diff --git "a/10/10407.json" "b/10/10407.json" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/10/10407.json" @@ -0,0 +1,3594 @@ +{ + "letter_id": "10407", + "bd_url": "https://www.bullinger-digital.ch/letter/10407", + "dominant_topic": 7, + "topic_dist": [ + 0.051623, + 0.059744, + 0.050287, + 0.046569, + 0.051794, + 0.046595, + 0.044675, + 0.060523, + 0.045737, + 0.0466, + 0.047122, + 0.043462, + 0.051214, + 0.05909, + 0.05277, + 0.051698, + 0.04224, + 0.054796, + 0.042949, + 0.050513 + ], + "citations": [ + { + "rank": 1, + "cf_id": "cf025", + "work_id": "078_Gregorius-I_Appendix-ad-Librum-sacramentorum", + "max_score": 0.709889, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_13_15", + "bdc_text": "Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat . Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est .", + "psc_chunk_id": "078_Gregorius-I_Appendix-ad-Librum-sacramentorum_window_80", + "psc_text": "aeternum secum regnare faciat Jesus Christus Dominus noster Rex regum, et Dominus dominantium, qui cum Patre et Spiritu sancto. (1121) Rectitudo regis est noviter ordinati et in solium sublimati haec tria populo Christiano sibi subdito praecipere, in primis ut Ecclesia Dei et omnis populus Christianus veram pacem + servans in omni tempore. Aliud est ut rapacitates et omnes iniquitates omnibus gradibus interdicat. Tertium est, ut in omnibus judiciis aequitatem et misericordiam praecipiat, ut illi et nobis indulgeat sua misericordia clemens et misericors Deus, qui cum Patre. Et (1122) tunc deosculetur omnem clerum populumque, (1123) et dicat unusquisque: vivat rex feliciter in sempiternum! tribus vicibus: vivat rex! ut supra. Et post Evangelium (1124) offert rex ad manum archiepiscopi oblationem et vinum, et sic peragatur Missa suo ordine. Deinde communicetur ab archiepiscopo corpore et sanguine Christi; (1125) et sic referant Deo gratias, post pergant ad mensam. (1126) ITEM AD REGINAM BENEDICENDAM. 263", + "candidate_score": 0.709889, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_15", + "bdc_text": "Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est .", + "psc_chunk_id": "078_Gregorius-I_Appendix-ad-Librum-sacramentorum_window_80", + "psc_text": "aeternum secum regnare faciat Jesus Christus Dominus noster Rex regum, et Dominus dominantium, qui cum Patre et Spiritu sancto. (1121) Rectitudo regis est noviter ordinati et in solium sublimati haec tria populo Christiano sibi subdito praecipere, in primis ut Ecclesia Dei et omnis populus Christianus veram pacem + servans in omni tempore. Aliud est ut rapacitates et omnes iniquitates omnibus gradibus interdicat. Tertium est, ut in omnibus judiciis aequitatem et misericordiam praecipiat, ut illi et nobis indulgeat sua misericordia clemens et misericors Deus, qui cum Patre. Et (1122) tunc deosculetur omnem clerum populumque, (1123) et dicat unusquisque: vivat rex feliciter in sempiternum! tribus vicibus: vivat rex! ut supra. Et post Evangelium (1124) offert rex ad manum archiepiscopi oblationem et vinum, et sic peragatur Missa suo ordine. Deinde communicetur ab archiepiscopo corpore et sanguine Christi; (1125) et sic referant Deo gratias, post pergant ad mensam. (1126) ITEM AD REGINAM BENEDICENDAM. 263", + "candidate_score": 0.657946, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 2, + "cf_id": "cf033", + "work_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis", + "max_score": 0.696305, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21_23", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1212", + "psc_text": "inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse minus protrahendo, et cum minori nota, aut etiam in directum sine cantu recitando, addens tamen: Qui melius videt, melius dicat. Eadem est sententia Nicolai de Fractura. Censet nihilominus Boherius futurum nihil incommodi, si his in casibus lectionum aut responsoriorum minuatur numerus. Sed refragatur Hildemarus his verbis: « Non attinet ad numerum lectionum brevietur, sed ad quantitatem lectionum, ut quamvis duodecim sint, tamen breviores sint quam debet. » Duodecimum ergo sacrarum numerum lectionum retinere voluit S. P. Benedictus, quem etiam olim observabant Ecclesiae Gallicanae ut patet ex liturgia Gallic., l. II, p. 106. Quod si contigerit, digne inde satisfaciat Deo in", + "candidate_score": 0.696305, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1212", + "psc_text": "inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse minus protrahendo, et cum minori nota, aut etiam in directum sine cantu recitando, addens tamen: Qui melius videt, melius dicat. Eadem est sententia Nicolai de Fractura. Censet nihilominus Boherius futurum nihil incommodi, si his in casibus lectionum aut responsoriorum minuatur numerus. Sed refragatur Hildemarus his verbis: « Non attinet ad numerum lectionum brevietur, sed ad quantitatem lectionum, ut quamvis duodecim sint, tamen breviores sint quam debet. » Duodecimum ergo sacrarum numerum lectionum retinere voluit S. P. Benedictus, quem etiam olim observabant Ecclesiae Gallicanae ut patet ex liturgia Gallic., l. II, p. 106. Quod si contigerit, digne inde satisfaciat Deo in", + "candidate_score": 0.693946, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3657", + "psc_text": "fratres, » inquit Richardus de S. Angelo. Id autem tam ex Smaragdo quam ex Hildemaro, et libro Usuum Cisterciensium, c. 88, praestare debebant prostrati ante altare, si tempus ferret; alias tantum incurvati: 877 quamvis in Franciae monasteriis omni tempore genuflecterent, cum hoc discrimine quod diebus quibus ex ecclesiae praescripto genua flectenda essent, etiam prosternerentur, aliis minime, quemadmodum testatur Hildemarus. Prostrati vero ex eodem auctore dicebant: « Domine Jesu Christe, tu scis fragilitatem meam, adjuva me in hoc itinere, quatenus hoc iter obedientiae meae valeam orationibus fratrum sine offensione peragere. » Preces dicendas super eos habes apud Smaragdum et Haeftenum, passimque occurrunt in antiquis libris. Porro hanc petendae benedictionis legem tanti faciebant Cistercienses, ut qui eadem die reversuri illam non flagitarent, hos panis et aquae poenitentia mulctarent, nisi evidenti necessitate aut utilitate ordinis excusarentur, quemadmodum continet libellus antiquarum definitionum, dist. 10, c. 2. Duo hic restant circa Regulae textum adnotanda. Omnium", + "candidate_score": 0.691389, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2029", + "psc_text": "34), « librum, inquit, in quo legendum est, in refectorium portat et reportat qui legit ad servitores. » Idem habent Divionenses S. Benigni Consuetudines mss., cap. 37. Idem etiam ex recentioribus Congregationibus institutum amplexi sunt Cassinenses, ubi major est congregatio, Coelestini, Olivetani, et Fulienses, ut in eorum Declarationibus sive Constitutionibus videre licet. Atque ita etiam S. Benedictum exposuit in secundo comment. Boherius. Ejus hoc decretum non ad secundas duntaxat mensas, sed ad ipsos insuper infirmos extendunt insigniores Regulae commentatores. Hildemarus: « Attendendum est, inquit, quia non dicit de sanorum mensis, vel, ubi generalitas fratrum manducat: et ideo sicut de sanis generaliter in unum comedentibus intelligitur lectionem fieri debere, ita etiam debet intelligi de infirmis vel de fleutomatis, de senibus vel infantibus et reliquis aliis fratribus. Hoc tamen sciendum est, si sex fuerint infirmi, aut fleutomati, aut senes cum infantibus, aut reliqui alii, cum manducant, lectio illis debet esse manducantibus, verumtamen", + "candidate_score": 0.680997, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1212", + "psc_text": "inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse minus protrahendo, et cum minori nota, aut etiam in directum sine cantu recitando, addens tamen: Qui melius videt, melius dicat. Eadem est sententia Nicolai de Fractura. Censet nihilominus Boherius futurum nihil incommodi, si his in casibus lectionum aut responsoriorum minuatur numerus. Sed refragatur Hildemarus his verbis: « Non attinet ad numerum lectionum brevietur, sed ad quantitatem lectionum, ut quamvis duodecim sint, tamen breviores sint quam debet. » Duodecimum ergo sacrarum numerum lectionum retinere voluit S. P. Benedictus, quem etiam olim observabant Ecclesiae Gallicanae ut patet ex liturgia Gallic., l. II, p. 106. Quod si contigerit, digne inde satisfaciat Deo in", + "candidate_score": 0.679169, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3658", + "psc_text": "occurrunt in antiquis libris. Porro hanc petendae benedictionis legem tanti faciebant Cistercienses, ut qui eadem die reversuri illam non flagitarent, hos panis et aquae poenitentia mulctarent, nisi evidenti necessitate aut utilitate ordinis excusarentur, quemadmodum continet libellus antiquarum definitionum, dist. 10, c. 2. Duo hic restant circa Regulae textum adnotanda. Omnium fratrum vel abbatis orationi se commendent, inquit S. Benedictus. 1º Terminus universalis omnium S. Stephanum abbatem Obazinensem movere potuit, ut « in itinere processurus, post generalem fratrum benedictionem, etiam infimorum se orationibus commendaret. » 2º Particula vel, quam Menardus asserit hic esse conjunctivam, secundum Bernardum Cassinensem et Boherium disjunctive accipi debet, propter improvisos et inopinatos casus urgentesque necessitates, quae conventum congregari non sinunt, verbi gratia, cum nocte recumbentibus adhuc in lecto fratribus, aut per diem extra monasterium laborantibus, proficiscendum est: quo casu solam abbatis benedictionem percipi voluerit S. Benedictus: cujus rei praxim videre est in lib. I Dialogorum S. Gregorii", + "candidate_score": 0.678564, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1068", + "psc_text": "matutinalis synaxis, ut B. permittit Benedictus in oratorio peculiaris orationis gratia remorari. » Quod vero S. Pater ait a fratribus qui Psalterii vel lectionum aliquid indigent, sic intelligit Menardus, ut fratres qui Psalterio aut lectione non indigent, liberas hoc per intervallum horas habeant, quia non omnia dici momenta S. Pater minutatim prosecutus est, neque ordinavit quid inter laudes et primam fieri deberet, neque tempore jejunii quid a vesperis ad collationis lectionem. Sed Hildemarus, ut modo dicebamus, censet ei qui nihil se indigere credit talem ab abbate Scripturae quaestionem esse proponendam, quam ille difficile solvat. Verum cum Regulae textum non solum de praevidendis lectionibus et Psalterio memoriter addiscendo, sed etiam de studio scrutandisque Scripturae locis difficilioribus explicuerimus; nullusque sit qui his non indigeat, omnes aequaliter hic Regulae locus tangere dicendus est; possetque ita intelligi: A fratribus qui omnes indigent Psalterio et lectione, meditationi inserviatur: nam verba illa qui indigent notant causam", + "candidate_score": 0.677702, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1066", + "psc_text": "veteres monachos Psalterium memoriter discere: nam meditari apud antiquos saepe sumitur pro simplici lectione, ut in secunda Regula SS. Patrum cap. 5, sive pro studio; unde antiqua versio Gallica ms. Conchensis monasterii hunc Regulae textum ita vertit: Le temps qui reste après vigile soit occupé à dire Psautier ou à étudier. Quinto, non solum Psalterium, sel alios insuper Scripturae libros ex mente S. Benedicti memoriae commendandos esse existimo, maxime cum nonnullas lectiones ad opus Dei memoriter recitari voluerit, communisque apud veteres monachos usus obtinuerit, Scripturam memoriae mandandi. Addo praeterea occultos illius variosque sensus esse rimandos: nam Scripturae sacrae studium apud eos praecipuum fuisse constat; unde etiam Hildemarus nolenti vigilare fratri, et nihil se adjuvante Domino indigere dicenti, « Abbas, inquit, talem propositionem debet proponere, quam ille frater non possit solvere, ut humilietur, » aliquem scilicet Scripturae locum perdifficilem cujus sensum frater ille negligens et superbus ignoret. Sexto, denique non sic", + "candidate_score": 0.677331, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2780", + "psc_text": "« pro suo more, postquam acquievisset aliquantum, intempesta hora consurgens, 664 psalmodia nocturna perfunctus est, » uti legimus in Vita S. Eudociae, n. 3. Sed ut possunt agant sibi. ] Quod ait ut possunt, Bernardus Cassinensis intelligit « quod hoc in loco non possunt facere aeque prolixas orationes, nec officium tractim, et morose; sed ut possunt, supple ad minus verba integra, numerum psalmorum, numerum lectionum. » Quod vero agant sibi, « id est apud se, secreto, sine cantu; sibi solum, si sint soli: sibi vicissim dicendo versus psalmorum et horarum, si sint duo vel plures. » Nonnulli codices legunt agant ibi, hoc est in itinere, quam lectionem probat Menardus. Et servitu is pensum non negligant reddere. ] Ideoque « debent a bibliotheca habere librum in quo sit officium ordinatum, » inquit Bernardus Cassinensis; idque juxta Gregorii papae IX constitutionem pro Benedictinis, praescribentem ut « ipsi dicant horas in