Edition, der aus den mit dem Classical Text Editor erstellten Dateien konvertiert wurde. Soweit vorhanden, sind die Apparate (Bezeugung und Varianten) daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da größtenteils die Bezeugung des Lemmas fehlt. Für Ps 51–71 greift die vorliegende Online-Fassung auf die als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 2,1: Die Kommentare zu Psalm 51­–71. Herausgegeben von Cordula Bandt, GCS.NF 30, Berlin/Boston 2024“ publizierte Druckfassung zurück. Die folgende Praefatio ist diesem Band entnommen. Die handschriftliche Überlieferung Die Kommentare des Eusebius zu Ps 51–71 werden in direkter Tradition im Codex Coislin 44 (Sigle E) überliefert, der Kommentar zu Ps 51 außerdem mit Zuschreibung an Johannes Chrysostomus im Codex Paris. gr. 655 (Sigle Xp). Neben der direkten Überlieferung wurde die Katenentradition ausgewertet.", + "candidate_score": 0.622579, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_51", + "bdc_text": "Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_72", + "psc_text": "Dabei habe ich viel hilfreiches Feedback und auch immer wieder Vorschläge für Konjekturen bekommen, deren Urheber ich im Apparat vermerkt habe: Karin Metzler, Franz Xaver Risch, Annette von Stockhausen, Barbara Villani und Dietmar Wyrwa. Weiterhin sind auch Konjekturen aus den Gutachten von Hanns-Christof Brennecke, Jürgen Hammerstaedt und erneut Karin Metzler und Annette von Stockhausen vermerkt. να Ἔλεγχος μοχθηροῦ τρόπου καὶ τέλος τοῦ αὐτοῦ nach Eusebius, Periochae (Ps 51; TU 183,132 Bandt) Τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸν να ψαλμόν Εἰς τὸ τέλος, συνέσεως τῷ Δαυίδ, ἐν τῷ ἐλθεῖν Δωὴκ τὸν Ἰδουμαῖον καὶ ἀναγγεῖλαι τῷ Σαοὺλ καὶ εἰπεῖν αὐτῷ· ἦλθε Δαυὶδ εἰς τὸν οἶκον Ἀβιμέλεχ Ἀχιμέλεχ siehe aber den Namen im Folgenden, vor allem auch unten im Text: ἀβι- korrigiert zu ἀχι-; am Rand ἀχι- korrigiert zu Ἀχι- auch im Folgenden wird der Anfangsbuchstabe des Namens zur Großschreibung durchkorrigiert . Τί ἐγκαυχᾷ ἐν κακίᾳ, ὁ δυνατός, ἀνομίαν ὅλην τὴν ἡμέραν; ἀδικίαν ἐλογίσατο ἡ", + "candidate_score": 0.618842, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_108", + "bdc_text": "Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_812", + "psc_text": "ὀλίγον τινὰ χρόνον καθὼς ἄλλοτε ἐγένετο, ἀλλὰ, διαπαντὸς, φησίν. ἀνθ’ οὗ ὁ μὲν Ἀκύλας ἡρμήνευσε· Καὶ τοὺς νώτους αὐτῶν ἐνδελεχῶς ἀτόνωσον, ὁ δὲ Σύμμαχος· Καὶ τὰς ὀσφῦς αὐτῶν διαπαντὸς ἐξάρθρωσον. Καὶ τοῦτο δὲ αὐτοῖς συνέβη· ἐπεὶ ἡ ὀργὴ τοῦ θεοῦ οὐκέτι μέτρῳ κατὰ τὸ παλαιὸν μετῆλθεν αὐτούς· ἡ πᾶσα δὲ ἀθρόως κατ’ αὐτῶν ἐξεχύθη. διὸ ἐπιλέγεται· Ἔκχεον ἐπ’ αὐτοὺς τὴν ὀργήν σου, καὶ ὁ θυμὸς τῆς ὀργῆ�� σου καταλάβοι αὐτούς. Τοῦτο δὲ καὶ ἐν ἑτέρῳ δηλοῦται ψαλμῷ τῷ φήσαντι· ἱνατί, ὁ θεὸς, ἀπώσω εἰς τέλος; καὶ ὁ θεῖος δὲ ἀπόστολος τούτοις συμφώνως ἔλεγεν· ἔφθασε δὲ ἐπ’ αὐτοὺς ἡ ὀργὴ εἰς τέλος. πρῶτον οὖν ἡ τράπεζα αὐτῶν ἐγένετο αὐτοῖς εἰς παγίδα· εἶτα οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν ἐσκοτίζοντο· εἶτα ὁ νῶτος αὐτῶν διαπαντὸς ἐκάμπτετο, τῆς τοῦ θεοῦ ὀργῆς ἐπ’ αὐτοὺς ἐκχεομένης. μετὰ δὲ ταῦτα ἄλλο τι γενήσεσθαι αὐτοῖς προαγορεύει φάσκων· Γενηθήτω ἡ ἔπαυλις αὐτῶν ἠρημωμένη, ἀντὶ τοῦ· γενηθήσεται, καὶ ἐν τοῖς σκηνώμασιν αὐτῶν", + "candidate_score": 0.618048, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_107_109", + "bdc_text": "HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_72", + "psc_text": "Dabei habe ich viel hilfreiches Feedback und auch immer wieder Vorschläge für Konjekturen bekommen, deren Urheber ich im Apparat vermerkt habe: Karin Metzler, Franz Xaver Risch, Annette von Stockhausen, Barbara Villani und Dietmar Wyrwa. Weiterhin sind auch Konjekturen aus den Gutachten von Hanns-Christof Brennecke, Jürgen Hammerstaedt und erneut Karin Metzler und Annette von Stockhausen vermerkt. να Ἔλεγχος μοχθηροῦ τρόπου καὶ τέλος τοῦ αὐτοῦ nach Eusebius, Periochae (Ps 51; TU 183,132 Bandt) Τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸν να ψαλμόν Εἰς τὸ τέλος, συνέσεως τῷ Δαυίδ, ἐν τῷ ἐλθεῖν Δωὴκ τὸν Ἰδουμαῖον καὶ ἀναγγεῖλαι τῷ Σαοὺλ καὶ εἰπεῖν αὐτῷ· ἦλθε Δαυὶδ εἰς τὸν οἶκον Ἀβιμέλεχ Ἀχιμέλεχ siehe aber den Namen im Folgenden, vor allem auch unten im Text: ἀβι- korrigiert zu ἀχι-; am Rand ἀχι- korrigiert zu Ἀχι- auch im Folgenden wird der Anfangsbuchstabe des Namens zur Großschreibung durchkorrigiert . Τί ἐγκαυχᾷ ἐν κακίᾳ, ὁ δυνατός, ἀνομίαν ὅλην τὴν ἡμέραν; ἀδικίαν ἐλογίσατο ἡ", + "candidate_score": 0.617935, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_45", + "bdc_text": "Er besaß Güter und Herrschaften in Aigle und Holligen , 1541 erwarb er das Edellehen Chivron , und 1544 kam er in den Besitz des Schlosses St-Triphon. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_842", + "psc_text": "οἱ ἀγαπῶντες τὸ ὄνομα αὐτοῦ κατασκηνώσουσιν ἐν αὐτῇ, δῆλον δ’ ὅτι τῇ κληρονομίᾳ· οἷς λεχθήσεται· δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός μου τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. Εἰ δὲ ἐπουράνιός ἐστι τοῦ θεοῦ πόλις Σιὼν, περὶ ἧς ὁ ἀπόστολος ἐδίδαξεν εἰπών· ἡ δὲ ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστὶν, ἥτις ἐστὶ μήτηρ ἡμῶν· καὶ, προσεληλύθατε Σιὼν ὄρει, καὶ πόλει θεοῦ ζῶντος Ἱερουσαλὴμ ἐπουρανίῳ, εἶεν ἂν πόλις τῆς Ἰουδαίας; δι’ ἃς ἀκολούθως τῇ ἐπουρανίῳ Σιὼν αἱ πολλαὶ παρὰ τῷ πατρὶ μοναὶ, ἐν αἷς κατοικήσουσι, καὶ ἃς κληρονομήσουσι πάντες οἱ δοῦλοι αὐτοῦ· οἵ τε πάλαι γενόμενοι προφῆται καὶ θεοφιλεῖς ἄνδρες, καὶ οἱ μετὰ ταῦτα ὑπηρέται καὶ διάκονοι τοῦ εὐαγγελίου αὐτοῦ. ἀλλὰ καὶ τὸ σπέρμα αὐτῶν, οἱ ἐξ αὐτῶν δηλαδὴ κατὰ θεὸν γεγενημένοι, προκόψαντες καὶ εἰς τὸ τέλειον ἐλθόντες τῆς τοῦ θεοῦ ἀγάπης, τοῦτο γέρας ἕξουσι καὶ μισθὸν ἐπάξιον παρ’ αὐτοῦ, τὸ κατασκηνῶσαι ἐν τῇ ἐπηγγελμένῃ αὐτοῖς κληρονομίᾳ. Ἱκετηρία δικαίου ἢ καὶ αὐτοῦ τοῦ", + "candidate_score": 0.617709, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_45_47", + "bdc_text": "Er besaß Güter und Herrschaften in Aigle und Holligen , 1541 erwarb er das Edellehen Chivron , und 1544 kam er in den Besitz des Schlosses St-Triphon. - Lit. : ASchweizerRef , Reg. ; ABernerRef , Reg. ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_842", + "psc_text": "οἱ ἀγαπῶντες τὸ ὄνομα αὐτοῦ κατασκηνώσουσιν ἐν αὐτῇ, δῆλον δ’ ὅτι τῇ κληρονομίᾳ· οἷς λεχθήσεται· δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός μου τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. Εἰ δὲ ἐπουράνιός ἐστι τοῦ θεοῦ πόλις Σιὼν, περὶ ἧς ὁ ἀπόστολος ἐδίδαξεν εἰπών· ἡ δὲ ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστὶν, ἥτις ἐστὶ μήτηρ ἡμῶν· καὶ, προσεληλύθατε Σιὼν ὄρει, καὶ πόλει θεοῦ ζῶντος Ἱερουσαλὴμ ἐπουρανίῳ, εἶεν ἂν πόλις τῆς Ἰουδαίας; δι’ ἃς ἀκολούθως τῇ ἐπουρανίῳ Σιὼν αἱ πολλαὶ παρὰ τῷ πατρὶ μοναὶ, ἐν αἷς κατοικήσουσι, καὶ ἃς κληρονομήσουσι πάντες οἱ δοῦλοι αὐτοῦ· οἵ τε πάλαι γενόμενοι προφῆται καὶ θεοφιλεῖς ἄνδρες, καὶ οἱ μετὰ ταῦτα ὑπηρέται καὶ διάκονοι τοῦ εὐαγγελίου αὐτοῦ. ἀλλὰ καὶ τὸ σπέρμα αὐτῶν, οἱ ἐξ αὐτῶν δηλαδὴ κατὰ θεὸν γεγενημένοι, προκόψαντες καὶ εἰς τὸ τέλειον ἐλθόντες τῆς τοῦ θεοῦ ἀγάπης, τοῦτο γέρας ἕξουσι καὶ μισθὸν ἐπάξιον παρ’ αὐτοῦ, τὸ κατασκηνῶσαι ἐν τῇ ἐπηγγελμένῃ αὐτοῖς κληρονομίᾳ. Ἱκετηρία δικαίου ἢ καὶ αὐτοῦ τοῦ", + "candidate_score": 0.616112, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_44_46", + "bdc_text": "unten Anm. 13 ) . Er besaß Güter und Herrschaften in Aigle und Holligen , 1541 erwarb er das Edellehen Chivron , und 1544 kam er in den Besitz des Schlosses St-Triphon. - Lit. : ASchweizerRef , Reg. ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1827", + "psc_text": "εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. διάψαλμα. Ἀκολούθως μετὰ τὸ διαγράψαι τὸν ἀποκείμενον τῷ ἁμαρτωλῷ βόθρον τὰ χρηστὰ τέλη τῶν διὰ τὸν θεὸν κακουμένων ὑφηγεῖται. ἐπεὶ γὰρ διὰ τῶν ἀνωτέρω εἴρητο· τὸν λαόν σου, κύριε, ἐταπείνωσαν, καὶ τὴν κληρονομίαν σου ἐκάκωσαν, εἰκότως νῦν τὰ τέλη τοῦ ταπεινουμένου λαοῦ καὶ τῆς κακουμένης κληρονομίας παρίστησι λέγων· οὐκ ἀπώσεται κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ οὐκ ἐγκαταλείψει. Εἰ γὰρ καὶ πρὸς βραχύν τινα καιρὸν ἐπιτρέπει τοῖς ἀσεβέσι συγχωρῶν ταπεινοῦν καὶ κακοῦν τὸν λαὸν αὐτοῦ, ἀλ λ’ οὐκ εἰς τέλος ἀπώσεται τὸν λαὸν αὐτοῦ οὐδὲ τὴν κληρονομίαν καταλείψει. Ποῖον δὲ λαὸν καὶ ποίαν κληρονομίαν, ἔγνωμεν ἀπὸ τῆς εἰς πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ λεγούσης φωνῆς· αἴτησαι παρ’ ἐμοῦ καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου, καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα τῆς γῆς. Τὸν αὐτὸν δὲ λαὸν τὸν ἐξ ἐθνῶν καὶ Ζαχαρίας ὁ προφήτης θεσπίζει λέγων· χαῖρε σφόδρα, θύγατερ Σιών· κήρυσσε, θύγατερ Ἱερουσαλήμ· - ἰδοὺ ἐγὼ ἔρχομαι,", + "candidate_score": 0.616054, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_51_53", + "bdc_text": "Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis ) und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_842", + "psc_text": "οἱ ἀγαπῶντες τὸ ὄνομα αὐτοῦ κατασκηνώσουσιν ἐν αὐτῇ, δῆλον δ’ ὅτι τῇ κλ��ρονομίᾳ· οἷς λεχθήσεται· δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός μου τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. Εἰ δὲ ἐπουράνιός ἐστι τοῦ θεοῦ πόλις Σιὼν, περὶ ἧς ὁ ἀπόστολος ἐδίδαξεν εἰπών· ἡ δὲ ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστὶν, ἥτις ἐστὶ μήτηρ ἡμῶν· καὶ, προσεληλύθατε Σιὼν ὄρει, καὶ πόλει θεοῦ ζῶντος Ἱερουσαλὴμ ἐπουρανίῳ, εἶεν ἂν πόλις τῆς Ἰουδαίας; δι’ ἃς ἀκολούθως τῇ ἐπουρανίῳ Σιὼν αἱ πολλαὶ παρὰ τῷ πατρὶ μοναὶ, ἐν αἷς κατοικήσουσι, καὶ ἃς κληρονομήσουσι πάντες οἱ δοῦλοι αὐτοῦ· οἵ τε πάλαι γενόμενοι προφῆται καὶ θεοφιλεῖς ἄνδρες, καὶ οἱ μετὰ ταῦτα ὑπηρέται καὶ διάκονοι τοῦ εὐαγγελίου αὐτοῦ. ἀλλὰ καὶ τὸ σπέρμα αὐτῶν, οἱ ἐξ αὐτῶν δηλαδὴ κατὰ θεὸν γεγενημένοι, προκόψαντες καὶ εἰς τὸ τέλειον ἐλθόντες τῆς τοῦ θεοῦ ἀγάπης, τοῦτο γέρας ἕξουσι καὶ μισθὸν ἐπάξιον παρ’ αὐτοῦ, τὸ κατασκηνῶσαι ἐν τῇ ἐπηγγελμένῃ αὐτοῖς κληρονομίᾳ. Ἱκετηρία δικαίου ἢ καὶ αὐτοῦ τοῦ", + "candidate_score": 0.616023, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_108_110", + "bdc_text": "Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). . De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_55", + "psc_text": "dar: Psalm 61 Keine Fragmente in den Katenenhandschriften. Psalm 62 Ein Fragment in den Handschriften der Niketas-Katene zu Ps 62,2: Na fol. 473v–474r, Zuschreibung: ευς´; Nb fol. 320v, Zuschreibung: εὐσε´. Ὀρθρίζει δὲ πρὸς θεὸν ὁ τὰ ἔργα τῆς νυκτὸς ἀποθέμενος ὁ μὴ ἐφ’ ἑτέροις πράγμασι τὴν διάνοιαν ἔχων (expl. Nb), ἀλλ’ ἐπὶ μόνοις τοῖς θεῷ δοκοῦσι φίλοις, ὁ ἀπὸ κοίτης καθαρᾶς ἀνιστάμενος. Niketas greift an dieser Stelle tatsächlich einen Gedanken aus dem eusebianischen Kommentar zu Ps 62 auf, Vgl. 153,31–154,3. wenn auch die Formulierung sehr stark abweicht. Das Fehlen von Exzerpten aus dem Kommentar zu Ps 62 in allen anderen Katenen ist besonders bemerkenswert, weil dieser Kommentar in einigen Passagen wörtliche Übereinstimmungen mit einem der Prologtexte des Eusebius zu den Psalmen aufweist, der in verschiedenen Katenen und sogar Psalterhandschriften ohne Katene überliefert wird, nämlich De ordine psalmorum. Vgl. dazu Cordula Bandt, Eusebius, De ordine psalmorum, in Bandt / Risch /", + "candidate_score": 0.613168, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_108_110", + "bdc_text": "Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). . De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_37", + "psc_text": "Zusätze. Z.B. app. crit. zu 258,19–20 (Kommentar zu Ps 68); siehe auch unten, S. XXII. (Ca) Paris, Bibliothèque nationale de France, gr. 139 (10. Jhdt.) Für eine detaillierte Beschreibung dieser Handschrift mit weiteren Literaturangaben siehe Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and an Assessment of its Position in the Exegetical Tradition (Diss. Leuven 2020) 40–43. Der als „Pariser Psalter“ vor allem wegen seiner prachtvollen Illustrationen bekannte Pergamentcodex umfasst 449 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und den Oden in einer Randkatene, die den Psalmentext rahmt. Die Autorennamen erscheinen in roter Tinte am Rand oder zum Beginn der Exzerpte; der Bezug auf die jeweils kommentierten Halbverse erfolgt durch vielfältige Verweiszeichen im Lemmatext und am Rand der Katene. Bei meiner Arbeit konnte ich zunächst auf einen qualitativ hochwertigen Mikrofilm, später auf die ebenfalls hervorragenden online verfügbaren farbigen Digitalaufnahmen der Handschrift https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10515446x.", + "candidate_score": 0.609535, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_1_3", + "bdc_text": "Non dubito , quin varii apud vos de nostrę reipublicae turbatione Gemeint sind die Ereignisse um Tillmann und die Bestechungsaffäre , über die Haller anschließend berichtet . rumores ferantur , charissime frater . Proinde nolui te diutius suspendere , quantumvis infecta adhuc sint omnia , ut plane vereor .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_809", + "psc_text": "ἔδρασαν κατ’ αὐτοῦ τὴν τιμωρίαν. διόπερ ὁ Σύμμαχος ἀντὶ τοῦ, καὶ εἰς ἀνταποδόσεις, καὶ εἰς τιμωρίαν, ἡρμήνευσεν. Ἀλλὰ καὶ εἰς σκάνδαλον γίνεται ἐνώπιον αὐτῶν ἡ τράπεζα αὐτῶν. σκανδαλίζονται γὰρ ἐντυγχάνοντες ψιλαῖς ταῖς λέξεσι, καὶ μὴ συνιέντες τὴν ἐν αὐταῖς θεωρίαν· οἷον ἀκούοντες, ὡς, ἐπιστάντος τοῦ Χριστοῦ, συμβοσκηθήσεται λύκος μετὰ ἀρνὸς, καὶ πάρδαλις συναναπαύσεται ἐρίφῳ, καὶ λέων καὶ βοῦς φάγεται ἄχυρα· ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα μὴ συνιέντες, σκανδαλίζονται ἐπὶ τῷ ἐληλυθότι Χριστῷ, ὅτι μὴ αἰσθητῶς ἐγένετο ταῦτα ἐν τῇ αὐτοῦ παρουσίᾳ. οὕτως οὖν ἡ ἀποδοθεῖσα αὐτῶν τράπεζα γέγονεν ἐνώπιον αὐτῶν εἰς παγίδα, καὶ εἰς ἀνταποδόσεις καὶ εἰς σκάνδαλον. Καὶ ταῦτα πεπόνθασιν, ἐπειδήπερ ἐσκοτίσθησαν οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν τοῦ μὴ βλέπειν, διὰ τὸ παρῃτῆσθαι τὸ φῶς τὸ φωτίζον πάντα ἄνθρωπον, καὶ ἐπεὶ ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐκ ἔβλεπον, καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἤκουον. ἐπαχύνθη γὰρ ἡ καρδία αὐτῶν, κατὰ τὸν Ἡσαΐαν, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐκάμμυσαν, καὶ τὰ ὦτα ἐβάρυναν. διὸ προαγορεύει φάσκων ὁ λόγος· Σκοτισθήτωσαν", + "candidate_score": 0.609036, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_75_77", + "bdc_text": "von SaffoyKarl III. , Herzog von Savoyen. ; dem sind 4 schlösser ingenommen von eim andren edelmanWohl Philipp von Savoyen , Graf von Genevois ; vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_841", + "psc_text": "τῆς ἐν Χριστῷ καινῆς διδασκαλίας· δι’ ἧς καὶ ἡ ἀληθινὴ περιτομὴ συνίσταται, καὶ τὰ πνευματικὰ Σάββατα, καὶ αἱ πνευματικαὶ θυσίαι καὶ πάντα τούτοις ἀκολούθως κατὰ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ πνευματικοῦ νόμου. Οὕτως οὖν οἰκοδομοῦνται αἱ πόλεις τῆς Ἰουδαίας, καὶ κατοικήσουσιν ἐν αὐταῖς οἱ πολῖται καὶ οἱ κληρονόμοι τῶν ἐν ταῖς θείαις γραφαῖς ἐπηγγελμένων· διὸ λέλεκται· Καὶ κληρονομήσουσιν αὐτήν, ἀλλὰ καὶ τὸ σπέρμα τῶν δούλων αὐτοῦ καθέξουσιν αὐτήν. Δοῦλοι δὲ αὐτοῦ τίνες ἂν εἶεν, ἢ πάντως οἱ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν μαθηταὶ, καὶ τὸ σπέρμα τὸ καθ’ ὅλης τῆς οἰκουμένης κατασπαρὲν, ὅπερ τὴν κληρονομίαν τὴν ἐπηγγελμένην ἐν ταῖς θείαις γραφαῖς καθέξει; Ἀλλὰ καὶ οἱ ἀγαπῶντες τὸ ὄνομα αὐτοῦ κατασκηνώσουσιν ἐν αὐτῇ, δῆλον δ’ ὅτι τῇ κληρονομίᾳ· οἷς λεχθήσεται· δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός μου τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. Εἰ δὲ ἐπουράνιός ἐστι τοῦ θεοῦ πόλις Σιὼν, περὶ ἧς ὁ ἀπόστολος ἐδίδαξεν εἰπών· ἡ δὲ ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστὶν, ἥτις ἐστὶ", + "candidate_score": 0.608994, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_76", + "bdc_text": "dem sind 4 schlösser ingenommen von eim andren edelmanWohl Philipp von Savoyen , Graf von Genevois ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_690", + "psc_text": "γὰρ κύριος κατασκηνώσει εἰς τέλος. Ἀντὶ τοῦ· ἐν τῷ διαστέλλειν τὸν ἐπουράνιον καὶ τὰ ἑξῆ��, ὁ Σύμμαχος τοῦτον ἡρμήνευσε τὸν τρόπον· ὁπότε κατεμέριζεν ὁ ἱκανὸς βασιλεύειν αὐτήν, ὡς χιονισθεῖσα ἦν Σελμών, ὄρος θεοῦ, ὄρος εὐτροφίας, ὄρος ὑψηλότατον, ὄρος εὐτροφίας· εἰς τί περισπουδάζεται τὰ ὄρη τὰ ὑψηλά; τὸ ὄρος, ὅπερ ἐπόθησεν ὁ θεὸς εἰς τὸ κατοικεῖν ἐν αὐτῷ, καὶ κύριος κατασκηνώσει εἰς τέλος. Διδάσκει δὲ ὁ λόγος, ὡς ἄρα κατὰ τὸν καιρόν, ἐν ᾧ ὁ ἐπουράνιος, δηλαδὴ ὁ τῶν ἐν οὐρανοῖς οἰκούντων θεός, τὴν προλεχθεῖσαν περιστερὰν κατεμέριζε τοῖς ἐπὶ γῆς βασιλεῦσι, τουτέστι τοῖς ἐν τῇ γῇ μετόχοις τῆς αὐτοῦ βασιλείας (προφῆται δὲ ἦσαν οὗτοι δίκαιοί τε καὶ θεοφιλεῖς ἄνδρες οἵ τε μαθηταὶ καὶ ἀπόστολοι τοῦ σωτῆρος ἡμῶν), οἷς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ὁ θεὸς διεμέριζεν, ἐπεὶ διαιρέσεις χαρισμάτων εἰσίν, τόδε αὐτὸ πνεῦμα καὶ ἄλλῳ μὲν ἐδίδοτο προφητείας, ἄλλῳ δὲ ἐνεργήματα δυνάμεων, ἑτέρῳ πίστις ἐν τῷ αὐτῷ πνεύματι καί γνῶσις ἄλλῳ καὶ", + "candidate_score": 0.608873, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_75_77", + "bdc_text": "von SaffoyKarl III. , Herzog von Savoyen. ; dem sind 4 schlösser ingenommen von eim andren edelmanWohl Philipp von Savoyen , Graf von Genevois ; vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1463", + "psc_text": "τὴν ἀρχήν, μεθ’ ὃν τρίτος Ἰεχωνίας υἱὸς Ἰωακείμ, μεθ’ ὃν τέταρτος Σεδεκίας ἀδελφὸς Ἰωακείμ· καθ’ οὓς ἅπαντας τοῦ Ἱερεμίου προφητεύσαντος ἡ ἐπώνυμος αὐτοῦ γραφὴ ἄρχεται μὲν ἀπὸ τοῦ Ἰωσίου· εἶτα προϊοῦσα μέμνηται Ἰεχωνίου τοῦ τρίτου ἀπὸ τοῦ Ἰωσίου· εἶτα προφητεύει τὰ ἐπὶ Σεδεκίου, ὃς ἦν τέταρτος ἀπὸ Ἰωσίου· οἷς ἑξῆς τίθησι τὰ ἐν τῷ τετάρτῳ ἐπὶ Ἰωακεὶμ προφητευθέντα, ὃς ἦν δεύτερος μετὰ Ἰωσίαν· εἶθ’ ἑξῆς ἐπάγει τὰ ἐν ἀρχῇ τοῦ αὐτοῦ Ἰωακείμ· εἶτα τὰ ἐπὶ Σεδεκίου, καὶ πάλιν τὰ ἐπὶ Ἰωακείμ· εἶτα μέμνηται τῆς αἰχμαλωσίας τῆς εἰς Βαβυλῶνα, καὶ ὡς μετὰ Σεδεκίαν κατέστη ἡγούμενος τῶν ἀπολειφθέντων Γοδολίας, καὶ ὡς Ἰσμαὴλ ἀναιρεῖ τὸν Γοδολίαν, μεθ’ ὃν Ἰωανᾶν υἱὸς Καρηὲ ἡγεῖται· καὶ μετὰ τούτους ἅπαντας ἑξῆς ἐπάγει τὰς ἐν τῷ δ ἔτει Ἰωακεὶμ λεχθείσας προφητείας καὶ πάλιν τὰς ἐν ἀρχῇ βασιλείας Σεδεκίου εἰρημένας. Εὕροις δ’ ἂν καὶ παρὰ τῷ Ἐζεκιὴλ τὰ παραπλήσια, ἐπεὶ καὶ ἐν τῇ τούτου γραφῇ οὐχ ἑξῆς τοῖς χρόνοις", + "candidate_score": 0.608058, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_25_27", + "bdc_text": "von Greyerz ] versuchte der Kastellan von Aigremont einflußreiche Berner zu bestechen . Des Kastellans Gefangennahme und Geständnisse brachten die Affäre am 30 . Januar vor den Großen Rat ( s .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_809", + "psc_text": "ἔδρασαν κατ’ αὐτοῦ τὴν τιμωρίαν. διόπερ ὁ Σύμμαχος ἀντὶ τοῦ, καὶ εἰς ἀνταποδόσεις, καὶ εἰς τιμωρίαν, ἡρμήνευσεν. Ἀλλὰ καὶ εἰς σκάνδαλον γίνεται ἐνώπιον αὐτῶν ἡ τράπεζα αὐτῶν. σκανδαλίζονται γὰρ ἐντυγχάνοντες ψιλαῖς ταῖς λέξεσι, καὶ μὴ συνιέντες τὴν ἐν αὐταῖς θεωρίαν· οἷον ἀκούοντες, ὡς, ἐπιστάντος τοῦ Χριστοῦ, συμβοσκηθήσεται λύκος μετὰ ἀρνὸς, καὶ πάρδαλις συναναπαύσεται ἐρίφῳ, καὶ λέων κ��ὶ βοῦς φάγεται ἄχυρα· ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα μὴ συνιέντες, σκανδαλίζονται ἐπὶ τῷ ἐληλυθότι Χριστῷ, ὅτι μὴ αἰσθητῶς ἐγένετο ταῦτα ἐν τῇ αὐτοῦ παρουσίᾳ. οὕτως οὖν ἡ ἀποδοθεῖσα αὐτῶν τράπεζα γέγονεν ἐνώπιον αὐτῶν εἰς παγίδα, καὶ εἰς ἀνταποδόσεις καὶ εἰς σκάνδαλον. Καὶ ταῦτα πεπόνθασιν, ἐπειδήπερ ἐσκοτίσθησαν οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν τοῦ μὴ βλέπειν, διὰ τὸ παρῃτῆσθαι τὸ φῶς τὸ φωτίζον πάντα ἄνθρωπον, καὶ ἐπεὶ ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐκ ἔβλεπον, καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἤκουον. ἐπαχύνθη γὰρ ἡ καρδία αὐτῶν, κατὰ τὸν Ἡσαΐαν, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐκάμμυσαν, καὶ τὰ ὦτα ἐβάρυναν. διὸ προαγορεύει φάσκων ὁ λόγος· Σκοτισθήτωσαν", + "candidate_score": 0.605276, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_53", + "bdc_text": "und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_842", + "psc_text": "οἱ ἀγαπῶντες τὸ ὄνομα αὐτοῦ κατασκηνώσουσιν ἐν αὐτῇ, δῆλον δ’ ὅτι τῇ κληρονομίᾳ· οἷς λεχθήσεται· δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός μου τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. Εἰ δὲ ἐπουράνιός ἐστι τοῦ θεοῦ πόλις Σιὼν, περὶ ἧς ὁ ἀπόστολος ἐδίδαξεν εἰπών· ἡ δὲ ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστὶν, ἥτις ἐστὶ μήτηρ ἡμῶν· καὶ, προσεληλύθατε Σιὼν ὄρει, καὶ πόλει θεοῦ ζῶντος Ἱερουσαλὴμ ἐπουρανίῳ, εἶεν ἂν πόλις τῆς Ἰουδαίας; δι’ ἃς ἀκολούθως τῇ ἐπουρανίῳ Σιὼν αἱ πολλαὶ παρὰ τῷ πατρὶ μοναὶ, ἐν αἷς κατοικήσουσι, καὶ ἃς κληρονομήσουσι πάντες οἱ δοῦλοι αὐτοῦ· οἵ τε πάλαι γενόμενοι προφῆται καὶ θεοφιλεῖς ἄνδρες, καὶ οἱ μετὰ ταῦτα ὑπηρέται καὶ διάκονοι τοῦ εὐαγγελίου αὐτοῦ. ἀλλὰ καὶ τὸ σπέρμα αὐτῶν, οἱ ἐξ αὐτῶν δηλαδὴ κατὰ θεὸν γεγενημένοι, προκόψαντες καὶ εἰς τὸ τέλειον ἐλθόντες τῆς τοῦ θεοῦ ἀγάπης, τοῦτο γέρας ἕξουσι καὶ μισθὸν ἐπάξιον παρ’ αὐτοῦ, τὸ κατασκηνῶσαι ἐν τῇ ἐπηγγελμένῃ αὐτοῖς κληρονομίᾳ. Ἱκετηρία δικαίου ἢ καὶ αὐτοῦ τοῦ", + "candidate_score": 0.60347, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_1", + "bdc_text": "Non dubito , quin varii apud vos de nostrę reipublicae turbatione Gemeint sind die Ereignisse um Tillmann und die Bestechungsaffäre , über die Haller anschließend berichtet .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_896", + "psc_text": "ἐπὶ πάντων θεὸν, αἰσχύνην περιβάλλονται οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ· ἐνετράπησάν τε καὶ ἐντρέπονται οἱ ζητοῦντες αὐτῷ κακά. Οὗτοι δέ εἰσιν οἱ θηρεύοντες μὲν πάσας προφάσεις, ὕβρεις τε καὶ διαβολὰς, καὶ βλασφημίας κατ’ αὐτοῦ περινοοῦντες, μηδεμίαν δὲ εὑρίσκοντες ὑπόθεσιν διαβολῆς, μήτε κατ’ αὐτοῦ, μήτε τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ. διὸ καταχέονται αἰσχύνην καὶ ἐντρέπονται πρὸς τὸ μηκέτι μηδὲν τολμᾷν διαβολῆς ἄξιον ἐπικαλεῖν. καὶ ταῦτα πάντα ἔργῳ πληροῦται συμφώνως τῇ φασκούσῃ διὰ τῶν προκειμένων προφητείᾳ· Ὅταν αἰσχυνθῶσι καὶ ἐντραπῶσιν οἱ ζητοῦντες τὰ κακά μοι. Τότε γάρ, φησίν, ὅταν οἱ ἐχθροὶ καταισχύνωνται, ἐγὼ ψαλῶ σοι καὶ ἐξομολογήσομαί σοι τῷ ἐμαυτοῦ πατρί· ἔτι δὲ καὶ ��� γλῶσσά μου ὅλην τὴν ἡμέραν μελητήσει τὴν δικαιοσύνην σου. Προφητεία βασιλείας Χριστοῦ καὶ κλήσεως ἐθνῶν οα Εἰς Σολομών. Ὁ θεός, τὸ κρίμα σου τῷ βασιλεῖ δὸς καὶ τὴν δικαιοσύνην σου τῷ υἱοῦ τοῦ βασιλέως κρίνειν τὸν λαόν σου ἐν δικαιοσύνῃ καὶ τοὺς πτωχούς σου ἐν κρίσει. Οἱ λοιποὶ τοῦ «Σο λομῶνος»", + "candidate_score": 0.602813, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_53", + "bdc_text": "und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1242", + "psc_text": "εἰς βαθὺ καὶ ἀπόρρητον νοῦν, διδάσκων ὡς τὸ ἐπὶ γῆς ἁγίασμα τὸ ἐπὶ τῆς Ἱερουσαλὴμ καὶ τῷ ὄρει Σιὼν καταστὰν ὁμοίωσιν εἶχεν τῶν ἐν τοῖς ὑψηλοῖς, καὶ ᾠκοδόμητο ὡς τὰ ὕψη κατ’ εἰκόνα καὶ καθ’ ὁμοίωσιν γενόμενον τῶν ἐν οὐρανοῖς ὑψηλῶν· ἃ δὴ καὶ ὁ ἀπόστολος παρίστη λέγων· ἡ δὲ ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστίν, καί· προσεληλύθαμεν Σιὼν ὄρει καὶ πόλει θεοῦ ζῶντος Ἱερουσαλὴμ ἐπουρανίῳ . διὸ κατὰ τὸν Ἀκύλαν εἴρηται· καὶ ᾠκοδόμησεν ὁμοίως ὑψηλοῖς ἁγίασμα αὐτοῦ, κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον· καὶ ᾠκοδόμησεν ὡς τὰ ὑψηλὰ τὸ ἁγίασμα αὐτοῦ, κατὰ δὲ τοὺς ο· ὡς μονοκερώτων ᾠκοδόμησεν τὸ ἁγίασμα αὐτοῦ· νοούντων ἡμῶν μονοκέρωτας εἶναι τοὺς τὸ ἓν κέρας ἐπιγραφομένους κατ’ οὐρανόν, οὓς ἐδήλου λέγων ὁ ἀπόστολος· καὶ μυριάσιν ἀγγέλων πανηγύρει καὶ ἐκκλησίᾳ πρωτοτόκων ἀπογεγραμμένων ἐν οὐρανοῖς . Ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ γῇ, φησίν, ἐθεμελίωσεν αὐτὴν εἰς τὸν αἰῶνα, κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον· ὡς τὴν γῆν, ἣν ἐθεμελίωσεν εἰς τὸν αἰῶνα· τὸ γὰρ", + "candidate_score": 0.602437, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_33", + "bdc_text": "Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1873", + "psc_text": "τούτοις τὸ μεγάλα παρ´ αὐτοῦ αἰτεῖν κατὰ τό· αἰτεῖτε μεγάλα καὶ τὰ μικρὰ προστεθήσεται ὑμῖν. Ἐνέγκατε τῷ κυρίῳ, αἱ πατριαὶ τῶν ἐθνῶν, ἐνέγκατε τῷ κυρίῳ δόξαν καὶ τιμήν· ἐνέγκατε τῷ κυρίῳ δόξαν ὀνόματι αὐτοῦ, ἄρατε θυσίας καὶ εἰσπορεύεσθε εἰς τὰς αὐλὰς αὐτοῦ· προσκυνήσατε τῷ κυρίῳ ἐν αὐλῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ. Ἀκολούθως τοῖς εἰρημένοις ἐπὶ τὸ ἁγίασμα αὐτοῦ καλεῖ τὰς πατριὰς τῶν ἐθνῶν. ἐθνῶν δὲ πατριαί εἰσιν οἱ τῆς ἐξ ἐθνῶν ἐκκλησίας προεστῶτες καὶ τὸ μυστήριον τῆς διὰ λουτροῦ παλιγγενεσίας πεπιστευμένοι· πατέρες γὰρ οὗτοι καὶ πατριαί τυγχάνουσι τῶν δι’ αὐτῶν ἀναγεγενημένων ἐν Χριστῷ· οὓς δὴ σφόδρα θαυμαστῶς ἡ προφητεία ἱρέας ἀναγορεύει καὶ λειτουργοὺς θεοῦ προστάττουσα φέρειν θυσίας καὶ προσφέρειν τῷ θεῷ μετὰ τοῦ φέρειν αὐτῷ δῶρα παντοῖα, ὧν ἀπαρχὴ μὲν ἦν δόξα καὶ τιμή, ἤτοι διὰ τοῦ κατ’ ἀξίαν αὐτὸν δοξολογεῖν καὶ προσήκουσι τῇ αὐτοῦ θεολογίᾳ δόγμασι τιμᾶν, ἢ διὰ τοῦ δοξάζειν αὐτοῦ τὴν σωτήριον διδασκαλίαν ἐν τῷ διαλάμπειν ἔργοις ἀγαθοῖς ἐαντίον", + "candidate_score": 0.602015, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_1", + "bdc_text": "Non dubito , quin varii apud vos de nostrę reipublicae turbatione Gemeint sind die Ereignisse um Tillmann und die Bestechungsaffäre , über die Haller anschließend berichtet .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_342", + "psc_text": "μαρτυρίας τῆς τε φωνῆς τοῦ πλήθους ἐπιβοήσαντος κατ’ αὐτοῦ. διό φησιν· ἁμαρτίαν στόματος αὐτῶν, λόγον χειλέων αὐτῶν, ὡσεὶ ἔλεγεν σαφέστερον· δι’ ἁμαρτίαν στόματος αὐτῶν καὶ διὰ λόγον χειλέων αὐτῶν· διὰ γὰρ ταῦτα διασκόρπισον αὐτοὺς τῇ δυνάμει σου καὶ κατάγαγε αὐτούς, ὁ ὑπερασπιστής μου κύριε. Κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον· ἁμαρτίᾳ, φησί, τοῦ στόματος αὐτῶν καὶ τῷ λόγῳ τῶν χειλέων αὐτῶν Σ τὰ προλεχθέντα αὐτοῖς ἐπαχθήσεσθαι. καὶ ἐπιλέγει· καὶ συλληφθήτωσαν ἐν τῇ ὑπερηφανίᾳ αὐτῶν, ἢ κατὰ τὸν Σύμμαχον· συλληφθήτωσαν μετὰ τῆς ὑπερηφανίας αὐτῶν· Σ ὑπερήφανοι γάρ τινες ὄντες καὶ ἀλαζόνες οὐκ ἔφερον τοῦ σωτῆρος ἡμῶν τὴν παρρησίαν. διὸ μετὰ πολλῆς ὑπερηφανίας Σ προσελθόντες ἔλεγον αὐτῷ· τίς σοι ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην; καί· ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; ἡμῶν γὰρ κρατούντων τοῦ ἱεροῦ καὶ τοῦ παντὸς ἔθνους ἀρχόντων σὺ τίς ὢν καὶ πόθεν τὰ τοιαῦτα τολμᾷς; τούτων οὖν ἕνεκα τῶν λόγων ἐνταῦθα εἴρηται· καὶ συλληφθήτωσαν ἐν τῇ ὑπερηφανίᾳ αὐτῶν, καὶ ἐξ ἀρᾶς καὶ", + "candidate_score": 0.600298, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_1", + "bdc_text": "Non dubito , quin varii apud vos de nostrę reipublicae turbatione Gemeint sind die Ereignisse um Tillmann und die Bestechungsaffäre , über die Haller anschließend berichtet .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1310", + "psc_text": "θλίψει ἐπεκαλέσω με, καὶ ἐρρυσάμην σε· ἐπήκουσα σου ἐν ἀποκρύφῳ καταιγίδος, ἐδοκίμασά σε ἐπὶ ὕδατος ἀντιλογίας. Τὸ προλεχθὲν περὶ σαλπίγγων πρόσταγμα μαρτύριον, φησίν, ἔθετο ἐν τῷ Ἰωσήφ· κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον· μαρτυρίαν διὰ τοῦ Ἰωσὴφ ἔταξεν αὐτό. Τὸ δὲ μαρτύριον ὥσπερ διαμαρτυρόμενος ἐδίδου· καὶ ἦν τοῦτο σημεῖον ἑτέρου πράγματος· ᾐνίττετο γὰρ περί τινων σαλπίγγων , ὧν ἐκ μέρους μὲν οἱ ἀπόστολοι τοῦ σωτῆρος ἡμῶν καὶ οἱ τοῦ εὐαγγελικοῦ λόγου κήρυκες ἀπεπλήρουν τὰ ἔργα εἰς πᾶσαν τὴν γῆν σαλπίζοντες καὶ πᾶσιν ἔθνεσι κηρύττοντες τὴν τῆς σωτηρίου θεοφανείας ἑορτήν · τὰ δὲ ἀποτελέσματα τῶν ἀπορρητοτέρων δι’ ἀγγέλων ἔσεσθαι διδάσκει ὁ εἰπών· σαλπίσει γάρ, καὶ οἱ νεκροὶ ἐν Χριστῷ ἐγερθήσονται πρῶτοι , καὶ πάλιν· ἐν ἀτόμῳ, ἐν ῥιπῇ ὀφθαλμοῦ, ἐν τῇ ἐσχάτῃ σάλπιγγι , καὶ πάλιν· αὐτὸς ὁ κύριος ἐν κελεύσματι καὶ ἐν φωνῇ ἀρχαγγέλου καὶ ἐν σάλπιγγι θεοῦ καταβήσεται. ταῦτα δὲ καὶ ὁ σωτὴρ ἐμυσταγώγει τοὺς αὐτοῦ μαθητὰς λέγων· καὶ ὄψονται τὸν", + "candidate_score": 0.598772, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_1", + "bdc_text": "Non dubito , quin varii apud vos de nostrę reipublicae turbatione Gemeint sind die Ereignisse um Tillmann und die Bestechungsaffäre , über die Haller anschließend berichtet .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_769", + "psc_text": "τε λανθάνειν· ἀλλ’ οὐδένες ἦσαν. διὸ οἱ μισοῦντές με δωρεὰν ἐμίσουν, καὶ οἱ ἐκδιώκοντές με ἀδίκως ἃ οὐχ ἥρπασα ἐξέπραττον. ἐπεὶ δὲ ψευδομάρτυρας καὶ συκοφάντας ἔστησαν ἐν τῇ κατ’ ἐμοῦ κατηγορίᾳ, σὺ οἶδας, φησὶν, ὁ θεὸς, εἴ τινά μοι πεπλημμέληται. οὐ γὰρ ἂν ἐκρύβησάν σε, εἴ τινες ἦσαν ἐν ἐμοὶ πλημμέλειαι. Καὶ ἄλλως, εἰ τὰς ἡμετέρας ἀνεμάξατο ἁμαρτίας, καὶ γέγονεν ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα, ὡς λέγεσθαι περὶ αὐτοῦ· οὗτος τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει, καὶ περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται. καὶ αὐτὸς ἐτραυματίσθη διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, καὶ μεμαλάκισται διὰ τὰς ἀνομίας ἡμῶν. καὶ κύριος παρέδωκεν αὐτὸν ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν. καὶ ταύτας, φησὶ, τὰς πλημμελείας ὑπὲρ ἀνθρώπων ἀνεδεξάμην· σὺ ἔγνως, ὁ θεὸς, ἐπεὶ μὴ ἀπεκρύβησάν σε. οὐ γὰρ δίχα τῆς σῆς βουλήσεως ταύτας ἀνεδεξάμην· διὸ καὶ ἀξίας τῆς σαυτοῦ γνώσεως αὐτὰς ἐποιήσω. Μὴ αἰσχυνθείησαν ἐπ’ ἐμὲ οἱ ὑπομένοντες σε, κύριε, κύριε τῶν δυνάμεων. μὴ ἐντραπείησαν ἐπ’ ἐμοὶ οἱ ζητοῦντές σε ὁ θεὸς τοῦ Ἰσραήλ·", + "candidate_score": 0.598156, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_1", + "bdc_text": "Non dubito , quin varii apud vos de nostrę reipublicae turbatione Gemeint sind die Ereignisse um Tillmann und die Bestechungsaffäre , über die Haller anschließend berichtet .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_204", + "psc_text": "σύμβολόν τε διαθέσεως καὶ φιλίας παρεῖχεν τὴν προδοσίαν ποιούμενος, εἰκότως περὶ αὐτοῦ λέλεκται· ἁπαλώτεροι οἱ λόγοι αὐτοῦ ἐλαίου ὄντες ἀνατμητικοί, ἢ κατὰ τοὺς ο· ἡπαλύνθησαν οἱ λόγοι αὐτοῦ ὑπὲρ ἔλαιον, καὶ αὐτοί εἰσι βολίδες. Ἐπίρριψον ἐπὶ κύριον τὴν μέριμνάν σου, καὶ αὐτός σε διαθρέψει· οὐ δώσει εἰς τὸν αἰῶνα σάλον τῷ δικαίῳ. σὺ δέ, ὁ θεός, κατάξεις αὐτοὺς εἰς φρέαρ διαφθορᾶς· ἄνδρες αἱμάτων καὶ δολιότητος οὐ μὴ ἡμισεύσωσιν τὰς ἡμέρας αὐτῶν· ἐγὼ δὲ ἐλπιῶ ἐπὶ σέ. Οἱ μὲν σὺν ἀπάτῃ καὶ ὑποκρίσει ἁπαλύνοντες ἑαυτῶν τοὺς λόγους ἐκ τοῦ φανεροῦ ἔσωθεν δὲ αὐτοὺς ἀκονήσαντες ὑπὲρ βολίδας , ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ προδότης γεγονὼς τοῦ σωτῆρος, ὁποίου τέλους τεύξονται δεδήλωται. σὺ δέ τοίνυν φησιν , ὁ τούτων ἀκροώμενος σωφρονισθεὶς ἀπὸ τοῦ τῶν προλελεγμένων τέλους τουτῶν προλελεγμένων τέλος καὶ ὁ τῷ προφητευομένῳ σωτῆρι ὅλον σαυτὸν ἐπιδιδούς, θάρσει τὴν σαυτοῦ φροντίδα ἐπιρρίψας ἐπ’ αὐτόν, οἷα Καινῇ Διαθήκῃ μαθητευθείς, δι’ ἧς αὐτὸς ὁ σωτὴρ παιδεύει", + "candidate_score": 0.59764, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_1", + "bdc_text": "Non dubito , quin varii apud vos de nostrę reipublicae turbatione Gemeint sind die Ereignisse um Tillmann und die Bestechungsaffäre , über die Haller anschließend berichtet .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_808", + "psc_text": "εἰς παγίδα καὶ εἰς ἀνταποδόσεις καὶ εἰς σκάνδαλον· καὶ ἔσεσθαι αὐτὴν τοιαύτην αὐτοῖς, οὐ φύσει οὖσαν τοιαύτην, ἀλλὰ αὐτοῖς ἔσεσθαι τοιαύτην. τοῦτο γὰρ σημαίνει ὁ λόγος εἰπών· Ἐνώπιον αὐτῶν γενηθήτω ἡ τράπεζα αὐτῶν εἰς παγίδα, καὶ εἰς ἀνταποδόσεις καὶ εἰς σκάνδαλον. Ἔργῳ δὲ τοῦτο εἰς αὐτοὺς πληροῦται. ταῖς γοῦν θείαις γραφαῖς ἐντυγχάνοντες ἐξ αὐτῶν παγίσι περιπείρονται, ἑτέρως ἢ κατὰ τὸν ἀλ��θῆ νοῦν ἐκλαμβάνοντες τὰς λέξεις, καὶ διαστρέφοντες τὸν ἐν αὐταῖς ὀρθὸν λόγον, ἐξ αὐτῶν τε εἰς ἀπιστίαν τοῦ σωτῆρος περιπειρόμενοι. Ἀλλὰ καὶ εἰς ἀνταποδόσεις γίνεται αὐτοῖς ἡ τράπεζα αὐτῶν. ἐν γὰρ αὐτῷ τούτῳ τῷ μὴ συνιέναι τὰ ἀναγνώσματα, ἀπολαμβάνουσιν ὧν ἔδρασαν κατ’ αὐτοῦ τὴν τιμωρίαν. διόπερ ὁ Σύμμαχος ἀντὶ τοῦ, καὶ εἰς ἀνταποδόσεις, καὶ εἰς τιμωρίαν, ἡρμήνευσεν. Ἀλλὰ καὶ εἰς σκάνδαλον γίνεται ἐνώπιον αὐτῶν ἡ τράπεζα αὐτῶν. σκανδαλίζονται γὰρ ἐντυγχάνοντες ψιλαῖς ταῖς λέξεσι, καὶ μὴ συνιέντες τὴν ἐν αὐταῖς θεωρίαν· οἷον ἀκούοντες, ὡς, ἐπιστάντος τοῦ Χριστοῦ, συμβοσκηθήσεται λύκος μετὰ ἀρνὸς,", + "candidate_score": 0.597086, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_98", + "bdc_text": "mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1165", + "psc_text": "ἔγνωμεν αὐτά. οὐ πάντων δέ ἐστι τὸ ἀκούειν καὶ γινώσκειν, ἀλλ’ ἢ μόνων τῶν συνιέντων τοὺς λόγους. διὸ καὶ ὁ Φίλιππος τῷ εὐνούχῳ ἔλεγεν· ἆρα γινώσκεις ἃ ἀναγινώσκεις; ἀλλ’ οὐδὲ πᾶσιν οἱ πατέρες διηγήσαντο. οὐκ ἔχομεν γοῦν ἡμεῖς οἱ ἐξ ἐθνῶν τῷ θείῳ λόγῳ προσελθόντες διδασκάλους ἐπιγράψασθαι τῶν θείων μαθημάτων τοὺς κατὰ σάρκα πατέρας· ἀλλ’ ὅ γε σωτὴρ ἐξ αὐτοῦ προσώπου καὶ τῶν κατὰ σάρκα ἐκ τῶν αὐτῶν πατέρων γενομένων ἀποστόλων αὐτοῦ καὶ μαθητῶν καὶ εὐαγγελιστῶν ταύτας προφέρεται τὰς φωνὰς λέγων· ὅσα ἠκούσαμεν καὶ ἔγνωμεν αὐτά, καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν διηγησάντο ἡμῖν· ταῦτα γὰρ ἐκ πατέρων αὐτοὶ παρειληφότες ἡμῖν τοῖς ἐξ ἐθνῶν ὡς μὴ ἐπισταμένοις ἀπαγγελοῦσιν διδάσκοντες ἡμᾶς τὰ τοῖς παλαιοῖς συμβεβηκότα· ἃ δὴ κατὰ διαδοχὴν ἐκ πατέρων ἠκούσθη τοῖς παισὶν καὶ πάλιν ἐξ ἐκείνων εἰς τοὺς μεταγενεστέρους ἐλήλυθεν ἐκ τούτων τε αὖθις εἰς παῖδας παίδων τῇ μνήμῃ παρεδόθη. διὸ λέλεκται· οὐκ ἐκρύβη ἀπὸ τῶν τέκνων αὐτῶν εἰς γενεὰν ἑτέραν,", + "candidate_score": 0.574423, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 8, + "cf_id": "cf042", + "work_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1", + "max_score": 0.687336, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_54_56", + "bdc_text": "- Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter . pro munere acceperat 10 coronatos . Huic cum data esset libertas se excusandi coram diacosiis presenter - noluit forte sibi timens - , non solum a senatu et civibus amotus est , sed infamis habitus , cui nulla unquam fides sit habenda Graffenried war aus Angst vor dem peinlichen Verhör in die Freistätte geflüchtet , wo er das Urteil - Entsetzung von allen Ämtern und Entzug der bürgerlichen Ehren - abwartete .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_199", + "psc_text": "in honore et gratia (sed gratia ex gratiS raswra faetum) P, in honore et gratia b disciplina breui omnibus regis proximis antelati. § 5 per idem tempus Susanna, cuidam Ioachi nupta, spectatae femina pulchritudinis, a duobus presbyteris appquita, cum impudicis non adquieuisset, falso crimine incessitur, isdem presbyteris deferentibus, in remotis locis adulescentem cum ea deprehensum, sed illum iuuenili alacritate senum manus eifugisseeffugisse. ita presbyteris fides habita: iudicio populi Susanna damnatur. § 6 quae cum secundum legem ad supplicium duceretur, Daniel, tum annos natus xn, increpitis Iudaeis, cur innocenter morti dedissent, reduci eam in iudicium causamque denuo audiri postulat. § 7 emmueroenimuero multitudo Iudaeorum, quae tum aderat, non sine Deo existimans puerum contemptae aetatulae in hanc constantiam prorupisaeprorupisse, fauore accommodato in consilium reuertitur. initur denuo iudicium: Danielo. § 8 , ut inter maiores natu resideret, delatum. igitur separari accusatores iubet: unumquemque ex eis interrogat, sub cuius generis arbore adulteram deprehendisset. ex", + "candidate_score": 0.687336, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_55_57", + "bdc_text": "pro munere acceperat 10 coronatos . Huic cum data esset libertas se excusandi coram diacosiis presenter - noluit forte sibi timens - , non solum a senatu et civibus amotus est , sed infamis habitus , cui nulla unquam fides sit habenda Graffenried war aus Angst vor dem peinlichen Verhör in die Freistätte geflüchtet , wo er das Urteil - Entsetzung von allen Ämtern und Entzug der bürgerlichen Ehren - abwartete . Im Juli 1534 wurde erneut gegen ihn ermittelt .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_314", + "psc_text": "Aniani nihil contra sanam fidem retractare ausi, se quoque tamquam adquiescentes nec aliud sentientes ecclesiis miseuenmtmiscuerunt: manebat tamen in pectoribus eorum insitum in eatholiooscatholicos uiros odium, et aduersus quos de fide disceptare non poterant, eos subomatissubornatis accusatoribus fietisquefictisque eriminibuscriminibus appetebant. cap. 36 § 1 Itaque primum AthanasimnAthanasium Alexandriae episcopum, uirum sanctum, qui apud Nicaenam synodum diaconus adfuerat, aggrediuntur absentemque condemnant. § 2 etenim ad crimina, quae falsi testes congesserant, aggregabant, quod Marcellum atque Photmum haereticos sacerdotes, synodi iudicio condemnatos, prauo studio recepisset. § 8 sed de Photino dubium non erat merito fuisse damnatum: in Marcello nihil tum damnatione dignum repertum uidebatur, maximeque ei a studiis partium innocentia accesserat, quod eosdem illos iudices, a quibus fuerat condemnatus, fiaereticoshaereticos esse nemo dubitabat. § 4 ceterum Arriani non hos potius quam Athanasium remouere cupiebant. itaque imperatorem eo usque compellunt, ut Athanasius exulatum ad Gallias mitteretur. § 5 mox in Aegypto LXXX episcopi congregati", + "candidate_score": 0.679932, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_214", + "psc_text": "quam praetereundam non putaui, siquidem et Chronicis consentiret, et ita illius nobis ratio quadraret, ut per ordinem regum, quorum tempora continebat, usque in primum Cyri regis annum, LXX annos - tot enim per sacram historiam a captiuitate usque ad Cyrum fuisse referuntur — impleret. cap. 6 § 1 Post Nabuchodonosor filius eius regnum indeptus, quem in Ghromcis Euiimarodac fuisse uocitatum repperi. hic duodecimo imperii anno diem functus, fratri minori, qui Balthasar dictus est, locum fecit. § 2 is cum quarto et decimo anno publicum epulum principibus ac praefectis suis daret, sacra uasa, quae per Nabuchodonosor de templo Hierosolymae ablata nec in regales usus usurpata, sed recondita in thesauris habebantur, proferri imperauit. § 3 cumque his per luxum ac licentiam regalis conuiuii promiscue omnes uirilis ac muliebriamuliebris sexus, uxores concubinaeque eius uterentur, subito rex in pariete conspicatur digitos scribentes cernebanturque in uersum ductae literae: sed qui posset scripta legere, non reperiebatur.", + "candidate_score": 0.669592, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_54_56", + "bdc_text": "- Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter . pro munere acceperat 10 coronatos . Huic cum data esset libertas se excusandi coram diacosiis presenter - noluit forte sibi timens - , non solum a senatu et civibus amotus est , sed infamis habitus , cui nulla unquam fides sit habenda Graffenried war aus Angst vor dem peinlichen Verhör in die Freistätte geflüchtet , wo er das Urteil - Entsetzung von allen Ämtern und Entzug der bürgerlichen Ehren - abwartete .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_314", + "psc_text": "Aniani nihil contra sanam fidem retractare ausi, se quoque tamquam adquiescentes nec aliud sentientes ecclesiis miseuenmtmiscuerunt: manebat tamen in pectoribus eorum insitum in eatholiooscatholicos uiros odium, et aduersus quos de fide disceptare non poterant, eos subomatissubornatis accusatoribus fietisquefictisque eriminibuscriminibus appetebant. cap. 36 § 1 Itaque primum AthanasimnAthanasium Alexandriae episcopum, uirum sanctum, qui apud Nicaenam synodum diaconus adfuerat, aggrediuntur absentemque condemnant. § 2 etenim ad crimina, quae falsi testes congesserant, aggregabant, quod Marcellum atque Photmum haereticos sacerdotes, synodi iudicio condemnatos, prauo studio recepisset. § 8 sed de Photino dubium non erat merito fuisse damnatum: in Marcello nihil tum damnatione dignum repertum uidebatur, maximeque ei a studiis partium innocentia accesserat, quod eosdem illos iudices, a quibus fuerat condemnatus, fiaereticoshaereticos esse nemo dubitabat. § 4 ceterum Arriani non hos potius quam Athanasium remouere cupiebant. itaque imperatorem eo usque compellunt, ut Athanasius exulatum ad Gallias mitteretur. § 5 mox in Aegypto LXXX episcopi congregati", + "candidate_score": 0.668399, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_196", + "psc_text": "famia P 21 babilonam P 22 Nabuzardan Pb: Nebuzardan aliquot editt. posteriores 26 uel] sic P, non et, ut ait de Prato II relinqui P, ut coni. Oiselintu et Sigonius: reliqui b 28 praeesee] pracee P (pro praeêê) 29 erat. EXPLICIT SACROBV CHRONICORV LIBER PRIMVS. INCIPIT SECVNDVS . LEGE FELICITER . P . CHRONICORVM LIBER SECUNDVS. cap. 1 § 1 Captiuitatis tempora prophetarum uaticiniis atque actibus illustrata sunt, maximeque Danielis egregia ad conseruandam legem perseuerantia et in absolutione Susannae diuino consilio ceterisque ab eo gestis, quae iam ordine persequemur. § 2 hic sub rege Ioachim captus deductusque Babylonam paruus admodum puer: postea ob elegantiam uultus inter ministros regios assumptus, unaque cum eo Annanias, Misael et AzanasAzarias. § 3 sed cum eos rex delicatioribus cibis curari praecepisset idque Asphanae eunucho negotii dedisset, Daniel paternarum traditionum memor, ne ex mensa regis gentilium cibis participaret, poposcit ab eunucho, ut leguminibus tantum uterentur. §", + "candidate_score": 0.661194, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_56_58", + "bdc_text": "Huic cum data esset libertas se excusandi coram diacosiis presenter - noluit forte sibi timens - , non solum a senatu et civibus amotus est , sed infamis habitus , cui nulla unquam fides sit habenda Graffenried war aus Angst vor dem peinlichen Verhör in die Freistätte geflüchtet , wo er das Urteil - Entsetzung von allen Ämtern und Entzug der bürgerlichen Ehren - abwartete . Im Juli 1534 wurde erneut gegen ihn ermittelt . Im Jahr 1538 wurde das Verfahren abgeschlossen , Graffenried erlangte seine bürgerlichen Ehren und Rechte wieder und wurde in den Großen Rat aufgenommen .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_314", + "psc_text": "Aniani nihil contra sanam fidem retractare ausi, se quoque tamquam adquiescentes nec aliud sentientes ecclesiis miseuenmtmiscuerunt: manebat tamen in pectoribus eorum insitum in eatholiooscatholicos uiros odium, et aduersus quos de fide disceptare non poterant, eos subomatissubornatis accusatoribus fietisquefictisque eriminibuscriminibus appetebant. cap. 36 § 1 Itaque primum AthanasimnAthanasium Alexandriae episcopum, uirum sanctum, qui apud Nicaenam synodum diaconus adfuerat, aggrediuntur absentemque condemnant. § 2 etenim ad crimina, quae falsi testes congesserant, aggregabant, quod Marcellum atque Photmum haereticos sacerdotes, synodi iudicio condemnatos, prauo studio recepisset. § 8 sed de Photino dubium non erat merito fuisse damnatum: in Marcello nihil tum damnatione dignum repertum uidebatur, maximeque ei a studiis partium innocentia accesserat, quod eosdem illos iudices, a quibus fuerat condemnatus, fiaereticoshaereticos esse nemo dubitabat. § 4 ceterum Arriani non hos potius quam Athanasium remouere cupiebant. itaque imperatorem eo usque compellunt, ut Athanasius exulatum ad Gallias mitteretur. § 5 mox in Aegypto LXXX episcopi congregati", + "candidate_score": 0.657669, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_245", + "psc_text": "b 18 ut uidit Sigonim: uidit P 20 compertum erat b 21 epdem P: eidem b 22 artazerses P 23 LX P: XL Sigoniue; contra de Prato cenaet infra anni n et XL (pro dno et xx) scribendum esse 24 conaeram P, ut coni. Drurius: conferam b 26 gesta sunt malebat de Prato 29 inpatientiam Pt em. Sigonius II quicumq. P et Sigonius: quicum b quicumque ille rex Nabuchodonosor a Iudaeis uocitatus est. § 3 plerique tamen Cambysen, Cyri regis filium, putant, eo quod uictor Aegyptum atque Aethiopiam penetrauerit. sed huic opinioni eadem sacra historia repugnat: nam duodecimo regis illius anno Iudith fuisse signatur. § 4 porro Cambyses non ultra VIIII annos rerum potitus est. unde, si in historia opinari licet, sub Ocho rege, qui post Artaxersen secundum fuit, haec gesta crediderim: idque uel ex hoc conicio, quod idem Ochus, ut in saecularibus legi, natura immitis cupidusque bellorum traditur. nam", + "candidate_score": 0.655802, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_189", + "psc_text": "de Prato 29 annos I et XXX Vorstius coll. IV Beg. 22,1 cap. 53 § 1 Ioachas inde filius eius regnum indeptus tribus mensibus tenuit, captiuitati ob impietatem destinatus. namque eum Nechao rex Aegypti uinctum captumque duxit, nec multo post in uinculis diem functus est. § 2 Iudaeis stipendium annuum imperatum, rex eis Eliacim arbitrio uictoris datus, qui pOsteapostea immutato nomine loachim uocitatus est. hic Ioachae frater, Iosiae filius fuit, fratri quam patri propior, sacrilegio inuisus Deo. § 8 igitur cum regi Aegyptio pareret, quippe cui tributum penderet, Nabuchodonosor rex Babylonius Iudaeam terram occupauit armis et per triennium iure belli uictor possedit. etenim cedente iam rege Aegypti determinatiBque inter eos imperii finibus conuenerat Iudaeos ad Babylonam pertinere. § 4 ita cum Ioachim, exactis in regno annis undecim, filio eiusdem nominis locum fecisset isque regis Babylonii in se iram concitasset, Deo nimirum agente, cui constitutum erat Iudaeam gentem captiuitati et internecioni", + "candidate_score": 0.644509, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_22_24", + "bdc_text": "vgl . auch unten S. 71 , 15f und Anm. 15 ; S. 128 , 4f und Anm. 3.. 30 . huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_39", + "psc_text": "futuram, consequentibus inopiam. quo metu rex perculsus, uidens diuinum in Ioseph spiritum, rei Leumeum annonariae praefecit, aequato secum imperio. § 8 tum Ioseph abundantibus per totam Aegyptum frumentis magnam copiam congessit: multiplicatisque horreis aduersus futuram famem consuluerat. ea tempestate spes atque salus Aegypti in illo sita erat. § 9 per idem tempus duos ex Asenet filios genuit, Manassen et Ephraem: ipse autem, cum summam a rege potestatem accepit, erat annorum xxx: nam a fratribus septem decem annos natus uenundatus est. cap. 12 § 1 Interea rebus in Aegypto aduersus famem bene compositis, orbem terrae grauis trumentifrumenti inopia quatiebat. qua necessitate compulsus Iaeob filios in Aegyptum misit, Beniamin tantum secum domi retento. § 2 igitur losephIoseph rerum potentem, penes quem annonae arbitrium erat, fratres adeunt et more regio adorant. quibus ille uisis callide agnitionem dissimulans, hostiliter eos uenisse et subdole loca explorare arguebat. § 3 angebatur autem, quod Beniamin fratrem non", + "candidate_score": 0.643279, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_22_24", + "bdc_text": "vgl . auch unten S. 71 , 15f und Anm. 15 ; S. 128 , 4f und Anm. 3.. 30 . huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_41", + "psc_text": "pudore male merentium. ita eos oneratos frumento multisque donatos domum 3 Gen. 41. 19 Gen. 42. 28 Gen. 43-45. 1 regii nos: regio P, regis b 2 peonas p. 13 consulerat P 14 erat b: est P 1\\\\ tempus P: tempus vero b 1\\\\ Asenec Pb 15 Manassem b \\\\I effi-em Pb 16 septemdecim b 21 Ioseph Pb: casu excidit in edd. plerisque 23 agnicionem P 25 deducitur P: deducta b 28 Simeon edd. remisit, praemonens quinque adhuc annos famem futuram: cum patre atque omni progenie et familia commigrarent. § 5 ita Iacob in Aegyptum descendit, Aegyptiis admodum laetantibus, gaudente rege, benigne a filio susceptus. id gestum anno aetatis Iacob centesimo et trigesimo, a diluuio autem anno MCCC et LX. ceterum ab eo tempore, quo Abraham in terra Chananaeorum consedit, in id, quo Iacob Aegyptum ingressus est, referuntur anni ccxv. § 6 igitur Iacob septimo et decimo anno, quam in", + "candidate_score": 0.641309, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_22_24", + "bdc_text": "vgl . auch unten S. 71 , 15f und Anm. 15 ; S. 128 , 4f und Anm. 3.. 30 . huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_40", + "psc_text": "compulsus Iaeob filios in Aegyptum misit, Beniamin tantum secum domi retento. § 2 igitur losephIoseph rerum potentem, penes quem annonae arbitrium erat, fratres adeunt et more regio adorant. quibus ille uisis callide agnitionem dissimulans, hostiliter eos uenisse et subdole loca explorare arguebat. § 3 angebatur autem, quod Beniamin fratrem non uidebat. res ergo in id deducitur, ut praesentiam eius pollicerentur, nimirum ut ex eo quaereretur, an isti explorandi causa Aegyptum intrassent. ad promissi autem fidem Symeon obses traditur: ipsis frumentum gratis datum. rursum igitur reuertentes Beniamin, ut conuenerat, deduxerunt. § 4 tum se , cognoscendum Ioseph fratribus praebuit, non sine pudore male merentium. ita eos oneratos frumento multisque donatos domum 3 Gen. 41. 19 Gen. 42. 28 Gen. 43-45. 1 regii nos: regio P, regis b 2 peonas p. 13 consulerat P 14 erat b: est P 1\\\\ tempus P: tempus vero b 1\\\\ Asenec Pb 15 Manassem b \\\\I", + "candidate_score": 0.638392, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_22_24", + "bdc_text": "vgl . auch unten S. 71 , 15f und Anm. 15 ; S. 128 , 4f und Anm. 3.. 30 . huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_24", + "psc_text": "minori Iacob nomen fuit. § 2 ea tempestate grauis annonae inopia incesserat. qua necessitate Isaac in Geraris ad regem Abimelech cessit, admonitus a Domino, ne in Aegyptum descenderet: eidemque uniuersae terrae illius possessio promittitur ibique benedicitur, multiplicatusque pecore atque omni substantia agente inuidia ab incolis pellitur: pulsus apud puteum iuramenti consedit. § 3 igitur annis grauior, luminibus obductis, cum Esau filium benedicere pararet, consilio Rebeccae matris Iacob se benedicendum pro fratre obtulit. ita Iacob adorandus principibus et gentibus fratri praeponitur. § 4 quis rebus Esau accensus fratri necem moliebatur. quo metu Iacob hortante matre in Mesopotamiam confugit, admonitus a patre ut ex domo Laban, fratris BebeccaeRebeccae, uxorem acciperet: tanta illis cura fuit, cum in alienis terris 7 Gen. 25. 8 I Paral. 1, 32. 13 Gen. 25. 19 Gen. 26. 23Gen.27. 28 Gen. 28. 1 is P: eum b 2 exequerentur b 5 Nahore b 7 Ceturam Drusius 8 paralipomenonis", + "candidate_score": 0.638301, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24_26", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II . von Greyerz ] versuchte der Kastellan von Aigremont einflußreiche Berner zu bestechen . Des Kastellans Gefangennahme und Geständnisse brachten die Affäre am 30 .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_189", + "psc_text": "de Prato 29 annos I et XXX Vorstius coll. IV Beg. 22,1 cap. 53 § 1 Ioachas inde filius eius regnum indeptus tribus mensibus tenuit, captiuitati ob impietatem destinatus. namque eum Nechao rex Aegypti uinctum captumque duxit, nec multo post in uinculis diem functus est. § 2 Iudaeis stipendium annuum imperatum, rex eis Eliacim arbitrio uictoris datus, qui pOsteapostea immutato nomine loachim uocitatus est. hic Ioachae frater, Iosiae filius fuit, fratri quam patri propior, sacrilegio inuisus Deo. § 8 igitur cum regi Aegyptio pareret, quippe cui tributum penderet, Nabuchodonosor rex Babylonius Iudaeam terram occupauit armis et per triennium iure belli uictor possedit. etenim cedente iam rege Aegypti determinatiBque inter eos imperii finibus conuenerat Iudaeos ad Babylonam pertinere. § 4 ita cum Ioachim, exactis in regno annis undecim, filio eiusdem nominis locum fecisset isque regis Babylonii in se iram concitasset, Deo nimirum agente, cui constitutum erat Iudaeam gentem captiuitati et internecioni", + "candidate_score": 0.637526, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_83_85", + "bdc_text": "Damitt söllichs verhindert wurde , ist von siner widerpart das gelt usßteiltMichael von Greyerz , s. oben Anm. 9. , kumpt nitt vom Frantzosen . Es ist ein gots erbärmdtEs kann Gott erbarmen ( s. SI IV 1594 ) . .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_177", + "psc_text": "cap. 49 § 1 At in Samaria Zachariam regem admodum impium, quem superius regnasse memorauimus, Sella quidam interemit 1 IV Reg. 15. 7 Jon. 1 sqq. 29 IV Reg. 15. 2 duos b 4 ammanitanim P 6 azhaz P 7 id] in P 8 assure P: Assur b n Sem DrumtM: Seon Pb; cf. Genes. 10, 22 10 oitiis b: diuitiia P II queis b 12 Gomorrha b 14 Dominum b 16 Tharsis Drusim, ut LXX ii, Θαρσlς 19 coeto P II marino monstro obelo notauit Vonck 23 at statim malebat de Prato 24 abstinentur P: abstinere iubentur b 28 negare P 29 samariã P 30 Sella] ∑ελλούμ LXX in Reg. 4, 15, 10 regnumque occupauit: idemque Mane insidiis exemplo facti sui periit. Mane ereptum Sellae imperium tenuit filioque Pachae reliquit. § 2 eundem uero Paehe quidam eiusdem nominis interemit regnumque oecupauitoccupauit. mox ab Osee peremptus eodem scelere quo assumpserat", + "candidate_score": 0.637343, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_56", + "bdc_text": "Huic cum data esset libertas se excusandi coram diacosiis presenter - noluit forte sibi timens - , non solum a senatu et civibus amotus est , sed infamis habitus , cui nulla unquam fides sit habenda Graffenried war aus Angst vor dem peinlichen Verhör in die Freistätte geflüchtet , wo er das Urteil - Entsetzung von allen Ämtern und Entzug der bürgerlichen Ehren - abwartete .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_314", + "psc_text": "Aniani nihil contra sanam fidem retractare ausi, se quoque tamquam adquiescentes nec aliud sentientes ecclesiis miseuenmtmiscuerunt: manebat tamen in pectoribus eorum insitum in eatholiooscatholicos uiros odium, et aduersus quos de fide disceptare non poterant, eos subomatissubornatis accusatoribus fietisquefictisque eriminibuscriminibus appetebant. cap. 36 § 1 Itaque primum AthanasimnAthanasium Alexandriae episcopum, uirum sanctum, qui apud Nicaenam synodum diaconus adfuerat, aggrediuntur absentemque condemnant. § 2 etenim ad crimina, quae falsi testes congesserant, aggregabant, quod Marcellum atque Photmum haereticos sacerdotes, synodi iudicio condemnatos, prauo studio recepisset. § 8 sed de Photino dubium non erat merito fuisse damnatum: in Marcello nihil tum damnatione dignum repertum uidebatur, maximeque ei a studiis partium innocentia accesserat, quod eosdem illos iudices, a quibus fuerat condemnatus, fiaereticoshaereticos esse nemo dubitabat. § 4 ceterum Arriani non hos potius quam Athanasium remouere cupiebant. itaque imperatorem eo usque compellunt, ut Athanasius exulatum ad Gallias mitteretur. § 5 mox in Aegypto LXXX episcopi congregati", + "candidate_score": 0.636937, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_81_83", + "bdc_text": "Jan. 1534 dafür , daß dieser ihn zum «hindersässen und burger» angenommen hatte ; s. Bern StA , RM 243 , 19 f. . Damitt söllichs verhindert wurde , ist von siner widerpart das gelt usßteiltMichael von Greyerz , s. oben Anm. 9. , kumpt nitt vom Frantzosen .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_345", + "psc_text": "V. affirmantibus' de Prato; ipse malim affirmant 17 et quia de Prato: ut quis P, ecquis Sigonius, aut quis Baronius 20 addanda P 24 feruatione P 25 damnatur b 26 ceterum de Prato: coetem' (sic) P, ceterum non b II aequalis b : om. P 7 filius negabatur, creatura tamen, potior tantum ceteris pronuntiabatur. § 8 ita neutra pars uicisse se penitus aut uictam putare poterat, quia fides ipsa pro Arrianis, professiones uero postea adiectae pro nostris erant, praeter illam, quam Valens anbiunIerat, quae tum non intellecta sero demum animaduersa est. hoc uero modo concilium dimissum, bono initio foedo exitu consummatum. cap. 45 § 1 Igitur Arriani rebus nimium prospere et secundum uota fluentibus Constantinopolim ad imperatorem concurrunt: ibi repertos Seleuciensis synodi legatos ui regia compellunt, exemplo Occidentalium prauam illam fidem recipere. § 2 plerique abnuentes ininriosainiuriosa custodia ac fame etiam uexati captiuam conscientiam dedere. multi constantius renitentes adempto episcopatu", + "candidate_score": 0.636837, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24_26", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II . von Greyerz ] versuchte der Kastellan von Aigremont einflußreiche Berner zu bestechen . Des Kastellans Gefangennahme und Geständnisse brachten die Affäre am 30 .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_196", + "psc_text": "famia P 21 babilonam P 22 Nabuzardan Pb: Nebuzardan aliquot editt. posteriores 26 uel] sic P, non et, ut ait de Prato II relinqui P, ut coni. Oiselintu et Sigonius: reliqui b 28 praeesee] pracee P (pro praeêê) 29 erat. EXPLICIT SACROBV CHRONICORV LIBER PRIMVS. INCIPIT SECVNDVS . LEGE FELICITER . P . CHRONICORVM LIBER SECUNDVS. cap. 1 § 1 Captiuitatis tempora prophetarum uaticiniis atque actibus illustrata sunt, maximeque Danielis egregia ad conseruandam legem perseuerantia et in absolutione Susannae diuino consilio ceterisque ab eo gestis, quae iam ordine persequemur. § 2 hic sub rege Ioachim captus deductusque Babylonam paruus admodum puer: postea ob elegantiam uultus inter ministros regios assumptus, unaque cum eo Annanias, Misael et AzanasAzarias. § 3 sed cum eos rex delicatioribus cibis curari praecepisset idque Asphanae eunucho negotii dedisset, Daniel paternarum traditionum memor, ne ex mensa regis gentilium cibis participaret, poposcit ab eunucho, ut leguminibus tantum uterentur. §", + "candidate_score": 0.635984, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77_79", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_195", + "psc_text": "desolatoque subsistere an secum abire in summis honoribus uellet, residere in patria maluit. § 7 Nabuchodonosor abducto populo, residuis quos belli conditio uel praedae fastidium relinqui a uictoribus fecerat, Godoliam eiusdem gentis praeposuit absque ullo insigni regio aut imperii nomine, quia praeesse paucis et calamitosis nulla dignitas erat. 10 Jer. 37 sqq. 13 IV Reg. 25. H Par. 36. 4 nouem b: nn. P, cf. IV Reg. 25,1. 6 Jeremiam b II qaiaam saepius P 7 consuluit malebat de Prato 10 carcere P 13 non est ausus b II hiedem P 14 coenoque b 16 principibus mitior Vorstius coni. 19 famia P 21 babilonam P 22 Nabuzardan Pb: Nebuzardan aliquot editt. posteriores 26 uel] sic P, non et, ut ait de Prato II relinqui P, ut coni. Oiselintu et Sigonius: reliqui b 28 praeesee] pracee P (pro praeêê) 29 erat. EXPLICIT SACROBV CHRONICORV LIBER PRIMVS. INCIPIT SECVNDVS . LEGE FELICITER", + "candidate_score": 0.63498, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_91", + "bdc_text": "Gallen , Mülhausen und Biel in Bern über die Solothurner Glaubensfrage ;", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_325", + "psc_text": "subscribere cogerentur, de fide potius disceptarent, ac tum demum de re cognoscendum, cum de persona iudicum constitisset. § 3 sed Valens sociique eius prius Athanasii damnationem extorquere cupiebant, de fide certare non ausi. ab hoc partium confiictuconflictu agitur in exilium Paulinus. interea Mediolanum conuenitur, ubi tum aderat imperator: eadem illa contentio nihil inuicem relaxabat. § 4 tum Eusebius Vercellensium et Lucifer a Carali Sardiniae episcopi relegati. ceterum Dionysius, Mediolanensium sacerdos, in Athanasii damnationem se consentire subscripsit, dummodo de fide inter episcopos quaereretur. sed Valens et Vrsatius ceterique metu plebis, quae catholicam fidem egregio studio conseruabat, non ausi piacula profiteri intra palatium congregantur. § 5 illinc epistolam sub imperatoris nomine emittunt, omni prauitate infectam, eo nimirum consilio, ut, si eam aequis auribus populus recepisset, publica auctoritate cupita proferrent: sin aliter fuisset excepta, omnis inuidia esset in rege, et ipsa uenialis, quia etiam tum catechumenus sacramentum fidei merito uideretur potuisse nescire. §", + "candidate_score": 0.62368, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_83", + "bdc_text": "Damitt söllichs verhindert wurde , ist von siner widerpart das gelt usßteiltMichael von Greyerz , s. oben Anm. 9. , kumpt nitt vom Frantzosen .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_283", + "psc_text": "recte intellexerunt; nec tamen sufficit cum Hieronymo de Prato inhiabat supplere; nam apparet plura deesse et uerba eum bello prohibiturus non ad sententiam. Requentem, sed ad priorem pertinere. Ex Maccab. I, 12, 39 sq., 'xal ξζη̄τησε Τρύϕωv βασιλεύσαι rfjg lAalag xal περιϑεσϑαι ro δuιδημσ xαί εχτεῑvαι xEiea ὲπιιι ' Avlοχοv τόv βασιλέα' xal ὲϕοβη̄ϑη μὴ ποτε οὐx αὐτὸv 'Ιωvi'ιϑαv xal μὴ ποτε πολεμήσ xαìal ξζὴτει πóροv Toli σvλλαfitTv τόv 'Ιωváϑαν xal áπολέσαι avrov, xal áπáρας ὴλϑεν tlg Βαιϑσάν ' lacuna sic fere explenda uidetur: regno [Asiae inhians, ueritus ne Jonatha sibi arma inferret, profectus est Baethsan] eum bello prohibiturus. contra Jonatha ete. 7 ionatha (cum apice super syllaba tha) P: Jonathan b 8 milium b: milib; P 9 ptolomaidam P, Ptolemaidem Drusius, nisi malis Ptolemaida 10 interficit malebat de Prato II Jonathan b II symonem P 12 in quibus matris et fratrum de Prato; immo potius et fratrum et matris", + "candidate_score": 0.620759, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_83", + "bdc_text": "Damitt söllichs verhindert wurde , ist von siner widerpart das gelt usßteiltMichael von Greyerz , s. oben Anm. 9. , kumpt nitt vom Frantzosen .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_48", + "psc_text": "Moysen fierent, potius quam Dei uirtutem pronuntiabat, donec superductis 14 Exod. 3. 21 Exod. 4. 24 Exod. 5. 25 Exod. 6-8. 2 Madiam de Prato cum LXX \\\\I iothor P, ut uoluit Drusius: Iethor b 4 Gersam de Prato: gersan P, Gersom b [I Elieser b 5 lege P, ut coni. Voncfc: legem b 9 prae doloris b: predoris P 14 conuersis Vonck: conuersi Pb 18 Deum Drusius coll. Exod. 3, 6 19 dominationS P || iret ergo P: iter ergo susciperet b 21 potestatS P 30 scyniphibus (ex Graeco axvty) P, cyniphibus b, ciniphibos wwIgo sciniphibus terra oppleta est, Chaldaeis fatentibus maiestate diuina ista fieri. § 5 tum rex malo coactus, aduocato ad se Moyse et Aaron, dat populo discedendi potestatem, modo ut superductam cladem auerterent. § 6 sed ubi clades exempta est, impotens sui animus, in se reuersus, exire, ut conuenerat, Israelitas non patiebatur. ad extremum decem plagis", + "candidate_score": 0.618632, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_83", + "bdc_text": "Damitt söllichs verhindert wurde , ist von siner widerpart das gelt usßteiltMichael von Greyerz , s. oben Anm. 9. , kumpt nitt vom Frantzosen .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_177", + "psc_text": "cap. 49 § 1 At in Samaria Zachariam regem admodum impium, quem superius regnasse memorauimus, Sella quidam interemit 1 IV Reg. 15. 7 Jon. 1 sqq. 29 IV Reg. 15. 2 duos b 4 ammanitanim P 6 azhaz P 7 id] in P 8 assure P: Assur b n Sem DrumtM: Seon Pb; cf. Genes. 10, 22 10 oitiis b: diuitiia P II queis b 12 Gomorrha b 14 Dominum b 16 Tharsis Drusim, ut LXX ii, Θαρσlς 19 coeto P II marino monstro obelo notauit Vonck 23 at statim malebat de Prato 24 abstinentur P: abstinere iubentur b 28 negare P 29 samariã P 30 Sella] ∑ελλούμ LXX in Reg. 4, 15, 10 regnumque occupauit: idemque Mane insidiis exemplo facti sui periit. Mane ereptum Sellae imperium tenuit filioque Pachae reliquit. § 2 eundem uero Paehe quidam eiusdem nominis interemit regnumque oecupauitoccupauit. mox ab Osee peremptus eodem scelere quo assumpserat", + "candidate_score": 0.6167, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_38_40", + "bdc_text": "Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben; 1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_181", + "psc_text": "P: Pache b; in LXX dicitur (IVReg. 15,22) Φαxεlας 7 et 10 Salmanassar Pb: Salmanasser edd. recentt. 9 accerseret b 13 quot P 16 AcbasPb, em. dePrato, ut est in LXX et supra c. 47 18 auxilio P: ille (illae edd. seqq.) auxilio b 19 nephariae b 21 Ezecias Drusius 24 consequuti b 25 obducte P 26 mererentur nos: merentur P, mereantur b 28 aacrificia b: sacrilegia P 4* adesset, dimissis per omnem terram nuntiis conuentus diem edixit: ut si qui post abductionem decem tribuum inSamaria resedissent, ad sollemne sacrum conuenirent. ita frequentissimo conuentu dies sacer publica laetitia exactus, longo post interoallointeruallo religione legitima per Ezechiam restituta. § 4 pari deinde industria, qua dininadiuina curauerat, rem belliCambellicam administrauit, Allophylosque frequentibus proeliis contudit: donec ei Sennacherim rex Assyriorum bellum intulit, magno cum exercitu fines eius ingressus, lateque agris uastatis nullo obsistente urbis obsidionem urgebat: Ezechias enim multitudine inferior, non ausus manum", + "candidate_score": 0.614223, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_38_40", + "bdc_text": "Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben; 1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_230", + "psc_text": "illa tnbutribu repertus traditur. is cum deprehendisset Iudaeos gentilium conubiis permixtos, multis increpitos renuntiare 12 Esra 6. 23 Esra 7 sq. 26 Esra 9 sq. 3 meminimus P: mentionem fecimus b 6 annis uno nos: annos unū P 7 Sucdianus] uulgo Sogdianus 9 ademptus P 11 docimento ammirationem P 12 concupissct malebat de Prato 14 imperaret ut b 16 ceperat P 21 untl de xx. annos P: unum do xx annis b (Dndeuiginti de Prato) 22 artarxerses P 23 dario cho P II multique eum secuti Hierosolymam peruexere uasa diuersi operis scripsi: multisque eum secuti hicrosolimam pernenere uasa diucrsi operis P, multisque eum sequutis, Hierosolymam peruenere. Vasa quoque diuersi operis b 27 cocconubiis P, connubiis edd. 5 iatiusmodi matrimoniis ac filios ex his susceptos eitrudiextrudi iubet, omnesque dictoparuere. purgatus populus ueteris legis ritu agebat § 5 oeterumceterum Esdram nihil sapersuper reficienda urbe egisse comperio, credo potiorem curam ratus plebanplebem corruptis", + "candidate_score": 0.613885, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_80", + "bdc_text": "allein zum rechten nach vermog der pündten der statt Bern und hertzogen möchte geholffen werdenPhilibert de Compois dankte dem Berner Rat am 5 .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_113", + "psc_text": "4. 46, 8. II Samnhel P, et sic plerumque, sed non seMper 6 Elcana Drusius et deinde Hanna 8 Domino et 9 Dominus b 10 dennntians ob uitia de Prato 11 a om. P II quanquam P 12 lenior P: ,leuior b 14 aciem b: etiem P 17 conspecta P 18 Domini et 19 Do- mino b 28 loeto dabunt P 29 getheos P 3 cum simili clade afficerentur, in oppidum Ascalonensium arcam transuexerunt. his uero, aduocatis gentis eius primoribus, consilium fuit, arcam Domini Hebraeis reddere. ita ex sententia principum augurumque et sacerdotum imposita uehiculo multis cum muneribus remittitur. § 4 illud mirabile, quod, cum oneri boues feminas subiecissent uitulosque earum domi retinuissent, iter nullo duce in Iudaeam pecudes direxerunt, non reuocante affectu foetus relicti. cuius rei miraculo reguli Allophylorum usque in fines Hebraeorum aream secuti religiosum officium praestiterunt. § 5 Iudaei autem, ubi referri aream uiderunt, certatim ex oppido", + "candidate_score": 0.591699, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_80", + "bdc_text": "allein zum rechten nach vermog der pündten der statt Bern und hertzogen möchte geholffen werdenPhilibert de Compois dankte dem Berner Rat am 5 .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_212", + "psc_text": "inter ignes quartus specie angeli, quem Nabuchodonosor propius intuitus filium Dei se uidisse confessus est. § 4 tum rex haud dubius diuinam in re praesenti fuisse uirtutem, missis per omne regnum suum edictis facti miraculum prouulgauit, confessus soli Deo honorem deferendum. § 5 nec multo post obiecto sibi somnio, mox uoce etiam caelo emissa admonitus, potestate regia abiecta atque ab omni conuersatione humana remotus, herbis tantum uitam sustinens, egisse paenitentiam traditur: seruatum ei nutu Dei imperium, donec impleto tempore, agnito . demum Deo, post vn annos et regno et statui pristino restitutus 2 Jer. 43. 6 Jer. 44. 10 Dan. 3. 27 Dan. 4. 3 scisscitantes P 8 profecta est b 14 misahel P 16 prępositaque'p 18 compedibus Drusius: pedibus Pb, cf. I, 28, 3 22 cum aspectantibus edd. pleraeque .23 inter ignem b 28 post rex obiecto b 31 seruatumque coni. de Prato est. § 6 hic post deuietomdeuictum,", + "candidate_score": 0.583, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_80", + "bdc_text": "allein zum rechten nach vermog der pündten der statt Bern und hertzogen möchte geholffen werdenPhilibert de Compois dankte dem Berner Rat am 5 .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_13", + "psc_text": "3 mox annonae inopia Aegyptum concessit, ac rursum reversus. Loth, prae multitudine familiae a patruo digressus, ut laxioribus uacuae tum regionis spatiis uterentur, in 5 Gen. 10. 10 Gen. 11. 21 Gen. 12, 3 Nebrod b II meruit P, sed ead. m. genuit corr. II babylllon P 7 tamen P: tantum b || omis P 10 diducerentur Hornius 12 assueto P, inassueto b 14 quia P: quum b 16 iaphe P 18 natus P: natus est b 19 septuagesimo secundo H. Mercier II Sarai Io. Arcerius, cuius emendationes Vonckius in Lectt. latt. publicauit 20 eius nos: eis Pb, ei de Prato II Carras Drusius 21 a Domino b 22 domum, patriam edd. 23 chananeorum P II sychem P ut est inLXX: Sichem b 24concessit, ac rarsum reuersus Loth b; uerborum distinctionem mutauit de Prato (concessit. ac rursum reuersis, Loth Sigonius 26 aacui P; de scriptura uacuae Drusius in notis p.", + "candidate_score": 0.582341, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_80", + "bdc_text": "allein zum rechten nach vermog der pündten der statt Bern und hertzogen möchte geholffen werdenPhilibert de Compois dankte dem Berner Rat am 5 .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_195", + "psc_text": "desolatoque subsistere an secum abire in summis honoribus uellet, residere in patria maluit. § 7 Nabuchodonosor abducto populo, residuis quos belli conditio uel praedae fastidium relinqui a uictoribus fecerat, Godoliam eiusdem gentis praeposuit absque ullo insigni regio aut imperii nomine, quia praeesse paucis et calamitosis nulla dignitas erat. 10 Jer. 37 sqq. 13 IV Reg. 25. H Par. 36. 4 nouem b: nn. P, cf. IV Reg. 25,1. 6 Jeremiam b II qaiaam saepius P 7 consuluit malebat de Prato 10 carcere P 13 non est ausus b II hiedem P 14 coenoque b 16 principibus mitior Vorstius coni. 19 famia P 21 babilonam P 22 Nabuzardan Pb: Nebuzardan aliquot editt. posteriores 26 uel] sic P, non et, ut ait de Prato II relinqui P, ut coni. Oiselintu et Sigonius: reliqui b 28 praeesee] pracee P (pro praeêê) 29 erat. EXPLICIT SACROBV CHRONICORV LIBER PRIMVS. INCIPIT SECVNDVS . LEGE FELICITER", + "candidate_score": 0.582069, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_80", + "bdc_text": "allein zum rechten nach vermog der pündten der statt Bern und hertzogen möchte geholffen werdenPhilibert de Compois dankte dem Berner Rat am 5 .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_345", + "psc_text": "V. affirmantibus' de Prato; ipse malim affirmant 17 et quia de Prato: ut quis P, ecquis Sigonius, aut quis Baronius 20 addanda P 24 feruatione P 25 damnatur b 26 ceterum de Prato: coetem' (sic) P, ceterum non b II aequalis b : om. P 7 filius negabatur, creatura tamen, potior tantum ceteris pronuntiabatur. § 8 ita neutra pars uicisse se penitus aut uictam putare poterat, quia fides ipsa pro Arrianis, professiones uero postea adiectae pro nostris erant, praeter illam, quam Valens anbiunIerat, quae tum non intellecta sero demum animaduersa est. hoc uero modo concilium dimissum, bono initio foedo exitu consummatum. cap. 45 § 1 Igitur Arriani rebus nimium prospere et secundum uota fluentibus Constantinopolim ad imperatorem concurrunt: ibi repertos Seleuciensis synodi legatos ui regia compellunt, exemplo Occidentalium prauam illam fidem recipere. § 2 plerique abnuentes ininriosainiuriosa custodia ac fame etiam uexati captiuam conscientiam dedere. multi constantius renitentes adempto episcopatu", + "candidate_score": 0.581881, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_80", + "bdc_text": "allein zum rechten nach vermog der pündten der statt Bern und hertzogen möchte geholffen werdenPhilibert de Compois dankte dem Berner Rat am 5 .", + "psc_chunk_id": "stoa0270.stoa001.opp-lat1_window_76", + "psc_text": "rebus commotus Dominus b 9 obiecit. Eiploratoribus b et edd. priores; uerborum distinctionem emendauit de Prato 11 contumatia P \\\\I Abirom Drusius 13 obsorbuit P: absorbuit b 15 ni P: nisi b 18 DeC. et XIIII. milia P 19 TuncMoises a Domino b 20 farailiarc P 22 a Domino b 26 ducere de Prato: educere Pb § 5 tum Moyses in Or montem iter conuertit, netitauetita niauia abstiDensabstinens, ne quam inter consangnineosconsanguineos causam belli praeberet , in eoque cursu regem gentis Chananaeorum deleuit. Seon quoque regem Amorlaeorum perculit omnibnsqueomnibusque eorum oppidis potitus est: Basan etiam et Balac reges deuicit. castra super Iordanem haud longe ab Iericho molitus est. tum aduersus Madianitas certatum uictique et subacti sunt. Moyses mortuus est. § 6 cum XL in deserto annos populo praefuisset. ceterum Hebraei ob lianc causam tanto tempore in eremo fuisse traduntur, donec omnes, qui uerbis Dei non crediderant, interirent. eiceptoexcepto enim Iesu", + "candidate_score": 0.581468, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 9, + "cf_id": "cf040", + "work_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum", + "max_score": 0.687284, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101_103", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_102", + "psc_text": "numerant: Paralipomenon, qui dierum dicitur liber: et Esdrae duo, qui apud illos singuli computantur, et Hester. Prophetarum vero Esaias, Jeremias, Ezechiel, et Daniel: praeterea duodecim Prophetarum liber unus. Job quoque, et Psalmi David singuli sunt libri. Salomon vero tres Ecclesiis tradidit, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica Canticorum. In his concluserunt numerum librorum veteris Testamenti. Novi vero quatuor Evangelia, Matthaei, Marci, Lucae, et Joannis. Actus Apostolorum, quos describit Lucas. Pauli Apostoli Epistolae quatuordecim. Petri Apostoli duae. Jacobi fratris Domini et Apostoli una. Judae una. Joannis tres. Apocalypsis Joannis. Haec sunt quae Patres intra canonem concluserunt, et ex quibus fidei nostrae assertiones constare voluerunt. 38. Sciendum tamen est, quod et alii libri sunt, qui non canonici, sed Ecclesiastici a majoribus appellati sunt, id est, Sapientia, quae dicitur Salomomonis, 101 et alia Sapientia, quae dicitur filii Syrach, qui liber apud Latinos hoc ipso generali vocabulo Ecclesiasticus appellatur, quo vocabulo non auctor libelli, sed Scripturae qualitas", + "candidate_score": 0.687284, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_102", + "psc_text": "numerant: Paralipomenon, qui dierum dicitur liber: et Esdrae duo, qui apud illos singuli computantur, et Hester. Prophetarum vero Esaias, Jeremias, Ezechiel, et Daniel: praeterea duodecim Prophetarum liber unus. Job quoque, et Psalmi David singuli sunt libri. Salomon vero tres Ecclesiis tradidit, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica Canticorum. In his concluserunt numerum librorum veteris Testamenti. Novi vero quatuor Evangelia, Matthaei, Marci, Lucae, et Joannis. Actus Apostolorum, quos describit Lucas. Pauli Apostoli Epistolae quatuordecim. Petri Apostoli duae. Jacobi fratris Domini et Apostoli una. Judae una. Joannis tres. Apocalypsis Joannis. Haec sunt quae Patres intra canonem concluserunt, et ex quibus fidei nostrae assertiones constare voluerunt. 38. Sciendum tamen est, quod et alii libri sunt, qui non canonici, sed Ecclesiastici a majoribus appellati sunt, id est, Sapientia, quae dicitur Salomomonis, 101 et alia Sapientia, quae dicitur filii Syrach, qui liber apud Latinos hoc ipso generali vocabulo Ecclesiasticus appellatur, quo vocabulo non auctor libelli, sed Scripturae qualitas", + "candidate_score": 0.68287, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_102", + "psc_text": "numerant: Paralipomenon, qui dierum dicitur liber: et Esdrae duo, qui apud illos singuli computantur, et Hester. Prophetarum vero Esaias, Jeremias, Ezechiel, et Daniel: praeterea duodecim Prophetarum liber unus. Job quoque, et Psalmi David singuli sunt libri. Salomon vero tres Ecclesiis tradidit, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica Canticorum. In his concluserunt numerum librorum veteris Testamenti. Novi vero quatuor Evangelia, Matthaei, Marci, Lucae, et Joannis. Actus Apostolorum, quos describit Lucas. Pauli Apostoli Epistolae quatuordecim. Petri Apostoli duae. Jacobi fratris Domini et Apostoli una. Judae una. Joannis tres. Apocalypsis Joannis. Haec sunt quae Patres intra canonem concluserunt, et ex quibus fidei nostrae assertiones constare voluerunt. 