via, et", + "candidate_score": 0.677221, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1365", + "psc_text": "est in servandi ordinis continua jugitate prolixitas; tanta praesertim in ecclesiasticis officiis protelabatur instantia, ut in ipso Cancri sive Leonis aestu, cum longiores sunt dies, vix per totum diem unius saltem vacaret horae dimidium quo fratribus in claustro licuisset miscere colloquium. Hoc autem tam continui laboris exercitium ad hoc est, ut reor, solerti satis ac provida magisterii arte provisum, ut levium atque 325 infirmorum fratrum fragilitatem reprimat, et delinquendi propemodum occasionem tollat, quatenus, etiamsi velint, praeter cogitationem peccare vix possint. Fragilium igitur imbecillitati consulitur, dum in persolvendo continui ordinis penso totum non modo diurni, sed et nocturni temporis spatium profligatur. » Antequam caput istud absolvam, observabo cum Boherio in secundo comm., hujus capitis initio, quosdam olim existimasse S. Patrem Benedictum Gallicano usum esse Psalterio; quod ex iis locis colligebant, quae S. Pater citat ex Psalterio in Regula, in quibus variae reperiuntur lectiones quae non exstant in Romano, bene autem in", + "candidate_score": 0.676712, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.676388, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3056", + "psc_text": "saeculi sunt, ad Dei servitutem venire festinabunt, » ut cum Hildemaro loquar. Tandem non esse periculum ne fratres haudquaquam jussi hospitibus loquantur experientia magistra docet. Unum est quod majorem videtur pati difficultatem. Nam cum S. Benedictus abbatem velit frangere jejunium propter hospitem, et hospites nunquam desint monasterio, si abbas cum hospitibus in refectorio reficere debet, sequetur abbatem quotidie coram toto conventu, aliis interim jejunantibus, jejunium frangere; quod quis credat? Haec objectio, quae prima fronte videtur aliquid habere difficultatis, nullam in rei veritate complectitur; nam quid melius jejunium extra aut coram conventu violare? quid perfectius? Deinde haec objectio locum tantum habet quando abbas solitas refectionis horas propter hospitem cogitur praevenire; nam quando hospites una cum conventu reficiunt, abbas nec debet frangere jejunium, nec aliis quam fratres uti alimentis, saltem communiter. Non ita vero frequens est abbatem praevenire solitas refectionis horas, cum non quotidie veniant hospites, et saepius horam congregationis facile exspectent.", + "candidate_score": 0.676076, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21_23", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.675385, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1104", + "psc_text": "vidimus in ecclesia Turonensi, non sine fundamento interpretari posset aliquis. Quae cum ita se habeant, nemo jam non videt qua ratione etiam in nocte prolixiori vigilias ad auroram usque producere possent; alioquin si matutinas laudes una cum nocturnis mediis adhuc in tenebris persolvissent, non septies exemplo prophetae, sed sexies laudem Deo dixissent, ut notat iterum Hildemarus ad cap. 11. Unde nec S. Hildegardis absolute dicit diebus dominicis indultum fuisse a S. P. Benedictino post matutinas somnum; sed tantum si tempus permiserit, ita ut maturius surrexerint; quo casu, ut dicit Hildemarus, « tunc si dies non fuerit, debet prior signum tangere, ut dormiant; » tuncque, ut existimo, laudes a nocturnis separabant: quia non nisi incipiente luce ex Regula dicendae sunt. Atque ex dictis hactenus patet quod diebus dominicis vigiliae prolixiores, et nocturna synaxis in lucem usque producta matutinum soporem non admittunt, ut scribebat Stephanus Tornacensis ad novitium Pontiniacensem, qui Cisterciense institutum", + "candidate_score": 0.674926, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2700", + "psc_text": "adeo ut mirum sit quosdam lapsum observantiae regularis in scientiam litterarum refundere; qua in re non levem viris sanctissimis inurunt injuriam, qui ut eversam inter monachos disciplinam redintegrarent, nullum salubrius adhiberi 645 posse remedium existimarunt, quam si monachos sacris litterarum studiis informarent; id quod feliciter in Galliis exsecutus est Benedictus abbas Anianensis, et in Anglia Dunstanus, Athelvoldus et Oswaldus pontifices sanctissimi, illuc ad id advocatis ex alienis regnis et provinciis doctissimis monachis. Porro qui asserunt octavo nonoque saeculo scientias in monasteriis tantum florere coepisse, easque ruinae observantiae regularis, quae circa medium saeculum nonum contigit, causas faciunt, a vero longe aberrant. Nam primo litteras longe ante saeculum octavum in monasteriis floruisse supra luce clarius demonstratum est. Secundo, nec verum est, quod lapsum observantiae ex studiis litterarum provenisse docent; qui si legissent historias, non studiis, hujusce rei causam attribuissent, sed bellis civilibus et incursionibus Normannorum, qui spoliatis incensisque monasteriis, monachos omnes sparsim", + "candidate_score": 0.674789, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2643", + "psc_text": "sapit cantare, doceat alium cantum, vel etiam si scit grammaticam, tradat aliis, aut alias artes quae sunt utiles in monasterio; si sapit, doceat alios. » Tandem fratres suos ad sanctorum Patrum doctrinam remittit Regulae cap. 73. Quod autem tam ipse S. Benedictus quam alii veteres monachi laborem prae litterarum studiis commendare visi sunt, tria potissimum faciebant. Primum librorum raritas, quae temporibus illis, quibus nulli nisi manu exarati habebantur, tanta erat, ut aliquando monachorum numerus in coenobiis numerum excederet voluminum; qua in re exemplo esse potest Centulense monasterium, in quo trecenti olim cum pueris centum degebant monachi; cum tamen ibidem non essent codices trecenti, ut patet ex catalogo librorum ejusdem monasterii tempore Ludovici Pii confecto, et ab Hariulfo in Chronico Centulensi relato (In Chron. Centul. lib. III, cap. 3): unde etiam horis secundum Regulam lectioni deputatis, uno legente alii saepius auscultare cogebantur; eoque respexit S. Benedictus cum dicit (Cap. 4) lectiones", + "candidate_score": 0.674244, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2393", + "psc_text": "facile negligerent. » 571 Sed in contrariam abit sententiam Petrus Boherius, qui relatis supra citatis Bernardi Cassinensis verbis addit: « Sed ista expositio mihi non placet; nec servitorum exspectatio eam juvat, licet contrariam practicetur saltem apud nos. » Et certe si ex sequentibus sancti Benedicti verbis de ejus mente judicium ferre liceat; parvum istud intervallum non poterat esse nisi nullum. Nam paulo post addit: « Si autem jejunii dies fuerint, dicta vespera parvo intervallo mox accedant ad lectionem; » quae verba prioribus omnino opponuntur. Maxime cum istud diebus jejunii parvum intervallum haud dubium coena, quae post vesperas agebatur cum duplex esset refectio, consumebat. Nec urget in contrarium coena servitorum, quam dum fit lectio collationis, accipere possunt. Sane Hildemarus nullum vult servari intervallum, ubi fratres tardius solito coenare contingit: « Et hoc notandum est, inquit, si tempore nubili fallitur vespera, id est plus tarde quam aliis diebus, non debet intervallum inter", + "candidate_score": 0.673969, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_33_35", + "bdc_text": "Ein weiteres Werk Bullingers , die «Früntliche Ermanung zur Gerechtigheit» , 1526 ( HBBibl I 2 ) , war aller Wahrscheinlichkeit nach an den Zuger Bannerherrn Wolfgang Kolin gerichtet ( s . Staedtke 281f , Nr. 54 ) . Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1066", + "psc_text": "veteres monachos Psalterium memoriter discere: nam meditari apud antiquos saepe sumitur pro simplici lectione, ut in secunda Regula SS. Patrum cap. 5, sive pro studio; unde antiqua versio Gallica ms. Conchensis monasterii hunc Regulae textum ita vertit: Le temps qui reste après vigile soit occupé à dire Psautier ou à étudier. Quinto, non solum Psalterium, sel alios insuper Scripturae libros ex mente S. Benedicti memoriae commendandos esse existimo, maxime cum nonnullas lectiones ad opus Dei memoriter recitari voluerit, communisque apud veteres monachos usus obtinuerit, Scripturam memoriae mandandi. Addo praeterea occultos illius variosque sensus esse rimandos: nam Scripturae sacrae studium apud eos praecipuum fuisse constat; unde etiam Hildemarus nolenti vigilare fratri, et nihil se adjuvante Domino indigere dicenti, « Abbas, inquit, talem propositionem debet proponere, quam ille frater non possit solvere, ut humilietur, » aliquem scilicet Scripturae locum perdifficilem cujus sensum frater ille negligens et superbus ignoret. Sexto, denique non sic", + "candidate_score": 0.670166, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_48_50", + "bdc_text": "Ein erneuter Aufenthalt in Paris wurde 1539 beendet. 1540 wurde Kolin Provisor für Griechisch an der Lateinschule des Großmünsters , und 1542 übernahm er das Pfarramt in Schwamendingen . Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien . Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.668209, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21_23", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3508", + "psc_text": "Dei, et animarum salutem. » Et alibi: « Improbe satis praeesse affectas, quibus prodesse non curas; et 841 quorum non zelas salutem, subjectionem nimis ambitiose vindicas tibi. » Et iterum ad Eugenium papam (Lib. III de Consid., c. 1): « Ita et tu praesis, ut provideas, ut consulas, ut procures, ut serves; praesis, ut prosis; praesis ut fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam: ad quid? ut des illis escam in tempore, hoc est ut dispenses, non imperes. Hoc fac, et dominari ne affectes hominum homo, ut non dominetur tui omnis injustitia. » Oportet ergo eum esse doctum lege divina. ] Etsi « constet neminem prorsus ob imperitiam litterarum a perfectione cordis excludi, nec rusticitatem obesse ad capessendam cordis atque animae puritatem, » ut loquitur Cassianus (Collat. 10, cap. 14); imo cum saepe « scientia saecularis, teste S. Bernardo (Serm. 9, in Cant.), inebriet curiositate, non charitate,", + "candidate_score": 0.666446, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21_23", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2645", + "psc_text": "destinabant, scientiis informare omnino satagebant, Domini per prophetam comminationem formidantes: Quia repulisti scientiam, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi; et illud: Ignorans ignorabitur. Tertium, perversa Massalianorum haereticorum et quorumdam vagantium monachorum doctrina, qui aut orationis, aut praedicationis obtentu, laborem non solum tanquam inutilem, sed etiam ut malum, et evangelicis verbis contrarium in servis Dei damnabant; quorum dogma impium refutarunt S. Epiphanius lib. III Contra haereses, haer. 80, et S. Augustinus eo in opusculo quod hortatu Aurelii Carthaginensis episcopi conscripsit de Opere monachorum (Cap. 30), « ne boni fratres apostolicis praeceptis obedientes, a pigris et inobedientibus etiam praevaricatores dicerentur; ut qui non operantur, saltem illos qui operantur sibi anteponendos esse non dubitent, » ut loquitur ipse sanctus doctor: quod tamen non sic dicit quasi laborantes absolute non laborantibus judicaret esse meliores; nam et eos qui perfectionis gratia reclusioni se dedunt, non solum laborantibus non postponit, verum etiam « horum, inquit (Cap.", + "candidate_score": 0.66554, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35_37", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte . Vielleicht folgte er Volmar Ende 1530 nach Bourges . Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.665209, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35_37", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte . Vielleicht folgte er Volmar Ende 1530 nach Bourges . Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", + "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", + "candidate_score": 0.664676, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21_23", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2700", + "psc_text": "adeo ut mirum sit quosdam lapsum observantiae regularis in scientiam litterarum refundere; qua in re non levem viris sanctissimis inurunt injuriam, qui ut eversam inter monachos disciplinam redintegrarent, nullum salubrius adhiberi 645 posse remedium existimarunt, quam si monachos sacris litterarum studiis informarent; id quod feliciter in Galliis exsecutus est Benedictus abbas Anianensis, et in Anglia Dunstanus, Athelvoldus et Oswaldus pontifices sanctissimi, illuc ad id advocatis ex alienis regnis et provinciis doctissimis monachis. Porro qui asserunt octavo nonoque saeculo scientias in monasteriis tantum florere coepisse, easque ruinae observantiae regularis, quae circa medium saeculum nonum contigit, causas faciunt, a vero longe aberrant. Nam primo litteras longe ante saeculum octavum in monasteriis floruisse supra luce clarius demonstratum est. Secundo, nec verum est, quod lapsum observantiae ex studiis litterarum provenisse docent; qui si legissent historias, non studiis, hujusce rei causam attribuissent, sed bellis civilibus et incursionibus Normannorum, qui spoliatis incensisque monasteriis, monachos omnes sparsim", + "candidate_score": 0.664461, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_48_50", + "bdc_text": "Ein erneuter Aufenthalt in Paris wurde 1539 beendet. 1540 wurde Kolin Provisor für Griechisch an der Lateinschule des Großmünsters , und 1542 übernahm er das Pfarramt in Schwamendingen . Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien . Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.663515, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21_23", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2691", + "psc_text": "vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap. 1), ut « in monasteriis monachorum, ubi commode fieri queat, etiam lectio sacrae Scripturae habeatur: qua in re si abbates negligentes fuerint, episcopi locorum in hoc, ut sedis apostolicae delegati, eos ad id opportunis remediis compellant. » Quod plane de simplici sacrae Scripturae lectione, quae ubique commode fieri potest, sed de accurata, qua obscuriores extricatioresque difficultates studiose elucidantur, intelligi debet. Quarto. Dicunt exemplum Christi et SS. apostolorum, qui nunquam studuisse, aliquando manibus laborasse leguntur, nullum studiis monachorum obicem afferre, cum infusam coelitus habuerint scientiam, quam ubi similiter acceperint monachi, libenter a studiis abstinebunt. Porro quod de labore apostolorum dicitur, solos", + "candidate_score": 0.663218, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_33_35", + "bdc_text": "Ein weiteres Werk Bullingers , die «Früntliche Ermanung zur Gerechtigheit» , 1526 ( HBBibl I 2 ) , war aller Wahrscheinlichkeit nach an den Zuger Bannerherrn Wolfgang Kolin gerichtet ( s . Staedtke 281f , Nr. 54 ) . Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.66312, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21_23", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2702", + "psc_text": "propter frequentes et perpetes in regno principum discordias, omnis antiquorum Patrum deperit instituta traditio (Cap. 1 saec. IV Bened.). » Additque: « Tunc etiam et alia monasteria sunt suo honore privata, nudatae rebus ecclesiae, et plurimae subversae. » Nec magis eis favet quem citant truncatus concilii Vernensis canon; quem, ut plene intelligatur, plenum et integrum hic referre opus est: « In locis sanctis, hoc est monasteriis, alios studio, nonnullos desidia, multos necessitate victus et vestimenti a sua professione deviare comperimus (Cap. 12). » Hoc in canone studium opponitur necessitati; necessitas vero non opponitur nisi spontaneae voluntati; studium igitur hic loci non pro litterario exercitio sumitur, sed pro corrupta animi propensione in malum. Atque eo sensu Vernensis concilii canonem Gallice reddidit qui nuper dissertationem de hemina vini Benedictina vulgavit, vir doctissimus, ubi sic loquitur (In resp. ad object., n. 6): Le concile de Vernon tenu sous Charles le Chauve témoigne qu'", + "candidate_score": 0.663028, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21_23", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.662027, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21_23", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_525", + "psc_text": "dedit ut possit usibus monasterii remanere, abbatissa per provisorem ordinet pauperibus dispensari. » Idem statuisse videtur S. Aurelianus in Regulae cap. 44. Caeterum, ut observat Smaragdus, est et aliud duale eleemosynae genus, quo debent maxime monachi pauperes recreare; quorum unum infirmis et tribulatis, aliud vero stultis et nescientibus est adhibendum: qui enim infirmo per compassionem communicat, et tribulato consolationis consilium subministrat, sine dubio pauperes recreat. Similiter et qui doctrinam stultis, et scientiae verbum ministrat ignaris, eleemosynarii dignus est laudari praeconiis. Aliter Richardus de S. Angelo: « Pauperes recreare, inquit, hoc est unum genus eleemosynarum; secundum est dimittere a quo laesus fueris: tertium est delinquentes corrigere, et errantes ad viam reducere veritatis. » Quod idem exstat in Regula Solitariorum cap. 55. Nudum vestire. ] Instrumentum istud, sicut et prius, non est omnium, sed abbatis tantummodo et eorum quibus id muneris ab eo commissum est; quamvis in coenobiis in quibus certis statis", + "candidate_score": 0.661851, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21_23", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2643", + "psc_text": "sapit cantare, doceat alium cantum, vel etiam si scit grammaticam, tradat aliis, aut alias artes quae sunt utiles in monasterio; si sapit, doceat alios. » Tandem fratres suos ad sanctorum Patrum doctrinam remittit Regulae cap. 73. Quod autem tam ipse S. Benedictus quam alii veteres monachi laborem prae litterarum studiis commendare visi sunt, tria potissimum faciebant. Primum librorum raritas, quae temporibus illis, quibus nulli nisi manu exarati habebantur, tanta erat, ut aliquando monachorum numerus in coenobiis numerum excederet voluminum; qua in re exemplo esse potest Centulense monasterium, in quo trecenti olim cum pueris centum degebant monachi; cum tamen ibidem non essent codices trecenti, ut patet ex catalogo librorum ejusdem monasterii tempore Ludovici Pii confecto, et ab Hariulfo in Chronico Centulensi relato (In Chron. Centul. lib. III, cap. 3): unde etiam horis secundum Regulam lectioni deputatis, uno legente alii saepius auscultare cogebantur; eoque respexit S. Benedictus cum dicit (Cap. 4) lectiones", + "candidate_score": 0.661616, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_33_35", + "bdc_text": "Ein weiteres Werk Bullingers , die «Früntliche Ermanung zur Gerechtigheit» , 1526 ( HBBibl I 2 ) , war aller Wahrscheinlichkeit nach an den Zuger Bannerherrn Wolfgang Kolin gerichtet ( s . Staedtke 281f , Nr. 54 ) . Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2673", + "psc_text": "Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque peritiam non mediocriter percepit. » Neque vero in sola Latinae et Graecae linguae scientia profecit, sed in omni etiam artium liberalium disciplina; id quod testantur varia quae post se reliquit et hactenus perseverant omnigenae doctrinae monumenta. Porro quam infantulus acceperat doctrinam, eamdem factus in eodem monasterio magister fratribus suis postea reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub", + "candidate_score": 0.661572, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21_23", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3322", + "psc_text": "ita praeponendus est aliis, sed ordinis sui loco humiliter debet esse contentus, ut loquitur Smaragdus. Communis autem monasteriorum praxis apud nos est, ut sacerdotes novitii omnes etiam professos non sacerdotes praecedant, quoad illi sacerdotii gradum adipiscantur: sed apud Cassinenses et Fulienses sacerdotes novitii reliquis tantum novitiis non sacerdotibus praeponuntur. Vide locum supracitatum ex Vita S. Pachomii. Benedicere, ] scilicet cibum et potum in refectorio, vel ad lectiones in ecclesia, ut exponunt commentatores. Aut missas tenere. ] Observavimus supra missam plures habere acceptiones. Hic vero sumitur pro incruento Christi sacrificio: et sic missas tenere ex commentatoribus et Gallicis versionibus idem est ac missas celebrare, idque ordine suo, ut exponit Theobaldus Artaldus. Est etiam qui Gallice reddit, faire dire des messes. Insuper missas tenere est eis interesse, easque audire, ut clarum est ex concilio Agathensi, can. 47: « Missas die dominico saecularibus totas tenere speciali ordine praecipimus. » Si tamen ei jusserit", + "candidate_score": 0.661237, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21_23", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2029", + "psc_text": "34), « librum, inquit, in quo legendum est, in refectorium portat et reportat qui legit ad servitores. » Idem habent Divionenses S. Benigni Consuetudines mss., cap. 37. Idem etiam ex recentioribus Congregationibus institutum amplexi sunt Cassinenses, ubi major est congregatio, Coelestini, Olivetani, et Fulienses, ut in eorum Declarationibus sive Constitutionibus videre licet. Atque ita etiam S. Benedictum exposuit in secundo comment. Boherius. Ejus hoc decretum non ad secundas duntaxat mensas, sed ad ipsos insuper infirmos extendunt insigniores Regulae commentatores. Hildemarus: « Attendendum est, inquit, quia non dicit de sanorum mensis, vel, ubi generalitas fratrum manducat: et ideo sicut de sanis generaliter in unum comedentibus intelligitur lectionem fieri debere, ita etiam debet intelligi de infirmis vel de fleutomatis, de senibus vel infantibus et reliquis aliis fratribus. Hoc tamen sciendum est, si sex fuerint infirmi, aut fleutomati, aut senes cum infantibus, aut reliqui alii, cum manducant, lectio illis debet esse manducantibus, verumtamen", + "candidate_score": 0.661179, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_18_20", + "bdc_text": "A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September. faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1169", + "psc_text": "nonagesimo quarto psalmo. COMMENTARIUS. 275 A Pascha autem usque ad calendas Novembris, etc.] A Pascha, inquit, scilicet Resurrectionis, ad differentiam aliarum solemnitatum Domini nostri Jesu Christi, inquit Boherius, quas etiam quaedam provinciae Paschata vocant. Ita in antiquis Germaniae Consuetudinibus mss., feria V in Coena Domini Pascha appellatur. Pro ipsis tribus lectionibus una de Veteri Testamento memoriter dicatur. ] Huc spectare videtur illud Guigonis Carthusiae prioris statutum (Cap. 5): « A Pentecoste usque ad Novembris calendas, una, nisi festum intersit, lectione sicut caeteri monachi contenti sumus. » Quod dicit a Pentecoste, ostendit toto tempore Paschali plures recitatas fuisse lectiones, et revera tres olim in omnibus passim monasteriis legebantur, uti observavimus in lib III de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 18, quod etiam exemplo Romanae Ecclesiae tota aestate praestitisse Cassinenses constat ex Theodemari abbatis epistola ad Carolum Magnum. Scribit etiam Amalarius in Supplem. quod « in quibusdam monasteriis monachorum propter consuetudinem Romanam, ne", + "candidate_score": 0.6607, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_33_35", + "bdc_text": "Ein weiteres Werk Bullingers , die «Früntliche Ermanung zur Gerechtigheit» , 1526 ( HBBibl I 2 ) , war aller Wahrscheinlichkeit nach an den Zuger Bannerherrn Wolfgang Kolin gerichtet ( s . Staedtke 281f , Nr. 54 ) . Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.660014, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.659776, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21_23", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2678", + "psc_text": "ordinati sunt; et aliqui seniores, qui longo tempore mecum viventes laboraverunt, et me adjuvabant. De his omnibus sollicitus sum, ut post obitum meum non disperdantur. Hinc mortuo Wigberto Fritislariensis monasterii abbate, praecipit ut Wigbertus presbyter et Megingodus diaconus Regulam insinuent, et magistri sint infantium, et praedicent verbum Dei fratribus. Floruere deinde studia litterarum in coenobiis, 640 quantum aeruginosa illa ferebant tempora, ut non magis essent asceteria virtutis quam scientiarum. » Hactenus Mabillonius. Idem postea commendavit Carolus Magnus in Capitulari Aquisgranensi statuens (Cap. 72), ut scholae legentium puerorum fiant ubi psalmos, notas, cantus, compotum, grammaticam per singula monasteria et episcopia discant. Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros", + "candidate_score": 0.659744, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21_23", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3313", + "psc_text": "presbyteris textum hunc intelligendum esse docet ac probat antiqua monasteriorum nostrorum praxis; nam, ut scribit Petrus Venerabilis (Lib. II, epist. 11), « solebant clerici diversorum ordinum, canonici diversarum professionum, et ipsa Ecclesiae cacumina, episcopi dico, pontificalem dignitatem pro abjecta monachorum vilitate commutare, et de summis ecclesiasticorum honorum gradibus, ad humilem se hujus propositi ordinem inclinare. » Cui exemplo esse possunt S. Arnulfus Metensis, S. Claudius Bisuntinus, SS. Wulframnus et Amatus Senonenses, S. Hidulfus Trevirensis, Leydradus Lugdunensis, Adalbertus Bohemorum apostolus, Leo Ravennensis, Petrus Damiani Ostiensis, Brunus Signiensis, et alii quamplurimi, qui dimissis pontificalibus insignibus, humilem in claustro monachorum habitum gestare non dubitarunt. In monasterio se suscipi rogaverit. ] Acute observat Haeftenus S. P. Benedictum non, ut superius, dixisse converti voluerit, sed se suspici rogaverit; quia censentur clerici jam a saeculo conversi, cum clericalem statum arripiunt: quod probat ex concilio Cabillonensi, c. 5, quo prohibetur, « ne saeculares, qui nondum sunt ad", + "candidate_score": 0.659667, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35_37", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte . Vielleicht folgte er Volmar Ende 1530 nach Bourges . Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1148", + "psc_text": "ejus Vita Boll. 13 Mart.): « Filia, si vis hic permanere, litteras habes discere et Psalterium. » S. Apollinaris (In ejus Vit. apud Boll., 5 Janu.), quae saeculo V obiit, in monacham consecrari desiderans, parentes rogavit, « unam adducerent monacham, ut eam doceret Psalterium, et legere; » qui « paucis post diebus adduxerunt ad eam monachas, 270 quae eam docuerunt Psalterium, et legere Scripturas. » S. Sabas in monasterio Flavianae admissus (In ejus Vit. n. 4, tom. III Mon. Eccl. Graec.), « brevi tempore Psalterium, reliquasque didicit coenobiacae regulae constitutiones. » Anastasius Persa monachus (In ejus Vit. n. 12, Boll. 22 Januar.) ad conversionem veniens, cuidam fratri traditus legitur, « qui docuit eum litteras, simul et placitam Dei doctrinam, simul cum psalterio. » De nostris patet ex dictis cap. superiori, et in lib. I de Antiquis monach. Ritibus c. 6. Sed quid quod ab ipsis presbyteris et episcopis exigeretur ut", + "candidate_score": 0.657852, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35_37", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte . Vielleicht folgte er Volmar Ende 1530 nach Bourges . Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.655332, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_33_35", + "bdc_text": "Ein weiteres Werk Bullingers , die «Früntliche Ermanung zur Gerechtigheit» , 1526 ( HBBibl I 2 ) , war aller Wahrscheinlichkeit nach an den Zuger Bannerherrn Wolfgang Kolin gerichtet ( s . Staedtke 281f , Nr. 54 ) . Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1078", + "psc_text": "in claustro sese recipiebant, ex cap. 84; unde S. Bernardus singularem monachum describens (De Grad. humil.), aliis in claustro quiescentibus, inquit, solus remanet in oratorio: ubi quod dicit quiescentibus non de corporea, sed de spiritali quiete intelligendum est, ut patet ex Aelredo abbate hom. de duobus discipulis euntibus in Emmaus, et ex Gilberto de Hoillandia Serm. 23, in Cant. Denique apud primos B. Stephani abbatis Obazinensis discipulos (Tom. IV Misc. Baluz.), « illud quod post vigilias intervallum restabat, non quieti aut somno deputabatur sed peculiaribus orationibus aut operibus manuum inserviebat, » ut legitur in ejus Vita, n. 7. Istud autem institutum antiquis monachis, ut vidimus hactenus, inviolabile 254 duplici ex causa commendat Joannes Cassianus: 1º ne purificationem nostram nocturnis orationibus acquisitam invidus hostis illusione somni contaminet; 2º ne somnus ille inertiam in monacho parturiat, ac per totum diem vigorem ejus obtundat, cordis pinguedinem exhauriat, et debilem reddat eum adversus insidias", + "candidate_score": 0.654997, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_33_35", + "bdc_text": "Ein weiteres Werk Bullingers , die «Früntliche Ermanung zur Gerechtigheit» , 1526 ( HBBibl I 2 ) , war aller Wahrscheinlichkeit nach an den Zuger Bannerherrn Wolfgang Kolin gerichtet ( s . Staedtke 281f , Nr. 54 ) . Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.654916, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.65451, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_47_49", + "bdc_text": "Kolin scheint dann nach Zürich gekommen zu sein , wird er doch 1535 als Pfarrer in Witikon genannt . Ein erneuter Aufenthalt in Paris wurde 1539 beendet. 1540 wurde Kolin Provisor für Griechisch an der Lateinschule des Großmünsters , und 1542 übernahm er das Pfarramt in Schwamendingen . Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.654231, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_33_35", + "bdc_text": "Ein weiteres Werk Bullingers , die «Früntliche Ermanung zur Gerechtigheit» , 1526 ( HBBibl I 2 ) , war aller Wahrscheinlichkeit nach an den Zuger Bannerherrn Wolfgang Kolin gerichtet ( s . Staedtke 281f , Nr. 54 ) . Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", + "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", + "candidate_score": 0.653971, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_682", + "psc_text": "cum plurima Anianensi coenobio monasteria fuerint subdita, haud dubitamus similem in omnibus viguisse disciplinam. Idem judicium ferendum est de cunctis monasteriis a S. Columbano fundatis, aliisque, ad quae e suis colonias monachorum transmisit, ut pote quem Theodoricus, agente Brunechilde, Luxovio expulit, eo quod saeculares homines in interiora monasterii recusaret admittere, teste Jona in ejus Vita, n. 33, sive, ut ait anonymus in Vita S. Agili abbatis Resbacensis cap. 7, « eo quod accessum feminarum a praefato monasterio propellebat; » quamvis postea ejusdem S. Agili gratia, uterque, Theodoricus scilicet et Brunechildis, « testamenta nihilominus de praefato coenobio regali conscripserunt munificentia, quibus deinceps quiete servi Dei per labentia manerent tempora in divini cultus perseverantia amoto feminarum accessu. » Quam disciplinam servarunt postea usque ad medium saeculum nonum, quo « Hucbertus clericus, Bosonis filius, monasterium in commemoratione B. Petri Luxovio constitutum, cujus claustri aditus mulieribus nunquam patuerat, hostili modo ingressus, cum illicitis mulieribus", + "candidate_score": 0.653955, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_27_29", + "bdc_text": "Salvos vos volunt fratres et stipendiarii caeteri . Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.653863, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3251", + "psc_text": "» De Cassinensibus audiendus est Bernardus Cassinensis: « Nos autem moderni, inquit, de consuetudine, o utinam rationabili! in ipso ingressu probationis, et radimus, et tonsuramus, et habitum induimus, non tamen habitum benedictum: et licet ista consuetudo non reprobetur de more, tamen consultius videtur opinio dicti Pauli sequenda. » Haec est opinio Hildemari a nobis supra relata, quem sub nomine Pauli Diaconi solet citare. Addit Boherius: « Ego credo bene factum, si initio probationis tradantur ei vestes, tonsura, et clausura regulares, ut per annum probetur in eis, et aliis duris et asperis observationibus ordinis. » Et infra: « Similitudinem tamen et asperitatem habere debet alicujus monachalis habitus, ut habetur hodie in constitutione Benedicti papae, c. 22. Scissura tamen, colore vel benedictione distingui debet hujusmodi habitus novitiorum ab habitu professorum. » Et certe cum monastici habitus gestatio ad religionis austeritatem pertineat (laneis enim ad cutem indui, vestitum dormire, contemptibilem saeculo habitum deferre,", + "candidate_score": 0.653322, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_33_35", + "bdc_text": "Ein weiteres Werk Bullingers , die «Früntliche Ermanung zur Gerechtigheit» , 1526 ( HBBibl I 2 ) , war aller Wahrscheinlichkeit nach an den Zuger Bannerherrn Wolfgang Kolin gerichtet ( s . Staedtke 281f , Nr. 54 ) . Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2668", + "psc_text": "superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec. II Ben.), ubi sub finem saeculi VI « ingrediens laudabilis Agilus aevum pueritiae, committitur Eustasio probatae religionis viro, sacris litteris erudiendus, cum aliis nobilium virorum filiis, qui postea ecclesiarum praesules exstiterunt, » quemadmodum habet anonymus in Vita sancti Agili num. 1. Ex his recensent Agnohaldum Laudunensem, Acharium Noviomensem, Audomarum Tarvanensem, et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque", + "candidate_score": 0.65328, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.653236, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_3_5", + "bdc_text": "Monemus tamen , posthac vel seduliores vel prudentiores sitis dispicientes , quibus committatis epistolas . Res nostrae bene habent - melius habiturae , si tranquillius ageret Germania , in qua maximum bellum excitavit Ferdinandus rex , qui Wirtembergensem ducatum nullo dicitur possidere tituloNach der Niederlage Herzog Ulrichs von Württemberg im Krieg gegen den Schwäbischen Bund war das Herzogtum im Jahre 1520 Karl V . als einem Erzherzog von Österreich zugesprochen worden .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2677", + "psc_text": "direxit, et in Fritislariensi primum asceterio, postea in Fuldensi, tum Trajecti ad Rhenum, aliisque in locis publicas aperuit scholas. Atque ne id genus exercitii eo mortuo insuper haberetur, scripsit epistolam ad Fulradum, magnae tunc in regno Francorum auctoritatis, in haec verba: Deprecor celsitudinem regis nostri pro nomine Christi Filii Dei, ut mihi nunc viventi indicare et mandare dignetur circa discipulos meos, qualem mercedem postea de illis facere voluerit. Sunt enim pene omnes peregrini, quidam presbyteri, per multa loca ad ministerium Ecclesiae et populorum constituti. Quidam sunt monachi per cellulas nostras et infantes ad legentes ( Forte infantibus ad legendas) litteras ordinati sunt; et aliqui seniores, qui longo tempore mecum viventes laboraverunt, et me adjuvabant. De his omnibus sollicitus sum, ut post obitum meum non disperdantur. Hinc mortuo Wigberto Fritislariensis monasterii abbate, praecipit ut Wigbertus presbyter et Megingodus diaconus Regulam insinuent, et magistri sint infantium, et praedicent verbum Dei fratribus. Floruere", + "candidate_score": 0.653061, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35_37", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte . Vielleicht folgte er Volmar Ende 1530 nach Bourges . Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1953", + "psc_text": "satis stylo exarata reperi. » Simile est illud quod de S. Benedicto Biscopo refert Beda Venerabilis, quod scilicet aegrotans « quia nullatenus ad orandum surgere, non facile ad explendum solitae psalmodiae cursum linguam vocemque poterat levare, didicit vir prudens, affectu religionis dictante, per singulas diurnae sive nocturnae orationis horas aliquos ad se fratrum vocare, quibus psalmos consuetos duobus in choris resonantibus, et ipse cum eis quatenus poterat psallendo, quod per se solum nequiverat, eorum juvamine suppleret. » Eadem disciplina in aliis etiam Angliae monasteriis vigebat; nam in Croylandensi Turketulus abbas, aegrotante Clarembaldo monacho, ab eo « die nocteque non recedebat, sed juxta recubans, regulare servitium in auribus aegroti decantabat, » quemadmodum scribit Ingulfus, abbas ejusdem coenobii (Ingulf. in Hist. Croyl., anno 974). In Gemmeticensi pariter Hugoni praecentori in vigilia S. Valentini aegrotanti fratres suggerebant (Baldericus Dol. episc. in Histor. Transl. S. Val., apud Boll. 14 Febr.): « Non poteris ad", + "candidate_score": 0.652763, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1148", + "psc_text": "ejus Vita Boll. 13 Mart.): « Filia, si vis hic permanere, litteras habes discere et Psalterium. » S. Apollinaris (In ejus Vit. apud Boll., 5 Janu.), quae saeculo V obiit, in monacham consecrari desiderans, parentes rogavit, « unam adducerent monacham, ut eam doceret Psalterium, et legere; » qui « paucis post diebus adduxerunt ad eam monachas, 270 quae eam docuerunt Psalterium, et legere Scripturas. » S. Sabas in monasterio Flavianae admissus (In ejus Vit. n. 4, tom. III Mon. Eccl. Graec.), « brevi tempore Psalterium, reliquasque didicit coenobiacae regulae constitutiones. » Anastasius Persa monachus (In ejus Vit. n. 12, Boll. 22 Januar.) ad conversionem veniens, cuidam fratri traditus legitur, « qui docuit eum litteras, simul et placitam Dei doctrinam, simul cum psalterio. » De nostris patet ex dictis cap. superiori, et in lib. I de Antiquis monach. Ritibus c. 6. Sed quid quod ab ipsis presbyteris et episcopis exigeretur ut", + "candidate_score": 0.652589, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_681", + "psc_text": "honorem monasterio vicinam exstruere, ad quam utriusque sexus personis devotis liber sit accessus. » Vide ejusdem libri cap. 17. Idem institutum in monasteriis a se institutis, qui eodem cum S. legislatore nostro gaudebat nomine, eodemque agebatur spiritu, S. Benedictus abbas Anianensis propagavit, ut colligimus ex anonymi cujusdam sermone Exstat in append. ad Vit. S. Bened. abb. Ania., saec. IV, part. I , ubi agens de basilica Anianensis monasterii, haec dicit: Hic locus « in tanta prioribus habitus est religione, ut mulieribus ad ipsum arceretur accessus, ne quaelibet occasio sanctos regularis observantiae corrumperet mores, » etc. Quem locum ideo referimus, quia cum plurima Anianensi coenobio monasteria fuerint subdita, haud dubitamus similem in omnibus viguisse disciplinam. Idem judicium ferendum est de cunctis monasteriis a S. Columbano fundatis, aliisque, ad quae e suis colonias monachorum transmisit, ut pote quem Theodoricus, agente Brunechilde, Luxovio expulit, eo quod saeculares homines in interiora monasterii recusaret admittere,", + "candidate_score": 0.652367, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35_37", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte . Vielleicht folgte er Volmar Ende 1530 nach Bourges . Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1066", + "psc_text": "veteres monachos Psalterium memoriter discere: nam meditari apud antiquos saepe sumitur pro simplici lectione, ut in secunda Regula SS. Patrum cap. 5, sive pro studio; unde antiqua versio Gallica ms. Conchensis monasterii hunc Regulae textum ita vertit: Le temps qui reste après vigile soit occupé à dire Psautier ou à étudier. Quinto, non solum Psalterium, sel alios insuper Scripturae libros ex mente S. Benedicti memoriae commendandos esse existimo, maxime cum nonnullas lectiones ad opus Dei memoriter recitari voluerit, communisque apud veteres monachos usus obtinuerit, Scripturam memoriae mandandi. Addo praeterea occultos illius variosque sensus esse rimandos: nam Scripturae sacrae studium apud eos praecipuum fuisse constat; unde etiam Hildemarus nolenti vigilare fratri, et nihil se adjuvante Domino indigere dicenti, « Abbas, inquit, talem propositionem debet proponere, quam ille frater non possit solvere, ut humilietur, » aliquem scilicet Scripturae locum perdifficilem cujus sensum frater ille negligens et superbus ignoret. Sexto, denique non sic", + "candidate_score": 0.652345, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_2_4", + "bdc_text": "April 1533 ( HBBW III Nr. 210 ) , bzw. 14 . Mai 1533 ( HBBW III Nr. 224). , filii charissimi , id quod tabellariorum an vestra culpa fiat , nescimus . Monemus tamen , posthac vel seduliores vel prudentiores sitis dispicientes , quibus committatis epistolas . Res nostrae bene habent - melius habiturae , si tranquillius ageret Germania , in qua maximum bellum excitavit Ferdinandus rex , qui Wirtembergensem ducatum nullo dicitur possidere tituloNach der Niederlage Herzog Ulrichs von Württemberg im Krieg gegen den Schwäbischen Bund war das Herzogtum im Jahre 1520 Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2677", + "psc_text": "direxit, et in Fritislariensi primum asceterio, postea in Fuldensi, tum Trajecti ad Rhenum, aliisque in locis publicas aperuit scholas. Atque ne id genus exercitii eo mortuo insuper haberetur, scripsit epistolam ad Fulradum, magnae tunc in regno Francorum auctoritatis, in haec verba: Deprecor celsitudinem regis nostri pro nomine Christi Filii Dei, ut mihi nunc viventi indicare et mandare dignetur circa discipulos meos, qualem mercedem postea de illis facere voluerit. Sunt enim pene omnes peregrini, quidam presbyteri, per multa loca ad ministerium Ecclesiae et populorum constituti. Quidam sunt monachi per cellulas nostras et infantes ad legentes ( Forte infantibus ad legendas) litteras ordinati sunt; et aliqui seniores, qui longo tempore mecum viventes laboraverunt, et me adjuvabant. De his omnibus sollicitus sum, ut post obitum meum non disperdantur. Hinc mortuo Wigberto Fritislariensis monasterii abbate, praecipit ut Wigbertus presbyter et Megingodus diaconus Regulam insinuent, et magistri sint infantium, et praedicent verbum Dei fratribus. Floruere", + "candidate_score": 0.652025, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35_37", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte . Vielleicht folgte er Volmar Ende 1530 nach Bourges . Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2673", + "psc_text": "Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque peritiam non mediocriter percepit. » Neque vero in sola Latinae et Graecae linguae scientia profecit, sed in omni etiam artium liberalium disciplina; id quod testantur varia quae post se reliquit et hactenus perseverant omnigenae doctrinae monumenta. Porro quam infantulus acceperat doctrinam, eamdem factus in eodem monasterio magister fratribus suis postea reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub", + "candidate_score": 0.651597, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_33_35", + "bdc_text": "Ein weiteres Werk Bullingers , die «Früntliche Ermanung zur Gerechtigheit» , 1526 ( HBBibl I 2 ) , war aller Wahrscheinlichkeit nach an den Zuger Bannerherrn Wolfgang Kolin gerichtet ( s . Staedtke 281f , Nr. 54 ) . Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2617", + "psc_text": "molendinum, pistrinum, hortum, aliaque id genus; id quod Fuldenses monachi, porrecto ad Carolum Magnum libello, enixe flagitaverunt, postulantes (Num. 16) « ut ipsa monasterii ministeria per fratres ordinentur, id est, pistrinum, hortus, braciatorium, coquina, agricultura, et caetera ministeria, sicut apud decessores nostros fuerunt. » Insuper, cum ad agros excolendos, ligna aliaque ad vitam necessaria in monasterium afferenda, omniaque monasterii ministeria obeunda, nonnulla viderentur animalia necessaria, horum cura etiam in agris pascendorum alicui committebatur, ut patet ex Vita S. Benedicti abbatis Anianensis, in qua haec lego (Num. 38, saec. IV Ben.): « In montibus autem in quibus fratres soliti erant alendarum ovium curam habentes habitare, sibi ad orandum exiguum oratorium exstruxerunt. » Tandem, cum varias in monasteriis artes exerceri S. Benedicti Regula permittat, qui aliquam callebant, huic potissimum applicabantur. Camaldulenses, ut docet Petrus Damiani ( In Vita S. Romualdi, cap. 26), « faciebant omnes opera manuum, alii scilicet cochlearia, alii nebant,", + "candidate_score": 0.651101, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_33_35", + "bdc_text": "Ein weiteres Werk Bullingers , die «Früntliche Ermanung zur Gerechtigheit» , 1526 ( HBBibl I 2 ) , war aller Wahrscheinlichkeit nach an den Zuger Bannerherrn Wolfgang Kolin gerichtet ( s . Staedtke 281f , Nr. 54 ) . Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2622", + "psc_text": "plane, sic verbi Domini poteris fieri taciturnus praedicator, et lingua silente in multorum populorum auribus manus tua clamosis vocibus personabit. » Eumdem laborem singulari opusculo laudavit Joannes Trithemius, etiam post typographiae inventionem fratres suos ad illum invitans. Vide Benedicti ejusdem lib. I de Viris illustribus ordinis S. cap. 6. Denique, aliud laboris genus a nostris frequentatum notat Mabillonius (Praefat. ad saec. I Bened., pag. 60): nimirum qui prae corporis infirmitate operosos labores manibus exercere non poterant, iis pro Regulae indulgentia prolixioribus studiis aliorum operas compensare licebat. Quod probat exemplo Lanfranci, qui, ut loquitur Guillelmus Malmesburiensis (Lib. I de Gestis Pont. Angl.): « Factus monachus, homo qui ne ciret agresti opere victum quaerere, publicas scholas de dialectica professus est, ut egestatem monasterii scholarum liberalitate 627 temperaret, » cum econtra Herluinus abbas coquendis panibus, et fimo tractando occuparetur, et S. Bernardi abbatis Clarevallensis, cui pro manuum labore commissa est cura divini verbi", + "candidate_score": 0.650706, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_18_20", + "bdc_text": "A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September. faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1207", + "psc_text": "vero evenerit ut tardius ad vigilias consurgant, singulas paginas, aut quantum visum fuerit abbatissae legant, in cujus potestate erit ut, quando signum fecerit, quae legit sine mora consurgat, ut canonicus missarum numerus possit impleri. » Quae totidem pene verbis etiam exstant in Regula S. Aureliani in ordine psallendi. Sed sicut lectiones breviabant, si quando tardius surrexissent, ita e converso, cum citius, prolongabant; unde liber Usuum Cisterciensium: « Solet sacrista, cum se viderit temporius quam debuerant surrexisse, cantorem signo praemonere, ut duodecimam lectionem faciat prolongare. » Atque inde facile colligas, lectiones olim sicuti nunc exstant in nostris breviariis distinctas non fuisse; sed neque earum prolixitatem aut brevitatem definitam; verum proferebatur sacrae Scripturae, aut alicujus S. Patris codex, in quo continuatim ita legebant, ut ubi unus desivisset, alter legere inciperet. Ita antiquae Germaniae Consuetudines mss.: « A calendis Novembris, inquiunt, privatis diebus, ad nocturnos, tres lectiones continuatim agant ex prophetis et caeteris", + "candidate_score": 0.650642, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_33_35", + "bdc_text": "Ein weiteres Werk Bullingers , die «Früntliche Ermanung zur Gerechtigheit» , 1526 ( HBBibl I 2 ) , war aller Wahrscheinlichkeit nach an den Zuger Bannerherrn Wolfgang Kolin gerichtet ( s . Staedtke 281f , Nr. 54 ) . Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.650234, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_47_49", + "bdc_text": "Kolin scheint dann nach Zürich gekommen zu sein , wird er doch 1535 als Pfarrer in Witikon genannt . Ein erneuter Aufenthalt in Paris wurde 1539 beendet. 1540 wurde Kolin Provisor für Griechisch an der Lateinschule des Großmünsters , und 1542 übernahm er das Pfarramt in Schwamendingen . Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.65012, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_33_35", + "bdc_text": "Ein weiteres Werk Bullingers , die «Früntliche Ermanung zur Gerechtigheit» , 1526 ( HBBibl I 2 ) , war aller Wahrscheinlichkeit nach an den Zuger Bannerherrn Wolfgang Kolin gerichtet ( s . Staedtke 281f , Nr. 54 ) . Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1061", + "psc_text": "primas, advenit magister novitiorum, qui lectiones eorum recipit, et videt quantum singuli memoriae tradiderint. Ecce ad litteram praxi mandatur Regulae textus. » Menardus etiam meditationem hic exponit pro studio psalterii et lectionum, « ut discant rudiores recte legere, et pronuntiare lectiones, et psalterium, atque etiam interpretari, imo et ipsum psalterium memoriae mandent si possint, » quod confirmat ex Vita S. Gosvini 250 abbatis Aquiscinctensis, qui instituit ut post vigilias pueri ad lucernam psalmos, et lectiones, et similia ediscerent, et ex Concordia Dunstani cap. 2. Possetque insuper stabiliri ex antiquis Germaniae Consuetudinibus mss., in quibus n. 30 haec habentur; « Quod vero restat post vigilias a fratribus, qui Psalterii et lectionum, seu cantus aliquid indigent, meditationi inserviatur, sicut praecipit Regula, usquequo aliquod indicium lucis appareat; » ex Statutis Lanfranci, quae decernunt (Cap. 1), ut post nocturnos « infantes cum luminaribus in capitulo diligenter a magistris custodiantur, canentes quod necessarium erit; »", + "candidate_score": 0.650072, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_33_35", + "bdc_text": "Ein weiteres Werk Bullingers , die «Früntliche Ermanung zur Gerechtigheit» , 1526 ( HBBibl I 2 ) , war aller Wahrscheinlichkeit nach an den Zuger Bannerherrn Wolfgang Kolin gerichtet ( s . Staedtke 281f , Nr. 54 ) . Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1366", + "psc_text": "» Antequam caput istud absolvam, observabo cum Boherio in secundo comm., hujus capitis initio, quosdam olim existimasse S. Patrem Benedictum Gallicano usum esse Psalterio; quod ex iis locis colligebant, quae S. Pater citat ex Psalterio in Regula, in quibus variae reperiuntur lectiones quae non exstant in Romano, bene autem in Gallicano. CAPUT XIX. De disciplina psallendi. Ubique credimus divinam esse praesentiam, et oculos Domini in omni loco speculari bonos et malos: maxime tamen hoc sine aliqua dubitatione credamus, cum ad opus divinum assistimus. Ideo semper memores simus quod ait propheta: Servite Domino in timore; et iterum, Psallite sapienter; et, In conspectu angelorum psallam tibi. Ergo consideremus qualiter oporteat nos in conspectu divinitatis et angelorum ejus esse: et sic stemus ad psallendum, ut mens nostra concordet voci nostrae. COMMENTARIUS Hactenus de divinis officiis satis fuse S. Benedictus, singulas illius horas assignando, singulas horarum partes distribuendo, psalmorum ordinem disponendo: unum restare videbatur,", + "candidate_score": 0.650047, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35_37", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte . Vielleicht folgte er Volmar Ende 1530 nach Bourges . Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.649841, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17_19", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1169", + "psc_text": "nonagesimo quarto psalmo. COMMENTARIUS. 