38. Sciendum tamen est, quod et alii libri sunt, qui non canonici, sed Ecclesiastici a majoribus appellati sunt, id est, Sapientia, quae dicitur Salomomonis, 101 et alia Sapientia, quae dicitur filii Syrach, qui liber apud Latinos hoc ipso generali vocabulo Ecclesiasticus appellatur, quo vocabulo non auctor libelli, sed Scripturae qualitas", + "candidate_score": 0.677885, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_100_102", + "bdc_text": "Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_102", + "psc_text": "numerant: Paralipomenon, qui dierum dicitur liber: et Esdrae duo, qui apud illos singuli computantur, et Hester. Prophetarum vero Esaias, Jeremias, Ezechiel, et Daniel: praeterea duodecim Prophetarum liber unus. Job quoque, et Psalmi David singuli sunt libri. Salomon vero tres Ecclesiis tradidit, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica Canticorum. In his concluserunt numerum librorum veteris Testamenti. Novi vero quatuor Evangelia, Matthaei, Marci, Lucae, et Joannis. Actus Apostolorum, quos describit Lucas. Pauli Apostoli Epistolae quatuordecim. Petri Apostoli duae. Jacobi fratris Domini et Apostoli una. Judae una. Joannis tres. Apocalypsis Joannis. Haec sunt quae Patres intra canonem concluserunt, et ex quibus fidei nostrae assertiones constare voluerunt. 38. Sciendum tamen est, quod et alii libri sunt, qui non canonici, sed Ecclesiastici a majoribus appellati sunt, id est, Sapientia, quae dicitur Salomomonis, 101 et alia Sapientia, quae dicitur filii Syrach, qui liber apud Latinos hoc ipso generali vocabulo Ecclesiasticus appellatur, quo vocabulo non auctor libelli, sed Scripturae qualitas", + "candidate_score": 0.665131, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_102", + "psc_text": "numerant: Paralipomenon, qui dierum dicitur liber: et Esdrae duo, qui apud illos singuli computantur, et Hester. Prophetarum vero Esaias, Jeremias, Ezechiel, et Daniel: praeterea duodecim Prophetarum liber unus. Job quoque, et Psalmi David singuli sunt libri. Salomon vero tres Ecclesiis tradidit, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica Canticorum. In his concluserunt numerum librorum veteris Testamenti. Novi vero quatuor Evangelia, Matthaei, Marci, Lucae, et Joannis. Actus Apostolorum, quos describit Lucas. Pauli Apostoli Epistolae quatuordecim. Petri Apostoli duae. Jacobi fratris Domini et Apostoli una. Judae una. Joannis tres. Apocalypsis Joannis. Haec sunt quae Patres intra canonem concluserunt, et ex quibus fidei nostrae assertiones constare voluerunt. 38. Sciendum tamen est, quod et alii libri sunt, qui non canonici, sed Ecclesiastici a majoribus appellati sunt, id est, Sapientia, quae dicitur Salomomonis, 101 et alia Sapientia, quae dicitur filii Syrach, qui liber apud Latinos hoc ipso generali vocabulo Ecclesiasticus appellatur, quo vocabulo non auctor libelli, sed Scripturae qualitas", + "candidate_score": 0.66285, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104_106", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_102", + "psc_text": "numerant: Paralipomenon, qui dierum dicitur liber: et Esdrae duo, qui apud illos singuli computantur, et Hester. Prophetarum vero Esaias, Jeremias, Ezechiel, et Daniel: praeterea duodecim Prophetarum liber unus. Job quoque, et Psalmi David singuli sunt libri. Salomon vero tres Ecclesiis tradidit, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica Canticorum. In his concluserunt numerum librorum veteris Testamenti. Novi vero quatuor Evangelia, Matthaei, Marci, Lucae, et Joannis. Actus Apostolorum, quos describit Lucas. Pauli Apostoli Epistolae quatuordecim. Petri Apostoli duae. Jacobi fratris Domini et Apostoli una. Judae una. Joannis tres. Apocalypsis Joannis. Haec sunt quae Patres intra canonem concluserunt, et ex quibus fidei nostrae assertiones constare voluerunt. 38. Sciendum tamen est, quod et alii libri sunt, qui non canonici, sed Ecclesiastici a majoribus appellati sunt, id est, Sapientia, quae dicitur Salomomonis, 101 et alia Sapientia, quae dicitur filii Syrach, qui liber apud Latinos hoc ipso generali vocabulo Ecclesiasticus appellatur, quo vocabulo non auctor libelli, sed Scripturae qualitas", + "candidate_score": 0.66212, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_102", + "psc_text": "numerant: Paralipomenon, qui dierum dicitur liber: et Esdrae duo, qui apud illos singuli computantur, et Hester. Prophetarum vero Esaias, Jeremias, Ezechiel, et Daniel: praeterea duodecim Prophetarum liber unus. Job quoque, et Psalmi David singuli sunt libri. Salomon vero tres Ecclesiis tradidit, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica Canticorum. In his concluserunt numerum librorum veteris Testamenti. Novi vero quatuor Evangelia, Matthaei, Marci, Lucae, et Joannis. Actus Apostolorum, quos describit Lucas. Pauli Apostoli Epistolae quatuordecim. Petri Apostoli duae. Jacobi fratris Domini et Apostoli una. Judae una. Joannis tres. Apocalypsis Joannis. Haec sunt quae Patres intra canonem concluserunt, et ex quibus fidei nostrae assertiones constare voluerunt. 38. Sciendum tamen est, quod et alii libri sunt, qui non canonici, sed Ecclesiastici a majoribus appellati sunt, id est, Sapientia, quae dicitur Salomomonis, 101 et alia Sapientia, quae dicitur filii Syrach, qui liber apud Latinos hoc ipso generali vocabulo Ecclesiasticus appellatur, quo vocabulo non auctor libelli, sed Scripturae qualitas", + "candidate_score": 0.65454, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_3", + "bdc_text": "Proinde nolui te diutius suspendere , quantumvis infecta adhuc sint omnia , ut plane vereor .", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_66", + "psc_text": "sua (Cant. 2.) . Sed et de spinis ita alius propheta commemorat: Et expectavi, ut faceret uvam, fecit autem spinas: et non justitiam, sed clamorem (Esai. 5.) . Verumtamen ut mysterii secreta cognoscas, oportebat eum qui peccata mundi venit auferre, etiam terrae maledicta purgare, quae peccante protoplasto, sententiam praevaricationis acceperat, dicente Domino: Maledicta terra in operibus tuis, spinas et tribulos producet tibi (Gen. 13.) . Propterea ergo spinis coronatur Jesus, ut prima illa condemnationis sententia solveretur. Ad crucem ducitur, et in ligno totius mundi vita suspenditur. Vis et de hoc propheticis testimoniis confirmari? Audi Jeremiam dicentem de hoc, Venite et injiciamus lignum in panem ejus, et conteramus eum de terra viventium (Jer. 2.) . Et iterum Moses deflens eos dicit: Et erit vita tua suspensa ante oculos tuos, et timebis per diem et noctem, et non credes vitae tuae (Deut. 28. 66.) . Sed transcurrendum nobis est: jam enim propositae", + "candidate_score": 0.617012, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 10, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Esther", + "max_score": 0.685707, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_96_98", + "bdc_text": "nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Esther_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM ESTHER. Librum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant (Psalm. LII, 6), et secundum Apostolum, qui ejusmodi sunt, servi Christi esse non possunt (Gal.", + "candidate_score": 0.685707, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95_97", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 .", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Esther_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM ESTHER. Librum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant (Psalm. LII, 6), et secundum Apostolum, qui ejusmodi sunt, servi Christi esse non possunt (Gal.", + "candidate_score": 0.678489, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_94_96", + "bdc_text": "Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia . Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ;", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Esther_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM ESTHER. Librum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant (Psalm. LII, 6), et secundum Apostolum, qui ejusmodi sunt, servi Christi esse non possunt (Gal.", + "candidate_score": 0.670493, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_4_6", + "bdc_text": "Sic sese res habent : Questor noster Tilemannus ab officio , cui iam sex annis praefuit , amotus est , et cum Salodorenses in negotio verbi dei , utcunque polliciti erant omnium Pagorumder V Orte . legatis , nihil audire nec tractari voluerint a nostris amandarintque verbi ministros 25Zur Rekatholisierung des solothurnischen Gebietes nach dem Aufstand der Reformierten 1533 s. Haefliger 198. 200f und Amiet /Sigrist II 45 ;", + "psc_chunk_id": "028_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Esther_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM ESTHER. Librum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant (Psalm. LII, 6), et secundum Apostolum, qui ejusmodi sunt, servi Christi esse non possunt (Gal.", + "candidate_score": 0.651239, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 11, + "cf_id": "cf012", + "work_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1", + "max_score": 0.68514, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_54_56", + "bdc_text": "- Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter . pro munere acceperat 10 coronatos . Huic cum data esset libertas se excusandi coram diacosiis presenter - noluit forte sibi timens - , non solum a senatu et civibus amotus est , sed infamis habitus , cui nulla unquam fides sit habenda Graffenried war aus Angst vor dem peinlichen Verhör in die Freistätte geflüchtet , wo er das Urteil - Entsetzung von allen Ämtern und Entzug der bürgerlichen Ehren - abwartete .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2144", + "psc_text": "arbitrum uitae ab unoquoque acteactae recusant. cum resurrectionem adnuntiamus, mortua cum uitiis suis infidelium corpora contradicunt. fidem quoque nostram a lege et prophetis et euangeliis et apostolis susceptam omnes haereticorum falsitates coarguunt. caedimur, maledicimur, fugamur, necamur ferro, flammis, profundo; desaeuitur in nostram u 3 misereatr G 4 decidit GR desinit PE tardet GRb tradat P* 5 debet praestare G praestare debet RE prestare P 7 confessio est G confessio sit RPE 8 quo ad corr. m. 1 R 11 orat GRE erat P 16 secuntur R 16 molestia P 17 inique (?) G inique R iniqUDa P 21 cruciatum scripsi (de uoce cruciatus = crucifixua cf. Lact. mort. t pers. 2) cruciari - (ri ex corr., postea 1 litt. eros.) R orucari P crucifixum E 23 ab unoquoque hactS P 27 hereticorom G R 28 ueria desaeuitur in nostram uerecundiam, quae extant in GR, om. P. uerecuudiam, desseuitur in corpora;", + "candidate_score": 0.68514, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_35", + "psc_text": "Iesu Naue sextus, Iudicum et Ruth septimus, primus et secundus Regnorum octauus, tertius et quartus in nonamnonum, Paralipomenon duo in decimum sint, sermones dierum Esdrae in undecimum, liber Psalmorum duodecimus sit, Salomonis ProaerbiaProuerbia, Ecclesiastes, Canticum canticorum in tertium decimum et quartum decimum et quintum decimum, duodecim autem minores Prophetae in sextum decimum, Esaias deinde et Hieremias cum lamentatione et epistula, sed et Daniel et Ezechiel et Iob et Hester uiginti duum librorum numerum consnmmant. quibusdam autem uisum est, additis Tobia et Iudith uiginti quattuor libros secundum numerum graecarum litterarum connumerare, Romana quoque lingua media inter Hebraeos Graecosque collecta; quia his maxime tribus linguis sacramentum uoluntatis dei et beati regni expectatio praedicatur: ex quo illud Pilati fuit, ut his tribus linguis regem Iudaeoram dominum Iesum Christum esse praescriberet. nam quamuis multaemulta barbarae gentes dei cognitionem secundum apostolorum praedicationem et nlanentiummanentium hodie illic ecclesiarum fidem adeptae sint, tamen specialiter euangelica doctrina in", + "candidate_score": 0.68218, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_54_56", + "bdc_text": "- Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter . pro munere acceperat 10 coronatos . Huic cum data esset libertas se excusandi coram diacosiis presenter - noluit forte sibi timens - , non solum a senatu et civibus amotus est , sed infamis habitus , cui nulla unquam fides sit habenda Graffenried war aus Angst vor dem peinlichen Verhör in die Freistätte geflüchtet , wo er das Urteil - Entsetzung von allen Ämtern und Entzug der bürgerlichen Ehren - abwartete .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1423", + "psc_text": "auferri a se obprobrium contemptumque precatur, ut uerecundiam non derelinquat: esse quidem in natura sua confessus arguitionis et obprobrii causam, quam a se deprecatur auferri, sed per deuotionem exquisitorum testimoniorum eam sperat auferri. § 20 Exquirit autem testimonia dei propheta non in otio, neque in insolentia rerum secundarum, sed exquirit multis aduersum se residentibus, multis aduersum se conloquentibus dicens: etenim sederunt principes et aduersum me detrahebant. scit omnem prophetiae fidem mundi huius perosam esse principibus; scit et apostolos cunctis futuros propter Christianum nomen odiosos. sedent aduersus prophetam principes et detrahunt tunc, cum audiunt Esaiam dicentem: audite uerbum domini principes Sodomum, et intendite legem dei populus GomorrseGomorrae. ex consilio enim talium Esaias sectus est, Hieremias quoque carcere clauditur, Daniel leonibus fame ad sseuitiamsaeuitiam incitatis obicitur, ZaehariasZacharias inter templum et altare occiditur, apostoli caeduntur, desecantur, crucifiguntur, ut prsedicatiopraedicatio dei auferatur, ut doctrina prophetiseprophetiae inhibeatur, ut uitseuitae aeternae uia obssepiaturobsaepiatur. sed hos principum", + "candidate_score": 0.681626, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "TRACTATUS SANCTI HILARII EPISCOPI PICTAUIENSIS SUPER PSALMOS. – INSTRUCTIO PSALMORUM. 1- 3 sic B7 Y h. l. deest- XXII. Hillar. Piet. pars. I. 1 § 1 Diuersas esse plurimorum in psalmorum libro opiniones, ex libris ipsis, quos scriptos reliquerunt, compertum habemus. nam aliqui eos Hebraeorum in quinque libros diuisos uolunt esse, ut sit usque in quadragesimum psalmum liber primus et a quadragesimo usque in septuagesimum primum liber secundus et ex eo usque in oetogesimum octauum liber tertius etusque in centesimum quintum liber quartus — ob quod hi omnes psalmi in consummatione sua habeant, fiat, fiat —, concludatur deinde in centesimo quinquagesimo psalmo liber quintus. alii uero ita inscribendos psalmos eiistimauerunt: psalmi Dauid, quo titulo intellegi uolunt, eos omnes a Dauid fuisse conscriptos. sed nos secundum apostolicam auctoritatem librum psalmorum et nuncupamus et scribimus. ita enim in Actis apostolorum dictum meminimus: scriptum est enim in libro psalmorum: fiat domus eius deserta,", + "candidate_score": 0.680137, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104_106", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "TRACTATUS SANCTI HILARII EPISCOPI PICTAUIENSIS SUPER PSALMOS. – INSTRUCTIO PSALMORUM. 1- 3 sic B7 Y h. l. deest- XXII. Hillar. Piet. pars. I. 1 § 1 Diuersas esse plurimorum in psalmorum libro opiniones, ex libris ipsis, quos scriptos reliquerunt, compertum habemus. nam aliqui eos Hebraeorum in quinque libros diuisos uolunt esse, ut sit usque in quadragesimum psalmum liber primus et a quadragesimo usque in septuagesimum primum liber secundus et ex eo usque in oetogesimum octauum liber tertius etusque in centesimum quintum liber quartus — ob quod hi omnes psalmi in consummatione sua habeant, fiat, fiat —, concludatur deinde in centesimo quinquagesimo psalmo liber quintus. alii uero ita inscribendos psalmos eiistimauerunt: psalmi Dauid, quo titulo intellegi uolunt, eos omnes a Dauid fuisse conscriptos. sed nos secundum apostolicam auctoritatem librum psalmorum et nuncupamus et scribimus. ita enim in Actis apostolorum dictum meminimus: scriptum est enim in libro psalmorum: fiat domus eius deserta,", + "candidate_score": 0.678637, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101_103", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_36", + "psc_text": "maxime tribus linguis sacramentum uoluntatis dei et beati regni expectatio praedicatur: ex quo illud Pilati fuit, ut his tribus linguis regem Iudaeoram dominum Iesum Christum esse praescriberet. nam quamuis multaemulta barbarae gentes dei cognitionem secundum apostolorum praedicationem et nlanentiummanentium hodie illic ecclesiarum fidem adeptae sint, tamen specialiter euangelica doctrina in Romano imperio, sub quo Hebraei et Graeci continentur, consistit. § 16 Consequens autem est, secundum octonarium hunc nigintiuiginti et duarum ogdoadum numerum eum, qui subiectus est in quindecim canticis graduum, psalmorum numerum 2 deputetur ex deputemtur m. 2 V 3 moysei V (cj. Neue Forment. J, 333) moysi (mosi R) rE 6 octauus Vr in octauum E 7 hesdrae V duodecimus sit Vr in duodecimum E solomonis r 8 aecclesiastea V ecclesiasten r 9 quartum decimum ex quartum decim V duodecim ex duodecimum V 10 minores scripiri Bened. adnotalione usus, ones V omnes rt, om. E (cf. Stud. 1886, 332)", + "candidate_score": 0.677646, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "TRACTATUS SANCTI HILARII EPISCOPI PICTAUIENSIS SUPER PSALMOS. – INSTRUCTIO PSALMORUM. 1- 3 sic B7 Y h. l. deest- XXII. Hillar. Piet. pars. I. 1 § 1 Diuersas esse plurimorum in psalmorum libro opiniones, ex libris ipsis, quos scriptos reliquerunt, compertum habemus. nam aliqui eos Hebraeorum in quinque libros diuisos uolunt esse, ut sit usque in quadragesimum psalmum liber primus et a quadragesimo usque in septuagesimum primum liber secundus et ex eo usque in oetogesimum octauum liber tertius etusque in centesimum quintum liber quartus — ob quod hi omnes psalmi in consummatione sua habeant, fiat, fiat —, concludatur deinde in centesimo quinquagesimo psalmo liber quintus. alii uero ita inscribendos psalmos eiistimauerunt: psalmi Dauid, quo titulo intellegi uolunt, eos omnes a Dauid fuisse conscriptos. sed nos secundum apostolicam auctoritatem librum psalmorum et nuncupamus et scribimus. ita enim in Actis apostolorum dictum meminimus: scriptum est enim in libro psalmorum: fiat domus eius deserta,", + "candidate_score": 0.677319, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_35", + "psc_text": "Iesu Naue sextus, Iudicum et Ruth septimus, primus et secundus Regnorum octauus, tertius et quartus in nonamnonum, Paralipomenon duo in decimum sint, sermones dierum Esdrae in undecimum, liber Psalmorum duodecimus sit, Salomonis ProaerbiaProuerbia, Ecclesiastes, Canticum canticorum in tertium decimum et quartum decimum et quintum decimum, duodecim autem minores Prophetae in sextum decimum, Esaias deinde et Hieremias cum lamentatione et epistula, sed et Daniel et Ezechiel et Iob et Hester uiginti duum librorum numerum consnmmant. quibusdam autem uisum est, additis Tobia et Iudith uiginti quattuor libros secundum numerum graecarum litterarum connumerare, Romana quoque lingua media inter Hebraeos Graecosque collecta; quia his maxime tribus linguis sacramentum uoluntatis dei et beati regni expectatio praedicatur: ex quo illud Pilati fuit, ut his tribus linguis regem Iudaeoram dominum Iesum Christum esse praescriberet. nam quamuis multaemulta barbarae gentes dei cognitionem secundum apostolorum praedicationem et nlanentiummanentium hodie illic ecclesiarum fidem adeptae sint, tamen specialiter euangelica doctrina in", + "candidate_score": 0.67607, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_18_20", + "bdc_text": "annämen , doch dem globen on nachteil und gar nüt vertädingetabgemacht , vereinbart ( SI XII 451f) . - Über den Glauben bestimmte der Vertrag nichts. , oder wo irs nitt thätind , wurdint üch min herren ab irem ertrich wysen. » Addidit : «Das red ich für mich selb , min herren hend mirs nitt befolhen. » Ab iis cum se purgare non potuerit et senatui utrique satisfacere , hett man inn heissen der räten und burgeren stillstonwurde im Amte eingestellt , suspendiert ( SI XI 731 ) .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_144", + "psc_text": "terrae e 16 subditi obtinebant (ant ex unt m. 2) V obtinebant subditi E 18 sacerdotu R 21 dixerit V quip per os corr. m. 1 1' Dauid om. R 22 enim om. YE 23 ab interpraetantibus VR 24 contineretur ex continetur cvrr. m. 2 V 26 abiciamus RE. nfrique superius memorato et generi et nomini conuenit. ut nincnlauincula gentium rumpant, iugum autem populorum abiciant. yniaquia gentes peccatorum suorum uinculis conligentur, a quibus absoluere se per infidelitatem non possunt, secundum id quod dictum est: fasciis peccatorum suorum constrictus est peccator, Judaei uero iugo legis onerentur, quod a se apostoli abiciunt, beato Petro dicente: nunc uero quid temptatis dominum. ponere supra collum diseipulorumdiscipulorum iugum, quod neque patres nostri, neque nos potuimus portare? hoc ergo populorum iugum a se abiciunt, quia subditi eo fuerunt: uincula autem non sibi, sed gentibus disrumpunt. et ita utriusque sermonis ratio seruata est, ut., ubi uincula disrumpuntur.", + "candidate_score": 0.666677, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_84", + "bdc_text": "Es ist ein gots erbärmdtEs kann Gott erbarmen ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1535", + "psc_text": "d3 uerbi sui C in quo deus uerbi sui pb in quo uerbi sui t ipsis doceri, ut, si quando incidant infirmitates, persecutiones, damna, orbitates, contumeliae, has praesentis sseculisaeculi minas ac potestates spe aeternorum promissorum consolemur. § 2 Et ad hsechaec quidem omnia nos docemur; sed iam ipsis omoibusomnibus propheta perfunctus est dicens: hsecmeconsolata est in humilitate mea: quoniam eloquium tuum uiuificauit me. h ae c ad spem refertur, quam sperare eum deus fecit. consolata est eum uero in humilitate, id est. cum contemnitur, cum inridetarinridetur, cum iniuriis uexatur, cum contumeliis inhonestatur sciens hanc sibi temptationum prae!sentium esse militiam. sed se inter haec iniirmitatisinfirmitatis suae bella spes a domino prsestitapraestita consolatur: uiuificatur autem per eloquia dei. scit in his excellentem esse in cseliscaelis humilitatis susesuae gloriam ; scit animam eloquiis dei refectam tamquam pabulum aliquod uitseuitae in se aeternae continere. non mouetur in eloquiis dei uiuens inani superbientium gloria. nouit", + "candidate_score": 0.666608, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "TRACTATUS SANCTI HILARII EPISCOPI PICTAUIENSIS SUPER PSALMOS. – INSTRUCTIO PSALMORUM. 1- 3 sic B7 Y h. l. deest- XXII. Hillar. Piet. pars. I. 1 § 1 Diuersas esse plurimorum in psalmorum libro opiniones, ex libris ipsis, quos scriptos reliquerunt, compertum habemus. nam aliqui eos Hebraeorum in quinque libros diuisos uolunt esse, ut sit usque in quadragesimum psalmum liber primus et a quadragesimo usque in septuagesimum primum liber secundus et ex eo usque in oetogesimum octauum liber tertius etusque in centesimum quintum liber quartus — ob quod hi omnes psalmi in consummatione sua habeant, fiat, fiat —, concludatur deinde in centesimo quinquagesimo psalmo liber quintus. alii uero ita inscribendos psalmos eiistimauerunt: psalmi Dauid, quo titulo intellegi uolunt, eos omnes a Dauid fuisse conscriptos. sed nos secundum apostolicam auctoritatem librum psalmorum et nuncupamus et scribimus. ita enim in Actis apostolorum dictum meminimus: scriptum est enim in libro psalmorum: fiat domus eius deserta,", + "candidate_score": 0.666051, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_84", + "bdc_text": "Es ist ein gots erbärmdtEs kann Gott erbarmen ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3067", + "psc_text": "est GRb conu gregatio non est e qia G 26 istrahel G israel R hieruaalem G ierusalem R 29 ciuitas (?) G. collecto omnes humanae infirmitates et labes corporeae auferentur. absorpta enim corruptione et omnibus humanae naturae uitiis deuoratis incorruptio aeterna et in nullis anxietatum mortibus conterenda succedet. uenit enim dominus secundum euangelia sanare contritos corde, praedicare captiuis remissionem et caecis uisum, dimittere confractos in requiem, praedicare annum domini acceptum et diem retributionis. et hsec quidem pro parte iam coepta sunt, quia per speculum et in senigmateaenigmate et in imagine futurorum secundum apostolum demoramur. sed tamen nondum nobis eius temporis fractusfructus est, quo secundum prophetam dicere adepta spei consummatione possimus: conuertere, anima mea, in requiem tuam: quia dominus bene fecit mihi. quia eripuit animam meamdemorte, oculos meos a lacrimis, pedes meos a lapsu. placebo domino in regione uiuorum. sanata enim omni cordis contritione et, ne perpetuo rursum subeat, alligata his", + "candidate_score": 0.665757, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_61_63", + "bdc_text": "Fertur adhuc alium quempiam apertas ad hec munera habuisse manus et senatorii ordinis non infimum , id quod dum apertum fuerit , rescies Weiteres zur Affäre , vor allem zu den Fällen Spillmann und Diesbach , s. unten [Nr. 330 ] S. 71 , 21-37 mit Anm. 19. 20. . Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ? Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_337", + "psc_text": "si xJSianus eius, non V 23 reposce (s in ras.) R reposoe ex reposae m. 2 V a om. V 24 xjSs et inops 1\". beneficium cum pauperi praestas, OhristoChristo praestare te nosce, quia propter eum, cum deus esset, indigentiam eius est dignatus et nomeonomen. § 16 Sed ne durosdurus sermo admonitionis istius crederetur, tamquam si penitus sub usurarum nomine habendi curam remouisset: non igitur adquirendi sollicitudinem sustulit, quin etiam modestiam accipiendi muneris temperauit adiciens ad id, quod diieratdixerat: qui pecuniam suam non dedit ad usuram et munera super innocentes non accepit. est quaedam munerum consuetudo, quae honorem adferat largienti, ita ut maximi doloris sit oblata contemni. quam damni donasse. quae sumpta sunt. igitur ea munera, quae in alterius operarentur iniuriam, inhibuit. nam si usum opminoomnino munerum abstulisset, satis fuerat dixisse: et munera non accipit. sed quia simplex donorum usus aut ex hominis aut etiam ex dei reuerentia uenit, ea", + "candidate_score": 0.662961, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104_106", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_36", + "psc_text": "maxime tribus linguis sacramentum uoluntatis dei et beati regni expectatio praedicatur: ex quo illud Pilati fuit, ut his tribus linguis regem Iudaeoram dominum Iesum Christum esse praescriberet. nam quamuis multaemulta barbarae gentes dei cognitionem secundum apostolorum praedicationem et nlanentiummanentium hodie illic ecclesiarum fidem adeptae sint, tamen specialiter euangelica doctrina in Romano imperio, sub quo Hebraei et Graeci continentur, consistit. § 16 Consequens autem est, secundum octonarium hunc nigintiuiginti et duarum ogdoadum numerum eum, qui subiectus est in quindecim canticis graduum, psalmorum numerum 2 deputetur ex deputemtur m. 2 V 3 moysei V (cj. Neue Forment. J, 333) moysi (mosi R) rE 6 octauus Vr in octauum E 7 hesdrae V duodecimus sit Vr in duodecimum E solomonis r 8 aecclesiastea V ecclesiasten r 9 quartum decimum ex quartum decim V duodecim ex duodecimum V 10 minores scripiri Bened. adnotalione usus, ones V omnes rt, om. E (cf. Stud. 1886, 332)", + "candidate_score": 0.662193, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_86_88", + "bdc_text": "Ich bin sydessen. übelarg , sehr ( SI I 55 ) . erschrocken . Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 . februarii nescio qua causa , sed subodoro eam esse , quod Salodorenses omnia , quae promiserant , negarunt mendaciterVom 24 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1241", + "psc_text": "falsa). 22* notum est. in hnc ergo Sion, quae in se etiam illam primitiuorum conscriptorum in caelis conplexa sit ciuitatem, habitatio nostra perficitur, qui ut semen Abrahae ita et semen Itidse manemus. non enim qui in manifestoIudaBus, sed qui in occulto IudseusIudaeus et qui in spiritu. ob quod in his nostris conuentibus ciuitates quoque ludseaB sumus. § 33 Ac ne sibi Israhel impius in ciuitates Iudaeae gloriam eo, quod secundum carnem seruommseruorum dei semen est, uindicaret, eorum hereditatem, eorum habitationem in Sion esse demonstrat, qui nomen domini diligant: ut pietatis magis sit, non generis electio, quia praestet omnibus caritas dei, quae in CbristoChristo est, et Petrum nihil aliud, quam utrum se amaret, interrogat dominus noster Iesus Christus dei filius, qui est benedictus in saecula saeculorum. amen. PSALMUS LXIX. In finem in rememorationem, quod saluumme fecit dominus. Domine deus, in adiutorium meum intende et reliqua. § 1 Alius hic in rememorationem", + "candidate_score": 0.66128, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_61_63", + "bdc_text": "Fertur adhuc alium quempiam apertas ad hec munera habuisse manus et senatorii ordinis non infimum , id quod dum apertum fuerit , rescies Weiteres zur Affäre , vor allem zu den Fällen Spillmann und Diesbach , s. unten [Nr. 330 ] S. 71 , 21-37 mit Anm. 19. 20. . Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ? Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_338", + "psc_text": "ita ut maximi doloris sit oblata contemni. quam damni donasse. quae sumpta sunt. igitur ea munera, quae in alterius operarentur iniuriam, inhibuit. nam si usum opminoomnino munerum abstulisset, satis fuerat dixisse: et munera non accipit. sed quia simplex donorum usus aut ex hominis aut etiam ex dei reuerentia uenit, ea uetuit munera, quae integritatem iudicii corrumperent, qusequae innocentis iniuriam emerent, quae nullum in se i-aritatis mutuae officium continerent. ut enim qusequae deo offerimus. his quidem ille non eget. sed per nos debitae reuerentisereuerentiae explentur officio, ita eam in muneribus docet seruandam esse rdtionemrationem, ut ea sumantur a nobis, quae sint grata et utilia offerentibus. non quae nos faciant uenales, nec insidiosa innocentibus sint. nec munerantibus sumptuosa, officio potius quam cupiditate sumpta, honore ingesta quam metu, caritate magis suseeptasuscepta quam lucro. § 17 Qui facit haec, non mouebitur in aeternum. per haec igitur est habitatio in tabernaculo, per haec requies in", + "candidate_score": 0.6592, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_723", + "psc_text": "aecolesiam R 19 congraegandi V congregandis 7' partem aliam V 90 quisquae corr. m. 2 V quisq: T quisq R quisquiB PE sed rf. Acad.p.29,Draeger Synt. 1, 101 necesseest er neoeestm.2 V 21 manases (s in ras.) P. mons iste Phoenicum est Arabiae Mesopotamieequte contiguus, ei parte Manasse in possessionem daputatusdeputatus: et ideo et suus est MaDassesManasses, sub Manasses nomine terraterrae plenitudinem, sioutisicuti et sub Galaad omnem orbem suum esse demonstrans. sed in his usurpandis nihil praeter ius proprietatis ostensum est. § 9 Ephrem autem adsumptio capitis eius eL Iuda rex eius eat. haec sanctus loquente in se deo loquitur, qui et per lacobIacob Ephrem conuersa manuum sanctificatione benediieritbenedixerit et regem ei Iuda, qui et expectatio gentium futurus esset, ostenderit. adsumptio ergo Ephrem est, non etiam Manasses, cum Ioseph uterque sit filius. sed cum in capite significatio contineatur et eorporiscorporis secundum illud: de torrente in uia bibet, propterea exaltabit caput", + "candidate_score": 0.658627, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_87_89", + "bdc_text": "Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 . februarii nescio qua causa , sed subodoro eam esse , quod Salodorenses omnia , quae promiserant , negarunt mendaciterVom 24 . bis 26 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2589", + "psc_text": "plenitudinem temporum mansit, sicuti plebi Sodomre et GomorreeGomorrae usque ad plenitudinem peccati poena dilata est, ita mensuram omnium impietatum cum prima generatio explesset, memoriale dei et omnium operum suorum memoria in generationem alteram transiit, in Christianos namque, cum quibus hodie legis ueneratio est et prophetiae et nomen domini. § 24 Tenuit autem hunc eundem in consequentibus ordinem dicens: quia iudicabit dominus populum suum et in seruis suis consolabitur. differt iudicari et consolari et differt populus et seruus. in seruis autem consolatio, in populo uero indiciumiudicium est. populum dei Israhel secundum carnem nuncupatum esse, quis nescit? dictum autem ab apostolo est: qui in lege peccauerunt, per legem iudicabuntur. iudicabit ergo deus populum suum; sed in seruis suis consolabitur, nempe illis. de quibus dominus ait: qui credit in me, non iudicabitur, sed transiet de morte in uitam: qui autem non credit, iam iudicatus est consolabitur autem dominus iudicato Israhel in seruis suis.", + "candidate_score": 0.657521, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_61_63", + "bdc_text": "Fertur adhuc alium quempiam apertas ad hec munera habuisse manus et senatorii ordinis non infimum , id quod dum apertum fuerit , rescies Weiteres zur Affäre , vor allem zu den Fällen Spillmann und Diesbach , s. unten [Nr. 330 ] S. 71 , 21-37 mit Anm. 19. 20. . Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ? Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_542", + "psc_text": "idem sit inaurire et non despicere, rursumque differat ab utroque intendere et exaudire. et quia de inaurienda oratione quid intellegi posset, ostendimus, quid illud sit: ne despexeris deprecationem meam, tractandum est. despiciuntur orationes leues, dissidentes, inutiles, saeculi curis anxiae, rerum corporalium desideriis implicatapimplicatae, bonorum operum fructibus infecundae. hse igitur despicabiles sunt orationes, dei dignatione non dignae, de quibus per Esaiam prophetam ait: et cum extenderitis manus uestras ad rae, auertaraauertam oculos meos a uobis. et causam despiciendae orationis continuo subiecit dicens: manus uestrseuestrae sanguine plenae sunt. ubi ergo operatio iniquitatis extabit, illic despicitur 20-22 Esai. I, 15. 1 qui om. V extra (tra add. nt. 2) V 2 ille V 4 sed add. m. 2 V 5 meritis e P meriti = 6 T et inriat V 6 quidem ex quiadem m. 2 V eine add. m. 2 V penetrante P inpetrante V 7 sola ex solu m. 2 V", + "candidate_score": 0.657013, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_84", + "bdc_text": "Es ist ein gots erbärmdtEs kann Gott erbarmen ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3029", + "psc_text": "\"bertveigern\") opulentioris RE 2 lacrimas Rb lacrimis e contumeliae Rb contumelias e 5 plectea R plectas E 6 uel Hartel ut RE uno R in uno E infamis (= infamia mulieris) R infami E 8 poenarum quaestione Rb poena non quaestione e 17 ipsum = (eras. d) R 18 & dissimulat R dilatione ex dilatatione R 26 misaericordem R. 63* dissimulantem esse, qui deus est. ad id enim, quod dictum est: iustitia tua exultabunt, tamquam necessarium sequitur: miserator et misericors dominus est. patiens et multaemultas misericordisemisericordiae. suauis dominus uniuersis, et miserationes eius super omnia opera eius. quod enim potens est, naturae suae uirtus est: quod autem misericors est, salutis nostrae profectus est. et plus est non suis uti, sed aliis praestitisse, quae sua sunt; atque ideo praestat ceteris dei operibus misericordia, quia magnifica eius operatio uirtutis suae res est, misericordia uero eius usus alienus est. § 16 Ob quod tamquam", + "candidate_score": 0.656882, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_3_5", + "bdc_text": "Proinde nolui te diutius suspendere , quantumvis infecta adhuc sint omnia , ut plane vereor . Sic sese res habent : Questor noster Tilemannus ab officio , cui iam sex annis praefuit , amotus est , et cum Salodorenses in negotio verbi dei , utcunque polliciti erant omnium Pagorumder V Orte .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_333", + "psc_text": "dem V 23 sanas R 24 reuereamur ex reruereamur m. IV 25 ut talis sit ex ia (?) talis sit R talis (om. ut et sit) V da V. § 14 Et quia in regenerationis nostrae natiuitate in hsechaec sacramenta iuramus, renuntiantes diabolo, saeculo, peccatis, cum interrogantibus respondemus, retinendam usque in finem confessionis huius fidem statuitdicens: qui iurat proximo suo et non decipit. quamuis enim quis in mandatis dei diu manserit. tamen, si aliquando fefellerit, iam non manet, cum fefellit, et iustitia anterior iniustitiae tempore amittitur. et idcirco in euangelio: beati, qui manserint usque in finem, idcirco apud Salomonem omnis laus in exitu canitur, quia in his, quae promissa sunt deo, non est aliquando fallendum. § 15 Sed tendit usque ad consummationem perfectam admonitio caelestis. nam cui uitium omne detersit, cupiditatem quoque eius, quae nimium nos detinet, pecuniae auertit dicens: qui pecuniam suam non dedit ad usuram. fallaxhoc beneficium et", + "candidate_score": 0.656565, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_34", + "psc_text": "lin. seq. ubi hi quoque cod. pro octauo praebent) et hos V 13 perfecit Vr perficit E 15 repperitur Vr 16 et octogensimus tertius V et centesimus tertius r 19 quae nostris Vr quae a nostris E 20 in centesimo adque octauo decimo V in centosimo atque decimo octauo r E 25 ocdoades XXII V ogdoadis XXII r 28 uiginti duas et r hebrei ex hebreis m. 2 V. § 15 Et ea causa est, ut in uiginti duos libros lex Testamenti Veteris deputetur, ut cum litterarum numero conuenirent. qui ita secundum traditiones ueterum deputantur, ut Moysei sint libri quinque, Iesu Naue sextus, Iudicum et Ruth septimus, primus et secundus Regnorum octauus, tertius et quartus in nonamnonum, Paralipomenon duo in decimum sint, sermones dierum Esdrae in undecimum, liber Psalmorum duodecimus sit, Salomonis ProaerbiaProuerbia, Ecclesiastes, Canticum canticorum in tertium decimum et quartum decimum et quintum decimum, duodecim autem minores Prophetae in", + "candidate_score": 0.654454, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_739", + "psc_text": "eontentione uictoriao per dominum nostrum Iesum Christum, qui est benedictus in saecula sseculorom. amen. PSALMUS LX. In finem in hymnis Dauid. Exaudi, domine. deprecationem meam, intende orationi mesemea et reliqua. § 1 Simplex est psalmus aeternae gratulationis continens prophetiam. nam neque res gestas neque significationis alicuius eognomentacognomenta superscriptio conprehendit: tantum hymnus in finem est, ut id, quod a propheta cantatum est, in fine uel psalmi uel temporum explicandum esse noscatur. oratio autem est iusti aeterna sperantis seseque in Christo coexcitatum in caelestibus gratulantis. coepitcapit enim ita: § 2 EuiudiExaudi, deus, orationem meam, intende deprecationi mesemea. a finibus terrae ad te clamaui, dum anxiaretur cor meum. exaudiri precationem suam sanctus hic postulat, cuius et ea fiducia est, ut in orationem suam uelit intendi, utrum sit innocens, casta et fidelis et ex intimo conscientisBconscientia atque cordis metu profecta, quia secundum apostolum et corde credendum et ore confitendum sit ad salutem. intendendsc autem", + "candidate_score": 0.654085, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_84", + "bdc_text": "Es ist ein gots erbärmdtEs kann Gott erbarmen ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1636", + "psc_text": "R . 20 expuenda VC ueris = dei R humiliatione C 28 post ueraetur subsequentem psalmi uersum uolgari errore inseruerunt VRCe 26 passionam dicens pb exortetur VRC 27 sibi esse humiliari bonum om. r subdi et ea ex subiecta corr. m. 2 V 28 a quibus pE. uitiorum. non enim ut humilitas ac tribulatio a se auferatur orat, sed ut sibi ex misericordia dei adhortatio in tribulatione praestetur. optat ergo diutino praelio in his corporis sui infirmitatibus militare, optat 1ongo certamine aduersus huius mundi nequitias consistere. sed adhortationem ex misericordia dei sperat, ut tribnlatustribulatus licet et adflictus diuinse adhortationis auxilio firmetur. scit et beatasbeatus apostolasapostolus Paulus, omni ipse temptationum genere perfunctus, uti se diuinge misericordiae adhortatione. dicens: benedictus deus pater domini nostri Iesu GhristiChristi, pater miserationum et deus omnis exhortationis, qui exhortatur nos in omni tribulatione. et adhortationem hanc scit sibi propheta promissam ab eo patre et domino miserationum, qui", + "candidate_score": 0.653679, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_84", + "bdc_text": "Es ist ein gots erbärmdtEs kann Gott erbarmen ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_805", + "psc_text": "docuimus. in hac igitur uita sua deum,. quia misericordia eius supra uitas sit melior, laudabit. est enim et uita post uitam, qua in AbraheeAbrahae sinibus uiuendum est, in qua et dei nomen in pauperis quiete benedicitur, secundum illud prophetae: non mortui laudabunttelaudabunt, domine, neque omnes, qui descendunt in infernum; sed nos, qui uiuimus, benedicimus dominum. super has igitur uitas misericordia ea est, quae, quod oculus non uidit et auris non audiuit et in cor hominis non ascendit, his, qui dominum diligunt, preeparauitpraeparauit. 4 PB. CXV, 15. 18 Pa. CXHI, 17 aq. 22 I Cor. 2, 9. 1 neaaeternitatis P ne aeternitatis VTe 2 maneret ex manet m. 2 V miserioordiae ex misericordia R 3 dissoluis se V 4 sibi mortis Te praetiosa VRP 6 per eam TE per eum VRP 6 peccati (om. cum) lege reaoluta cum demutationia Tb peccati (om. cum) lege resolutis demutationis V gloriae V 9 profecta", + "candidate_score": 0.652422, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_84", + "bdc_text": "Es ist ein gots erbärmdtEs kann Gott erbarmen ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2142", + "psc_text": "GRe, om. Pb qae G 24 defetigetur G cf. Georges Jrorif. 197 defatigetur RPE usque GRP usque ad E. § 9 Et idcirco propheta pertinaciam spei suae usque ad finem accipiendae misericordiae demonstrat dicens: ita oculi nostri ad dominum deum nostrum, donec misereatur nobis. non decidit, non absistit. tardet licet ad temptationem fidei misericordiam suam dominus, quia fides constantem debet praestare fiducisefiduciae suae expectationem et desperatio omnis diffidentiae confessio est. sed propheta non incertus est misericordiae dei; nam oculi eius in eum, quoad usque misereatur. intenti sunt, intenti autem adeo, ut intentioni eorum oranloratio) geminata subiecta sit. ait enim posthaec: miserere nobis. domine, miserere nobis. et intentus est et intentus orat: ea scilicet perseuerantia, qua uitioramuitiorum seroiserui in dominantibus sibi uitiis demorantur, ille certissima bonorum seternorumaeternorum spe et perfectae in se misericordieBmisericordiae fiducia perseuerat. § 10 Sequitur uero, ut saepenumero cognouimus, hanc fidelium spem grauis iniquorum obtrectatio et molesta malignorum", + "candidate_score": 0.652037, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_342", + "psc_text": "uniuersa spei, rerum, negotiorum opera festinant. § 2 Intellegentia ergo psalmi in eo consistit, ob quem omnia sunt, extra quem nihil est. et quis iste sit, superscriptio ipsa. qusequae continere historiam existimatur, ostendet. est enim talis: in finem intellectus illi Dauid, cum uenit Doec 1 nobis V 2 thesaurus R 1 uiatioum ex i uitaticum m. 2 V 3 in 'clesia corr. m. 2 V in gloria xpi corporis V in gloria corporis R in gloria corporis Christi b 5 Explicit psalmus XIIII inoipit psalmus LI r Finit psalmus XIIII incipit LI R Incipit tractat' beati hylarii piotauensis ep in psalm LI P (add. m. sate. XII?) 6 in finem — Abimelech om. R 7 Idumeus VP Saul V Sauli P 8 Aohimelech t' sed in seqq. et hic cod. semper Abimelech, cf. Sabatier II, 105 9 iniquitate VR sed cf. infracap. 5 et Abh. IV, 77 10 iniustitiam cogitabit", + "candidate_score": 0.651943, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_266", + "psc_text": "insoribtus eet (eat tup. lin. a m. 2 V 24 testantur ex uestantur m. 2 V 26 nelnt ex ueluti V 26 e rum (corr. m. 2) Y eat om. V 27 niohil r. in fine est, quod praesens tempus excedit; quia finis ex omnibus, non ex fine omnia: desinunt enim in ea cuncta, et est quoddam rei actae dictseue postremum; et nisi in ea totius uniuersitatis postremitas erit, non erit finis; quia necesse est non esse ultimum, quod ultra se habeat aliquid postremum. ex quo intellegendum, quotiensque titulus habet in fine, non praesentia in his, sed ultima contineri. occulta autem sunt. quae abscondita et latentia sunt, quaeque reconditis et inaccessibilibus et inperspicabilibus occulantur sintque ei tantum, qui condiderit, conperta, aut nisi cum aliquibus cognoscenda protulerit. ergo psalmus inscribitur in finem pro occultis. et quia ex natura rerum, quid intellegentiaintellegentiae) in nominibus finis occultorumque sit, uidemus, res ipsas, quae in", + "candidate_score": 0.650699, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_85_87", + "bdc_text": "SI IV 1594 ) . . Ich bin sydessen. übelarg , sehr ( SI I 55 ) . erschrocken . Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1239", + "psc_text": "totius mundi reconcilintionereconciliatione laetitia sit? § 32 Et quia in finem pro his, qui inmutabuntur, est psalmus, Iudaeae etiam ciuitates, ut in Sion inhabitent, sedificandaeaedificandae esse laudantur. et ciuitates ipsas conuentus hominum esse quis dubitet? ecclesiam uero ex conuentu plebium effici 1 dignae V1 2 quod inueta V 3 hierusalg (om. in) PT comitatus V fort. comitatu eat 4 in qua creatura R in qua natura V1 6 gloriam a gloriam di m. 2 V specularum V1 aedificatarum coni. Bened. cod. e R confirmata, aedificaturum r aedificata P aedificatae TE 8 fuit om. V 9 ex hebreo VR 10 quod resurrexit E quod a VE 11 quo in gloria R quoasin gloria T quod in gloria VP dei om. PT 18 et ipsa ex ipsa m. 2 V in eadem P 14 caeli terrae V1 15 et conciliata V 16 qui in V gloria 7' 17 resurgentes V et corruptio", + "candidate_score": 0.649753, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_82_84", + "bdc_text": "s. Bern StA , RM 243 , 19 f. . Damitt söllichs verhindert wurde , ist von siner widerpart das gelt usßteiltMichael von Greyerz , s. oben Anm. 9. , kumpt nitt vom Frantzosen . Es ist ein gots erbärmdtEs kann Gott erbarmen ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_244", + "psc_text": "ait (& supr. scr.) R (b) 19 euuangelia VR an 90 in quo V regnum dei « regn a R 28 est om. V regnum dei e regnat ex regnanit m. 2 V 26 et eoce illic e. et utinam regnaretis, ut et nos uobiscum conregnaremus. hoc itaque regnum dei est, ubi peccatum uincitur, ubi mors perimitur, ubi non regnat hostis: mors enim regnauit ab Adam usque ad Moysen; et apostolus ait: iam non regnet in uobis peccatum. per hoc dei regnum regno peccati dissoluto ipsisque iam nobis regibus regno aduersante subuerso hoc nobis dei regnum est, cum omnibus uitiorum nostrorum aculeis contusis labes erit corporeae infirmitatis absorpta. § 43 Hos itaque reges propheta ad intellegendum cohortatur, ut sciant, aduersus dominum et Christum eius fremuisse reges et populos uana meditatos; intellegant quoque ridentem e esalisMelis . et in ira loquentem et super Sion montem sanctum regem constitutum, praecepta. dei patris", + "candidate_score": 0.64593, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_3_5", + "bdc_text": "Proinde nolui te diutius suspendere , quantumvis infecta adhuc sint omnia , ut plane vereor . Sic sese res habent : Questor noster Tilemannus ab officio , cui iam sex annis praefuit , amotus est , et cum Salodorenses in negotio verbi dei , utcunque polliciti erant omnium Pagorumder V Orte .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1331", + "psc_text": "dictum est enim: aut nescisquidsitdiabQlus, accusatorfratrumuestrorum? § 9 Et quia essent hae aduersariseaduersariae nobis uirtutes in testimonio cum ceteris permanentes, de sanctis tantum prophetam meminisse dignum fuit dicentem: beati scrutantes testimonia eius, non aliena scilicet, sed illa, quae dei sunt. non neglegentem autem testimoniorum dei oportet esse scrutationem: ob quod dictum est: in toto corde exquirent eum. non pro parte studium caelesti doctrinae adhibendum est, sed toto 8 Matth. XVIII, 10. 17 Apoc. XII, 10. 1 intercessio — metus om. V interceasio ista p repentina — iam om. p 2 iam add. m. 2 V 8 xpiann ex xpianus m. 2 V 4 operum — ipsius om. V 5 uoluntatis ex uoluptatis C ne cum in ttlan., in nyarg. nonne cu m. saec. Xl. (in, ut uidetur, deerat) R 6 infirmitatis ex infirmitatem m. 2 V 7 metuimus ex metuimur metua m corr. m. 2 V adsistens V 9 paruolorum", + "candidate_score": 0.645402, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_15", + "bdc_text": "«Ir werdend den friden oder anstandDer Vertrag vom 16 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1057", + "psc_text": "T 16 interpraetatio V pacis e (e in ras.) P 17 in om. R 18 est — significata R 19 pinguis (om. est) V ee post autem supr. scr. m. 1 R 20 regnastis (ex regnatis m. 1 P) VP regnatis RTEcf. AM. IV, 84 utinam (om. et) PT 21 ut om. R nos ex non V cogregnaremus V 22 qualis ex quales VR et caelestes ex et caelestis m. 2 V. XXII. Hllar. Pict. para I. 19 — hos in Selmon reges super domum suam, per quos diuisis spoliis ornabitur, exalbatos niue disponet in reges. factus est enim in pace locus eius et phoenicium secundum Esaiam ut nix dealbabitur. sed reges necesse est, penes quos sit domus pulcbritudopulchritudo, ultra candorem niuis esse praestari. lux enim mundi sunt; et quisque dignus erit cum domino montem regni caelestis inscendere, super niuem dealbabitur: quia cum se apostolis in habitu, quo cum sanctis", + "candidate_score": 0.64327, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl . auch HBBW III [Nr. 309] 276 , Anm. 17 . - ipseque questor minis quibusdam nostrę partis animos fregerat , ut cętum solverent , atque id citra magistratus nostri commissionem , quod mali omnis causam interpretantur - , 25 . ianuarii ab utroque senatu amotus est Bernhard Tillmann.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1659", + "psc_text": "iudicium ab his, qui se persecuntur, desiderat, a diabolo scilicet ministrisque eius. sunt enim spiritales nequitisenequitiae in caelestibus. sed seitscit et diabolum in resurrectionis saeculo iudicandum. paucorum itaque dierum ipse cum sit, fieri hoc iudicium desiderat, scilicet ut consummate sanctus et perfecte domino placens conterat intra se diabolum, conterat aduersantes sibi inimicasque uirtutes et fidei suae animaanimae? subdat nequitias spiritales. nondum igitur de naturae suae firmitate confidit, licet iam ut uter frigeat, sed, ut per misericordiam dei iudicium in inimicos suos sit, depreeaturdeprecatur. hanc potestatem iudicii dominus apostolis suis dedit dicens: ecce dedi uobis potestatem calcare super serpentes et scorpiones et super omnem uirtutem 8 Pa. I, 5. 26 Luc. X, 19. 8 poterit ex patitur m. 2 V obrigescentis (s in ras.) R obrigiscetis r obrigescenB j>E in internarum scrijm cf. Stud. 1889,323 internarum J rRCpE 4 instigatione RCpE instigationem r instigationi coni Rened. in adn. casti- gatione d", + "candidate_score": 0.639718, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52_54", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis ) und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 . - Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2490", + "psc_text": "ecole ÚI ras. m. 1 R 31 auotoritas RPT auctoritatem V 28 et felicÎIconstantia om. R continentiae ex continentiam m. 2 V 24 et benedicendo benedicitur VR om. PT 25 benedictione RPT benedictio Jr. efficientiae, sed per finem obseruantiae eius emortua uiduam eam esse, quae ex synagoga effecta ecclesia sit, docet dicens: an ignoratis, fratres — scientibus enim legem loquor—,quoniam lex dominatur homini, in quantum temporis uiuit? quae enim sub marito est mulier, uiuo marito uincta est legi. si autem mortuus fuerit maritus, euacuata est a lege mariti. ergo uiuente marito adultera uocabitur, si iungatur alii uiro. si autem moriatur maritus eius, liberata estalege, ne adultera teneatur coniuncta alii uiro. itaque, mi fratres, et uos mortificati estis legi per corpus Christi: ut et ipsi sitis alterinsalterius, eius, qui a mortuis resurrexit. conparatione uiduse, quae mortuo marito libera, quibus noletuolet, nuptiis sit, desinente iam lege uiduam legis ecclesiam esse demonstrat Christo", + "candidate_score": 0.63856, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_72_74", + "bdc_text": "Sed plebis ingenium et mores nemo non ignorat . Ut autem intelligas , cur pecunię erogatę sint : Est quidam nobilis , pius vir , nomine der herre von TorinPhilibert de Compois , Herr von Thorens. , sitzt hinderm hertzogenim Gebiet des Herzogs ( SI II 1414 ) .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3082", + "psc_text": "agnouit, inquit, bos possessorem suum et asinus praesaepium domini sui; Israhel uero me non cognouit. et quia per hebetis naturae inreligiosam ignorationem pecora sunt dicta, cibus quoque eorum significatus in fseno. hoc ergo faenum et his iumentis praebetur in montibus. § 10 In pluribus autem codicibus insertum hunc uersum deprehendimus: et herbam seruituti hominum, ut ea, quae superius dicta sunt, de homine dicta esse per nuncupationem ipsius hominis intellegerentur. sed nos non egemus hoc sensu. nam licet non inpediat adiectus, non tamen eum, tamquam non 8 Dent. XXXII, 2. 14 Ps. CXIII, 4. 16 Ps. CXX, 1. 18 Esai. I, 3. 1 ad eligendos R 2 hymbrem R intellegenda ex intellegendam R 3 exspectur R 4 aeloquium R 6 post quam R per quam E b I 7 opinor sic m.1 R 13 qui eras. R 15 hi R 17 faeni R foenum E faena scripsi, quia i ei a", + "candidate_score": 0.638348, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_73_75", + "bdc_text": "Ut autem intelligas , cur pecunię erogatę sint : Est quidam nobilis , pius vir , nomine der herre von TorinPhilibert de Compois , Herr von Thorens. , sitzt hinderm hertzogenim Gebiet des Herzogs ( SI II 1414 ) . von SaffoyKarl III. , Herzog von Savoyen. ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3082", + "psc_text": "agnouit, inquit, bos possessorem suum et asinus praesaepium domini sui; Israhel uero me non cognouit. et quia per hebetis naturae inreligiosam ignorationem pecora sunt dicta, cibus quoque eorum significatus in fseno. hoc ergo faenum et his iumentis praebetur in montibus. § 10 In pluribus autem codicibus insertum hunc uersum deprehendimus: et herbam seruituti hominum, ut ea, quae superius dicta sunt, de homine dicta esse per nuncupationem ipsius hominis intellegerentur. sed nos non egemus hoc sensu. nam licet non inpediat adiectus, non tamen eum, tamquam non 8 Dent. XXXII, 2. 14 Ps. CXIII, 4. 16 Ps. CXX, 1. 18 Esai. I, 3. 1 ad eligendos R 2 hymbrem R intellegenda ex intellegendam R 3 exspectur R 4 aeloquium R 6 post quam R per quam E b I 7 opinor sic m.1 R 13 qui eras. R 15 hi R 17 faeni R foenum E faena scripsi, quia i ei a", + "candidate_score": 0.637789, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_15", + "bdc_text": "«Ir werdend den friden oder anstandDer Vertrag vom 16 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_295", + "psc_text": "R 16 apellitur ex ajwllatur R apellatur r 16 credit — ille qui om. Vr 18 aduersam V cognoacet Vr laetatur (lae å. ras.) R laetetur r 19 laetetur israhel (om. et) r ciuitate enersa V 20 et Abraham et Isac et Iacob V et Abraham et Ysaac et Iacob r 21 in his exultemus (om. et) V 22 redemptionem ex ' emptionem m. 2 V 28 in excelsis r et oum ex ea cum m. 2 V 26 amen om. Vr. 6* PSALMUS XIV. Domine, quis habitabit in tabernaculo tuutuo aut quis requiescet in monte sancto tuo? et reliqua. § 1 Psalmus, qui lectus est, inscribitur psalmus Dauid, quia per eum spiritus sanctus haec locutus est. et recte ita conpetit psalmo; nihil enim in tempus alterum destinatur. nihil ex occultis profertur, sed omne opus eius in praesens est: denique ita incipit: domine, quis habitabit in tabernaculo tuo aut quis", + "candidate_score": 0.637534, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_114_116", + "bdc_text": "s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi. Parce . Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_16", + "psc_text": "nemo aperiet; quia per hanc, quae in illo expleta est prophetia, aperiet, quod nemo prsecludet, et contra expletae in eo prophetdaBprophetiae fide abnegata claudet, quod nemo possit aperire. nullus enim nisi ille, in quo heBc prophetata sunt et expleta., clauem intellegentiseintellegentiae huius impertiet. denique id ipsum in consequentibus docuit, dicens: et uidi super dexteram sedentis in throno librum scriptum de intus etde foris, signatum signaculis septem; et uidialterum 2 Luc. XI, 52. 13 Apoc. III, 7. 26 Apoc. V, 1 sq. 3 ipsique r 11 intelligentiairũuis α intelligentiarum uis D intelli- Rentia, earum (om. uis) rt 16 et nemo olandet et claudet et nemo r 17 haec septem quaedam scripsi (cf. quae dixi Stud. 1886, 339 et infr. p. 8, 14) per haec septem quaedam rdlb per hoc in quedam d* per haec ui quadam e 20 abeoluit DE absoluet r aperiens om. r et claudens DE et claudet r", + "candidate_score": 0.636203, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_13_15", + "bdc_text": "vgl . Haefliger 198 und Amiet /Sigrist II 45. : «Ir werdend üch in die straff umm der uffruͦr ergäben oder ir werdent fründ ze fyenden machen. » Secundo : «Ir werdend den friden oder anstandDer Vertrag vom 16 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1971", + "psc_text": "causam oflfensionisoffensionis abscideret, temperaret. pax ergo retinenda est, et non quod unicuique, sed quod uniuersitati congruat, expetendum est, quia secundum euangelium utilius sit in uitam non uenisaeuenisse quam scandalum minimis intulisse. § 7 In his itaque pacis caritatisqure preceptispraeceptis manens propheta. euangelicseeuangelicae spei desiderio detentus est. scit enim, in quroquo celuel quis finis sit legis, cum ait: exspectabamsalutaremtuum, domine, et mandata tua feci. salutaris Iesus est. hoc enuntiatio ex hebrseo nominis, hoc ad Ioseph angelus est locutus, hoc Simeon exinde in pace remittendus agnouit, hoc reddita nobis per eum salus edocet. in eo autem mandata dei se profitetur fecisse, quod salutare domini exspectet, declarans omnia legis mandata aduentu dei unigeniti contineri. § 8 Testimonia quoque dei custodiuit uehementerque dilexit dicens: custodiuit anima mea testimonia tua et dilexi ea uehementer. custodiui mandata tua et testimonia tua, quia omnes uise meae in conspectu tuo. agens propheta sub iudice et scrutatore cordium deo", + "candidate_score": 0.634321, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_13_15", + "bdc_text": "vgl . Haefliger 198 und Amiet /Sigrist II 45. : «Ir werdend üch in die straff umm der uffruͦr ergäben oder ir werdent fründ ze fyenden machen. » Secundo : «Ir werdend den friden oder anstandDer Vertrag vom 16 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2886", + "psc_text": "m. 1 R heretioi R 20 combinabor Ed. Bas. 1550 et Paris. lo72 tiĮ n 28 in archa Ra 24 Vll-Septeii 26 i utilis R 28 et peccata nostra E. hominem, faciens pacem, ut reconciliaret ambos deo in uno corpore, internum scilicet hominem et externum fecit unum. non ergo conbinamur, sed unimur: quia unitas fidei est, at uero conbinatio consortium factionis. § 8 Non modo autem non conbinari se propheta cum electis iniquorum non optat, sed etiam, quia homini errare debitum est, si quid forte secus et humanitus gesserit, corripi se a iusto in misericordia et argui mauult. formam namque in se naturae nostrae infirmitatisque constituit. plures etenim nostrum. cum lapsi fuerint, cum errauerint, emendari se iustae misericordiae arguitione fastidiunt et conbinari malunt peccatoribus quam per iustorum correptionem ad paenitentiam retorqueri tenuit. autem egregie rationem ueri propbeticuspropheticus sermo dicens: corripiet me iustus in misericordia et increpabit me. est enim misericordisemisericordiae", + "candidate_score": 0.632002, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_81_83", + "bdc_text": "Jan. 1534 dafür , daß dieser ihn zum «hindersässen und burger» angenommen hatte ; s. Bern StA , RM 243 , 19 f. . Damitt söllichs verhindert wurde , ist von siner widerpart das gelt usßteiltMichael von Greyerz , s. oben Anm. 9. , kumpt nitt vom Frantzosen .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_71", + "psc_text": "una linea eras.) R in his r 23 coerceret ex coherceret R differentiam ex differentia wi. 2 r 25 sed (s eras.) R nunc et E eorum RE. § 6 Beatus uir, qui non abiit in consilio impiorum et in uia peccatorum non stetit et in cathedra pestilentiae non sedit. sed in lege domini fuit aoluntasuoluntas eius, et in lege eius meditabitur die ac nocte. quinque generum obseruantiam beato uiro subesse propheta commemorat: primam in impiorum consilio non eundi, alteram in peccatorum uia non consistendi, tertiam in cathedra pestilentiae non sedendi, tum deinde uoluntatis in lege domini ponendseponendae, postremo in ea die noctuque meditandi. ergo necesse est differre impium a peccatore, peccatorem a pestilente; maxime cum sit impiis consilium, peccatori uia, cathedra pestilenti. dehinc cum in consilio impiorum eatur potius quam stetur, in uia uero peccatoris stetur magis quam eatur. quarum rerum caasascausas ut intellegere possimus, discernendum est, quanto differat", + "candidate_score": 0.631751, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_8", + "bdc_text": "- ipseque questor minis quibusdam nostrę partis animos fregerat , ut cętum solverent , atque id citra magistratus nostri commissionem , quod mali omnis causam interpretantur - , 25 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1659", + "psc_text": "iudicium ab his, qui se persecuntur, desiderat, a diabolo scilicet ministrisque eius. sunt enim spiritales nequitisenequitiae in caelestibus. sed seitscit et diabolum in resurrectionis saeculo iudicandum. paucorum itaque dierum ipse cum sit, fieri hoc iudicium desiderat, scilicet ut consummate sanctus et perfecte domino placens conterat intra se diabolum, conterat aduersantes sibi inimicasque uirtutes et fidei suae animaanimae? subdat nequitias spiritales. nondum igitur de naturae suae firmitate confidit, licet iam ut uter frigeat, sed, ut per misericordiam dei iudicium in inimicos suos sit, depreeaturdeprecatur. hanc potestatem iudicii dominus apostolis suis dedit dicens: ecce dedi uobis potestatem calcare super serpentes et scorpiones et super omnem uirtutem 8 Pa. I, 5. 26 Luc. X, 19. 8 poterit ex patitur m. 2 V obrigescentis (s in ras.) R obrigiscetis r obrigescenB j>E in internarum scrijm cf. Stud. 1889,323 internarum J rRCpE 4 instigatione RCpE instigationem r instigationi coni Rened. in adn. casti- gatione d", + "candidate_score": 0.631246, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_114_116", + "bdc_text": "s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi. Parce . Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_264", + "psc_text": "quae et occulta et in fine sunt, quaerenda est psalmi intellegentia. § 2 Psalmus inscriptus non est in finem pro occulta filii, nisi tantum in id, ut, ex quibus psalmus ipse consisteret, nosceretur. omnia autem, quae ad titulum sermonis adduntur, ex quibus sermo sit initus, testantur. non enim conuenit, ut in sermone aliud sit, aliud in titulo, quia titulus uelut index eorum est, de quibus scribitur. uerbi igitur eius, quod in fine dicitur, ratio est intellegenda. in fine est, ultra quod nihil est, 1 loh. V, 24. 1 est om. It. Explioit psalmuB II incipit de titulo noni psalmi feliciter rr Finit psalmns II. incipit - - - XIII R 5 in finem — Dauid del. V filii om. r 6 quorundam ex quorumdam V 7 utraque r utique b 8 namque ex quae corr. m. 2 V 10 et ex et et m. 2 V comparationem rb . omnium", + "candidate_score": 0.630094, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_68_70", + "bdc_text": "Sic semper periclitabitur pax publica et religio . Ad hęc facile coniecturare poteris in huiusmodi tragediis domesticis animos multorum etiam iunctissimos disiungi , ut nemo iam alteri fidere ausit aut velit . Plebs sane firmissima verbo adheret et mala vult punita .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_884", + "psc_text": "cum fundo maris perturbatur. turbato enim diabolo omnia terroris sui ministeria turbantur: et ipse, in quo gentes pauebant, aduersantium potestatum sonus trepidat. recordemur uatum murmura et inconditos bacchantium fremitus et nonnumquam confuso audientium sensu incertum nescio quid simulacrorum sera sonuisse, omnem denique profano cserimoniorum cantu mundum resultantem; nunc uero domino Christo praedicato silere omnia confutata et trepida, cum hi templorum et gentium dii uirtute fidelium subiciuntur ad poenam, cum credentium uerbis torquentur, laniantur, uruntur et inuisibiles nobis atque inconprehensibiles naturae uerbo continentur, puniuntur, abiguntur, cum uates silent, cum muta sunt templa. per hsechaec itaque iam iudicio praeparantur. et praeparatio ista quid proficit? profecit namque: turbabuntur gentes et timebunt: cernentes scilicet deos suos mutos et tantum ad inpositionem manuum nostrarum poenae suae uocibus ingemescentes. sed post perturbationem gentium alii timebunt; timorem enim -erit inlature turbatio. numquid omnes, qui turbabuntur, et timebunt? nounon utique omnes, qui turbabuntur, et timebunt. § 11 Qui", + "candidate_score": 0.629141, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_64_66", + "bdc_text": "Questor et bandaretus amoti , necdum finis . Delectus inter cives non est abundans . Aut iuvenesvor iuvenes gestrichen iuves et .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1353", + "psc_text": "Nouit Hieremias propheta aetatis huius beatitudinem dicens: bonum, inquit, est iuueni uiro, cum aufert iugum graue in iuuentute sua: sedebisedebit t singulariter et tacebit. non expectat frigescentes senectute annos nec emortuam iam per aetatem uitiorum consuetudinem. uult longi praelii militem; uult eum Christi seruum, quem ne ipsa quidem praeteritorum criminum recordatio polluat nam in his, qui iam prouectioris aetatis crediderunt, inest quidem per donum gratiae praeteritorum indulgentia; sed non abest per conscientueconscientiae 18 Thren. III, 27. 1 quasi ex que corr. m. 2 V 2 infantiae om. R sed. 1 lilt. eros. I 8 otiosae R elocutus est V 4 corriget RC 6 et qua C quia et pE aera ex aere m. 2 V obliuionem V 7 confirmans Cp(A) 8 ac ex ae V ac ex hao R consuetudinum V 9 rudens V 10 et om. C aetatum V 18 abstrahi (aba i. ras. «V) R abstrahere p 14", + "candidate_score": 0.628825, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_83", + "bdc_text": "Damitt söllichs verhindert wurde , ist von siner widerpart das gelt usßteiltMichael von Greyerz , s. oben Anm. 9. , kumpt nitt vom Frantzosen .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1724", + "psc_text": "nobis in Christo fuit: et idcirco super docentes se et seniores intellegit, quia legem euangelicam, qusequae Moysi lege continetur, intellegit. haec ergo per dominum nostrum lata est, haec omnem hominem in scientiam dei erudiuit. et idcirco ad id, 22 Ps. IX, 21. 1 ferimus in C ferimL in p ferimur in b 2 hac V1 4 prouooauit V et optinendtl C et obtinendO p 6 si quia VC ai que p instinotu eo V instinctu suo Cp trahamuss V 7 nosraa R 9 ut post sit V di nerbum Y neque enim — custodiet in marg. infer. add. m. 2 V 10 prohiberi se V 12 obseruat E 14 autem om. C uerbfl C 15 aequitur sup. lin. a m. 1 V 18 saltem CpE et semper om. V 20 aibi dominus pb 21 idem ex eadem m. 2 V 24 pedagoga VR 25 intellexit quia VCpE 27 nostrum om.", + "candidate_score": 0.627829, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_61", + "bdc_text": "Fertur adhuc alium quempiam apertas ad hec munera habuisse manus et senatorii ordinis non infimum , id quod dum apertum fuerit , rescies Weiteres zur Affäre , vor allem zu den Fällen Spillmann und Diesbach , s. unten [Nr. 330 ] S. 71 , 21-37 mit Anm. 19. 20. .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_16", + "psc_text": "nemo aperiet; quia per hanc, quae in illo expleta est prophetia, aperiet, quod nemo prsecludet, et contra expletae in eo prophetdaBprophetiae fide abnegata claudet, quod nemo possit aperire. nullus enim nisi ille, in quo heBc prophetata sunt et expleta., clauem intellegentiseintellegentiae huius impertiet. denique id ipsum in consequentibus docuit, dicens: et uidi super dexteram sedentis in throno librum scriptum de intus etde foris, signatum signaculis septem; et uidialterum 2 Luc. XI, 52. 13 Apoc. III, 7. 26 Apoc. V, 1 sq. 3 ipsique r 11 intelligentiairũuis α intelligentiarum uis D intelli- Rentia, earum (om. uis) rt 16 et nemo olandet et claudet et nemo r 17 haec septem quaedam scripsi (cf. quae dixi Stud. 1886, 339 et infr. p. 8, 14) per haec septem quaedam rdlb per hoc in quedam d* per haec ui quadam e 20 abeoluit DE absoluet r aperiens om. r et claudens DE et claudet r", + "candidate_score": 0.627114, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_114_116", + "bdc_text": "s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi. Parce . Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2791", + "psc_text": "in inferioribus scilicet omnium humilitatis officiis. § 32 Procedit deinde secundum profectum euangelicum sermo psalmi, cum ait: inperfectum tuum uiderunt oculi mei, et in libro tuo omnes scribentur: die replebuntur, et nemo in eis. atque ut omnia secundum doctrinam caelestem intellegere possimus, id, quod difficultatem adfert, absoluendum est. quod enim latini translatores inperfectum interpretati sunt, id in graecis libris axartQyaCror scribitur: nec querimur de translatoribus; uereor enim, ne non 5 Matth. XVI, 17. 8 in tribulationis (?) G 12 in om. R 13 ocoultum G sed qf. p. 764. 27 14 a te quae fecisti R a te**** quae fecisti G (an erat a te ad ea quae fecisti ? cf. Sabatier 11, 270) a te quod fecisti E 17 fuerunt ? 0 praedicabat — fuerat om. G 18 in uobis GR in nobis E 19 in inferioribus GE inferioribus R 21 secundum profetam euangelicum G 22 inperfectum meum R", + "candidate_score": 0.626921, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_78_80", + "bdc_text": "der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) . allein zum rechten nach vermog der pündten der statt Bern und hertzogen möchte geholffen werdenPhilibert de Compois dankte dem Berner Rat am 5 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3181", + "psc_text": "ex circumcisione manu facta crediderunt, ad confessionem peccatricum gentium humiliati crediderunt, ut essent omnes hereditas Christi: non in his, qui ex operibus suis iustificsbuntur, sed in his, qui per gratuitam gratiam dei iustificantur. et hsechaec est tituli inscriptio, quod sit Christus rex IudsBorum. itaque narrat hic psalmus, quorum Iudseorum rex Christus esse uideatur et quam habeat rationem tituli inscriptione; qui non eorum Iudseorum. qui palam uiderentur et quorum esset aperta in 22 galatbas 83 xpc. XXII. Hllar. Piet. pars I. 56 carne circumcisio, sed potius illorum Iudaeorum, qui in secreto IudseiIudaei, quibus circumcisio cordis, quorum gloria non ex hominibus, sed ex deo est. uideamus denique psalmi textum, si ad hsechaec, quae diximus, attinet. 4. Custodi me, inquit, domine, quoniam in te speraui. qui debitum petit, non sperat; nam si debetur mihi aliquid, iure id reposco. quod si quis mihi ex uoluntate tribuat. non ex oblatione, de hac consuetudine eius beninolentiambeniuolentiam", + "candidate_score": 0.625445, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_114_116", + "bdc_text": "s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi. Parce . Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2790", + "psc_text": "tribulatis corde, in humilibus terrae, in purgamentis mundi, in ecclesiae infimis. infimum enim ecclesiae id est omni humilitate submissum. hoc ergo occultum mysterium reuelatum est, quod est Christus in nobis. non per apostolum hsechaec tantum dominus, sed etiam in hoc eodem psalmo ita loquitur dicens: non est occultatum os meum a te, quae fecisti in occulto: et substantia mea in inferioribus terrae. non in inferno, sicut superius. cum de passione tractabat, sed in inferioribus terrae. cum de reuelatis a patre, quae in occulto fuerant, praedicabat. occultum autem fuerat, quod est Christus in uobis, id est substantia mea in inferioribus terrae, in inferioribus scilicet omnium humilitatis officiis. § 32 Procedit deinde secundum profectum euangelicum sermo psalmi, cum ait: inperfectum tuum uiderunt oculi mei, et in libro tuo omnes scribentur: die replebuntur, et nemo in eis. atque ut omnia secundum doctrinam caelestem intellegere possimus, id, quod difficultatem adfert, absoluendum est. quod enim", + "candidate_score": 0.625008, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_235", + "psc_text": "ad pietatem ex impietate reparare. § 41 Sed et illa tamquam uas figuli non ignoranda confractio est, tum cum his corporibus dissolutis et casu mortis confractis pro uoluntate artificis restauratio adferetur. quod ntrumqueutrumque propheticus sermo significasse eodem dicto uidetur. nam cum prenitentiampaenitentiam utilem in his, quae antea agebantur, ostendit, praesentis huius uitseuitae et corporalis ex uitiis in uirtutem nonam quasi instaurationem docet esse oportere, ira in eos dei sicatisicuti criminum uoluntate cessante. et quamquam id ex figuli conparatione protulerit, tamen, cum de eodem figulo ait: et 26 Hierem. XVIII, 4. 1 figulum Vr figuli R figulus a om. Basil. et Par. 1572 (an figlinum? cf. Bened.) confringes eos, ne t teste corr. m. 2 V teste R frac- cj Bened.) confringes eos, ne e teste corr. m. 2 Y teste R fracmentum R 2 aad m. 2 V 4 uasi corr. m. 2 V 6 sed hoc irrationabilis t 11", + "candidate_score": 0.624219, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_79_81", + "bdc_text": "SI VII 1351 -1360 ) . allein zum rechten nach vermog der pündten der statt Bern und hertzogen möchte geholffen werdenPhilibert de Compois dankte dem Berner Rat am 5 . Jan. 1534 dafür , daß dieser ihn zum «hindersässen und burger» angenommen hatte ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_139", + "psc_text": "commotae, dei filium in corpore cernentes et audientes. quae usque adeo fremuerunt, ut corona spinea conpunxerint, ueste regia indutum salutatione atque honore regis inluserint, harundine caput contuderint, aceto ac felle potauerint, lanceslancea latus foderint. cohors enim militum Pilato subditorum ex fremitu ine intemperantis haec gessit. § 7 Populi autem inania meditati sunt id est inani in doctrinis dei meditatione uersati, cum per nieditationemmeditationem legis non intellexerint, qui prsedicabaturpraedicabatur in lege. iam enim tum non tantum ex illa secundum carnem Abrahae generatione svnagogaesynagogae populus abundabat, sed ex multis populis; in uno Israhel populi nomine multorum populorum diuersitas 2 id ipsum om. RE 3 post eius R h. f. inepte etiam uers. !• pgalmi adimxit disrupamus uincula eorū et cpiciamus a nobis iugu ipsoru 7 ei consilium R praescribsit VR 8 illorum RE 9 omni fiducucia ex omnib fiducuciae m. 2 V 10 profetiae V 11 adque VR 12 principibus et regibusE", + "candidate_score": 0.622624, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_92_94", + "bdc_text": "s. EA IV/IC 277-279. . Tu fac , ne vestratesdie Zürcher. negent . Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2329", + "psc_text": "ad tolerantiam praesentium passionum, et naturae nostrsenostrae infirmitas aduersus saeculi iniurias 1 enigmate GT enigmatae ex enigmaetae m. 1 V enigmatae R 2 facie ad RPT faciam acos (?) ad V interposita GRPT terposita V 3 nnbae V ****lantis G aemulante VRPTE conspicabili GRPT conspicnabili V 6 gignuntur G VR gignentur PT 7 nascitur GVR nascetur PT 8 consequemur GVR consequimur PT 9 retuso GVRlPlTl retuneo R'T' retruso PS 10 pax GVR om. PT 18 bona hierusalem GP bona in hierusalem piT quae bona sunt ierusalem R 14 pax super istrahel G pax super israel R et uideas pacem super israel (istrahel V) VPT 15 ergo haec bona GV ergo bona RE itaque haec bona PT hierusales G hierusalis V hierusalem RPT 16 quia G VR u qui PT 17 lhu G lfcs V 18 amen GRPT om. V Explicit psalfli CXXVII incipit psal. CXXVIII G = = = =", + "candidate_score": 0.62239, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_229", + "psc_text": "4 Eaai. XI, 1. 28 Ps. L, 19. 1 necesse est illa ipsa eat doctrina sit regni V 3 uirga V Eeeia V 4 inquid VR 6 de radice eius RE 7 super eum spiritus domini RE 18 ut reget ita confringet et conteret Rb reget ita ut confringat et conterat e 15 ω∈ck∈uock∈ραμ∈ωccuvτρ∈ιψ∈ιc auTOUC = V ωcck∈oc k∈αμ∈. WCe liVTpu etcaUTOUO R 18 atque abolendum om. V 19 conbilla tritum R contribulatum VE 22 praestabit ex praestauit m. 2 V 23 contribulatum Rb 94 sperna R 25 iper = titur (eras. i) R inpertit V impartitur e. XXII, Hilar. Plct. pars 1. ó fragmenti istius modi damnum proficere in restaurationem eiusdem uasis ostendit. § 39 Qualis autem a deo _secundumsecundum uas figuli nostra confractio sit, idem docuit per Hieremiam prophetam, dicens: surge et descende in domum figuli, et ibi audies uerba mea. et descendi in domum figuli, et ecce", + "candidate_score": 0.621989, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_33_35", + "bdc_text": "Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ; er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2422", + "psc_text": "9 ab aetatis Rb beat.. V a beatii P a transaotis (sed in rnarg. habeatil) T ab eius e 11 fort. sed in 12hic qui propheta (profeta V) VRe hio propheta PTb 18 magnos est VB, magnus PTb eo ex eodem m. 2 V 17 domine om. R ut er 4 at R 19 per profetas PT 20 ergo V1 eum ex enim m. 2 V 511 in gloriam V 22 genam V 28 fleotit VR fleotent P flectitur TE dem ante uerbum om. V 24 per profetae orationem R per profetiae rationem V per prophetam PTE 515 unam V 26 in paris V. Dauid et omnis mansuetudiniemansuetudinis eius; ait enim ipse: quia mansuetus et humiiishumilis corde sum. ettestimonium de eo patris est: ecce puer meus, quem elegi, dilectus meus; in quo conplacuit anima mea: ponam spiritum meum super eum, et iudicium gentibus nuntiabit. non contendet neque clamabit, neque audiet", + "candidate_score": 0.619221, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_78", + "bdc_text": "der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2028", + "psc_text": "est R 6 hunc R hunc b hanc Te 7 penitrantem T 9 expectate R 11 corporibus sibi R 17 uideri RE om. T 18 expetantur (tantur in rtw.) R 21 hona est Rb bona Te 23 intellegimur R Imentium RE amantiom T 25 desolationis RT E desolatorios V 28 moras RTE omnes moras r illam om. T potiundi Re potiendi Th. dolet dilationem dicens: heu me! quod incolatus mewsmeus prolongatus est. § 18 Querellam istiusmodi a plurimis sanctis frequenter audiuimus, tarditatem spei suae morosa corporum dissolutione deflentium. dominus in euangeliis docuit aceelerationem regni eaelestis orandam. inpatientem enim caritatem esse eorum, quae amet, conuenit; atque ideo dici oportet, quod ut dicamus a domino praecipimur: adueniat regnum tuum, fiat uoiuntasuoluntas tua. Paulus beatus in habitatione corporis sui congemescit, per incolatum carnis peregrinari se a deo conquerens. ex quo contra peregrinandum in carne scit sibi esse, ut ei cum deo sit incolatus:", + "candidate_score": 0.617381, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_71_73", + "bdc_text": "Urget senatum . Sed plebis ingenium et mores nemo non ignorat . Ut autem intelligas , cur pecunię erogatę sint :", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_675", + "psc_text": "panis, neque sitim aquae ; sed famemuerbi, ut audiatur uerbum dei, inpudentiam eorum ac rabiem in nuncupatione canum arguens secundum illud: libera me de ore leonis et de manu canis unicam meam. et hunc quidem habentinteriorisconscientiae suffi dolorem, cum se dispersos, cum captiuos, cum tributarios congemescunt, sine templo, sine sacerdote, sine regno: et hoc, posteaquam in maiestatis dominum saluatoremque mundi manus impias intulerunt. § 8 Sed ubi de peccato crucifixi unigeniti dei arguuntur, impii esse non desinunt; et dolore translatae ad gentes diuinsediuinae cognitionis adcensi ore adhuc uerbisque desaeuiunt. sequitur enim: ecce loquentur in ore suo et gladius in labiis eorum. § 9 Sed hanc obtrectandi atque insectandi impietatem non solum in his, sed etiam in gentibus, quae audire detrectant, ita diuinus sermo condemnat: quoniam quis audiuit? et tu, domine, deridebis eos, pro nihilo habebis omnes gentes. nemine audiente inridentur a deo; quia, ubi dicitur: quis?, ibi aut rarus significatur", + "candidate_score": 0.616362, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_71_73", + "bdc_text": "Urget senatum . Sed plebis ingenium et mores nemo non ignorat . Ut autem intelligas , cur pecunię erogatę sint :", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3084", + "psc_text": "uti possimus, amplectimur. hic enim ordo dictorum est: qui operit caelum nubibus et parat terrae pluuiam, qui producit in montibus faenumfanum, dat iumentis escam ipsorum et herbam seruitntiseruituti hominum et pullis coruorum inuocantibus eum. siue igitur per nubium pluuiam producto iumentis in montibus fsenofano, ut allegorica doctrina posset intellegi, hsec herba seruituti hominum praebetur, qui pecudea ignoratione deposita deum tandem rationabiliter conperissent; siue, quod absolutius intellegi potest, in herba fructus humanis cibis praestiti edocentur, quia omnes fructus per herbam con- - firmantur in messem: deo utrumque laudi est, infirmitati eum nostrae uel corporales in fructus cibos uel spiritalia in prophetis uitseuita pabula praebuisse. § 11 Sed id, quod sequitur, quomodo intellegi oportebit: et pullis coruorum inuocantibus eum? deum inuocare proprium hominis officium est, qui solus ex uniuersis animantibus particeps rationis effectus est. coruorum uero pulli deum quomodo inuocant? et cur pulli coruorum potius quam corui, quorum natura hebes, inproba, inprouida,", + "candidate_score": 0.615782, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_78", + "bdc_text": "der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_571", + "psc_text": "m. 3 R 28 et om. r ab P hoc om. V 24 carne V carne R praenunciata R dedicerunt V1 25 his bn que V ipsis gestisi V1 ipsius (u eras.) gentis P ipsius gentia T. futura aeritatistractatui aptatum est, cum et hominem Abraham adorauit ec Iacob in homine deum uidit —; portasset utique hsec obprobria gentium, quod, cum essset homo, se deum faceret, quod daemonium habens populum seduceret, quia ignorassent hsec omnia in lege, quae ad Israhel lata est, contineri. uerumtamen eumcum anianimisunianimis et dux et notus hsec faciat — unianimis, cum eiectaselectus ad apostolum est; dux, cum demorante domino ipse ad praedicationem aduentus sui ad castella prsemissuspraemissus est et foturifuturi regni dux ab eo ac princeps est constitutus; notus autem, cum omnes ingressus eius egressusque didicisset cognouissetque in hominis filio et dei filium, qui et particeps in demutando ex aqua uino et dulcificando in populi cibum hordeo", + "candidate_score": 0.61396, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_83", + "bdc_text": "Damitt söllichs verhindert wurde , ist von siner widerpart das gelt usßteiltMichael von Greyerz , s. oben Anm. 9. , kumpt nitt vom Frantzosen .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1723", + "psc_text": "malis inhibens bona obseruet sine intermissione custodisecustodiae. § 9 Qualis autem custodia uerbi dei esse debeat, sequens uersus docet. sequitur enim: a iudiciis tuis non declinaui: quia tu legem posuisti mihi. haec est igitur uera custodia, nullam in partem a dei se iudiciis deflectere neque leui saltim declinare decessu, sed intentum semper et semper inmobilem in eo, in quo institit, permanere. § 10 Non declinat autem, quia legem sibi deus statuerit. legem quidem Moyses statuerat; sed hic idem propheta in psalmo altero orauerat dicens: domine, constitue legislatorem supereos: sciant gentes, quoniam homines sunt. ea enim lex, quam Moyses scripserat, psedagogapaedagoga nobis in Christo fuit: et idcirco super docentes se et seniores intellegit, quia legem euangelicam, qusequae Moysi lege continetur, intellegit. haec ergo per dominum nostrum lata est, haec omnem hominem in scientiam dei erudiuit. et idcirco ad id, 22 Ps. IX, 21. 1 ferimus in C ferimL in p ferimur", + "candidate_score": 0.613229, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_78", + "bdc_text": "der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1641", + "psc_text": "ait: et conplacebodeo in regione uiuorum. atque ideo u in a m dixit, quia non in usu uitae istius uiuit, sed in dei sit miseratione uieturusuicturus. sed sperat istud, quia lex dei meditatio eius est. uacemus igitur diuinae lectioni, uacemus praeceptis dei et opera legis uitSB nostrae officiis exequamur: quia propter meditationem legis ueniente in se domini miseratione sperat se propheta uicturum. § 16 Non est uero sufficiens huic 'prophetee, ut sibi tantum sollicitus sit ac solum sui memor sit. oportet eum curam humani generis sumere et publicae sollicitudinis adfectum subire et orare pro his, qui in peccatis et in inreligiositate uersantur. huius itaque adfectus sui sollicitudinem consequenti uersu docet dicens: confundantur superbi, qui iniquitatem fecerunt super me. non est hic maledicti oratio. neque retributionem iniuriae sibi inlatse deprecatur. et absit, ut propheta euangelii prsedicatorpraedicator rationem euangelicse caritatis excesserit domino enim dicente: diligite inimicos uestros et orate pro calumniantibus uobis", + "candidate_score": 0.612668, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_64_66", + "bdc_text": "Questor et bandaretus amoti , necdum finis . Delectus inter cives non est abundans . Aut iuvenesvor iuvenes gestrichen iuves et .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1352", + "psc_text": "est ex his corporis sui uitiis ad innocentiae studium transferri, quia sera licet emendatio utilis sit obliuione uitiorum. sed placiturum deo uirum propheta conformans non expectat post longam ac diuturnam criminum consuetudinem doctrina dei et praeceptis timoris institui, sed rudes a peccatis annos et aetatem adhuc criminum nesciam uult non modo studiis aliquando innocentiseinnocentiae, sed etiam ipsa adulescentiseadulescentiae consuetudine inbui. difficile est enim ab usitatis desinere, difficile est a familiaribus abstrahi, magnum in se consuetudo habet uinculum: et idcirco optimus ille erit cultor, quem non modo delictorum remissio sine crimine constituerit, sed ipsa illa praestiterit uitiorum ignoratio innocentem. § 2 Nouit Hieremias propheta aetatis huius beatitudinem dicens: bonum, inquit, est iuueni uiro, cum aufert iugum graue in iuuentute sua: sedebisedebit t singulariter et tacebit. non expectat frigescentes senectute annos nec emortuam iam per aetatem uitiorum consuetudinem. uult longi praelii militem; uult eum Christi seruum, quem ne ipsa quidem praeteritorum criminum", + "candidate_score": 0.61195, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_46_48", + "bdc_text": "ASchweizerRef , Reg. ; ABernerRef , Reg. ; EA IV/Ia , b , c , Reg. ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2459", + "psc_text": "LXXIX, 14. 1 a supr. acr. R om. VPT 4 bethlem VRT bethlehem in ras. P 5 bethlem RT bethlehem V P domus add m. 2 V non minima es R minima ee ex minima est m. 2 V non es minima PTE 6 et sis V 7 erit rex — exiet qui om. R in istrahel V israel PT bethlS T bethle T bethlehem P 9 regat VRPT reget E 10 primum ex primom m. 1R 11 efratha VR 12 bethlem RT bethle V bethlehem P 18 repperitor VR 14 ex siluis oampi PT ex siluia campis V ex ailuae campis Re 16 requies ex quies m. 2 V templa pomessio V 18 septuagSsimos V 10 diuinus sermo S P 28 efratha VR inuenitur in ras. R 84 quod audiuimus VR quod et audinimus PTE. intrabimus in tabernacula eius, adorabimus, tibiubi steterunt pedes eius. corporali istud uitseuitae praesentis officio", + "candidate_score": 0.610337, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3194", + "psc_text": "adhucauteinetsicut in nocte erudierunt me renes mei. quid eum erudierunt renes sui? scilicet, ait, intelligere eum fecerunt, melius esse sperare in domino, quam in suo opere iustificari. nam et ipsum dominum nonne renes sui quasi in nocte erudierunt sperare in deum ? . 10 dapnanit ' 31 itaq; nam et contristata est anima eius usque ad mortem. didieitdidicit sperare in deum; et hoc est, quod ait in hunc se intellectum eruditum esse a renibus quasi in nocte. et sequentia enim ostendunt de passione eum sua dicere, cum subiungit: 10. Prouidebam dominum in conspectu meumeo semper. quiaadextris est mihi, utnoncommouear. propter hoc iucundatum est cor meum, et exultauit lingua mea, insuper et caro mea habitabit in spe: quia non derelinques animam meam in infernum neque dabis sanctum tuum uidere corruptionem. et textus quidem hic et ordo manifestus est; sed quod renes nominauit, et quasi in nocte, ait, erudierunt me, ne obscuriora", + "candidate_score": 0.609905, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1177", + "psc_text": "esse conqueritur: et operui in ieiunio animam meam, et factum est mihi in obprobrium. et posui uestimentum meum saccum, elfactus sum illis in parabolam. aduersum me detrahebant, qui sedebantinporta, et in me psallebant, qui bibebant uinum. fuit itaque ieiunium ei in obprobrium, quia per esuriendi obprobrium usque ad adorandi satanse contumeliam temptatus est. uestis autem de sacco habitus est luctus. luctus uero omnis adfectus in fletu est. et cum Lazarum exCitaturusexcitaturus inlacrimat, infidelitatem humani generis lugebat: in habitu enim luctus flendi significatur adfectus. quod autem non Lazarum, cuius et morte leetaturlaetatur, quem 5 Rom. XV, 3. 1 ingeritur ex igitur m. 2 V daemoni = R a supr. scr. R 9 est obprobria V quaecumq: omnia P 3 sint E qui dfio V 6 reccidit ex recidit m. 2 V cQ a P quo a V 7 zabulo VP quo in V 8 ad supr. scr. R satana VsatananP 9", + "candidate_score": 0.606151, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3198", + "psc_text": "perturbatione, qui infirmitatem et tristitiam fatebatur. nam si alibi Dauid ait: m eto s mortis cecidit super me, timor et tremor occupauerunt me et operuit me tenebtenebra ra, recte hsechaec tenebra ex timore mortis ueniens, quam minimam fuisse in filio dei conuenit, non nox, sed quasi nox appellatur. itaque significanter dicitur: adhuc autem quasi in nocte erudierunt me renes mei. quid autem erudierunt? scilicet quod sequitur infra, ut prouideret deum in conspectu suo semper, quia a dextris eius est, ut non commoueatur. 11. Pro hoc, ait, iucundatum est cor meum, et exsultauit lingua mea, adhuc autem et caro mea habitabit in spe: quoniam non derelinques animam meam in inferno neque dabis sanctum tuum uidere corruptionem. notas fecisti mihi uias uitae: implebis me laetitia cum uultu tuo: delectationes in dextera tua. ergo et iucunditates in dextera dei, quibus cunctis repletus est filius. in dextris enim habebat deum. prouidebam dominum, inquit, in", + "candidate_score": 0.602974, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_69", + "bdc_text": "Ad hęc facile coniecturare poteris in huiusmodi tragediis domesticis animos multorum etiam iunctissimos disiungi , ut nemo iam alteri fidere ausit aut velit .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_773", + "psc_text": "omnia omnibus Te. 14* neque IudseisIudaeis neque Graecis neque ecclesiae scandalum est, ne habeat aduersarius male de se quid loqui, illo quidem obtrectandi studium uoluntatemque retinente, quamuis se ille liberum ab omni obtrectationis occasione praestaret; quod et in boc sancto in siti currente cognoscimus. sequitur enim: ore suo benedicebant et corde suo maledicebant, cum et conseruantes honorem suum probabilis uitae confessione benedicerent et interioris odii malignitate maledicerent. § 5 Sed id. quod sibi maxime salutare est, sanctus iste etiam diapsalma interueniente congeminat, indefessse in nobis confessionis perseuerantiam oportere esse demonstrans. sequitur enim: uerumtamen deo subiecta est anima mea, quoniam ab ipso est patientia mea. quia ipse est deus meus et saluator meus, adiutor meus, non emigrabo. in deo salutare meum et gloria mea. deus auxilii mei, et spes mea in deo meo. inpellant quidem isti inclinatum parietem maceriamque iam quassam et, benedicente licet ore, corde maledicant, scit tamen subiectam animam", + "candidate_score": 0.596238, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_99", + "bdc_text": "Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2480", + "psc_text": "fili tui testamentum meum et testimonia mea, q u ae docebo eos. Moyses legem scripsit, in qua testimonia dei continentur, propheta hic idem totus deuersatur in tegelege: et quomodo adhuc filii illius Dauid in testimoniis sunt docendi? non praesentis aetatis est sermo, sed his proprius, de quibus dictum est: confitebor tibi, domine deus, pater caeli et terrseterrae, quia abscondisti hsechaec a sapientibiassapientibus et prudentibus et reuelasti ea paruulis. sed docti et manentes in his, quae docebuntur, quid consequentur? usque in sseculumsaeculum, inquit, sedebunt super sedem. tuam. et qui isti sunt, qui sedebunt? nempe de quibus dictum est: et uos sedebitis super duodecim thronos iudicantes duodecim tribus Israhel. 1 Hierem. XXX, 6. 5 Gal. IV, 19. 7 Matth. IX, 2. Ioh. Xffl, 33. 16 Matth. XI, 25. 21 Matth. XIX, 28. 1 ieremiS <-pfaa R profetam hieremiam VPT decentem (sic) ex dioentem R inquid G itaquae V1 itaque VI RPТ 2", + "candidate_score": 0.593306, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_99", + "bdc_text": "Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_64", + "psc_text": "lege domini fuit uoluntas eius, cum lex per dei filium lata sit, quomodo ad eum ob id beatitudo referetur, quia uoluntas eius in lege domini fuerit, cum dominus ipse sit legis? quod autem lex eius sit, in psalmo septuagesimo et septimo ipse testatur, quo ait: adtendite, populus meus, in legem meam, inclinate aurem uestram in uerba oris mei. aperiam in pafa bola os meum. et haec Matthseus euangelista ab ipso dicta esse confirmat, dicens: ideo in parabolis lo q uebatur, ut inpleretur quod dictum est: aperiam in parabolis os meum. prophetiam ergo suam dominus rebus inpleuit. nam in his, in quibus locuturum se spoponderat, parabolis est locutus. id autem quod ait:' et erit tamquam lignum, quod plantatum est secus decursus aquaruraaquarum - in quo conparatiue beatitudinis profectus ostenditurquomodo personaepersona eius poterit coaptari, ut sit dei filio plantatum lignum beatius, ob quod beatus sit, quia aliquando similitudinem eius profectu beatitudinis consequatur?", + "candidate_score": 0.591447, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_70_72", + "bdc_text": "Plebs sane firmissima verbo adheret et mala vult punita . Urget senatum . Sed plebis ingenium et mores nemo non ignorat .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_138", + "psc_text": "et populus Israhel facere, qunntaquanta manus tua et consilium praescripsit fieri. et nunc, domine, respice in iuinasminas eorum, et da seruis tuis cum omni fiducia loqui uerbum tuum. non ergo ambiguum est, quid tanto anteriore tempore prophetiseprophetiae psalmus ostenderit. nam permixti tum sibi in Herode atque Pilato gentes frementes et populi uana meditantes in unum cum ipsis suis regibus et principibus adstiterunt. communi enim et prajtorispraetoris et tetrarchretetrarchae iudicio in dominum confirmata damnationis est passio. § 6 Et quidem diligenter secundum propheticam scientiam unicuique generi et nomini singulorum quorumque uerborum est proprietas coaptata: ut gentes fremuerint, inpAritoinperito scilicet motu ineonditoque commotae, dei filium in corpore cernentes et audientes. quae usque adeo fremuerunt, ut corona spinea conpunxerint, ueste regia indutum salutatione atque honore regis inluserint, harundine caput contuderint, aceto ac felle potauerint, lanceslancea latus foderint. cohors enim militum Pilato subditorum ex fremitu ine intemperantis haec gessit. § 7 Populi autem inania", + "candidate_score": 0.589554, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_63", + "bdc_text": "Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3082", + "psc_text": "agnouit, inquit, bos possessorem suum et asinus praesaepium domini sui; Israhel uero me non cognouit. et quia per hebetis naturae inreligiosam ignorationem pecora sunt dicta, cibus quoque eorum significatus in fseno. hoc ergo faenum et his iumentis praebetur in montibus. § 10 In pluribus autem codicibus insertum hunc uersum deprehendimus: et herbam seruituti hominum, ut ea, quae superius dicta sunt, de homine dicta esse per nuncupationem ipsius hominis intellegerentur. sed nos non egemus hoc sensu. nam licet non inpediat adiectus, non tamen eum, tamquam non 8 Dent. XXXII, 2. 14 Ps. CXIII, 4. 16 Ps. CXX, 1. 18 Esai. I, 3. 1 ad eligendos R 2 hymbrem R intellegenda ex intellegendam R 3 exspectur R 4 aeloquium R 6 post quam R per quam E b I 7 opinor sic m.1 R 13 qui eras. R 15 hi R 17 faeni R foenum E faena scripsi, quia i ei a", + "candidate_score": 0.579297, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 12, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam", + "max_score": 0.685134, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101_103", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_0", + "psc_text": "Prologus. 833-834 Post explanationes duodecim Prophetarum, Isaiae, Danielis, et Ezechielis, ad extremum in Jeremiam manum mittimus, tibi, frater Eusebi, ejusdem Al. eosdem Commentariolos dedicantes, ut Evangelicum virum Matthaeo evangelistae copules, quem ante annos plurimos strictis sensibus, te hortante, disserui. Et quia volumen longissimum est, et in plerisque manifesta historia texitur, illud prudentiam tuam admoneo, ne quaeras in hoc latam explanationem; super his maxime, quae jam et in Prophetis aliis dicta sunt, et per se patent intelligentiae. Sicque conabor notariorum manu scribere, ut nihil desit in sensibus, cum multum desit in verbis. Stamina tibi atque subtegmina et licia praeparabo, tu pulcherrimam vestem ipse conficito; ut non solum nos audire, sed et alios docere possis. Libellum autem Baruch, qui vulgo editioni Septuaginta copulatur, nec habetur apud Hebraeos, et ψευδεπίγραφον Epistolam Jeremiae nequaquam censui disserendam, sed magis Jeremiae ordinem, librariorum errore confusum, multaque quae desunt, ex Hebraeis fontibus digerere, ac complere: ut novum", + "candidate_score": 0.685134, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_86_88", + "bdc_text": "Ich bin sydessen. übelarg , sehr ( SI I 55 ) . erschrocken . Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 . februarii nescio qua causa , sed subodoro eam esse , quod Salodorenses omnia , quae promiserant , negarunt mendaciterVom 24 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_724", + "psc_text": "et det in vexationem universis regnis terrae: quo scilicet nequaquam 1047 homines, sed daemones fiant aeriae potestates: et sint apud cunctos Angelos, qui praesint singulis provinciis in maledictionem, et in stuporem, et in sibilum, et in opprobrium cunctis gentibus. Et hoc eos idcirco passuros, quia verba Prophetarum in coelesti Jerusalem audire noluerint, qui eos hortabantur, ut ad terrena descenderent, et corpus humilitatis assumerent; et acta poenitentia post verum sabbatismum, locum pristinum possiderent. Haec ille dixerit. Quae cum audiunt discipuli ejus, et Grunnianae familiae stercora, putant se divina audire mysteria. Nosque qui ista contemnimus, quasi pro brutis habent animantibus, et vocant πηλουσιώτας, eo quod in luto istius corporis constituti non possimus sentire coelestia. (Vers. 21 seqq.). Haec dicit Dominus exercituum, Deus Israel, ad Achab filium Coliae, et ad Sedeciam filium Maasiae, qui prophetant vobis in nomine meo mendaciter: ecce ego tradam eos in manu Nabuchodonosor regis Babylonis, et percutiet eos in", + "candidate_score": 0.666155, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_86_88", + "bdc_text": "Ich bin sydessen. übelarg , sehr ( SI I 55 ) . erschrocken . Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 . februarii nescio qua causa , sed subodoro eam esse , quod Salodorenses omnia , quae promiserant , negarunt mendaciterVom 24 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_462", + "psc_text": "idololatriae semitas sunt secuti; propterea terra eorum redacta est in solitudinem et in miraculum omnium sibilumque, ita ut qui terram quondam, et urbem florentissimam viderint in desertum et cinere esse collapsam, admirentur et stupeant, et animae confusionem, gestu corporis indicent: hoc est enim movere caput, et stuporem mentis silentio demonstrare. Quod plenius et rectius post adventum Domini intelligimus esse completum, quando nullus Judaeorum terram quondam et Urbem sanctam ingredi lege permittitur; sed cum ad planetum venerint, mirantur et deflent vaticinia Prophetarum, opere completa. (Vers. 17.) Sicut ventus urens dispergam eos coram inimico (sive inimicis), dorsum et non faciem ostendam eis in die perditionis eorum. Usque hodie sententia Dei permanet in Judaeis. In toto orbe dispersi sunt coram inimico diabolo, vel inimicis daemonibus; et cum diebus ac noctibus in synagogis Satanae invocent nomen Dei, dorsum et non faciem suam ostendit eis Deus, ut intelligant eum semper recedentem, et numquam ad se", + "candidate_score": 0.659136, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_87_89", + "bdc_text": "Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 . februarii nescio qua causa , sed subodoro eam esse , quod Salodorenses omnia , quae promiserant , negarunt mendaciterVom 24 . bis 26 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_615", + "psc_text": "gentes, vel certe hujusmodi movet cognationes, ut faciant Domini voluntatem. Quodque vocat servum suum Nabuchodonosor, non sic servus vocatur ut Prophetae et omnes sancti, qui vere serviunt Domino; sed quo in eversione Jerusalem, Domini serviat voluntati: secundum quod et Apostolus loquitur: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare (I Tim. I, 20) . In Aquilonis autem parte esse Chaldaeos, juxta situm Jerusalem nulli dubium est. (Vers. 9.) Et adducam eos super terram istam, et super habitatores ejus, et super nationes omnes quae in circuitu illius sunt; et interficiam eos, et ponam eos in stuporem, et in sibilum, et in solitudines sempiternas. Ista sunt praemia contemptorum, et Dei verba audire nolentium. Quidquid igitur mali super nos adducitur, nostra peccata fecerunt. Omnesque gentes ut tunc adductae sunt contra Jerusalem: sic hodie adducuntur contra Ecclesiam negligentem, ut interficiat eos, et ponat in stuporem, et in sibilum, et in solitudines sempiternas, ut in exemplo", + "candidate_score": 0.658167, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_99_101", + "bdc_text": "Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia . Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_0", + "psc_text": "Prologus. 833-834 Post explanationes duodecim Prophetarum, Isaiae, Danielis, et Ezechielis, ad extremum in Jeremiam manum mittimus, tibi, frater Eusebi, ejusdem Al. eosdem Commentariolos dedicantes, ut Evangelicum virum Matthaeo evangelistae copules, quem ante annos plurimos strictis sensibus, te hortante, disserui. Et quia volumen longissimum est, et in plerisque manifesta historia texitur, illud prudentiam tuam admoneo, ne quaeras in hoc latam explanationem; super his maxime, quae jam et in Prophetis aliis dicta sunt, et per se patent intelligentiae. Sicque conabor notariorum manu scribere, ut nihil desit in sensibus, cum multum desit in verbis. Stamina tibi atque subtegmina et licia praeparabo, tu pulcherrimam vestem ipse conficito; ut non solum nos audire, sed et alios docere possis. Libellum autem Baruch, qui vulgo editioni Septuaginta copulatur, nec habetur apud Hebraeos, et ψευδεπίγραφον Epistolam Jeremiae nequaquam censui disserendam, sed magis Jeremiae ordinem, librariorum errore confusum, multaque quae desunt, ex Hebraeis fontibus digerere, ac complere: ut novum", + "candidate_score": 0.657357, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ;", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_0", + "psc_text": "Prologus. 833-834 Post explanationes duodecim Prophetarum, Isaiae, Danielis, et Ezechielis, ad extremum in Jeremiam manum mittimus, tibi, frater Eusebi, ejusdem Al. eosdem Commentariolos dedicantes, ut Evangelicum virum Matthaeo evangelistae copules, quem ante annos plurimos strictis sensibus, te hortante, disserui. Et quia volumen longissimum est, et in plerisque manifesta historia texitur, illud prudentiam tuam admoneo, ne quaeras in hoc latam explanationem; super his maxime, quae jam et in Prophetis aliis dicta sunt, et per se patent intelligentiae. Sicque conabor notariorum manu scribere, ut nihil desit in sensibus, cum multum desit in verbis. Stamina tibi atque subtegmina et licia praeparabo, tu pulcherrimam vestem ipse conficito; ut non solum nos audire, sed et alios docere possis. Libellum autem Baruch, qui vulgo editioni Septuaginta copulatur, nec habetur apud Hebraeos, et ψευδεπίγραφον Epistolam Jeremiae nequaquam censui disserendam, sed magis Jeremiae ordinem, librariorum errore confusum, multaque quae desunt, ex Hebraeis fontibus digerere, ac complere: ut novum", + "candidate_score": 0.653119, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_85_87", + "bdc_text": "SI IV 1594 ) . . Ich bin sydessen. ��belarg , sehr ( SI I 55 ) . erschrocken . Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_724", + "psc_text": "et det in vexationem universis regnis terrae: quo scilicet nequaquam 1047 homines, sed daemones fiant aeriae potestates: et sint apud cunctos Angelos, qui praesint singulis provinciis in maledictionem, et in stuporem, et in sibilum, et in opprobrium cunctis gentibus. Et hoc eos idcirco passuros, quia verba Prophetarum in coelesti Jerusalem audire noluerint, qui eos hortabantur, ut ad terrena descenderent, et corpus humilitatis assumerent; et acta poenitentia post verum sabbatismum, locum pristinum possiderent. Haec ille dixerit. Quae cum audiunt discipuli ejus, et Grunnianae familiae stercora, putant se divina audire mysteria. Nosque qui ista contemnimus, quasi pro brutis habent animantibus, et vocant πηλουσιώτας, eo quod in luto istius corporis constituti non possimus sentire coelestia. (Vers. 21 seqq.). Haec dicit Dominus exercituum, Deus Israel, ad Achab filium Coliae, et ad Sedeciam filium Maasiae, qui prophetant vobis in nomine meo mendaciter: ecce ego tradam eos in manu Nabuchodonosor regis Babylonis, et percutiet eos in", + "candidate_score": 0.652428, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_609", + "psc_text": "patris Joacim regnarat mensibus. Interfectus est autem Joacim undecimo anno regni sui in Jerusalem (IV Reg. XXIV). (Vers. 3.) A tertio decimo anno Josiae filii Ammon regis Juda usque ad diem hanc, iste est tertius et vicesimus annus, factum est verbum Domini ad me, et locutus sum ad vos de nocte consurgens et loquens, et non audistis. Tertio decimo anno regis Al. regni Josiae qui regnavit in Jerusalem annis triginta et uno, Jeremias prophetare exorsus est, et prophetavit sub eo annis decem et novem, cui successit in regnum filius ejus Joachaz: quo statim ducto in captivitatem a Nechao rege Aegyptiorum, regnum obtinuit Joacim frater ejus (IV Reg. XXIII). In cujus regni quarto anno, iste ad Jeremiam fit Al. fuit sermo Domini, ac per hoc vigesimus tertius annus erat Jeremiae prophetae, ex quo loqui ad populum coepit; et numquam praedicare cessavit, sed singulis diebus diluculo et de nocte consurgens, loquebatur ad", + "candidate_score": 0.650043, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_85_87", + "bdc_text": "SI IV 1594 ) . . Ich bin sydessen. übelarg , sehr ( SI I 55 ) . erschrocken . Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_621", + "psc_text": "mittam te, et bibent, et inebriabuntur [Vulg. turbabuntur ] (sive voment); et insanient a facie gladii, quem ego mittam inter eos. Et accepi calicem de manu Domini, et propinavi cunctis gentibus ad quas misit me Dominus. Propinatio calicis, et 1017 calicis meri, sive non mixti Al. commixti, quae Graece dicitur ἀκράτου, Dominici furoris indicium est, ut omnes gentes, quae contra Dei populum militarunt, bibant de calice furoris Domini, de quo scribit Isaias contra Jerusalem: Scyphum furoris, calicem ruinae ebibisti et evacuasti, propterea consurge (Isa. LI, 17) . Iste autem calix idcirco bibitur a cunctis gentibus, ut vomant et insaniant. Quod quidam pravus interpres in bonam partem accipit: ut instar catharticae potionis quidquid cholerae et pituitae et noxii humoris in pectore est, foras exire compellat, et restituat pristinam sanitatem. Pro Jeremia quoque Salvatorem accipit, quod ipse cunctis gentibus propinarit ad quas et missus sit, ut abjecta idololatria, Dei se cultui dedicarent.", + "candidate_score": 0.648836, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_541", + "psc_text": "nomine appellatur Joachin, qui captus a Nabuchodonosor cum matre sua, principibus et artificibus, et multis nobilibus, ductus est in Chaldaeam, ibique mortuus. Hoc igitur dicitur, si quomodo annulus non recedit de manu portantis, et de digito difficulter elabitur: sic sit in manu mea Jechonias; tamen evellam eum, et tradam regi Babylonio, ibique cum matre et omnibus sociis suis morietur, et ultra terram Judaeam, quam desiderat, non videbit. Miserabilis Grunnius, qui ad calumniandos sanctos viros aperuit os suum, linguamque suam docuit mendacium, Sexti Pythagorei, hominis gentilissimi, unum librum interpretatus est in Latinum; divisitque eum in duo volumina, et sub nomine sancti Martyris Xysti, urbis Romanae episcopi, ausus est edere: in quibus nulla Christi, nulla Spiritus sancti, nulla Dei Patris, nulla Patriarcharum, Prophetarum, et Apostolorum 994 fit mentio, et hunc librum solita temeritate et insania, Annulum nominavit, qui per multas provincias legitur, et maxime ab his qui ἀπὰθειαν, et impeccantiam praedicant. Quomodo", + "candidate_score": 0.64808, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_85_87", + "bdc_text": "SI IV 1594 ) . . Ich bin sydessen. übelarg , sehr ( SI I 55 ) . erschrocken . Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_174", + "psc_text": ". Et praecepi ut audiretis vocem tubae, vel mandata Evangelii, vel doctrinam Apostolorum, juxta illud Isaiae: In montem excelsum ascende, qui evangelizas Sion: exalta sicut tuba vocem tuam, qui annuntias Jerusalem (Isai. XL, 9) . Qui dixerunt: Non audiemus; et invitati ad coenam, noluerunt venire: propterea dicitur: Audite, gentes. Quod secuti sunt et Apostoli, quando loquuntur in Lycaonia: Vobis quidem oportebat primum loqui verbum Dei: sed quia repellitis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae: ecce convertimur ad gentes (Act. XIII, 46) . Et cognosce, congregatio nequaquam Judaica, sed omnium nationum: sive qui pascitis greges, episcopi et presbyteri et omnis ordo ecclesiasticus: vel cognoscite testimonium quod in eis est. Testimonium enim Dei fidele, sapientiam praestans parvulis (Psal. XVIII, 8) . Quibus loquitur et Dominus: Noli timere, grex parvule (Luc. XII, 31) . Et: Ecce ego et pueri mei quos mihi dedit Deus (Isa. VIII, 18) . Cognoscite ergo quanta faciam", + "candidate_score": 0.646336, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_20", + "bdc_text": "«Das red ich für mich selb , min herren hend mirs nitt befolhen. » Ab iis cum se purgare non potuerit et senatui utrique satisfacere , hett man inn heissen der räten und burgeren stillstonwurde im Amte eingestellt , suspendiert ( SI XI 731 ) .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_357", + "psc_text": "suo: Vis nosse rationem? ausculta quod dicitur: Quia dilexit populus movere pedes suos, et non abstulit eos de compede peccatorum, sive non quievit, et stare non potuit: idcirco et deserui eum, et nulla est in illo mihi complacentia. Qui igitur diu distulit, et per patientiam noluit punire peccantes, quia in scelere permanserunt; recordabitur iniquitatum eorum; et quasi aegrotantium, et Deum non sentientium, peccata visitabit, ut ultra peccare desistant. Notandum autem in Scripturis sanctis quod semper peccatorum moveantur pedes, et Sanctis dicatur cum Moyse: Tu vero hic sta mecum (Deut. V, 31) . Et alibi scriptum sit: Laudate servi Dominum, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri (Psal. CXXXIV, 1, 2) . (Vers. 11, 12.) Et dixit Dominus ad me: Noli orare pro populo isto in bonum. Cum jejunaverint, non exaudiam preces eorum, et si obtulerint holocaustomata et victimas, non suscipiam eas: quoniam gladio, fame et peste ego", + "candidate_score": 0.646279, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24_26", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II . von Greyerz ] versuchte der Kastellan von Aigremont einflußreiche Berner zu bestechen . Des Kastellans Gefangennahme und Geständnisse brachten die Affäre am 30 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_609", + "psc_text": "patris Joacim regnarat mensibus. Interfectus est autem Joacim undecimo anno regni sui in Jerusalem (IV Reg. XXIV). (Vers. 3.) A tertio decimo anno Josiae filii Ammon regis Juda usque ad diem hanc, iste est tertius et vicesimus annus, factum est verbum Domini ad me, et locutus sum ad vos de nocte consurgens et loquens, et non audistis. Tertio decimo anno regis Al. regni Josiae qui regnavit in Jerusalem annis triginta et uno, Jeremias prophetare exorsus est, et prophetavit sub eo annis decem et novem, cui successit in regnum filius ejus Joachaz: quo statim ducto in captivitatem a Nechao rege Aegyptiorum, regnum obtinuit Joacim frater ejus (IV Reg. XXIII). In cujus regni quarto anno, iste ad Jeremiam fit Al. fuit sermo Domini, ac per hoc vigesimus tertius annus erat Jeremiae prophetae, ex quo loqui ad populum coepit; et numquam praedicare cessavit, sed singulis diebus diluculo et de nocte consurgens, loquebatur ad", + "candidate_score": 0.644809, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_5", + "psc_text": "filii Amon regis Judae. Prophetavitque in imperio ejus annis decem et novem: et postea sub Joacim filio ejus annis undecim: et sub Sedecia, qui ultimus fuit regum Juda, annis undecim, usque ad quintum mensem, quando a Babyloniis capta est Jerusalem. Joachaz vero et Jechoniae terni menses (quorum alter in Aegyptum, alter 837 cum matre ductus est in Babylonem) in supradictis annis computantur: per hoc ab exordio prophetiae suae usque ad captivitatem Jerusalem, in qua et ipse captus est, prophetavit annis quadraginta et uno: praeter illud tempus quando ductus est in Aegyptum. Ibique prophetavit in Taphnis, ut hoc ipso volumine continetur. Pro verbis Jeremiae, Septuaginta posuerunt, Verbum Dei quod factum est ad Jeremiam (Jerem. XLIII, 8) : hoc videlicet sensu, quod verba Jeremiae verbum sit Domini. Fuit autem de genere sacerdotum, qui habitabant contra septentrionem Jerusalem in tertio milliario, et viculo Anathoth. Simulque admirabilis clementia Domini, quod jam captivitate vicina, et", + "candidate_score": 0.644735, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_20", + "bdc_text": "«Das red ich für mich selb , min herren hend mirs nitt befolhen. » Ab iis cum se purgare non potuerit et senatui utrique satisfacere , hett man inn heissen der räten und burgeren stillstonwurde im Amte eingestellt , suspendiert ( SI XI 731 ) .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_198", + "psc_text": "mihi, illud ostendit, quia sanctorum preces Dei irae possint resistere. Unde et Dominus loquitur ad Moysen: Dimitte me, ut percutiam populum istum: et faciam te in gentem magnam (Exod. XXXII, 10) . Et in psalmis legitur: Et stetit Phinees et placavit, et cessavit quassatio, et reputatum est ei ad justitiam (Psal. CV, 30) . Aaron quoque arrepto thuribulo, inter ignem arsurumque populum medius stetit; et Dei ira cessavit. Ac ne putemus crudelitatem Dei, qui ne rogari quidem se permittat, reddit causas cur non exaudiat (Num. XVI), dicens: (Vers. 17 seqq.) Nonne vides quid isti faciant in civitatibus Juda, et in plateis Jerusalem? Filii colligunt ligna, et patres succendunt ignem: et mulieres conspergunt adipem, ut faciant placentas (sive chavonas) reginae (sive militiae) coeli, et libent diis alienis, et me ad iracundiam provocent. Numquid me ad iracundiam provocant? dicit Dominus. Nonne semetipsos in confusionem vultus sui? Vis, inquit, audire, Propheta, cur tibi", + "candidate_score": 0.643526, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_87", + "bdc_text": "Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_90", + "psc_text": "(Vers. 17.) In tempore illo vocabunt Jerusalem solium Domini, et congregabuntur ad eam omnes gentes in nomine Domini in Jerusalem, et non ambulabunt post pravitatem cordis sui pessimi. Nequaquam Dominus sedebit super arcam Testamenti et Cherubim, cui prius ab illo populo dicebatur: Qui sedes super Cherubim, manifestare (Psal. LXXIX, 2) : sed omnes perfecta mente credentes, erunt thronus Dei. Vel certe melius totum de Ecclesia intelligendum: quando congregantur omnes gentes in nomine Domini in Jerusalem, in qua est visio pacis: et nequaquam ambulant post pravitatem cordis sui pessimi, ut faciant quae desiderant, nec suos sequuntur errores; sed dicunt cum Propheta: Adhaesit anima mea post te: me suscepit dextera tua (Psal. LXII, 9) . (Vers. 18.) In diebus illis ibit domus Juda ad domum Israel et venient simul de terra Aquilonis ad terram quam dedi patribus vestris. Hoc 862 proprie in Christi completur adventu, quando de duodecim simul tribubus Evangelio crediderunt,", + "candidate_score": 0.642899, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24_26", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II . von Greyerz ] versuchte der Kastellan von Aigremont einflußreiche Berner zu bestechen . Des Kastellans Gefangennahme und Geständnisse brachten die Affäre am 30 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_665", + "psc_text": "malum grande contra animas nostras: non quo facere debeant, sed quia si fecerint, nequaquam noceant accusato, sed animabus suis, quas mutatione sententiae potuerint liberare. (Vers. 20 seqq.) Fuit quoque vir prophetans in nomine Domini Urias, filius Semei de Cariath-Jarim, et prophetavit adversus civitatem istam, et adversum terram hanc, juxta universa verba Jeremiae. Et audivit rex Joacim et omnes potentes, et principes ejus verba haec, et quaesivit rex interficere eum, et audivit Urias, et timuit, fugitque et 1030 ingressus est Aegyptum. Quodque sequitur: Et misit rex Joacim viros in Aegyptum, Elnathan filium Achabor, et viros cum eo in Aegyptum, in LXX non habetur. Dein jungitur: Et eduxerunt Uriam de Aegypto, et adduxerunt eum ad regem Joacim, et percussit eum gladio, et projecit cadaver ejus in sepulcris vulgi ignobilis. Verumtamen magnus Ahicam filii Saphan erat [Vulg. fuit] cum Jeremia, ut non traderetur in manus populi, et interficerent eum. Quaeritur cur, cum Urias", + "candidate_score": 0.642879, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_17_19", + "bdc_text": "s. Haefliger 198 . annämen , doch dem globen on nachteil und gar nüt vertädingetabgemacht , vereinbart ( SI XII 451f) . - Über den Glauben bestimmte der Vertrag nichts. , oder wo irs nitt thätind , wurdint üch min herren ab irem ertrich wysen. » Addidit :", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_719", + "psc_text": "[Al. vos] in vexationem universis regnis terrae, in maledictionem, et in stuporem, et in sibilum, et in opprobrium cunctis gentibus, ad quas ego ejiciam [Al. ejeci] eos, eo quod non audierunt [Vulg. audierint] verba mea, dicit Dominus; quae misi ad eos per servos meos prophetas de nocte consurgens, et mittens: et non audistis, dicit Dominus. Vos ergo audite verbum Domini, omnis transmigratio, quam emisi de Jerusalem in Babylonem. + Hucusque in LXX non habetur, quae asteriscis praenotavi. Caetera enim, in quibus vel singuli versus, vel pauca ab eis praetermissa sunt verba, victus taedio, annotare nolui, ne fastidium legentibus facerem. Pollicetur autem Dominus, his qui erant in transmigratione, quod post septuaginta annos captivitatis redire eos faciat de universis gentibus, et de cunctis locis, ad quae expulerit eos, et captivitate laxata, pristinum statum et patriam recipere. Et cum ego haec, inquit, mea sponte facturus sim, et certo tempore redituros vos, frustra decipimini,", + "candidate_score": 0.640973, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_20_22", + "bdc_text": "«Das red ich für mich selb , min herren hend mirs nitt befolhen. » Ab iis cum se purgare non potuerit et senatui utrique satisfacere , hett man inn heissen der räten und burgeren stillstonwurde im Amte eingestellt , suspendiert ( SI XI 731 ) . - Zum Ausschluß Tillmanns aus dem Berner Rat s. HBBW III 276 , 62f und Tillier III 318 ; vgl . auch unten S. 71 , 15f und Anm. 15 ;", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_165", + "psc_text": "racemos ad torcular: sic tu captivos pertrahas in Babylonem. (Vers. 10.) Cui loquar, et quem contestabor, ut audiat? Ecce incircumcisae aures eorum (sive vestrae), et audire non possunt. Non possunt audire, quia aures circumcidere noluerunt: nec tamen vacat impossibilitas supplicio, quae de contemptu et infidelitate descendit. Si quis ergo Dei verba non suscipit, nec habet praeceptorum ejus intelligentiam, incircumcisis auribus est. Simulque notandum quae circumcisio tribus generibus in Scripturis appellatur, in praeputio, in corde, et in auribus: unde dicit Dominus: Qui habet aures audiendi, audiat (Matth. XI, 15) . Voluntate ergo nostra, verbum Dei non suscipimus; et idcirco fit nobis in opprobrium, ut quod datum fuerat nobis ad salutem, nostro vitio vertatur in poenam. (Vers. 11.) Idcirco furore Domini plenus sum, laboravi sustinens. LXX: Et furorem meum implevi, et sustinui: et non consumpsi eum. Juxta Hebraicum, ex persona Prophetae dicitur, quod venientem iram Dei ante prospiciat, et plenus sit furoris", + "candidate_score": 0.63963, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24_26", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II . von Greyerz ] versuchte der Kastellan von Aigremont einflußreiche Berner zu bestechen . Des Kastellans Gefangennahme und Geständnisse brachten die Affäre am 30 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_541", + "psc_text": "nomine appellatur Joachin, qui captus a Nabuchodonosor cum matre sua, principibus et artificibus, et multis nobilibus, ductus est in Chaldaeam, ibique mortuus. Hoc igitur dicitur, si quomodo annulus non recedit de manu portantis, et de digito difficulter elabitur: sic sit in manu mea Jechonias; tamen evellam eum, et tradam regi Babylonio, ibique cum matre et omnibus sociis suis morietur, et ultra terram Judaeam, quam desiderat, non videbit. Miserabilis Grunnius, qui ad calumniandos sanctos viros aperuit os suum, linguamque suam docuit mendacium, Sexti Pythagorei, hominis gentilissimi, unum librum interpretatus est in Latinum; divisitque eum in duo volumina, et sub nomine sancti Martyris Xysti, urbis Romanae episcopi, ausus est edere: in quibus nulla Christi, nulla Spiritus sancti, nulla Dei Patris, nulla Patriarcharum, Prophetarum, et Apostolorum 994 fit mentio, et hunc librum solita temeritate et insania, Annulum nominavit, qui per multas provincias legitur, et maxime ab his qui ἀπὰθειαν, et impeccantiam praedicant. Quomodo", + "candidate_score": 0.638225, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_58_60", + "bdc_text": "Im Jahr 1538 wurde das Verfahren abgeschlossen , Graffenried erlangte seine bürgerlichen Ehren und Rechte wieder und wurde in den Großen Rat aufgenommen . Siehe Tillier III 314 f und Anshelm VI 193. . Obtulerat idem a Gryers totidem coronatos consuli ab ErlachHans von Erlach. , at ille pro sua integritate et fide sic nebulonem abegit a se , ut amplius corruptionem hanc non attentaretZu von Erlachs Fall s. Tillier III 314-316 , Anshelm VI 192-194 und unten S. 71 , 16-21. .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_769", + "psc_text": "sec. LXX) . Uno enim die tria millia, altero quinque millia hominum crediderunt (Act. II et IV). Quodque in Hebraico scribitur: Inter quos erunt caecus et claudus, et praegnans, et pariens simul, ecclesia magna revertentium huc: quamquam et juxta litteram impletum sit, quod caeci viderint, claudi ambulaverint: tamen melius juxta anagogen intelligi potest, quod qui prius erant caeci perfidia, postea crediderint Salvatori; et qui claudi, quibus quondam loquebatur Elias: Usquequo claudicatis utroque pede (III Reg. XVIII, 21) ? postea ambulaverint Al. viderint. Et: Populus qui sedebat in tenebris et umbra mortis, magnum lumen aspexerit (Isai. IX, 2) ; claudique cucurrerint, et praegnans pepererit filios, Ecclesiam magnam revertentium ad fidem. Judaei putant hoc esse completum, quando sub Ezra post diem Phase egressi sunt de Babylone ut reverterentur Jerusalem, in quo typus fuit, et non veritas. Neque enim in illo tempore universa, quae legimus et lecturi sumus, fuisse completa poterunt Al. poterant", + "candidate_score": 0.63809, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24_26", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II . von Greyerz ] versuchte der Kastellan von Aigremont einflußreiche Berner zu bestechen . Des Kastellans Gefangennahme und Geständnisse brachten die Affäre am 30 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_669", + "psc_text": "in mercedem, per quem Prophetam suum Dominus liberavit: Ahicam videlicet filio Sephan, quod in posterioribus lecturi sumus, quando de cisterna luti, Abdemelech spadonis consilio, atque praesidio Jeremias de mortis periculo liberatur (Infra XXXVIII). (Cap. XXVII.--Vers. 1.) In principio regni Joacim, filii Josiae regis Juda, factum est verbum hoc ad Jeremiam a Domino, dicens. Hoc in editione LXX non habetur. Et multi putant sequentis capituli esse principium, quod nequaquam ita est, sed jungendum superiori, ut quidquid dictum refertur et factum in principio regni Joacim factum esse credamus. Unde et mittendi in Aegyptum, quasi ad amicum regem habuit potestatem. Videntur autem mihi LXX titulum istum hac ratione siluisse, ne secundo dicere viderentur. Jam enim in principio posuerant: In principio regis Joacim filii Josiae regis Juda, factum est verbum istud ad Jeremiam a Domino dicens. (Vers 2.) Haec dicit Dominus ad me: Fac tibi vincula et catenas. Sive κλοιοὺς, qui Hebraice appellantur MUTOTH", + "candidate_score": 0.6378, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24_26", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II . von Greyerz ] versuchte der Kastellan von Aigremont einflußreiche Berner zu bestechen . Des Kastellans Gefangennahme und Geständnisse brachten die Affäre am 30 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_488", + "psc_text": "appellaretur Magur Al. Magor, omnes similiter transtulerunt, ut significarent vel pavorem, vel peregrinationem, vel sublationem et translationem, et congregationem. Comminaturque eum cum amicis suis jam jamque capiendum, tradendumque hostium manibus, et cunctum populum tribus Judae, Babylonii regis manibus obtinendum, aliosque interficiendos gladio, et alios ducendos in captivitatem, et universas divitias tam urbis quam thesaurorum regiorum ab inimicis esse capiendas, ipsumque 979 Phasur cum omni cognatione sua et familia ducendum in captivitatem, et in Babylone esse moriturum, eo quod populum suum mendacio deceperit, nequaquam illi vera et tristia, sed per mendacium prospera pollicendo. Simulque animadvertenda Prophetae patientia atque prudentia, quod missus in carcerem tacet, et silentio vincit injuriam, nec tamen dissimulat quod scit esse venturum, ut saltem sic pseudopropheta pontifex peccare desistat, et Dei clementiam deprecetur. (Vers. 7, 8.) Seduxisti me, Domine, et seductus sum, (sive decepisti me, Domine, et deceptus sum). Fortior me fuisti et invaluisti (sive obtinuisti et potuisti).", + "candidate_score": 0.637286, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24_26", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II . von Greyerz ] versuchte der Kastellan von Aigremont einflußreiche Berner zu bestechen . Des Kastellans Gefangennahme und Geständnisse brachten die Affäre am 30 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_4", + "psc_text": "factum est verbum Domini ad eum in diebus Josiae filii Amon regis Juda, in tertio decimo anno regni ejus. Et factum est in diebus Joacim filii Josiae regis Juda, usque ad consummationem undecimi anni Sedeciae filii Josiae regis Juda, usque ad transmigrationem Jerusalem, in mense quinto. Caeteri prophetae, ut Isaias, Osee, Joel, fuerunt ante captivitatem decem tribuum Israel, sive duarum tribuum, Judae et Benjamin. Alii post captivitatem: ut Daniel, Aggaeus et Zacharias. Jeremias autem et Ezechiel imminente captivitate vaticinium texuerunt: sed alter eorum in terra Juda: alter in Babylone. Jeremias cum esset adhuc puer, prophetare cepit anno tertio decimo Josiae filii Amon regis Judae. Prophetavitque in imperio ejus annis decem et novem: et postea sub Joacim filio ejus annis undecim: et sub Sedecia, qui ultimus fuit regum Juda, annis undecim, usque ad quintum mensem, quando a Babyloniis capta est Jerusalem. Joachaz vero et Jechoniae terni menses (quorum alter in Aegyptum,", + "candidate_score": 0.635751, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_20_22", + "bdc_text": "«Das red ich für mich selb , min herren hend mirs nitt befolhen. » Ab iis cum se purgare non potuerit et senatui utrique satisfacere , hett man inn heissen der räten und burgeren stillstonwurde im Amte eingestellt , suspendiert ( SI XI 731 ) . - Zum Ausschluß Tillmanns aus dem Berner Rat s. HBBW III 276 , 62f und Tillier III 318 ; vgl . auch unten S. 71 , 15f und Anm. 15 ;", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_198", + "psc_text": "mihi, illud ostendit, quia sanctorum preces Dei irae possint resistere. Unde et Dominus loquitur ad Moysen: Dimitte me, ut percutiam populum istum: et faciam te in gentem magnam (Exod. XXXII, 10) . Et in psalmis legitur: Et stetit Phinees et placavit, et cessavit quassatio, et reputatum est ei ad justitiam (Psal. CV, 30) . Aaron quoque arrepto thuribulo, inter ignem arsurumque populum medius stetit; et Dei ira cessavit. Ac ne putemus crudelitatem Dei, qui ne rogari quidem se permittat, reddit causas cur non exaudiat (Num. XVI), dicens: (Vers. 17 seqq.) Nonne vides quid isti faciant in civitatibus Juda, et in plateis Jerusalem? Filii colligunt ligna, et patres succendunt ignem: et mulieres conspergunt adipem, ut faciant placentas (sive chavonas) reginae (sive militiae) coeli, et libent diis alienis, et me ad iracundiam provocent. Numquid me ad iracundiam provocant? dicit Dominus. Nonne semetipsos in confusionem vultus sui? Vis, inquit, audire, Propheta, cur tibi", + "candidate_score": 0.634243, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_24_26", + "bdc_text": "huius mensis capto quodam a GryersIm Auftrag des «jungen Grafen von Greyerz , Herrn zu Aubonne» [ Michael , Sohn des regierenden Johann II . von Greyerz ] versuchte der Kastellan von Aigremont einflußreiche Berner zu bestechen . Des Kastellans Gefangennahme und Geständnisse brachten die Affäre am 30 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_5", + "psc_text": "filii Amon regis Judae. Prophetavitque in imperio ejus annis decem et novem: et postea sub Joacim filio ejus annis undecim: et sub Sedecia, qui ultimus fuit regum Juda, annis undecim, usque ad quintum mensem, quando a Babyloniis capta est Jerusalem. Joachaz vero et Jechoniae terni menses (quorum alter in Aegyptum, alter 837 cum matre ductus est in Babylonem) in supradictis annis computantur: per hoc ab exordio prophetiae suae usque ad captivitatem Jerusalem, in qua et ipse captus est, prophetavit annis quadraginta et uno: praeter illud tempus quando ductus est in Aegyptum. Ibique prophetavit in Taphnis, ut hoc ipso volumine continetur. Pro verbis Jeremiae, Septuaginta posuerunt, Verbum Dei quod factum est ad Jeremiam (Jerem. XLIII, 8) : hoc videlicet sensu, quod verba Jeremiae verbum sit Domini. Fuit autem de genere sacerdotum, qui habitabant contra septentrionem Jerusalem in tertio milliario, et viculo Anathoth. Simulque admirabilis clementia Domini, quod jam captivitate vicina, et", + "candidate_score": 0.631538, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_78_80", + "bdc_text": "der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) . allein zum rechten nach vermog der pündten der statt Bern und hertzogen möchte geholffen werdenPhilibert de Compois dankte dem Berner Rat am 5 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_254", + "psc_text": "X, 17) . (Vers. 25, 26.) Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et visitabo super omnem qui circumcisum habet praeputium, super Aegyptum, et super Judam, et super Edom, et super filios Ammon, et super Moab, et super omnes qui attonsi sunt in comam, habitantes in deserto, quia omnes gentes habent praeputium. Omnis autem domus Israel incircumcisi sunt corde. Multarum ex quadam parte gentium, et mxime quae Judaeae Palaestinaeque confines sunt, usque hodie populi circumciduntur, et praecipue Aegyptii, et Idumaei, Ammonitae, et Moabitae, et omnis regio Sarracenorum, quae habitat in solitudine, et de quibus dicitur: Super omnes qui attonsi sunt in comam habitantes in deserto. Non igitur gloriari debet Juda, qui mixtus est cum gentibus suprascriptis, eo quod praeputium non habeat, sed ex Lege Dei circumcisus sit, cum et alii haec faciant qui Legis mandata non servant, et ignorant Deum Israel. Nec prodest circumcisio, quae in signum data est, nisi mandata Domini", + "candidate_score": 0.624121, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_78_80", + "bdc_text": "der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) . allein zum rechten nach vermog der pündten der statt Bern und hertzogen möchte geholffen werdenPhilibert de Compois dankte dem Berner Rat am 5 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_601", + "psc_text": "acquieverunt (Infra. XLII), et reduxit illos in terram suam, et aedificavit et non destruxit, et plantavit et non evulsit, deditque eis cor ut scirent eum, quod ipse esset Dominus, et fierent illi in populum, et ipse eis esset in Deum: ut etiam in captivitate posuerit oculos suos super illos, et exercere terram, aedificare domos, plantare pomaria Al. pomeria in Babylonia regione permiserit: Daniel signorum miraculis, de captivo subito princeps factus sit (Dan. V), et tres pueri gloriose de fornacis incendio liberati sint (Dan. III): et expletis annis septuaginta sub Zorobabel et Jesu sacerdote magno et Ezra ac Neemia, plurima pars reversa sit Jerusalem: quorum numerus in ejusdem Ezrae volumine continetur (I Esdrae II). Notandum quoque Al. quippe quod haec Visio Sedeciae temporibus facta sit ad Prophetam, postquam Jechonias ductus est in transmigrationem: Non enim dixit captivitatem, quia se ultro tradiderat. Fabros autem et inclusores, vel legis interpretes atque doctores debemus", + "candidate_score": 0.622294, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_74", + "bdc_text": "Est quidam nobilis , pius vir , nomine der herre von TorinPhilibert de Compois , Herr von Thorens. , sitzt hinderm hertzogenim Gebiet des Herzogs ( SI II 1414 ) .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_513", + "psc_text": "ad poenitentiam; ut quidquid postea sustinuerunt, suo vitio eis acciderit, non duritia comminantis. (Vers. 13, 14.) Ecce ego ad te habitatricem vallis solidae atque campestris, ait Dominus, qui dicitis, quis percutiet (sive terrebit) nos? Et quis ingredietur domus nostras? Et visitabo super vos; quodque sequitur, juxta fructum studiorum vestrorum, dicit Dominus, in LXX non habetur. Et succendam, inquit, ignem in saltu ejus, et devorabit omnia in circuitu ejus. Pro habitatrice vallis solidae atque campestris, Septuaginta transtulerunt, Ecce ego ad te, qui habitas in valle SOR ( ) campestri, pro quo Symmachus, petram, Theodotio obsessam, interpretati sunt; Aquilae prima editio solidam, secunda Tyrum. Sor enim sive Sur lingua Hebraea 986 et Tyrum, et silicem, et coarctatam sonat. Loquitur autem contra Jerusalem quae obsidione vallata est, sive in similitudinem Tyri, quasi mari grandi, ita Babylonio exercitu cingitur, et evadere non potest; aut certe quae se instar petrae durissimae inexpugnabilem putat atque robustam", + "candidate_score": 0.619623, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_69_71", + "bdc_text": "Ad hęc facile coniecturare poteris in huiusmodi tragediis domesticis animos multorum etiam iunctissimos disiungi , ut nemo iam alteri fidere ausit aut velit . Plebs sane firmissima verbo adheret et mala vult punita . Urget senatum .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_325", + "psc_text": "domum Israel, et omnem domum Juda, decem videlicet et duas tribus, ut essent mihi in populum nominatum et in laudem et in gloriam; et pro his omnibus non audierunt me, sed sua vitia sunt secuti. Caveat ergo qui potest dicere: Mihi autem adhaerere Deo bonum est (Psal. LXXII, 28) , ne forte per negligentiam ab illius renibus separetur, et transeat Euphratem, et detur in potestatem regis Assyrii, et nequaquam in solidissima petra, sed in foramine petrae corruptae, atque vitiatae, hoc est, haereticorum sordibus et vitiis occupetur, et in tantam veniat putredinem, ut in usum et in cinctorium Domini ultra redire non possit. (Vers. 12 seqq.) Dices ergo ad eos (sive ad populum) sermonem istum. Haec dicit Dominus Deus Israel: Omnis laguncula (sive uter) implebitur [Al. impleatur] vino 932. Et dicent ad te: Numquid ignoramus quod omnis laguncula (sive uter) impleatur [Vulg. implebitur] vino? Et dices ad eos: Haec dicit Dominus:", + "candidate_score": 0.618963, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_48_50", + "bdc_text": "EA IV/Ia , b , c , Reg. ; HBLS III 627 ; LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s.", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_703", + "psc_text": "semper interpretari solent, requiem sub hoc numero demonstrari, forsitan eum idcirco mense septimo mortuum mentientur, ut de malis corporis liberaretur, juxta illud quod scriptum proferunt Al. profertur. Mors viro requies. Nos autem novimus corpora credentium templa esse Dei, si tamen Spiritus sanctus habitat in illis (Eccli. XXII, 11). (Cap. XXIX.--Vers. 1 seqq.) 1041 Et haec sunt verba libri, quem misit Jeremias propheta de Jerusalem, ad reliquias seniorum transmigrationis, et ad sacerdotes, et ad prophetas, et ad omnem populum, quem traduxerat Nabuchodonosor de Jerusalem in Babylonem. Postquam egressus est Jechonias rex, et domina (sive regina) et eunuchi, et principes Judae et Jerusalem (sive optimates) et artifices [Vulg. et faber et inclusor] de Jerusalem in manu Elassa filii Saphan, et Gamariae filii Helchiae, quos misit Sedecias rex Juda ad Nabuchodonosor regem Babylonis, in Babylonem, dicens: Haec dicit Dominus exercituum, Deus Israel, omni transmigrationi, quam transtulit de Jerusalem in Babylonem, aedificate domos et", + "candidate_score": 0.61889, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_69_71", + "bdc_text": "Ad hęc facile coniecturare poteris in huiusmodi tragediis domesticis animos multorum etiam iunctissimos disiungi , ut nemo iam alteri fidere ausit aut velit . Plebs sane firmissima verbo adheret et mala vult punita . Urget senatum .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_661", + "psc_text": "pro necessitatis angustiis, humilitate opus est: sic eam assumamus, ne veritatem et constantiam deseramus. Aliud est enim superbe contumeliam facere judicanti, quod signum stultitiae est: aliud sic impendens vitare discrimen, ut de veritate nihil subtrahas. (Vers. 16.) Et dixerunt principes, et omnis populus ad sacerdotes et prophetas: Non est viro huic judicium mortis, quia in nomine Domini Dei nostri locutus est ad nos. Populus qui prius a sacerdotibus et pseudoprophetis fuerat supplantatus, jungitur principibus civitatis; et pro Jeremia loquitur, quod nequaquam reus mortis sit, sed in nomine Domini et ex ore illius prophetavit. Cito enim vulgus indoctum accepta ratione mutat sententiam. Dolor autem accusantium, praecipue sacerdotum, et pseudoprophetarum non potest immutari. Et ideo illis accusantibus, et in accusatione perseverantibus, populus commutatur: quod spem eis dederat indulgentiae Dominus, si bonas facerent 1029 vias suas, et audirent vocem Domini Dei sui, ut et Dominus suam sententiam flecteret. (Vers. 17. seqq.) Surrexeruntque viri", + "candidate_score": 0.616288, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_70", + "bdc_text": "Plebs sane firmissima verbo adheret et mala vult punita .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_284", + "psc_text": "Dominus, juravi patribus vestris daturum me eis terram lacte et melle manantem, sicut rebus ipsis hodie comprobatur (Exod. III). Propheta diligens populum suum, occupat vocem Domini, et cupit vera esse, et in perpetuum permanere quae data sunt. Unde ait: Vere, Domine, implesti quod pollicitus es; sive fiat, Domine, hoc est semper maneat quod dedisti. (Vers. 6.) Et dixit Dominus ad me, vociferare (vel lege) omnia verba haec in civitatibus Juda, et foris Jerusalem, dicens: Audite verba pacti 919 hujus et facite illa. Clementissimus Deus frequenter futura praedicit, ut tamdem durus ad credendum animus molliatur. Praedicit autem tam in urbe Jerusalem, quam foris in agro, ut quorum commune discrimen est, eadem poenitudo sit. (Vers. 7, 8.) Quia contestans contestatus sum patres vestros in die, qua eduxi eos de terra Aegypti, usque ad diem hanc. Mane consurgens [Vulg. surgens] contestatus sum, et dixi: Audite vocem meam; et non audierunt, nec inclinaverunt aurem", + "candidate_score": 0.613874, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s.", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_509", + "psc_text": "hortatur ut respondeant populo, datque consilium ut transfugiant ad Chaldaeos, contra regiam voluntatem, quod periculosum fuisse Prophetae, nullus ignorat. Unde et mortem sibi imprecatur et dicit: Maledicta dies, in qua natus sum (Jerem. XX, 14) . Et, Quare de vulva egressus sum, ut viderem laborem et dolorem (Ibid., 18) ? Non quod leve sit, necdum captis dare consilium, se ultro tradere captivitati, quasi si passuris naufragium imperetur, ut ante naufragium et dissipatam navem, remos et tabulas corripiant, et se undis tradant: sed quod tolerabilius sit, utcumque captos vivere, quam gladio, fame, et peste consumi. Sunt qui hunc locum secundum tropologiam sic edisserunt, melius esse saecularibus se tradere disciplinis, et maxime philosophiae, quam in illa permanere Ecclesia, in qua fames sit sermonis Dei, et cunctus populus, haereticorum gladio doctrinaeque penuria, et haeretica peste moriatur. (Vers. 11, 12.) Et domui regis Juda, audite verbum Domini domus David. Haec dicit Dominus, Judicate mane", + "candidate_score": 0.607769, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 13, + "cf_id": "cf041", + "work_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita", + "max_score": 0.684131, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_96_98", + "bdc_text": "nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO. 203 Utiliter nimis in capite libri praefatio ponitur, ubi, futuri operis qualitas indicatur. Quid enim commodius quam prius per eam aliquid discere, ne dictio possit inopinata confundere? Haec igitur Historia ecclesiastica, quae cunctis Christianis valde necessaria comprobatur, a tribus Graecis auctoribus mirabiliter constat esse conscripta; uno scilicet Theodoreto, venerabili episcopo et duobus disertissimis viris, Sozomeno et Socrate; quos nos per Epiphanium Scholasticum Latino condentes eloquio, necessarium duximus eorum dicta deflorata in unius styli tractum, Domino juvante, perducere, et de tribus auctoribus unam facere dictionem. Sciendum plane quod praedicti scriptores a temporibus divae memoriae principis Constantini usque ad augustae recordationis Theodosii Junioris, quae sunt gesta digesserint. Nos autem eorum relectis operibus, et unumquemque cauta mente tractantes, cognovimus, non aequaliter omnes de unaquaque re luculenter ac subtiliter explanasse; sed modo hunc, modo alterum aliam partem melius expediisse. Et ideo judicavimus de singulis doctoribus [ Ms. Lyr. et Santheod., dictoribus; ed., dictatoribus]", + "candidate_score": 0.684131, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_54_56", + "bdc_text": "- Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter . pro munere acceperat 10 coronatos . Huic cum data esset libertas se excusandi coram diacosiis presenter - noluit forte sibi timens - , non solum a senatu et civibus amotus est , sed infamis habitus , cui nulla unquam fides sit habenda Graffenried war aus Angst vor dem peinlichen Verhör in die Freistätte geflüchtet , wo er das Urteil - Entsetzung von allen Ämtern und Entzug der bürgerlichen Ehren - abwartete .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1004", + "psc_text": "Deinde uniuscujusque dogmatis relegens scripturam, alia quidem omnia tanquam divisionem Trinitatis introducentia culpans, repente disrupit, et solum consubstantialitatis dogma cum laude suscepit. Haec enim occasio fuit ut Novatiani bene agentes intra civitatem haberent rursus ecclesias. Admiratus namque princeps eorum concordiam circa fidem, lege praecepit ut propria oratoria detinerent, et privilegia suae Ecclesiae atque fidei possiderent. Verum aliarum religionum antistites propter discordiam suam in reprehensionem sui populi venientes aestuabant, tristitiaque confusi discedebant, et litteris consolabantur alterutros, ut non affligerentur cur eos plurimi relinquentes ad fidem consubstantialitatis accederent: dicentes multos quidem vocatos, paucos autem electos. Quod utique non dicebant, quando multum populum per potestatem sibimet aggregabant. SOCRATES, lib. V, cap. 10, p. 267. Imperator interea lege sancivit ut haeretici neque ecclesias haberent, neque de fide docerent, neque episcopos aut alios ordinarent; et alios quidem e civitatibus expelli, alios sine honore esse, neque frui communi civitate permisit. Insuper crudeles poenas adversus eos in", + "candidate_score": 0.683221, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_6_8", + "bdc_text": "legatis , nihil audire nec tractari voluerint a nostris amandarintque verbi ministros 25Zur Rekatholisierung des solothurnischen Gebietes nach dem Aufstand der Reformierten 1533 s. Haefliger 198. 200f und Amiet /Sigrist II 45 ; vgl . auch HBBW III [Nr. 309] 276 , Anm. 17 . - ipseque questor minis quibusdam nostrę partis animos fregerat , ut cętum solverent , atque id citra magistratus nostri commissionem , quod mali omnis causam interpretantur - , 25 .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_303", + "psc_text": "quos omnes imperator posita lege sancivit auferri eorum oratoria et ecclesiis applicari; et neque in domibus privatorum eos congregationes patiebatur, nec publice celebrare. Melius enim judicabat in ecclesia catholica communicandum, et in eam cunctis convenire suadebat. Propter quam legem arbitror haeresis memoriam fuisse destructam. Nam priorum principum temporibus Christi cultores licet sectarum diversitate differrent, apud paganos tamen Christiani esse putabantur, et similiter passionibus subjacebant, ac semetipsos propter communes persecutiones examinaro non poterant, et propterea facile inter se convenientes missas celebrabant. Et licet essent pauci, non tamen videbantur esse divisi. Post hanc vero legem neque publice in ecclesias poterant convenire, neque latenter, dum episcopi civitatum et clerici observantes talia prohiberent. Hinc ergo plurimi metuentes ad Ecclesiam se catholicam contulerunt. Alii vero manserunt in sua sententia, non tamen successores haeresis reliquerunt. SOZOMEN., lib. II, cap. 30. Edit. Christ. Vales. cap. 32, p. 492. CAPUT XII. Quomodo et ubi imperator Constantinus imperatores tres", + "candidate_score": 0.661659, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_5_7", + "bdc_text": "Questor noster Tilemannus ab officio , cui iam sex annis praefuit , amotus est , et cum Salodorenses in negotio verbi dei , utcunque polliciti erant omnium Pagorumder V Orte . legatis , nihil audire nec tractari voluerint a nostris amandarintque verbi ministros 25Zur Rekatholisierung des solothurnischen Gebietes nach dem Aufstand der Reformierten 1533 s. Haefliger 198. 200f und Amiet /Sigrist II 45 ; vgl . auch HBBW III [Nr. 309] 276 , Anm. 17 .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_88", + "psc_text": ". Hoc itaque tempore Romanae quidem Ecclesiae Sylvestrius retinacula gubernabat, Melchiadi succedens, qui post Marcellinum clarificatum in persecutione gentilium susceperat jura pontificatus. Antiochiae vero post tyrannum Ecclesiae inchoante pace, Vitalis praesul exstabat ( An. Dom. 314). Qui etiam antiquam ex multis temporibus destructam a tyrannis aedificavit ecclesiam. Post quem Philogonius pontificatum sumens, et reliqua aedificii superaddidit, et zelum pietatis Licinii temporibus demonstravit ( An. Dom. 316). In Hierosolymis autem post Hermonem Macarius ordinatus est, vir nomine suo dignus, et omnibus bonis ornatus. Eodemque tempore Constantinopoli Alexander pontificatum sacri ministerii possidebat, apostolicis donationibus valde clarus. Tunc igitur Alexander Alexandrinus, videns Arium amoris judiciarii aculeo stimulari, et multos ad blasphemias deceptos erigere, conciliaque propria celebrare, Ecclesiarum praesulibus ejus blasphemiam suis litteris indicavit. THEODORETUS, lib. I, cap. 2, p. 7. CAPUT XIII. Epistola Alexandri pontificis Alexandrini ad universas Ecclesias adversus Arium. Dilectissimis atque charissimis ubique catholicae Ecclesiae comministris, Alexander in Domino salutem. Dum", + "candidate_score": 0.661395, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_5_7", + "bdc_text": "Questor noster Tilemannus ab officio , cui iam sex annis praefuit , amotus est , et cum Salodorenses in negotio verbi dei , utcunque polliciti erant omnium Pagorumder V Orte . legatis , nihil audire nec tractari voluerint a nostris amandarintque verbi ministros 25Zur Rekatholisierung des solothurnischen Gebietes nach dem Aufstand der Reformierten 1533 s. Haefliger 198. 