275 A Pascha autem usque ad calendas Novembris, etc.] A Pascha, inquit, scilicet Resurrectionis, ad differentiam aliarum solemnitatum Domini nostri Jesu Christi, inquit Boherius, quas etiam quaedam provinciae Paschata vocant. Ita in antiquis Germaniae Consuetudinibus mss., feria V in Coena Domini Pascha appellatur. Pro ipsis tribus lectionibus una de Veteri Testamento memoriter dicatur. ] Huc spectare videtur illud Guigonis Carthusiae prioris statutum (Cap. 5): « A Pentecoste usque ad Novembris calendas, una, nisi festum intersit, lectione sicut caeteri monachi contenti sumus. » Quod dicit a Pentecoste, ostendit toto tempore Paschali plures recitatas fuisse lectiones, et revera tres olim in omnibus passim monasteriis legebantur, uti observavimus in lib III de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 18, quod etiam exemplo Romanae Ecclesiae tota aestate praestitisse Cassinenses constat ex Theodemari abbatis epistola ad Carolum Magnum. Scribit etiam Amalarius in Supplem. quod « in quibusdam monasteriis monachorum propter consuetudinem Romanam, ne", + "candidate_score": 0.649791, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35_37", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte . Vielleicht folgte er Volmar Ende 1530 nach Bourges . Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1078", + "psc_text": "in claustro sese recipiebant, ex cap. 84; unde S. Bernardus singularem monachum describens (De Grad. humil.), aliis in claustro quiescentibus, inquit, solus remanet in oratorio: ubi quod dicit quiescentibus non de corporea, sed de spiritali quiete intelligendum est, ut patet ex Aelredo abbate hom. de duobus discipulis euntibus in Emmaus, et ex Gilberto de Hoillandia Serm. 23, in Cant. Denique apud primos B. Stephani abbatis Obazinensis discipulos (Tom. IV Misc. Baluz.), « illud quod post vigilias intervallum restabat, non quieti aut somno deputabatur sed peculiaribus orationibus aut operibus manuum inserviebat, » ut legitur in ejus Vita, n. 7. Istud autem institutum antiquis monachis, ut vidimus hactenus, inviolabile 254 duplici ex causa commendat Joannes Cassianus: 1º ne purificationem nostram nocturnis orationibus acquisitam invidus hostis illusione somni contaminet; 2º ne somnus ille inertiam in monacho parturiat, ac per totum diem vigorem ejus obtundat, cordis pinguedinem exhauriat, et debilem reddat eum adversus insidias", + "candidate_score": 0.649717, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3519", + "psc_text": "praecipue in Urbico abbate redarguit S. Gregorius papa (Lib. IX, epist. 42): « Vehementer ingemisco, inquit, quia aliter esse monasterium vestrum, quam putabam, invenio: quod ex nulla re alia evenire valuit, nisi quia tua dilectio in regimine suo inordinata est, nec cum gravitate aliquid valet disponere, sed modo studet precantibus leniter blandiri, modo inordinate extra modum nimie irasci. » Porro licet S. legislator ad utrumque respexerit, et nimiam severitatem cum indiscreta remissione ex aequo damnaverit, primam tamen praesertim intendisse sequentia verba demonstrant Nedum nimis cupit eradere aeruginem, frangatur vas. ] Alia similitudine utitur S. Gregorius Bononi abbati Lerinensi ita scribens (Lib. IX, epist. 8): « Sic enim vulnus debes abscindere, ut non possis ulcerare quod sanum est, ne si plus quam res exigit ferrum impresseris, noceas cui prodesse festinas. » Vide S. Dorothei doctrinam 6. Suamque fragilitatem semper suspectus sit. ] Egregie in hanc rem S. Gregorius papa (Lib. XXIII", + "candidate_score": 0.649303, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", + "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", + "candidate_score": 0.649106, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_123", + "psc_text": "15 In not. ad conc. Reg. cap. 15, § 2 : « Nec liceat monachis cellas habere communes, sed schola labore communi construatur, ubi omnes jaceant, aut abbate aut praeposito gubernante; » ex Regula cujusdam cap. 12: « Focos vero in schola poenitentes, si fuerint, bini per hebdomadas faciant: » ex Regula S. Caesarii cap. 3: « De ipso tamen habitu mutando, vel lecto in schola habendo sit in potestate prioris. » Hic vero schola a sancto Benedicto accipitur usurpaturque ad significandam regulam, unde et mox eam institutionem vocat; neque omnino insolitum est apud veteres scripta sacra institutaque sanctorum scholas appellare; nam et S. Hieronymus, referente Boherio, in epist. ad Evagrium librum Exodi vocat scholam medici, ubi leges datae a Deo populo Israel sunt descriptae; et interrogatus apud Cassianum Joannes abbas, cur, relicta anachoresi, coenobitarem instituta esset amplexus, respondit, « velut imparem se anachoreticae disciplinae, et sublimitate tantae perfectionis indignum", + "candidate_score": 0.648822, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3249", + "psc_text": "S. Leufredi, n. 9, ibidem; SS. Harlindis et Reinulae, n. 11, ibid., et in Chronico Centul., l. IV, c. 14. Sed jam diu obsolevit ista consuetudo. Nam Benedictus, qui Anianensis postea abbas exstitit, ad S. Sequani monasterium accedens, ingrediendi licentia adepta, « mox capitis comam deposuit, et veri monachi habitum sumpsit. » Cluniacenses etiam novitiis tonsuram et habitum monasticum, una excepta cuculla, impertiebant, ut discimus ex Udalrico: idque postmodum communis usus obtinuit, unde Statuta Lanfranci decernunt (Cap. 18), ut « novitius, sive laicus, sive clericus tondeatur, et radatur more monachorum; dehinc vestibus saecularibus exuatur, et rebus monasterii regularibus, praeter cucullam, capitio assuto tunicae, induatur. » Apud Cistercienses etiam (Lib. Usuum, cap. 102) novitius iisdem pannis induebatur quibus alii professi, « excepto habitu monachali, pro quo cappam, et mantellum, vel pelles » habebat; quamvis in ipso nascentis ordinis exordio saeculares vestes ad professionem usque reservaret, ut probat S. Bernardi epistola 1", + "candidate_score": 0.648819, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_64_66", + "bdc_text": "HBLS IV 527 . aut , si mavultis , Carbonius enarrabit . Salvum te , Frisie , vult Nicolaus Wyß ccum uxore BarbaraDie Frau des Großmünster- Chorherrn Wyß wird in den Akten zur Synode vom 19 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.648525, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_17", + "psc_text": "arctissimae vitae magister optimus et doctor; nam, sicut tria sunt praecipue docentis munia, ut scilicet doceat, delectet et flectat, ut scribit Augustinus Lib. IV de Doctrina Christ., cap. 12; ita tria sunt etiam discipulorum auditorumque officia, ut nempe auscultent docentem, libenter excipiant delectantem, et efficaciter compleant id ad quod flectit orator, quae tria respexisse visus est S. Augustinus loco citato, cum de docente sic ait Ibid., cap. 15: Agat ergo, cum ista dicit, ut intelligenter, libenter, obedienter audiatur. Verum, sicut docere et delectare parum est, ni etiam flectat orator, ita etiam intelligere et memoria retinere quae semel audita sunt nihil prodest, nisi opere compleantur; non enim auditores legis, sed factores justificabuntur. Satius omnino fuisset, viam vitae, nisi ambulemus in ea, nunquam agnovisse; cessat quippe tunc omnis excusatio, et reos nos propria conscientia constituit: Si non venissem, inquit Christus, et locutus eis non fuissem, peccatum non haberent. Audiamus plane terribilem Apostoli", + "candidate_score": 0.648236, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_18_20", + "bdc_text": "A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September. faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1043", + "psc_text": "feria 5, 6 aut sabbato, a dominica sequente Optima sane explicatio, dummodo tempore S. P. Benedicti is fuerit in Ecclesia officii divini recitandi usus, qui ab aevo Hildemari ad nostrum usque perseverat. At cum nobis id non constet, nec aliunde appareat S. Benedictum diem Octobris 16 hic intellexisse; calendas Novembris in naturali et genuino sensu accipientes, primum hujus mensis diem intelligendum censemus. Usque ad Pascha. ] « Pascha, inquit Hildemarus, antiquitus Ecclesia quarta decima luna celebrabat, quocunque die occurreret; quem ritum SS. Patres in Nicaena synodo prohibuerunt, constituentes non solum lunam paschalem et mensem inquirere, sed etiam et diem Resurrectionis dominicae observare, etc. » Hic locus si in rigore sumatur, foede allucinatur Hildemarus in eo quod ait, quarta decima luna, quacunque accidisset die, antiquam Ecclesiam celebrasse Pascha. Et quidem in ipsis Ecclesiae nascentis primordiis, Judaeis ad fidem conversis priscum quarta decima luna Martii Pascha celebrandi morem sequi permissum est; at", + "candidate_score": 0.648208, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3727", + "psc_text": "Caeterum qui festinant ad perfectionem, sunt doctrinae sanctorum, sive Collationes, et Instituta Patrum, etc.; quae quoniam vobis notissima novimus, hic apponere superfluum judicamus. » Porro doctrinae SS. Patrum, secundum Bernardum Cassinensem et Nicolaum de Fractura (In 2 comm.), « Magis intelligendae sunt per exempla factorum quam per scripta verborum: » unde acute observat Boherius S. Benedictum non in singulari, sed in plurali numero dixisse doctrinae; « quia, inquit, quaedam doctrina est verbalis, quaedam autem exemplaris. » Sed Richardus de S. Angelo, nulla facta utriusque doctrina distinctione, doctrinas hic intelligit eas « quae recipiuntur ab Ecclesia Romana; et sunt istae, inquit, in primis Opuscula B. Cypriani martyris et Carthaginiensis episcopi, item Opuscula B. Athanasii Alexandrini episcopi, item Opuscula B. Basilii Cappadoceni episcopi, item Opuscula B. Gregorii Nazianzeni episcopi, item Opuscula B. Joannis Constantinopolitani episcopi, item Opuscula B. Hilarii Pictaviensis episcopi, item Opuscula B. Ambrosii Mediolanensis episcopi, item Opuscula B. Theophili episcopi", + "candidate_score": 0.647611, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17_19", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3411", + "psc_text": "monachi Fuldenses in libello supplici ad Carolum Magnum, postulantes (Num. 2) ut « illi ad sacrum ordinem eligantur qui eruditi sunt verbo et sancta conversatione probati, et nec fures, nec scelerati, et qui sacerdotii juris penitus sunt ignari. » Ad aetatem vero quod spectat, exstat Petri Venerabilis statutum (Statut. 43), « ut nullus nostrorum ad sacerdotium promoveatur, usque ad triginta vel saltem viginti quinque annos. » Optobit fortean aliquis antiquum rescire ordinem quo majores nostri suos ad sacerdotii gradum promoverent. Rem ex antiquissimo Regulae commentatore discere est operae pretium. Ut ergo abbas aliquis unum ex suis sacerdotali honore volebat insignire, eum cui frater ille peccata confiteri soleret conveniens, suam ei de promovendo illo monacho ad sacerdotium voluntatem aperiebat, consiliumque ejus rogabat: poterat enim latens aliquod in illo existere impedimentum abbati ipsi ignotum. Cumque ab eo abbas responsum accepisset, aliquam praetendebat occasionem qua solus ordinandus in capitulum non veniret: « Et", + "candidate_score": 0.647062, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3455", + "psc_text": "non enim dicit priores juniores fratres nominent, sed juniores suos, id est sibi inferiores in ordine professionis: unde contingere potest ut unus et idem monachus frater et nonnus vocetur, frater ab antiquiore, nonnus ab inferiore. Certe saeculo XII Joannes sacerdos et monachus frater Joannes appellatus legitur in Vita S. Aiberti num. 7 (Bolland., 7 Aprilis). Alius tamen usus viguit apud Cluniacenses, in quorum antiquis Consuetudinibus reperio (Lib. II, c. 20): « Si quem fratrem appellat, nunquam puro nomine appellat, nisi domnus adjungat; et pueros fratres nominat. Item proprium nomen dicturus, semper frater praemittit. » Quare autem juniores S. Benedictus appellari voluerit fratres, ita explicat Hildemarus: « Bene fratres jussit appellari, quia uno sacro fonte baptismatis sunt renati, et uno Spiritu sanctificati, et unam professionem professi sunt, et unam remunerationem adipisci desiderant, et una matre, id est sancta Ecclesia editi sunt. » Aliquid simile habet Bernardus Cassinensis. Vide Haeftenum, lib. III,", + "candidate_score": 0.646301, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2303", + "psc_text": "apud Bolland., 14 Maii. Sed his indulgentiores fuerunt Nitrienses monachi, qui, teste Palladio, vino utebantur. Vinum etiam monachis permittunt sanctus Ferreolus, sanctus Fructuosus, et Magister in suis Regulis; sanctimonialibus sanctus Caesarius in Regul., cap. 28 (Laus. c. 7): infirmis duntaxat sanctus Leander, in lib. de Institutione virginum, cap. 9. In Regula incerti auctoris vinum bis tantum in hebdomada conceditur (Cap. 2), ut scilicet « sabbato et dominica, sicut consuetudo est, qui volunt, vinum accipiant. » Primi etiam sancti Benedicti abbatis Anianensis discipuli « vinum tantum diebus Dominicis solemnibusque percipiebant (In ejus Vita, num. 12). » Menatenses quoque monachi dominicis duntaxat diebus vini singulas potiones percipiebant. Non defuere etiam ex nostris qui vinum omnino non biberent. Tales fuerunt olim Fuldenses monachi, quibus, ut scribit V. Eigil in Vita sancti Sturmii, num. 14 (Saec. III, part. II), cum sanctus Bonifacius « sacras exposuisset Scripturas, et quod nusquam vinum monachorum legeret esse, consensu", + "candidate_score": 0.645762, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3560", + "psc_text": "decanos autem hic Bernardus Cassinensis et Boherius in utroque commentario officiales intelligunt. Ego vero decem monachis praefectos, inter quos et ipsi officiales reperiri poterant: unde et Hildemarus: « Prout intelligo, antiqua consuetudo fuit ut in omni officio et obedientia monasterii semper esset unus decanus super illos decem monachos, verbi gratia: si grammatici erant qui 854 discebant, unus decanus erat super illos fratres qui erant deputati ad illam obedientiam: et isti decani habebant curam de eorum necessitate corporali, et illi necessitatem eorum quaerebant ab abbate, et illi erant solliciti de eorum negligentia, sicut legitur in Instituta Patrum, quando ad mensam sedebant; quomodo illi decani faciebant signum, si qua necessitas quaerenda erat fratribus. Deinde forte quando quaerebant ( forte coquebant) panes, ibant quatuor aut tres decant, prout necesse erat, cum fratribus. Quando vero in horto ibant, quatuor decani cum decania sua ibant. Deinde non audebat ire de istius decania quis, et ire", + "candidate_score": 0.645562, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_47_49", + "bdc_text": "Kolin scheint dann nach Zürich gekommen zu sein , wird er doch 1535 als Pfarrer in Witikon genannt . Ein erneuter Aufenthalt in Paris wurde 1539 beendet. 