200f und Amiet /Sigrist II 45 ; vgl . auch HBBW III [Nr. 309] 276 , Anm. 17 .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_272", + "psc_text": "conversationem zelatus est apostolicam. SOZOMEN., lib. II, cap. 12. Edit. Christ. Vales. cap. 13, p. 461.--Diciturenim quia dum in civitate Persica episcopus fuisset ordinatus, multa saepe sit passus, et plagatus atque tractus, virili mente sustinuerit. Cumque nulli potuisset illic suadere ut Christianus esset, graviter ferens maledixit civitati, et exinde discessit. Post paucum vero tempus primatibus ejus loci in regem peccantibus, superveniens exercitus cum trecentis elephantis civitatem subvertit, et velut desolatam regionem arantes seminibus tradiderunt. Milesius autem episcopus solummodo peram circumferens, quae sacrum codicem Evangeliorum habebat, perrexit orationem facturus ad Hierosolymam, et inde in Aegyptum, ut videret monachos ibidem conversantes. Qualis igitur iste sanctus, et miraculorum fuerit operator, Syri sunt testes, qui ejus actus vitamque scripserunt. Fertur itaque eorum qui tunc martyrio coronati sunt sub regno Saporis, virorum ac feminarum fuisse millia quasi sexdecim. SOZOMEN., lib. II, cap. 13. Edit. Christ. Vales. cap. 14, p. 462. CAPUT III. Epistola Constantini ad", + "candidate_score": 0.659693, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_5_7", + "bdc_text": "Questor noster Tilemannus ab officio , cui iam sex annis praefuit , amotus est , et cum Salodorenses in negotio verbi dei , utcunque polliciti erant omnium Pagorumder V Orte . legatis , nihil audire nec tractari voluerint a nostris amandarintque verbi ministros 25Zur Rekatholisierung des solothurnischen Gebietes nach dem Aufstand der Reformierten 1533 s. Haefliger 198. 200f und Amiet /Sigrist II 45 ; vgl . auch HBBW III [Nr. 309] 276 , Anm. 17 .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_576", + "psc_text": "Tribus enim apertis digitis, et denuo clausis, et uno tantum digito rursus extenso, pollicis schemate divulgabat: quia tres unum sunt. Deinde archidiacone ejus manum, ore dimisso, tenente, libera voce clamabat, Nicaenum servari debere concilium. SOZOMEN., lib. IV, cap. 27. Edit. Christ. Vales. cap. 28, p. 587. Contra hanc doctrinam Ariani calumniae linguas exacuerunt, Sabellianum asserentes sanctum esse Meletium. Ob quam rem principi suaserunt ut in propriam provinciam exsilio mitteretur. Et supradictus Euzoius aperte Arianum dogma laudavit; hunc enim cum Ario magnus Alexander diaconatu privaverat. Hoc itaque facto, Christianus populus ab haereticis divisus, in apostolicam ecclesiam positam loco qui dicitur Vetus, conveniebat. Annis namque triginta postquam magnus Eustathius fuerat expulsus, orthodoxi Arianorum onera sunt perpessi, rerum mutationem utilem sustinentes. THEODORETUS, lib. II, cap. 31, p. 120. Sequacibus enim Meletii communicare noluerunt hi qui ab initio Nicaenum dogma servaverant: dicentes, quia ex Ariano decreto Meletius fuerit ordinatus, et sequaces ejus ab illo", + "candidate_score": 0.659356, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_59_61", + "bdc_text": "Siehe Tillier III 314 f und Anshelm VI 193. . Obtulerat idem a Gryers totidem coronatos consuli ab ErlachHans von Erlach. , at ille pro sua integritate et fide sic nebulonem abegit a se , ut amplius corruptionem hanc non attentaretZu von Erlachs Fall s. Tillier III 314-316 , Anshelm VI 192-194 und unten S. 71 , 16-21. . Fertur adhuc alium quempiam apertas ad hec munera habuisse manus et senatorii ordinis non infimum , id quod dum apertum fuerit , rescies Weiteres zur Affäre , vor allem zu den Fällen Spillmann und Diesbach , s. unten [Nr. 330 ] S. 71 , 21-37 mit Anm. 19. 20. .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_575", + "psc_text": "summum apostolicae integritatis dogma servavit. Tertius autem magnus surrexit Meletius, et rectitudinem regulae in sacra disputatione monstravit. Nam veluti quodam pondere veritatis utens, et quod plus, et quod minus erat, evitavit. Cumque turba universa faveret, rogans ut brevem eis doctrinae daret imaginem: tres ostendens digitos, deinde colligens duos, et unum tendens, illam laudabilem protulit vocem Tria sunt quae intelliguntur, sed tanquam de uno disputamus. THEODORETUS, ibidem. CAPUT XLVIII. Quod, expulso Meletio, Euzoius Arianus Antiochiae sit ordinatus episcopus. Eo tempore fertur archidiaconem ejus Ecclesiae, adhuc eo loquente, extensa manu ejus os obstruxisse. At ille suam sententiam manu clarius quam voce signavit. Tribus enim apertis digitis, et denuo clausis, et uno tantum digito rursus extenso, pollicis schemate divulgabat: quia tres unum sunt. Deinde archidiacone ejus manum, ore dimisso, tenente, libera voce clamabat, Nicaenum servari debere concilium. SOZOMEN., lib. IV, cap. 27. Edit. Christ. Vales. cap. 28, p. 587. Contra hanc doctrinam Ariani", + "candidate_score": 0.658474, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_56_58", + "bdc_text": "Huic cum data esset libertas se excusandi coram diacosiis presenter - noluit forte sibi timens - , non solum a senatu et civibus amotus est , sed infamis habitus , cui nulla unquam fides sit habenda Graffenried war aus Angst vor dem peinlichen Verhör in die Freistätte geflüchtet , wo er das Urteil - Entsetzung von allen Ämtern und Entzug der bürgerlichen Ehren - abwartete . Im Juli 1534 wurde erneut gegen ihn ermittelt . Im Jahr 1538 wurde das Verfahren abgeschlossen , Graffenried erlangte seine bürgerlichen Ehren und Rechte wieder und wurde in den Großen Rat aufgenommen .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1004", + "psc_text": "Deinde uniuscujusque dogmatis relegens scripturam, alia quidem omnia tanquam divisionem Trinitatis introducentia culpans, repente disrupit, et solum consubstantialitatis dogma cum laude suscepit. Haec enim occasio fuit ut Novatiani bene agentes intra civitatem haberent rursus ecclesias. Admiratus namque princeps eorum concordiam circa fidem, lege praecepit ut propria oratoria detinerent, et privilegia suae Ecclesiae atque fidei possiderent. Verum aliarum religionum antistites propter discordiam suam in reprehensionem sui populi venientes aestuabant, tristitiaque confusi discedebant, et litteris consolabantur alterutros, ut non affligerentur cur eos plurimi relinquentes ad fidem consubstantialitatis accederent: dicentes multos quidem vocatos, paucos autem electos. Quod utique non dicebant, quando multum populum per potestatem sibimet aggregabant. SOCRATES, lib. V, cap. 10, p. 267. Imperator interea lege sancivit ut haeretici neque ecclesias haberent, neque de fide docerent, neque episcopos aut alios ordinarent; et alios quidem e civitatibus expelli, alios sine honore esse, neque frui communi civitate permisit. Insuper crudeles poenas adversus eos in", + "candidate_score": 0.657564, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_6_8", + "bdc_text": "legatis , nihil audire nec tractari voluerint a nostris amandarintque verbi ministros 25Zur Rekatholisierung des solothurnischen Gebietes nach dem Aufstand der Reformierten 1533 s. Haefliger 198. 200f und Amiet /Sigrist II 45 ; vgl . auch HBBW III [Nr. 309] 276 , Anm. 17 . - ipseque questor minis quibusdam nostrę partis animos fregerat , ut cętum solverent , atque id citra magistratus nostri commissionem , quod mali omnis causam interpretantur - , 25 .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1004", + "psc_text": "Deinde uniuscujusque dogmatis relegens scripturam, alia quidem omnia tanquam divisionem Trinitatis introducentia culpans, repente disrupit, et solum consubstantialitatis dogma cum laude suscepit. Haec enim occasio fuit ut Novatiani bene agentes intra civitatem haberent rursus ecclesias. Admiratus namque princeps eorum concordiam circa fidem, lege praecepit ut propria oratoria detinerent, et privilegia suae Ecclesiae atque fidei possiderent. Verum aliarum religionum antistites propter discordiam suam in reprehensionem sui populi venientes aestuabant, tristitiaque confusi discedebant, et litteris consolabantur alterutros, ut non affligerentur cur eos plurimi relinquentes ad fidem consubstantialitatis accederent: dicentes multos quidem vocatos, paucos autem electos. Quod utique non dicebant, quando multum populum per potestatem sibimet aggregabant. SOCRATES, lib. V, cap. 10, p. 267. Imperator interea lege sancivit ut haeretici neque ecclesias haberent, neque de fide docerent, neque episcopos aut alios ordinarent; et alios quidem e civitatibus expelli, alios sine honore esse, neque frui communi civitate permisit. Insuper crudeles poenas adversus eos in", + "candidate_score": 0.656585, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_56_58", + "bdc_text": "Huic cum data esset libertas se excusandi coram diacosiis presenter - noluit forte sibi timens - , non solum a senatu et civibus amotus est , sed infamis habitus , cui nulla unquam fides sit habenda Graffenried war aus Angst vor dem peinlichen Verhör in die Freistätte geflüchtet , wo er das Urteil - Entsetzung von allen Ämtern und Entzug der bürgerlichen Ehren - abwartete . Im Juli 1534 wurde erneut gegen ihn ermittelt . Im Jahr 1538 wurde das Verfahren abgeschlossen , Graffenried erlangte seine bürgerlichen Ehren und Rechte wieder und wurde in den Großen Rat aufgenommen .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1151", + "psc_text": "excitatus est; et nocte concurrentes, eum trahi ab ecclesia non sinebant; sed clamabant ut apud majus concilium de eo agitaretur examen. Porro jussio principis imminebat, velociter eum ejici et exsilio deportari. Hoc agnoscens Joannes tertia damnationis die circa meridiem semetipsum, populo ignorante, contradidit. Cogitabat enim ne ulla propter ipsum seditio nasceretur. Et ille quidem exsilio ducebatur. In populo autem seditio importabilis est exorta, ita ut etiam multi inimicorum ejus misericordia moverentur: dicentes eum calumniam passum, quem paulo ante desiderabant videre depositum. Quamobrem clamabant omnes contra principem atque concilium sacerdotum, et maxime contra Theophilum. Non enim ejus machinatio jam poterat latere, quae multis quidem indiciis apparebat; maxime quia Dioscoro ejusque fratribus mox post Joannis dejectionem communicaverat. Tunc igitur etiam Severianus in ecclesia docens, Joanni derogabat, dicens: Etsi in nullo alio vituperandus Joannes est, ejus tamen superbia crimen est damnationi sufficiens. Omnia namque peccata remittuntur hominibus, superbis autem Deus resistit (Jacobi IV,", + "candidate_score": 0.655141, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_19_21", + "bdc_text": "- Über den Glauben bestimmte der Vertrag nichts. , oder wo irs nitt thätind , wurdint üch min herren ab irem ertrich wysen. » Addidit : «Das red ich für mich selb , min herren hend mirs nitt befolhen. » Ab iis cum se purgare non potuerit et senatui utrique satisfacere , hett man inn heissen der räten und burgeren stillstonwurde im Amte eingestellt , suspendiert ( SI XI 731 ) . - Zum Ausschluß Tillmanns aus dem Berner Rat s. HBBW III 276 , 62f und Tillier III 318 ;", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1004", + "psc_text": "Deinde uniuscujusque dogmatis relegens scripturam, alia quidem omnia tanquam divisionem Trinitatis introducentia culpans, repente disrupit, et solum consubstantialitatis dogma cum laude suscepit. Haec enim occasio fuit ut Novatiani bene agentes intra civitatem haberent rursus ecclesias. Admiratus namque princeps eorum concordiam circa fidem, lege praecepit ut propria oratoria detinerent, et privilegia suae Ecclesiae atque fidei possiderent. Verum aliarum religionum antistites propter discordiam suam in reprehensionem sui populi venientes aestuabant, tristitiaque confusi discedebant, et litteris consolabantur alterutros, ut non affligerentur cur eos plurimi relinquentes ad fidem consubstantialitatis accederent: dicentes multos quidem vocatos, paucos autem electos. Quod utique non dicebant, quando multum populum per potestatem sibimet aggregabant. SOCRATES, lib. V, cap. 10, p. 267. Imperator interea lege sancivit ut haeretici neque ecclesias haberent, neque de fide docerent, neque episcopos aut alios ordinarent; et alios quidem e civitatibus expelli, alios sine honore esse, neque frui communi civitate permisit. Insuper crudeles poenas adversus eos in", + "candidate_score": 0.65379, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_60", + "bdc_text": "Obtulerat idem a Gryers totidem coronatos consuli ab ErlachHans von Erlach. , at ille pro sua integritate et fide sic nebulonem abegit a se , ut amplius corruptionem hanc non attentaretZu von Erlachs Fall s. Tillier III 314-316 , Anshelm VI 192-194 und unten S. 71 , 16-21. .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_816", + "psc_text": "numerus aggregatus est contra vesaniam Arii, quanto numero beatus Abraham 313 tanta millia fide destruxit. Quae fides, dum in substantia et nomine consubstantialitatis continetur, velut quoddam munitissimum et inexpugnabile castrum, omnia jacula et molitiones Arianae incredulitatis decenter evitat. Cum igitur omnes Occidentales episcopi Arimino congregati, quando eos Arianorum collegit vesania, quadam suasione, aut, ut verius dicam, mundana potentia, hoc, quod cautius erat in fide positum, auferre aut oblique denegare conati sunt. Tamen nihil eorum calliditas profuit: nam pene omnes convenientes Arimino tunc terrore permoti atque decepti, nunc resipiscentes atque anathematizantes eos qui ibi convenerunt, aut subscribentes catholicae fidei quae in Nicaena urbe sancita est, nobisque communicantes, ferventius contra Arii dogma ejusque discipulos inflammantur. Cujus rei indicium etiam ipsi legati vestrae civitatis agnoscentes, vosipsos in sua subscriptione junxerunt, anathematizantes Arium et quae ab ejus sequacibus Arimino gesta noscuntur contra fidem in Nicaena urbe sancitam. In quibus etiam vos capti, perjurio subscripsistis.", + "candidate_score": 0.651965, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_41_43", + "bdc_text": "vgl. ebd. 287 ) . Im Jahre 1512 wurde er Venner. Von 1526 bis 1533 vertrat er Bern häufig an Tagsatzungen und in andern außenpolitischen Geschäften . Aus seiner hier im Brief angesprochenen Verwicklung in die Bestechungsaffäre konnte er sich erst 1538 lösen ( s.", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_246", + "psc_text": "CAPUT XXIII. Quod rursus Eusebius apud Constantinum impetrata venia pro Arianis egerit. Tunc igitur isti et damnati, et e civitatibus sunt expulsi. Et in Nicomedia quidem Amphion [ ed., Appion] episcopus ordinatus est, in Nicaea autem Chrestus. Sed rursus consuetas machinationes exercentes, et imperatoris clementiam accessibilem suis fallaciis invenientes, restituti sunt, prioremque potentiam receperunt. Eusebius etenim, sicut jam dixi, etiam Constantinopolitanum tenuit tyranice praesulatum, et potiorem percepit praesumptionem, frequenter ad imperatorem veniens, et fiduciam ex crebra collocutione mercatus, contra veritatis propugnatores saevas contentiones instituit. Et primum quidem cupere se Hierosolymorum loca professus est, et imperatorem, tanquam famosissimum visurus aedificationis opus, provida cogitatione captavit. Quapropter cum multo honore dimissus est, imperatore vehicula et alia ei distribuente solatia. Profectus igitur est cum eo et Theogonius Nicaenus, particeps malignorum consiliorum ejus, sicuti jam diximus. THEODORETUS, lib. I, cap. 20 et 21. Edit. Christ. CAPUT XXIV. Qua fraude Eustathius Antiochenus sit episcopatu depositus et", + "candidate_score": 0.6516, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_42_44", + "bdc_text": "Im Jahre 1512 wurde er Venner. Von 1526 bis 1533 vertrat er Bern häufig an Tagsatzungen und in andern außenpolitischen Geschäften . Aus seiner hier im Brief angesprochenen Verwicklung in die Bestechungsaffäre konnte er sich erst 1538 lösen ( s. unten Anm. 13 ) .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_246", + "psc_text": "CAPUT XXIII. Quod rursus Eusebius apud Constantinum impetrata venia pro Arianis egerit. Tunc igitur isti et damnati, et e civitatibus sunt expulsi. Et in Nicomedia quidem Amphion [ ed., Appion] episcopus ordinatus est, in Nicaea autem Chrestus. Sed rursus consuetas machinationes exercentes, et imperatoris clementiam accessibilem suis fallaciis invenientes, restituti sunt, prioremque potentiam receperunt. Eusebius etenim, sicut jam dixi, etiam Constantinopolitanum tenuit tyranice praesulatum, et potiorem percepit praesumptionem, frequenter ad imperatorem veniens, et fiduciam ex crebra collocutione mercatus, contra veritatis propugnatores saevas contentiones instituit. Et primum quidem cupere se Hierosolymorum loca professus est, et imperatorem, tanquam famosissimum visurus aedificationis opus, provida cogitatione captavit. Quapropter cum multo honore dimissus est, imperatore vehicula et alia ei distribuente solatia. Profectus igitur est cum eo et Theogonius Nicaenus, particeps malignorum consiliorum ejus, sicuti jam diximus. THEODORETUS, lib. I, cap. 20 et 21. Edit. Christ. CAPUT XXIV. Qua fraude Eustathius Antiochenus sit episcopatu depositus et", + "candidate_score": 0.640837, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37_39", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben; 1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_575", + "psc_text": "summum apostolicae integritatis dogma servavit. Tertius autem magnus surrexit Meletius, et rectitudinem regulae in sacra disputatione monstravit. Nam veluti quodam pondere veritatis utens, et quod plus, et quod minus erat, evitavit. Cumque turba universa faveret, rogans ut brevem eis doctrinae daret imaginem: tres ostendens digitos, deinde colligens duos, et unum tendens, illam laudabilem protulit vocem Tria sunt quae intelliguntur, sed tanquam de uno disputamus. THEODORETUS, ibidem. CAPUT XLVIII. Quod, expulso Meletio, Euzoius Arianus Antiochiae sit ordinatus episcopus. Eo tempore fertur archidiaconem ejus Ecclesiae, adhuc eo loquente, extensa manu ejus os obstruxisse. At ille suam sententiam manu clarius quam voce signavit. Tribus enim apertis digitis, et denuo clausis, et uno tantum digito rursus extenso, pollicis schemate divulgabat: quia tres unum sunt. Deinde archidiacone ejus manum, ore dimisso, tenente, libera voce clamabat, Nicaenum servari debere concilium. SOZOMEN., lib. IV, cap. 27. Edit. Christ. Vales. cap. 28, p. 587. Contra hanc doctrinam Ariani", + "candidate_score": 0.638922, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_49_51", + "bdc_text": "HBLS III 627 ; LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_643", + "psc_text": "Moysi locutum est, Patris Verbum, rursus hoc dedit mandatum, dicens: Cum persecuti vos fuerint in hac civitate, fugite in aliam (Matth. X, 23) . Et post pauca dicit: Cum ergo videritis abominationem desolationis quae dicta est per Danielem prophetam, stantem in loco sancto, qui legit intelligat: tunc qui in Judaea sunt fugiant in montana, et qui in tecto est non descendat tollere aliquid de domo sua; qui in agro, non revertatur tollere vestes suas (Ibid., XXIV, 15, 16, 17, 18) . Haec enim scientes sancti, hujusmodi habuerunt conversationis modum. Quae enim nunc praecepit Dominus, haec etiam ante incarnatam sui praesentiam in sanctis locutus est. Et hic est hominum terminus ad perfectionem ducens, ut quod Deus jubet, hoc faciant. Propterea et ipsum Verbum propter nos humanatum, cum quaereretur, sicuti nos ipsi, abscondi dignatum est (Joan. VIII, 59); et iterum cum persecutionem pateretur, fugit et ab insidiis declinavit (Joan. XI, 54). Decebat", + "candidate_score": 0.637341, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_41_43", + "bdc_text": "vgl. ebd. 287 ) . Im Jahre 1512 wurde er Venner. Von 1526 bis 1533 vertrat er Bern häufig an Tagsatzungen und in andern außenpolitischen Geschäften . Aus seiner hier im Brief angesprochenen Verwicklung in die Bestechungsaffäre konnte er sich erst 1538 lösen ( s.", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_247", + "psc_text": "provida cogitatione captavit. Quapropter cum multo honore dimissus est, imperatore vehicula et alia ei distribuente solatia. Profectus igitur est cum eo et Theogonius Nicaenus, particeps malignorum consiliorum ejus, sicuti jam diximus. THEODORETUS, lib. I, cap. 20 et 21. Edit. Christ. CAPUT XXIV. Qua fraude Eustathius Antiochenus sit episcopatu depositus et in exsilium deportatus, et qui post eum fuerint ordinati. Venientes autem in Antiochiam, et amicitiarum induti vultum, maxima mulcatione [ ed., Niv. et Frob., ministratione] potiti sunt. Veritatis enim propugnator magnus Eustathius largam eis hospitalitatem fraternitatis exhibuit. Cumque ad sacratissima loca pervenissent, et concordes vidissent eos, hoc est, Eusebium Caesariensem, Scythopolitam Patrophilum, et Aetium Lyddae, Laodiceae Theodotum et alios qui lepram Arii susceperant, nuntiaverunt eis quod cogitaverant, et cum eis venerunt ad Antiochiam. Et schema quidem sub honore praemittebatur adventus eorum; quod vero propinabatur, erat pietatis bellum. Mulierem namque prostantem mercede negotiantes [ ed., Niv. et Frob., conducentes], et linguam", + "candidate_score": 0.636843, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_41_43", + "bdc_text": "vgl. ebd. 287 ) . Im Jahre 1512 wurde er Venner. Von 1526 bis 1533 vertrat er Bern häufig an Tagsatzungen und in andern außenpolitischen Geschäften . Aus seiner hier im Brief angesprochenen Verwicklung in die Bestechungsaffäre konnte er sich erst 1538 lösen ( s.", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_824", + "psc_text": "Valentis tertio ( An. Dom. 370), cum undecim annis sedem Constantinopolitanae tenuisset Ecclesiae. Quamobrem Ariani in locum ejus ordinaverunt Demophilum. Verum praedicatores consubstantialitatis opportunum judicantes invenisse se tempus, Evagrium quemdam suae fidei constituerunt episcopum. Quem ordinavit Eustathius, dudum Antiochenus episcopus, qui prius quidem a Joviano fuerat de exsilio revocatus; tunc autem aderat in urbe Constantinopoli latenter degens, ut consubstantialitatis praedicatores sua praesentia roboraret. SOCRATES, lib. IV, c. 13. Edit. Christ. Vales. c. 14, p. 225. Hoc facto ex alio rursus initio persecutionem Ariani movebant. Haec gesta dum pervenissent ad principem, metuens ne seditione civitas turbaretur, militarem manum a Nicomedia Constantinopolim destinavit: praecipiens ut teneretur et ordinator et ordinatus, et alter alibi mitteretur in exsilium. Eustathius igitur in Bisam Thraciae civitatem mittitur, Evagrius in locum alium destinatur. His ita gestis, Ariani amplius efferati, vexabant vehementer orthodoxos, caedentes, contumeliis affligentes, carceribus recludentes, pecuniisque saepe damnificantes, et omnia contra eos facientes importabiliter. Quae", + "candidate_score": 0.634259, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_60", + "bdc_text": "Obtulerat idem a Gryers totidem coronatos consuli ab ErlachHans von Erlach. , at ille pro sua integritate et fide sic nebulonem abegit a se , ut amplius corruptionem hanc non attentaretZu von Erlachs Fall s. Tillier III 314-316 , Anshelm VI 192-194 und unten S. 71 , 16-21. .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_575", + "psc_text": "summum apostolicae integritatis dogma servavit. Tertius autem magnus surrexit Meletius, et rectitudinem regulae in sacra disputatione monstravit. Nam veluti quodam pondere veritatis utens, et quod plus, et quod minus erat, evitavit. Cumque turba universa faveret, rogans ut brevem eis doctrinae daret imaginem: tres ostendens digitos, deinde colligens duos, et unum tendens, illam laudabilem protulit vocem Tria sunt quae intelliguntur, sed tanquam de uno disputamus. THEODORETUS, ibidem. CAPUT XLVIII. Quod, expulso Meletio, Euzoius Arianus Antiochiae sit ordinatus episcopus. Eo tempore fertur archidiaconem ejus Ecclesiae, adhuc eo loquente, extensa manu ejus os obstruxisse. At ille suam sententiam manu clarius quam voce signavit. Tribus enim apertis digitis, et denuo clausis, et uno tantum digito rursus extenso, pollicis schemate divulgabat: quia tres unum sunt. Deinde archidiacone ejus manum, ore dimisso, tenente, libera voce clamabat, Nicaenum servari debere concilium. SOZOMEN., lib. IV, cap. 27. Edit. Christ. Vales. cap. 28, p. 587. Contra hanc doctrinam Ariani", + "candidate_score": 0.633404, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_41_43", + "bdc_text": "vgl. ebd. 287 ) . Im Jahre 1512 wurde er Venner. Von 1526 bis 1533 vertrat er Bern häufig an Tagsatzungen und in andern außenpolitischen Geschäften . Aus seiner hier im Brief angesprochenen Verwicklung in die Bestechungsaffäre konnte er sich erst 1538 lösen ( s.", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_828", + "psc_text": "cap. 16, p. 227. CAPUT XXXI. Quid Valens gesserit in Antiochia et Cappadocia. Valens itaque, Nicomedia relicta, pergebat ad Antiochiam. Interea dum venisset ad Cappadociam, solite [ ms. Lyr., sollicite] ejus loci turbabat Ecclesias, Arianis eas tradere volens. Quod se credebat cito perficere, eo quod pro quibusdam inimicitiis Basilius Eusebio, qui tunc Caesariensem regebat Ecclesiam, videbatur offensus; et abscedens in Pontum, cum monachis habitabat ibi philosophantibus. Porro populus, et maxime nobilium ac sapientium, Eusebium in suspicione habebant, quasi ipse fuisset auctor fugae viri philosophi vita verboque perfecti. Volebantque eum deserere, et apud semetipsos missarum celebrare solemnia. Sed Basilius quidem, ne turba nasceretur in populo per seditiones haereticorum, agebat in Ponto silentium cum suis episcopis, qui semper adhaeserant illi. Contigit etiam ut circa Eusebium odium populi nasceretur. Dumque Basilio fuisset nuntiatum quia Valens veniret in Cappadociam, relicto Ponto, Caesaream venit, et pactis cum Eusebio celebratis, Ecclesiam pro tempore suis adhortationibus roborabat.", + "candidate_score": 0.633025, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_42_44", + "bdc_text": "Im Jahre 1512 wurde er Venner. Von 1526 bis 1533 vertrat er Bern häufig an Tagsatzungen und in andern außenpolitischen Geschäften . Aus seiner hier im Brief angesprochenen Verwicklung in die Bestechungsaffäre konnte er sich erst 1538 lösen ( s. unten Anm. 13 ) .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_247", + "psc_text": "provida cogitatione captavit. Quapropter cum multo honore dimissus est, imperatore vehicula et alia ei distribuente solatia. Profectus igitur est cum eo et Theogonius Nicaenus, particeps malignorum consiliorum ejus, sicuti jam diximus. THEODORETUS, lib. I, cap. 20 et 21. Edit. Christ. CAPUT XXIV. Qua fraude Eustathius Antiochenus sit episcopatu depositus et in exsilium deportatus, et qui post eum fuerint ordinati. Venientes autem in Antiochiam, et amicitiarum induti vultum, maxima mulcatione [ ed., Niv. et Frob., ministratione] potiti sunt. Veritatis enim propugnator magnus Eustathius largam eis hospitalitatem fraternitatis exhibuit. Cumque ad sacratissima loca pervenissent, et concordes vidissent eos, hoc est, Eusebium Caesariensem, Scythopolitam Patrophilum, et Aetium Lyddae, Laodiceae Theodotum et alios qui lepram Arii susceperant, nuntiaverunt eis quod cogitaverant, et cum eis venerunt ad Antiochiam. Et schema quidem sub honore praemittebatur adventus eorum; quod vero propinabatur, erat pietatis bellum. Mulierem namque prostantem mercede negotiantes [ ed., Niv. et Frob., conducentes], et linguam", + "candidate_score": 0.630781, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37_39", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben; 1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_576", + "psc_text": "Tribus enim apertis digitis, et denuo clausis, et uno tantum digito rursus extenso, pollicis schemate divulgabat: quia tres unum sunt. Deinde archidiacone ejus manum, ore dimisso, tenente, libera voce clamabat, Nicaenum servari debere concilium. SOZOMEN., lib. IV, cap. 27. Edit. Christ. Vales. cap. 28, p. 587. Contra hanc doctrinam Ariani calumniae linguas exacuerunt, Sabellianum asserentes sanctum esse Meletium. Ob quam rem principi suaserunt ut in propriam provinciam exsilio mitteretur. Et supradictus Euzoius aperte Arianum dogma laudavit; hunc enim cum Ario magnus Alexander diaconatu privaverat. Hoc itaque facto, Christianus populus ab haereticis divisus, in apostolicam ecclesiam positam loco qui dicitur Vetus, conveniebat. Annis namque triginta postquam magnus Eustathius fuerat expulsus, orthodoxi Arianorum onera sunt perpessi, rerum mutationem utilem sustinentes. THEODORETUS, lib. II, cap. 31, p. 120. Sequacibus enim Meletii communicare noluerunt hi qui ab initio Nicaenum dogma servaverant: dicentes, quia ex Ariano decreto Meletius fuerit ordinatus, et sequaces ejus ab illo", + "candidate_score": 0.630638, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_56", + "bdc_text": "Huic cum data esset libertas se excusandi coram diacosiis presenter - noluit forte sibi timens - , non solum a senatu et civibus amotus est , sed infamis habitus , cui nulla unquam fides sit habenda Graffenried war aus Angst vor dem peinlichen Verhör in die Freistätte geflüchtet , wo er das Urteil - Entsetzung von allen Ämtern und Entzug der bürgerlichen Ehren - abwartete .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1004", + "psc_text": "Deinde uniuscujusque dogmatis relegens scripturam, alia quidem omnia tanquam divisionem Trinitatis introducentia culpans, repente disrupit, et solum consubstantialitatis dogma cum laude suscepit. Haec enim occasio fuit ut Novatiani bene agentes intra civitatem haberent rursus ecclesias. Admiratus namque princeps eorum concordiam circa fidem, lege praecepit ut propria oratoria detinerent, et privilegia suae Ecclesiae atque fidei possiderent. Verum aliarum religionum antistites propter discordiam suam in reprehensionem sui populi venientes aestuabant, tristitiaque confusi discedebant, et litteris consolabantur alterutros, ut non affligerentur cur eos plurimi relinquentes ad fidem consubstantialitatis accederent: dicentes multos quidem vocatos, paucos autem electos. Quod utique non dicebant, quando multum populum per potestatem sibimet aggregabant. SOCRATES, lib. V, cap. 10, p. 267. Imperator interea lege sancivit ut haeretici neque ecclesias haberent, neque de fide docerent, neque episcopos aut alios ordinarent; et alios quidem e civitatibus expelli, alios sine honore esse, neque frui communi civitate permisit. Insuper crudeles poenas adversus eos in", + "candidate_score": 0.629861, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_106", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_575", + "psc_text": "summum apostolicae integritatis dogma servavit. Tertius autem magnus surrexit Meletius, et rectitudinem regulae in sacra disputatione monstravit. Nam veluti quodam pondere veritatis utens, et quod plus, et quod minus erat, evitavit. Cumque turba universa faveret, rogans ut brevem eis doctrinae daret imaginem: tres ostendens digitos, deinde colligens duos, et unum tendens, illam laudabilem protulit vocem Tria sunt quae intelliguntur, sed tanquam de uno disputamus. THEODORETUS, ibidem. CAPUT XLVIII. Quod, expulso Meletio, Euzoius Arianus Antiochiae sit ordinatus episcopus. Eo tempore fertur archidiaconem ejus Ecclesiae, adhuc eo loquente, extensa manu ejus os obstruxisse. At ille suam sententiam manu clarius quam voce signavit. Tribus enim apertis digitis, et denuo clausis, et uno tantum digito rursus extenso, pollicis schemate divulgabat: quia tres unum sunt. Deinde archidiacone ejus manum, ore dimisso, tenente, libera voce clamabat, Nicaenum servari debere concilium. SOZOMEN., lib. IV, cap. 27. Edit. Christ. Vales. cap. 28, p. 587. Contra hanc doctrinam Ariani", + "candidate_score": 0.62854, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s.", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_643", + "psc_text": "Moysi locutum est, Patris Verbum, rursus hoc dedit mandatum, dicens: Cum persecuti vos fuerint in hac civitate, fugite in aliam (Matth. X, 23) . Et post pauca dicit: Cum ergo videritis abominationem desolationis quae dicta est per Danielem prophetam, stantem in loco sancto, qui legit intelligat: tunc qui in Judaea sunt fugiant in montana, et qui in tecto est non descendat tollere aliquid de domo sua; qui in agro, non revertatur tollere vestes suas (Ibid., XXIV, 15, 16, 17, 18) . Haec enim scientes sancti, hujusmodi habuerunt conversationis modum. Quae enim nunc praecepit Dominus, haec etiam ante incarnatam sui praesentiam in sanctis locutus est. Et hic est hominum terminus ad perfectionem ducens, ut quod Deus jubet, hoc faciant. Propterea et ipsum Verbum propter nos humanatum, cum quaereretur, sicuti nos ipsi, abscondi dignatum est (Joan. VIII, 59); et iterum cum persecutionem pateretur, fugit et ab insidiis declinavit (Joan. XI, 54). Decebat", + "candidate_score": 0.626114, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_56", + "bdc_text": "Huic cum data esset libertas se excusandi coram diacosiis presenter - noluit forte sibi timens - , non solum a senatu et civibus amotus est , sed infamis habitus , cui nulla unquam fides sit habenda Graffenried war aus Angst vor dem peinlichen Verhör in die Freistätte geflüchtet , wo er das Urteil - Entsetzung von allen Ämtern und Entzug der bürgerlichen Ehren - abwartete .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_280", + "psc_text": "persecutiones, fugas, contumelias, crebraque pericula transferre distuli, quae Rufinus suo nobilitavit eloquio. THEODORETUS, lib. I, c. 26, p. 59. An. Dom. 328, Baron. 326. CAPUT V. Qua contra Athanasium gesta sint, et quomodo confugerit ad principem. Post plurima vero consilia turbis seditionibusque completa, et clamores accusatorum poscentium ut Athanasius tanquam magus violentus et indignus sacerdotio damnaretur, directi ab imperatore metuentes ne eum aliqua invasione perimerent, latenter eum de concilio subtraxerunt. At ille sciens non sibi fore tutum contra tot accusatores agere, judicibus etiam inimicis, synodum relinquens, venire festinavit ad imperatorem. SOZOMEN., lib. II, cap. 24. Edit. Christ. Igitur Athanasius ad principem veniens, omnem praesumptionem contra se factam episcoporum edocuit. At illi ad Mareoten convenientes, quosdam concordantium sibimet sacerdotum miserunt ad principem, id est, Theogonium Nicaenum, atque Theodorum Perinthium, Marin Chalcedonensem, Narcissum Cilicem, et similes horum, mendacia texentes, et quaedam commenta fingentes, et nudas valde calumnias, quasi veras accusationes sibimet componentes.", + "candidate_score": 0.624843, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_49_51", + "bdc_text": "HBLS III 627 ; LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht .", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_642", + "psc_text": "Nam et discipuli propter metum Judaeorum recesserunt, celantes semetipsos (Act. VIII, 1); et Paulus in Damasco a principe gentis quaesitus, de muro in sporta depositus est, et manus quaerentis effugit (II Cor. XI, 33). Haec igitur de sanctis viris Scriptura dicente, quam putas excusationem suae petulantiae poterunt invenire? Sive ergo timorem improperent, contra semetipsos tanquam vesani loquuntur; sive contra voluntatem Dei hoc dicant fieri, Scripturarum divinarum videntur penitus inexperti. Nam in lege (Num. XXXV, 9) praeceptum fuit ut deputarentur etiam civitates ad fugam; quatenus hi qui quaerebantur ad mortem, quoquomodo liberari potuissent. In novissimo vero tempore saeculorum veniens ipsum, quod Moysi locutum est, Patris Verbum, rursus hoc dedit mandatum, dicens: Cum persecuti vos fuerint in hac civitate, fugite in aliam (Matth. X, 23) . Et post pauca dicit: Cum ergo videritis abominationem desolationis quae dicta est per Danielem prophetam, stantem in loco sancto, qui legit intelligat: tunc qui in Judaea", + "candidate_score": 0.623567, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_48_50", + "bdc_text": "EA IV/Ia , b , c , Reg. ; HBLS III 627 ; LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s.", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_643", + "psc_text": "Moysi locutum est, Patris Verbum, rursus hoc dedit mandatum, dicens: Cum persecuti vos fuerint in hac civitate, fugite in aliam (Matth. X, 23) . Et post pauca dicit: Cum ergo videritis abominationem desolationis quae dicta est per Danielem prophetam, stantem in loco sancto, qui legit intelligat: tunc qui in Judaea sunt fugiant in montana, et qui in tecto est non descendat tollere aliquid de domo sua; qui in agro, non revertatur tollere vestes suas (Ibid., XXIV, 15, 16, 17, 18) . Haec enim scientes sancti, hujusmodi habuerunt conversationis modum. Quae enim nunc praecepit Dominus, haec etiam ante incarnatam sui praesentiam in sanctis locutus est. Et hic est hominum terminus ad perfectionem ducens, ut quod Deus jubet, hoc faciant. Propterea et ipsum Verbum propter nos humanatum, cum quaereretur, sicuti nos ipsi, abscondi dignatum est (Joan. VIII, 59); et iterum cum persecutionem pateretur, fugit et ab insidiis declinavit (Joan. XI, 54). Decebat", + "candidate_score": 0.622531, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_48_50", + "bdc_text": "EA IV/Ia , b , c , Reg. ; HBLS III 627 ; LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s.", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_642", + "psc_text": "Nam et discipuli propter metum Judaeorum recesserunt, celantes semetipsos (Act. VIII, 1); et Paulus in Damasco a principe gentis quaesitus, de muro in sporta depositus est, et manus quaerentis effugit (II Cor. XI, 33). Haec igitur de sanctis viris Scriptura dicente, quam putas excusationem suae petulantiae poterunt invenire? Sive ergo timorem improperent, contra semetipsos tanquam vesani loquuntur; sive contra voluntatem Dei hoc dicant fieri, Scripturarum divinarum videntur penitus inexperti. Nam in lege (Num. XXXV, 9) praeceptum fuit ut deputarentur etiam civitates ad fugam; quatenus hi qui quaerebantur ad mortem, quoquomodo liberari potuissent. In novissimo vero tempore saeculorum veniens ipsum, quod Moysi locutum est, Patris Verbum, rursus hoc dedit mandatum, dicens: Cum persecuti vos fuerint in hac civitate, fugite in aliam (Matth. X, 23) . Et post pauca dicit: Cum ergo videritis abominationem desolationis quae dicta est per Danielem prophetam, stantem in loco sancto, qui legit intelligat: tunc qui in Judaea", + "candidate_score": 0.619144, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_38_40", + "bdc_text": "Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben; 1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ;", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_785", + "psc_text": "aliis vero locis tantum recessit, ut arida tellus inveniretur. Hoc ergo factum est primo duorum principum consulatu ( An. Dom. 365). SOCRATES, lib. IV, cap. 3, p. 212. Sequenti autem anno, Gratiani et Dagalaiphi consulatu ( An. Dom. 365), bella parabantur. Cumque tyrannus Procopius de Constantinopoli digressus, castra moveret adversus imperatorem, audiens Valens, venit ab Antiochia, et cum eo congressus est circa civitatem Phrygiae Nacoliam. Et prima quidem pugna devictus est. Post paululum vero Procopium cepit, tradentibus eum Agelone Gomarioque militibus, quos etiam postea inopinatis quibusdam suppliciis jussit expendi. Despiciens enim jusjurandum quod eis praebuerat, serris divisos crudeliter interemit. Tyrannum vero duabus vicinis arboribus flexis, singulos in eis pedes ejus ligari fecit, quae dimissae aerem repetentes, Procopium diviserunt. Et hoc modo tyrannus interiit. SOCRATES, lib. IV, cap. 5, pag. 213. 309 CAPUT XVI. De exsilio sancti Eusebii Samosateni pontificis, et quia cives ejus, amore fidei alii episcopo se subdere noluerunt.", + "candidate_score": 0.612674, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s.", + "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_642", + "psc_text": "Nam et discipuli propter metum Judaeorum recesserunt, celantes semetipsos (Act. VIII, 1); et Paulus in Damasco a principe gentis quaesitus, de muro in sporta depositus est, et manus quaerentis effugit (II Cor. XI, 33). Haec igitur de sanctis viris Scriptura dicente, quam putas excusationem suae petulantiae poterunt invenire? Sive ergo timorem improperent, contra semetipsos tanquam vesani loquuntur; sive contra voluntatem Dei hoc dicant fieri, Scripturarum divinarum videntur penitus inexperti. Nam in lege (Num. XXXV, 9) praeceptum fuit ut deputarentur etiam civitates ad fugam; quatenus hi qui quaerebantur ad mortem, quoquomodo liberari potuissent. In novissimo vero tempore saeculorum veniens ipsum, quod Moysi locutum est, Patris Verbum, rursus hoc dedit mandatum, dicens: Cum persecuti vos fuerint in hac civitate, fugite in aliam (Matth. X, 23) . Et post pauca dicit: Cum ergo videritis abominationem desolationis quae dicta est per Danielem prophetam, stantem in loco sancto, qui legit intelligat: tunc qui in Judaea", + "candidate_score": 0.611331, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 14, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Tobiae", + "max_score": 0.683888, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_96_98", + "bdc_text": "nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Tobiae_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM TOBIAE. Chromatio et Heliodoro episcopis Hieronymus presbyter in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico: utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati, complesse. INCIPIT LIBER TOBIAE. [ Cap. I.] Tobias ex tribu et civitate Nephthali (quae est in superioribus Galilaeae supra Naasson, post", + "candidate_score": 0.683888, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_96", + "bdc_text": "nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ;", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Tobiae_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM TOBIAE. Chromatio et Heliodoro episcopis Hieronymus presbyter in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico: utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati, complesse. INCIPIT LIBER TOBIAE. [ Cap. I.] Tobias ex tribu et civitate Nephthali (quae est in superioribus Galilaeae supra Naasson, post", + "candidate_score": 0.680131, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95_97", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Tobiae_window_0", + "psc_text": "PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM TOBIAE. Chromatio et Heliodoro episcopis Hieronymus presbyter in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico: utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati, complesse. INCIPIT LIBER TOBIAE. [ Cap. I.] Tobias ex tribu et civitate Nephthali (quae est in superioribus Galilaeae supra Naasson, post", + "candidate_score": 0.676665, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 15, + "cf_id": "cf009", + "work_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex", + "max_score": 0.683706, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_10", + "psc_text": "χρήσιμον des Psalmbuchs angibt. Tatsächlich ist das auch die Auffassung im Baroccianus 235: Mit καὶ οὗτος μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον schließt das Exzerpt aus Euseb, mit ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη wird der Text aus Origenes eröffnet; erst in einer späteren Phase der Überlieferung wurden beide Teile zur Einleitung des Origenestextes zusammengezogen. Man kann natürlich nicht annehmen, dass die Satzteile mit den Exzerpten aus verschiedenen Autoren ursprünglich verbunden waren. In dieser Psalmeneinleitung war es also ein späterer Gelehrter, der das eusebische und origeneische Einleitungsmaterial in einer schulmäßigen Form zusammenstellen wollte. Neuschäfer muss selbst zugeben, dass Origenes ein „außergewöhnlich früher Zeuge für topisch festgelegte Einleitungen“ wäre.Vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 58. Die Abfassungszeit der Catholica ist kaum zu bestimmen. Zur relativen Chronologie könnte man immerhin vermuten, dass sie nach der in De psalmis Moysis berichteten Debatte mit dem Patriarchen Iullus entstanden sind. Darauf deutet das im", + "candidate_score": 0.683706, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_10", + "psc_text": "χρήσιμον des Psalmbuchs angibt. Tatsächlich ist das auch die Auffassung im Baroccianus 235: Mit καὶ οὗτος μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον schließt das Exzerpt aus Euseb, mit ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη wird der Text aus Origenes eröffnet; erst in einer späteren Phase der Überlieferung wurden beide Teile zur Einleitung des Origenestextes zusammengezogen. Man kann natürlich nicht annehmen, dass die Satzteile mit den Exzerpten aus verschiedenen Autoren ursprünglich verbunden waren. In dieser Psalmeneinleitung war es also ein späterer Gelehrter, der das eusebische und origeneische Einleitungsmaterial in einer schulmäßigen Form zusammenstellen wollte. Neuschäfer muss selbst zugeben, dass Origenes ein „außergewöhnlich früher Zeuge für topisch festgelegte Einleitungen“ wäre.Vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 58. Die Abfassungszeit der Catholica ist kaum zu bestimmen. Zur relativen Chronologie könnte man immerhin vermuten, dass sie nach der in De psalmis Moysis berichteten Debatte mit dem Patriarchen Iullus entstanden sind. Darauf deutet das im", + "candidate_score": 0.677233, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_100_102", + "bdc_text": "Id quod moneas etiam Christophorum Froschower . ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_8", + "psc_text": "ἐπιγραφῆς sind drei Topoi der Einleitung genannt, wie sie in frühbyzantinischer Zeit für Kommentarwerke festgelegt waren.Zur Topik paganer Kommentareinleitungen vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 57–67. Die Reihenfolge entspricht am deutlichsten dem Schema bei Ioannes Philoponus im Kategorienkommentar; der ganze Satz könnte genausogut bei ihm stehen.Vgl. Johannes Philoponus, In cat. 8,23–27 (Busse): εἴπωμεν δὲ καὶ περὶ τοῦ προκειμένου τῶν Κατηγοριῶν βιβλίου τίς τε ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον καὶ ἡ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς καὶ ἡ τάξις τῆς ἀναγνώσεως καὶ εἰ γνήσιον τοῦ φιλοσόφου τὸ παρὸν βιβλίον καὶ ἡ εἰς τὰ κεφάλαια διαίρεσις· ταῦτα γάρ, ὡς εἴρηται (vgl. ebd. 7,1–3), δεῖ προλέγειν ἑκάστης ἀριστοτελικῆς πραγματείας. Die handschriftliche Überlieferung erlaubt es allerdings nicht, den Satz bei Achelis als Beleg für eine Verwendung des Prolog-Schemas schon bei Origenes anzuführen, wie dies Neuschäfer unternommen hat.Vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 365. Der Syrer, der materiell älteste Zeuge, kennt den Satz nicht. Es ist wahrscheinlich, dass ein", + "candidate_score": 0.662272, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_112_114", + "bdc_text": "s. HBBibl 1 53 ; HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ; s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi.", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_7", + "psc_text": "μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον, ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη. Dass der Satz nicht ursprünglich ist, deutet der Hauptzeuge, der Baroccianus 235 (Ba), zwar an, aber nicht mit der wünschenswerten Klarheit, wenn er die Zuweisung ωρ ans Ende dieses Satzes, eine Zeile über dem eigentlichen Textbeginn, setzt. Die auffällige Plazierung der Zuweisung kann für eine Nachlässigkeit des Schreibers gehalten und somit als Indiz für den sekundären Charakter beiseite geschoben werden.Vgl. Heine, Some Suggestions, 63; s. auch unten, Abb. 1. Die Unechtheit lässt sich jedoch mit wenigen Überlegungen erweisen: Mit den Termini σκοπός, χρήσιμον und αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς sind drei Topoi der Einleitung genannt, wie sie in frühbyzantinischer Zeit für Kommentarwerke festgelegt waren.Zur Topik paganer Kommentareinleitungen vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 57–67. Die Reihenfolge entspricht am deutlichsten dem Schema bei Ioannes Philoponus im Kategorienkommentar; der ganze Satz könnte genausogut bei ihm stehen.Vgl. Johannes Philoponus, In cat. 8,23–27", + "candidate_score": 0.652694, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_111_113", + "bdc_text": "Korintherbrief erschien bei Froschauer im Juni 1534 ; s. HBBibl 1 53 ; HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ;", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_7", + "psc_text": "μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον, ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη. Dass der Satz nicht ursprünglich ist, deutet der Hauptzeuge, der Baroccianus 235 (Ba), zwar an, aber nicht mit der wünschenswerten Klarheit, wenn er die Zuweisung ωρ ans Ende dieses Satzes, eine Zeile über dem eigentlichen Textbeginn, setzt. Die auffällige Plazierung der Zuweisung kann für eine Nachlässigkeit des Schreibers gehalten und somit als Indiz für den sekundären Charakter beiseite geschoben werden.Vgl. Heine, Some Suggestions, 63; s. auch unten, Abb. 1. Die Unechtheit lässt sich jedoch mit wenigen Überlegungen erweisen: Mit den Termini σκοπός, χρήσιμον und αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς sind drei Topoi der Einleitung genannt, wie sie in frühbyzantinischer Zeit für Kommentarwerke festgelegt waren.Zur Topik paganer Kommentareinleitungen vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 57–67. Die Reihenfolge entspricht am deutlichsten dem Schema bei Ioannes Philoponus im Kategorienkommentar; der ganze Satz könnte genausogut bei ihm stehen.Vgl. Johannes Philoponus, In cat. 8,23–27", + "candidate_score": 0.650571, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_110_112", + "bdc_text": "De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 . Korintherbrief erschien bei Froschauer im Juni 1534 ; s. HBBibl 1 53 ;", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_8", + "psc_text": "ἐπιγραφῆς sind drei Topoi der Einleitung genannt, wie sie in frühbyzantinischer Zeit für Kommentarwerke festgelegt waren.Zur Topik paganer Kommentareinleitungen vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 57–67. Die Reihenfolge entspricht am deutlichsten dem Schema bei Ioannes Philoponus im Kategorienkommentar; der ganze Satz könnte genausogut bei ihm stehen.Vgl. Johannes Philoponus, In cat. 8,23–27 (Busse): εἴπωμεν δὲ καὶ περὶ τοῦ προκειμένου τῶν Κατηγοριῶν βιβλίου τίς τε ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον καὶ ἡ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς καὶ ἡ τάξις τῆς ἀναγνώσεως καὶ εἰ γνήσιον τοῦ φιλοσόφου τὸ παρὸν βιβλίον καὶ ἡ εἰς τὰ κεφάλαια διαίρεσις· ταῦτα γάρ, ὡς εἴρηται (vgl. ebd. 7,1–3), δεῖ προλέγειν ἑκάστης ἀριστοτελικῆς πραγματείας. Die handschriftliche Überlieferung erlaubt es allerdings nicht, den Satz bei Achelis als Beleg für eine Verwendung des Prolog-Schemas schon bei Origenes anzuführen, wie dies Neuschäfer unternommen hat.Vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 365. Der Syrer, der materiell älteste Zeuge, kennt den Satz nicht. Es ist wahrscheinlich, dass ein", + "candidate_score": 0.644288, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_110_112", + "bdc_text": "De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 . Korintherbrief erschien bei Froschauer im Juni 1534 ; s. HBBibl 1 53 ;", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_7", + "psc_text": "μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον, ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη. Dass der Satz nicht ursprünglich ist, deutet der Hauptzeuge, der Baroccianus 235 (Ba), zwar an, aber nicht mit der wünschenswerten Klarheit, wenn er die Zuweisung ωρ ans Ende dieses Satzes, eine Zeile über dem eigentlichen Textbeginn, setzt. Die auffällige Plazierung der Zuweisung kann für eine Nachlässigkeit des Schreibers gehalten und somit als Indiz für den sekundären Charakter beiseite geschoben werden.Vgl. Heine, Some Suggestions, 63; s. auch unten, Abb. 1. Die Unechtheit lässt sich jedoch mit wenigen Überlegungen erweisen: Mit den Termini σκοπός, χρήσιμον und αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς sind drei Topoi der Einleitung genannt, wie sie in frühbyzantinischer Zeit für Kommentarwerke festgelegt waren.Zur Topik paganer Kommentareinleitungen vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 57–67. Die Reihenfolge entspricht am deutlichsten dem Schema bei Ioannes Philoponus im Kategorienkommentar; der ganze Satz könnte genausogut bei ihm stehen.Vgl. Johannes Philoponus, In cat. 8,23–27", + "candidate_score": 0.643093, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_109_111", + "bdc_text": "unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). . De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 . Korintherbrief erschien bei Froschauer im Juni 1534 ;", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_8", + "psc_text": "ἐπιγραφῆς sind drei Topoi der Einleitung genannt, wie sie in frühbyzantinischer Zeit für Kommentarwerke festgelegt waren.Zur Topik paganer Kommentareinleitungen vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 57–67. Die Reihenfolge entspricht am deutlichsten dem Schema bei Ioannes Philoponus im Kategorienkommentar; der ganze Satz könnte genausogut bei ihm stehen.Vgl. Johannes Philoponus, In cat. 8,23–27 (Busse): εἴπωμεν δὲ καὶ περὶ τοῦ προκειμένου τῶν Κατηγοριῶν βιβλίου τίς τε ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον καὶ ἡ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς καὶ ἡ τάξις τῆς ἀναγνώσεως καὶ εἰ γνήσιον τοῦ φιλοσόφου τὸ παρὸν βιβλίον καὶ ἡ εἰς τὰ κεφάλαια διαίρεσις· ταῦτα γάρ, ὡς εἴρηται (vgl. ebd. 7,1–3), δεῖ προλέγειν ἑκάστης ἀριστοτελικῆς πραγματείας. Die handschriftliche Überlieferung erlaubt es allerdings nicht, den Satz bei Achelis als Beleg für eine Verwendung des Prolog-Schemas schon bei Origenes anzuführen, wie dies Neuschäfer unternommen hat.Vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 365. Der Syrer, der materiell älteste Zeuge, kennt den Satz nicht. Es ist wahrscheinlich, dass ein", + "candidate_score": 0.642787, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_106_108", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s. HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) . Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_9", + "psc_text": "ἑκάστης ἀριστοτελικῆς πραγματείας. Die handschriftliche Überlieferung erlaubt es allerdings nicht, den Satz bei Achelis als Beleg für eine Verwendung des Prolog-Schemas schon bei Origenes anzuführen, wie dies Neuschäfer unternommen hat.Vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 365. Der Syrer, der materiell älteste Zeuge, kennt den Satz nicht. Es ist wahrscheinlich, dass ein in der frühbyzantinischen Prologtechnik bewanderter Katenist sein Material mit diesem Satz kommentierte und komponierte. Denn der Text, der im Hyparchetyp, dem Baroccianus 235, den Catholica vorausgeht, ein Stück aus Eusebius,Es handelt sich um die unten S. 120 edierte, Didascalia genannte Texteinheit. kann durchaus so gelesen werden, dass er σκοπός und χρήσιμον des Psalmbuchs angibt. Tatsächlich ist das auch die Auffassung im Baroccianus 235: Mit καὶ οὗτος μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον schließt das Exzerpt aus Euseb, mit ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη wird der Text aus Origenes eröffnet; erst in einer späteren Phase der Überlieferung wurden", + "candidate_score": 0.642579, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_22", + "psc_text": "syrischen Origenes die Syrohexapla im Codex Ambrosianus syr. C 313 inf.Der Codex ist photomechanisch ediert von Antonio Maria Ceriani, Codex Syro-hexaplaris Ambrosianus photolithographice editus = Sacra et profana ex codicibus praesertim bibliothecae Ambrosia-nae VII, Mailand 1874. Sie enthält auf den Seiten 5va, Zeile 30 bis 5vb, Zeile 26 den Text von 1,1 ἐπειδὴ bis 2,11 νενομισμένοι (= VII Achelis), anschließend nach einem asteriscus von 5vb, Zeile 27 bis 6rb, Zeile 35 den Text aus 3,1 διὰ τί bis 6,5 ἄνωθεν (= IX Achelis), lässt also VIII Achelis aus, einen Einschub, der sich auch im griechischen Hyparchetyp noch nicht fand. Mit dem asteriscus vor der Stelle von 3,1 διὰ τί δέ εἰσιν ist deutlicher als im Baroccianus eine Unterbrechung angezeigt. Ob der Neuansatz eine Kürzung des Originals bedeutet, lässt sich vermuten, aber nicht erkennen. Mehr Text aus den Catholica enhält der Codex nicht. Von der Prologsammlung im Ba bringt er nur", + "candidate_score": 0.640916, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_113_115", + "bdc_text": "HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ; s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi. Parce .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_7", + "psc_text": "μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον, ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη. Dass der Satz nicht ursprünglich ist, deutet der Hauptzeuge, der Baroccianus 235 (Ba), zwar an, aber nicht mit der wünschenswerten Klarheit, wenn er die Zuweisung ωρ ans Ende dieses Satzes, eine Zeile über dem eigentlichen Textbeginn, setzt. Die auffällige Plazierung der Zuweisung kann für eine Nachlässigkeit des Schreibers gehalten und somit als Indiz für den sekundären Charakter beiseite geschoben werden.Vgl. Heine, Some Suggestions, 63; s. auch unten, Abb. 1. Die Unechtheit lässt sich jedoch mit wenigen Überlegungen erweisen: Mit den Termini σκοπός, χρήσιμον und αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς sind drei Topoi der Einleitung genannt, wie sie in frühbyzantinischer Zeit für Kommentarwerke festgelegt waren.Zur Topik paganer Kommentareinleitungen vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 57–67. Die Reihenfolge entspricht am deutlichsten dem Schema bei Ioannes Philoponus im Kategorienkommentar; der ganze Satz könnte genausogut bei ihm stehen.Vgl. Johannes Philoponus, In cat. 8,23–27", + "candidate_score": 0.637987, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_20", + "psc_text": "Verfügung stehenden Film weitenteils verdorben ist, so dass ich mich vielfach mit den Angaben bei Achelis begnügen musste. Im Parisinus 143 ist die Sammlung der Prologe durchgehend am Rand von mehreren späteren Händen mit kurzen Angaben der Themen versehen, zum Text der Catholica mit folgenden: zu 1,4: psalmorum auctores varii zu 2,1: περὶ τῶν ἀνεπιγράφων zu 3,1: cur psalmi 150 zu 4,4: (nicht entziffert) zu 4,17: ἀναβαθμῶν ᾠδαί zu 5,2: ordo historicus in psalmis haud servans zu 6,1: ὄργανον ψαλτήριον νάβλα zu 7,1: ψαλμός, ᾠδή, ψαλμὸς ᾠδῆς, ᾠδὴ ψαλμοῦ zu 8,1: διάψαλμα Aus den Catholica in psalmos ist der einzige bislang bekannt gewordene syrische Origenes genommen.Vgl. Stewart, Evagrius beyond Byzantium, 232. Das Exzerpt ist in den Prolog-Sammlungen zum Psalter in der Syrohexapla und in der Peschitta erhalten, sowie in einer Sammlung von Abhandlungen zum Psalter ohne einen Psalmtext im Vaticanus syr. 135.Zur syrischen Überlieferung s. Stewart, Psalms and Prayer, 45–55.", + "candidate_score": 0.636753, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_106", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_9", + "psc_text": "ἑκάστης ἀριστοτελικῆς πραγματείας. Die handschriftliche Überlieferung erlaubt es allerdings nicht, den Satz bei Achelis als Beleg für eine Verwendung des Prolog-Schemas schon bei Origenes anzuführen, wie dies Neuschäfer unternommen hat.Vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 365. Der Syrer, der materiell älteste Zeuge, kennt den Satz nicht. Es ist wahrscheinlich, dass ein in der frühbyzantinischen Prologtechnik bewanderter Katenist sein Material mit diesem Satz kommentierte und komponierte. Denn der Text, der im Hyparchetyp, dem Baroccianus 235, den Catholica vorausgeht, ein Stück aus Eusebius,Es handelt sich um die unten S. 120 edierte, Didascalia genannte Texteinheit. kann durchaus so gelesen werden, dass er σκοπός und χρήσιμον des Psalmbuchs angibt. Tatsächlich ist das auch die Auffassung im Baroccianus 235: Mit καὶ οὗτος μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον schließt das Exzerpt aus Euseb, mit ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη wird der Text aus Origenes eröffnet; erst in einer späteren Phase der Überlieferung wurden", + "candidate_score": 0.634624, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_9", + "psc_text": "ἑκάστης ἀριστοτελικῆς πραγματείας. Die handschriftliche Überlieferung erlaubt es allerdings nicht, den Satz bei Achelis als Beleg für eine Verwendung des Prolog-Schemas schon bei Origenes anzuführen, wie dies Neuschäfer unternommen hat.Vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 365. Der Syrer, der materiell älteste Zeuge, kennt den Satz nicht. Es ist wahrscheinlich, dass ein in der frühbyzantinischen Prologtechnik bewanderter Katenist sein Material mit diesem Satz kommentierte und komponierte. Denn der Text, der im Hyparchetyp, dem Baroccianus 235, den Catholica vorausgeht, ein Stück aus Eusebius,Es handelt sich um die unten S. 120 edierte, Didascalia genannte Texteinheit. kann durchaus so gelesen werden, dass er σκοπός und χρήσιμον des Psalmbuchs angibt. Tatsächlich ist das auch die Auffassung im Baroccianus 235: Mit καὶ οὗτος μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον schließt das Exzerpt aus Euseb, mit ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη wird der Text aus Origenes eröffnet; erst in einer späteren Phase der Überlieferung wurden", + "candidate_score": 0.633426, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_105_107", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s. HBBW III 182 , 4 f und Anm. 5 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_9", + "psc_text": "ἑκάστης ἀριστοτελικῆς πραγματείας. Die handschriftliche Überlieferung erlaubt es allerdings nicht, den Satz bei Achelis als Beleg für eine Verwendung des Prolog-Schemas schon bei Origenes anzuführen, wie dies Neuschäfer unternommen hat.Vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 365. Der Syrer, der materiell älteste Zeuge, kennt den Satz nicht. Es ist wahrscheinlich, dass ein in der frühbyzantinischen Prologtechnik bewanderter Katenist sein Material mit diesem Satz kommentierte und komponierte. Denn der Text, der im Hyparchetyp, dem Baroccianus 235, den Catholica vorausgeht, ein Stück aus Eusebius,Es handelt sich um die unten S. 120 edierte, Didascalia genannte Texteinheit. kann durchaus so gelesen werden, dass er σκοπός und χρήσιμον des Psalmbuchs angibt. Tatsächlich ist das auch die Auffassung im Baroccianus 235: Mit καὶ οὗτος μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον schließt das Exzerpt aus Euseb, mit ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη wird der Text aus Origenes eröffnet; erst in einer späteren Phase der Überlieferung wurden", + "candidate_score": 0.632336, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_30_32", + "bdc_text": "Zu den Bestechungsgründen vgl. unten Z. 42-50 . bandaretus GrafenriedNiklaus von Graffenried , geb. 1468 oder 1469 ( nach Anshelm VI 193 und Tillier III 315 stand er am 22 . April 1538 im 70 .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_9", + "psc_text": "ἑκάστης ἀριστοτελικῆς πραγματείας. Die handschriftliche Überlieferung erlaubt es allerdings nicht, den Satz bei Achelis als Beleg für eine Verwendung des Prolog-Schemas schon bei Origenes anzuführen, wie dies Neuschäfer unternommen hat.Vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 365. Der Syrer, der materiell älteste Zeuge, kennt den Satz nicht. Es ist wahrscheinlich, dass ein in der frühbyzantinischen Prologtechnik bewanderter Katenist sein Material mit diesem Satz kommentierte und komponierte. Denn der Text, der im Hyparchetyp, dem Baroccianus 235, den Catholica vorausgeht, ein Stück aus Eusebius,Es handelt sich um die unten S. 120 edierte, Didascalia genannte Texteinheit. kann durchaus so gelesen werden, dass er σκοπός und χρήσιμον des Psalmbuchs angibt. Tatsächlich ist das auch die Auffassung im Baroccianus 235: Mit καὶ οὗτος μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον schließt das Exzerpt aus Euseb, mit ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη wird der Text aus Origenes eröffnet; erst in einer späteren Phase der Überlieferung wurden", + "candidate_score": 0.631342, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_29_31", + "bdc_text": "Tillier III 314-316 ) . Zu den Bestechungsgründen vgl. unten Z. 42-50 . bandaretus GrafenriedNiklaus von Graffenried , geb. 1468 oder 1469 ( nach Anshelm VI 193 und Tillier III 315 stand er am 22 .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_9", + "psc_text": "ἑκάστης ἀριστοτελικῆς πραγματείας. Die handschriftliche Überlieferung erlaubt es allerdings nicht, den Satz bei Achelis als Beleg für eine Verwendung des Prolog-Schemas schon bei Origenes anzuführen, wie dies Neuschäfer unternommen hat.Vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 365. Der Syrer, der materiell älteste Zeuge, kennt den Satz nicht. Es ist wahrscheinlich, dass ein in der frühbyzantinischen Prologtechnik bewanderter Katenist sein Material mit diesem Satz kommentierte und komponierte. Denn der Text, der im Hyparchetyp, dem Baroccianus 235, den Catholica vorausgeht, ein Stück aus Eusebius,Es handelt sich um die unten S. 120 edierte, Didascalia genannte Texteinheit. kann durchaus so gelesen werden, dass er σκοπός und χρήσιμον des Psalmbuchs angibt. Tatsächlich ist das auch die Auffassung im Baroccianus 235: Mit καὶ οὗτος μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον schließt das Exzerpt aus Euseb, mit ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη wird der Text aus Origenes eröffnet; erst in einer späteren Phase der Überlieferung wurden", + "candidate_score": 0.630231, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_3", + "psc_text": "konnte die Verfasserfrage nicht positiv entscheiden. Er wusste zwar, dass er es zum Teil mit origeneischem Material zu tun hatte, aber nicht, in welchem Umfang und in welcher Deutlichkeit. Infolge verbesserter Überlieferungskenntnisse lässt sich inzwischen behaupten, dass die bei Achelis als VII, IX, XI und XII gezählten Abschnitte ursprünglich zusammengehören, zumindest aber als zusammengehörend gelesen werden können; allenfalls der Beginn des dritten Abschnittes mit διὰ τί δέ εἰσιν kann als Neuansatz verstanden werden, vor dem eine Passage entfallen ist. Wie ich unten erläutern werde, zeigt die handschriftliche Überlieferung hier einen gewissen Einschnitt an. An dieser Stelle ist also eine Epitomierung nicht auszuschließen. Dennoch ist der Text nicht, wie man bis in jüngste Zeit annahm, ein sekundärer Origenes, sondern ein weitgehend intaktes Original.Vgl. hierzu Risch, Prologe, 478–486. Ich habe deshalb die Defragmentierung für ebenso erforderlich gehalten wie die Verbesserung des Wortlautes gegenüber den früheren Ausgaben. Der Werktitel καθολικὰ εἰς τοὺς ψαλμούς,", + "candidate_score": 0.62918, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_13", + "bdc_text": "vgl . Haefliger 198 und Amiet /Sigrist II 45. :", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_22", + "psc_text": "syrischen Origenes die Syrohexapla im Codex Ambrosianus syr. C 313 inf.Der Codex ist photomechanisch ediert von Antonio Maria Ceriani, Codex Syro-hexaplaris Ambrosianus photolithographice editus = Sacra et profana ex codicibus praesertim bibliothecae Ambrosia-nae VII, Mailand 1874. Sie enthält auf den Seiten 5va, Zeile 30 bis 5vb, Zeile 26 den Text von 1,1 ἐπειδὴ bis 2,11 νενομισμένοι (= VII Achelis), anschließend nach einem asteriscus von 5vb, Zeile 27 bis 6rb, Zeile 35 den Text aus 3,1 διὰ τί bis 6,5 ἄνωθεν (= IX Achelis), lässt also VIII Achelis aus, einen Einschub, der sich auch im griechischen Hyparchetyp noch nicht fand. Mit dem asteriscus vor der Stelle von 3,1 διὰ τί δέ εἰσιν ist deutlicher als im Baroccianus eine Unterbrechung angezeigt. Ob der Neuansatz eine Kürzung des Originals bedeutet, lässt sich vermuten, aber nicht erkennen. Mehr Text aus den Catholica enhält der Codex nicht. Von der Prologsammlung im Ba bringt er nur", + "candidate_score": 0.628505, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_29_31", + "bdc_text": "Tillier III 314-316 ) . Zu den Bestechungsgründen vgl. unten Z. 42-50 . bandaretus GrafenriedNiklaus von Graffenried , geb. 1468 oder 1469 ( nach Anshelm VI 193 und Tillier III 315 stand er am 22 .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_7", + "psc_text": "μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον, ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη. Dass der Satz nicht ursprünglich ist, deutet der Hauptzeuge, der Baroccianus 235 (Ba), zwar an, aber nicht mit der wünschenswerten Klarheit, wenn er die Zuweisung ωρ ans Ende dieses Satzes, eine Zeile über dem eigentlichen Textbeginn, setzt. Die auffällige Plazierung der Zuweisung kann für eine Nachlässigkeit des Schreibers gehalten und somit als Indiz für den sekundären Charakter beiseite geschoben werden.Vgl. Heine, Some Suggestions, 63; s. auch unten, Abb. 1. Die Unechtheit lässt sich jedoch mit wenigen Überlegungen erweisen: Mit den Termini σκοπός, χρήσιμον und αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς sind drei Topoi der Einleitung genannt, wie sie in frühbyzantinischer Zeit für Kommentarwerke festgelegt waren.Zur Topik paganer Kommentareinleitungen vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 57–67. Die Reihenfolge entspricht am deutlichsten dem Schema bei Ioannes Philoponus im Kategorienkommentar; der ganze Satz könnte genausogut bei ihm stehen.Vgl. Johannes Philoponus, In cat. 8,23–27", + "candidate_score": 0.628436, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_8", + "psc_text": "ἐπιγραφῆς sind drei Topoi der Einleitung genannt, wie sie in frühbyzantinischer Zeit für Kommentarwerke festgelegt waren.Zur Topik paganer Kommentareinleitungen vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 57–67. Die Reihenfolge entspricht am deutlichsten dem Schema bei Ioannes Philoponus im Kategorienkommentar; der ganze Satz könnte genausogut bei ihm stehen.Vgl. Johannes Philoponus, In cat. 8,23–27 (Busse): εἴπωμεν δὲ καὶ περὶ τοῦ προκειμένου τῶν Κατηγοριῶν βιβλίου τίς τε ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον καὶ ἡ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς καὶ ἡ τάξις τῆς ἀναγνώσεως καὶ εἰ γνήσιον τοῦ φιλοσόφου τὸ παρὸν βιβλίον καὶ ἡ εἰς τὰ κεφάλαια διαίρεσις· ταῦτα γάρ, ὡς εἴρηται (vgl. ebd. 7,1–3), δεῖ προλέγειν ἑκάστης ἀριστοτελικῆς πραγματείας. Die handschriftliche Überlieferung erlaubt es allerdings nicht, den Satz bei Achelis als Beleg für eine Verwendung des Prolog-Schemas schon bei Origenes anzuführen, wie dies Neuschäfer unternommen hat.Vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 365. Der Syrer, der materiell älteste Zeuge, kennt den Satz nicht. Es ist wahrscheinlich, dass ein", + "candidate_score": 0.62834, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_113", + "bdc_text": "HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ;", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_7", + "psc_text": "μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον, ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη. Dass der Satz nicht ursprünglich ist, deutet der Hauptzeuge, der Baroccianus 235 (Ba), zwar an, aber nicht mit der wünschenswerten Klarheit, wenn er die Zuweisung ωρ ans Ende dieses Satzes, eine Zeile über dem eigentlichen Textbeginn, setzt. Die auffällige Plazierung der Zuweisung kann für eine Nachlässigkeit des Schreibers gehalten und somit als Indiz für den sekundären Charakter beiseite geschoben werden.Vgl. Heine, Some Suggestions, 63; s. auch unten, Abb. 1. Die Unechtheit lässt sich jedoch mit wenigen Überlegungen erweisen: Mit den Termini σκοπός, χρήσιμον und αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς sind drei Topoi der Einleitung genannt, wie sie in frühbyzantinischer Zeit für Kommentarwerke festgelegt waren.Zur Topik paganer Kommentareinleitungen vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 57–67. Die Reihenfolge entspricht am deutlichsten dem Schema bei Ioannes Philoponus im Kategorienkommentar; der ganze Satz könnte genausogut bei ihm stehen.Vgl. Johannes Philoponus, In cat. 8,23–27", + "candidate_score": 0.627612, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_31_33", + "bdc_text": "bandaretus GrafenriedNiklaus von Graffenried , geb. 1468 oder 1469 ( nach Anshelm VI 193 und Tillier III 315 stand er am 22 . April 1538 im 70 . Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_9", + "psc_text": "ἑκάστης ἀριστοτελικῆς πραγματείας. Die handschriftliche Überlieferung erlaubt es allerdings nicht, den Satz bei Achelis als Beleg für eine Verwendung des Prolog-Schemas schon bei Origenes anzuführen, wie dies Neuschäfer unternommen hat.Vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 365. Der Syrer, der materiell älteste Zeuge, kennt den Satz nicht. Es ist wahrscheinlich, dass ein in der frühbyzantinischen Prologtechnik bewanderter Katenist sein Material mit diesem Satz kommentierte und komponierte. Denn der Text, der im Hyparchetyp, dem Baroccianus 235, den Catholica vorausgeht, ein Stück aus Eusebius,Es handelt sich um die unten S. 120 edierte, Didascalia genannte Texteinheit. kann durchaus so gelesen werden, dass er σκοπός und χρήσιμον des Psalmbuchs angibt. Tatsächlich ist das auch die Auffassung im Baroccianus 235: Mit καὶ οὗτος μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον schließt das Exzerpt aus Euseb, mit ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη wird der Text aus Origenes eröffnet; erst in einer späteren Phase der Überlieferung wurden", + "candidate_score": 0.626424, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_51", + "bdc_text": "Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_24", + "psc_text": "…(= 1,10: τοῦ Σολομῶν) am Rand die Namensvariante ܕܫܠܝܡܘܢ vermerkt (5va, dritte Zeile von unten). Handschriftliche Überlieferung im Überblick 1,1 Ἐπειδὴ...6,5 ἄνωθεν: Ba fol. 6r–8r: ὠρ 1,4 -στόλων βίβλος...6,5 ἄνωθεν: Bb fol. 1ra–2rb: --- 1,1 Ἐπειδὴ...2,11 νενομισμένοι: O fol. 4rv: Ωριγʹ Wc Foliierung unkenntlich, teils zerstört Xc fol. 1r: anonym Xd Foliierung unkenntlich, teils zerstört Syr = Ambrosianus syr. C 313 inf., fol. 5vab: ܕܐܘܪܘܓܢܝܣ ܫܪܒܐ ܕܡܛܠ ܡܙܡܘܪ̈ܐ 3,1 Διὰ...3,11 γένει: Za fol. 19rv: anonym 3,1 Διὰ...5,13 αὐτοῦ: Xe fol. 8rv: ὡριγένου περὶ τῶν ρνʹ ψαλμῶν 3,1 Διὰ...5,18 ψαλμῶν: Ο fol. 4v–5r: anonym 3,1 Διὰ...6,5 ἄνωθεν: Syr fol. 5vb–6rb: anonym 6,1 Εἰκὸς...6,5 ἄνωθεν: Za fol. 19v: anonym 6,1 Εἰκὸς...8,5 ἀεί: Ο fol. 5v–6r: γε (= ?) 6,6 Ὄργανον...8,5 ἀεί: Ba fol. 8r–9v: ὠρ B b fol. 2va–3rb: ωρ Ba + Bb = B <Ὠριγένους καθολικὰ εἰς τοὺς ψαλμούς> Ἐπειδὴ πλεῖστοι τῶν ἐξ ἐθνῶν εἰς Χριστὸν πεπιστευκότων οἴονται τὴν βίβλον ταύτην", + "candidate_score": 0.623434, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_31", + "bdc_text": "bandaretus GrafenriedNiklaus von Graffenried , geb. 1468 oder 1469 ( nach Anshelm VI 193 und Tillier III 315 stand er am 22 .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_7", + "psc_text": "μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον, ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη. Dass der Satz nicht ursprünglich ist, deutet der Hauptzeuge, der Baroccianus 235 (Ba), zwar an, aber nicht mit der wünschenswerten Klarheit, wenn er die Zuweisung ωρ ans Ende dieses Satzes, eine Zeile über dem eigentlichen Textbeginn, setzt. Die auffällige Plazierung der Zuweisung kann für eine Nachlässigkeit des Schreibers gehalten und somit als Indiz für den sekundären Charakter beiseite geschoben werden.Vgl. Heine, Some Suggestions, 63; s. auch unten, Abb. 1. Die Unechtheit lässt sich jedoch mit wenigen Überlegungen erweisen: Mit den Termini σκοπός, χρήσιμον und αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς sind drei Topoi der Einleitung genannt, wie sie in frühbyzantinischer Zeit für Kommentarwerke festgelegt waren.Zur Topik paganer Kommentareinleitungen vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 57–67. Die Reihenfolge entspricht am deutlichsten dem Schema bei Ioannes Philoponus im Kategorienkommentar; der ganze Satz könnte genausogut bei ihm stehen.Vgl. Johannes Philoponus, In cat. 8,23–27", + "candidate_score": 0.620842, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_108_110", + "bdc_text": "Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). . De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_7", + "psc_text": "μὲν τῆς βίβλου ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον, ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς αὕτη. Dass der Satz nicht ursprünglich ist, deutet der Hauptzeuge, der Baroccianus 235 (Ba), zwar an, aber nicht mit der wünschenswerten Klarheit, wenn er die Zuweisung ωρ ans Ende dieses Satzes, eine Zeile über dem eigentlichen Textbeginn, setzt. Die auffällige Plazierung der Zuweisung kann für eine Nachlässigkeit des Schreibers gehalten und somit als Indiz für den sekundären Charakter beiseite geschoben werden.Vgl. Heine, Some Suggestions, 63; s. auch unten, Abb. 1. Die Unechtheit lässt sich jedoch mit wenigen Überlegungen erweisen: Mit den Termini σκοπός, χρήσιμον und αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς sind drei Topoi der Einleitung genannt, wie sie in frühbyzantinischer Zeit für Kommentarwerke festgelegt waren.Zur Topik paganer Kommentareinleitungen vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 57–67. Die Reihenfolge entspricht am deutlichsten dem Schema bei Ioannes Philoponus im Kategorienkommentar; der ganze Satz könnte genausogut bei ihm stehen.Vgl. Johannes Philoponus, In cat. 8,23–27", + "candidate_score": 0.616478, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_108_110", + "bdc_text": "Das Werk wurde von Froschauer im September 1534 fertiggestellt ( s. unten [ Nr. 419 ] S. 267 , Anm. 70). . De Corinthiis Bullingers Kommentar zum 1 .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_8", + "psc_text": "ἐπιγραφῆς sind drei Topoi der Einleitung genannt, wie sie in frühbyzantinischer Zeit für Kommentarwerke festgelegt waren.Zur Topik paganer Kommentareinleitungen vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 57–67. Die Reihenfolge entspricht am deutlichsten dem Schema bei Ioannes Philoponus im Kategorienkommentar; der ganze Satz könnte genausogut bei ihm stehen.Vgl. Johannes Philoponus, In cat. 8,23–27 (Busse): εἴπωμεν δὲ καὶ περὶ τοῦ προκειμένου τῶν Κατηγοριῶν βιβλίου τίς τε ὁ σκοπὸς καὶ τὸ χρήσιμον καὶ ἡ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς καὶ ἡ τάξις τῆς ἀναγνώσεως καὶ εἰ γνήσιον τοῦ φιλοσόφου τὸ παρὸν βιβλίον καὶ ἡ εἰς τὰ κεφάλαια διαίρεσις· ταῦτα γάρ, ὡς εἴρηται (vgl. ebd. 7,1–3), δεῖ προλέγειν ἑκάστης ἀριστοτελικῆς πραγματείας. Die handschriftliche Überlieferung erlaubt es allerdings nicht, den Satz bei Achelis als Beleg für eine Verwendung des Prolog-Schemas schon bei Origenes anzuführen, wie dies Neuschäfer unternommen hat.Vgl. Neuschäfer, Origenes als Philologe, 365. Der Syrer, der materiell älteste Zeuge, kennt den Satz nicht. Es ist wahrscheinlich, dass ein", + "candidate_score": 0.612732, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_39", + "bdc_text": "1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s .", + "psc_chunk_id": "pta0007.pta010.pta-grcBibex_window_28", + "psc_text": "εἶναι, ὧν οἱ πρὸ αὐτῶν κατὰ τὴν ἐπιγραφὴν καλῶς εἰσι νενομισμένοι. Διὰ τί δέ εἰσιν ἑκατὸν πεντήκοντα ἐξετάσωμεν. ὁ πεντήκοντα ἀριθμὸς ὅτι ἐστὶν ἱερὸς ἐν μὲν ἡμέραις, δῆλον ἐκ τῆς πολυθρυλλήτου πεντηκοστῆς λύσιν πόνων καὶ εὐφροσύνην σημαινούσης. διόπερ οὐδὲ νηστεύειν τούτων τῶν ἡμερῶν κέκριται οὐδὲ κλίνειν γόνατα· σύμβολα γὰρ ταῦτα μεγάλης πανηγύρεως ἀποκειμένης ἐν τοῖς μέλλουσιν, ὧν σκιὰ κατὰ τὸν Ἰσραὴλ ἦν ἐπὶ γῆς. Ἐν δὲ ἐνιαυτοῖς ὁ καλούμενος ἰωβὴλ παρ’ Ἑβραίοις πεντηκοστὸς ἐνιαυτὸς τυγχάνει πολλῷ μείζων τῆς ἐν τοῖς ἑβδοματικοῖς δούλων ἐλευθερίας καὶ χρεῶν ἀποκοπῆς καὶ ἀπὸ γεωργίας καὶ πάσης γεωπονίας ἀνέσεως ἐν τῷ <ἐν> ἰωβηλαίῳ καὶ ἀγροὺς καὶ οἰκίας ἐκ πατέρων κατά τινας βιωτικὰς χρείας ἀλλοτριούσας ἀποκαθίστασθαι τῷ γένει. Τὸ ἱερὸν δὲ εὐαγγέλιον οἶδεν ἄφεσιν πεντηκοντάδος καὶ τοῦ συγγενοῦς αὐτῷ καὶ παρακειμένου ἀριθμοῦ πεντακοσιοστοῦ· οὐ γὰρ μάτην πεντήκοντα δηναρίων καὶ πεντακοσίων ἄφεσις δίδοται. οὕτως οὖν καὶ τοὺς ὕμν��υς τοὺς εἰς θεὸν ἐπὶ καθαιρέσει ἐχθρῶν καὶ εὐχαριστίᾳ τῇ κατὰ", + "candidate_score": 0.595499, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 16, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1", + "max_score": 0.682358, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_508", + "psc_text": "fermentaretur. addidi etiam nouissimUmnouissimum librum et quattuor libris opus illud inpleui, quorum primi tres adiuuant, ut scripturae intellegantur, quartus autem, quomodo quae intellegimus proferenda sint. § 2 In secundo sane libro de auctore libri, quem plures uocant (2) Sapientiam Salomonis, quod etiam ipsum sicut Ecclesiasticum Iesus Sirach scripserit, non ita constare, ut a me dictum est, postea didici et omnino probabilius conperi non esse hunc eius auctorem. § 3 ubi autem dixi: his quadraginta quattuor libris testamenti ueteris terminatur auctoritas, ex consuetudine, qua iam loquitur ecclesia, uetus testamentum appellaui; apostolus autem non uidetur appellare testamentum uetus, nisi quod datum est in monte Sina. § 4 et in eo, quod dixi: de temporum historia sanctum Ambrosium soluisse quaestionem, tamquam coaetanei fuerint Plato et Hieremias, me fefellit memoria. 1 Luc. 13, 21 6 De doctr. Chr. II, 8, 13 10 Ibid. 14 Gal. 4, 24 De doctr. Chr. II, 28, 43 1", + "candidate_score": 0.682358, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_102_104", + "bdc_text": "vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_508", + "psc_text": "fermentaretur. addidi etiam nouissimUmnouissimum librum et quattuor libris opus illud inpleui, quorum primi tres adiuuant, ut scripturae intellegantur, quartus autem, quomodo quae intellegimus proferenda sint. § 2 In secundo sane libro de auctore libri, quem plures uocant (2) Sapientiam Salomonis, quod etiam ipsum sicut Ecclesiasticum Iesus Sirach scripserit, non ita constare, ut a me dictum est, postea didici et omnino probabilius conperi non esse hunc eius auctorem. § 3 ubi autem dixi: his quadraginta quattuor libris testamenti ueteris terminatur auctoritas, ex consuetudine, qua iam loquitur ecclesia, uetus testamentum appellaui; apostolus autem non uidetur appellare testamentum uetus, nisi quod datum est in monte Sina. § 4 et in eo, quod dixi: de temporum historia sanctum Ambrosium soluisse quaestionem, tamquam coaetanei fuerint Plato et Hieremias, me fefellit memoria. 1 Luc. 13, 21 6 De doctr. Chr. II, 8, 13 10 Ibid. 14 Gal. 4, 24 De doctr. Chr. II, 28, 43 1", + "candidate_score": 0.680733, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_101_103", + "bdc_text": "ProphetasPellikans Kommentar zu den Propheten , der dritte Band der fünfbändigen Ausgabe zum Alten Testament , erschien erst im März 1534 ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc.", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_508", + "psc_text": "fermentaretur. addidi etiam nouissimUmnouissimum librum et quattuor libris opus illud inpleui, quorum primi tres adiuuant, ut scripturae intellegantur, quartus autem, quomodo quae intellegimus proferenda sint. § 2 In secundo sane libro de auctore libri, quem plures uocant (2) Sapientiam Salomonis, quod etiam ipsum sicut Ecclesiasticum Iesus Sirach scripserit, non ita constare, ut a me dictum est, postea didici et omnino probabilius conperi non esse hunc eius auctorem. § 3 ubi autem dixi: his quadraginta quattuor libris testamenti ueteris terminatur auctoritas, ex consuetudine, qua iam loquitur ecclesia, uetus testamentum appellaui; apostolus autem non uidetur appellare testamentum uetus, nisi quod datum est in monte Sina. § 4 et in eo, quod dixi: de temporum historia sanctum Ambrosium soluisse quaestionem, tamquam coaetanei fuerint Plato et Hieremias, me fefellit memoria. 1 Luc. 13, 21 6 De doctr. Chr. II, 8, 13 10 Ibid. 14 Gal. 4, 24 De doctr. Chr. II, 28, 43 1", + "candidate_score": 0.674995, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_112_114", + "bdc_text": "s. HBBibl 1 53 ; HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ; s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi.", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_536", + "psc_text": "PV tua in me beniuokntia a appareret P 18 litteris CD1, in litteris cet. v CAPVT XXXVII. CONTRA HILARVM LIBER VNVS. § 1 Inter haec Hilarus quidam, uir tribunicius, laicus catbolicus, nescio unde aduersus dei ministros, ut fieri assolet, irritatus morem, qui tunc esse apud Carthaginem coeperat, ut hymni ad altare dicerentur de Psalmorum libro siue ante oblationem, siue cum distribueretur populo, quod fuisset oblatum, maledica reprehensione, ubicumque poterat, lacerabat asserens fieri non oportere. huic respondi iubentibus fratribus, et uocatur liber: contra Hilarum. § 2 Hic liber sic incipit: Qui dicunt mentionem ueteris testamenti. CAPVT XXXVIII. QVAESTIONES EVANGELIORVM, LIBRI DVO. § 1 Sunt quaedam expositiones quorundam locorum ex euangelio secundum Matheum et aliae similiter secundum Lucam; in unum librum illae, in alterum istae redactae sunt. titulus operis huius est: quaestiones euangeliorum. sed quare illa sola de supra dictis euangelistis exposita fuerint, quae his libris 2 non extat 5 Aug. Confess.", + "candidate_score": 0.66741, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_508", + "psc_text": "fermentaretur. addidi etiam nouissimUmnouissimum librum et quattuor libris opus illud inpleui, quorum primi tres adiuuant, ut scripturae intellegantur, quartus autem, quomodo quae intellegimus proferenda sint. § 2 In secundo sane libro de auctore libri, quem plures uocant (2) Sapientiam Salomonis, quod etiam ipsum sicut Ecclesiasticum Iesus Sirach scripserit, non ita constare, ut a me dictum est, postea didici et omnino probabilius conperi non esse hunc eius auctorem. § 3 ubi autem dixi: his quadraginta quattuor libris testamenti ueteris terminatur auctoritas, ex consuetudine, qua iam loquitur ecclesia, uetus testamentum appellaui; apostolus autem non uidetur appellare testamentum uetus, nisi quod datum est in monte Sina. § 4 et in eo, quod dixi: de temporum historia sanctum Ambrosium soluisse quaestionem, tamquam coaetanei fuerint Plato et Hieremias, me fefellit memoria. 1 Luc. 13, 21 6 De doctr. Chr. II, 8, 13 10 Ibid. 14 Gal. 4, 24 De doctr. Chr. II, 28, 43 1", + "candidate_score": 0.651399, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_116_118", + "bdc_text": "Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 . Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ; auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_597", + "psc_text": "ipsius, quam scripsit ad suos, quia non tota in nostras manus uenerat, sed prior parua pars eius, quanta potui celeritate et ueritate respondi. etiam ipsa epistula est ad nostros, sed ideo inter libros habetur, quia ceteri duo in eadem causa libri sunt. postea quippe inuenimus totam eique tanta diligentia respondi, quanta Fausto Manicheo, uerba scilicet eius sub eius nomine prius ponens particulatim et sub meo per singula responsionem meam. sed prius, quod scripseram, antequam totam reperiremus, peruenit ad Petilianum, et iratus respondere conatus est in me potius dicens. quidquid eum libuit, in causa uero omnino deficiens. quod cum possit conlatis utriusque nostrum scriptis facillime aduerti, tamen propter tardiores hoc ipse respondendo demonstrare curaui. sic est additus eidem operi nostro liber tertius. 1 num. om. BFPQ, XXV v 2 petaliani P2, peciliani R 3 finerem P1 trinitatae C 5 scripsit] s. ecclesiam Va, ecclesiam scripsit O, fidem scripsit Q2 quam om.", + "candidate_score": 0.645655, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_112_114", + "bdc_text": "s. HBBibl 1 53 ; HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ; s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi.", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_744", + "psc_text": "C, alios dictatos B2 in mg., alios dictatus Dt, alios dictatos cet. v 20 *retractare (& ras.) E cepissem C1D1 do gratias. AURELII (I alt. m. 2) NIAUGUSTI (NI m. 2) EPCPI *XPLICIT LIBER RETRACTA- CIONU SECUłDUS:. C, dõ gracias amen D, finit (m. 2) AMEN FINIT (m. 1) LIB RETRACTATIONU (m. 2) M, EXPLICIT RETRACTATIO- NUM. LIBER. II. AURELII AUGUSTINI EPI HIPPONIENSIS REGIAE H, EXPLICIUNT RETRACTATIONU SCI AUGUSTINI EPI LIBRI DUO V, AMEN S, AMEN (om. NQ) EXPLICIUNT AURELII AUGU- STINI EPISCOPI RETRACTATIONU LIBRI DUO FGNQ, Expł. ł *ret B, EXPLICIT RETRACTATIONU DOMPNI AUGUSTINI (om. P) LIBER SECUNDUS OP, EXPLICIUNT LIBRI DUO RETRACTATIONU AU- RELII AUGUSTINI EPISCOPI E EFH praeterea addunt: Libri qui post istorum editionem (emendationem EF) a sco epo augustino (augustino episcopo E) scripti (conscripti EF) et (om. E) editi sunt; retractationum ipsi (isti E) libri duo. liber qui appellatur speculum de testimoniis scripturarum (scribturaru Н). ad", + "candidate_score": 0.645022, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_115_117", + "bdc_text": "Parce . Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 . Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_597", + "psc_text": "ipsius, quam scripsit ad suos, quia non tota in nostras manus uenerat, sed prior parua pars eius, quanta potui celeritate et ueritate respondi. etiam ipsa epistula est ad nostros, sed ideo inter libros habetur, quia ceteri duo in eadem causa libri sunt. postea quippe inuenimus totam eique tanta diligentia respondi, quanta Fausto Manicheo, uerba scilicet eius sub eius nomine prius ponens particulatim et sub meo per singula responsionem meam. sed prius, quod scripseram, antequam totam reperiremus, peruenit ad Petilianum, et iratus respondere conatus est in me potius dicens. quidquid eum libuit, in causa uero omnino deficiens. quod cum possit conlatis utriusque nostrum scriptis facillime aduerti, tamen propter tardiores hoc ipse respondendo demonstrare curaui. sic est additus eidem operi nostro liber tertius. 1 num. om. BFPQ, XXV v 2 petaliani P2, peciliani R 3 finerem P1 trinitatae C 5 scripsit] s. ecclesiam Va, ecclesiam scripsit O, fidem scripsit Q2 quam om.", + "candidate_score": 0.642041, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_117_119", + "bdc_text": "Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ; auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). . Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_675", + "psc_text": "hoc annueret etiam ille consului. rescripsit autem laudans eandem consultationem meam, sibi tamen ad id respondendum non esse respondit. ego uero, quousque esset in corpore, hos libros edere nolui, ne forte responderet aliquando et cum ipsa responsione eius potius ederentur, illo autem defuncto ad hoc edidi priorem, ut, qui legit, admoneatur aut non quaerere omnino, quomodo . 4. epp. 166. 167 6 Iac. 2, 10 1 num. om. BFPQ, XLV 11 2 hieronimum BC2DEGHMPS, hyeronimum C1V, iheronimum FNO, ieronimum R presbiterum P unus om. Dl unus-iacobi om. V 3 alter (om. et) B sentia pI, sententia quadam B iacobi apki DzF 4 eciam 01 duobus El presbiterum EMQ hyeronimum C1 V, iheronimum NO, ieronimum F, hieronimum cet. hieronymum preBbyterum v 5 bethlem OE, bethleem BD2 GHMNOPQSV, betlem Dl, bethlehem cet..v) anime 01 6 sequentia C'D' iacobi apostoli BRVv 7 seruaberit 01, obseruauerit 0 autem om. FH 8 factum 81 utroquae", + "candidate_score": 0.640693, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_651", + "psc_text": "scripsi, cuius nomen est: de fide et operibus. in quo disputaui. non solum quemadmodum uiuere debeant gratia Christi regenerati uerum etiam quales ad lauacrum regenerationis admitti. § 2 Hic liber sic incipit: Quibusdam uidetur. CAPVT LXV. BREVICVLVS CONLATIONIS CVM DONATISTIS, LIBRI TRES. § 1 Posteaquam facta est cum Donatistis nostra conlatio, breuiter commemoraui, quae gesta sint, litterisque conprehendi secundum tres dies, quibus cum eis contulimus, idque opus utile existimaui, quo quisque commonitus uel sciat sine labore, quid actum sit, uel consultis numeris, quos rebus 10 Tit. 3, 5 1 num. om. BFPQ, XXXVIII v 2 et om. CDl operatione E1 3 missi P1 fratribus om. B aicis El 4 studiosa a scribta ClHM 6 hac] ac C1, hic H alt. possit H peruenire C1EM1 ; 7 scribsi HM cui Q1 8 quo C solum] s. autem B 9 quem- 08 08 ammodum DM debeant q 01(nt q 08m. 2 in", + "candidate_score": 0.634851, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_83_85", + "bdc_text": "Damitt söllichs verhindert wurde , ist von siner widerpart das gelt usßteiltMichael von Greyerz , s. oben Anm. 9. , kumpt nitt vom Frantzosen . Es ist ein gots erbärmdtEs kann Gott erbarmen ( s. SI IV 1594 ) . .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_399", + "psc_text": "quibus] in q. H repugnantes FH illa, ubi absorbebitur mors in uictoriam. propter hanc itaque concupiscentiam motusque ipsius, quibus ita resistitur, ut tamen sint in nobis, potest quisque sanctus iam sub gratia positus dicere ista omnia, quae esse dixi uerba hominis nondum sub gratia positi, sed sub lege. quod hic ostendere longum est et ubi id ostendi dictum est. § 3 (2) Item quod disputans, quid elegerit deus in nondum nato, cui dixit seruiturum esse maiorem, et quid in eodem maiore similiter nondum nato reprobauerit, de quibus propter hoc commemoratur quamuis longe postea prolatum propheticum testimonium: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, ad hoc perduxi ratiocinationem, ut dicerem: non ergo elegit deus opera cuiusquam in praescientia, quae ipse daturus cstest, sed fidem elegit in prarscientiapraescientia, ut, quem sibi crediturum praesciuit, 1 I Cor. 15, 54 3 Rom. 6, 14 6 Retract. I, 22, 2 (p. 105, 15) 7 Item quod-110,", + "candidate_score": 0.629941, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_118_120", + "bdc_text": "auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). . Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas . Tuus B. H. [ Adresse auf der Rückseite :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_675", + "psc_text": "hoc annueret etiam ille consului. rescripsit autem laudans eandem consultationem meam, sibi tamen ad id respondendum non esse respondit. ego uero, quousque esset in corpore, hos libros edere nolui, ne forte responderet aliquando et cum ipsa responsione eius potius ederentur, illo autem defuncto ad hoc edidi priorem, ut, qui legit, admoneatur aut non quaerere omnino, quomodo . 4. epp. 166. 167 6 Iac. 2, 10 1 num. om. BFPQ, XLV 11 2 hieronimum BC2DEGHMPS, hyeronimum C1V, iheronimum FNO, ieronimum R presbiterum P unus om. Dl unus-iacobi om. V 3 alter (om. et) B sentia pI, sententia quadam B iacobi apki DzF 4 eciam 01 duobus El presbiterum EMQ hyeronimum C1 V, iheronimum NO, ieronimum F, hieronimum cet. hieronymum preBbyterum v 5 bethlem OE, bethleem BD2 GHMNOPQSV, betlem Dl, bethlehem cet..v) anime 01 6 sequentia C'D' iacobi apostoli BRVv 7 seruaberit 01, obseruauerit 0 autem om. FH 8 factum 81 utroquae", + "candidate_score": 0.625019, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_118_120", + "bdc_text": "auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). . Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas . Tuus B. H. [ Adresse auf der Rückseite :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_390", + "psc_text": "E2, sequitur cet. v sequitur nostram F uoluntate D, a uolantate E, uoluntatem cet. v q: C 8 sit FG opus] 0 H piaetatis D, potestatis V atque] aq: ClDl 10 hic-terram D2 in ras. de eo] deo Q scriptum C, s. est cet. v in om. C 11 deus fecit CE, fecit deus eet. v et terram om. F 12 XXIII v, om. BFPQ 13 expositio-propositionum DJ in ras. propositio Hl 14 epistula C1D1M, epistola pauli F, epistola cet. apostoli om. 0 romanus D1, romanos k I. R 15 presbiter BCDGHMQS, prespiter F conti.git (n ras.) CD i carthagine (i alt. m. 2) C, carthaginem Dl, apud cartaginem GS, apud chartaginem P, ap. karthaginem EN, ap. kartaginem 0, apud carthaginem cet. v 16 romanus 01D1 epistula ElM, epistola cet. v epistola apostoli a legeretur epistola N et quaedam interrogatus a fratribus quibusdam cum sicut poteram responderem, uoluerunt scribi potius,", + "candidate_score": 0.623629, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_91", + "bdc_text": "Gallen , Mülhausen und Biel in Bern über die Solothurner Glaubensfrage ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_537", + "psc_text": "§ 1 Sunt quaedam expositiones quorundam locorum ex euangelio secundum Matheum et aliae similiter secundum Lucam; in unum librum illae, in alterum istae redactae sunt. titulus operis huius est: quaestiones euangeliorum. sed quare illa sola de supra dictis euangelistis exposita fuerint, quae his libris 2 non extat 5 Aug. Confess. VIllI, 7, 15 (p. 208, 17) 1 num. om. BFPQ, XI v 2 hillarum Cl, hilarium RS'a, hylarum FH, hylaraum 0 3 hilarias MIRa, hylarus OQ, ilarus E1, ilarius E* uir tribunicius om. H tribunitius EFQRV, trinicius Cl 4 undae C aduersum HV in ministros Q assollet Cl, adsolet GHPS1 V irritans C1D1, inrigatua H 5 morem om. P tunc esse] cum esse R cartaginem BC, charthaginem GS, karthaginem EN ymni BEFHMRV 7 detribueretur ClDl, distribuerentur F 8 repraehensione DM, reprehinsione V, responsione F ubicumquae D afferens ElQl 9 iubentibus (bus in ras.) C, uiuentibus H, uidentibus F 10 liber", + "candidate_score": 0.62258, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_118_120", + "bdc_text": "auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). . Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas . Tuus B. H. [ Adresse auf der Rückseite :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_720", + "psc_text": "prior V quaescio D 2 dilectissimae D pullenti EGNV, pulenti B secund 01, secundum Dt, secundos E 3 scribseras EPI, scripsit eras S 4 num. om. BFPQ, LVIII v 5 (17) profetarum H 7 librum M marciaoniste 01Dl, martionistae 02 8 eorum] corum 01 9 mundum om. C1D1 deus non BFa legi H, legit El datata H 10 profetarum et ad H 11 pessimus om. F, pessimis 01, pessim'u D post cum add. p2 s. l. ergo cartaginem BGS, karthaginem N 12 adtentissimae D 13 fratres om. E fratres ad eum a stotiosissime C1D1 14 eum- * que (- ras.) 0, eumquae D rearguendum C1D1, ∗∗∗redarguendum (red ras.) M dilatione (dila s. l. m. 2) E 15 deferrem C1 D1 ∗∗∗∗∗∗ libris D 16 quos] quod H praenuntiaui C1 D1 17 codex] quod et R misus H 18 habeat G auctoris non habebat a 19 librum D2FGNPQV CAPVT LXXXV. CONTRA", + "candidate_score": 0.620251, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_118_120", + "bdc_text": "auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). . Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas . Tuus B. H. [ Adresse auf der Rückseite :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_597", + "psc_text": "ipsius, quam scripsit ad suos, quia non tota in nostras manus uenerat, sed prior parua pars eius, quanta potui celeritate et ueritate respondi. etiam ipsa epistula est ad nostros, sed ideo inter libros habetur, quia ceteri duo in eadem causa libri sunt. postea quippe inuenimus totam eique tanta diligentia respondi, quanta Fausto Manicheo, uerba scilicet eius sub eius nomine prius ponens particulatim et sub meo per singula responsionem meam. sed prius, quod scripseram, antequam totam reperiremus, peruenit ad Petilianum, et iratus respondere conatus est in me potius dicens. quidquid eum libuit, in causa uero omnino deficiens. quod cum possit conlatis utriusque nostrum scriptis facillime aduerti, tamen propter tardiores hoc ipse respondendo demonstrare curaui. sic est additus eidem operi nostro liber tertius. 1 num. om. BFPQ, XXV v 2 petaliani P2, peciliani R 3 finerem P1 trinitatae C 5 scripsit] s. ecclesiam Va, ecclesiam scripsit O, fidem scripsit Q2 quam om.", + "candidate_score": 0.616239, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_117", + "bdc_text": "Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa077.opp-lat1_window_465", + "psc_text": "ante nos rectores sanctae ecclesiae posuisse in suis litteris inuenimus, sed quibus documentis possit ostendi, 1 III Regn. 19, 16. Es. 61, 1. De diu. quaest. 61, 2 3 Luc. 3, 31. cf. Retract. II, 42, 2 4 II Regn. 12, 1 sqq. 11 Io. 4, 1 sq. 12 De diu. quaest. 62 13 Luc. 23, 43 15 Cyprian. ep. LXXIII, 22 (II, 796, 5 ed. Hart.). Ambros. de paenit. c. 11. Hilar. tract. in Ps. 66, 26. cf. Hilar. de trin. X, 34. tract. in Ps. 1, 9 1 uuotus H1 legimus om. B dixi ClD, quod dix H, quod dixi eet. v locas C1D1 2 et 5 abolicionem Cl 3 natan El 4 natham M et 8 profeta H, prophetam Ql cuius—8 missus erat om. 0 correctionem R dauid-abolitionem om. R ipse D2Q 5 penitendo DMV penetrauit E 6 natham M 7 pr. quia] qui C1, quod D2", + "candidate_score": 0.61227, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 17, + "cf_id": "cf033", + "work_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis", + "max_score": 0.682006, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_103_105", + "bdc_text": "Zürcher 112. 118 f. misit . Ultimum expecto tomum in Iob , Psalterium etc. Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1226", + "psc_text": "versamur, jure pluribus psalmis unum tantummodo canticum interponimus: sicut autem a piae operationis exercitio ad contemplationis culmen ascendimus, et post speculationis intimae brevissimum punctum, mox ad ejusdem vitae activae ministerium declinamus, nimirum ut contemplatio nostra ab activa vita incipiat, et in eadem necessario terminetur; sic psalmis canticum nec praeponimus, nec omnino supponimus; sed altrinsecus positis hoc semper penultimum collocamus. Porro autem quia per quatuor totius videlicet anni tempora, corpus nostrum ex quatuor nihilominus compositum elementis actionis exercitio fatigamus, idcirco quatuor psalmos in hujus matutinalis officii celebratione concinimus. Quia vero in speculationis excessu unum solummodo, quod profecto Deus est, quaerimus, unum aeque canticum decantamus. » Lectio una de Apocalypsi ex corde. ] Id est memoriter, sine codice recitanda: quae lectio, ut docet Hildemarus, semper in omnibus Dominicis quacunque solemnitate in eas incidente, etiam Nativitatis aut Paschae, debet esse de Apocalypsi. Quod si quis objiciat lectionem dierum ac temporum solemnitati respondere debere,", + "candidate_score": 0.682006, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95_97", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1207", + "psc_text": "vero evenerit ut tardius ad vigilias consurgant, singulas paginas, aut quantum visum fuerit abbatissae legant, in cujus potestate erit ut, quando signum fecerit, quae legit sine mora consurgat, ut canonicus missarum numerus possit impleri. » Quae totidem pene verbis etiam exstant in Regula S. Aureliani in ordine psallendi. Sed sicut lectiones breviabant, si quando tardius surrexissent, ita e converso, cum citius, prolongabant; unde liber Usuum Cisterciensium: « Solet sacrista, cum se viderit temporius quam debuerant surrexisse, cantorem signo praemonere, ut duodecimam lectionem faciat prolongare. » Atque inde facile colligas, lectiones olim sicuti nunc exstant in nostris breviariis distinctas non fuisse; sed neque earum prolixitatem aut brevitatem definitam; verum proferebatur sacrae Scripturae, aut alicujus S. Patris codex, in quo continuatim ita legebant, ut ubi unus desivisset, alter legere inciperet. Ita antiquae Germaniae Consuetudines mss.: « A calendis Novembris, inquiunt, privatis diebus, ad nocturnos, tres lectiones continuatim agant ex prophetis et caeteris", + "candidate_score": 0.67638, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_61_63", + "bdc_text": "Fertur adhuc alium quempiam apertas ad hec munera habuisse manus et senatorii ordinis non infimum , id quod dum apertum fuerit , rescies Weiteres zur Affäre , vor allem zu den Fällen Spillmann und Diesbach , s. unten [Nr. 330 ] S. 71 , 21-37 mit Anm. 19. 20. . Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ? Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_516", + "psc_text": "Gravina ordinis S. Dominici, coenobia monachorum, quae octo et decem millia aureorum in pauperes 123 erogant; xenodochia passim occurrunt, quorum infirmi eorum expensis passim recreantur. Ter generales eleemosynae sexcentis et amplius distribuuntur; uberiores vero anniversariorum tempore juxta fundatorum intentionem profunduntur; certis quoque anni temporibus quinque vel sex millia hominum, saepe quatuor millia etiam foventur. Quis secretas recenseat iis secreto datas, qui mendicare erubescunt, virginibus praesertim nobilibus, viduis afflictis, pauperrimis sed nobilibus viris? In iis quoque charitatis affectus propensior, quorum fortunae vel dejectione, vel flammis, aliisve innumeris calamitatibus absumptae. » Haec ille in laudem nostrorum. Non vacat hic omnes omnium coenobiorum, multo minus singularium abbatum erga pauperes eleemosynas recensere; at certe nonnulla quorumdam facta praetermittere non possum, quorum exemplum posteris ad aedificationem inservire potest, et utinam ad imitationem! Hos inter excellit imprimis S. Ansbertus abbas Fontanellensis, qui, ut scribit Aigradus in ejus Vita, n. 21 Sec. II Bened., pag. 1054, «", + "candidate_score": 0.6763, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_61_63", + "bdc_text": "Fertur adhuc alium quempiam apertas ad hec munera habuisse manus et senatorii ordinis non infimum , id quod dum apertum fuerit , rescies Weiteres zur Affäre , vor allem zu den Fällen Spillmann und Diesbach , s. unten [Nr. 330 ] S. 71 , 21-37 mit Anm. 19. 20. . Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ? Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_506", + "psc_text": "» An vero ad hos, aut universum ad omnes monachos respexerit S. Isidorus, cum agens de monachis dixit Lib. II de Divin. Officiis, c. 15: « Quidquid necessario victui superest ex operibus manuum et epularum restrictione, tanta cura egentibus distribuitur, ut nihil remaneat quod abundaverit. » Quanta autem sollicitudine pauperum curam haberi voluerit S. Benedictus, patet non solum ex hoc capite et multis aliis sanctae Regulae locis, ut cum cap. 31 Cellerarium jubet omni sollicitudine pauperum curam gerere; cap. 53, pauperum et peregrinorum susceptioni sollicitam curam adhiberi; cap. 55, vetera vestimenta reponi in vestiario propter pauperes; cap. 58, professionem emissurum res quas habet 121 distribuere pauperibus vel monachis; sed etiam ex ejus Vita c. 28. S. Patris in pauperes misericordiam pie aemulati sunt posteri ejus filii, ut passim testantur eorum hac de re statuta, ex quibus celebre est inter alia istud concilii Aquisgranensis Can. 49: « Ut de omnibus in", + "candidate_score": 0.675925, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95_97", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1172", + "psc_text": "cognoscat necdum eo tempore in Romana Ecclesia, sicut nunc leguntur, sacras Scripturas legi morem fuisse; sed post aliquod tempus hoc institutum esse sive a papa Gregorio, sive, ut ab aliis affirmatur, ab Honorio. » Unicam hic quaestionem movet Hildemarus, et post eum Bernardus Cass., Boherius, et Turrecremata, cur nimirum S. Pater unicam duntaxat lectionem mensibus Septembri et Octobri praescripserit, qui tamen aequales cum Martio et Aprili, in quibus tres instituit lectiones, habent noctes; aiuntque hoc potissimum factum esse ad sublevandos 276 fratres ab illis magnis laboribus quos in colligendis frugibus et vindemiis subire coguntur. Adde quod quadragesimale tempus, in quod Martius et Aprilis solent incidere, ad solitum pensum aliquid addi postulabat: quanquam, si S. Benedicti attendatur intentio, nihil praeter Regulam egerint bonae voluntatis fratres, qui tres Septembri et Octobri lectiones in codice recitant, sicuti praedicti commentatores sentiunt. Quam breve responsorium subsequatur. ] Breve utique, quod ex uno alicujus psalmi versiculo", + "candidate_score": 0.673608, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95_97", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1068", + "psc_text": "matutinalis synaxis, ut B. permittit Benedictus in oratorio peculiaris orationis gratia remorari. » Quod vero S. Pater ait a fratribus qui Psalterii vel lectionum aliquid indigent, sic intelligit Menardus, ut fratres qui Psalterio aut lectione non indigent, liberas hoc per intervallum horas habeant, quia non omnia dici momenta S. Pater minutatim prosecutus est, neque ordinavit quid inter laudes et primam fieri deberet, neque tempore jejunii quid a vesperis ad collationis lectionem. Sed Hildemarus, ut modo dicebamus, censet ei qui nihil se indigere credit talem ab abbate Scripturae quaestionem esse proponendam, quam ille difficile solvat. Verum cum Regulae textum non solum de praevidendis lectionibus et Psalterio memoriter addiscendo, sed etiam de studio scrutandisque Scripturae locis difficilioribus explicuerimus; nullusque sit qui his non indigeat, omnes aequaliter hic Regulae locus tangere dicendus est; possetque ita intelligi: A fratribus qui omnes indigent Psalterio et lectione, meditationi inserviatur: nam verba illa qui indigent notant causam", + "candidate_score": 0.670964, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_61_63", + "bdc_text": "Fertur adhuc alium quempiam apertas ad hec munera habuisse manus et senatorii ordinis non infimum , id quod dum apertum fuerit , rescies Weiteres zur Affäre , vor allem zu den Fällen Spillmann und Diesbach , s. unten [Nr. 330 ] S. 71 , 21-37 mit Anm. 19. 20. . Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ? Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_515", + "psc_text": "Quidquid de administratis (cibis) supererit, eleemosynae applicetur per illum qui ad hoc fuerit deputatus; nec aliquis alius per se, vel per alium de refectorio seu infirmitorio, vel alio loco in quo monachi comedent, aliquid extrahere, vel alibi deferre, seu alteri usui applicare praesumat: quod si fecerit, pro qualibet vice per duos dies panis et aquae solummodo poenitentiae subdatur. » At quid de amplissimis nostrorum Cluniacensium eleemosynis referam, qui vel uno die septemdecim egenorum millibus stipem erogasse memorantur? Quid de aliis Germaniae monasteriis? Sed satius est alienam hac in causa linguam audire, quam domesticam: « Sunt in sola Germania, inquit Dominicus Gravina ordinis S. Dominici, coenobia monachorum, quae octo et decem millia aureorum in pauperes 123 erogant; xenodochia passim occurrunt, quorum infirmi eorum expensis passim recreantur. Ter generales eleemosynae sexcentis et amplius distribuuntur; uberiores vero anniversariorum tempore juxta fundatorum intentionem profunduntur; certis quoque anni temporibus quinque vel sex millia hominum, saepe", + "candidate_score": 0.670473, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_61_63", + "bdc_text": "Fertur adhuc alium quempiam apertas ad hec munera habuisse manus et senatorii ordinis non infimum , id quod dum apertum fuerit , rescies Weiteres zur Affäre , vor allem zu den Fällen Spillmann und Diesbach , s. unten [Nr. 330 ] S. 71 , 21-37 mit Anm. 19. 20. . Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ? Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_997", + "psc_text": "quoties ad opus manuum plus quam opus fuerat incitavit, et fractum viribus caeteris regularibus exercitiis reddidit invalidum? etc. » Tertiam rationem indicat Cassianus his verbis (Lib. V, cap. 23): « Quidquid extra consuetudinem praesumitur usumque communem, ut vanitatis, et gloriae, atque ostentationis morbo pollutum antiquissima Patrum traditio notavit, nec quemquam ex his quos merito scientiae ac discretionis enituisse pervidimus, vel quos ad imitandum gratia Christi velut spendidissima luminaria omnibus praelocavit, esu panis, qui apud eos vilis habetur et facilis, abstinuisse cognovimus; nec eorum quempiam, qui hanc regulam declinantes praetermisso panis usu, leguminum, vel olerum, seu pomorum refectionem sectati sunt, inter probatissimos habitum aliquando conspeximus; sed ne discretionis quidem aut scientiae gratiam consecutum. » Eamdem rationem adducit lib. I, cap. 3, et lib. II, cap. 18; et S. Basilius Regul. brev., interrog. 138; et S. Bern. de Grad. humil. cap. 14. Quarta ratio secundum Boherium est, quod singularis monachus abnegatam in", + "candidate_score": 0.669164, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_96_98", + "bdc_text": "nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2662", + "psc_text": "Cosmographiae quoque notitiam vobis percurrendam esse non immerito suademus, ut loca singula, quae in libris sanctis legitis, in qua parte mundi sint posita, evidenter agnoscere debeatis. » Inter alios vero Julii oratoris libellum de Cosmographia, Marcellini Constantinopolitanam Hierosolymitanamque descriptionem, et Ptolomei Cosmographiam laudat: alteroque post capite (Cap. 27): « Illud quoque, infit, commonendum esse credidimus, quoniam tam in sacris litteris quam in expositoribus doctissimis multa per schemati, multa per definitiones, multa per artem grammaticam, multa per artem rhetoricam, multa, per dialecticam, multa per disciplinam arithmeticam, multa per musicam, multa per disciplinam geometricam, multa per astronomicam intelligere possumus. » Postea consolatus quorumdam simplicitatem fratrum, qui ad arduum adeo studium haud possunt assurgere, subdit (Cap. 28): « Verumtamen nec illud Patres sanctissimi decreverunt, ut saecularium litterarum studia respuantur, quia exinde non minimum ad sacras Scripturas intelligendas sensus noster instruitur: si tamen divina gratia suffragante, notitia ipsarum rerum sobrie ac rationabiliter inquiratur, non", + "candidate_score": 0.668299, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_65_67", + "bdc_text": "Delectus inter cives non est abundans . Aut iuvenesvor iuvenes gestrichen iuves et . et rerum inexperti aut pontificii illis sufficiendi erunt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_405", + "psc_text": "Neque vero hic solum desidiosos deliciososque abbates, qui, spreta communi fratrum vita, sibi ipsis in cameris indulgent, S. P. Benedictus arguit; sed illos insuper qui jure antiquitatis, aut alicujus quod exercent officii sese a regulis exemptos existimant: quasi vero aetas aut dignitatis gradus absolveret, et non potius monachos stringeret. Si juniores ea jubentur agere quae majorum cohortantur exempla, eos prorsus hac vivendi ratione majores absolvunt a regulae observatione, eruntque inutiles omnes quaecunque regulae, quas nec seniores, nec ipsi juniores observare tenebuntur. Quod vero S. legislator ait in omnibus, intelligi debet non solum in magnis, sed etiam in parvis; qui enim dicit in omnibus nihil omnino excipit: ubi tacite redarguit eos qui nonnullas observantias tanquam minimas despiciunt: quasi vero parvum aliquid foret apud Deum; parvum quo Deus honoratur, parvum quo aeternum gloriae pondus acquiri potest. Praeclare S. Augustinus Lib. IV de Doctr. Christ., cap. 18 , « Quod minimum est, inquit,", + "candidate_score": 0.668109, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_5_7", + "bdc_text": "Questor noster Tilemannus ab officio , cui iam sex annis praefuit , amotus est , et cum Salodorenses in negotio verbi dei , utcunque polliciti erant omnium Pagorumder V Orte . legatis , nihil audire nec tractari voluerint a nostris amandarintque verbi ministros 25Zur Rekatholisierung des solothurnischen Gebietes nach dem Aufstand der Reformierten 1533 s. Haefliger 198. 200f und Amiet /Sigrist II 45 ; vgl . auch HBBW III [Nr. 309] 276 , Anm. 17 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.666917, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95_97", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2061", + "psc_text": "prior. ] Prioris nomine Boherius intelligit eum qui mensis fratrum praeest, aut cui commiserit abbas; Menardus vero abbatem. Voluerit pro aedificatione aliquid breviter dicere. ] 1º Aut interrogando aliquem de ipsa lectione, sicuti praescribit Regula Magistri his verbis (Cap. 24): « Tempore ipso refectionis cum legitur Regula, ut solliciti universorum fratrum excitentur auditus; de singulis mensis quos voluerit fratres quid lectum est abbas interroget; ut cum unusquisque frater recitaverit quod audivit, agnoscatur plus lectioni illa hora intendisse quam ventri. » 2º Aut difficilem aliquem lectionis locum exponendo, uti habet eadem Regula: « Legat disposite 493 non urgendo, ut apertius occupati ea auditores agnoscant, quae vos factis oportet adimplere; et ut si qua sunt ambigua aut obscura, et apertius ea non intelligant fratres, aut interrogatus a fratribus, aut ultro aliqua abbas exponat. » Id quod in nonnullis Franciae monasteriis suo tempore observatum fuisse testatur Boherius his verbis: « Ubi vero sunt", + "candidate_score": 0.666725, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95_97", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] . nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1151", + "psc_text": "alioquin rariores illo tempore forent codices manu exarati (nam, verbi gratia, in Centulensi monasterio, in quo trecenti minimum erant monachi cum centum pueris, non nisi septem psalteria habebantur, ut constat ex librorum ejusdem monasterii catalogo anno 831 facto), manifestum est psalmos a nostris ex corde decantatos fuisse: unde etiam antiquae Germaniae Consuetudines mss. praescribunt (Num. 13), ut lectori provideatur ab oratorii provisore candela, abbati ab armario, eo quod prius psalmos in tenebris sine lumine, ac proinde sine libro cantarent. Lectiones autem a fratribus vicissim recitari voluit S. Benedictus, « id est per vices, alternatim, vel mutuo, id est tunc iste, tunc ille; nunc hinc, nunc inde, » inquit Smaragdus; sive, ut ait Bernardus Cassinensis, « alternative sibi succedendo, » ita ut nunquam duas unus et idem legat lectiones, unde et ad singulas petitur benedictio, quam iterare necesse non esset, si unus et idem plures consequenter legere deberet lectiones. Et certe", + "candidate_score": 0.666559, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_61_63", + "bdc_text": "Fertur adhuc alium quempiam apertas ad hec munera habuisse manus et senatorii ordinis non infimum , id quod dum apertum fuerit , rescies Weiteres zur Affäre , vor allem zu den Fällen Spillmann und Diesbach , s. unten [Nr. 330 ] S. 71 , 21-37 mit Anm. 19. 20. . Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ? Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_525", + "psc_text": "dedit ut possit usibus monasterii remanere, abbatissa per provisorem ordinet pauperibus dispensari. » Idem statuisse videtur S. Aurelianus in Regulae cap. 44. Caeterum, ut observat Smaragdus, est et aliud duale eleemosynae genus, quo debent maxime monachi pauperes recreare; quorum unum infirmis et tribulatis, aliud vero stultis et nescientibus est adhibendum: qui enim infirmo per compassionem communicat, et tribulato consolationis consilium subministrat, sine dubio pauperes recreat. Similiter et qui doctrinam stultis, et scientiae verbum ministrat ignaris, eleemosynarii dignus est laudari praeconiis. Aliter Richardus de S. Angelo: « Pauperes recreare, inquit, hoc est unum genus eleemosynarum; secundum est dimittere a quo laesus fueris: tertium est delinquentes corrigere, et errantes ad viam reducere veritatis. » Quod idem exstat in Regula Solitariorum cap. 55. Nudum vestire. ] Instrumentum istud, sicut et prius, non est omnium, sed abbatis tantummodo et eorum quibus id muneris ab eo commissum est; quamvis in coenobiis in quibus certis statis", + "candidate_score": 0.661499, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_61_63", + "bdc_text": "Fertur adhuc alium quempiam apertas ad hec munera habuisse manus et senatorii ordinis non infimum , id quod dum apertum fuerit , rescies Weiteres zur Affäre , vor allem zu den Fällen Spillmann und Diesbach , s. unten [Nr. 330 ] S. 71 , 21-37 mit Anm. 19. 20. . Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ? Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3176", + "psc_text": "Cap. Cum ad monasterium), « Abdicatio proprietatis, sicut et custodia castitatis adeo est annexa regulae monachali, ut contra eam nec summus pontifex possit licentiam indulgere. » Sunt qui paupertatem et castitatem sub conversione morum contineri existimant, 762 ut Bernardus Cassinensis, Boherius et alii: nonnulli sub obedientia, ut S. Thomas, Turrecremata, etc. Certe sub utraque, imo etiam sub stabilitate. Haec enim ita monasticae professioni sunt connexa, ut ab ea nequeant separari, et qui unum promiserit alia promittere censeatur, non secus ac clerici dum sacris ordinibus initiantur, tacite continentiam profiteri noscuntur. Non defuerunt tamen, nec desunt etiam nunc ex nostris, qui castitatem et paupertatem explicite voveant, ut Dionysiani, quorum formulam supra retulimus; Coelestini, ex eorum Constitutionibus, cap. 5, § 13; nonnullae sanctimoniales in Gallia et in Belgio. Quartum, professionem emittendam esse in oratorio, uti cum sancto Benedicto decernit S. Fructuosus in Regulae cap. 21, statuens ut « expleto anno, probatus moribus, et", + "candidate_score": 0.659995, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_62_64", + "bdc_text": "Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ? Duos e senatu ad praefecturas hoc anno delegerunt , viros piosNäher nicht bekannt. . Questor et bandaretus amoti , necdum finis .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_506", + "psc_text": "» An vero ad hos, aut universum ad omnes monachos respexerit S. Isidorus, cum agens de monachis dixit Lib. II de Divin. Officiis, c. 15: « Quidquid necessario victui superest ex operibus manuum et epularum restrictione, tanta cura egentibus distribuitur, ut nihil remaneat quod abundaverit. » Quanta autem sollicitudine pauperum curam haberi voluerit S. Benedictus, patet non solum ex hoc capite et multis aliis sanctae Regulae locis, ut cum cap. 31 Cellerarium jubet omni sollicitudine pauperum curam gerere; cap. 53, pauperum et peregrinorum susceptioni sollicitam curam adhiberi; cap. 55, vetera vestimenta reponi in vestiario propter pauperes; cap. 58, professionem emissurum res quas habet 121 distribuere pauperibus vel monachis; sed etiam ex ejus Vita c. 28. S. Patris in pauperes misericordiam pie aemulati sunt posteri ejus filii, ut passim testantur eorum hac de re statuta, ex quibus celebre est inter alia istud concilii Aquisgranensis Can. 49: « Ut de omnibus in", + "candidate_score": 0.656247, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_62", + "bdc_text": "Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ?", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_506", + "psc_text": "» An vero ad hos, aut universum ad omnes monachos respexerit S. Isidorus, cum agens de monachis dixit Lib. II de Divin. Officiis, c. 15: « Quidquid necessario victui superest ex operibus manuum et epularum restrictione, tanta cura egentibus distribuitur, ut nihil remaneat quod abundaverit. » Quanta autem sollicitudine pauperum curam haberi voluerit S. Benedictus, patet non solum ex hoc capite et multis aliis sanctae Regulae locis, ut cum cap. 31 Cellerarium jubet omni sollicitudine pauperum curam gerere; cap. 53, pauperum et peregrinorum susceptioni sollicitam curam adhiberi; cap. 55, vetera vestimenta reponi in vestiario propter pauperes; cap. 58, professionem emissurum res quas habet 121 distribuere pauperibus vel monachis; sed etiam ex ejus Vita c. 28. S. Patris in pauperes misericordiam pie aemulati sunt posteri ejus filii, ut passim testantur eorum hac de re statuta, ex quibus celebre est inter alia istud concilii Aquisgranensis Can. 49: « Ut de omnibus in", + "candidate_score": 0.654926, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_56_58", + "bdc_text": "Huic cum data esset libertas se excusandi coram diacosiis presenter - noluit forte sibi timens - , non solum a senatu et civibus amotus est , sed infamis habitus , cui nulla unquam fides sit habenda Graffenried war aus Angst vor dem peinlichen Verhör in die Freistätte geflüchtet , wo er das Urteil - Entsetzung von allen Ämtern und Entzug der bürgerlichen Ehren - abwartete . Im Juli 1534 wurde erneut gegen ihn ermittelt . Im Jahr 1538 wurde das Verfahren abgeschlossen , Graffenried erlangte seine bürgerlichen Ehren und Rechte wieder und wurde in den Großen Rat aufgenommen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2477", + "psc_text": "personae et causae, et reddit ei pristinum locum, vel dat alium inferius, si voluerit; suo enim malo merito perdidit locum suum. Vadit ad pedes ejus, sicut etiam quilibet alius tam in ecclesia quam in capitulo, si promoverit eum ad altiorem sedem. Notandum autem quod cum restituitur in ordine suo, si est sacerdos, non ideo cantat missam, vel diaconus Evangelium, vel subdiaconus epistolam, nisi nominatim ei dicatur. Restitutio namque illa quae fit de ordine, non aliud est nisi ut in choro cantet et legat sicut alii. Et sciendum quoniam in hujusmodi judicium prior nullum ponit, nec absolvit unquam. Sciendum quoque quod non ponitur aliquis in gravi culpa, nisi saepius inciderit in idem crimen, pro occulta offensa, neque pro ea quaecunque sit, quam ipse sua sponte confitetur. Sed si quis aliquid paucis notum commisit, quod si in publico esset, dignum judicio gravis culpae duceretur, ducit eum abbas, sive prior in secretum locum,", + "candidate_score": 0.654739, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_62", + "bdc_text": "Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ?", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1702", + "psc_text": "credebatur substantiae detrimentum. » Egregium plane charitatis in pauperes sanctae mulieris exemplum quod utinam bene imitentur cellerarii. Omnia vasa monasterii cunctamque substantiam, ac si altaris vasa sacrata conspiciat. ] Haec verba non secundum omnimodam similitudinem accipienda esse docent antiqui Regulae commentatores, Hildemarus, Bernardus Cassinensis, et Boherius, sed respective, ut sic tractentur secundum sui valorem, sicut sacra vasa secundum sui dignitatem. Verum, ut mihi videtur, non ita recte ad mentem S. P. Benedicti veterumque monachorum, qui res monasterii habebant non tanquam indifferentes, sed ut sanctificatas ac Deo vere sacratas, sicuti patet ex Regula SS. Patrum Serapionis, Macarii, Paphnutii et alterius Macarii: « Nosse debent etiam fratres, quia quidquid in monasterio tractatur, sive in vasis, sive in ferramentis, vel caetera omnia esse sanctificata. Si quis de fratribus aliquid negligenter tractaverit, partem se habere noverit cum illo rege qui in vasis domus Dei sanctificatis cum suis bibebat concubinis, et qualem meruit vindictam. »", + "candidate_score": 0.652519, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77_79", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3333", + "psc_text": "postea monachum factum, in ecclesiam, cui mancipatus fuerat, revocare vellet, ut ne id tentaret, admonitus a Gregorio est. Vide etiam Petri Venerabilis lib. II, epist. 50, ad Attonem Trecensem episcopum, quem ad implendum vitae monasticae votum exhortatur; et S. Anselmi lib. II, epist. 12, et lib. III, epist. 13. Loco mediocri collocetur. ] « Si mediocrem ejus vitam cognoverint; nam si talis fuerit ut etiam juxta abbatem stet, aut debet collocari, collocetur. Similiter si talis fuerit, in ultimo stet, » inquit Hildemarus. Et ipse tamen si promittit de observatione regulae, vel propria stabilitate. ] « Id est postquam probati fuerint, et professionis emiserint votum; nec enim antea sunt nisi cum novitiis et sub magistro novitiorum, » inquit Bernardus Cassinensis. Hujusmodi autem promissio fieri debet et verbo et scripto, sicut ab aliis. Atque ita S. Ursmarus (Saec. III Ben., part. I) in Laubiensi monasterio Erminonem 799 presbyterum recipiens, « secundum morem", + "candidate_score": 0.651838, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_62", + "bdc_text": "Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ?", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2232", + "psc_text": "Definitionum ord. Cisterc. haec lego (Dist. 13, c. 2): « De carnibus edendis seu ministrandis illud irrefragabiliter teneatur, quod in R. Benedicti Regula continetur. Igitur extra infirmitoria nostra carnes nullatenus a personis ordinis comedantur, nisi a transeuntibus magnum mare, quandiu fuerint in mari. Qui contra fecerit, in sententiam excommunicationis incidet ipso facto. Et si officialis fuerit, ab officio deponatur, nec deinceps ad aliquod officium promoveatur sine licentia capituli generalis. Monachus vero vel conversus non officialis pro qualibet vice per mensem privatus maneat habitu regulari. Eidem poenae subjaceant moniales, conversi, et capellani earumdem, licet nobis in habitu sint difformes. » Qui abstinentiae a carnibus transgressionem inter leviores culpas recensent, dubito an pro levi et veniali transgressione taliter plecti vellent. Certe Casalini abstinentiae transgressores aut carnes hospitibus in monasterio apponentes, tot diebus jubent in pane et aqua jejunare, absolutionemque a tali peccato abbati reservant ex mss. Constitut. cap. 56. Taceo poenas divinas,", + "candidate_score": 0.651653, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_62", + "bdc_text": "Tam misere et egre se nostra habet respublica , et dum videmus eos , et quidem ditissimos , tam modico munere corrumpi , eos item , qui verbi dei olim columnas se praestabant et omnia , quae ad religionem pertinent , promoverunt maxime , sic ab officiis et senatorio ordine excludi , quid de iis , qui pauperes sunt , qui item vel imprudentes vel pontificii sunt , cogitandum ?", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_997", + "psc_text": "quoties ad opus manuum plus quam opus fuerat incitavit, et fractum viribus caeteris regularibus exercitiis reddidit invalidum? etc. » Tertiam rationem indicat Cassianus his verbis (Lib. V, cap. 23): « Quidquid extra consuetudinem praesumitur usumque communem, ut vanitatis, et gloriae, atque ostentationis morbo pollutum antiquissima Patrum traditio notavit, nec quemquam ex his quos merito scientiae ac discretionis enituisse pervidimus, vel quos ad imitandum gratia Christi velut spendidissima luminaria omnibus praelocavit, esu panis, qui apud eos vilis habetur et facilis, abstinuisse cognovimus; nec eorum quempiam, qui hanc regulam declinantes praetermisso panis usu, leguminum, vel olerum, seu pomorum refectionem sectati sunt, inter probatissimos habitum aliquando conspeximus; sed ne discretionis quidem aut scientiae gratiam consecutum. » Eamdem rationem adducit lib. I, cap. 3, et lib. II, cap. 18; et S. Basilius Regul. brev., interrog. 138; et S. Bern. de Grad. humil. cap. 14. Quarta ratio secundum Boherium est, quod singularis monachus abnegatam in", + "candidate_score": 0.649616, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_112_114", + "bdc_text": "s. HBBibl 1 53 ; HBD 23 , 27 ( Bullingers Angabe August ist nicht richtig , denn am 5 . Juli 1534 verdankt Haller den Erhalt eines Exemplars ; s. unten S. 239 , 2 f). a te illustratis nihildum accaepi.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2662", + "psc_text": "Cosmographiae quoque notitiam vobis percurrendam esse non immerito suademus, ut loca singula, quae in libris sanctis legitis, in qua parte mundi sint posita, evidenter agnoscere debeatis. » Inter alios vero Julii oratoris libellum de Cosmographia, Marcellini Constantinopolitanam Hierosolymitanamque descriptionem, et Ptolomei Cosmographiam laudat: alteroque post capite (Cap. 27): « Illud quoque, infit, commonendum esse credidimus, quoniam tam in sacris litteris quam in expositoribus doctissimis multa per schemati, multa per definitiones, multa per artem grammaticam, multa per artem rhetoricam, multa, per dialecticam, multa per disciplinam arithmeticam, multa per musicam, multa per disciplinam geometricam, multa per astronomicam intelligere possumus. » Postea consolatus quorumdam simplicitatem fratrum, qui ad arduum adeo studium haud possunt assurgere, subdit (Cap. 28): « Verumtamen nec illud Patres sanctissimi decreverunt, ut saecularium litterarum studia respuantur, quia exinde non minimum ad sacras Scripturas intelligendas sensus noster instruitur: si tamen divina gratia suffragante, notitia ipsarum rerum sobrie ac rationabiliter inquiratur, non", + "candidate_score": 0.649504, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3333", + "psc_text": "postea monachum factum, in ecclesiam, cui mancipatus fuerat, revocare vellet, ut ne id tentaret, admonitus a Gregorio est. Vide etiam Petri Venerabilis lib. II, epist. 50, ad Attonem Trecensem episcopum, quem ad implendum vitae monasticae votum exhortatur; et S. Anselmi lib. II, epist. 12, et lib. III, epist. 13. Loco mediocri collocetur. ] « Si mediocrem ejus vitam cognoverint; nam si talis fuerit ut etiam juxta abbatem stet, aut debet collocari, collocetur. Similiter si talis fuerit, in ultimo stet, » inquit Hildemarus. Et ipse tamen si promittit de observatione regulae, vel propria stabilitate. ] « Id est postquam probati fuerint, et professionis emiserint votum; nec enim antea sunt nisi cum novitiis et sub magistro novitiorum, » inquit Bernardus Cassinensis. Hujusmodi autem promissio fieri debet et verbo et scripto, sicut ab aliis. Atque ita S. Ursmarus (Saec. III Ben., part. I) in Laubiensi monasterio Erminonem 799 presbyterum recipiens, « secundum morem", + "candidate_score": 0.649481, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52_54", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis ) und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 . - Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_691", + "psc_text": "nullum aditum feminis illuc ingrediendi patere, misit candelam ad memoriam viri Dei per quemdam hominem. » Et in ejus vita n. 6, in loco possessionis suae oratorium adhuc laicus statuisse dicitur, « ubi nullus introitus nec accessus feminis dabatur. » Similiter de Flaviacensi, in quo S. Geremarus ecclesiam ex jussu angeli construxit, hac conditione, ut « mulieribus nullus unquam ad eam accessus patebit, » inquit Vitae scriptor, n. 24. Similem disciplinam in suo monasterio instituisse Elizachar abbatem Centulensem auctor est anonymus in lib. I Mir. S. Richarii, n. 4, et Hariulfus in Chron. Centul. lib. III, cap. 4. Sed jam tempus est ut in Belgium pertranseamus. Ibi insign ora haud dubium monasteria censeri debent Elnonense S. Amandi, Sithivense S. Bertini, et Laubiense, in quibus omnibus olim ecclesiae feminis haudquaquam patebant Spicil. tom. IV. De Elnonensi luculentum habemus testimonium in Supplemento Milonis de vita S. Amandi cap. 6, ubi S. praesulis", + "candidate_score": 0.648802, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77_79", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1651", + "psc_text": "converti veraciter cupientes absque ulla retractatione etiam millies suscipite, alioquin Deo contrarii, et Regulae adversarii inveniemini. » Sed haec subtiliora existimat Menardus, simpliciorem que S. Benedicti sensum esse, ut ei qui tertio de monasterio exiverit, revertenti omnino negetur ingressus; id quod confirmat ex Regula Magistri, qui S. Benedicti mentem explicans ait: « Frater, si exierit frequenter de monasterio, usque ad tertium reversus resuscipiatur: amplius non jam, quia talis apud Dominum ejus agnoscitur divini servitii fides, qualis apud homines pedum instabilitas constitit: et utquid in monasterio jam opus sit, quem Deus non possidet? Ideoque post tertiam correptionem juste monasterio sit ut ethnicus et publicanus. » Et ex Petro Blesensi, qui epist. 88 asserit S. Benedictum misericordiam ad ternarium numerum coarctasse. Eamdem sententiam sequitur Benedictus Haeftenus l. VIII, tract. 4, disq. 8. Id quod observant etiam nunc Carthusienses, quorum in Statutis ita legitur (Nova Collect. Stat., part. II, cap. 25, n. 28):", + "candidate_score": 0.647763, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3094", + "psc_text": "scribens, milites ad monasterium conversionis gratia venientes, temere non esse suscipiendos dicit, sed triennio in habitu suo probatos monastica veste indui mandat, « qua de re, inquit, etiam serenissimus et Christianissimus imperator, mihi credite, omnimodo placatur. » Quarto, conjunctos matrimonio, vivente uxore et continentiam non vovente, haudquaquam recipiebant: « Si quis vult conjugatus converti, inquit S. Isidorus (Cap. 4), ad monasterium non est recipiendus, nisi prius a conjuge castimoniam profitente fuerit absolutus. » Concilium Abrincacense anno 1172, cap. 10 (Apud Spelman.): « Vir ad religionem non transeat, uxore in saeculo remanente, vel e converso, nisi ambo vacandi operibus carnis tempus excesserint. « Et Constitutiones Richardi episcopi Sarum (Ibid.): « Doceant sacerdotes frequenter populum, et prohibeant sub anathemate, ne alter conjugum transeat ad religionem, nec recipiatur nisi per nos, aut per licentiam nostram. » Hinc S. Gregorius papa Urbico abbati de suscipiendo Agathone scribens (Lib. V Regist., c. 149), « quem,", + "candidate_score": 0.647169, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77_79", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_910", + "psc_text": "saepe distrahendi vel emendi gratia ad nundinas destinatur. » Hinc abbas Zacharias projectam sub pedibus cucullam conculcans dicebat: Nisi ita conculcatus fuerit homo, non potest esse monachus. Hinc S. ipse Benedictus venientem ad conversionem injuriis appeti voluit, nec ante admitti in claustro monasterii quam irrogatas sibi injurias patienter sufferre visus fuerit; admisso omnia dura et aspera praedicari, eumque in omni patientia probari. A qua lege nec ipsos aegrotos aut moribundos aliquando solvebant; cujus rei insigne habemus exemplum in Vita S. Bernardi (Lib. VII, cap. 26), qui positum in extremis quemdam fratrem conversum Clarevallensis monasterii, virum mirae simplicitatis et innocentiae, de proxime sibi retribuenda gloria coram omnibus praefidentem, ita adorsus legitur: « Signa cor tuum, frater, signa cor tuum: quid est quod locutus es? unde tibi subrepere potuit tantae praesumptionis audacia? Enimvero tune ille pauperculus et miserabilis homo qui cum nihil aut prope nihil haberes in saeculo, necessitate forsitan magis quam", + "candidate_score": 0.646525, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_97_99", + "bdc_text": "s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur . Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.645703, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52_54", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis ) und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 . - Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2809", + "psc_text": "Et S. Ephrem (Tom. II in Doct. varia.): « Non decet monachum ullam habere cum femina societatem: ad eam vero quae virginitatem profitetur, prorsus ne accesseris, siquidem ullus in te carnalis sensus viget; nam monachum inter epulas cum feminis versari, idem est ac se in ignem projicere: qui autem earum fugit consuetudinem, fugiat tanquam dama ex retibus, et velut avis ex laqueo. » Huc spectat quod Godehardus abbas Tegernsensis ad quamdam abbatissam scribit (Tom. IV Analect.): « Ista soror nostra venit ad nos ante Natale Domini multiplicis necessitatis suae miseriam nobis conquesta; quam libentissime nobiscum commorari permitteremus, et in quantum sufficeremus ministrare illi necessaria juberemus, si qualitas sexus aliquot permitteret monasterio fratrum feminas cohabitare: quia, ut a sanctis viris comprobatur, stipulae, paleae, ignisque nunquam sibi pacificantur, nisi alter alterius damno citius consummentur. » Cisterciensium hac in re religionem experta est quaedam mulier devotionis causa ad sepulcrum S. Roberti profecta (Bolland.,", + "candidate_score": 0.645661, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1651", + "psc_text": "converti veraciter cupientes absque ulla retractatione etiam millies suscipite, alioquin Deo contrarii, et Regulae adversarii inveniemini. » Sed haec subtiliora existimat Menardus, simpliciorem que S. Benedicti sensum esse, ut ei qui tertio de monasterio exiverit, revertenti omnino negetur ingressus; id quod confirmat ex Regula Magistri, qui S. Benedicti mentem explicans ait: « Frater, si exierit frequenter de monasterio, usque ad tertium reversus resuscipiatur: amplius non jam, quia talis apud Dominum ejus agnoscitur divini servitii fides, qualis apud homines pedum instabilitas constitit: et utquid in monasterio jam opus sit, quem Deus non possidet? Ideoque post tertiam correptionem juste monasterio sit ut ethnicus et publicanus. » Et ex Petro Blesensi, qui epist. 88 asserit S. Benedictum misericordiam ad ternarium numerum coarctasse. Eamdem sententiam sequitur Benedictus Haeftenus l. VIII, tract. 4, disq. 8. Id quod observant etiam nunc Carthusienses, quorum in Statutis ita legitur (Nova Collect. Stat., part. II, cap. 25, n. 28):", + "candidate_score": 0.645645, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52_54", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis ) und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 . - Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_692", + "psc_text": "tempus est ut in Belgium pertranseamus. Ibi insign ora haud dubium monasteria censeri debent Elnonense S. Amandi, Sithivense S. Bertini, et Laubiense, in quibus omnibus olim ecclesiae feminis haudquaquam patebant Spicil. tom. IV. De Elnonensi luculentum habemus testimonium in Supplemento Milonis de vita S. Amandi cap. 6, ubi S. praesulis corpus translatum dicitur ex S. Petri basilica Saec. II Bened., p. 726 ; « quae quoniam pro sui parvitate tanti praesulis tumulo visa fuit incongrua, atque etiam secundo sexui propter monachorum habitacula inaccessa, frequenti religiosorum virorum conventu visum est aliam magnitudine praestantem debere aedificari, quae ex utroque sexu a confluenti illo sufficeret multitudini populari, nimirum extra monasterii ambitum. » De Sithivensi nihilominus constat ex lib. II Miracul. S. Bertini, cap. 12, a tempore 162 S. Abbatis usque ad annum 938 Saec. III Bened., part. I, quo Adala, Flandriae comitissa, « cum saepissime magnis infirmitatibus esset aggravata, desiderare coepit ut in", + "candidate_score": 0.642259, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77_79", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1652", + "psc_text": "ethnicus et publicanus. » Et ex Petro Blesensi, qui epist. 88 asserit S. Benedictum misericordiam ad ternarium numerum coarctasse. Eamdem sententiam sequitur Benedictus Haeftenus l. VIII, tract. 4, disq. 8. Id quod observant etiam nunc Carthusienses, quorum in Statutis ita legitur (Nova Collect. Stat., part. II, cap. 25, n. 28): « Decernimus et declaramus, apostatas criminosos post tertiam apostasium non esse amplius requirendos, sed nec in ordine recipiendos. » Eremitae sancti Augustini ex eorum Constitut. p. 6, c. 14, Carmelitae discalceati ex eorum item Constitut. part. III, c. 35, n. 9. Nec misericordiae janua hujusmodi revertenti omnino praecluditur, cum abbas possit post trinam remissionem ejecto fratri charitatis officia extra monasterium exhibere, inquit Menardus, maneatque ejectus sub cura episcopi, qui salutem illius curare debeat. Cistercienses tamen recipiebant quidem, sed non ad habitum: « Fugitivi, inquiunt institutiones Capit. gener. ord. Cisterc. (Dist. 10, c. 4), qui juxta Regulam usque tertio recipiuntur, si", + "candidate_score": 0.642081, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2202", + "psc_text": "Eccles. Graec., pag. 428), ad quem aliquando in prandio S. Epiphanius avem apposuit; quam ille recusavit dicens: Ignosce mihi, pater, quia ex qua accepi istum habitum, non manducavi quidquam necisum: non dixit quia hoc monachis vetitum est. Et certe S. Epiphanium non latebant monachorum vivendi leges, ut eas a viro sanctissimo violari vellet. Jam vero post S. Benedictum innumera proferunt monasteriorum bene ordinatorum exempla, in quibus volatilium esus erat in usu: unde si praxis optima sit legum interpres, concludunt permissas a S. Benedicto volatilium carnes. Hujuscemodi exempla habemus in Vita S. Bertulfi abbatis Bobiensis auctore Jona monacho ejus discipulo, num. 21 (Saec. II Ben.), in quo praepositus monasterii triginta fratribus vineae custodibus anatem divisisse legitur; in Vita S. Judoci (Saec. II Ben.), qui, ut scribit anonymus in ejus Vita num. 10, gallinas SIBI nutrire consueverat; in Vita S. Cuthberti (Saec. II Ben.) auctore Beda cap. 36, qui aliquando hospitibus monachis", + "candidate_score": 0.641566, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1282", + "psc_text": "jugem psalmodiam instituit; quam etiam in pluribus ordinis nostri monasteriis viguisse probat noster Mabillonius (Praefat. ad saec. IV, part. II). Ex dictis hactenus satis refutata manet Neocaesariensis Ecclesiae clericorum temeritas, qui Basilio Magno aliquando vitio vertere ausi sunt quod statis certisque horis Deo laudes persolveret, dicentes moris id non fuisse magno Gregorio Thaumaturgo appellato; quos ille epist. 63 confutat. Sed et impietas Lampetii haeretici, ex coeno Massalianorum exorti, eos qui definitis horis divina celebrarent officia adhuc legi servire asserentis, uti videre est in Bibliotheca Photii, n. 52, de Synodo Sidetana. Sed ad Regulae textum veniamus. Ut ait Propheta: Septies in die laudem dixi tibi. ] Quasi semetipsum aut alium quemlibet interrogando S. P. Benedictus in hujus capitis titulo dixerat: Qualiter, id est quoties, divina opera per diem agantur? Postea quasi respondendo, inquit Hildemarus, et post eum Bernardus Cassinensis, reponit: Ut ait propheta: Septies in die laudem dixi tibi, prophetica verba,", + "candidate_score": 0.641327, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_66_68", + "bdc_text": "Aut iuvenesvor iuvenes gestrichen iuves et . et rerum inexperti aut pontificii illis sufficiendi erunt . Sic semper periclitabitur pax publica et religio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1661", + "psc_text": "monasticis vestibus indui, atque in monasterio concludi. » Caeterum antiquam hujus rei praxim videre est apud Joannem Diaconum in lib. I de Vita sancti Gregorii papae, cap. 14, et apud Ardonem in Vita S. Benedicti Anianensis n. 24. CAPUT XXX. De pueris minori aetate, qualiter corripiantur. Omnis aetas vel intellectus proprias debet habere mensuras. Ideoque quotiens pueri, vel adolescentiores aetate, aut qui minus intelligere possunt quanta poena sit 398 excommunicationis; hi tales dum delinquunt, aut jejuniis nimiis affligantur, aut acribus verberibus coerceantur, ut sanentur. COMMENTARIUS. Omnis aetas vel intellectus. ] Hic notat Menardus aetatem ab intellectu seu capacitate intelligendi distingui: nam etsi pueris mens sit immaturior, sunt tamen nonnulli grandiores, aut durae cervicis, aut imbecillioris intellectus, quos virga agere solet, non ratio, nec excommunicationis vis. Proprias debet habere mensuras. ] « Id est judicii disciplina non uniformiter est omnibus exhibenda, sed secundum uniuscujusque aetatem vel intellectum cum magno est moderamine", + "candidate_score": 0.641227, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_65_67", + "bdc_text": "Delectus inter cives non est abundans . Aut iuvenesvor iuvenes gestrichen iuves et . et rerum inexperti aut pontificii illis sufficiendi erunt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3474", + "psc_text": "et morte piandum, Si juvenis vetulo non assurrexerit, et si Barbato cuicunque puer. Pueri parvuli. ] Recte S. Benedictus cum additione dicit, « pueri sive parvuli ad differentiam famulorum et filiorum, » inquit Boherius; « nam puer, ut docet S. Hieronymus (In epist. ad Titum), secundum Graecos et famulum significare potest et filium. » Cum disciplina ordines suos consequantur. ] « Juxta tempus ingressionis suae in monasterium, inquit Menardus, non solum inter se, sed etiam inter alios monachos; quia aetas non debet discerni, nec praejudicare in ordine, ut supra dixit, nisi forte abbas rationabili causa velit aliquem eis praeferre. » Contrarium tamen supra docuerunt Boherius, et Haeftenus, l. IV, tr. 1, disq. 6, ubi ex hoc Regulae textu recte omnino intulit pueros olim in ordine nostro seorsim ab aliis monachis institutos fuisse, quia, infit, « dum ait ordines suos, aperte significat eos non commiscendos ordinibus seniorum, sed habere particularem inter", + "candidate_score": 0.641147, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77_79", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3228", + "psc_text": "praemium quaerat; » horruerat et concilium 774 Nicaenum II, act. 8, cap. 19; horruerat Francofordiense anno 794, can. 16; horruere Aquisgranense, can. 75; Melphense an. 1090, can. 7; Westmonasteriense an. 1127, cap. 3, et an. 1175; Lateranense III, an 1179, cap. 10; Londonense an. 1200, cap. 14; Lateranense IV, an. 1215; Oxoniense an. 1222, et Senonense sub Tristando, an. 1485: quae omnia monstrum istud suis decretis et sanctionibus confodere tentarunt. Verum an idcirco excusandi sunt parentes qui privatos haereditate debita filios in monasterio intrudunt, hic non discutio. Vide interim, si lubet, Rodulfi abbatis S. Trudonis ad Sibertum priorem S. Pantaleonis epistolam cum Mabillonii notis in Veterum Analectorum tom. II. Ex hoc etiam Regulae loco Petrus Venerabilis recte infert licitum esse monachis terras habere et possessiones. Cum enim Cistercienses objecissent Cluniacensibus quod in nullo discreparent a saecularibus, ut pote qui « castra, villas, et rusticos, servos, et ancillas, et, quod deterius", + "candidate_score": 0.640221, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_35_37", + "bdc_text": "er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s . Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3650", + "psc_text": "consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit animum colligere, et de sanctorum promptuariis mendicare, ut loquens habeam ad manum quod placeat audientibus. » His adde summorum pontificum constitutiones. Gregorius IX: « Quia, inquit, in multis monasteriis a paucis intelligitur Regula cum legitur, praecipimus ut lectio Regulae, quae legitur in capitulo, propter minores statim in vulgari exponatur ab ipso qui capitulum tenet, vel ab illo cui duxerit injungendum. » Idem habent Clemens V in sua decretali, et Benedictus XII in sua constitutione. Hinc Cistercienses Congregationis Reformatae in Hispania, in capitulo generali anni 1557, Ludovico de Estrada injunxerunt ut commentarios super Regulam S. Benedicti scriberet, « quibus abbates in", + "candidate_score": 0.640176, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_35_37", + "bdc_text": "er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s . Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1588", + "psc_text": "inquit Menardus, hoc nomen quocunque modo legatur, non potest haec tria nomina significare. Immittat ergo seniores sapientes fratres, ut maturitas sit in sene, amor in fratre, cautela debita sive discretio in sapiente, ut aiunt Bern. Cass. et Boherius. Qui quasi secrete consolentur fluctuantem fratrem. ] Julianus Paris in lib. de Prima vivendi Ratione Cisterc. (Part. II, c. 6, sect. 3) eam tradit fuisse consuetudinem, ut cum aliquis poena culpae gravioris plecteretur, abbas omnibus indiceret faciendam pro eo orationem, designaretque unum aut alterum qui eum visitarent, consolarentur, et ad humilitatis satisfactionem provocarent. Verum huic consuetudini, quae fuit Cisterciensium, repugnant antiqui Regulae commentatores, Hildemarus, Bernardus Cassin., Boherius, qui haec verba quasi secrete exponunt tanquam ab abbate non missi: « Quasi non ab abbate, sed a se ipsis venisse illi fratri excommunicato loquantur, » inquit Hildemarus. Et Bernardus Cassinensis: « Istud secrete hic importat quod non videantur ab ipso missi specialiter abbate, ne", + "candidate_score": 0.639743, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77_79", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3336", + "psc_text": "suscipiatur congregationi sociandus, verum etiam suadeatur ut stet, ut ejus exemplo alii erudiantur: quia in omni loco uni Domino servitur et uni Regi militatur. Quem etiam si talem esse perspexerit abbas, liceat eum in superiore aliquantulum constituere loco. Non solum autem monachum, sed etiam de suprascriptis gradibus sacerdotum vel clericorum stabilire potest abbas in majori quam ingreditur loco, si eorum talem perspexerit esse vitam. Caveat autem abbas ne aliquando de alio noto monasterio monachum ad habitandum suscipiat, sine consensu abbatis ejus, aut litteris commendatitiis: quia scriptum est: Quod tibi non vis fieri, alteri ne feceris (Tob. IV) . COMMENTARIUS. 800 Si quis monachus peregrinus de longinquis provinciis supervenerit, si pro hospite voluerit in monasterio habitare, et contentus fuerit consuetudine loci quam invenerit. ] Solebant enim veteres monachi hospitem monachum post duos tresve dies ad communem congregationis vivendi rationem redigere. Nitrienses permittebant (Pall., Laus. cap. 7), « una hebdomada manere in", + "candidate_score": 0.63965, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3503", + "psc_text": "si negligant. ] Ex hoc loco patet olim abbates eorumque monasteria, sub episcoporum jurisdictione fuisse; licet postea, ad consulendum monasteriorum quieti, et compescendas quorumdam episcoporum exactiones, prudenter sit provisum ut ab hujuscemodi episcoporum subjectione eximerentur monachi. Verumtamen hujus exemptiones valde improbavit Richardus archiepiscopus Cantuariensis ad Alexandrum III summum pontificem ita scribens (Apud Petrum Blesens. epist. 68): « Monasteria quae hoc beneficium damnatissimae libertatis, sive apostolica auctoritate, sive, quod frequentius est, bullis adulterinis adepta sunt, plus inquietudinis, plus inobedientiae, plus inopiae incurrerunt; ideoque et multae domus quae nominatissimae sunt in sanctitate et religione, has immunitates aut nunquam 840 habere voluerunt, aut habitas continuo rejecerunt. » Et antea: « Quae est haec forma justitiae, aut potius juris deformitas, prohibere ne discipuli magistro consentiant, ne filii obediant patri, ne milites sequantur principem, ne servi domino sint subjecti? Quid est eximere ab episcoporum jurisdictione abbates, nisi contumaciam et rebellionem praecipere, et armare filios in", + "candidate_score": 0.638972, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_685", + "psc_text": "cum fuisset, ab ingressu sacrosanctae basilicae apostolorum, prohibentibus monachis, aliquandiu temperavit, postea vero audacior facta, temeritatis poenas divinitus dedit. Auctor Joannes monachus in Chronico Besuensi. Consimilis exstitit in Calmeliacensi coenobio religio, agente potissimum S. Theofredo abbate, ut tradit anonymus in ejus Vita, n. 9 Saec. III Bened., p. I: « Oratorium tanta honestatis cautela providebat, ut . . . feminei accessus procul haberent sedem circa templi januam. » Ita etiam monasterii « Garactensis ecclesia sarcophagum cum cineribus almi tenet Pardulfi, quae ad testimonium illius castissimae vitae feminam nullam admittit, » ut scribebat anno 1183 Gaufredus, prior Vosiensis. Haec in memoriam revocant id quod de S. Fiacrio referunt Vita S. Fiacr., n. 6, saec. II, scilicet « ab illo tempore, quo mulier virum Dei accusavit apud episcopum, mulieres in ejus monasterium, » hoc est monasterii ecclesiam, non intrasse, quod quidem hactenus saltem aliqua ex parte observatur, nulla cancellos sacelli sancti confessoris", + "candidate_score": 0.638908, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_35_37", + "bdc_text": "er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s . Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2622", + "psc_text": "plane, sic verbi Domini poteris fieri taciturnus praedicator, et lingua silente in multorum populorum auribus manus tua clamosis vocibus personabit. » Eumdem laborem singulari opusculo laudavit Joannes Trithemius, etiam post typographiae inventionem fratres suos ad illum invitans. Vide Benedicti ejusdem lib. I de Viris illustribus ordinis S. cap. 6. Denique, aliud laboris genus a nostris frequentatum notat Mabillonius (Praefat. ad saec. I Bened., pag. 60): nimirum qui prae corporis infirmitate operosos labores manibus exercere non poterant, iis pro Regulae indulgentia prolixioribus studiis aliorum operas compensare licebat. Quod probat exemplo Lanfranci, qui, ut loquitur Guillelmus Malmesburiensis (Lib. I de Gestis Pont. Angl.): « Factus monachus, homo qui ne ciret agresti opere victum quaerere, publicas scholas de dialectica professus est, ut egestatem monasterii scholarum liberalitate 627 temperaret, » cum econtra Herluinus abbas coquendis panibus, et fimo tractando occuparetur, et S. Bernardi abbatis Clarevallensis, cui pro manuum labore commissa est cura divini verbi", + "candidate_score": 0.638852, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3650", + "psc_text": "consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit animum colligere, et de sanctorum promptuariis mendicare, ut loquens habeam ad manum quod placeat audientibus. » His adde summorum pontificum constitutiones. Gregorius IX: « Quia, inquit, in multis monasteriis a paucis intelligitur Regula cum legitur, praecipimus ut lectio Regulae, quae legitur in capitulo, propter minores statim in vulgari exponatur ab ipso qui capitulum tenet, vel ab illo cui duxerit injungendum. » Idem habent Clemens V in sua decretali, et Benedictus XII in sua constitutione. Hinc Cistercienses Congregationis Reformatae in Hispania, in capitulo generali anni 1557, Ludovico de Estrada injunxerunt ut commentarios super Regulam S. Benedicti scriberet, « quibus abbates in", + "candidate_score": 0.638532, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3217", + "psc_text": "cap. Significatum, et cap. Cum virum de Regularibus. Sed tandem concilium Tridentinum (Sess. 25, de Regul., c. 15) invalidam irritamque professionem omnem religiosam infra annos 16 factam declaravit. Vide Petri Damiani opusc. 16, cap. 6. Res si quas habet aut eroget prius pauperibus, etc.] Quam periculosa sit et noxia monachis rerum terrenarum possessio S. Benedictus agnoscens, atque antiquiorum Patrum vestigiis insistens, nullum ante voluit ad solemnem vitae religiosae professionem admittere, quam rebus omnibus ac possessionibus omnino renuntiaret. Sic veteres illi Tabennenses Aegyptiique monachi summa diligentia, ut ait Cassianus, perquirebant, ne suscepto tironi de pristinis facultatibus suis vel unius nummi contagio inhaereret: « Sciunt enim, inquit (Lib. IV, c. 3), eum sub monasterii disciplina diuturnum esse non posse; sed ne humilitatis quidem aut obedientiae apprehensurum esse virtutem, nec illa coenobii paupertate ac districtione contentum fore, si in conscientia ejus pecuniae quantulumcunque latitaverit; sed ubi primum exorta fuerit qualibet occasione commotio, fiducia", + "candidate_score": 0.638471, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_65_67", + "bdc_text": "Delectus inter cives non est abundans . Aut iuvenesvor iuvenes gestrichen iuves et . et rerum inexperti aut pontificii illis sufficiendi erunt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1817", + "psc_text": "verbo vel significatione appareat. Quod si deprehensus fuerit, districtiori disciplinae subdatur. COMMENTARIUS. Sicut scriptum est: Dividebatur singulis prout cuique opus erat, etc.] Eamdem Regulam ducem sequuntur S. Basilius in Regulis brevior., interrog. 135, S. Augustinus in Regula cap. 1, Regula Tarnatensis, c. 14, et S. Leander in lib. de Institut. Virg., cap. 13. Ubi non dicimus ut personarum, quod absit, acceptio sit, sed infirmitatum consideratio. ] Huc respexit Gregorius IX in sua pro monachis Benedictinis Constitutione praescribens, ut « abbas det singulis et unicuique prout opus fuerit, ut non sit personarum acceptio, sed infirmitatis consideratio habeatur. » Isthaec vero consideratio, ut scribit Boherius, debet attendi in omni infirmitate naturae, juventutis, senectutis, vitae, morum. Et recte quidem. Nam, ut dicit Grimlaicus (In reg. Solit., c. 47), « habenda est inter nobiles et ignobiles, inter sanos et infirmos, inter senes et juvenes magna discretio: non enim possunt hi qui de deliciis veniunt,", + "candidate_score": 0.638388, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_35_37", + "bdc_text": "er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s . Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3334", + "psc_text": "et professionis emiserint votum; nec enim antea sunt nisi cum novitiis et sub magistro novitiorum, » inquit Bernardus Cassinensis. Hujusmodi autem promissio fieri debet et verbo et scripto, sicut ab aliis. Atque ita S. Ursmarus (Saec. III Ben., part. I) in Laubiensi monasterio Erminonem 799 presbyterum recipiens, « secundum morem ibidem degentium fecit spondere observare regulam, et obedientiam exhibere majoribus, » quemadmodum auctor est Anso in Vita S. Erminonis, n. 4. CAPUT LXI. De monachis peregrinis, qualiter suscipiantur. Si quis monachus peregrinus de longinquis provinciis supervenerit, si pro hospite voluerit habitare in monasterio, et contentus fuerit consuetudine loci quam invenerit, et non forte superfluitate sua perturbat monasterium, sed simpliciter contentus est quod invenerit, suscipiatur quanto tempore cupit. Si qua sane rationabiliter et cum humilitate charitatis reprehendit aut ostendit, tractet abbas prudenter; ne forte eum pro hoc ipso Dominus direxerit. Si vero postea voluerit stabilitatem suam firmare, non renuatur talis voluntas:", + "candidate_score": 0.638091, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77_79", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1649", + "psc_text": "faciendum esset? Rem definit Justinianus ad monasterium pertinere; sed Petri abbatis Cavensis exemplum proponere malumus. Hic, ut scribit Venusinus abbas in ejus Vita, n. 24, monachum apostatam revertentem 395 cum magno gaudio recepit; ea vero omnia, quae attulit, contempsit; ingentem foveam fieri jussit, in qua delata omnia igne concremavit. » Sed de his satis: ad Regulae textum revertor. Quod si denuo exierit, usque tertio recipiatur; jam vero postea sciat sibi omnem reversionis aditum denegari. Idem habetur in Regula Cujusdam ad virgines, cap. 21. Haec lex fugitivum quidem constringit, non abbatem; ita ut ille quartam receptionem exigere non possit, licet illam ei misericorditer concedere iste queat. Atque ita docent explicantque sanctum Benedictum Hildemarus, Bernardus Cass., Boherius in secundo comm., Turrecremata, Theobaldus Artaldus, Matthias Lambertus, Joannes Craesbeeck, Nicolaus Bravus, quibus accensendus est Petrus Venerabilis, qui ad sanctum Bernardum scribens idem argumentum fuse et eleganter prosequitur, ac tandem relato Regulae textu, Sciat sibi", + "candidate_score": 0.637952, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_35_37", + "bdc_text": "er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s . Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3312", + "psc_text": "S. Hadriani Gerardi montis, cujus caput praesens inscribitur De episcopis qui in monasterio habitare voluerint. Et certe sacerdos proprie de episcopo dicitur. Econtra vero S. Hildegardis non de episcopis, sed de solis presbyteris S. Benedictum intelligit; sic enim illa: « Sacerdos intelligendus est ille qui aut praepositurae, aut archipresbyteratui, aut parochiae praeerat, qui etiam propter eamdem praelationem animam suam vix ad subjectionem coercere poterit; non autem episcopus, quia indecens 794 esset quod princeps animarum populi, qui et magister abbatis exstitit, abbati subjiceretur; sed hic si converti voluerit, solus sit in poenitentia absque subjectione magisterii. » At tam de episcopis quam presbyteris textum hunc intelligendum esse docet ac probat antiqua monasteriorum nostrorum praxis; nam, ut scribit Petrus Venerabilis (Lib. II, epist. 11), « solebant clerici diversorum ordinum, canonici diversarum professionum, et ipsa Ecclesiae cacumina, episcopi dico, pontificalem dignitatem pro abjecta monachorum vilitate commutare, et de summis ecclesiasticorum honorum gradibus, ad humilem", + "candidate_score": 0.637812, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3500", + "psc_text": "pro condemnatione Severi (Tom. V Concil., pag. 171), in quo abbates sexaginta quatuor subscribunt, sacerdotes omnes, uno excepto diacono; tandem alter libellus monachorum Apameae ad proprios episcopos de sceleribus Petri (Tom. V Concil., p. 250), in quo ex decem et octo abbatibus sexdecim leguntur sacerdotes, duo diaconi. Quid quod ipsae abbatissae prius ordinarentur diaconissae? ut docet Henschenius in notis ad Vitam S. Eupraxiae, probatque ex Vita sanctae Irenes (13 Martii, Bolland.). Caeterum ex hoc S. Regulae textu manifestum est ex ipso congregationis corpore, et non aliunde, maxime si alterius ordinis existant, abbates eligendos esse, nec nisi per summum abusum clericos, ut vocant, saeculares monachorum coenobiis praefici, contra expressam S. Gregorii papae prohibitionem (Lib. III Regist., cap. 11): « Presbyteros, diaconos, caeterosque cujuslibet ordinis clericos, qui ecclesiis quoquomodo militant, abbates fieri per monasteria non permittas; sed aut admissa clericatus militia monasticis non promoveantur ordinibus; aut si in abbatis loco permanere decreverint,", + "candidate_score": 0.637725, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_37_39", + "bdc_text": "Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben; 1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3409", + "psc_text": "S. Galli, cap. 1 (Spicil. tom. IV). In litteris monachorum S. Remigii Rhemensis, quibus circa annum 838 societatem ineunt cum Dionysianis, exstat fratrum monasterii S. Dionysii in Francia catalogus in quo ex monachis centum viginti tribus recensetur unus episcopus, presbyteri triginta tres, diaconi septemdecim, subdiaconi viginti quatuor, acolyti septem. Ex triginta monachis monasterii Croylandensis quos anno 870 817. Normannorum rabiem fugisse scribit Ingulfus (Hist. Croyl.), decem erant sacerdotes. In Chronico Piscariensi anno 1047 electioni abbatis Dominici ex triginta duobus undeviginti sacerdotes, unus diaconus, reliqui monachi subscribunt (Spicil. tom. V). Denique in subscriptionibus venditionis cujusdam terrae a monachis Laudunensibus S. Joannis monasterio S. Theoderici factae anno 1184 (Histor. ms. S. Theod.) ex quatuordecim monachis octo presbyteri, tres diaconi et tres subdiaconi recitantur. Tandem Clemens V in concilio Viennensi ad ampliationem cultus divini statuit « quod monachi quilibet ad monitionem sui abbatis se faciant ad omnes ordines sacros, excusatione cessante legitima, promoveri.", + "candidate_score": 0.637391, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_33_35", + "bdc_text": "Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ; er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3404", + "psc_text": "consulo tamen quod seniorum utatur consilio; multa enim oculos latent praelati. » Et in secundo: « Hanc autem electionem puto debere fieri ad testimonia fratrum: nam et antiquitus presbyter monasterii Pater monasterii dicebatur, ut haec electio inter praecipua numeretur. » Vide Vitam S. Hugonis Aeduensis monachi, num. 6, saec. V, et Vitam S. Gerardi abbatis Broniensis, num. 9, saec. etiam V. Porro ex hoc loco constat, nec S. Benedicti mentem fuisse, nec consuetudinem, ut omnes passim in monasteriis, quemadmodum jam usus invaluit, sacerdotio initiarentur. Si enim omnes promiscue ad sacros ordines fuissent admissi, non necessaria visa esset electio. Et certe 816 in pluribus monasterii, aut nulli, aut pauci olim erant sacerdotes. S. Pachomius non patiebatur quemquam ex suis ad clericalem gradum ascendere, ut testatur ejus Vitae scriptor, cap. 24 ( Apud Rosweid. ). In pluribus aliis monasteriis nonnisi missi ab episcopo presbyteri sacra mysteria celebrabant. In aliis quibusdam pro magno", + "candidate_score": 0.637208, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_35_37", + "bdc_text": "er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s . Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3333", + "psc_text": "postea monachum factum, in ecclesiam, cui mancipatus fuerat, revocare vellet, ut ne id tentaret, admonitus a Gregorio est. Vide etiam Petri Venerabilis lib. II, epist. 50, ad Attonem Trecensem episcopum, quem ad implendum vitae monasticae votum exhortatur; et S. Anselmi lib. II, epist. 12, et lib. III, epist. 13. Loco mediocri collocetur. ] « Si mediocrem ejus vitam cognoverint; nam si talis fuerit ut etiam juxta abbatem stet, aut debet collocari, collocetur. Similiter si talis fuerit, in ultimo stet, » inquit Hildemarus. Et ipse tamen si promittit de observatione regulae, vel propria stabilitate. ] « Id est postquam probati fuerint, et professionis emiserint votum; nec enim antea sunt nisi cum novitiis et sub magistro novitiorum, » inquit Bernardus Cassinensis. Hujusmodi autem promissio fieri debet et verbo et scripto, sicut ab aliis. Atque ita S. Ursmarus (Saec. III Ben., part. I) in Laubiensi monasterio Erminonem 799 presbyterum recipiens, « secundum morem", + "candidate_score": 0.636977, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_996", + "psc_text": "ad unum pietatis vigorem omnia sibi totius corporis membra consentiunt. » Secunda ratio est, quia quidquid contra communis monasterii regulam praesumitur, a maligno spiritu esse dignoscitur, ut docet inter alios Cassianus (Collat. 18, cap. 3), eleganterque describit S. Bernardus his verbis (Serm. 33, in Cant.): « Quoties, verbi gratia, suggessit anticipare vigilias, quo ad solemnia fratrum illuderet dormitanti? quoties produci jejunia, ut divinis obsequiis eo inutilem redderet, quo imbecillem? quoties bene proficientibus in coenobiis invidens, obtentu quasi majoris puritatis eremum petere persuasit, cognoverunt miseri tandem, quam verus sit sermo, quem frustra legerant: Vae soli, quoniam si ceciderit non habet sublevantem? quoties ad opus manuum plus quam opus fuerat incitavit, et fractum viribus caeteris regularibus exercitiis reddidit invalidum? etc. » Tertiam rationem indicat Cassianus his verbis (Lib. V, cap. 23): « Quidquid extra consuetudinem praesumitur usumque communem, ut vanitatis, et gloriae, atque ostentationis morbo pollutum antiquissima Patrum traditio notavit, nec quemquam", + "candidate_score": 0.636925, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77_79", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1978", + "psc_text": "decernit Regula S. Augustini cap. 13, S. Caesarii ad virgines cap. 30, Tarnatensis cap. 21, S. Isidori cap. 20, et S. Fructuosi cap. 10. Apposite vero hunc locum exponens Hildemarus advertit « quia S. Benedictus cum dicit servitor, non dicit ut canonicus aut laicus sit, sed monachus. Non enim, inquit, ille legem laicis aut canonicis constituit, sed monachis. Vide quomodo potest manus, aut pedes, aut oculus corpori servire, si non fuerit in corpore, ita quomodo potest canonicus, aut laicus, qui non est membrum monasterii, monacho, id est alieno membro servire? » Addit tamen: « Verum si necessitas fuerit ut vestimenta infirmorum propter immunditiam, sicut solet in infirmo, contingere, potest laicus vel canonicus lavare vestimenta sordida. Similiter si necesse fuerit carnes afferre, laicus, vel canonicus afferre debet. » Apud Cluniacenses et Divionenses tres his officiis deputati erant famuli. Hildemari observationi concinit istud Petri Venerabilis statutum (Stat. 24): « Infirmis ipsis, vel", + "candidate_score": 0.636916, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3495", + "psc_text": "Similiter S. Gregorius papa (Lib. III Regist., cap. 11): « Juvenculas abbatissas fieri vehementissime 838 prohibemus. » In Jure etiam canonico legitur: « In magistrum assumi non debet qui formam discipuli non assumpsit; neque praeficiendus est qui subesse non didicit. » Idem docet Zosimus papa ad Hesychium, cap. 1; Coelestinus item papa ad episcopos Galliae scribens, cap. 3, et Ruricius lib. II, epist. 25, ac tandem concilium Tridentinum decernit (Sess. 25, de Regul., c. 7), ut « abbatissa et priorissa et quocunque alio nomine praefecta, vel praeposita appelletur, eligatur non minor annis quadraginta, et quae octo annis post expressam professionem laudabiliter vixerit. Quod si his qualitatibus non reperiatur in eodem monasterio, ex alio ejusdem ordinis eligi possit. Si hoc etiam incommodum superiori, qui electioni praeest, videatur, ex iis quae in eodem monasterio annum trigesimum excesserint, et quinque saltem annis post professionem recte vixerint, episcopo vel superiore consentiente, eligatur. » Et", + "candidate_score": 0.636879, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2643", + "psc_text": "sapit cantare, doceat alium cantum, vel etiam si scit grammaticam, tradat aliis, aut alias artes quae sunt utiles in monasterio; si sapit, doceat alios. » Tandem fratres suos ad sanctorum Patrum doctrinam remittit Regulae cap. 73. Quod autem tam ipse S. Benedictus quam alii veteres monachi laborem prae litterarum studiis commendare visi sunt, tria potissimum faciebant. Primum librorum raritas, quae temporibus illis, quibus nulli nisi manu exarati habebantur, tanta erat, ut aliquando monachorum numerus in coenobiis numerum excederet voluminum; qua in re exemplo esse potest Centulense monasterium, in quo trecenti olim cum pueris centum degebant monachi; cum tamen ibidem non essent codices trecenti, ut patet ex catalogo librorum ejusdem monasterii tempore Ludovici Pii confecto, et ab Hariulfo in Chronico Centulensi relato (In Chron. Centul. lib. III, cap. 3): unde etiam horis secundum Regulam lectioni deputatis, uno legente alii saepius auscultare cogebantur; eoque respexit S. Benedictus cum dicit (Cap. 4) lectiones", + "candidate_score": 0.636552, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1653", + "psc_text": "possit post trinam remissionem ejecto fratri charitatis officia extra monasterium exhibere, inquit Menardus, maneatque ejectus sub cura episcopi, qui salutem illius curare debeat. Cistercienses tamen recipiebant quidem, sed non ad habitum: « Fugitivi, inquiunt institutiones Capit. gener. ord. Cisterc. (Dist. 10, c. 4), qui juxta Regulam usque tertio recipiuntur, si plus quam ter exierint, nullatenus ad habitum monachi vel conversi admittantur in ordine. Abbas transgressor hujus sententiae 396 omni sexta feria sit in pane et aqua usque ad capitulum generale, et inde veniam perat. » Et antiquae Definitiones ejusdem ordinis (Dist. 11, c. 3): « Fugitivi, qui juxta Regulam usque tertio recipiuntur, si plus quam ter apostataverint, et poenitentes redire voluerint, et satisfacere pro delicto, omnino recipiantur vel in domibus propriis, vel in locis aliquibus earum, si aliud canonicum non obsistat, semel tantum ad victum, et non ad habitum regularem; sed ad alium sicut abbati visum fuerit expedire, quem quidem", + "candidate_score": 0.636265, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_20_22", + "bdc_text": "«Das red ich für mich selb , min herren hend mirs nitt befolhen. » Ab iis cum se purgare non potuerit et senatui utrique satisfacere , hett man inn heissen der räten und burgeren stillstonwurde im Amte eingestellt , suspendiert ( SI XI 731 ) . - Zum Ausschluß Tillmanns aus dem Berner Rat s. HBBW III 276 , 62f und Tillier III 318 ; vgl . auch unten S. 71 , 15f und Anm. 15 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_400", + "psc_text": "Hoc enim humilitati, cum qua dari consilium jussit, repugnat. « Quae major potest esse superbia, inquit S. Bernardus Serm. 2, de Resurrect., quam si unus suum judicium praeferat universae congregationis judicio, quasi solus haberet spiritum Dei? » Neque vero sic capienda sunt, S. Benedicti verba, quasi omnino sententiam suam tueri prohiberet; imo licet ad objecta respondere, quodque sibi visum fuerit sanius, validissimis, quoad fieri potest, rationibus firmare, dummodo omnis absit obstinatio aut pertinacia. Sed quid si insurgat loquenti contrarius aliquis? Audi Hildemarum: « Quod si alter e latere surgit dicens. Quia hoc quod dicis nec bonum, nec verum est, hic debet ille alter caute vigilare, ne in procacitatem cadat; id est debet dicere abbati: Si vobis placet, ego mittam rationem quam de hac re sentio, et non debet contra illum fratrem qui sibi contrarie dixit aliquid contrarium dicere. Quod si abbas dederit licentiam, dicat rationem humiliter illius rei ita: Tantas", + "candidate_score": 0.63581, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1509", + "psc_text": "et post eum Regula Magistri c. 12, et Cujusdam ad virgin. c. 18, diximus ad cap. 4 et 5, ubi varias quibus apud veteres monachos plecteretur poenas retulimus. 359 Vel in aliquo contrarius existens S. Regulae, et praeceptis seniorum suorum, contemptor repertus fuerit. ] Quintum hic sextumque casum reponit Bernardus Cassinensis, in quibus excommunicationis medela adhibenda est: scilicet quintum: Si in aliquo contrarius existat quis S. Regulae; sextum: Si praeceptis seniorum suorum contemptor repertus fuerit, sub hac interpunctione Regulae textum scribens: Vel in aliquo contrarius existens S. Regulae, et praeceptis seniorum suorum contemptor repertus fuerit. Cui favent nonnulli codices mss. et antiqua versio Gallica, quae hunc locum ita reddit, ou qu' il soit contraire en aucune chose à la sainte rieule, et qu' il soit trouvè despisant les commendemens de ses enciens. Sed si valeret talis interpunctio, non praeceptis, sed praeceptorum seniorum suorum contemptor legendum esset. Similiter Turrecremata quintum casum,", + "candidate_score": 0.635662, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1660", + "psc_text": "(Apud Spelm. tom. II Conc. Angl.): « Cum quidam apostatae salutis suae immemores, abjecto timore Dei, de ordine suo egredi sine licentia suorum praelatorum, et in saeculo saeculariter conversari, abjecto religionis habitu, non verentur; praecipimus archidiaconis, decanis etiam, monitione praemissa competenti, ut tales ad claustrum per ecclesiasticam censuram redire compellant: quod si nec sic ad reassumendam religionem induci possint, jubemus eos comprehendi, et ad poenitentiam in carcerem retineri. » Tandem canones Synodici Nicephori P. C. n. 25 (Tom. III Monum. Eccles Graec.): « Si monachus, habitu sancto deposito, carnem comederit, uxorem duxerit, oportet eum converti, nolentem anathemati submitti, et invitum monasticis vestibus indui, atque in monasterio concludi. » Caeterum antiquam hujus rei praxim videre est apud Joannem Diaconum in lib. I de Vita sancti Gregorii papae, cap. 14, et apud Ardonem in Vita S. Benedicti Anianensis n. 24. CAPUT XXX. De pueris minori aetate, qualiter corripiantur. Omnis aetas vel intellectus", + "candidate_score": 0.63544, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77_79", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1766", + "psc_text": "est annexum, ut sine proprietatis abjectione monachus esse non possit, uti sentiebat olim sanctus Fulgentius. Nam « dicebat frequenter, nec debere, nec posse monachum judicari, cui voluntas habere privatum peculiam persuaserit. » Et S. Isaac apud sanctum Gregorium (Lib. III Dial., c. 14): « Monachus qui in terra possessionem quaerit. monachus non est. » Eadem mente S. Basilius, ad Senatorem quemdam, qui saeculo renuntians aliquid sibi de propriis facultatibus retinuerat, dixit: Et Senatorem perdidisti, et monachum non fecisti (Apud Cass. l. VII, c. 19) . Et revera quotquot exstiterunt aliquando veri monasticae vitae cultores, quotquot Regularum conditores de abdicanda proculque amandanda proprietate leges aut sanxerunt, aut servaverunt. Praeclarum hanc in rem exemplum habemus in discipulis sancti Gerasimi abbatis, qui, ut scribit Cyrillus in Vita sancti Euthymii, « nihil 424 possidere tantae eis erat curae, quantae nihil aliud . . . . . erantque adeo remoti ab omni sollicitudine, et a", + "candidate_score": 0.635261, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1626", + "psc_text": "hic referre, quem tam ex mss. libris quam ex editis depromemus. Ex mss. Consuetudinibus Romani S. Pauli et Farfensis monasterii. 389 Frater fugiens de monasterio, dum reverti voluerit, nudus et discalciatus veniat in capitulum, in brachia tenens cucullam, et manu virgam ferens; acceptoque judicio, eat foras in aliquo loco, et vestiat se, et calciet, revertensque in capitulum, petat veniam ante abbatem, et ipso jubente, eat sedere sicut regula praecipit. Si abbas deest, ipsi reservetur judicium. Cum autem ventus fuerit, ipse frater subducat se a conspectu ejus donec tali in loco veniat ubi petat veniam suam satisfaciendo, et quod ei praeceperit, id faciat: una nocte jaceat in hospitale antequam recipiatur. Si fugerit de aliqua cella, et ibi reversus fuerit, recipiatur ut est supradictum; et quando venerit ad caput monasterii, similiter id faciat. Si fugerit de aliqua cella, et ibi non reversus fuerit, et venerit ad caput monasterii, recipiatur ut est superius", + "candidate_score": 0.634989, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_35_37", + "bdc_text": "er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s . Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3649", + "psc_text": "Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus. » Similiter S. Dunstanus (In Concord. cap. 1): « Residentibus legatur Regula, vel si dies festus fuerit, evangelium ipsius diei, de qua lectione a priore, prout Dominus dederit, dicatur. » Et Udalricus de capitulo feriae 5 in Coena Domini (Lib. I, c. 12): « Exposita Regulae sententia, jubente domno abbate, consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit", + "candidate_score": 0.634808, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2227", + "psc_text": "Odo incunctanter apostatas appellat (Lib. III Collat. num. 17): « An non est apostasia, inquit, de habitu et victu traditiones Patrum contemnere, cum Deus terminos Patrum transgredi interdixerit, despectaque victus qualitate vel quantitate per B. Benedictum praefixa, sanguineas dapes cum filiis Israel desiderare? » Et certe abstinentia a carnibus inter praecipua vitae monasticae instituta semper considerata est; unde etiam sanctus Vitalis abbas ordinis sancti Basilii (In ejus Vita, n. 18 apud Bolland.) successorem suum instituens, inter alia jubet ut « in monasterio carnes comedi non permittat: » quam legem etiam ad fabros aliosque saeculares operarios intra monasterii terminos laborantes extendebat sanctus Theodorus Siceota (In ejus Vita n. 63, Boll. 22 April.), quos ea de causa ad oppidum remittebat. Imo inter objecta Graecorum tempore Michaelis Cerularii Latinis improperarunt (Humberti lib. contr. Graec. calumanias) , quod sanctus Benedictus infirmis carnis esum concedit; et inter querelas quas Innocentii III tempore adversus Latinos renovarunt,", + "candidate_score": 0.634613, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3334", + "psc_text": "et professionis emiserint votum; nec enim antea sunt nisi cum novitiis et sub magistro novitiorum, » inquit Bernardus Cassinensis. Hujusmodi autem promissio fieri debet et verbo et scripto, sicut ab aliis. Atque ita S. Ursmarus (Saec. III Ben., part. I) in Laubiensi monasterio Erminonem 799 presbyterum recipiens, « secundum morem ibidem degentium fecit spondere observare regulam, et obedientiam exhibere majoribus, » quemadmodum auctor est Anso in Vita S. Erminonis, n. 4. CAPUT LXI. De monachis peregrinis, qualiter suscipiantur. Si quis monachus peregrinus de longinquis provinciis supervenerit, si pro hospite voluerit habitare in monasterio, et contentus fuerit consuetudine loci quam invenerit, et non forte superfluitate sua perturbat monasterium, sed simpliciter contentus est quod invenerit, suscipiatur quanto tempore cupit. Si qua sane rationabiliter et cum humilitate charitatis reprehendit aut ostendit, tractet abbas prudenter; ne forte eum pro hoc ipso Dominus direxerit. Si vero postea voluerit stabilitatem suam firmare, non renuatur talis voluntas:", + "candidate_score": 0.634594, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_35_37", + "bdc_text": "er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s . Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1000", + "psc_text": "ad abbatem questi essent, quod per continuos septem dies jejunasset; hic illum increpans 235 ait (In Vita S. Sim. Stylit, cap. 3): « Unde nobis advenit iste homo destruere volens regulam monasterii? Fili, quid dicunt fratres de te? non tibi sufficit jejunare sicut nos? etc. » Vide S. Bern., sermone de Humberti monachi obitu, et Petr. Blesen. serm. 50. Sexto denique, Petrus Damiani exemplo Christi hortatur (Opusc. 47) « ne peregrinae adinventionis praesumas superinducere novitatem; nam et ipse qui Magister est angelorum in coelo, morem in terra tenuit quem invenit; nec dedignatus est terrenam servare consuetudinem, qui venerat exhibere coelestem. Nam, ut infinita praeteream, cur sibi caput ac pedes unguento conspergi muliebri ministerio passus est, nisi quia Palaestinae atque Judaicae regionis mos erat, ut ejus accolae crebrius ungerentur? » Vel majorum cohortantur exempla. ] Majorum nomine Smaragdus intelligit Patres tam Veteris quam Novi Testamenti, ut monachus « exemplum accipiat humilitatis", + "candidate_score": 0.634445, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77_79", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1980", + "psc_text": "Ita in Pictaviensi sanctae Radegundis (saec. I), quae tamen ipsa « extra suam hebdomadam infirmantibus serviens » erat. Ita in Troclarensi, in quo S. Segolena (Saec. III) « infirmantibus suis vicibus serviebat. » Sed S. Eugendus (Saec. I) jubebat ut infirmis « in necessitate servirent quos aegroti potissimum praeelegissent, » quemadmodum habent ejus acta, num. 21. Infirmarii munia offendes apud Udalric. lib. III, cap. 25; in lib. Usuum Cisterc. cap. 116, et in Caeremoniali Bursfeld. dist. 2, cap. 10. Balneorum usus infirmis quoties expedit offeratur. ] Offeratur, inquit; quia non debet ut petat infirmus exspectari, sed sibi offerri, inquit Bernardus Cassinensis: nam praeveniendi sunt infirmi, quos non decet remedia sibi postulare, sed significata abbati sua infirmitate, in ejus charitatis brachiis omni cum fiducia requiescere. Quod autem de balneorum usu infirmis concedendo hic statuit S. P. Benedictus, de balneis privatis et domesticis intelligendum, non de publicis; neque enim ita expedit monachis", + "candidate_score": 0.634285, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_995", + "psc_text": "in vestitu, quam alii fratres gerunt; sed in omnibus illorum moribus se conformet: dummodo a semitis regulae non recedant; quia turpis est illa pars quae suo non congruit universo. » Et quia nihil perniciosius est in coenobiis singularitate, nihilque adeo exsecrati sunt quotquot exstiterunt vitae monasticae veri cultores; nonnullas hic rationes quibus ab ea deterreri possimus breviter subjungere non erit fortassis otiosum. Prima ratio petitus ex illo celebri S. Leonis papae effato (Serm. 3, de Jejun. septimi mensis): « Sacratius est quod publica lege celebratur, quam quod privata institutione dependitur. 234 Nihil in tali populo inordinatum, nihilque diversum est, ubi ad unum pietatis vigorem omnia sibi totius corporis membra consentiunt. » Secunda ratio est, quia quidquid contra communis monasterii regulam praesumitur, a maligno spiritu esse dignoscitur, ut docet inter alios Cassianus (Collat. 18, cap. 3), eleganterque describit S. Bernardus his verbis (Serm. 33, in Cant.): « Quoties, verbi gratia, suggessit", + "candidate_score": 0.634148, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3499", + "psc_text": "qui S. Sabae abbati rebelles exstitere, eo inter alia nomine eum ad Salustium episcopum accusarunt, quod « neque ipse ordinem sacrum haberet, neque alium clericum fieri permisisset. » Et certe ante S. Sabam omnes communiter abbates sacerdotio fungebantur, ut probat imprimis epistola Martini, Petri, et aliorum numero decem et octo archimandritarum ad Marcianum imperatorem contra Eutychetem, qui omnes erant sacerdotes (Tom. IV Conc. Labb., pag. 531); Acta depositionis Eutychetis haeresiarchae factae in concilio Chalcedonensi, act. 7, (Tom. IV Conc. Labb., pag. 230), cui ex viginti tribus abbatibus octodecim sacerdotes subscribunt; denique libellus monachorum ad concilium 839 Constantinopolitanum tempore Justiniani imperatoris pro condemnatione Severi (Tom. V Concil., pag. 171), in quo abbates sexaginta quatuor subscribunt, sacerdotes omnes, uno excepto diacono; tandem alter libellus monachorum Apameae ad proprios episcopos de sceleribus Petri (Tom. V Concil., p. 250), in quo ex decem et octo abbatibus sexdecim leguntur sacerdotes, duo diaconi. Quid quod ipsae", + "candidate_score": 0.633937, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1658", + "psc_text": "397 vel ministris vagantes monachos repererit, aut si fas est, in propriis locis coenobio suis rectoribus eos reformet, aut si difficile est, pro sola honestate vigore suae potestatis erudiendos inclinet. » Constantinopolitanum II: « Si quis qui praeest monasterio, eos qui ei subjecti sunt monachos cum multa diligentia non requirat, vel inveniens non recipiat statuit synodus eum segregationi subjici. » Quem canonem de fugitivis intelligit Balsamon. Vide concilium Lambethense an. 1281, apud Spelmannum. His adde Gregorii papae IX constitutionem pro monachis Benedictinis: « Statuimus ut praesidentes capitulis celebrandis secundum statutum concilii generalis, seu Patres abbates, seu priores fugitivos et abjectos de ordine suo requirant sollicite annuatim. Qui si in monasterio suo recipi possunt, secundum ordinem regularem abbates seu priores eorum, monitione praemissa, ecclesiatica censura compellantur ad receptionem eorum, salva ordinis disciplina. Quod si hoc regularis ordo non patitur, auctoritate nostra provideatur ut apud idem monasterium in locis competentibus, si absque", + "candidate_score": 0.633549, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77_79", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_909", + "psc_text": "irrisiones, verba contumeliosa, et his similia. Atque his in tribus tota pene, imo tota abit monachorum vita, ut vel minimam rerum asceticarum notitiam habenti exploratum est. Audiendus hanc in rem Petrus Damiani: « Saepe, inquit, frater de cella ad cellam jubetur habitaturus abscedere, nec aliquid utensilium quae suo etiam labore paraverat permittitur asportare; saepe optantes in remotione quiescere, ad peragendum opus compelluntur exire; aliquando claves cellarum foribus subtrahuntur, et quam longo tempore nisi per singulos dies dominicos, non redduntur; aliquando districtam sibi victus continentiam indicentes coguntur remissius vivere, volentesque reficere compelluntur econtrario jejunare; saepe post sagmarios frater procul ire praecipitur; saepe distrahendi vel emendi gratia ad nundinas destinatur. » Hinc abbas Zacharias projectam sub pedibus cucullam conculcans dicebat: Nisi ita conculcatus fuerit homo, non potest esse monachus. Hinc S. ipse Benedictus venientem ad conversionem injuriis appeti voluit, nec ante admitti in claustro monasterii quam irrogatas sibi injurias patienter sufferre visus", + "candidate_score": 0.63316, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_49_51", + "bdc_text": "HBLS III 627 ; LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1653", + "psc_text": "possit post trinam remissionem ejecto fratri charitatis officia extra monasterium exhibere, inquit Menardus, maneatque ejectus sub cura episcopi, qui salutem illius curare debeat. Cistercienses tamen recipiebant quidem, sed non ad habitum: « Fugitivi, inquiunt institutiones Capit. gener. ord. Cisterc. (Dist. 10, c. 4), qui juxta Regulam usque tertio recipiuntur, si plus quam ter exierint, nullatenus ad habitum monachi vel conversi admittantur in ordine. Abbas transgressor hujus sententiae 396 omni sexta feria sit in pane et aqua usque ad capitulum generale, et inde veniam perat. » Et antiquae Definitiones ejusdem ordinis (Dist. 11, c. 3): « Fugitivi, qui juxta Regulam usque tertio recipiuntur, si plus quam ter apostataverint, et poenitentes redire voluerint, et satisfacere pro delicto, omnino recipiantur vel in domibus propriis, vel in locis aliquibus earum, si aliud canonicum non obsistat, semel tantum ad victum, et non ad habitum regularem; sed ad alium sicut abbati visum fuerit expedire, quem quidem", + "candidate_score": 0.633093, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36_38", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) . Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3228", + "psc_text": "praemium quaerat; » horruerat et concilium 774 Nicaenum II, act. 8, cap. 19; horruerat Francofordiense anno 794, can. 16; horruere Aquisgranense, can. 75; Melphense an. 1090, can. 7; Westmonasteriense an. 1127, cap. 3, et an. 1175; Lateranense III, an 1179, cap. 10; Londonense an. 1200, cap. 14; Lateranense IV, an. 1215; Oxoniense an. 1222, et Senonense sub Tristando, an. 1485: quae omnia monstrum istud suis decretis et sanctionibus confodere tentarunt. Verum an idcirco excusandi sunt parentes qui privatos haereditate debita filios in monasterio intrudunt, hic non discutio. Vide interim, si lubet, Rodulfi abbatis S. Trudonis ad Sibertum priorem S. Pantaleonis epistolam cum Mabillonii notis in Veterum Analectorum tom. II. Ex hoc etiam Regulae loco Petrus Venerabilis recte infert licitum esse monachis terras habere et possessiones. Cum enim Cistercienses objecissent Cluniacensibus quod in nullo discreparent a saecularibus, ut pote qui « castra, villas, et rusticos, servos, et ancillas, et, quod deterius", + "candidate_score": 0.633075, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_35_37", + "bdc_text": "er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s . Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_30", + "psc_text": "cap. 8. Hinc vix ullum in tota S. P. Benedicti Regula caput exstat in quo obedientiam aliquo modo non commendet, ut facili negotio demonstrare possemus, nisi id muneris ante nos obiisset vir doctissimus Benedictus Haeftenus in Disquisitionibus monasticis l. II Catech. monast., part. 2, disquisit. 12. Unde etiam Christus Dominus apud S. Brigittam Revel. lib. IV, c. 127: « Ille, inquit, est monachus Benedicti, qui plus obedit Regulae quam carni. » Ex quibus omnibus liquido patet, quam apposite ad hunc locum Joannes Trithemius dixerit: « Ante omnia tanquam titulum audientis praemittit abnegationem propriae voluntatis, quia nihil partis habet in hac Regula, qui adhuc propriis deservit voluntatibus; monachus enim qui non dimisit propriam voluntatem, non est quod dicitur: imo irritator est Dei: primum namque instrumentum monachi est abdicatio propriae voluntatis, sine quo nullus monachus est. Relinque igitur propriam voluntatem, si vis monachus fieri. » Domino Christo vero regi militaturus. ] Ergone", + "candidate_score": 0.632856, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2811", + "psc_text": "IX in bulla ad Cistercienses, in qua haec lego: « Auctoritate praesentium inhibemus ne quis in domibus vestris uti carnibus, seu mulier aliqua eas intrare praesumat contra ordinis statuta. » Non defuere tamen qui humanitatem hospitalitatis extra monasterii claustrum feminino sexui exhiberent; imprimis Pachomiani, in quorum Regula haec habentur (Art. 29): « Si saeculares homines, aut debiles, aut vasa infirmiora, id est mulierculae, venerint ad ostium; suscipiens singulos in diversis locis juxta ordinem praepositi et sexus sui; praecipue feminas majori honore et diligentia curabunt, cum omni timore Dei, et locum separatum ab omni virorum vicinia eis tribuent, ut nulla sit occasio blasphemandi. Quod si ad vesperas venerint, abjicere eas nefas est; sed accipient, ut diximus, separatum locum, et clausum cum omni disciplina atque cautela, ut grex fratrum libere suo officio serviat, et nulli detur offendiculum detrahendi. » Idem praestabant et Cluniacenses, ut testatur Petrus Venerabilis ad S. Bernardum scribens (Lib.", + "candidate_score": 0.632225, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_49_51", + "bdc_text": "HBLS III 627 ; LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1626", + "psc_text": "hic referre, quem tam ex mss. libris quam ex editis depromemus. Ex mss. Consuetudinibus Romani S. Pauli et Farfensis monasterii. 389 Frater fugiens de monasterio, dum reverti voluerit, nudus et discalciatus veniat in capitulum, in brachia tenens cucullam, et manu virgam ferens; acceptoque judicio, eat foras in aliquo loco, et vestiat se, et calciet, revertensque in capitulum, petat veniam ante abbatem, et ipso jubente, eat sedere sicut regula praecipit. Si abbas deest, ipsi reservetur judicium. Cum autem ventus fuerit, ipse frater subducat se a conspectu ejus donec tali in loco veniat ubi petat veniam suam satisfaciendo, et quod ei praeceperit, id faciat: una nocte jaceat in hospitale antequam recipiatur. Si fugerit de aliqua cella, et ibi reversus fuerit, recipiatur ut est supradictum; et quando venerit ad caput monasterii, similiter id faciat. Si fugerit de aliqua cella, et ibi non reversus fuerit, et venerit ad caput monasterii, recipiatur ut est superius", + "candidate_score": 0.632162, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77_79", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3332", + "psc_text": "sane sive clericos saeculariter viventes ad conversionem suscipere, nullius episcopi vel praepositi contradictio vos inhibeat; » et Innocentius IV in litteris ad abbatem et monachos manosterii S. Theoderici anno 1244 datis (Ms. Hist. S. Theoder.): « Liceat quoque vobis clericos, et laicos liberos, et absolutos, e saeculo fugientes ad conversionem recipere, ac eos absque contradictione aliqua retinere. » In concilio quoque Aquisgranensi constituitur (Can. 42), « ut nullus plebeius, seu clericus saecularis, in monasterio ad habitandum recipiatur, nisi voluerit fieri monachus. » Vide S. Gregorium, lib. X, epist. 39, ad Desiderium in Gallia episcopum, qui cum Pancratium clericum olim suum, postea monachum factum, in ecclesiam, cui mancipatus fuerat, revocare vellet, ut ne id tentaret, admonitus a Gregorio est. Vide etiam Petri Venerabilis lib. II, epist. 50, ad Attonem Trecensem episcopum, quem ad implendum vitae monasticae votum exhortatur; et S. Anselmi lib. II, epist. 12, et lib. III, epist. 13. Loco", + "candidate_score": 0.63214, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_35_37", + "bdc_text": "er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s . Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3459", + "psc_text": "Vita Caroli abbatis Villariensis (Bolland., 29 Januar.), cujus haec verba: « Cum videritis nonnum Conradum novitium Villariensem. » Et item: « Una cum nonno Walterio simplici monacho. » Perseveravit et apud Cassinenses usque ad tempora Bernardi Cassinensis, ut constat ex caeremonia pronuntiandi officiales ab eo instituta, quae est hoc modo: « Vicarius ordo postulat ut in hac futura hebdomada canat nonnus Amicus missam; coquinae servitium nonnus Remigius faciat; ad servitium ecclesiae nonnus Jacobus, etc. » Sed de hac voce videsis Menardum, Haeftenum, et Cangii Glossarium. Abbas autem quia vices Christi agere creditur, domnus et abbas vocetur. ] Ubi Bernardus Cassinensis: « Littera ultramontana non habet dominus, sicut littera Cassinensis, sed habet domnus; et sine dubio domnus videtur plus habere reverendae maturitatis, et dominus plus metuendae potestatis. » Bernardum sequitur Nicolaus de Fractura: dominus etiam legit Richardus de S. Angelo. Item Concordia Regularum, codices Victorini, editio Guidonis Juvenalis, Lovaniensis, et Joannes", + "candidate_score": 0.631747, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1627", + "psc_text": "id faciat: una nocte jaceat in hospitale antequam recipiatur. Si fugerit de aliqua cella, et ibi reversus fuerit, recipiatur ut est supradictum; et quando venerit ad caput monasterii, similiter id faciat. Si fugerit de aliqua cella, et ibi non reversus fuerit, et venerit ad caput monasterii, recipiatur ut est superius praenotatum, donec vocetur prior de cella, et audiantur querelae amborum, et ubicunque fuerit culpa inventa, emendetur; post haec, si priori videtur, revertatur ipse frater ad ipsam cellam. Ex mss. Consuetudinibus S. Benigni Divionensis, cap. 32. Fugitivi vero monasterii cum redierint, hoc modo debent satisfacere: si veniunt post capitulum, debet eleemosynarius eos suscipere donec in crastino fratres fuerint in capitulo: quibus congregatis, postquam aliquantulum de ordine suo locuti fuerint, mittitur eleemosynarius, ut eos adducat. Illi autem in auditorio nudati et discalciati, cuculla plicata in sinistra, acceptoque manipulo virgarium in dextera, sic debent venire in medium capituli, positisque cucullis ad sinistram, et", + "candidate_score": 0.631635, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_35_37", + "bdc_text": "er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s . Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2422", + "psc_text": "curam episcopalem committens; idcirco a tuis vocatus nuntiis, Omnipotentis servitium intermittere inconveniens judicavi. At mox divino peracto obsequio, paratior ad regis imperium veni. Quod responsum ejus imperator optimus veneratus: Gratias, ait, habeto, episcope, quia talem te modo reperio qualem antea aestimabam. Fuerunt aliqui qui facta bonitatis tuae malevole apud me interpretati sunt; sed hos deinceps minus gratos habebo. » Eadem erat mens Bernardi abbatis Tironensis piissimi, cui, ut scribit Gaufredus in ejus Vita, num. 105 (Boll., April. 14), « Canonicas horas tam diei quam noctis quaelibet saecularis causa, alicujusve potentissima persona, licet hac frequentissime, quoad vixit, inquietaretur, non abstulit; sed nec aliqua corporis molestia tardiorem reddidit: hanc solam excipe, qua felix felicem cursum complevit. » Hic non ea repeto quae scripsi in lib. V de Antiquis monachorum Ritibus de fratribus in viam directis, qui etiam equo ascenso, si audito ad opus Dei signo, pedem e monasterio nondum extulissent, protinus desilientes,", + "candidate_score": 0.631519, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_35_37", + "bdc_text": "er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s . Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3328", + "psc_text": "dare, aut certe agere hoc quod illi injunctum fuerit, cum quali humilitate et reverentia seu subjectione locutus fuerat, quando in monasterium ingressus est. » Ita etiam Turrecremata. 2º Smaragdus, et Petrus Diaconus seipso, ita explicant: « Quod vero dicit: Si forte ordinationis, aut quia sacerdos est ordinatus, aut quia ordinationis ministerium, id est ut aliquid ordinaret potestatem accepit ab abbate in monasterio. Aut alicujus rei causa, subauditur, fuerit exaltatus in monasterio; illum locum attendat, etc. 3º Boherius, relata utraque expositione, tertiam addit in primo commentario his verbis: « Vel intendit quod, praeterquam in praemissis, debet semper servare ordines suos, ut tempus conversionis discernit, ut si aliqua ardua sunt in monasterio ordinanda, et abbas petat consilium fratribus, non primus respondeat, non primus loquatur; » et in secundo commentario: « Hoc etiam est dicere, quod licet sacerdos honoretur in sedibus, benedictionibus et missis, in aliis tamen tractatibus et officiis tenere debet locum", + "candidate_score": 0.631191, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77_79", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3101", + "psc_text": "legitimo matrimonio natum, vel super dispensatione sua litteras apostolicae sedis ostendat. Quod si quis defectum natalium patiens, vel fallaciter recipientis dissimulatione receptus fuerit, a visitatore, quam citius hoc eidem innotuerit, expellatur; et abbas in hoc delinquens per patrem abbatem vel visitatorem citetur ad capitulum generale. Eidem poenae sit subditus, qui aliquem de mendicantibus ordinibus, vel apostatam, 741 seu fugitivum, aliorumque ordinum aliquem nostro praesumpserit ordini sociare. » In antiquis etiam Carthusiensium statutis haec lego (Part. II, c. 23, n. 3): « Volens fieri monachus, aut conversus, aut redditus, si nobis placuerit ut probandus recipiatur, primo quaeratur ab eo coram testibus si de ordine aliquo exierit, si liber, si absolutus, si absque incurabili sit morbo, si de querelis satisfecerit. Is vero qui vult fieri monachus insuper interrogetur, si possit ad sacros ordines ascendere. Examinetur quoque si legere et cantare novit et possit: sciturus quicunque sit ille, clericus, aut laicus; quod si", + "candidate_score": 0.63099, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_66_68", + "bdc_text": "Aut iuvenesvor iuvenes gestrichen iuves et . et rerum inexperti aut pontificii illis sufficiendi erunt . Sic semper periclitabitur pax publica et religio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_405", + "psc_text": "Neque vero hic solum desidiosos deliciososque abbates, qui, spreta communi fratrum vita, sibi ipsis in cameris indulgent, S. P. Benedictus arguit; sed illos insuper qui jure antiquitatis, aut alicujus quod exercent officii sese a regulis exemptos existimant: quasi vero aetas aut dignitatis gradus absolveret, et non potius monachos stringeret. Si juniores ea jubentur agere quae majorum cohortantur exempla, eos prorsus hac vivendi ratione majores absolvunt a regulae observatione, eruntque inutiles omnes quaecunque regulae, quas nec seniores, nec ipsi juniores observare tenebuntur. Quod vero S. legislator ait in omnibus, intelligi debet non solum in magnis, sed etiam in parvis; qui enim dicit in omnibus nihil omnino excipit: ubi tacite redarguit eos qui nonnullas observantias tanquam minimas despiciunt: quasi vero parvum aliquid foret apud Deum; parvum quo Deus honoratur, parvum quo aeternum gloriae pondus acquiri potest. Praeclare S. Augustinus Lib. IV de Doctr. Christ., cap. 18 , « Quod minimum est, inquit,", + "candidate_score": 0.630723, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52_54", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis ) und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 . - Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_690", + "psc_text": "colligitur ex lib. Mir. S. Wandregisili cap. I, in quo mulier ex pago Caletensi ob violatum festi diei S. Wandregisili religionem divinitus punita, « poposcit se flebili cum voce ad S. Mariae basilicam, quae vicina erat Fontanellae coenobio, ejusque ditionis perduci, » cumque S. confessoris ecclesiam aspexisset sanata est. Utquid enim S. Wandregisili patrocinium rogatura, non ejus in ecclesiam, sed in B. Mariae vicinam se duci poscit, nisi quia feminis erat inaccessa? De Madriacensi res citra controversiam esse debet ex Mir. S. Leufredi cap. 4 Saec. III, part. I, p. 593, ubi « femina caeca juxta monasterium adveniens cum cognovisset nullum aditum feminis illuc ingrediendi patere, misit candelam ad memoriam viri Dei per quemdam hominem. » Et in ejus vita n. 6, in loco possessionis suae oratorium adhuc laicus statuisse dicitur, « ubi nullus introitus nec accessus feminis dabatur. » Similiter de Flaviacensi, in quo S. Geremarus ecclesiam ex jussu", + "candidate_score": 0.630621, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_35_37", + "bdc_text": "er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s . Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3123", + "psc_text": "4): « Qui renuntians saeculo ad monasterium venerit, non statim in coetum delegandus est monachorum; vitam enim uniuscujusque in hospitalis servitio tribus mensibus considerari oportet. » Regula S. Fructuosi (Cap. 21): « Hospitibus sive peregrinis stramina comportabit, aquam calefaciens pedibus, et omnia humiliter ministeria exercebit; fascemque lignorum suo quotidie 746 dorso ferens hebdomadariis tribuit. » Regula Magistri (Cap. 87): « In quibus duobus mensibus sub cura illorum fratrum qui peregrinos custodiunt, et ipsi similiter ex improviso custodiantur; et in cella peregrinorum dormiant, ut ingressus illorum vel exitus in monasterio custodum praesentia videatur. » Eodem forte etiam respexerit S. Basilius (Apud Ruff. cap. 6) cum scripsit: « Priusquam corpori fraternitatis inseratur, oportet ei injungi quaedam laboriosa opera, et quae videantur opprobrio haberi a saecularibus; et observare oportet si libenter haec et libere ac fideliter expleat, nec confusionem eorum graviter ferat, vel etiamsi in labore impiger inveniatur, et promptus. » Denique Hildemarus:", + "candidate_score": 0.630511, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_66_68", + "bdc_text": "Aut iuvenesvor iuvenes gestrichen iuves et . et rerum inexperti aut pontificii illis sufficiendi erunt . Sic semper periclitabitur pax publica et religio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3474", + "psc_text": "et morte piandum, Si juvenis vetulo non assurrexerit, et si Barbato cuicunque puer. Pueri parvuli. ] Recte S. Benedictus cum additione dicit, « pueri sive parvuli ad differentiam famulorum et filiorum, » inquit Boherius; « nam puer, ut docet S. Hieronymus (In epist. ad Titum), secundum Graecos et famulum significare potest et filium. » Cum disciplina ordines suos consequantur. ] « Juxta tempus ingressionis suae in monasterium, inquit Menardus, non solum inter se, sed etiam inter alios monachos; quia aetas non debet discerni, nec praejudicare in ordine, ut supra dixit, nisi forte abbas rationabili causa velit aliquem eis praeferre. » Contrarium tamen supra docuerunt Boherius, et Haeftenus, l. IV, tr. 1, disq. 6, ubi ex hoc Regulae textu recte omnino intulit pueros olim in ordine nostro seorsim ab aliis monachis institutos fuisse, quia, infit, « dum ait ordines suos, aperte significat eos non commiscendos ordinibus seniorum, sed habere particularem inter", + "candidate_score": 0.630403, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_35_37", + "bdc_text": "er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s . Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1001", + "psc_text": "Nam, ut infinita praeteream, cur sibi caput ac pedes unguento conspergi muliebri ministerio passus est, nisi quia Palaestinae atque Judaicae regionis mos erat, ut ejus accolae crebrius ungerentur? » Vel majorum cohortantur exempla. ] Majorum nomine Smaragdus intelligit Patres tam Veteris quam Novi Testamenti, ut monachus « exemplum accipiat humilitatis a Christo, devotionis a Petro, charitatis a Joanne, obedientiae ab Abraham, patientiae ab Isaac, tolerantiae a Jacob et Job. etc. » Eamdem in sententiam abit Petrus Diaconus; sed et Hildemarus majores intelligit eos quorum vitam sancta Scriptura manifestat. Secundo, majorum exempla idem Hildemarus dicit esse « de quibus in ultimo capitulo dicit, id est Regula Basilii, collationes Patrum, atque instituta monachorum; » in quibus non nihil quo ad exteriorem hominis mortificationem, amplius quam in Regula S. P. Benedicti reperitur. Tertio, nonnulli, ut notat praefatus Hildemarus, a quorum ipse sententia non recedit, majorum nomine interpretantur eremitas, quorum exemplis in solitudinem secedere,", + "candidate_score": 0.630132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_42_44", + "bdc_text": "Im Jahre 1512 wurde er Venner. Von 1526 bis 1533 vertrat er Bern häufig an Tagsatzungen und in andern außenpolitischen Geschäften . Aus seiner hier im Brief angesprochenen Verwicklung in die Bestechungsaffäre konnte er sich erst 1538 lösen ( s. unten Anm. 13 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_369", + "psc_text": "et si usus jurandi est, hoc faciat sine juramento et poena, et non tantum pro rerum lucro, sed ut persecutorem humilem et mansuetum ad veniam postulandam reducat. Quod si persecutor in sua perseveravit contumacia, et plus lucra dilexerit quam animam, statim causator cum eo contendere dimittat. Abbas vero absque ullo usu causandi, et eraso rancore stomachi simpliciter in suo monasterio cum suis monachis vivat, et nullam cum saecularibus causandi licentiam habeat. » His omnibus addi potest celebrati anno 813 concilii Moguntini ista definitio Can. 12: « Hoc tamen omnino volumus, ut monachi nullatenus ad saecularia placita veniant, nec ipse abbas sine consensu episcopi sui cum necessitas exigit; tunc per jussionem et consilium episcopi illuc vadat; nequaquam tamen contentiones aut lites aliquas movere praesumat, sed quidquid quaerendum est aut respondendum, per advocatos suos hoc agat. » Felices sane hujus temporis monachi, cum tales inveniunt advocatos, quibus secure credi possint res monasterii:", + "candidate_score": 0.629898, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52_54", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis ) und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 . - Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_660", + "psc_text": "Similiter Romanum sub S. Gregorio Apud Baron. ann. 601 cavet « ne in servorum Dei recessibus et eorum receptaculis illa popularis conventus praebeatur occasio, vel mulierum fiat novus introitus, quod omnino non expedit animabus eorum. » Idem jubet S. pontifex ad Castorium Ariminensem episcopum scribens Lib. IV Reg., cap. 43; et ad Valentinum abbatem Ibid. lib. III, cap. 40, qui feminas in suo admiserat monasterio: « Hujus te praecepti serie, inquit, commonemus, ut neque mulieres in monasterio tuo deinceps qualibet occasione permittas ascendere, neque monachos tuos commatres sibi facere; nam si hoc denuo ad aures nostras pervenerit, sic te severissimae noveris ultioni subdendum, ut emendationis tuae qualitate, caeteri sine dubio corrigantur. » In antiqua etiam formula condendi privilegii statuitur Exstat Saec. IV Bened., part. I, pag. 744 , ut « mulierum accessus intra portas monasterii nullatenus fiat. » His omnibus accedunt civiles imperatorum leges, Justiniani novella 133: « Non ingredientur", + "candidate_score": 0.629633, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77_79", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1655", + "psc_text": "extra chorum, et jejunia conventus prosequantur. Conversi vero in familiarum habitum redacti teneantur ad observantias conversorum. » Atque ita etiam recipiendos esse asserit Boherius: « Intellige, inquit, quod hic dicitur de non recipiendo fugitivum ultra tertiam vicem, scilicet in communi consortio fratrum, sed bene in ergastulo. » Hactenus de fugitivis aut ejectis monachis sponte redeuntibus: quid vero de obstinatis, in peccato perseverantibus, et reditum ne quidem cogitantibus? De his nullum hic protulit verbum S. P. Benedictus: unde apparet hanc in illos servari legem voluisse, quam superiori capite sancivit: Infidelis si discedit, discedat. Et certe si putridae carnes abscissionis ferro sunt resecandae, multo minus repetendae videntur. Constat nihilominus jam olim ab ipso fere S. Benedicti tempore, ne dicam antea, requisitos et ad proprium monasterium reductos fuisse: « Fugitivum monachum, inquit sanctus Ferreolus (Regul. c. 20), deserentem disciplinam et perdentem se, velut contemptorem placuit revocare. « Et S. Fructuosus (Regul. c. 20):", + "candidate_score": 0.629345, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_35_37", + "bdc_text": "er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s . Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in : Schweizerische Zeitschrift für Kirchengeschichte 77 , 1983 , S. 73. 84. 93 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3455", + "psc_text": "non enim dicit priores juniores fratres nominent, sed juniores suos, id est sibi inferiores in ordine professionis: unde contingere potest ut unus et idem monachus frater et nonnus vocetur, frater ab antiquiore, nonnus ab inferiore. Certe saeculo XII Joannes sacerdos et monachus frater Joannes appellatus legitur in Vita S. Aiberti num. 7 (Bolland., 7 Aprilis). Alius tamen usus viguit apud Cluniacenses, in quorum antiquis Consuetudinibus reperio (Lib. II, c. 20): « Si quem fratrem appellat, nunquam puro nomine appellat, nisi domnus adjungat; et pueros fratres nominat. Item proprium nomen dicturus, semper frater praemittit. » Quare autem juniores S. Benedictus appellari voluerit fratres, ita explicat Hildemarus: « Bene fratres jussit appellari, quia uno sacro fonte baptismatis sunt renati, et uno Spiritu sanctificati, et unam professionem professi sunt, et unam remunerationem adipisci desiderant, et una matre, id est sancta Ecclesia editi sunt. » Aliquid simile habet Bernardus Cassinensis. Vide Haeftenum, lib. III,", + "candidate_score": 0.629052, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2809", + "psc_text": "Et S. Ephrem (Tom. II in Doct. varia.): « Non decet monachum ullam habere cum femina societatem: ad eam vero quae virginitatem profitetur, prorsus ne accesseris, siquidem ullus in te carnalis sensus viget; nam monachum inter epulas cum feminis versari, idem est ac se in ignem projicere: qui autem earum fugit consuetudinem, fugiat tanquam dama ex retibus, et velut avis ex laqueo. » Huc spectat quod Godehardus abbas Tegernsensis ad quamdam abbatissam scribit (Tom. IV Analect.): « Ista soror nostra venit ad nos ante Natale Domini multiplicis necessitatis suae miseriam nobis conquesta; quam libentissime nobiscum commorari permitteremus, et in quantum sufficeremus ministrare illi necessaria juberemus, si qualitas sexus aliquot permitteret monasterio fratrum feminas cohabitare: quia, ut a sanctis viris comprobatur, stipulae, paleae, ignisque nunquam sibi pacificantur, nisi alter alterius damno citius consummentur. » Cisterciensium hac in re religionem experta est quaedam mulier devotionis causa ad sepulcrum S. Roberti profecta (Bolland.,", + "candidate_score": 0.629039, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_416", + "psc_text": "Ita fere Smaragdus, Hildemarus, et Bernardus Cassinensis, quorum sententiam confirmare videntur Consuetudines S. Benedicti Anianensis tom. IV Analectorum editae; atque hoc vocabant transire per gradus. In Regula S. Donati ad virgines regulari subdi disciplinae idem est ac carceri mancipari; nam capite 2, quod totum ex regula S. Benedicti cap. 3 desumpsit, sexu masculino in femininum mutato, postquam dixit: Quod si praesumpserit disciplinae regulari subjaceat; quasi explicans quid illud sit, subjungit: Id est in cella detrudatur, donec poenitendo humilietur. Erit forte qui regularem disciplinam hic accipiat pro flagelli verbere. 100 Ita Venusinus abbas in Vita S. Petri abbatis Cavensis n. 28 Boll. 4 Mart.: « Ante altare eum ducens, regulari disciplinae subdidit, atque tam acriter verberare coepit, ut inter dolores exclamaret. » Certe disciplinam in Regula S. Benedicti pro corporali aliqua vindicta sumi patet ex ejusdem Regulae cap. 65, ubi vitiosum praepositum verbis admoneri praecipit usque quater, et si non emendaverit,", + "candidate_score": 0.628792, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_27_29", + "bdc_text": "Januar vor den Großen Rat ( s . Anshelm VI 192f ; Tillier III 314-316 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1903", + "psc_text": "sanctionem ( Cap. Ne in agro): « Singulis mensibus tam in monasteriis quam extra sublata occasione quacunque ad confessionem saltem semel accedant omnes et singuli monachi, et in prima dominica mensis cujuslibet in monasteriis semper communicent, nisi ex causa forte quam abbati, priori, aut poenitentiariis monasteriorum non differant intimare, eorumque judicio vel abstineant, vel accedant. » Eamdem constitutionem ediderat antea Gregorius papa IX, renovavitque postea Benedictus XII in suis pro monachis Benedictinis item Constitutionibus, saltem quoad communionem, quam in altari majori fieri praescribit. Atque eo respexisse videntur monachi Grandimontenses, in quorum mss. Consuetudinibus, auctore Guillelmo Pellicerii abbate, haec leguntur (Cap. 95): « Communicare debent fratres clerici et conversi in Natali Domini, Epiphania, Pascha, Pentecoste. De Consec. dist. 2, cap. Et si non frequentius, et cap. A quibusdam, et cap. Saeculares. Et ex institutione Grandimontensis ordinis fratres in festo Ascensionis Domini, Assumptionis beatae Mariae, et omnium SS., et prima dominica cujuslibet", + "candidate_score": 0.628008, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_33_35", + "bdc_text": "Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ; er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_302", + "psc_text": "solum non puniebas, sed nec ab aliis videri patiebaris, cum potius in alios benignus, in te rigidus esse debuisses. Audi salutare S. Joannis Chrysostomi monitum Homil. 43 in Matth.: « Circa vitam tuam esto austerus, circa alios benignus; audiant te homines parva mandantem, et magna facientem. » Non ab eo persona in monasterio discernatur. ] Scilicet « an sit antiquus vel juvenis, servus et liber, » inquit in commentario Boherius; sive, ut habet in secundo, « an sit parvus et magnus, senex vel juvenis, vicinus vel advena, clericus vel laicus; » Christi enim vices in monasterio agere creditur, apud quem non est personarum acceptio, sed in omni gente in iis qui timent illum, acceptum est illi. Hinc S. Jacobus apostolus in Epistola Cap. II ait: « Fratres, nolite in personarum acceptione habere fidem Domini nostri Jesu Christi gloriae; etenim si introierit in conventum vestrum vir aureum annulum habens in veste", + "candidate_score": 0.627459, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1649", + "psc_text": "faciendum esset? Rem definit Justinianus ad monasterium pertinere; sed Petri abbatis Cavensis exemplum proponere malumus. Hic, ut scribit Venusinus abbas in ejus Vita, n. 24, monachum apostatam revertentem 395 cum magno gaudio recepit; ea vero omnia, quae attulit, contempsit; ingentem foveam fieri jussit, in qua delata omnia igne concremavit. » Sed de his satis: ad Regulae textum revertor. Quod si denuo exierit, usque tertio recipiatur; jam vero postea sciat sibi omnem reversionis aditum denegari. Idem habetur in Regula Cujusdam ad virgines, cap. 21. Haec lex fugitivum quidem constringit, non abbatem; ita ut ille quartam receptionem exigere non possit, licet illam ei misericorditer concedere iste queat. Atque ita docent explicantque sanctum Benedictum Hildemarus, Bernardus Cass., Boherius in secundo comm., Turrecremata, Theobaldus Artaldus, Matthias Lambertus, Joannes Craesbeeck, Nicolaus Bravus, quibus accensendus est Petrus Venerabilis, qui ad sanctum Bernardum scribens idem argumentum fuse et eleganter prosequitur, ac tandem relato Regulae textu, Sciat sibi", + "candidate_score": 0.627266, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1652", + "psc_text": "ethnicus et publicanus. » Et ex Petro Blesensi, qui epist. 88 asserit S. Benedictum misericordiam ad ternarium numerum coarctasse. Eamdem sententiam sequitur Benedictus Haeftenus l. VIII, tract. 