1540 wurde Kolin Provisor für Griechisch an der Lateinschule des Großmünsters , und 1542 übernahm er das Pfarramt in Schwamendingen . Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", + "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", + "candidate_score": 0.645253, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3732", + "psc_text": "Vit. Pat. cap. ult.) Vitas Patrum, et Institutiones monachorum Leobardo monacho, ad Majus monasterium recluso direxit, ut eum adversus tentationes praemuniret. Sed et Regula S. Patris nostri Basilii. ] Caesariensis nimirum in Cappadocia episcopi, cujus habemus regulas breviores, et fusius disputatas, et alteram ex utrisque conflatam, quam ex Graeco in Latinum Rufinus Aquileiensis presbyter convertit, cum monasticis Constitutionibus, quas omnes hoc in commentario non semel citavimus: unde miramur Boherium Basilii Regulam, de qua hic S. P. Benedictus, Basilio cuidam monacho a Caesariensi episcopo distincto ascripsisse: nam Regula illa Basilii monachi, quam observant, ut ait, Orientales coenobitae, quamque ipse multoties citat, haudquaquam est alia ab illis quas scripsit Caesariensis episcopus. Quod vero S. Benedictus eum vocat Patrem et suum, non inde sequitur eum militasse sub S. Basilii institutis; sed eum Patrem appellat, vel honoris gratia tanquam antiquiorem, juxta illud S. Augustini: « Honorificentiae causa Patres appellamus eos qui nos vel tempore", + "candidate_score": 0.645155, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2029", + "psc_text": "34), « librum, inquit, in quo legendum est, in refectorium portat et reportat qui legit ad servitores. » Idem habent Divionenses S. Benigni Consuetudines mss., cap. 37. Idem etiam ex recentioribus Congregationibus institutum amplexi sunt Cassinenses, ubi major est congregatio, Coelestini, Olivetani, et Fulienses, ut in eorum Declarationibus sive Constitutionibus videre licet. Atque ita etiam S. Benedictum exposuit in secundo comment. Boherius. Ejus hoc decretum non ad secundas duntaxat mensas, sed ad ipsos insuper infirmos extendunt insigniores Regulae commentatores. Hildemarus: « Attendendum est, inquit, quia non dicit de sanorum mensis, vel, ubi generalitas fratrum manducat: et ideo sicut de sanis generaliter in unum comedentibus intelligitur lectionem fieri debere, ita etiam debet intelligi de infirmis vel de fleutomatis, de senibus vel infantibus et reliquis aliis fratribus. Hoc tamen sciendum est, si sex fuerint infirmi, aut fleutomati, aut senes cum infantibus, aut reliqui alii, cum manducant, lectio illis debet esse manducantibus, verumtamen", + "candidate_score": 0.644382, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_47_49", + "bdc_text": "Kolin scheint dann nach Zürich gekommen zu sein , wird er doch 1535 als Pfarrer in Witikon genannt . Ein erneuter Aufenthalt in Paris wurde 1539 beendet. 1540 wurde Kolin Provisor für Griechisch an der Lateinschule des Großmünsters , und 1542 übernahm er das Pfarramt in Schwamendingen . Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.643997, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_47_49", + "bdc_text": "Kolin scheint dann nach Zürich gekommen zu sein , wird er doch 1535 als Pfarrer in Witikon genannt . Ein erneuter Aufenthalt in Paris wurde 1539 beendet. 1540 wurde Kolin Provisor für Griechisch an der Lateinschule des Großmünsters , und 1542 übernahm er das Pfarramt in Schwamendingen . Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.643818, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2617", + "psc_text": "molendinum, pistrinum, hortum, aliaque id genus; id quod Fuldenses monachi, porrecto ad Carolum Magnum libello, enixe flagitaverunt, postulantes (Num. 16) « ut ipsa monasterii ministeria per fratres ordinentur, id est, pistrinum, hortus, braciatorium, coquina, agricultura, et caetera ministeria, sicut apud decessores nostros fuerunt. » Insuper, cum ad agros excolendos, ligna aliaque ad vitam necessaria in monasterium afferenda, omniaque monasterii ministeria obeunda, nonnulla viderentur animalia necessaria, horum cura etiam in agris pascendorum alicui committebatur, ut patet ex Vita S. Benedicti abbatis Anianensis, in qua haec lego (Num. 38, saec. IV Ben.): « In montibus autem in quibus fratres soliti erant alendarum ovium curam habentes habitare, sibi ad orandum exiguum oratorium exstruxerunt. » Tandem, cum varias in monasteriis artes exerceri S. Benedicti Regula permittat, qui aliquam callebant, huic potissimum applicabantur. Camaldulenses, ut docet Petrus Damiani ( In Vita S. Romualdi, cap. 26), « faciebant omnes opera manuum, alii scilicet cochlearia, alii nebant,", + "candidate_score": 0.643534, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_47_49", + "bdc_text": "Kolin scheint dann nach Zürich gekommen zu sein , wird er doch 1535 als Pfarrer in Witikon genannt . Ein erneuter Aufenthalt in Paris wurde 1539 beendet. 1540 wurde Kolin Provisor für Griechisch an der Lateinschule des Großmünsters , und 1542 übernahm er das Pfarramt in Schwamendingen . Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.643534, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3462", + "psc_text": "versiculus: Coelestem Dominum, mortalem dicito domnum. Sed quod soli tunc abbati competebat domni nomen, nunc omnibus fere monachis promiscue tribuitur; id quod jam tempore Smaragdi abbatis usu receptum fuisse constat ex ejusdem loco supra citato, et apud Cluniacenses ex Udalrico etiam laudato. Etsi credamus non defuisse etiam olim qui utrumque domini et domni titulum respuerint, patres simpliciter appellati. Ita Hilboldus Heriensis abbas ab Ermentario in Translatione S. Filiberti, cap. 1, vocatur pater Hilboldus. Ita Geilo abbas Heriensis in Chronico Trenorchiensi pater Geilo appellatur. Ita Usuardus monachus S. Germani a Pratis ab Aimoino in Histor. Translat. SS. Georgii et Aurelii, num. 6, Usuardus pater 830 dicitur. Denique in Vita S. Anscharii, quem primo nonnum Witmarum appellatum legimus, postea pater Witmarus nuncupatur. Caeterum in subscriptione nominum non solum simplices monachi, sed ipsi etiam abbates proprii nomini frater praemittere solebant. In Chronico Centulensi, lib. IV, Gervinus chartam quamdam ita incipit: Ego frater Gervinus", + "candidate_score": 0.642807, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3727", + "psc_text": "Caeterum qui festinant ad perfectionem, sunt doctrinae sanctorum, sive Collationes, et Instituta Patrum, etc.; quae quoniam vobis notissima novimus, hic apponere superfluum judicamus. » Porro doctrinae SS. Patrum, secundum Bernardum Cassinensem et Nicolaum de Fractura (In 2 comm.), « Magis intelligendae sunt per exempla factorum quam per scripta verborum: » unde acute observat Boherius S. Benedictum non in singulari, sed in plurali numero dixisse doctrinae; « quia, inquit, quaedam doctrina est verbalis, quaedam autem exemplaris. » Sed Richardus de S. Angelo, nulla facta utriusque doctrina distinctione, doctrinas hic intelligit eas « quae recipiuntur ab Ecclesia Romana; et sunt istae, inquit, in primis Opuscula B. Cypriani martyris et Carthaginiensis episcopi, item Opuscula B. Athanasii Alexandrini episcopi, item Opuscula B. Basilii Cappadoceni episcopi, item Opuscula B. Gregorii Nazianzeni episcopi, item Opuscula B. Joannis Constantinopolitani episcopi, item Opuscula B. Hilarii Pictaviensis episcopi, item Opuscula B. Ambrosii Mediolanensis episcopi, item Opuscula B. Theophili episcopi", + "candidate_score": 0.642649, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3559", + "psc_text": "praevidemus expedire, propter pacis charitatisque custodiam, in abbatis pendere arbitrio ordinationem sui monasterii. ] Quod de ordinatione locorum, negotiorum et officialium interpretatur Boherius, de sola officialium ordinatione Bernardus Cassinensis, et rectius; nam S. Pater agit de praepositi ordinatione. Et si potest fieri, per decanos ordinetur, ut antea disposuimus, omnis utilitas monasterii, prout abbas disposuerit. ] Quod ita intelligit Carolus Cointius, ut nullo praeposito constituto, soli instituantur ordinenturque decani, qui monasterium sub abbate regant. Consentit Hildemarus S. Benedictum ita explicans, « ac si diceret: Quidquid ordinandum est in monasterio, decani debent ordinare; et decani debent disponere, sicut abbas disposuerit. » Per decanos autem hic Bernardus Cassinensis et Boherius in utroque commentario officiales intelligunt. Ego vero decem monachis praefectos, inter quos et ipsi officiales reperiri poterant: unde et Hildemarus: « Prout intelligo, antiqua consuetudo fuit ut in omni officio et obedientia monasterii semper esset unus decanus super illos decem monachos, verbi gratia:", + "candidate_score": 0.642631, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2700", + "psc_text": "adeo ut mirum sit quosdam lapsum observantiae regularis in scientiam litterarum refundere; qua in re non levem viris sanctissimis inurunt injuriam, qui ut eversam inter monachos disciplinam redintegrarent, nullum salubrius adhiberi 645 posse remedium existimarunt, quam si monachos sacris litterarum studiis informarent; id quod feliciter in Galliis exsecutus est Benedictus abbas Anianensis, et in Anglia Dunstanus, Athelvoldus et Oswaldus pontifices sanctissimi, illuc ad id advocatis ex alienis regnis et provinciis doctissimis monachis. Porro qui asserunt octavo nonoque saeculo scientias in monasteriis tantum florere coepisse, easque ruinae observantiae regularis, quae circa medium saeculum nonum contigit, causas faciunt, a vero longe aberrant. Nam primo litteras longe ante saeculum octavum in monasteriis floruisse supra luce clarius demonstratum est. Secundo, nec verum est, quod lapsum observantiae ex studiis litterarum provenisse docent; qui si legissent historias, non studiis, hujusce rei causam attribuissent, sed bellis civilibus et incursionibus Normannorum, qui spoliatis incensisque monasteriis, monachos omnes sparsim", + "candidate_score": 0.642618, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_18_20", + "bdc_text": "A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September. faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1042", + "psc_text": "mensis praecedentis incipiant numerari, merito hic quaeri posset qua ratione iste locus a calendis Novembris intelligendus sit; an scilicet a die 16 Octobris, quo incipiunt numerari Novembres calendae, eo nimirum modo quo cap. 48 calendas Octobris pro die 14 Septembris usurpat; an vero a prima die Novembris, in quem incidunt ipsae calendae. Hildemarus ad usum forte sui temporis respiciens, existimat per calendas Novembris intelligendam esse dominicam primo mensis Novembris diei proximiorem, sive primo Novembris die, sive ante, sive postea contingat; ita ut si feria 2, 3 aut 4, calendae eveniant, institutus a S. Benedicto ordo dominica praecedente incipiat; si vero feria 5, 6 aut sabbato, a dominica sequente Optima sane explicatio, dummodo tempore S. P. Benedicti is fuerit in Ecclesia officii divini recitandi usus, qui ab aevo Hildemari ad nostrum usque perseverat. At cum nobis id non constet, nec aliunde appareat S. Benedictum diem Octobris 16 hic intellexisse; calendas Novembris", + "candidate_score": 0.642367, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.642272, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30_32", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ; Staedtke 270f , Nr. 28. 