4, disq. 8. Id quod observant etiam nunc Carthusienses, quorum in Statutis ita legitur (Nova Collect. Stat., part. II, cap. 25, n. 28): « Decernimus et declaramus, apostatas criminosos post tertiam apostasium non esse amplius requirendos, sed nec in ordine recipiendos. » Eremitae sancti Augustini ex eorum Constitut. p. 6, c. 14, Carmelitae discalceati ex eorum item Constitut. part. III, c. 35, n. 9. Nec misericordiae janua hujusmodi revertenti omnino praecluditur, cum abbas possit post trinam remissionem ejecto fratri charitatis officia extra monasterium exhibere, inquit Menardus, maneatque ejectus sub cura episcopi, qui salutem illius curare debeat. Cistercienses tamen recipiebant quidem, sed non ad habitum: « Fugitivi, inquiunt institutiones Capit. gener. ord. Cisterc. (Dist. 10, c. 4), qui juxta Regulam usque tertio recipiuntur, si", + "candidate_score": 0.626985, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52_54", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis ) und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 . - Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.626539, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_66_68", + "bdc_text": "Aut iuvenesvor iuvenes gestrichen iuves et . et rerum inexperti aut pontificii illis sufficiendi erunt . Sic semper periclitabitur pax publica et religio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1660", + "psc_text": "(Apud Spelm. tom. II Conc. Angl.): « Cum quidam apostatae salutis suae immemores, abjecto timore Dei, de ordine suo egredi sine licentia suorum praelatorum, et in saeculo saeculariter conversari, abjecto religionis habitu, non verentur; praecipimus archidiaconis, decanis etiam, monitione praemissa competenti, ut tales ad claustrum per ecclesiasticam censuram redire compellant: quod si nec sic ad reassumendam religionem induci possint, jubemus eos comprehendi, et ad poenitentiam in carcerem retineri. » Tandem canones Synodici Nicephori P. C. n. 25 (Tom. III Monum. Eccles Graec.): « Si monachus, habitu sancto deposito, carnem comederit, uxorem duxerit, oportet eum converti, nolentem anathemati submitti, et invitum monasticis vestibus indui, atque in monasterio concludi. » Caeterum antiquam hujus rei praxim videre est apud Joannem Diaconum in lib. I de Vita sancti Gregorii papae, cap. 14, et apud Ardonem in Vita S. Benedicti Anianensis n. 24. CAPUT XXX. De pueris minori aetate, qualiter corripiantur. Omnis aetas vel intellectus", + "candidate_score": 0.626102, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52_54", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis ) und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 . - Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_659", + "psc_text": "cum pro devotione sua, vel pro amore religionis vestrae expetierint monasterium, non eis concedatur interiores monasterii januas introire; sed in oratorio, aut in hospitali domo reddatur illis honor et gratia. » Hanc veterum monachorum disciplinam confirmant concilium Turonense I Cap. 17 his verbis: « Mulier intra septa monasterii nullatenus introire permittatur; si abbas in hac parte aut praepositus negligens apparuerit qui eam viderit, et non statim ejecerit, excommunicetur. » Concilium Antissiodorense Can. 26: « Si quis abbas mulierem in monasterio suo ingredi permiserit, aut festivitates aliquas ibi spectare praeceperit, tribus mensibus in alio monasterio recludatur, pane et aqua contentus. » Similiter Romanum sub S. Gregorio Apud Baron. ann. 601 cavet « ne in servorum Dei recessibus et eorum receptaculis illa popularis conventus praebeatur occasio, vel mulierum fiat novus introitus, quod omnino non expedit animabus eorum. » Idem jubet S. pontifex ad Castorium Ariminensem episcopum scribens Lib. IV Reg., cap. 43;", + "candidate_score": 0.625932, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1610", + "psc_text": "notat Menardus noster ad Concord. Regul. c. 31, § 5. Secundum ejectum ejusmodi monachum sub episcopi cura remansisse, uti praescribitur in concilio Meldensi can. 59: « Monachus de monasterio sine consultu et praescientia episcopi aut vicarii ejus ad hoc regulariter deductus non ejiciatur; cujus dispositione et auctoritate de caetero vita et conversatio 385 ejecti, ne perditus perpetuo fiat, si aliquo modo salvari potest, ordinari debet atque decerni. » Nunc vero alia viget in monasteriis consuetudo, scilicet non ejiciendi rebelles incorrigibilesque monachos, sed solum incarcerandi; id quod olim praescripserat sanctus Isidorus his verbis (Cap. 15): « Quamvis frequentium gravissimorumque vitiorum voragine sit quisquam immersus, non tamen a monasterio projiciendus; sed juxta qualitatem delicti coercendus est; ne forte qui poterat per diuturnam poenitudinem emendari, dum projicitur, ore diaboli devoretur. » Et Regula Cujusdam ad virgines (Cap. 20): « Quod si nec sic corrigi voluerit, intra septa monasterii sub poenitentiae tenore ab omnibus", + "candidate_score": 0.625922, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_98_100", + "bdc_text": "mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur . Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia . Id quod moneas etiam Christophorum Froschower .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_781", + "psc_text": "Et sane S. Benedictus qui illo 183 capite omne cum excommunicatis colloquium prohibet, capitis titulum ita effert: De his qui sine jussione abbatis junguntur excommunicatis; non dicit junguntur vel loquuntur; quia utrumque sub verbo junguntur intelligitur. Addet aliquis locum ex cap. 49 de observatione Quadragesimae, in qua S. Pater praecipit aliquid subtrahi de loquacitate aliorum temporum; confirmaturque ex perpetua ordinis praxi, cujus exemplum videre est in Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis Saec. II Bened., p. 630 , ubi quandoque cum discipulis colloquium familiare habuisse dicitur. Hinc fit ut taedio non afficiantur monachi, et severius post haec silentium observetur, ut docet S. Hildegardis. Pertimescendumque est ne si diutius aut silentio, aut orationi occupetur animus, tandem deficiat, sicut arcus, qui, cum nimis aut diutius distenditur, vel debilitatur, vel frangitur. Nec refert quod Regula cap. 42 jubet omni tempore silentio studere monachos; nam multum differunt semper silere, et omni tempore silentio studere; semper", + "candidate_score": 0.625626, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_33_35", + "bdc_text": "Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ; er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3732", + "psc_text": "Vit. Pat. cap. ult.) Vitas Patrum, et Institutiones monachorum Leobardo monacho, ad Majus monasterium recluso direxit, ut eum adversus tentationes praemuniret. Sed et Regula S. Patris nostri Basilii. ] Caesariensis nimirum in Cappadocia episcopi, cujus habemus regulas breviores, et fusius disputatas, et alteram ex utrisque conflatam, quam ex Graeco in Latinum Rufinus Aquileiensis presbyter convertit, cum monasticis Constitutionibus, quas omnes hoc in commentario non semel citavimus: unde miramur Boherium Basilii Regulam, de qua hic S. P. Benedictus, Basilio cuidam monacho a Caesariensi episcopo distincto ascripsisse: nam Regula illa Basilii monachi, quam observant, ut ait, Orientales coenobitae, quamque ipse multoties citat, haudquaquam est alia ab illis quas scripsit Caesariensis episcopus. Quod vero S. Benedictus eum vocat Patrem et suum, non inde sequitur eum militasse sub S. Basilii institutis; sed eum Patrem appellat, vel honoris gratia tanquam antiquiorem, juxta illud S. Augustini: « Honorificentiae causa Patres appellamus eos qui nos vel tempore", + "candidate_score": 0.624992, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_49_51", + "bdc_text": "HBLS III 627 ; LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1652", + "psc_text": "ethnicus et publicanus. » Et ex Petro Blesensi, qui epist. 88 asserit S. Benedictum misericordiam ad ternarium numerum coarctasse. Eamdem sententiam sequitur Benedictus Haeftenus l. VIII, tract. 4, disq. 8. Id quod observant etiam nunc Carthusienses, quorum in Statutis ita legitur (Nova Collect. Stat., part. II, cap. 25, n. 28): « Decernimus et declaramus, apostatas criminosos post tertiam apostasium non esse amplius requirendos, sed nec in ordine recipiendos. » Eremitae sancti Augustini ex eorum Constitut. p. 6, c. 14, Carmelitae discalceati ex eorum item Constitut. part. III, c. 35, n. 9. Nec misericordiae janua hujusmodi revertenti omnino praecluditur, cum abbas possit post trinam remissionem ejecto fratri charitatis officia extra monasterium exhibere, inquit Menardus, maneatque ejectus sub cura episcopi, qui salutem illius curare debeat. Cistercienses tamen recipiebant quidem, sed non ad habitum: « Fugitivi, inquiunt institutiones Capit. gener. ord. Cisterc. (Dist. 10, c. 4), qui juxta Regulam usque tertio recipiuntur, si", + "candidate_score": 0.62483, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1551", + "psc_text": "in Veteri Testamento ita praecipitur, ut si leprosus fuerit, maneat extra castra; si autem non fuerit, maneat in castris. Illa lepra significat illa peccata pro quibus extra Ecclesiam fieri debet. Similiter et pollutio majorum peccatorum tenet figuram sicut lepra; per castra autem intelligitur Ecclesia. » Et ad cap. 27: « Magnum studium debet esse abbati de illo excommunicato, ne contingat ante mori, quam reconcilietur; quia si ante, quod absit, mortuus fuerit, secundum canonicam auctoritatem pro eo sacrificium offerri non debet, etc. » Quod confirmari posset exemplo sanctimonialium quas S. P. Benedictus excommunicavit. Econtra tamen S. Hildegardis, Columbanus Uranx in ms. comm., Silvanus Razzi Camaldulensis monachus, Julianus Parisius in libro de Prima vivendi Ratione Cisterc. part. II, c. 6, sect. 1; Nicolaus Bravus, Joannes Bona cardinalis de Divina Psalmod, c. 3, § 4, n. 1, censent 370 S. Benedictum non de ecclesiastica, sed de regulari tantum excommunicatione locutum fuisse, his praecipue", + "candidate_score": 0.624503, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3438", + "psc_text": "Pater subdit. Qui abbas non conturbet gregem sibi commissum, etc.] Hic, ut scribit Bernardus Cassinensis, « triplici freno considerationem constringit abbatis. Primo quod paci subditorum intendat, gregem non conturbando. Secundo quod omnia juste disponat, potestatis libertate non abutendo. Tertio quod tam opera quam judicia Deo sunt cognita, et semper timeat discussionem extremi judicii cogitando. » Sic accedant ad pacem. ] Scilicet quae datur in missa, ut docent Bernardus Cassinensis, Nicolaus de Fractura, Richardus de S. Angelo, Boherius in secundo commentario, Theobaldus Artaldus, et Nicolaus Bravus; vel quae datur advenientibus hospitibus aut in missa, ut Menardus; vel tandem quae datur in missa, aut accedentibus hospitibus, aut professis post missam, aut in missa Evangelio dicto a textu Evangelii sine cruce in quibusdam monasteriis, ut exponit in primo commentario Boherius. De modo dandi et accipiendi in missa pacem ante communionem, de qua hunc locum interpretor, vide quae diximus in l. II de Antiq.", + "candidate_score": 0.624283, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_98_100", + "bdc_text": "mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur . Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia . Id quod moneas etiam Christophorum Froschower .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2677", + "psc_text": "direxit, et in Fritislariensi primum asceterio, postea in Fuldensi, tum Trajecti ad Rhenum, aliisque in locis publicas aperuit scholas. Atque ne id genus exercitii eo mortuo insuper haberetur, scripsit epistolam ad Fulradum, magnae tunc in regno Francorum auctoritatis, in haec verba: Deprecor celsitudinem regis nostri pro nomine Christi Filii Dei, ut mihi nunc viventi indicare et mandare dignetur circa discipulos meos, qualem mercedem postea de illis facere voluerit. Sunt enim pene omnes peregrini, quidam presbyteri, per multa loca ad ministerium Ecclesiae et populorum constituti. Quidam sunt monachi per cellulas nostras et infantes ad legentes ( Forte infantibus ad legendas) litteras ordinati sunt; et aliqui seniores, qui longo tempore mecum viventes laboraverunt, et me adjuvabant. De his omnibus sollicitus sum, ut post obitum meum non disperdantur. Hinc mortuo Wigberto Fritislariensis monasterii abbate, praecipit ut Wigbertus presbyter et Megingodus diaconus Regulam insinuent, et magistri sint infantium, et praedicent verbum Dei fratribus. Floruere", + "candidate_score": 0.623889, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3361", + "psc_text": "de nostris sine nostro assensu ullum recipiant. Si vero aliqui de nostris ad ordinem Praedicatorum, vel Fratrum Minorum, vel ad aliam quamcunque religionem transierint, pro fugitivis habeantur. » Quamvis hoc Cisterciensium statutum videatur de solis intelligendum fugitivis aut ejectis, quibus postea poenitentibus ex Guigonis Statutis, cap. 77, datur licentia ad aliquam aliam religiosam eundi domum, in qua suam possint animam salvam facere; neque enim verosimile est ut in tam sanctis ordinibus fratres, proprio derelicto professionis proposito, in quo omnia ad salutem aeternam secure sibi procurandam abunde sufficiebant, pro libitu ad alias religionis transiisse; saltem aliquod ea de re desideraremus exemplum. Alteram rationem profert S. Basilius his verbis (Const. monast., c. 34): « Si ignavior viderit sibi liberum esse ut semel electae congregationis labores fugiat, et ad aliam fratrum mansionem divertat, vivatque absque ulla custodia, pro ingenii sui licentia facile avellitur a contubernio fratrum, et perditionis ipsius reus erit, qui illum", + "candidate_score": 0.623667, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_98_100", + "bdc_text": "mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur . Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia . Id quod moneas etiam Christophorum Froschower .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_604", + "psc_text": "Trithemius quatuor praesertim hominum genera risum dedecere: virgines propter verecundiam; mulieres propter honestatem; infirmos propter defectum, quia validus risus eos offendit; et monachos propter eminentiam status. Lectiones sanctas libenter audire. ] Non dixit libenter legere; sed libenter audire, quia, ut notat Bernardus Cassinensis, nonnulli sunt qui propter defectum visus, aut aliam infirmitatem non possunt legere. Vel etiam, ut ait Trithemius, quia tempore S. P. Benedicti aliqui admittebantur ad habitum, litterarum penitus ignari, qui omnes ne sacrae lectionis fructu privarentur, eas saltem aliis legentibus jubentur audire. Vel etiam libenter audire, liberum et voluntarium cordis assensum his quae leguntur praebendo, eaque opere exsequendo: quid enim prodest multa legere, multaque discere, nisi multa faciamus? Scienti bonum, et non facienti, peccatum est illi. Hic autem non quaslibet S. Benedictus monachis lectiones permittit, sed sanctas, hoc est sacram Scripturam, passiones SS. martyrum, vitas et collationes Patrum, scripta SS. doctorum, quae ad morum aedificationem conducunt, quorum", + "candidate_score": 0.623577, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_27_29", + "bdc_text": "Januar vor den Großen Rat ( s . Anshelm VI 192f ; Tillier III 314-316 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3470", + "psc_text": "Januar.) , hausit S. Benedictus; sed etiam a primis Christianis, qui inter se conversantes, sibi invicem occurrentes, se salutantes benedicebant, ut ex Tertultiano manifestum est (Lib. de Test. animae, c. 2): « Et quod penes Deum bonitatis et benignitatis omnis benedictio inter nos summum sit disciplinae et conversationis sacramentum, benedicat te Deus tam facile pronuntias quam Christiano necesse est. » Transeunte majore, minor surgat, etc.] Ita etiam S. Basilius (Serm. de Abdic. rerum): « Ne festines sedere coram majore: si vero tibi praecipiat, ne sedeas in eadem cum illo seda; sed respiciens hinc inde, festina inferiorem invenire cathedram, ut te Deus ob hanc humilitatem honoret. » S. Fructuosus (Cap. 12): « Coram senioribus suis prior nullus ambulet, neque non jussus sedeat vel loquatur, sed honorem fratri seniori et reverentiam ut condecet competenter exhibeat. » Regula Cujusdam ad virgines (Cap. 22): « In consessu sororum si alia supervenerit, quae juniores sunt", + "candidate_score": 0.623425, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2233", + "psc_text": "abstinentiae a carnibus transgressionem inter leviores culpas recensent, dubito an pro levi et veniali transgressione taliter plecti vellent. Certe Casalini abstinentiae transgressores aut carnes hospitibus in monasterio apponentes, tot diebus jubent in pane et aqua jejunare, absolutionemque a tali peccato abbati reservant ex mss. Constitut. cap. 56. Taceo poenas divinas, quibus in hujusce statuti infractores supremus rerum Arbiter non semel ultus est. Aliqua hujusmodi vindictae exempla offendes apud Joannem monachum in Vita sancti Odonis. At praetermittere nequeo quod de Laudunensi sancti Joannis monasterio scripsit Hermannus monachus (Lib. III de Mir. S. Mar. Laudun.), scilicet quod « nullum quadrupes animal intra murum seu portam abbatiae intrare poterat, quod non statim in rabiem et in insaniam verteretur. Unde etiam si quando rex, vel episcopus, vel alii principes ad ipsam abbatiam veniebant, omnes equos eorum extra portam oportebat dimitti, et ipsi pedites ad ecclesiam procedebant. » 533 Sed quaeritur num saltem abbas cum", + "candidate_score": 0.623247, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_49_51", + "bdc_text": "HBLS III 627 ; LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1654", + "psc_text": "tertio recipiuntur, si plus quam ter apostataverint, et poenitentes redire voluerint, et satisfacere pro delicto, omnino recipiantur vel in domibus propriis, vel in locis aliquibus earum, si aliud canonicum non obsistat, semel tantum ad victum, et non ad habitum regularem; sed ad alium sicut abbati visum fuerit expedire, quem quidem habitum si recipere noluerint aut portare, eisdem temporalia denegentur. Si vero suscepto illo habitu, iterum ad saeculum regressi fuerint, vel aliquid tale commiserint, pro quo monachus teneatur emitti, nullus eis de ordine teneatur ulterius providere. Eis autem in habitu sibi constituto vel tradito existentibus, horis vigiliarum venire teneantur ad ecclesiam extra chorum, et jejunia conventus prosequantur. Conversi vero in familiarum habitum redacti teneantur ad observantias conversorum. » Atque ita etiam recipiendos esse asserit Boherius: « Intellige, inquit, quod hic dicitur de non recipiendo fugitivum ultra tertiam vicem, scilicet in communi consortio fratrum, sed bene in ergastulo. » Hactenus de fugitivis", + "candidate_score": 0.623132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3632", + "psc_text": "Ansegisi abbatis Fontanellensis, n. 9. Unum hic addo de dormitorio ex gestis S. Aldrici episcopi Cenomanensis, qui in monasterio a se constructo « dormitorium novum decenter compositum fecit, et in ipso dormitorio absidam in orientali parte mirifice construxit, et in ea altare construxit et erexit; ipsam vero absidam una cum praedicto altare in die IV iduum Septembris, una cum suis reliquiis, in honore S. Benedicti confessoris praecipui solemniter consecravit. » 871 Ut non sit necessitas monachis vagandi foras, quia omnino non expedit animabus eorum. ] Imo omnino perniciosum, ut clare demonstrat Petrus Damiani his verbis (Opuscul. 12, cap. 11): « Ut pauca referantur e multis, monachus in itinere positus tenere jejunium nequit, quia hospitalis ei humanitas noh permittit; non sapienter psallit, quia obambulantis comitatus eum loquacitas impedit; nocturnis non insistit excubiis, quia secretum deest singularibus; flectendis genibus non insudat, quia sanctae devotionis studio labor itineris non concordat; nequaquam sub silentii", + "candidate_score": 0.623053, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_49_51", + "bdc_text": "HBLS III 627 ; LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1649", + "psc_text": "faciendum esset? Rem definit Justinianus ad monasterium pertinere; sed Petri abbatis Cavensis exemplum proponere malumus. Hic, ut scribit Venusinus abbas in ejus Vita, n. 24, monachum apostatam revertentem 395 cum magno gaudio recepit; ea vero omnia, quae attulit, contempsit; ingentem foveam fieri jussit, in qua delata omnia igne concremavit. » Sed de his satis: ad Regulae textum revertor. Quod si denuo exierit, usque tertio recipiatur; jam vero postea sciat sibi omnem reversionis aditum denegari. Idem habetur in Regula Cujusdam ad virgines, cap. 21. Haec lex fugitivum quidem constringit, non abbatem; ita ut ille quartam receptionem exigere non possit, licet illam ei misericorditer concedere iste queat. Atque ita docent explicantque sanctum Benedictum Hildemarus, Bernardus Cass., Boherius in secundo comm., Turrecremata, Theobaldus Artaldus, Matthias Lambertus, Joannes Craesbeeck, Nicolaus Bravus, quibus accensendus est Petrus Venerabilis, qui ad sanctum Bernardum scribens idem argumentum fuse et eleganter prosequitur, ac tandem relato Regulae textu, Sciat sibi", + "candidate_score": 0.622997, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2787", + "psc_text": "« Praecipimus et mandamus in virtute sanctae obedientiae, et sub poena excommunicationis, ne aliquis monachus nostri ordinis comedat, bibat, vel jaceat in villa Silvae Majoris, vel aliis villis ubi habemus prioratus. » An vero de majori aut minori excommunicatione Regula intelligenda sit, S. Pater non satis exprimit; sed delicti habita ratione in abbatis 666 arbitrio reliquisse videtur: licet Nicolaus de Fractura S. Benedictum interpretetur de excommunicatione qua a mensa simul et oratorio separentur. In Regula tertia SS. Patrum legitur (Cap. 9): « Si quis vero extra conscientiam abbatis vel praepositi, qualemcunque locum egressus, gulae vel ebrietati se sociaverit, aut si in proximo transmissus, pro sua levitate et gula, non statim expedita necessitate ad cellam redierit; cum in id facinus detectus fuerit, ut canones docent, aut triginta diebus a communione separetur, aut virgis caesus emendetur. » Longe mitius egit ipse S. P. Benedictus cum duobus fratribus qui missi ad quoddam responsum,", + "candidate_score": 0.622776, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_38_40", + "bdc_text": "Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben; 1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_373", + "psc_text": "respondet: « Licentia multos decepit. Obedientia enim et inobedientia contraria sunt; harum media licentia est. Is igitur quem obedientia non constringit claustra monasterii egredi, vult tamen exire, regulaeque districtionem licenter declinare, quamvis nolit sine licentia id praesumere, et idcirco actum suum licentia qua nititur possit defendere, peccatum tamen habet ex illicita voluntate; nec enim postquam mortuus mundo claustrum subiit, ad mundi negotia vel voluntate ullatenus redire debuit. Quia tamen ipsum velle suum non nisi permissus facto implere voluit, obedientia, quam in hoc amplexus est, ipsum factum excusabit; sed velle quod contra obedientiam habuit, periculosum, nisi poenituerit, illi erit. Quod nonnulli minus attendentes, licentia quam pro implenda voluntate sua expetunt, saepe falluntur. » Hactenus Anselmus, cujus mentem utinam omnes assequantur et sequantur! Quomodo vero ipse in litibus et placitis se gereret, vide si lubet in ejusdem Vitae libro I, pag. 792, apud Surium. Sed semper cogitet quia animas suscepit regendas, de", + "candidate_score": 0.622268, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_33_35", + "bdc_text": "Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ; er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2478", + "psc_text": "non ponitur aliquis in gravi culpa, nisi saepius inciderit in idem crimen, pro occulta offensa, neque pro ea quaecunque sit, quam ipse sua sponte confitetur. Sed si quis aliquid paucis notum commisit, quod si in publico esset, dignum judicio gravis culpae duceretur, ducit eum abbas, sive prior in secretum locum, assumens secum duos aut tres eorum quibus notum est crimen, aut aliorum quos voluerit; atque facit ei grave judicium, secundum commissi quantitatem, et injungit poenitentiam. Si vero quilibet ad aliquam obedientiam degens, commiserit crimen quod manifestum sit, in eodem loco publice coram omnibus qui ejusdem loci habitatores sunt exuetur, et horribiliter verberabitur; inde in conventum reductus, ponetur in gravi culpa. Nec silendum quod omnis qui ei qui in gravi culpa est loquitur, aut signum facit sine abbatis jussu, dignus est poni in eadem culpa. Si autem occulte 592 deliquerit, multum occulte vapulabit, secundum commissi quantitatem; reductus ad majorem ecclesiam, nunquam", + "candidate_score": 0.622243, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3355", + "psc_text": "ad locum, hoc est de monasterio ad monasterium, nisi per dimissionem proprii abbatis, sed in ea permaneant obedientia quam tempore suae conversionis promiserunt. » Hic locus citatur in excerptis Egberti Eboracensis episcopi, cap. 66, circa quem notandum in quibusdam Bedae exemplaribus legi: Ut episcopi monachi, etc.; unde si episcopis monachis non licuit, multo minus aliis. Septima synodus: « Non oportet monachum vel monacham proprium relinquere monasterium, et ad aliud se conferre. Si autem hoc contigerit, ipsum ut hospitem accipi est necessarium; sed eum recipere sine mente monasterii perfecti non convenit. » S. Gregorius papa ad Anthemium Subdiaconum scribens (Lib. I, epist. 40): « Neque monacho ulterius de monasterio in monasterium liceat migrare, neque eorum aliquando peculiare quidquam habere permittas. Sed si quilibet hoc praesumpserit, in monasterio in quo ab initio conversatus est, et sub abbatis sui regula de qua fugerat, cum competenti coercitione reddatur. » Capitula selecta ex antiqua canonum", + "candidate_score": 0.621908, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50_52", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3654", + "psc_text": "22; ex Vita S. Benedicti, passim; ex Vita S. Samsonis, S. Eparchii, S. Gregorii papae, auctore Joanne Diacono, l. I, c. 1l, et ex Vita S. Cuthberti, c. 11. Hic tamen aliquando cum uno comite puero egressus fuisse dicitur in ejusdem Vitae c. 12. Hanc disciplinam singulari canone renovavit concilium Aquisgranense statuens, « ut soli et sine alio fratre in via non dirigantur. » Et Gregorius IX, in constitutione pro monachis Benedictinis his verbis: « Inhibemus quoque districtius ne libera detur monachis evagandi potestas, nec dent claustralibus licentiam revisendi saecularia, nisi forte rarissime, et ex causa rationabili, et ad tempus modicum, matura quoque societate eisdem ad custodiam deputata. » Sane hanc monachorum consuetudinem tanti faciebat S. Gregorius (Lib. X Regist., cap. 22), ut Constantinum monachum a fratribus in abbatem expetitum ideo repulerit, quod peculiaritati studeret, et quia « ad monasterium quod in Piceni provincia situm est, solus pergere sine aliquo", + "candidate_score": 0.621178, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_49_51", + "bdc_text": "HBLS III 627 ; LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s. Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1660", + "psc_text": "(Apud Spelm. tom. II Conc. Angl.): « Cum quidam apostatae salutis suae immemores, abjecto timore Dei, de ordine suo egredi sine licentia suorum praelatorum, et in saeculo saeculariter conversari, abjecto religionis habitu, non verentur; praecipimus archidiaconis, decanis etiam, monitione praemissa competenti, ut tales ad claustrum per ecclesiasticam censuram redire compellant: quod si nec sic ad reassumendam religionem induci possint, jubemus eos comprehendi, et ad poenitentiam in carcerem retineri. » Tandem canones Synodici Nicephori P. C. n. 25 (Tom. III Monum. Eccles Graec.): « Si monachus, habitu sancto deposito, carnem comederit, uxorem duxerit, oportet eum converti, nolentem anathemati submitti, et invitum monasticis vestibus indui, atque in monasterio concludi. » Caeterum antiquam hujus rei praxim videre est apud Joannem Diaconum in lib. I de Vita sancti Gregorii papae, cap. 14, et apud Ardonem in Vita S. Benedicti Anianensis n. 24. CAPUT XXX. De pueris minori aetate, qualiter corripiantur. Omnis aetas vel intellectus", + "candidate_score": 0.621169, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_48_50", + "bdc_text": "EA IV/Ia , b , c , Reg. ; HBLS III 627 ; LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1660", + "psc_text": "(Apud Spelm. tom. II Conc. Angl.): « Cum quidam apostatae salutis suae immemores, abjecto timore Dei, de ordine suo egredi sine licentia suorum praelatorum, et in saeculo saeculariter conversari, abjecto religionis habitu, non verentur; praecipimus archidiaconis, decanis etiam, monitione praemissa competenti, ut tales ad claustrum per ecclesiasticam censuram redire compellant: quod si nec sic ad reassumendam religionem induci possint, jubemus eos comprehendi, et ad poenitentiam in carcerem retineri. » Tandem canones Synodici Nicephori P. C. n. 25 (Tom. III Monum. Eccles Graec.): « Si monachus, habitu sancto deposito, carnem comederit, uxorem duxerit, oportet eum converti, nolentem anathemati submitti, et invitum monasticis vestibus indui, atque in monasterio concludi. » Caeterum antiquam hujus rei praxim videre est apud Joannem Diaconum in lib. I de Vita sancti Gregorii papae, cap. 14, et apud Ardonem in Vita S. Benedicti Anianensis n. 24. CAPUT XXX. De pueris minori aetate, qualiter corripiantur. Omnis aetas vel intellectus", + "candidate_score": 0.620464, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3360", + "psc_text": "supra dixi, monachus sive clericus scripta abbatis vel episcopi sui deferat, in queis manifeste probetur non propter vitia cavendus, sed propter charitatem Dei missus, ipse tantum socius fieri congregationis obtineat. » Et S. Bernardus (De Praec. et disp., c. 16): B. Benedictus « de vicino prohibet, quod jubet de peregrino, ne vicinitas inter monasteria fomes scandali, rixae materia sit, si alterutrum recipere monachos acquieverint absque mutuo duntaxat assensu. » Eadem denique de causa Cistercienses in libro Institutionum hoc ediderunt statutum (Dist. 10, c. 3): « Pacis charitatisque gratia statuimus ut nullum de ordine Carthusiensium sine eorum licentia recipiamus, nec ipsi de nostris sine nostro assensu ullum recipiant. Si vero aliqui de nostris ad ordinem Praedicatorum, vel Fratrum Minorum, vel ad aliam quamcunque religionem transierint, pro fugitivis habeantur. » Quamvis hoc Cisterciensium statutum videatur de solis intelligendum fugitivis aut ejectis, quibus postea poenitentibus ex Guigonis Statutis, cap. 77, datur licentia ad", + "candidate_score": 0.619332, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_38_40", + "bdc_text": "Graffenried scheint mehrmals gegen Solddienstgesetze versto ßen zu haben; 1500 wurde er deswegen vorübergehend aus dem Großen Rat entfernt ( s . Anshelm II 279 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1509", + "psc_text": "et post eum Regula Magistri c. 12, et Cujusdam ad virgin. c. 18, diximus ad cap. 4 et 5, ubi varias quibus apud veteres monachos plecteretur poenas retulimus. 359 Vel in aliquo contrarius existens S. Regulae, et praeceptis seniorum suorum, contemptor repertus fuerit. ] Quintum hic sextumque casum reponit Bernardus Cassinensis, in quibus excommunicationis medela adhibenda est: scilicet quintum: Si in aliquo contrarius existat quis S. Regulae; sextum: Si praeceptis seniorum suorum contemptor repertus fuerit, sub hac interpunctione Regulae textum scribens: Vel in aliquo contrarius existens S. Regulae, et praeceptis seniorum suorum contemptor repertus fuerit. Cui favent nonnulli codices mss. et antiqua versio Gallica, quae hunc locum ita reddit, ou qu' il soit contraire en aucune chose à la sainte rieule, et qu' il soit trouvè despisant les commendemens de ses enciens. Sed si valeret talis interpunctio, non praeceptis, sed praeceptorum seniorum suorum contemptor legendum esset. Similiter Turrecremata quintum casum,", + "candidate_score": 0.618264, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2809", + "psc_text": "Et S. Ephrem (Tom. II in Doct. varia.): « Non decet monachum ullam habere cum femina societatem: ad eam vero quae virginitatem profitetur, prorsus ne accesseris, siquidem ullus in te carnalis sensus viget; nam monachum inter epulas cum feminis versari, idem est ac se in ignem projicere: qui autem earum fugit consuetudinem, fugiat tanquam dama ex retibus, et velut avis ex laqueo. » Huc spectat quod Godehardus abbas Tegernsensis ad quamdam abbatissam scribit (Tom. IV Analect.): « Ista soror nostra venit ad nos ante Natale Domini multiplicis necessitatis suae miseriam nobis conquesta; quam libentissime nobiscum commorari permitteremus, et in quantum sufficeremus ministrare illi necessaria juberemus, si qualitas sexus aliquot permitteret monasterio fratrum feminas cohabitare: quia, ut a sanctis viris comprobatur, stipulae, paleae, ignisque nunquam sibi pacificantur, nisi alter alterius damno citius consummentur. » Cisterciensium hac in re religionem experta est quaedam mulier devotionis causa ad sepulcrum S. Roberti profecta (Bolland.,", + "candidate_score": 0.618258, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_33_35", + "bdc_text": "Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ; er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_424", + "psc_text": "venerabilem Eigilem abbatem Fuldensem, qui, teste Candido in ejus Vita n. 22 Saec. IV Bened. part. I, « audiebat libenter consilium fratrum, et eorum collocutionibus saepissime fruebatur; sciebat enim scriptum: Omnia fac cum consilio; atque ideo non se sublimiorem, nec prudentiorem caeteris aestimabat, neque etiam inani tumore tractabat se consolatione alterius non indigere. » Sed inter alios maxime spectandus S. Stephanus abbas Obazinensis, qui, ut legitur in ejus Vitae lib. II, n. 14 Tom. IV Misc. Baluz., « Nihil quamvis parvum sine alterius consilio facere voluerit: quod si res in promptu esset, nec dilationem admitteret, ipse vero in praesenti non haberet nisi aliquem ex simplicibus fratribus, aut unum forte ex familia, non tamen vel ab illo consilium quaerere dubitabat. » Caeterum ut hoc caput paucis absolvam, S. Benedictus res majoris momenti omnium fratrum consilio; minora seniorum duntaxat; sed minima quae omni fere momento eveniunt, solius abbatis prudentiae submittit. CAPUT IV.", + "candidate_score": 0.616812, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_27_29", + "bdc_text": "Januar vor den Großen Rat ( s . Anshelm VI 192f ; Tillier III 314-316 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2533", + "psc_text": "confiteri, ut colligitur ex dictis tum ex Petri abbatis Silvae Majoris Statutis anno 1198 editis, tum ex aliis mss. Statutis capituli generalis monachorum provinciae Rhemensis in archimonasterio S. Remigii anno 1348 celebrati: quamvis abbati quaedam peccata reservata fuisse constet ex praedictis Statutis Petri Silvae Majoris abbatis. Apud Carthusienses etiam (Antiq. Stat. part. II, cap. 11), « qui ex praecepto prioris confessiones audiunt, nulli pro criminali satisfactionem injungunt, sed mittunt eum ad priorem; quia hujusmodi ejus judicio reservantur. In periculo tamen etiam tales possunt absolvere, tali conditione, quod si vixerint, et potuerint, priori confiteantur (Part. II, cap. 4). » Criminale autem peccatum in novis Statutis intelligere videntur de mortali certo. Sed in tertia Statutorum compilatione inter criminale et mortale peccatum hoc afferunt discriminis (Cap. 6), quod licet omne criminale sit mortale, non tamen omne mortale est criminale. Criminalium autem peccatorum ingentem texunt catalogum, de quibus, ut diximus, nullus nisi a priore,", + "candidate_score": 0.616339, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2811", + "psc_text": "IX in bulla ad Cistercienses, in qua haec lego: « Auctoritate praesentium inhibemus ne quis in domibus vestris uti carnibus, seu mulier aliqua eas intrare praesumat contra ordinis statuta. » Non defuere tamen qui humanitatem hospitalitatis extra monasterii claustrum feminino sexui exhiberent; imprimis Pachomiani, in quorum Regula haec habentur (Art. 29): « Si saeculares homines, aut debiles, aut vasa infirmiora, id est mulierculae, venerint ad ostium; suscipiens singulos in diversis locis juxta ordinem praepositi et sexus sui; praecipue feminas majori honore et diligentia curabunt, cum omni timore Dei, et locum separatum ab omni virorum vicinia eis tribuent, ut nulla sit occasio blasphemandi. Quod si ad vesperas venerint, abjicere eas nefas est; sed accipient, ut diximus, separatum locum, et clausum cum omni disciplina atque cautela, ut grex fratrum libere suo officio serviat, et nulli detur offendiculum detrahendi. » Idem praestabant et Cluniacenses, ut testatur Petrus Venerabilis ad S. Bernardum scribens (Lib.", + "candidate_score": 0.616166, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_33_35", + "bdc_text": "Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ; er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3581", + "psc_text": "25 Januar.). In Tegernsensi S. Quirini Fromundus janitor unus ex praecipuis coenobii sui monachis fuisse colligitur ex epistola quam scripsit ad Theodulum episcopum (Anal. tom. IV), qua se excusat quod ratione sui officii ad synodum proficisci haud potuerit. Idem dicendum de Ingelbaudo Vindocinensi portario (Miscel. Bal. tom. II), qui cum Frotmundo priore pro causis sui monasterii ad urbanum papam II missus fuit. Sed his missis ad Regulae textum veniamus. Ad portam monasterii. ] Ex primo hujus capitis vocabulo Haeftenus (Lib. III, tract. 7, disq. 5) colligit ex mente S. legislatoris non plures in monasterio, sed unicam duntaxat januam esse constituendam; id quod etiam statuit Justinianus imperator in novella 133: « Et primum quidem ne monasterium multos habeat aditus, sed unum tantum, aut duos forte. » Ponatur senex sapiens. ] « Notandum, inquit Smaragdus, quia non dixit: Ad portam ponatur senex aetate; sed ait: Ponatur senex moribus sapiens: ubi datur intelligi", + "candidate_score": 0.616071, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_691", + "psc_text": "nullum aditum feminis illuc ingrediendi patere, misit candelam ad memoriam viri Dei per quemdam hominem. » Et in ejus vita n. 6, in loco possessionis suae oratorium adhuc laicus statuisse dicitur, « ubi nullus introitus nec accessus feminis dabatur. » Similiter de Flaviacensi, in quo S. Geremarus ecclesiam ex jussu angeli construxit, hac conditione, ut « mulieribus nullus unquam ad eam accessus patebit, » inquit Vitae scriptor, n. 24. Similem disciplinam in suo monasterio instituisse Elizachar abbatem Centulensem auctor est anonymus in lib. I Mir. S. Richarii, n. 4, et Hariulfus in Chron. Centul. lib. III, cap. 4. Sed jam tempus est ut in Belgium pertranseamus. Ibi insign ora haud dubium monasteria censeri debent Elnonense S. Amandi, Sithivense S. Bertini, et Laubiense, in quibus omnibus olim ecclesiae feminis haudquaquam patebant Spicil. tom. IV. De Elnonensi luculentum habemus testimonium in Supplemento Milonis de vita S. Amandi cap. 6, ubi S. praesulis", + "candidate_score": 0.61571, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_33_35", + "bdc_text": "Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ; er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3649", + "psc_text": "Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus. » Similiter S. Dunstanus (In Concord. cap. 1): « Residentibus legatur Regula, vel si dies festus fuerit, evangelium ipsius diei, de qua lectione a priore, prout Dominus dederit, dicatur. » Et Udalricus de capitulo feriae 5 in Coena Domini (Lib. I, c. 12): « Exposita Regulae sententia, jubente domno abbate, consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit", + "candidate_score": 0.615639, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_33_35", + "bdc_text": "Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ; er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1422", + "psc_text": "Statutis Lanfranci, aut Cluniacensis monasterii Consuetudinibus, quae agunt tantum de abbate, priore majore, decanis villarum provisoribus, priore claustrali, circatoribus, et puerorum magistris. In ordine etiam Cisterciensi decani nomen inauditum fuit, inquit Joannes Craesbeeck; officium tamen quod in priore conventuali residere videtur non inusitatum. Apud Cassinenses olim unus duntaxat post abbatem erat decanus: et post hunc vicedecanus, ut scribit Nicolaus de Fractura; sed cum Coelestinus papa V suos in Cassinensi monasterio introduxisset, « mutavit nomen decani, qui post ipsorum adventum vocatus est prior, » inquit Richardus a Paulo Augustino a Janua citatus ad Regulae c. 55. Et certe in Fossatensi S. Mauri monasterio priores etiam appellabantur decani, ut patet ex lib. Mirac. S. Baboleni abbatis c. 5 (Saec. II Bened., p. 595), ubi Robertus ejusdem monasterii modo prior, modo decanus appellatur. Sed hi proprie non erant decani prout a S. P. Benedicto ordinati sunt, quos tandem restituerunt Cassinenses edito hoc 339", + "candidate_score": 0.615046, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_33_35", + "bdc_text": "Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ; er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3580", + "psc_text": "presbyter janitor, teste Palladio (Laus., c. 71); sive, ut loquitur Rufinus (Lib. II de Vitis Patr., cap. 17) senior vir gravis, et de primis electus. S. Willibaldus, ex decem annis, quibus in Cassinensi monasterio vixit monachus, primo anno ecclesiae cubicularius 859, secundo decanus, reliquis octo portarius constitutus dicitur, in ejus Vita, n. 25 (Saec. III, part. II). S. Veremundus abbas Hyrachensis prius monasterii sui janitor exstiterat, uti legimus in ejus Vita, n. 8 (Bolland., 8 Mart.). In monasterio S. Theoderici prope Remos Eilbertus, qui postea abbas Marriliacensis exstitit, ostiarii officio fungebatur, testante Everhelmo in Vita S. Popponis, n. 13 (Bolland., 25 Januar.). In Tegernsensi S. Quirini Fromundus janitor unus ex praecipuis coenobii sui monachis fuisse colligitur ex epistola quam scripsit ad Theodulum episcopum (Anal. tom. IV), qua se excusat quod ratione sui officii ad synodum proficisci haud potuerit. Idem dicendum de Ingelbaudo Vindocinensi portario (Miscel. Bal. tom. II), qui cum", + "candidate_score": 0.614794, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_33_35", + "bdc_text": "Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ; er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3170", + "psc_text": "Ex chartulario Bellilocensi. Ego frater Geraldus promitto stabilitatem meam loci istius secundum Regulam S. Benedicti et SS. apostolorum Petri et Pauli, in praesentia Domini Geraldi abbatis, et caeterorum fratrum: et cedo aliquid de rebus meis ad istud monasterium quod est constructum in honorem S. Petri, ubi vir venerabilis Geraldus abbas praeesse videtur. Ex Smaragdo. Ego ille in hoc monasterio sancti illius promitto stabilitatem meam, et conversionem morum meorum, et obedientiam secundum Regulam S. Benedicti coram Deo et sanctis ejus. Ex Udalrico, lib. II, cap. 27. 757 Ego frater promitto stabilitatem monachi, et conversionem morum meorum, et obedientiam secundum Regulam S. Benedicti coram Deo et sanctis ejus, in hoc monasterio, quod est constructum in honore BB. apostolorum Petri et Pauli, in praesentia domni N. abbatis. Ex ms. codice S. Dionysii in Francia. Ego frater N. humilis monachus monasterii S. Dionysii in Francia, Parisiensis dioecesis, voveo et promitto Deo, B. Mariae, B.", + "candidate_score": 0.614773, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_27_29", + "bdc_text": "Januar vor den Großen Rat ( s . Anshelm VI 192f ; Tillier III 314-316 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1904", + "psc_text": "95): « Communicare debent fratres clerici et conversi in Natali Domini, Epiphania, Pascha, Pentecoste. De Consec. dist. 2, cap. Et si non frequentius, et cap. A quibusdam, et cap. Saeculares. Et ex institutione Grandimontensis ordinis fratres in festo Ascensionis Domini, Assumptionis beatae Mariae, et omnium SS., et prima dominica cujuslibet mensis, et in omnibus diebus dominicis diaconatum et subdiaconatum facientes. » Similem 456 fere observantiam de Cassinensibus suis refert Bernardus Cassinensis, cum nunc Regulae locum exponens, sic loquitur: « Religiosi vero tenentur ad minus prima die mensis communicare secundum Statuta domini Gregorii papae IX; et confessionem facere generalem. Consuetudo tamen nostra est certis festivitatibus generaliter communicare, quae plures sunt quam sint menses in anno, ut servetur Statutum; et ultra hoc singulis diebus dominicis communicant ministri altaris; et quoties abbas celebrat in conventu ministri de consuetudine communicare debent, secundum quod etiam fit in Ecclesia Romana, quando scilicet habet summus pontifex celebrare.", + "candidate_score": 0.613525, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1626", + "psc_text": "hic referre, quem tam ex mss. libris quam ex editis depromemus. Ex mss. Consuetudinibus Romani S. Pauli et Farfensis monasterii. 389 Frater fugiens de monasterio, dum reverti voluerit, nudus et discalciatus veniat in capitulum, in brachia tenens cucullam, et manu virgam ferens; acceptoque judicio, eat foras in aliquo loco, et vestiat se, et calciet, revertensque in capitulum, petat veniam ante abbatem, et ipso jubente, eat sedere sicut regula praecipit. Si abbas deest, ipsi reservetur judicium. Cum autem ventus fuerit, ipse frater subducat se a conspectu ejus donec tali in loco veniat ubi petat veniam suam satisfaciendo, et quod ei praeceperit, id faciat: una nocte jaceat in hospitale antequam recipiatur. Si fugerit de aliqua cella, et ibi reversus fuerit, recipiatur ut est supradictum; et quando venerit ad caput monasterii, similiter id faciat. Si fugerit de aliqua cella, et ibi non reversus fuerit, et venerit ad caput monasterii, recipiatur ut est superius", + "candidate_score": 0.613255, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1972", + "psc_text": "Idem legitur in Benignianis et in mss. Cluniacensis monasterii Consuetudinibus. Sed de his satis. Quae vero ad corporis valetudinem restaurandum praescribat sanctus Pater, jam inquirendum est. Quibus fratribus infirmis sit cella super se deputata. ] Id est ab aliis officinis monasterii separata, inquit Bernardus Cassinensis et post eum Boherius; nam, licet ex vitae coenobiticae institutione omnes simul monachi debeant habitare, in uno simul refectorio manducare, in uno simul dormitorio quiescere, infirmis tamen fratribus par erat separatum providere habitaculum. Idque pietas exigebat tam propter sanos, qui ex eis non modicum paterentur 472 impedimentum, quam propter aegros, qui in separato loco paulo liberius tractari queunt. Atque ita placuit priscis vitae monasticae Patribus, ut videre est in Regula S. Pachomii art. 20; S. Caesarii ad virgines, cap. 30; S. Aureliani ad monachos cap. 53, et ad virgines cap. 37; Cujusdam etiam ad virgines cap. 15, apud Hieronymum epist. 22, in concil. Agathensi cap.", + "candidate_score": 0.61278, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1553", + "psc_text": "l. X, c. 27)? cujus excommunicationem certe non contempsit imperator, licet omnino eam improbet S. Odo abbas Cluniacensis lib. I Collat. Secundo. Regula S. Benedicti non fuit ab initio approbata ab Ecclesia, cujus est hujusmodi excommunicandi potentiam dare. Huic argumento respondet Haeftenus tacite approbatam fuisse ab Ecclesia Regulam S. Benedicti, nec opus fuisse tunc expresso apostolicae sedis diplomate, quod necdum hoc sibi reservasset Ecclesia, sed satis fuisse episcopi in cujus dioecesi monasteria aedificabantur approbationem. Certe longe alia est hodierna Ecclesiae disciplina a disciplina illorum temporum. Tertio. Gravior esset monachorum conditio, si pro quavis graviori culpa, hoc est pro quovis mortali peccato excommunicentur. Sed non eo ipso quo quis in graviorem culpam incidisset, nisi forte ob materiae gravitatem, excommunicatione feriebatur; nam triplex ex parte excommunicantis praecedere debet monitio; et ex parte excommunicandi contumacia et contemptus. Deinde hoc statuto non praeceptum abbati dedit S. Pater, sed potestatem, qua ille cum summa discretione", + "candidate_score": 0.612513, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_117", + "bdc_text": "Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_622", + "psc_text": "Et item Num. 44: « Coge teipsum ut ores perpetuo cum lacrymis, ut forte misereatur tui Deus, et exuat te veteri homine. » Sed S. Benedicti textum expendamus. Quinque potissimum hic praecipit S. Pater. Primo peccatorum confessionem, quae, ut dicit S. Bernardus Epist. 113, « peccatoris est vita, justi gloria, et peccatori necessaria, et justum nihilominus decet. » Secundo vult confessionem illam peccatorum esse praeteritorum, cupit enim non esse praesentia: praeterita autem vocat ea quae in saeculo ante conversionem commissa sunt: qua semel facta, nullum ab eo committi voluit, cujus angelica prorsus esse vita debuisset, ut observat Hildemarus. Vel etiam quia, ut loquitur Bernardus Cassinensis, « utilis est memoria praeteritorum peccatorum, quia ex illa tollitur praesumptio, et humilitas conservatur, et virtus bonae operationis acquiritur, sicut ex appositione fimi terra magis fecundatur et fructificat. » Eadem similitudine utitur Candidus in Vita Eigilis abbatis Fuldensis n. 26. Tertio, idque cum lacrymis vel", + "candidate_score": 0.611789, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3692", + "psc_text": "intranti vel exeunti; unus famulus semper est juxta illum, qui dicat interrogantibus propter quid talis ei poenitentia sit injuncta, nec recedit inde usquequo missa finiatur. » Vide quae supra diximus ex Benignianis Consuetudinibus ad cap. 44. Sed econtra Bernardus Cassinensis hic conqueritur de nonnullis religiosis qui, « quando aliquis fratrum etiam saeculares homines suo pravo corrumpit exemplo, eum occulte puniunt, vel de uno loco transferunt ad alium locum, et peccatum licet publicum aut negant mendaciter, aut palliant turpiter. Et qui malo ejus exemplo corrupti fuerant delinquentis, poenam ignorantes disciplinae latentis, magis corrumpuntur, et assumunt audaciam faciendi similia, vel etiam majora: contra quos invehitur hac auctoritate B. Benedictus: Peccantes coram omnibus arguantur. » Infantum vero usque ad quindecim annorum aetates disciplinae diligentia sit. ] Et etiam ultra si non sint morigerati, ut docet Hildemarus. Et tamen in excerpto 94 Egberti episcopi Eboracensis exstat canon Roman. et Francor. (Spelm. tom. I Concil.", + "candidate_score": 0.611653, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_27_29", + "bdc_text": "Januar vor den Großen Rat ( s . Anshelm VI 192f ; Tillier III 314-316 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1815", + "psc_text": "quae poenae a nemine remitti possint. » Constitutiones Coelestinorum (Tract. I, c. 20, § 16): Si quis proprietarius repertus fuerit, videlicet si officialis in tribus tarenis in pecunia, vel sex in valore; si vero subditus fuerit, ab uno parvo denario usque ad Carolenum, tot diebus poenam sustineat gravis culpae, in quot denariis proprietarius invenitur. Si vero ultra excedens summa fuerit, ad abbatis arbitrium infra tres menses poenam sustineat gravis culpae, omnique actu legitimo sit privatus, et proprio careat officio, et per triennium ad officia quaecunque sit inhabilis; praeter poenas a sacro Tridentino concilio injunctas. » Denique Constitutiones Fuliensium (Cap. 33): « Qui monachus in proprietatis crimen lapsus esse deprehensus fuerit, cum aliis poenis gravissimis puniatur, tum monasterium pro carcere per annum habeat, ita ut ex eo pedem non efferat. » CAPUT XXXIV. 435 Si omnes aequaliter debeant necessaria accipere. Sicut scriptum est: Dividebatur singulis prout cuique opus erat: ubi non", + "candidate_score": 0.611307, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_52", + "bdc_text": "Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1552", + "psc_text": "comm., Silvanus Razzi Camaldulensis monachus, Julianus Parisius in libro de Prima vivendi Ratione Cisterc. part. II, c. 6, sect. 1; Nicolaus Bravus, Joannes Bona cardinalis de Divina Psalmod, c. 3, § 4, n. 1, censent 370 S. Benedictum non de ecclesiastica, sed de regulari tantum excommunicatione locutum fuisse, his praecipue nixi fundamentis. Primo. S. Benedictus, licet non presbyter, excommunicasse legitur in lib. II Dialogor. S. Gregorii papae. Sed hoc non urget, cum simplex abbas etiam non presbyter nec benedictus, modo sit legitime institutus et confirmatus, possit excommunicare. Quid quod simplex monachus Theodosium Juniorem imperatorem excommunicasse legitur (Cassiod. Histor. eccles. Tripart. l. X, c. 27)? cujus excommunicationem certe non contempsit imperator, licet omnino eam improbet S. Odo abbas Cluniacensis lib. I Collat. Secundo. Regula S. Benedicti non fuit ab initio approbata ab Ecclesia, cujus est hujusmodi excommunicandi potentiam dare. Huic argumento respondet Haeftenus tacite approbatam fuisse ab Ecclesia Regulam S. Benedicti,", + "candidate_score": 0.611236, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3632", + "psc_text": "Ansegisi abbatis Fontanellensis, n. 9. Unum hic addo de dormitorio ex gestis S. Aldrici episcopi Cenomanensis, qui in monasterio a se constructo « dormitorium novum decenter compositum fecit, et in ipso dormitorio absidam in orientali parte mirifice construxit, et in ea altare construxit et erexit; ipsam vero absidam una cum praedicto altare in die IV iduum Septembris, una cum suis reliquiis, in honore S. Benedicti confessoris praecipui solemniter consecravit. » 871 Ut non sit necessitas monachis vagandi foras, quia omnino non expedit animabus eorum. ] Imo omnino perniciosum, ut clare demonstrat Petrus Damiani his verbis (Opuscul. 12, cap. 11): « Ut pauca referantur e multis, monachus in itinere positus tenere jejunium nequit, quia hospitalis ei humanitas noh permittit; non sapienter psallit, quia obambulantis comitatus eum loquacitas impedit; nocturnis non insistit excubiis, quia secretum deest singularibus; flectendis genibus non insudat, quia sanctae devotionis studio labor itineris non concordat; nequaquam sub silentii", + "candidate_score": 0.607985, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1627", + "psc_text": "id faciat: una nocte jaceat in hospitale antequam recipiatur. Si fugerit de aliqua cella, et ibi reversus fuerit, recipiatur ut est supradictum; et quando venerit ad caput monasterii, similiter id faciat. Si fugerit de aliqua cella, et ibi non reversus fuerit, et venerit ad caput monasterii, recipiatur ut est superius praenotatum, donec vocetur prior de cella, et audiantur querelae amborum, et ubicunque fuerit culpa inventa, emendetur; post haec, si priori videtur, revertatur ipse frater ad ipsam cellam. Ex mss. Consuetudinibus S. Benigni Divionensis, cap. 32. Fugitivi vero monasterii cum redierint, hoc modo debent satisfacere: si veniunt post capitulum, debet eleemosynarius eos suscipere donec in crastino fratres fuerint in capitulo: quibus congregatis, postquam aliquantulum de ordine suo locuti fuerint, mittitur eleemosynarius, ut eos adducat. Illi autem in auditorio nudati et discalciati, cuculla plicata in sinistra, acceptoque manipulo virgarium in dextera, sic debent venire in medium capituli, positisque cucullis ad sinistram, et", + "candidate_score": 0.607535, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1551", + "psc_text": "in Veteri Testamento ita praecipitur, ut si leprosus fuerit, maneat extra castra; si autem non fuerit, maneat in castris. Illa lepra significat illa peccata pro quibus extra Ecclesiam fieri debet. Similiter et pollutio majorum peccatorum tenet figuram sicut lepra; per castra autem intelligitur Ecclesia. » Et ad cap. 27: « Magnum studium debet esse abbati de illo excommunicato, ne contingat ante mori, quam reconcilietur; quia si ante, quod absit, mortuus fuerit, secundum canonicam auctoritatem pro eo sacrificium offerri non debet, etc. » Quod confirmari posset exemplo sanctimonialium quas S. P. Benedictus excommunicavit. Econtra tamen S. Hildegardis, Columbanus Uranx in ms. comm., Silvanus Razzi Camaldulensis monachus, Julianus Parisius in libro de Prima vivendi Ratione Cisterc. part. II, c. 6, sect. 1; Nicolaus Bravus, Joannes Bona cardinalis de Divina Psalmod, c. 3, § 4, n. 1, censent 370 S. Benedictum non de ecclesiastica, sed de regulari tantum excommunicatione locutum fuisse, his praecipue", + "candidate_score": 0.606251, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1660", + "psc_text": "(Apud Spelm. tom. II Conc. Angl.): « Cum quidam apostatae salutis suae immemores, abjecto timore Dei, de ordine suo egredi sine licentia suorum praelatorum, et in saeculo saeculariter conversari, abjecto religionis habitu, non verentur; praecipimus archidiaconis, decanis etiam, monitione praemissa competenti, ut tales ad claustrum per ecclesiasticam censuram redire compellant: quod si nec sic ad reassumendam religionem induci possint, jubemus eos comprehendi, et ad poenitentiam in carcerem retineri. » Tandem canones Synodici Nicephori P. C. n. 25 (Tom. III Monum. Eccles Graec.): « Si monachus, habitu sancto deposito, carnem comederit, uxorem duxerit, oportet eum converti, nolentem anathemati submitti, et invitum monasticis vestibus indui, atque in monasterio concludi. » Caeterum antiquam hujus rei praxim videre est apud Joannem Diaconum in lib. I de Vita sancti Gregorii papae, cap. 14, et apud Ardonem in Vita S. Benedicti Anianensis n. 24. CAPUT XXX. De pueris minori aetate, qualiter corripiantur. Omnis aetas vel intellectus", + "candidate_score": 0.604965, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_50", + "bdc_text": "LL IX 86f. , vir aętate et senecta venerandus ac supra modum dives , in asylum fugitDas ehemalige Johanniterhaus an der Metzgergasse , wohin Graffenried sich flüchtete ( s.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2809", + "psc_text": "Et S. Ephrem (Tom. II in Doct. varia.): « Non decet monachum ullam habere cum femina societatem: ad eam vero quae virginitatem profitetur, prorsus ne accesseris, siquidem ullus in te carnalis sensus viget; nam monachum inter epulas cum feminis versari, idem est ac se in ignem projicere: qui autem earum fugit consuetudinem, fugiat tanquam dama ex retibus, et velut avis ex laqueo. » Huc spectat quod Godehardus abbas Tegernsensis ad quamdam abbatissam scribit (Tom. IV Analect.): « Ista soror nostra venit ad nos ante Natale Domini multiplicis necessitatis suae miseriam nobis conquesta; quam libentissime nobiscum commorari permitteremus, et in quantum sufficeremus ministrare illi necessaria juberemus, si qualitas sexus aliquot permitteret monasterio fratrum feminas cohabitare: quia, ut a sanctis viris comprobatur, stipulae, paleae, ignisque nunquam sibi pacificantur, nisi alter alterius damno citius consummentur. » Cisterciensium hac in re religionem experta est quaedam mulier devotionis causa ad sepulcrum S. Roberti profecta (Bolland.,", + "candidate_score": 0.604956, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 18, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1", + "max_score": 0.680959, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_87_89", + "bdc_text": "Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 . februarii nescio qua causa , sed subodoro eam esse , quod Salodorenses omnia , quae promiserant , negarunt mendaciterVom 24 . bis 26 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_137", + "psc_text": "21 quod absit si (ei s. I. m2) R 22 ipsa om. II 25 recepit v 27 possem e 29 omnia illa v ait dominus: praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem, credant quod ascensurus in caelum nouissime dixit: eritis mihi testes in Hierusalem et in tota ludaeaIudaea et Samaria et usque in totam terram. et illa et ista uera esse credantur, et nulla inter nos contentio remanebit, quia nec illis ueris ista nec istis ueris illa impediuntur. et ista, inquiunt, credimus et completa esse confitemur, sed postea orbis terrarum apostatauit et sola remansit Donati communio. haec nobis legant, sicut legunt de Enoch, de Noe et de Abraham, Isaac et Iacob et de illis duabus tribubus, quae decem separatis reliquae factae sunt, et de duodeeimduodecim apostolis, qui ceteris apostatantibus remanserunt. et hoc similiter legant, et nihil resistimus. si autem non ea de scripturis", + "candidate_score": 0.680959, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_96_98", + "bdc_text": "nihil magis desiderans , quam ut in Prophetas vel aliquid a Theodoro Gemeint sind die Nachschriften der Vorlesungen Biblianders zu den Propheten , die sich Haller schon früher erbeten hatte ; s. HBBW III 276 , 67 f und Anm. 33 . mittas , ne vestris studiis et nos omnino privemur .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_84", + "psc_text": "quam multa isto modo poterant prophetari uel etiam possunt a quibuslibet hominibus? quis enim dubitauerit quod 13 cf. PetiI. II 84, 185 1 houerare OSml 2 epistolam OII 3 commemorani II, cf. p. 258, 14 12 quaeeieris IJv 13 quippe 8. I. IIm2 inquiunt libero II Ln. Anrnst. c. Don. II. 17 ludas Christum, si noluisset, non utique tradidisset, et Petrus, si noluisset, ter dominum non negasset? sed ideo fuit de istis certa praedictio, quia deus etiam futuras praeuidet uoluntates. § 24 Uerumtamen quamquam haec et tardis cordibus pateant, audiamus hinc et ipsius uerbi uocem ore propriae carnis expressam. certe cum post resurrectionem praeberet se etiam contrectandum atque palpandum manibus dubitantium discipulorum et cum accepisset coram illis et manducasset quod ei porrexerant, dixit eis: isti sunt sermones quos locutus sum ad uos cum adhuc essem uobiscum, quia oportebat adimpleri omnia scripta in lege Moysi et prophetis et psalmis de me.", + "candidate_score": 0.674059, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_87_89", + "bdc_text": "Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 . februarii nescio qua causa , sed subodoro eam esse , quod Salodorenses omnia , quae promiserant , negarunt mendaciterVom 24 . bis 26 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_254", + "psc_text": "quam domino Christo, cuius testimonio commendabatur, repugnare iudicaremur. perhibet autem testimonium Christus ecclesiae suae. ecce euangelium lege ubi ait: oportebat Christum pati et resurgere tertia die, et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem. quomodo ergo suscipit ista ecclesia per omnes gentes, incipientibus ab HierasalemHierusalem, remotis omnibus ambagibus et tergiuersationibus sic suscipiendus es. quod si non uis, non mihi aut cuiquam hominum, qui te uult ita suscipere, sed ipsi saluatori contra salutem tuam perniciosissime reluctaris, qui te sic suscipiendum esse non uis credere quemadmodum suscipit illa ecclesia, quam testimonio suo eommendatcommendat ille, cui fateris nefarium esse non credere. § 64 At emm diorit HierenriasHieremias: farta est mihi ut aqua mendax non habens fidem. non de hac aqua dixit quam putas; lege diligenter. ipsam enim mendacium hominitm multitudinem dixit aquam mendacem more prophetico, sieut figurate loqui solent, sicut in Apocalypsi populos aquarum nomine nouimus", + "candidate_score": 0.664772, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_86_88", + "bdc_text": "Ich bin sydessen. übelarg , sehr ( SI I 55 ) . erschrocken . Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 . februarii nescio qua causa , sed subodoro eam esse , quod Salodorenses omnia , quae promiserant , negarunt mendaciterVom 24 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_254", + "psc_text": "quam domino Christo, cuius testimonio commendabatur, repugnare iudicaremur. perhibet autem testimonium Christus ecclesiae suae. ecce euangelium lege ubi ait: oportebat Christum pati et resurgere tertia die, et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem. quomodo ergo suscipit ista ecclesia per omnes gentes, incipientibus ab HierasalemHierusalem, remotis omnibus ambagibus et tergiuersationibus sic suscipiendus es. quod si non uis, non mihi aut cuiquam hominum, qui te uult ita suscipere, sed ipsi saluatori contra salutem tuam perniciosissime reluctaris, qui te sic suscipiendum esse non uis credere quemadmodum suscipit illa ecclesia, quam testimonio suo eommendatcommendat ille, cui fateris nefarium esse non credere. § 64 At emm diorit HierenriasHieremias: farta est mihi ut aqua mendax non habens fidem. non de hac aqua dixit quam putas; lege diligenter. ipsam enim mendacium hominitm multitudinem dixit aquam mendacem more prophetico, sieut figurate loqui solent, sicut in Apocalypsi populos aquarum nomine nouimus", + "candidate_score": 0.663423, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_86_88", + "bdc_text": "Ich bin sydessen. übelarg , sehr ( SI I 55 ) . erschrocken . Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 . februarii nescio qua causa , sed subodoro eam esse , quod Salodorenses omnia , quae promiserant , negarunt mendaciterVom 24 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_137", + "psc_text": "21 quod absit si (ei s. I. m2) R 22 ipsa om. II 25 recepit v 27 possem e 29 omnia illa v ait dominus: praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem, credant quod ascensurus in caelum nouissime dixit: eritis mihi testes in Hierusalem et in tota ludaeaIudaea et Samaria et usque in totam terram. et illa et ista uera esse credantur, et nulla inter nos contentio remanebit, quia nec illis ueris ista nec istis ueris illa impediuntur. et ista, inquiunt, credimus et completa esse confitemur, sed postea orbis terrarum apostatauit et sola remansit Donati communio. haec nobis legant, sicut legunt de Enoch, de Noe et de Abraham, Isaac et Iacob et de illis duabus tribubus, quae decem separatis reliquae factae sunt, et de duodeeimduodecim apostolis, qui ceteris apostatantibus remanserunt. et hoc similiter legant, et nihil resistimus. si autem non ea de scripturis", + "candidate_score": 0.661369, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_87_89", + "bdc_text": "Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 . februarii nescio qua causa , sed subodoro eam esse , quod Salodorenses omnia , quae promiserant , negarunt mendaciterVom 24 . bis 26 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_183", + "psc_text": "O, cf. p. 275, 1 25 solum Oml 26 pr. impletum] add. sit Ov omnibus gentibus, et tunc ueniet finis. quomodo ergo, cum adimpleta esset fides omnium gentium, tunc perditio gentium excepta Africa consecuta est quandoquidem ipsa fides omnium gentium nondum adimpleta est? § 44 Nisi forte hoc restat hominum insaniae, ut dicant non ex illis ecclesiis, quae fundatae sunt per apostolorum labores, adimpleri praedicationem euangelii in omnibus gentibus. sed illis pereuntibus et earum reparationem ex Africa futuram per partem Donati et residuarum gentium adquisitionem. puto quod ipsi etiam rideant cum hoc audiunt, et tamen nisi hoc dicant, quod erubescunt si dicant, non habent omnino quod dicant. sed quid ad nosPnemini inuidemus. hoc nobis legant de scripturis sanctis. et credimus; hoc, inquam, nobis ex canone diuinorum librorum legant, tot cinitateociuitates, quae usque ad hodiernum diem baptismum per apostolos sibi traditum tenuerunt, propter Afrorum sibi incognita crimina perisse a fide Christi", + "candidate_score": 0.658581, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_6_8", + "bdc_text": "legatis , nihil audire nec tractari voluerint a nostris amandarintque verbi ministros 25Zur Rekatholisierung des solothurnischen Gebietes nach dem Aufstand der Reformierten 1533 s. Haefliger 198. 200f und Amiet /Sigrist II 45 ; vgl . auch HBBW III [Nr. 309] 276 , Anm. 17 . - ipseque questor minis quibusdam nostrę partis animos fregerat , ut cętum solverent , atque id citra magistratus nostri commissionem , quod mali omnis causam interpretantur - , 25 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_190", + "psc_text": "bonos malorum criminibus accusare detestando errore cogimini. nempe in manibus documenta gestamus, quibus probemus maiores uestros, quorum schisma sectamini, et municipalibus gestis sanctos libros ignibus tradidisse et ecclesiasticis negare non potuisse, eosdemque inter iudices fuisse illos, qui apud Carthaginem contra Caecilianum et collegas eius absentes sententias contulerunt. nempe idem leguntur gestis et municipalibus et ecclesiasticis traditores, qui postea proferuntur a uobis tamquam traditorum absentium damnatores. nempe Nundinarius illius temporis diaconus uester apud Zenophilum consularem omnes Lucillae nundinas pate fecit, quae damnationem Caeciliani emit ab episcopis, qui ei factus fuerat inimicus uerum praedicans. nempe ipsi postea litteras ad imperatorem Constantinum dederunt datisque ab eo, sicut petiuerant, disceptatoribus episcopis non consenserunt eosdemque postmodum apud illum tamquam iniquos iudices accusauerunt et ab aliis sibi ad Arelatum datis ad ipsum imperatorem appellauerunt eodemque inter partes audiente calumniatores inuenti atque damnati in eadem furoris pertinacia permanserunt. nempe uos ipsi, qui propterea dicitis christianamChristianam sanctitatem de", + "candidate_score": 0.655798, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_85_87", + "bdc_text": "SI IV 1594 ) . . Ich bin sydessen. übelarg , sehr ( SI I 55 ) . erschrocken . Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_272", + "psc_text": "suscipit ecclesia per omnes gentes, incipiens ab Hierusalem, sicut suscipit ecclesia, quae testis est Christo in Hierusalem et in tota Iudaea et SamaiiaSamaria et usque in totam terram. ille enim te suscipit, 3 Ps. 47, 3 5 Cant. 1, 6 9 Ps. 67, 5 16 Gen. 22, 18 17 Gal. 3, 16 19 Esai. 54, 1 20 cf. Gal. 4, 26-27 21 Esai. 54, 5 23 Esai. 62, 4 24 Ps. 44, 10. 17 28 cf. Luc. 24, 47 29 cf. Act. 1, 8 18 a uobis om. 11 24 astitit 11x 27 ne multa bis Om1 28 ne conicicu incipientibus, cf. p. 261, 6 ecclesia incipiente ab Hierusalem 30 in] ad v qui hoc de illa dixit, qui talibus eam uerbis, ne quisquam de illa dubitaret, ostendit. sic te suscipio, quemadmodum suscipit triticum seminatum in agro, quod cum zizaniis crescit usque ad messem; hi sunt enim filii regni, ager", + "candidate_score": 0.64504, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_87", + "bdc_text": "Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_218", + "psc_text": "uolaptas 0 21 conaertantar Oml 27 eius 8. I. JIm3 28 in Jlml per 0Jlm2v cf. p. 259, 17. 263, 20. 288, 23. cap. 22, 63 gentes, incipientibus ab Hierusalem; sicut non eget interprete: et eritis mihi testes in Hierusalem et in tota Iudaea et Samaria et usque in totam terram - coepisse enim ecclesiam ab Hierusalem atque inde isse circum Iudaeam et Samariam et ceteras gentes consequentia gesta testantur canonicis firmata documentis —; sicut non eget interprete: et praedicabitur hoc euangelium in testimonium omnibus gentibus, et tunc ueniet finis — interrogatus enim dominus de fine huius saeculi cum quaedam initia parturitionum dixisset, ait: sed nondum est finis; finem autem futurum praedixit post praedicationem euangelii in uniuerso orbe in omnibus gentibus —; sicut non eget interprete: sinite utraque crescere usque ad messem, quia, cum egeret interprete, ipse dominus interpretatus est et ipse exposuit cui nemo contradicere potest, maxime in ea", + "candidate_score": 0.643931, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_11_13", + "bdc_text": "Hae autem fuerunt minę , quas effudit erga evangelicos Salodorenses agro nostro congregatos Gemeint sind die auf bernisches Gebiet geflüchteten Solothurner Reformierten ; vgl . Haefliger 198 und Amiet /Sigrist II 45. :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_114", + "psc_text": "ciuitates et castella euangelizabant uerbum dei. quia uero 12 Act. 2, 39 18 Act. 8, 1 23 Act. 1, 8 28 Act. 8, 4 1 nobis Jlv uestris JIv 4 plurimis (tcXEWOIV) om. 0 5 praua mg. II 7 die s. Z. Om2 8 coeptum] coepta v, cf. 12, 32 e:dr.: quomodo coeptum sit ab Hierusalem itura] itur in Oml, itur 0m2 9 praesignatum] add. est v 12 uobis JIv 13 uestris JIv 16 estiam Oml 19 alt. in om. II 20 iudae 0 29 domini II qui Om2 ierant et apostoli audito quod recepisset Samaria uerbum dei, quando per impositionem manus eorum acceperunt spiritum sanctum, ita dicitur de Petro et Iohanne: Petrus autem et Iohannes testificati uerbum domini redibant Hierosolymam, multosque uicos Samaritanorum euangelizabant transeuntes. deinde narratur de illo eunucho qui rediens ab Hierosolymis a Philippo baptizatus est, et de ipso Philippo dicitur: angelus autem domini rapuit Philippum ab", + "candidate_score": 0.638684, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_77_79", + "bdc_text": "vgl. auch Corr. des réformateurs III 70 f , Anm. 4. ; der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_253", + "psc_text": "aliquos ad ecclesiam transisse ab haereticis et sicut ego dico aut sicut tu dicis esse susceptos, puto si aliquis sapiens extitisset, cui dominus Christus testimonium 13 § 63] cf. Cresc. I cap. 31 17 sqq.] cf. De nn. bapt. 11, 18 25 Ioh. 13, 10 7 arbitrentur v confitentur 0 arbitrantur J1 13 mihi a. I. II 15 potest Oml 17 ergo mihi II 24 et spiritus sancti om. J7 baptiszatus Oml 27 haberet Oml 30 iesus christus JI perhiberet, et de hac quaestione consnlereturconsuleretur a nobis, nullo modo dubitare deberemus id facere quod ille dixisset, ne non tam ipsi quam domino Christo, cuius testimonio commendabatur, repugnare iudicaremur. perhibet autem testimonium Christus ecclesiae suae. ecce euangelium lege ubi ait: oportebat Christum pati et resurgere tertia die, et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem. quomodo ergo suscipit ista ecclesia per omnes gentes, incipientibus", + "candidate_score": 0.638428, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_89_91", + "bdc_text": "bis 26 . Februar 1534 verhandelten Gesandte aus Zürich , Bern , Basel , Schaffhausen , St . Gallen , Mülhausen und Biel in Bern über die Solothurner Glaubensfrage ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_112", + "psc_text": "uerbis plurimis testificabatur eis dicens: saluamini a generatione praua hac. illi uero recepto uerbo hoc crediderunt et baptizati sunt. et adiectae sunt in illa die animae circiter tria milia. ecce quemadmodum coeptum est ab Hierusalem, inde itura ecclesia per omnes linguas, quod etiam praesignatum in eis qui ibidem constituti accepto spiritu sancto linguis omnibus sunt locuti. § 30 Iam per alias gentes quemadmodum ierit, quod etiam ipse Petrus praedixerat ubi ait: nobis est proraissiopromissio et filiis nostris et omnibus qui longe sunt, quoscumque aduocauerit dominus deus noster, deinceps uideamus. narrantur enim consequenter ea quae tunc gesta sunt Hierosolymis usque ad passionem Stephani diaconi, ubi etiam Saulus commemoratur consentiens occisioni eius. qua completa ita deinde narratur: facta est autem in illa die persecutio magna in ecclesia quae erat in Hierosolymis; omnesque dispersi sunt in regionibus Iudaeae et Samariae exceptis apostolis quiremanseruntHierosolymis. uidete quemadmodum deinceps impleatur quod per ordinem dominus dixerat: eritis", + "candidate_score": 0.629876, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_2_4", + "bdc_text": "rumores ferantur , charissime frater . Proinde nolui te diutius suspendere , quantumvis infecta adhuc sint omnia , ut plane vereor . Sic sese res habent :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_11", + "psc_text": "sint, innocentes sunt etiam dum nesciunt; non enim mala facta hominum cognoscendo sed cognitis non consentiendo, de iDeognitisincognitis autem non temere iudicando innocentiam custodimus. ac per hoc, ut dixi, innocens est orbis terrarum, qui crimina quae ab istis in quosdam dicuntur, etiamsi uera dicuntur, ignorat; ab his autem innocentibus qui se ipsos separauerunt, eodem ipso crimine separationis et schismatis innocentiam perdiderunt. et modo nos docent uera se dicere in quosdam, ut ab eis nos separent, in quos non habent uera quae dicant. § 4 Hoc enim eis dicit orbis terrammterrarum, quod quidem sermone breuissimum est, sed robustissimum ueritate: Afri nempe inter se episcopi confligebant. si finire inter se obortam dissensionem 5 bono pacis] cf. index s. u. bonus 5 obmitto Oml multi 77 sancti om. 77 9 siue] uel v 12 nescit adhuc Ibnlv dicuntur v 15 nullum 8. I. IItn2 17 si ut] sicut OII 18 malefacta v 20", + "candidate_score": 0.629108, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_89_91", + "bdc_text": "bis 26 . Februar 1534 verhandelten Gesandte aus Zürich , Bern , Basel , Schaffhausen , St . Gallen , Mülhausen und Biel in Bern über die Solothurner Glaubensfrage ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_25", + "psc_text": "30. 31 20 cf. Ioh. 1, 3 1 alt. capad O 2 deus 0 3 a] ab IIv 8 eclesia II 17 Christus leaus IIv 19 reaurrexit O 20 uerbum] unum uerbum 0 24 quoniam] quia llv 27 ostendant Ilml 30 et ideo 8. I. Ilm2 dicerent et iuberetur ut dicerent. proinde prioribus temporibus per prophetas sonuit uerbum dei, deinde per se ipsum, cum uerbumcarofactum est et habitauit in nobis, deinde per apostolos quos misit ad se praedicandum, ut esset salus usque ad fines terrae. in his igitur omnibus quaerenda est ecclesia. § 8 Sed quoniam multa in alios uel ob aliud dicta in quos uolunt et ad quod uolunt maledici plerumque conuertunt, multa etiam propter exercendas rationales mentes figurate atque obscure posita per aenigmatis imaginem uel ambiguitatis ancipitem sensum fallaci aliquando interpretationi consonare et conuenire creduntur, hoc etiam pfaedicopraedico atque propono, ut quaeque aperta et manifesta deligamus; quae si", + "candidate_score": 0.628933, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_17_19", + "bdc_text": "s. Haefliger 198 . annämen , doch dem globen on nachteil und gar nüt vertädingetabgemacht , vereinbart ( SI XII 451f) . - Über den Glauben bestimmte der Vertrag nichts. , oder wo irs nitt thätind , wurdint üch min herren ab irem ertrich wysen. » Addidit :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_36", + "psc_text": "intellegamus orbem terrarum, locum autem uelleris populum Israhel. nouimus enim illam quondam gentem diuini sacramenti gratia tamquam caelesti rore perfusam, cuius muneris per omnes in circuitu gentes, quia eo carebant, tamquam siccitas fuit. erat autem apud illum populum hoc munus in uellere, hoc est in uelamine et quasi nube secreti, quia nondum fuerat reuelatum. nunc autem uidemus orbem terrarum iam reuelato rore saginari per euangelium domini nostri Iesu Christi, quod tunc in illo tegmine figurabatur, illam uero gentem amisso sacerdotio quod habebat, quia in scripturis non intellegit Christum, tamquam in sicco uellere remansisse. nec in talibus tamen rerum figuris, quamuis non uideam quid hic aliud possit intellegi, uolo quaeramus ecclesiam. prorsus quae alicuius uel talis interpretationis indigent interim seponamus, non quia falsa sunt, quae hoc modo de talibus tamquam inuolucris interpretando soluuntur, sed quia uel interpretem quaerunt, nolo in eis nostra ingenia comparentur, sed aperta ueritas clamet luceat, in obturatas", + "candidate_score": 0.626945, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_80_82", + "bdc_text": "allein zum rechten nach vermog der pündten der statt Bern und hertzogen möchte geholffen werdenPhilibert de Compois dankte dem Berner Rat am 5 . Jan. 1534 dafür , daß dieser ihn zum «hindersässen und burger» angenommen hatte ; s. Bern StA , RM 243 , 19 f. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_253", + "psc_text": "aliquos ad ecclesiam transisse ab haereticis et sicut ego dico aut sicut tu dicis esse susceptos, puto si aliquis sapiens extitisset, cui dominus Christus testimonium 13 § 63] cf. Cresc. I cap. 31 17 sqq.] cf. De nn. bapt. 11, 18 25 Ioh. 13, 10 7 arbitrentur v confitentur 0 arbitrantur J1 13 mihi a. I. II 15 potest Oml 17 ergo mihi II 24 et spiritus sancti om. J7 baptiszatus Oml 27 haberet Oml 30 iesus christus JI perhiberet, et de hac quaestione consnlereturconsuleretur a nobis, nullo modo dubitare deberemus id facere quod ille dixisset, ne non tam ipsi quam domino Christo, cuius testimonio commendabatur, repugnare iudicaremur. perhibet autem testimonium Christus ecclesiae suae. ecce euangelium lege ubi ait: oportebat Christum pati et resurgere tertia die, et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem. quomodo ergo suscipit ista ecclesia per omnes gentes, incipientibus", + "candidate_score": 0.626161, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_78_80", + "bdc_text": "der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) . allein zum rechten nach vermog der pündten der statt Bern und hertzogen möchte geholffen werdenPhilibert de Compois dankte dem Berner Rat am 5 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_252", + "psc_text": "quemadmodum Christus suscipi iusserit eos, qui ab haereticis transire ad ecclesiam uolunt'. hoc aperte atque euidenter nec ego lego nec tu. si enim haereticus esset Iohannes et in nomine patris et filii et spiritus sancti baptixaretbaptizaret, post cuius baptismum iussit Paulus homines baptizari, tu obtineres quod dicis ita, ut contra quid dicerem non haberem. rursus si Petrus in nomine patris et filii et spiritus sancti ab haereticis baptizatus fuisset, cui dominus ait: qui lotus est semel non habet necessitatem iterum lauandi, ego obtinerem quod dico ita, ut tu contra quid diceres non haberes. nunc uero cum in scripturis non inueniamus aliquos ad ecclesiam transisse ab haereticis et sicut ego dico aut sicut tu dicis esse susceptos, puto si aliquis sapiens extitisset, cui dominus Christus testimonium 13 § 63] cf. Cresc. I cap. 31 17 sqq.] cf. De nn. bapt. 11, 18 25 Ioh. 13, 10 7 arbitrentur v confitentur 0", + "candidate_score": 0.625913, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_91", + "bdc_text": "Gallen , Mülhausen und Biel in Bern über die Solothurner Glaubensfrage ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_109", + "psc_text": "uiri et religiosi ex omni gente quae est snbsub caelo; cumque facta esset haec uox, conuenit multitudo ac mente confusa est, quia audiebat unusquisque eorum sua lingua loquentes eos. stupebant autem et mirabantur ad inuicem dicentes: nonne omnes hi qui loquuntur Galilaei sunt? et quomodo nos audiuimus unusquisque propriam linguam in qua nati sumus? Parthi et Medi et Elamitae, et qui inhabitabant Mesopot.amiam Iudaei et Cappadociam, Pontum et Asiam, Phrygiamque et Pamphyliam, Aegyptum et partes Libyae quae sunt ad Cyrenen, et qui aduenerant Romani Iudaeique et aduenae, Cretenses et Arabes, audiebant loquentes illos suis linguis magnalia dei. stupebant autem et haesitabant, ad inuicem dicentes: quidnam uult hoc esse? alii uero irridebant eos dicentes: quia musto repleti sunt isti. stans uero Petrus cum undecim discipulis eleuauit uocem suam et locutus est dicens: uiri Iudaei et uniuersi qui habitatis Hierusalem, hoc uobis notum sit et cetera quibus eos exhortatur ad fidem. quae", + "candidate_score": 0.625708, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_78_80", + "bdc_text": "der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s. SI VII 1351 -1360 ) . allein zum rechten nach vermog der pündten der statt Bern und hertzogen möchte geholffen werdenPhilibert de Compois dankte dem Berner Rat am 5 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_253", + "psc_text": "aliquos ad ecclesiam transisse ab haereticis et sicut ego dico aut sicut tu dicis esse susceptos, puto si aliquis sapiens extitisset, cui dominus Christus testimonium 13 § 63] cf. Cresc. I cap. 31 17 sqq.] cf. De nn. bapt. 11, 18 25 Ioh. 13, 10 7 arbitrentur v confitentur 0 arbitrantur J1 13 mihi a. I. II 15 potest Oml 17 ergo mihi II 24 et spiritus sancti om. J7 baptiszatus Oml 27 haberet Oml 30 iesus christus JI perhiberet, et de hac quaestione consnlereturconsuleretur a nobis, nullo modo dubitare deberemus id facere quod ille dixisset, ne non tam ipsi quam domino Christo, cuius testimonio commendabatur, repugnare iudicaremur. perhibet autem testimonium Christus ecclesiae suae. ecce euangelium lege ubi ait: oportebat Christum pati et resurgere tertia die, et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem. quomodo ergo suscipit ista ecclesia per omnes gentes, incipientibus", + "candidate_score": 0.623958, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_19", + "bdc_text": "- Über den Glauben bestimmte der Vertrag nichts. , oder wo irs nitt thätind , wurdint üch min herren ab irem ertrich wysen. » Addidit :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_289", + "psc_text": "nisi ad eos isset aliquis mortuorum: si Moysen, inquit, et prophetas non audiunt, nec si quis ex mortuis resurrexerit credent. dixit Moyses, quod in semine Abrahae benedicentur omnes gentes; dixerunt prophetae: tu uocaberis uoluntas mea et terra tua orbis terrarum, et: commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae. his et talibus tam manifestis praenuntiationibus ecclesiam demonstrantibus isti credere noluerunt surrexit dominus a mortuis, dixit in nomine suo praedicari paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes . gentes, incipientibus ab Hierusalem. illi, qui Moysi et prophetis non crediderant, nec domino resurgenti a mortuis crediderunt; quid restat, nisi ut dinitisdiuitis illius tormenta sortiantur? quae uos fugientes, dum adhuc tempus est, antequam de hac uita emigretur, diuinis eloquiis constanter inhaerete, ut nec in uita conturbemini et post hanc uitam quod semini Abrahae promissum est accipere mereamini. 2 Luc. 16. 29 4 ibid. 31 6 Gen. 22, 18 7 Eoai. 62, 4 9 PI.", + "candidate_score": 0.620097, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 19, + "cf_id": "cf051", + "work_id": "055_Leo-I_De-haeresi-Pelagiana", + "max_score": 0.680815, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_116_118", + "bdc_text": "Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 . Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ; auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). .", + "psc_chunk_id": "055_Leo-I_De-haeresi-Pelagiana_window_104", + "psc_text": "Neque obest alteram Leonis epistolam ad Januarium eodem anno scriptam fuisse. Quid enim? Repugnatne Romanum pontificem duodecim mensium spatio duas ad eumdem Italiae episcopum, gravissima urgente causa, ut isthaec erat, epistolas mittere potuisse? Nonne postrema conscripta 306 fuit anno 447 exeunte? data quippe est III kalend. Januarii, Alipio et Ardubare viris clarissimis consulibus. Potuit ergo pontifex priorem epistolam ad Januarium scribere vel in exordio, vel circa ejusdem anni medium, praesertim cum tanta non sit ab Urbe ad Aquileiam itineris distantia, ut etiam quinque aut sex mensium spatio plurium eos inter litterarum commercium intercedere non potuerit. Ex quibus constat neque has conjecturas infirmari, etiamsi altera ad Januarium epistola kalend. Julii edita fuisset, ut plerique manuscripti codices habent. In re tamen hac exploratissima diutius haud immorabor. CAPUT VII. De aliis atque aliis scriptorum opinionibus circa praecedentes S. Leonis epistolas. Nostra autem statuitur. 1. Ad graviora igitur nostro sermone converso, quid recentioribus scriptoribus", + "candidate_score": 0.680815, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_116_118", + "bdc_text": "Ich hab so ilents gschriben , daß ich den brieff nitt überläsen hab. Ultima ianuarii 34 . Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ; auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). .", + "psc_chunk_id": "055_Leo-I_De-haeresi-Pelagiana_window_105", + "psc_text": "conjecturas infirmari, etiamsi altera ad Januarium epistola kalend. Julii edita fuisset, ut plerique manuscripti codices habent. In re tamen hac exploratissima diutius haud immorabor. CAPUT VII. De aliis atque aliis scriptorum opinionibus circa praecedentes S. Leonis epistolas. Nostra autem statuitur. 1. Ad graviora igitur nostro sermone converso, quid recentioribus scriptoribus tantarum disceptationum causam dederit, paucis indicabimus. Ut itaque scriptores in diversas opiniones abirent, causam obtulerunt unius atque ejusdem epistolae duo exemplaria. Unum Septimio Altinensi episcopo, alterum Januario Aquileiensi inscriptum, quod prorsus a S. pontificis eloquentia doctrina et scribendi ratione alienum judicarunt. Qua deinde rati persuasione, alterutrum veluti spurium et supposititium rejiciendum esse acerrime contenderunt. Norisius tamen, libro II Pelagianae historiae utrumque exemplar Leoni adjudicavit, scribens: « Nam cum Januarius Leoni rescripsisset, accepta videlicet priori illa epistola (de qua nos in praecedentibus), se omnia ex ipsius mandato acturum, cogendo haereticos ad publicam erroris detestationem, voce et scripto insuper firmandam, Leo binas", + "candidate_score": 0.653813, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_41_43", + "bdc_text": "vgl. ebd. 287 ) . Im Jahre 1512 wurde er Venner. Von 1526 bis 1533 vertrat er Bern häufig an Tagsatzungen und in andern außenpolitischen Geschäften . Aus seiner hier im Brief angesprochenen Verwicklung in die Bestechungsaffäre konnte er sich erst 1538 lösen ( s.", + "psc_chunk_id": "055_Leo-I_De-haeresi-Pelagiana_window_137", + "psc_text": "in sacrum ordinem qui ex haeresi revertuntur. Propterea Stephanus monachus de eo argumento divi Basilii epistolas in manibus gestans, quae in priori ad Amphilochium epistola de Encratitis scripserat lecta fuere, tum alia ad Evaisenos, et quae magis ad rem nostram conferunt, epistolae ad Occidentis episcopos excerptae subjecerunt, in quibus de Eustathio Sebasteno edidit sermonem. Is etenim in Arianam haeresim pluries prolapsus, et Hermogeni episcopo illum accusanti, et de perverso dogmate reprehendenti, sanioris fidei confessionem tradidit, atque ita manus impositionem ab eo nactus, postquam ille dormivit, denuo ad Arianorum 313 partes defecit. Sed e Constantinopoli expulsus, et Sebastem reversus, defensionem attulit, et impiam suam callide celans sententiam, verbaque non iniqua, sed quae recta sapere videbantur praetexens, episcopatum facile consecutus est. Cujus quidem pravae simulationis, cum plurima alia exempla occurrerent, quae recensere lectoris animum gravarent, idcirco dumtaxat rogamus qui fieri potuerit irregularitatis impedimentum de quo agimus octavo illo Nicaeno canone fuisse definitum?", + "candidate_score": 0.647147, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_42_44", + "bdc_text": "Im Jahre 1512 wurde er Venner. Von 1526 bis 1533 vertrat er Bern häufig an Tagsatzungen und in andern außenpolitischen Geschäften . Aus seiner hier im Brief angesprochenen Verwicklung in die Bestechungsaffäre konnte er sich erst 1538 lösen ( s. unten Anm. 13 ) .", + "psc_chunk_id": "055_Leo-I_De-haeresi-Pelagiana_window_137", + "psc_text": "in sacrum ordinem qui ex haeresi revertuntur. Propterea Stephanus monachus de eo argumento divi Basilii epistolas in manibus gestans, quae in priori ad Amphilochium epistola de Encratitis scripserat lecta fuere, tum alia ad Evaisenos, et quae magis ad rem nostram conferunt, epistolae ad Occidentis episcopos excerptae subjecerunt, in quibus de Eustathio Sebasteno edidit sermonem. Is etenim in Arianam haeresim pluries prolapsus, et Hermogeni episcopo illum accusanti, et de perverso dogmate reprehendenti, sanioris fidei confessionem tradidit, atque ita manus impositionem ab eo nactus, postquam ille dormivit, denuo ad Arianorum 313 partes defecit. Sed e Constantinopoli expulsus, et Sebastem reversus, defensionem attulit, et impiam suam callide celans sententiam, verbaque non iniqua, sed quae recta sapere videbantur praetexens, episcopatum facile consecutus est. Cujus quidem pravae simulationis, cum plurima alia exempla occurrerent, quae recensere lectoris animum gravarent, idcirco dumtaxat rogamus qui fieri potuerit irregularitatis impedimentum de quo agimus octavo illo Nicaeno canone fuisse definitum?", + "candidate_score": 0.64075, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_117_119", + "bdc_text": "Scio multa a te petiisse in prioribus literis Siehe HBBW III Nr. 307 und 309 ; auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). . Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas .", + "psc_chunk_id": "055_Leo-I_De-haeresi-Pelagiana_window_104", + "psc_text": "Neque obest alteram Leonis epistolam ad Januarium eodem anno scriptam fuisse. Quid enim? Repugnatne Romanum pontificem duodecim mensium spatio duas ad eumdem Italiae episcopum, gravissima urgente causa, ut isthaec erat, epistolas mittere potuisse? Nonne postrema conscripta 306 fuit anno 447 exeunte? data quippe est III kalend. Januarii, Alipio et Ardubare viris clarissimis consulibus. Potuit ergo pontifex priorem epistolam ad Januarium scribere vel in exordio, vel circa ejusdem anni medium, praesertim cum tanta non sit ab Urbe ad Aquileiam itineris distantia, ut etiam quinque aut sex mensium spatio plurium eos inter litterarum commercium intercedere non potuerit. Ex quibus constat neque has conjecturas infirmari, etiamsi altera ad Januarium epistola kalend. Julii edita fuisset, ut plerique manuscripti codices habent. In re tamen hac exploratissima diutius haud immorabor. CAPUT VII. De aliis atque aliis scriptorum opinionibus circa praecedentes S. Leonis epistolas. Nostra autem statuitur. 1. Ad graviora igitur nostro sermone converso, quid recentioribus scriptoribus", + "candidate_score": 0.639612, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_118", + "bdc_text": "auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). .", + "psc_chunk_id": "055_Leo-I_De-haeresi-Pelagiana_window_105", + "psc_text": "conjecturas infirmari, etiamsi altera ad Januarium epistola kalend. Julii edita fuisset, ut plerique manuscripti codices habent. In re tamen hac exploratissima diutius haud immorabor. CAPUT VII. De aliis atque aliis scriptorum opinionibus circa praecedentes S. Leonis epistolas. Nostra autem statuitur. 1. Ad graviora igitur nostro sermone converso, quid recentioribus scriptoribus tantarum disceptationum causam dederit, paucis indicabimus. Ut itaque scriptores in diversas opiniones abirent, causam obtulerunt unius atque ejusdem epistolae duo exemplaria. Unum Septimio Altinensi episcopo, alterum Januario Aquileiensi inscriptum, quod prorsus a S. pontificis eloquentia doctrina et scribendi ratione alienum judicarunt. Qua deinde rati persuasione, alterutrum veluti spurium et supposititium rejiciendum esse acerrime contenderunt. Norisius tamen, libro II Pelagianae historiae utrumque exemplar Leoni adjudicavit, scribens: « Nam cum Januarius Leoni rescripsisset, accepta videlicet priori illa epistola (de qua nos in praecedentibus), se omnia ex ipsius mandato acturum, cogendo haereticos ad publicam erroris detestationem, voce et scripto insuper firmandam, Leo binas", + "candidate_score": 0.620402, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_33_35", + "bdc_text": "Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ; er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s .", + "psc_chunk_id": "055_Leo-I_De-haeresi-Pelagiana_window_73", + "psc_text": "abrenuntiaverint. » In eodem Chronico, a Dandulo conscripto, pariter de eodem Januario legitur: « Hic in Pola civitate Istriae natus, et catholicis disciplinis eruditus, et episcopus factus, sua prudentia et doctrina populum sibi subditum, propter instantes persecutiones, multis angustiis circumseptum, ab erroribus conservavit illaesum, in cujus laudem Leo papa sic ait: Lectis fraternitatis tuae litteris. 3. Hisce autem verbis Leo alteram epistolam, quae anno 447 conscripta fuit, orsus est, ut nota consulari certissime innotescit. Sed cum de canonicis Leonis sanctionibus in causa de qua agimus prius disserere statuerimus, ab illa sermonem ordiri volumus quae maxime ad evertendos Pelagianos esset aptissima, et apostolicae sedis auctoritati gravissima. 300 Ejusmodi vero epistola quinque distinctis capitibus ab auctore Leone fuit divisa; et in priori capite, ut statim ab Aquileiensis metropolitae animo omnem suspicionem et scrupulum averteret, Romanam sedem videlicet falsis quorumdam rumoribus aures praebuisse, non tantum Septimii episcopi delatoris nomen exponit, sed et acceptae", + "candidate_score": 0.617271, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_32_34", + "bdc_text": "April 1538 im 70 . Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ;", + "psc_chunk_id": "055_Leo-I_De-haeresi-Pelagiana_window_116", + "psc_text": "Leone obsidione capta Aquileia, soloque ab Attila Hunnorum rege aequata, tum Gothorum incursu et caeterorum Barbarorum furore quinto labente saeculo iterum quassata, atque demum anno 579 Aquileienses episcopi Longobardorum nefandae gentis flagella minime sustinere valentes, Romani pontificis Pelagii decreto et auctoritate, metropolitanam illam sedem Gradum transtulerunt, et tunc Gradense castrum totius Venetiae et Istriae metropolim, suffraganeis consentientibus episcopis, factum fuit. Quod si novae Aquileiae episcopus provinciarum Venetiae et Istriae metropolita appellabatur, cur iisdem nominibus insigniri non potuit antequam vetus Aquileia tot clades subiret? tum quoque Aquileiensis antistes provinciae Venetiarum verus erat metropolita. 4. Nullam praeterea olent suppositionem verba illa, quibus ad statum sui periculum cognosceret pertinere. In Leonis utique aetatem et stylum optime quadrare ii minime ibunt inficias qui norunt vel Leonem sexta epistola ad Januarium scripsisse: Non autem dubitet dilectio tua, nos, si (quod arbitramur) neglecta fuerint quae pro custodia canonum et pro fidei integritate decernimus, vehementius commovendos. Totidem", + "candidate_score": 0.617102, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_33_35", + "bdc_text": "Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ; er wirkte sowohl als Bruderschaftsmeister als auch als Vertreter der Obrigkeit ( s .", + "psc_chunk_id": "055_Leo-I_De-haeresi-Pelagiana_window_72", + "psc_text": "Sed ea in re secutum esse Crabbum, Picardum, Isidorum, Coloniensem editionem anni 1551 et nonnullos codd., asseverat. Nos autem (ut dicemus in notis) auctoritate adducti duorum exemplarium Vaticanorum, unius Florentini archetypi, et alterius Vallicellani, optimae notae, Januarii nomen intulimus, suffragante etiam nobis manuscripto Aquileiensium episcoporum Chronico, quod exstat in Vaticana bibliotheca, signatum num. 5286, in quo ad rem nostram ista leguntur: « Januarius fuit ordinatus anno Domini Jesu Christi 443. Huic Januario episcopo S. Leo scribit, ut episcopi et reliqui clericalis ordinis, de Pelagiana et Coelestiana haeresi ad unitatem catholicam redire volentes, in suis sedibus non restituantur, nisi publice erroribus abrenuntiaverint. » In eodem Chronico, a Dandulo conscripto, pariter de eodem Januario legitur: « Hic in Pola civitate Istriae natus, et catholicis disciplinis eruditus, et episcopus factus, sua prudentia et doctrina populum sibi subditum, propter instantes persecutiones, multis angustiis circumseptum, ab erroribus conservavit illaesum, in cujus laudem Leo papa sic", + "candidate_score": 0.615952, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_118_120", + "bdc_text": "auf diese Briefe hatte Bullinger offensichtlich noch nicht geantwortet ( vgl . auch unten S. 70 , 2 f). . Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas . Tuus B. H. [ Adresse auf der Rückseite :", + "psc_chunk_id": "055_Leo-I_De-haeresi-Pelagiana_window_105", + "psc_text": "conjecturas infirmari, etiamsi altera ad Januarium epistola kalend. Julii edita fuisset, ut plerique manuscripti codices habent. In re tamen hac exploratissima diutius haud immorabor. CAPUT VII. De aliis atque aliis scriptorum opinionibus circa praecedentes S. Leonis epistolas. Nostra autem statuitur. 1. Ad graviora igitur nostro sermone converso, quid recentioribus scriptoribus tantarum disceptationum causam dederit, paucis indicabimus. Ut itaque scriptores in diversas opiniones abirent, causam obtulerunt unius atque ejusdem epistolae duo exemplaria. Unum Septimio Altinensi episcopo, alterum Januario Aquileiensi inscriptum, quod prorsus a S. pontificis eloquentia doctrina et scribendi ratione alienum judicarunt. Qua deinde rati persuasione, alterutrum veluti spurium et supposititium rejiciendum esse acerrime contenderunt. Norisius tamen, libro II Pelagianae historiae utrumque exemplar Leoni adjudicavit, scribens: « Nam cum Januarius Leoni rescripsisset, accepta videlicet priori illa epistola (de qua nos in praecedentibus), se omnia ex ipsius mandato acturum, cogendo haereticos ad publicam erroris detestationem, voce et scripto insuper firmandam, Leo binas", + "candidate_score": 0.615092, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 20, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis", + "max_score": 0.680764, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_54_56", + "bdc_text": "- Kirchenrechtliche Abhandlungen 32/33 , S. 203 f. , quod ab eodem a Gryers uxorBernetta von Graffenried , geb. Matter . pro munere acceperat 10 coronatos . Huic cum data esset libertas se excusandi coram diacosiis presenter - noluit forte sibi timens - , non solum a senatu et civibus amotus est , sed infamis habitus , cui nulla unquam fides sit habenda Graffenried war aus Angst vor dem peinlichen Verhör in die Freistätte geflüchtet , wo er das Urteil - Entsetzung von allen Ämtern und Entzug der bürgerlichen Ehren - abwartete .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2451", + "psc_text": "36-50, Et ecce mulier quae erat in civitate peccatrix, etc. De remissione peccatorum, contra Donatistas. CAPUT PRIMUM. 1. Mulier peccatrix ad pedes Domini recumbentis. Quod admonemur Domini eloquiis de divinis lectionibus, hinc credentes Deum velle nos loqui, proferimus Charitati vestrae, illo adjuvante, sermonem de remissione peccatorum. Evangelium enim cum legeretur, attentissime audistis, et res gesta narrata atque versata est ante oculos cordis vestri. Vidistis enim, non carne, sed mente, Dominum Jesum Christum in domo Pharisaei recumbentem, et ab illo invitatum non fastidientem. Vidistis etiam mulierem in civitate famosam, mala utique fama, quae erat peccatrix, non invitatam irruisse convivio, ubi suus medicus recumbebat, et quaesisse pia impudentia sanitatem. Irruens quasi importuna convivio, opportuna beneficio (noverat enim quanto morbo laboraret, et illi sanando idoneum esse ad quem venerat, sciebat): accessit ergo, non ad caput Domini, sed ad pedes, et quae diu male ambulaverat, vestigia recta quaerebat. Prius fudit lacrymas, sanguinem cordis, et", + "candidate_score": 0.680764, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_18_20", + "bdc_text": "annämen , doch dem globen on nachteil und gar nüt vertädingetabgemacht , vereinbart ( SI XII 451f) . - Über den Glauben bestimmte der Vertrag nichts. , oder wo irs nitt thätind , wurdint üch min herren ab irem ertrich wysen. » Addidit : «Das red ich für mich selb , min herren hend mirs nitt befolhen. » Ab iis cum se purgare non potuerit et senatui utrique satisfacere , hett man inn heissen der räten und burgeren stillstonwurde im Amte eingestellt , suspendiert ( SI XI 731 ) .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1235", + "psc_text": "mei: Per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem (Luc. XXIV, 47) . Sine me sequi pastorem. Quid premis? Tolle furcam de collo meo, tollam jugum lene Domini mei. Haec audit, et premit. Domine, non vult haereticus furcam suspendere; tu furcam frange. Crux Domini sursum levat, furca haeretici deorsum premit. Sed confringentur: In eo cum confregero furcas jugi eorum. Dominationem enim suam volunt hominibus imponere, volentes eos esse sub se, non sub Deo. In eo cum confregero furcas jugi eorum: et eximam eos de manu eorum, qui eos in servitutem redigebant. Quid est, in servitutem redigebant? Ad peccatum eos cogebant. Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati (Joan. VIII, 34). Videte quid eis persuaserint, fratres, ut dicant, Illi de nobis reddent rationem: nos oves sumus; quo duxerint, sequimur. Ovis es? Pastorem audi, non lupum. 27. A luporum dentibus eruuntur qui pastorem audiunt.--Et non erunt adhuc in vastationem gentibus. In omnibus enim", + "candidate_score": 0.666851, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_104_106", + "bdc_text": "Pellikans Kommentar zu Hiob , Psalmen , Sprüche , Prediger und Hohelied erschien , auch im März 1534 , als vierter Band des Gesamtwerkes ; vgl. u. a . Zürcher 112. 118 f. et reliqua VadianiHaller meint Vadians Schrift «Epitome trium terrae partium» , die er - seit August 1533 bei Froschauer in Satz und Druck - in Lieferungen bezog ( s.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2884", + "psc_text": "et Elias a lateribus. Quare? Quia ipsum Evangelium testimonium habet a Lege et Prophetis (Rom. III, 21). Quare autem in quadragenario numero est perfectio justitiae? In Psalterio dictum est: Deus, canticum novum cantabo tibi; in psalterio decem chordarum psallam tibi (Psal. CXLIII, 9) . Quod significat decem praecepta Legis, quam Dominus non venit solvere, sed adimplere. Ipsa autem Lex per orbem terrarum, quatuor angulos habere constat, orientem, occidentem, meridianum, et aquilonem, sicut dicit Scriptura. Unde et vas, quod portabat figurata omnia animalia, quod demonstratum est Petro, quando dictum est, Macta, et manduca (Act. X, 11-13) , ut ostenderentur Gentes crediturae et intraturae in corpus Ecclesiae, sicut quod manducamus in corpus nostrum intrat, quatuor lineis dimissum est de coelo (ipsae sunt quatuor partes orbis terrarum), totum orbem crediturum ostendit. Ergo in quadragenario numero continentia a saeculo est. Haec est Legis plenitudo: Legis autem plenitudo charitas. Ideo ante Pascha quadraginta diebus jejunamus.", + "candidate_score": 0.663868, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_87_89", + "bdc_text": "Vocantur civitates christianę omnes ad comitia in urbem nostram ad 22 . februarii nescio qua causa , sed subodoro eam esse , quod Salodorenses omnia , quae promiserant , negarunt mendaciterVom 24 . bis 26 .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2258", + "psc_text": "totum orbem terrarum exspectate messem, per totum orbem terrarum crescite in messem, per totum orbem terrarum zizania tolerate usque ad messem. Non vos seducant perversi, paleae nimis leves, quae evolant ante adventum ventilatoris ex area: non vos seducant. Tenete eos ad istam vel solam similitudinem zizaniorum, neque illos sinatis loqui amplius. Ille codices tradidit. Non. Sed ille codices tradidit. Quilibet tradiderit, numquid infidelitas traditorum fidem Dei evacuavit? Quae est fides Dei? Quam promisit Abrahae, dicens: In semine tuo benedicentur omnes gentes. (Gen. XXII, 18) . Quae est fides Dei? Sinite utraque crescere usque ad messem. Per quid crescere? Per agrum. Quid est, Per agrum? Per mundum. 22. Donatistarum commentum de frumentorum diminutione. Hic illi dicunt: Creverat quidem utrumque per mundum, sed jam frumenta diminuta sunt, et in istam nostram regionem paucitatemque revocata. Non te permittit Dominus interpretari quod vis. Ipse qui exponit hanc parabolam, claudit os tuum, os sacrilegum, os", + "candidate_score": 0.657375, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_81", + "bdc_text": "Jan. 1534 dafür , daß dieser ihn zum «hindersässen und burger» angenommen hatte ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2824", + "psc_text": "Populus quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obedivit mihi. Non ibi fui, et auditus sum: hic fui, et et occisus sum. Populus quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obedivit mihi. Igitur fides ex auditu, auditus autem per verbum Christi (Rom. X 17). Et sequitur: Filii alieni mentiti sunt mihi: de Judaeis. Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveteraverunt, et claudicaverunt a semitis suis (Psal. XVII, 45, 46) . Assignavi vobis Jacob, et benedictum et claudum. CAPUT IV. 4. Abraham cur primum nomen suum cum posteriore non retinet, Jacob vero e contra. Verum ex hac occasione non est praetereundum, quod potest fortasse sua sponte vestrum aliquem commovere: quid sibi vult, quod cum mutatum esset nomen Abrahae avi hujus Jacob (nam et ipse prius Abram vocabatur, et Deus mutavit illi nonomen, et dixit, Non vocaberis Abram, sed Abraham (Gen. XVII, 5) , ex illo non est vocatus", + "candidate_score": 0.650425, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_73_75", + "bdc_text": "Ut autem intelligas , cur pecunię erogatę sint : Est quidam nobilis , pius vir , nomine der herre von TorinPhilibert de Compois , Herr von Thorens. , sitzt hinderm hertzogenim Gebiet des Herzogs ( SI II 1414 ) . von SaffoyKarl III. , Herzog von Savoyen. ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_379", + "psc_text": "Nolite enim carnaliter intelligere, quod velut in sinum tunicae Abrahae levatus sit pauper. Sinus erat, quia secretum erat. Unde dicitur, Redde vicinis nostris in sinum eorum (Psal. LXXVIII, 12) . Quid est, in sinum eorum? In secreta eorum. Quid est, Redde in sinum eorum? Torque conscientiam eorum. Lege, aut si legere non potes, audi cum legitur, et vide Abraham opulentissimum fuisse in terra, auro, argento, familia, pecore, possessione (Gen. XIII): et tamen dives iste pauper fuit, quia humilis fuit; Credidit enim Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam (Id. XV, 6) . Justificatus est gratia Dei, non propria praesumptione. Fidelis erat, bene operabatur. Filium jussus est immolare; neque cunctatus est ei offerre quod acceperat, a quo acceperat (Id. XXII). Probatus est Deo, constitutus est exemplum fidei. Jam Deo notus erat: sed nobis monstrandus erat. Non est inflatus quasi in bonis operibus suis; quia pauper erat dives iste. Et ut", + "candidate_score": 0.649635, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_8_10", + "bdc_text": "- ipseque questor minis quibusdam nostrę partis animos fregerat , ut cętum solverent , atque id citra magistratus nostri commissionem , quod mali omnis causam interpretantur - , 25 . ianuarii ab utroque senatu amotus est Bernhard Tillmann. et in pristinam sortem redactus , qui tamen vix secundum habet prudentia et eloquentia illi [ ad ] sufficiendum .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3176", + "psc_text": "Multi a nobis consilia mala petunt, consilia mentiendi, circumveniendi; putantes quia placent nobis. Sed in nomine Christi, si Domino placet quod dicimus, nullus talis nos tentavit, et invenit quod volebat in nobis. Quia si vult ipse qui nos vocavit, pastores sumus, non mercenarii. Sed quid ait Apostolus? Mihi minimum est ut a vobis judicer, aut ab humano die: sed neque ego meipsum judico. Nihil enim mihi conscius sum; sed non in hoc justificatus sum. Qui autem judicat me, Dominus est (I Cor. IV, 3, 4) . Non ideo bona est conscientia mea, quia vos illam laudatis. Quid enim laudatis, quod non videtis? ille laudet, qui videt: ille etiam corrigat, si quid ibi videt quod ejus oculos offendit. Quia et nos non dicimus perfecte nos sanos: sed tundimus pectus nostrum, et dicimus Deo, Propitius esto, ne peccem. Tamen puto, coram illo enim loquor, nihil aliud a vobis quaerens nisi salutem vestram;", + "candidate_score": 0.64408, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl . auch HBBW III [Nr. 309] 276 , Anm. 17 . - ipseque questor minis quibusdam nostrę partis animos fregerat , ut cętum solverent , atque id citra magistratus nostri commissionem , quod mali omnis causam interpretantur - , 25 . ianuarii ab utroque senatu amotus est Bernhard Tillmann.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3176", + "psc_text": "Multi a nobis consilia mala petunt, consilia mentiendi, circumveniendi; putantes quia placent nobis. Sed in nomine Christi, si Domino placet quod dicimus, nullus talis nos tentavit, et invenit quod volebat in nobis. Quia si vult ipse qui nos vocavit, pastores sumus, non mercenarii. Sed quid ait Apostolus? Mihi minimum est ut a vobis judicer, aut ab humano die: sed neque ego meipsum judico. Nihil enim mihi conscius sum; sed non in hoc justificatus sum. Qui autem judicat me, Dominus est (I Cor. IV, 3, 4) . Non ideo bona est conscientia mea, quia vos illam laudatis. Quid enim laudatis, quod non videtis? ille laudet, qui videt: ille etiam corrigat, si quid ibi videt quod ejus oculos offendit. Quia et nos non dicimus perfecte nos sanos: sed tundimus pectus nostrum, et dicimus Deo, Propitius esto, ne peccem. Tamen puto, coram illo enim loquor, nihil aliud a vobis quaerens nisi salutem vestram;", + "candidate_score": 0.640529, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_72_74", + "bdc_text": "Sed plebis ingenium et mores nemo non ignorat . Ut autem intelligas , cur pecunię erogatę sint : Est quidam nobilis , pius vir , nomine der herre von TorinPhilibert de Compois , Herr von Thorens. , sitzt hinderm hertzogenim Gebiet des Herzogs ( SI II 1414 ) .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_379", + "psc_text": "Nolite enim carnaliter intelligere, quod velut in sinum tunicae Abrahae levatus sit pauper. Sinus erat, quia secretum erat. Unde dicitur, Redde vicinis nostris in sinum eorum (Psal. LXXVIII, 12) . Quid est, in sinum eorum? In secreta eorum. Quid est, Redde in sinum eorum? Torque conscientiam eorum. Lege, aut si legere non potes, audi cum legitur, et vide Abraham opulentissimum fuisse in terra, auro, argento, familia, pecore, possessione (Gen. XIII): et tamen dives iste pauper fuit, quia humilis fuit; Credidit enim Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam (Id. XV, 6) . Justificatus est gratia Dei, non propria praesumptione. Fidelis erat, bene operabatur. Filium jussus est immolare; neque cunctatus est ei offerre quod acceperat, a quo acceperat (Id. XXII). Probatus est Deo, constitutus est exemplum fidei. Jam Deo notus erat: sed nobis monstrandus erat. Non est inflatus quasi in bonis operibus suis; quia pauper erat dives iste. Et ut", + "candidate_score": 0.638646, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_15_17", + "bdc_text": "«Ir werdend den friden oder anstandDer Vertrag vom 16 . November 1533 , den die eidgenössischen Schiedboten ausgehandelt hatten ; s. Haefliger 198 .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_74", + "psc_text": "CAPUT XVI. 16. Haedinas pelles habere quid. Dolus interim quid significet, attendamus; et videamus quid debeat facere Jacob. Portat aliena peccata, et portat cum tolerantia quamvis aliena: hoc est enim habere pelles haedinas: id est, patienter aliena portat, non haeret suis. Sic omnes qui pro unitate Ecclesiae tolerant aliena peccata, Jacob imitantur. Quia et ipse Jacob in Christo est: siquidem Christus in semine Abraham. Dictum est enim, In semine tuo benedicentur omnes gentes (Gen. XXII, 18) . Dominus ergo noster Jesus Christus, qui nullum peccatum fecit, portavit aliena peccata: et dedignatur portare aliena peccata, cui peccata dimissa sunt? Sic ergo Jacob transit ad Christum post aliena peccata, id est, haedinas pelles. Et quid est dolus? 17. Venit enim ille sero, et affert quod jussit pater; et invenit fratrem suum benedictum pro se: et non benedicitur altera benedictione. Quia duo illi homines, duo populi erant: una benedictio unitatem significat Ecclesiae. Duo", + "candidate_score": 0.63712, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl . auch HBBW III [Nr. 309] 276 , Anm. 17 . - ipseque questor minis quibusdam nostrę partis animos fregerat , ut cętum solverent , atque id citra magistratus nostri commissionem , quod mali omnis causam interpretantur - , 25 . ianuarii ab utroque senatu amotus est Bernhard Tillmann.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2088", + "psc_text": "esset, quia non violavit viri torum, quia de Spiritu sancto conceperat Dominum amborum (Matth. I, 19, 20). Peccavit ergo in te frater tuus; si tu solus nosti, tunc vere in te solum peccavit. Nam si multis audientibus tibi fecit injuriam, et in illos peccavit, quos testes suae iniquitatis effecit. Dico enim, fratres charissimi, quod et vos ipsi in vobis ipsis potestis agnoscere. Quando me audiente, fratri meo quisque injuriam facit, absit ut a me injuriam illam alienam putem. Prorsus et mihi fecit: imo et mihi plus fecit, cui putavit placere quod fecit. Ergo ipsa corripienda sunt coram omnibus, quae peccantur coram omnibus: ipsa corripienda sunt secretius, quae peccantur secretius. Distribuite tempora, et concordat Scriptura. CAPUT VIII. 11. Correptionis modus, curve secreto fiat. Peccata carnis mortifera. Sic agamus et sic agendum est, non solum quando in nos peccatur, sed quando peccatur ab aliquo, ut ab altero nesciatur. In secreto debemus corripere,", + "candidate_score": 0.636447, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_92_94", + "bdc_text": "s. EA IV/IC 277-279. . Tu fac , ne vestratesdie Zürcher. negent . Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2676", + "psc_text": "intrare. Quos inveneris, ut dignentur, noli exspectare; coge intrare. Magnam coenam, magnam domum paravi, non ibi patior locum vacare. Venerunt de plateis et vicis Gentes: veniant de sepibus haeretici, hic inveniunt pacem. Nam qui construunt sepes, divisiones quaerunt. Trahantur a sepibus, evellantur ab spinis. In sepibus haeserunt, cogi nolunt. Voluntate, inquiunt, nostra intremus. Non hoc Dominus imperavit: Coge, inquit, intrare. Foris inveniatur necessitas, nascitur intus voluntas. SERMO CXIII . De verbis Evangelii Lucae, Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, etc., cap. XVI, V\\. 9. CAPUT PRIMUM. 1. Amici beneficos suos recepturi in coelum quinam sint. Minimi Christi quinam. Quod admonemur, admonere debemus. Recens evangelica lectio admonuit facere amicos de mammona iniquitatis, ut eos qui faciunt, recipiant et ipsi in tabernacula aeterna. Qui sunt qui habebunt tabernacula aeterna, nisi sancti Dei? Et qui sunt qui ab ipsis accipiendi sunt in tabernacula aeterna, nisi qui eorum indigentiae serviunt, et quod eis opus", + "candidate_score": 0.635635, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_15_17", + "bdc_text": "«Ir werdend den friden oder anstandDer Vertrag vom 16 . November 1533 , den die eidgenössischen Schiedboten ausgehandelt hatten ; s. Haefliger 198 .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1222", + "psc_text": "XIII.-- Et servus meus David princeps in medio eorum. Ego Dominus locutus sum: non nescio quis haereticus. Ego Dominus locutus sum. 22. Testamentum pacis. Testamenta schismaticorum irrita per imperatorum leges. Scripturas se ab igne servasse jactant Donatistae.--Et disponam ad eos testamentum pacis: per ipsum utique qui ait, Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis (Joan. XIV, 27) . Hoc est testamentum patris nostri, testamentum pacis. Quaelibet haereditas dividatur inter consortes, pacis haereditas dividi non potest. Pax nostra Christus est. Pax facit utraque unum, non duo de uno. Ipse enim pax nostra, dixit, qui fecit utraque unum (Ephes. II, 14) . Testamentum Dei est, haereditas pax est. A concordibus consortibus possideatur, non a litigantibus dividatur. Et disponam ad eos testamentum pacis. Vigilate, haeretici, audite a pastore testamentum pacis, venite ad pacem. Irascimini christianis imperatoribus, quia testamenta vestra valere noluerunt in domibus vestris: videte quam digna sit poena. Et quid est", + "candidate_score": 0.633902, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_88", + "bdc_text": "februarii nescio qua causa , sed subodoro eam esse , quod Salodorenses omnia , quae promiserant , negarunt mendaciterVom 24 .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_422", + "psc_text": "Nam si propter dies praesentis saeculi, qui boni dicuntur, et non sunt, in sepultura cordis per epularum aggeres, in luxuriae ac vinolentiae gurgitibus, in turpissimis ingluvium voluptatibus: si ergo propter istos dies, quasi propter dies bonos, susceperimus praeceptum, ut labia nostra non loquantur dolum; plerumque tales dies cogunt amatores suos loqui dolum, et tales dies negantur eis qui non loquuntur dolum. Quid enim aliud est, loqui dolum, nisi aliud labiis promere, cum aliud claudatur in pectore? Ad hoc maxime adulatorum exarsit negotium; quia pene semper, ne prohibeantur ab opimis mensis apparatisque conviviis, blandiendo non tacent falsum; et ab his prohibentur, si amando Deum dixerint verum. Ergo propter istos dies, quos putant bonos, ut eis exhibeantur, loquuntur dolum; et eis negantur, si non loquuntur dolum. CAPUT IV. Alii sum igitur dies boni, de quibus admonemur, ut si eos videre diligimus, cohibeamus a malo linguam, nec dolum loquamur. Non sunt de isto", + "candidate_score": 0.632179, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_2_4", + "bdc_text": "rumores ferantur , charissime frater . Proinde nolui te diutius suspendere , quantumvis infecta adhuc sint omnia , ut plane vereor . Sic sese res habent :", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2205", + "psc_text": "in se ipsum, cum hic esset, saevientes, tanquam phreneticos sanavit, pro quibus in ligno pendens oravit. Dixit enim: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt (Luc. XXIII, 34) . Multi tamen eorum, sedato furore, tanquam phrenesi oppressa, cognoverunt Deum, cognoverunt Christum. Post ascensionem misso Spiritu sancto, conversi sunt ad eum quem crucifixerunt, et in Sacramento credentes sanguinem ejus biberunt, quem saeviendo fuderunt. CAPUT XII. 15. Conclusio. Habemus exempla. Persequebatur membra ejus jam sedentis in coelo Saulus: persequebatur graviter in phrenesi, mente perdita, morbo nimio. At ille una voce de coelo clamans ei, Saule, Saule, quid me persequeris? percussit phreneticum, erexit sanum; occidit persecutorem, vivificavit praedicatorem (Act. IX, 4). Etiam lethargici multi sanantur. Ipsis enim similes sunt, qui non saeviunt in Christum, nec malitiosi sunt adversus Christianos; sed tantum differendo languescunt verbis somnolentis, in lucem oculos extendere pigrescunt, et qui eos excitare volunt, molesti sunt. Recede a me, inquit languidus lethargicus,", + "candidate_score": 0.629252, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_43", + "bdc_text": "Aus seiner hier im Brief angesprochenen Verwicklung in die Bestechungsaffäre konnte er sich erst 1538 lösen ( s.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3537", + "psc_text": "inquit, os ejus, et invenies ibi staterem, id est, duas didrachmas, quatuor drachmas: quia didrachma, id est, duae drachmae, in caput exigebatur. Invenies ibi staterem, hoc est, quatuor drachmas, da eis pro me et te (Matth. XVII, 23-25) . Quid est, Pro me et te? Ipse Christus, Petrus, Ecclesia Christi, Ecclesiae quatuor Evangelia. Mysterium latebat: Christus tamen tributum non debitum persolvebat. Sic persolvit et mortem: non debebat, et persolvebat. Ille nisi indebitum solveret, nunquam nos a debito liberaret. CAPUT VIII. 8. Christus peccatum factus.--Quod ergo impossibile erat Legis, quae faciebat praevaricatorem, quia nondum mens convicta quaesierat Salvatorem; in quo infirmabatur per carnem, misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne. Quomodo ergo non habebat peccatum, si de peccato damnavit peccatum? Jam aliquando exposuimus vobis hoc: sed qui meminerunt, recognoscant; qui non audierunt, audiant; qui obliti sunt, recolant. Peccatum vocabatur in Lege sacrificium pro", + "candidate_score": 0.628222, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_2_4", + "bdc_text": "rumores ferantur , charissime frater . Proinde nolui te diutius suspendere , quantumvis infecta adhuc sint omnia , ut plane vereor . Sic sese res habent :", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2088", + "psc_text": "esset, quia non violavit viri torum, quia de Spiritu sancto conceperat Dominum amborum (Matth. I, 19, 20). Peccavit ergo in te frater tuus; si tu solus nosti, tunc vere in te solum peccavit. Nam si multis audientibus tibi fecit injuriam, et in illos peccavit, quos testes suae iniquitatis effecit. Dico enim, fratres charissimi, quod et vos ipsi in vobis ipsis potestis agnoscere. Quando me audiente, fratri meo quisque injuriam facit, absit ut a me injuriam illam alienam putem. Prorsus et mihi fecit: imo et mihi plus fecit, cui putavit placere quod fecit. Ergo ipsa corripienda sunt coram omnibus, quae peccantur coram omnibus: ipsa corripienda sunt secretius, quae peccantur secretius. Distribuite tempora, et concordat Scriptura. CAPUT VIII. 11. Correptionis modus, curve secreto fiat. Peccata carnis mortifera. Sic agamus et sic agendum est, non solum quando in nos peccatur, sed quando peccatur ab aliquo, ut ab altero nesciatur. In secreto debemus corripere,", + "candidate_score": 0.627675, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_78", + "bdc_text": "der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_75", + "psc_text": "Jacob transit ad Christum post aliena peccata, id est, haedinas pelles. Et quid est dolus? 17. Venit enim ille sero, et affert quod jussit pater; et invenit fratrem suum benedictum pro se: et non benedicitur altera benedictione. Quia duo illi homines, duo populi erant: una benedictio unitatem significat Ecclesiae. Duo autem populi ipsi sunt, qui est et Jacob. Sed alio modo figurati duo populi pertinentes ad Jacob. Etenim Dominus noster Jesus Christus, qui ad Judaeos et Gentes venerat, repudiatus est a Judaeis, qui pertinebant ad filium majorem: elegit tamen quosdam, qui pertinebant ad filium minorem, qui spiritualiter coeperant desiderare et intelligere promissa Domini, non carnaliter illam terram, quam desiderabant accipientes; sed spiritualem illam civitatem desiderantes, ubi nemo nascitur carnaliter; quia nemo ibi carnaliter, nemo spiritualiter moritur. CAPUT XVII. 18. Duo haedi, duo populi. Hanc ergo cum coepissent desiderare, coeperunt pertinere ad Jacob, qui crediderunt in Christo, et factus est grex", + "candidate_score": 0.627654, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_94", + "bdc_text": "Kommend sy , wirt man inen guͦtt gschirr machenwird man sie gut empfangen ( SI VIII 1160 f). , quo vetus coalescat amicitia .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_936", + "psc_text": "Ergo ad hoc facite eleemosynas, ut vestrae orationes exaudiantur, et adjuvet vos Deus ad vitam in melius commutandam. Et qui commutatis eamdem vitam, in melius commutate; ut per eleemosynas et orationes deleantur mala vestra praeterita, et futura bona veniant sempiterna. SERMO XL. De eodem loco Ecclesiastici V, 8, Ne tardes converti ad Deum, etc. In eos qui conversionem de die in diem differunt, quorum alii male sperando, alii desperando pereunt. CAPUT PRIMUM. 1. Sustinere Dominum quid. Frequenter, fratres, cum Psalmista cantavimus, Sustine Dominum, viriliter age; et confortetur cor tuum, et sustine Dominum (Psal. XXVI, 14) . Quid est, Sustine Dominum? Ut tunc accipias, quando dabit; non tunc exigas, quando vis. Tempus dandi nondum est: sustinuit te, sustine illum. Quid est quod dixi, Sustinuit te, sustine illum? Si jam juste vivis, si jam ad illum conversus es, si tibi displicent facta tua praeterita, si jam placuit tibi eligere vitam bonam novam;", + "candidate_score": 0.626967, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_119", + "bdc_text": "Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2673", + "psc_text": "Dominus post resurrectionem cum apparuit discipulis suis, cumque cernentes adhuc titubarent in fide, putantes se spiritum videre: Quid, inquit, dubitatis? et quare cogitationes ascendunt in cor vestrum? Videte manus meas et pedes meos. Et parum est, Videte: Tangite, inquit, et palpate et videte (Luc. XXIV, 38 et 39) . Intendite et videte, palpate et videte: in solis oculis videte, in omnibus sensibus videte. Quia interiorem fidei sensum quaerebat, exterioribus corporis sensibus adjacebat. Nos nihil ab istis exterioribus sensibus in Domino carpsimus, auditu audivimus, corde credidimus: et ipsum auditum non ab illius ore, sed ab ore praedicatorum ejus, ab ore illorum qui jam coenabant, et nos ructuando invitabant. CAPUT VII. 8. Ad coenam venire nemo cunctetur. Tollamus ergo de medio excusationes vanas et malas, et veniamus ad coenam, qua intrinsecus saginemur. Non nos impediat extollentia superbiae, non nos extollat, vel non nos terreat curiositas illicita, et avertat a Deo: non nos", + "candidate_score": 0.626149, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_119", + "bdc_text": "Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3619", + "psc_text": "Quod ait Apostolus: Qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt (Id. IV, 17) . Si jam esses, non praedestinareris; nisi aversus esses, non vocareris; nisi impius esses, non justificareris, nisi terrenus et abjectus esses, non glorificareris. Quis ergo prior dedit illi, et retribuetur ei? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Quid ergo reddimus? Ipsi gloria (Rom. XI, 36) . Quia non eramus, quando sumus praedestinati; quia aversi eramus, quando sumus vocati; quia peccatores eramus, quando sumus justificati: agamus Deo gratias, ne remaneamus ingrati. CAPUT IV. 4. Justificati utrum jam simus. Lucta hic in justificatis manens. Proposueramus autem considerare de his quatuor rebus quid jam consecuti fuerimus, quid adhuc adipiscendum exspectemus. Praedestinati enim jam sumus et antequam essemus. Vocati sumus, quando christiani facti sumus. Jam ergo et hoc habemus. Justificati, quid? Quid est, justificati? Audemus dicere, jam hoc tertium habere nos? Et erit", + "candidate_score": 0.625975, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_119", + "bdc_text": "Si adhuc sint prae manibus et poteris , respondeas .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_666", + "psc_text": "Alio autem loco ipse dicit: Spe salvi facti sumus: spes autem quae videtur, non est spes. Spe salvi facti sumus, nonnisi de praeterito dicimus: et quoniam spe salvi facti sumus, nondum re, adhuc futurum est quod speramus. Nam jam videmus et tenemus: sed nondum res, sed spes. Quod enim videt quis, inquit, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus (Rom. VIII, 24, 25) . Et tamen salvi facti sumus, et tamen adhuc salutem speramus et exspectamus, nondum tenemus. Sic et Dominus discipulis ait, Omnia quae audivi a Patre meo, nota vobis feci. Si hoc jam factum erat, quare alio loco dicit illis: Adhuc multa habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo (Joan. XVI, 12) ? Certe, Omnia quae audivi a Patre meo, nota vobis feci: sed cum dicit, Non potestis illa portare modo, et dicit, Habeo vobis dicere; differt, non aufert. Propter certam ergo", + "candidate_score": 0.624047, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_32_34", + "bdc_text": "April 1538 im 70 . Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_67", + "psc_text": "est; sed in ipso populo Christiano illi primatum tenent, qui pertinent ad Jacob: qui vero carnaliter vivunt, carnaliter credunt, carnaliter sperant, carnaliter diligunt, adhuc ad Vetus Testamentum pertinent, nondum ad Novum; adhuc in sorte sunt Esau, nondum in benedictione Jacob. 13. Benedictio minoris sub specie majoris. Intendat Sanctitas vestra. Benedicere ergo volebat majorem filium Isaac senex caliginosis oculis, quia Vetus Testamentum ad Judaeos directum erat. Quod Vetus Testamentum non ab eis intelligebatur, ideo caliginosi oculi dicuntur. Ut dixi, fratres, ad majorem loquitur, ad minorem pervenit benedictio. Etenim mater ista, quae in sanctis omnibus intelligitur, id est, Ecclesia, quae intellexit prophetiam, ipsa dat consilium filio minori, et dicit illi: Ego ipsa audivi patrem tuum dicentem fratri tuo: Vade, et affer mihi venationem, ut manducem, et benedicat te anima mea, antequam moriar. Nunc ergo, fili, audi me. Et dedit illi consilium ut iret, afferretque duos haedos de proximo grege; et faceret illos", + "candidate_score": 0.620115, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_51_53", + "bdc_text": "Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis ) und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3591", + "psc_text": "Forte dicturi eratis: Et Lex sufficit nobis. Lex timorem dedit: et videte quid hinc subjunxit Apostolus, cum diceret, Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei: quia cum Spiritu Dei aguntur, charitate aguntur: Charitas enim Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus est nobis (Id. V, 5) : secutus adjunxit, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Quid est, iterum? Quomodo terrente molestissimo paedagogo. Quid est, iterum? Sicut in monte Sina accepistis spiritum servitutis. Dicit aliquis: Alius est spiritus servitutis, alius spiritus libertatis. Si alius esset, non diceret Apostolus, iterum. Idem ergo spiritus, sed in tabulis lapideis in timore, in tabulis cordis in dilectione. Jam nudiustertius qui adfuistis audistis, quomodo longe positam plebem, voces, ignis, fumus in monte terrebat (Exod. XIX, XX, et XXXI, 18); quomodo autem veniens Spiritus sanctus, idem ipse digitus Dei, quinquagesimo die post umbram Paschae quomodo venerit, et igneis linguis", + "candidate_score": 0.619473, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_53", + "bdc_text": "und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_295", + "psc_text": "libera: sed is qui de ancilla, secundum carnem natus est; qui autem de libera, per repromissionem; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo Testamenta; unum quidem a monte Sina, in servitutem generans, quod est Agar. Sina enim mons est in Arabia, quae conjuncta est huic, quae nunc est Jerusalem: servit enim cum filiis suis. Quae autem sursum est Jerusalem, libera est (Galat. IV, 21-26) . Non ergo mirum, si propter mortua opera, ad eam quae deorsum est, mortuus; et propter spiritualia, vivus pertinet ad eam quae sursum est Jerusalem. Quia et inferi deorsum sunt, quo pertinent mortui: superi autem sursum, quo pertinent vivi. Hac illuminatione, tanquam mane facto, intelligit Ecclesia gratiam spiritualem; repellens a se carnale opus Legis, tanquam mortuum alienum; et sibi vindicans vivam fidem, quoniam justus ex fide vivit (Rom. I, 17): quam in Patris et Filii et Spiritus sancti nomine consecuta est; et ideo tanquam triduanum", + "candidate_score": 0.618877, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_51_53", + "bdc_text": "Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis ) und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_295", + "psc_text": "libera: sed is qui de ancilla, secundum carnem natus est; qui autem de libera, per repromissionem; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo Testamenta; unum quidem a monte Sina, in servitutem generans, quod est Agar. Sina enim mons est in Arabia, quae conjuncta est huic, quae nunc est Jerusalem: servit enim cum filiis suis. Quae autem sursum est Jerusalem, libera est (Galat. IV, 21-26) . Non ergo mirum, si propter mortua opera, ad eam quae deorsum est, mortuus; et propter spiritualia, vivus pertinet ad eam quae sursum est Jerusalem. Quia et inferi deorsum sunt, quo pertinent mortui: superi autem sursum, quo pertinent vivi. Hac illuminatione, tanquam mane facto, intelligit Ecclesia gratiam spiritualem; repellens a se carnale opus Legis, tanquam mortuum alienum; et sibi vindicans vivam fidem, quoniam justus ex fide vivit (Rom. I, 17): quam in Patris et Filii et Spiritus sancti nomine consecuta est; et ideo tanquam triduanum", + "candidate_score": 0.617797, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_69_71", + "bdc_text": "Ad hęc facile coniecturare poteris in huiusmodi tragediis domesticis animos multorum etiam iunctissimos disiungi , ut nemo iam alteri fidere ausit aut velit . Plebs sane firmissima verbo adheret et mala vult punita . Urget senatum .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_4006", + "psc_text": "omnes damnatur, non factis. Sermonis nostri propositio, apostolica lectio. Nihil, inquit, intulimus in hunc mundum, sed nec auferre aliquid possumus: victum et tegumentum habentes, his contenti simus. Nam qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem et in laqueum, et in desideria multa et noxia, quae mergunt homines in interitum et perditionem. Radix enim est omnium malorum avaritia: quam quidam appetentes, a fide pererraverunt, et inseruerant se doloribus multis. Digna res quae intentos vos faciat ad audiendum, et nos promptos ad loquendum. His verbis constituitur ante oculos nostros avaritia: accusatur, non defendatur; imo accusata damnetur, ne defensor ejus cum illa damnetur. Nescio quo autem modo id agit avaritia in cordibus hominum, ut omnes, vel ut verius et cautius dicam, pene omnes verbis eam constituant ream, et factis velint habere susceptam. Dixerunt in illam multi et multa, et magna, et gravia, et vera; et poetae et historici et oratores et philosophi, et", + "candidate_score": 0.617753, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_51_53", + "bdc_text": "Anshelm VI 193 ) , besaß immer noch das Asylrecht . Siehe R[udolf] G [ottfried ] Bindschedler , Kirchliches Asylrecht ( Immunitas ecclesiarum localis ) und Freistätten in der Schweiz , Reprint der Ausgabe Stuttgart 1906 , Amsterdam 1965 .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3439", + "psc_text": "sub Lege volentes esse, Legem non legistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera. Sed is quidem qui de ancilla, secundum carnem natus est; qui autem de libera, per promissionem: quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo Testamenta, unum quidem in monte Sina in servitutem generans, quae est Agar ancilla Sarrae, quae data est Abrahae, et peperit Ismaelem servum. Est ergo Testamentum vetus pertinens ad Agar, in servitutem generans. Quae autem sursum est Jerusalem, libera est, quae est mater nostra (Galat. IV, 21-26) . Ergo filii gratiae, filii sunt liberae: filii litterae, filii sunt ancillae. Quaere filios ancillae: Littera occidit. Quaere filios liberae: Spiritus autem vivificat (II Cor. III, 6) . Lex Spiritus vitae in Christo Jesu liberavit te a lege peccati et mortis, unde te non potuit liberare lex litterae. Quod enim impossibile erat Legis, in quo infirmabatur per carnem.", + "candidate_score": 0.616188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_78", + "bdc_text": "der hett begert burger ze Bern werden , damitt imm als einem hindersässenals einem zu Berns Herrschaftsbereich Gehörigen , bzw. in dessen Gebiet Niedergelassenen ( s.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_74", + "psc_text": "CAPUT XVI. 16. Haedinas pelles habere quid. Dolus interim quid significet, attendamus; et videamus quid debeat facere Jacob. Portat aliena peccata, et portat cum tolerantia quamvis aliena: hoc est enim habere pelles haedinas: id est, patienter aliena portat, non haeret suis. Sic omnes qui pro unitate Ecclesiae tolerant aliena peccata, Jacob imitantur. Quia et ipse Jacob in Christo est: siquidem Christus in semine Abraham. Dictum est enim, In semine tuo benedicentur omnes gentes (Gen. XXII, 18) . Dominus ergo noster Jesus Christus, qui nullum peccatum fecit, portavit aliena peccata: et dedignatur portare aliena peccata, cui peccata dimissa sunt? Sic ergo Jacob transit ad Christum post aliena peccata, id est, haedinas pelles. Et quid est dolus? 17. Venit enim ille sero, et affert quod jussit pater; et invenit fratrem suum benedictum pro se: et non benedicitur altera benedictione. Quia duo illi homines, duo populi erant: una benedictio unitatem significat Ecclesiae. Duo", + "candidate_score": 0.61419, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_27_29", + "bdc_text": "Januar vor den Großen Rat ( s . Anshelm VI 192f ; Tillier III 314-316 ) .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1742", + "psc_text": "de Joanne Baptista. Adjuvet nos Dominus ut solvamus eam vobis, quomodo eam solvit nobis. Joannes Christi testimonio laudatus est, ut audistis; et sic laudatus, ut in natis mulierum non surrexisset major. Sed major illo erat natus ex Virgine. Quantum major? Ipse praeco dicat, quantum intersit inter se et judicem suum, cujus praeco est. Antecessit enim Christum Joannes, et nascendo, et praedicando: sed antecessit obsequendo, non se praeferendo. Nam et Officium totum ante judicem ambulat; et qui ambulant priores, ipsi sunt posteriores. Quantum ergo testimonium perhibuit Joannes Christo? Ita ut diceret non se dignum esse, qui solveret corrigiam calceamenti ejus. Adhuc quid? Nos, inquit, de plenitudine ejus accepimus (Joan. I, 27, 16) . Lucernam se confessus est de illo accensam, et ideo ad pedes ejus confugit, ne ad alta petens vento superbiae exstingueretur. Tam quippe magnus erat, ut Christus putaretur: et si non ipse testis suus esset quia non erat ipse,", + "candidate_score": 0.614139, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_27_29", + "bdc_text": "Januar vor den Großen Rat ( s . Anshelm VI 192f ; Tillier III 314-316 ) .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_878", + "psc_text": "lege aliam prophetiam: Veniet ad judicium cum senioribus populi sui (Isai. III, 14) . In illo concilio, hoc est, in illo judicio, judicantibus secum sanctis, quibus dictum est, Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel (Matth. XIX, 28) , conspicuus erit. Veniet enim Filius hominis, sicut dixit, in majestate sua, et omnes Angeli ejus cum eo (Id. XXV, 31) . Ibi omnes Angeli et Archangeli coelorum, et Angeli annuntiatores verbi Dei. Etenim et propheta dictus est angelus: angelus enim nuntius est. Et, Ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, de Joanne dictum est (Id. XI, 10); et, Sicut angelum Dei excepistis me, Apostolus loquitur (Galat. IV, 14). Ille ergo, ille alicubi nunc demorans, de quo multi dicunt, Quando venturus est? aut, Quis venturus est? conspicuus erit in portis, hoc est, in aperto, in manifesto. In portis conspicuus erit: sed alios admittet, contra alios claudet. Erit conspicuus in portis", + "candidate_score": 0.613454, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_32_34", + "bdc_text": "April 1538 im 70 . Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_29", + "psc_text": "magna, qua parva. Cui ergo cuncta facillimum fuit facere de nihilo, mirandum est quia dedit senibus filium? Tales ergo illos viros vel illos homines habebat Deus, et illo tempore tales fecerat praecones Filio venturo, ut non solum in his quae dicebant, sed etiam in his quae faciebant, vel in his quae illis accidebant, Christus quaeratur, Christus inveniatur. Quidquid Scriptura dicit de Abraham, et factum est, et prophetia est: sicut Apostolus quodam loco dicit, Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit; unum de ancilla, et alterum de libera: quae sunt in allegoria. Haec ergo sunt duo Testamenta (Galat. IV, 22, 24) . CAPUT VII. 8. Isaaci historia et vera est et figurativa. Jam ergo non imprudenter dicimus quia Isaac et natus est Abrahae, et aliquid significavit. Sicut et immolare filium jussus obtemperat Deo, perducit ad locum, pervenit triduo, dimittit duos servos suos cum jumento, pergit ipse quo Deus praeceperat; levat", + "candidate_score": 0.612227, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_32_34", + "bdc_text": "April 1538 im 70 . Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_61", + "psc_text": "quomodo unam rem exposuit, et caetera tacuit: Bibebant enim de spirituali sequente petra; petra autem erat Christus. Haec autem figurae nostrae fuerunt (I Cor. X, 1-6) . Illis sunt exhibitae, sed figurae nostrae fuerunt: quia illis corporaliter exhibebantur, nobis spiritualiter significabantur. Ergo illi qui corporaliter ea tenuerunt, ad Vetus Testamentum pertinuerunt. CAPUT XI. 11. Isaac et Rebecca in benedictione Jacob, quid figurabant. Ad Ecclesiam pertinent omnes sancti. Jam videte quia senuerat Isaac. Cujus personam gessit Isaac, quando voluit benedicere filium suum majorem (Gen. XXVII, 1)? Jam senuerat: ubi senectus, vetustas; per senectutem intelligo vetustatem; et per vetustatem intelligo Vetus Testamentum. Hoc ergo Vetus Testamentum quia illi non intelligebant, qui sub nube fuerunt, ideo dicuntur caligasse oculi Isaac. Caligo oculorum corporis Isaac, caliginem significat mentium Judaeorum: senectus Isaac, vetustatem significat Veteris Testamenti. Quid ergo, fratres? Vult tamen benedicere et majorem filium Esau. Minorem amabat mater, et majorem pater, tanquam primogenitum: nam", + "candidate_score": 0.611046, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_36", + "bdc_text": "Kathrin Tremp-Utz , Eine spätmittelalterliche Jakobsbruderschaft in Bern , in :", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_75", + "psc_text": "Jacob transit ad Christum post aliena peccata, id est, haedinas pelles. Et quid est dolus? 17. Venit enim ille sero, et affert quod jussit pater; et invenit fratrem suum benedictum pro se: et non benedicitur altera benedictione. Quia duo illi homines, duo populi erant: una benedictio unitatem significat Ecclesiae. Duo autem populi ipsi sunt, qui est et Jacob. Sed alio modo figurati duo populi pertinentes ad Jacob. Etenim Dominus noster Jesus Christus, qui ad Judaeos et Gentes venerat, repudiatus est a Judaeis, qui pertinebant ad filium majorem: elegit tamen quosdam, qui pertinebant ad filium minorem, qui spiritualiter coeperant desiderare et intelligere promissa Domini, non carnaliter illam terram, quam desiderabant accipientes; sed spiritualem illam civitatem desiderantes, ubi nemo nascitur carnaliter; quia nemo ibi carnaliter, nemo spiritualiter moritur. CAPUT XVII. 18. Duo haedi, duo populi. Hanc ergo cum coepissent desiderare, coeperunt pertinere ad Jacob, qui crediderunt in Christo, et factus est grex", + "candidate_score": 0.610527, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_32_34", + "bdc_text": "April 1538 im 70 . Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_90", + "psc_text": "sum filius tuus major Esau: jam enim pactus erat ille cum fratre suo, et vendiderat primogenita sua. Hoc se dixit habere patri, quod emerat a fratre: quod ille perdiderat, in istum transierat. Non enim primogeniti honor exclusus erat de domo Isaac: primogeniti honor ibi erat; in illo non erat, qui eum vendiderat: ubi erat, si non in minore erat? Ideo sciens hoc in mysterio Isaac, confirmavit benedictionem, et dicit filio: Quid tibi facturus sum? Et ille: Benedic et me, pater: non enim una tibi est benedictio (Gen. XXVII, 37, 38) . Isaac autem sciebat unam. CAPUT XXIII. 24. Benedictio Jacob. Quare unam? Aderit Spiritus sanctus, ut dicam, et intelligatis. Videamus ipsas benedictiones, qualem benedictionem accepit Jacob, et qualem benedictionem accepit Esau. Ipse Isaac ad Jacob: Tu es filius meus Esau? Respondit Jacob: Ego. Et dixit: Appone mihi, et manducabo de venatione tua, fili, et benedicat te anima mea, antequam moriar;", + "candidate_score": 0.610183, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_32_34", + "bdc_text": "April 1538 im 70 . Lebensjahr) , gest. 1557 , stammte aus altem patrizischem Geschlecht der Stadt Bern. Er kam 1489 in den Großen , 1495 in den Kleinen Rat , wurde im selben Jahr Vogt zu Schenkenberg , 1509 zu Aigle . Graffenried war zwischen 1506 und 1528 bedeutendes Mitglied der bernischen Jakobsbruderschaft ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_68", + "psc_text": "ipsa dat consilium filio minori, et dicit illi: Ego ipsa audivi patrem tuum dicentem fratri tuo: Vade, et affer mihi venationem, ut manducem, et benedicat te anima mea, antequam moriar. Nunc ergo, fili, audi me. Et dedit illi consilium ut iret, afferretque duos haedos de proximo grege; et faceret illos mater, quemadmodum delectabatur pater ejus; et manducaret, et benediceret filium suum minorem absente majore. Ille autem timuit, et ait: Frater meus pilosus est, ego autem lenis sum; ne contingat me et compalpet pater meus, et intelligat quia ego sum Jacob, et acquiram non benedictionem, sed maledictionem. At illa: Vade, inquit, fili, audi me: maledictio tua super me sit (Gen. XXVII, 6-13) . Perrexit, et attulit duos haedos: facti sunt, et apposuit patri suo: et quemadmodum praedixit, quia non illum agnoscebat in voce, tetigit, invenit pilos; quia pellibus haedorum circumdederat mater brachia ejus: credidit majorem esse, et benedixit. In benedictione majorem", + "candidate_score": 0.609879, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_3", + "bdc_text": "Proinde nolui te diutius suspendere , quantumvis infecta adhuc sint omnia , ut plane vereor .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2258", + "psc_text": "totum orbem terrarum exspectate messem, per totum orbem terrarum crescite in messem, per totum orbem terrarum zizania tolerate usque ad messem. Non vos seducant perversi, paleae nimis leves, quae evolant ante adventum ventilatoris ex area: non vos seducant. Tenete eos ad istam vel solam similitudinem zizaniorum, neque illos sinatis loqui amplius. Ille codices tradidit. Non. Sed ille codices tradidit. Quilibet tradiderit, numquid infidelitas traditorum fidem Dei evacuavit? Quae est fides Dei? Quam promisit Abrahae, dicens: In semine tuo benedicentur omnes gentes. (Gen. XXII, 18) . Quae est fides Dei? Sinite utraque crescere usque ad messem. Per quid crescere? Per agrum. Quid est, Per agrum? Per mundum. 22. Donatistarum commentum de frumentorum diminutione. Hic illi dicunt: Creverat quidem utrumque per mundum, sed jam frumenta diminuta sunt, et in istam nostram regionem paucitatemque revocata. Non te permittit Dominus interpretari quod vis. Ipse qui exponit hanc parabolam, claudit os tuum, os sacrilegum, os", + "candidate_score": 0.60533, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_95", + "bdc_text": "Ceterum , quod ad me attinet , in mense hoc ter lecto incubui , sed convalui interimvor interim gestrichen inn[ ? ] .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3504", + "psc_text": "magis ego in mente: Nunc autem jam non ego operor illud. Nunc autem, quid est? Nunc autem, jam redemptus, qui fui antea sub peccato venumdatus, jam accepta gratia Salvatoris, ut mente condelecter legi Dei, non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Scio enim quia non habitat in me. Iterum ergo in me: audi quod sequitur, hoc est in carne mea bonum. Velle enim mihi adjacet. Scio. Quid scis? Quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Jamdudum dixeras, Quod operor, ignoro. Si ignoras, quomodo scis? Modo dicis, Ignoro; modo dicis, Scio: ego quomodo intelligam, nescio. An hoc est quod intelligo? Ubi enim ait, Quod operor, ignoro; dixit ignoro, non approbo, non accepto, non mihi placet, non consentio, non laudo. Non enim et Christus eos ignorabit, quibus dicturus est, Non novi vos (Matth. VII, 23) . Prorsus etiam hoc intelligo, Quod enim operor, ignoro: quia", + "candidate_score": 0.601824, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10352_sent_99", + "bdc_text": "Poteris autem commode apud legatos , si saltem venturi sunt ad comitia .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3528", + "psc_text": "voluntati nostrae conanti adjutorium subministravit; ut ipsa voluntas nostra non in se ipsa, sed in Deo laudaretur. In Deo enim laudabimur tota die (Psal. XLIII, 9) : et, In Domino laudabitur anima mea; audiant mites, et jucundentur (Psal. XXXIII, 3) . Audiant mites: nam superbi et litigiosi non audiunt. Ergo quare non ipsa est Lex digito Dei scripta, quae dat adjutorium hoc gratiae, de qua loquimur? Quare? Quia in tabulis lapideis scripta est, non in tabulis cordis carnalibus (II Cor. III, 3). CAPUT V. 5. Veteris ac novae Legis concordia. Denique, fratres mei, in magno mysterio videte concordiam, videte distantiam; concordiam Legis, distantiam plebis. Celebratur Pascha in veteri populo, sicut nostis occisione agni cum azymis: ubi occisio ovis Christum significat, azyma autem novam vitam, hoc est, sine vetustate fermenti. Unde nobis Apostolus dicit: Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi: Pascha enim nostrum immolatus est Christus (I", + "candidate_score": 0.591615, + "ce_score": null + } + ] + } + ], + "biblical_hits": [] +} \ No newline at end of file