272 , Nr. 30 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_660", + "psc_text": "Similiter Romanum sub S. Gregorio Apud Baron. ann. 601 cavet « ne in servorum Dei recessibus et eorum receptaculis illa popularis conventus praebeatur occasio, vel mulierum fiat novus introitus, quod omnino non expedit animabus eorum. » Idem jubet S. pontifex ad Castorium Ariminensem episcopum scribens Lib. IV Reg., cap. 43; et ad Valentinum abbatem Ibid. lib. III, cap. 40, qui feminas in suo admiserat monasterio: « Hujus te praecepti serie, inquit, commonemus, ut neque mulieres in monasterio tuo deinceps qualibet occasione permittas ascendere, neque monachos tuos commatres sibi facere; nam si hoc denuo ad aures nostras pervenerit, sic te severissimae noveris ultioni subdendum, ut emendationis tuae qualitate, caeteri sine dubio corrigantur. » In antiqua etiam formula condendi privilegii statuitur Exstat Saec. IV Bened., part. I, pag. 744 , ut « mulierum accessus intra portas monasterii nullatenus fiat. » His omnibus accedunt civiles imperatorum leges, Justiniani novella 133: « Non ingredientur", + "candidate_score": 0.641553, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1454", + "psc_text": "disposui; quia in lectis suis gravi nuditate in hujus hiemis vehementissimo frigore laborant. » Et alibi ad Joannem abbatem de monte Sina scribens (Lib. XII, ep. 16): « Cognovimus lectos vel lectisternia in Gerontocomio, quod illic ab Isauro constructum est, deesse; propterea misimus laenas 15, rachanas 30, lectos 15. » Atque ita Joannes de Precis, abbas S. Germani a Pratis, hunc Regulae locum Gallice reddidit: Et doivent prendre tels draps, et telles couvertures comme l' abbé établira. Utraque expositio proba est et probanda; sed rejicienda videtur utraque Hildemari interpretatio, Smaragdi, Bernardi Cassinensis, Nicolai, et cardinalis Turrecrematae: nam S. Benedictus nec domum in qua multi sternuntur lecti singulis monachis concedit; nec singulis singulas domos, in qua unus lectus sternant indulget; sed omnes uno vult dormire in dormitorio. Pro modo conversationis. ] Obscura locutio, quam diversimode reddunt commentatores. Hildemarus pro modo conversationis intelligit: Secundum qualitatem vitae uniuscujusque; quod clarius exponit Bernardus Cassinensis:", + "candidate_score": 0.641394, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1078", + "psc_text": "in claustro sese recipiebant, ex cap. 84; unde S. Bernardus singularem monachum describens (De Grad. humil.), aliis in claustro quiescentibus, inquit, solus remanet in oratorio: ubi quod dicit quiescentibus non de corporea, sed de spiritali quiete intelligendum est, ut patet ex Aelredo abbate hom. de duobus discipulis euntibus in Emmaus, et ex Gilberto de Hoillandia Serm. 23, in Cant. Denique apud primos B. Stephani abbatis Obazinensis discipulos (Tom. IV Misc. Baluz.), « illud quod post vigilias intervallum restabat, non quieti aut somno deputabatur sed peculiaribus orationibus aut operibus manuum inserviebat, » ut legitur in ejus Vita, n. 7. Istud autem institutum antiquis monachis, ut vidimus hactenus, inviolabile 254 duplici ex causa commendat Joannes Cassianus: 1º ne purificationem nostram nocturnis orationibus acquisitam invidus hostis illusione somni contaminet; 2º ne somnus ille inertiam in monacho parturiat, ac per totum diem vigorem ejus obtundat, cordis pinguedinem exhauriat, et debilem reddat eum adversus insidias", + "candidate_score": 0.641281, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3607", + "psc_text": "Anianensis, et omnibus nostris mss. Sed quidquid sit, certe utrumque a nostris usitatum fuit; nam et granum molebant sive tundebant, et farinam ipsi miscebant; ut patet ex supradictis ad caput 48, et insuper ex mss. Germaniae Consuetudinibus, in quibus lego: « Fratres interdum generaliter intrant pistrinum, pastamque propriis manibus praeparant, et temperant ad faciendos panes. » Quinimo pistoris officium hebdomadatim exercebant, ut vidimus supra, cap. 46, patetque ex Vita S. Stephani abbatis Obazinensis, lib. II, num. 54; communiter tamen id munus uni alicui committebatur, quod in Gellonensi monasterio summa cum humilitate exercuit S. Guillelmus, ejusdem loci fundator et monachus. Vel artes diversae intra monasterium exerceantur. ] Tale erat Fuldense coenobium sub Sturmio abbate, teste Eigile abbate in ejus Vita, num. 20; tale Flaviacense sub S. Geremaro, ex ejus Vita, num. 25; tale Solemniacense ex Vita S. Audoeno in Vita sancti Eligii; tale Lesciense ex Vita S. Hiltrudis, num. 3; tale", + "candidate_score": 0.641245, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3649", + "psc_text": "Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus. » Similiter S. Dunstanus (In Concord. cap. 1): « Residentibus legatur Regula, vel si dies festus fuerit, evangelium ipsius diei, de qua lectione a priore, prout Dominus dederit, dicatur. » Et Udalricus de capitulo feriae 5 in Coena Domini (Lib. I, c. 12): « Exposita Regulae sententia, jubente domno abbate, consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit", + "candidate_score": 0.641239, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1066", + "psc_text": "veteres monachos Psalterium memoriter discere: nam meditari apud antiquos saepe sumitur pro simplici lectione, ut in secunda Regula SS. Patrum cap. 5, sive pro studio; unde antiqua versio Gallica ms. Conchensis monasterii hunc Regulae textum ita vertit: Le temps qui reste après vigile soit occupé à dire Psautier ou à étudier. Quinto, non solum Psalterium, sel alios insuper Scripturae libros ex mente S. Benedicti memoriae commendandos esse existimo, maxime cum nonnullas lectiones ad opus Dei memoriter recitari voluerit, communisque apud veteres monachos usus obtinuerit, Scripturam memoriae mandandi. Addo praeterea occultos illius variosque sensus esse rimandos: nam Scripturae sacrae studium apud eos praecipuum fuisse constat; unde etiam Hildemarus nolenti vigilare fratri, et nihil se adjuvante Domino indigere dicenti, « Abbas, inquit, talem propositionem debet proponere, quam ille frater non possit solvere, ut humilietur, » aliquem scilicet Scripturae locum perdifficilem cujus sensum frater ille negligens et superbus ignoret. Sexto, denique non sic", + "candidate_score": 0.640524, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_49_51", + "bdc_text": "Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien . Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s. HBBibl I 115 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3459", + "psc_text": "Vita Caroli abbatis Villariensis (Bolland., 29 Januar.), cujus haec verba: « Cum videritis nonnum Conradum novitium Villariensem. » Et item: « Una cum nonno Walterio simplici monacho. » Perseveravit et apud Cassinenses usque ad tempora Bernardi Cassinensis, ut constat ex caeremonia pronuntiandi officiales ab eo instituta, quae est hoc modo: « Vicarius ordo postulat ut in hac futura hebdomada canat nonnus Amicus missam; coquinae servitium nonnus Remigius faciat; ad servitium ecclesiae nonnus Jacobus, etc. » Sed de hac voce videsis Menardum, Haeftenum, et Cangii Glossarium. Abbas autem quia vices Christi agere creditur, domnus et abbas vocetur. ] Ubi Bernardus Cassinensis: « Littera ultramontana non habet dominus, sicut littera Cassinensis, sed habet domnus; et sine dubio domnus videtur plus habere reverendae maturitatis, et dominus plus metuendae potestatis. » Bernardum sequitur Nicolaus de Fractura: dominus etiam legit Richardus de S. Angelo. Item Concordia Regularum, codices Victorini, editio Guidonis Juvenalis, Lovaniensis, et Joannes", + "candidate_score": 0.640483, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3454", + "psc_text": "gratia, Petre, Paule; vel solum familiae nomen, verbi gratia, le Blanc, le Noir, la Perche; vel solum nationis, ut Germane, Hispane; vel officii aut dignitatis, ut, Sacrista, Cantor, Decane, Praeposite, quod aut saeculum sapit, aut contemptum, imo etiam aliquando praebet occasionem superbiendi, dum ei suggeritur a cogitationibus suis se non 828 esse ut caeteri hominum, ut pote tali praepositum officio, ex tali oriundum familia, tam clara, tam illustri. Sed priores juniores suos fratres nominent. ] Juniores hic vocat, non quidem infantes, sive, ut aiunt, simpliciter aetate juniores; sed comparative ad antiquiores et priores in ordine professionis, ut indicat pronomen suos: non enim dicit priores juniores fratres nominent, sed juniores suos, id est sibi inferiores in ordine professionis: unde contingere potest ut unus et idem monachus frater et nonnus vocetur, frater ab antiquiore, nonnus ab inferiore. Certe saeculo XII Joannes sacerdos et monachus frater Joannes appellatus legitur in Vita S. Aiberti", + "candidate_score": 0.640262, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.640245, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_28_30", + "bdc_text": "Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.640024, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.639281, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2673", + "psc_text": "Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque peritiam non mediocriter percepit. » Neque vero in sola Latinae et Graecae linguae scientia profecit, sed in omni etiam artium liberalium disciplina; id quod testantur varia quae post se reliquit et hactenus perseverant omnigenae doctrinae monumenta. Porro quam infantulus acceperat doctrinam, eamdem factus in eodem monasterio magister fratribus suis postea reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub", + "candidate_score": 0.638937, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", + "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", + "candidate_score": 0.638931, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2956", + "psc_text": "essent Basilianorum vestes discimus ex Vita S. Philareti saeculo XI a Nilo monacho coaetaneo scripta, num. 21 (Bolland., 6 Aprilis), ubi agens de illius ad habitum monasticum receptione, has recenset vestes: Sticarium, id est tunicam; pallium, quod supra cervices et scapulas est; cucullium, quod capiti imponimus; crucem in fronte gestandam, et cingulum cum sua fibula. Inter Aegyptiorum monachorum vestes Evagrius Sithensis monachus in epistola ad Anatolium (Tom. III Mon. Eccles. Graec.) has nominat: Cucullum, analabum, melotem, zonam, et baculum. Alias addit Cassianus eo in libro quem de Habitu monachi conscripsit, ubi has eorum vestes earumque symbola explicat, scilicet cucullum, colobium, rebrachiatoria, mafortes, melotem et pellem caprinam, cingulum et caligas. Abbas Patermuthius adolescentem ad se conversionis gratia accedentem « lebitone indutum, cuculla capiti circumposita, ac melote ad humeros, cinctumque linteo ad monachale institutum, exercitiumque promovit, » ut videre est in Aegypt. monach. Historia (Tom. III Mon. Eccles. Graecae). In Regula S.", + "candidate_score": 0.638798, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.63866, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3731", + "psc_text": "eas quas numero viginti quatuor descripsit Cassianus. Similiter Instituta libros duodecim quos de Institutis renuntiantium composuit. Per Vitas autem Patrum interpretantur aut eos libros qui dicta et facta priscorum monachorum continent, quos vulgo Vitas Patrum appellant, aut etiam acta quorumcunque sanctorum scripta, quorum exempla ad perfectiorem vitam segniores haud parum excitant, uti nos docet S. Joannes Climacus his verbis (Grad. 26): « Religiosorum Patrum vitae et virtutes auditae, seu recitatae, et lectae, mentem nostram ad imitandi studium excitant: doctrinae vero auditio est lucerna quae pellit tenebras, quaeque errantes in viam reducit, caecutientes illustrat. » Certe Gregorius episcopus Turonensis (Lib. de Vit. Pat. cap. ult.) Vitas Patrum, et Institutiones monachorum Leobardo monacho, ad Majus monasterium recluso direxit, ut eum adversus tentationes praemuniret. Sed et Regula S. Patris nostri Basilii. ] Caesariensis nimirum in Cappadocia episcopi, cujus habemus regulas breviores, et fusius disputatas, et alteram ex utrisque conflatam, quam ex Graeco in", + "candidate_score": 0.638602, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30_32", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ; Staedtke 270f , Nr. 28. 272 , Nr. 30 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.638572, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3411", + "psc_text": "monachi Fuldenses in libello supplici ad Carolum Magnum, postulantes (Num. 2) ut « illi ad sacrum ordinem eligantur qui eruditi sunt verbo et sancta conversatione probati, et nec fures, nec scelerati, et qui sacerdotii juris penitus sunt ignari. » Ad aetatem vero quod spectat, exstat Petri Venerabilis statutum (Statut. 43), « ut nullus nostrorum ad sacerdotium promoveatur, usque ad triginta vel saltem viginti quinque annos. » Optobit fortean aliquis antiquum rescire ordinem quo majores nostri suos ad sacerdotii gradum promoverent. Rem ex antiquissimo Regulae commentatore discere est operae pretium. Ut ergo abbas aliquis unum ex suis sacerdotali honore volebat insignire, eum cui frater ille peccata confiteri soleret conveniens, suam ei de promovendo illo monacho ad sacerdotium voluntatem aperiebat, consiliumque ejus rogabat: poterat enim latens aliquod in illo existere impedimentum abbati ipsi ignotum. Cumque ab eo abbas responsum accepisset, aliquam praetendebat occasionem qua solus ordinandus in capitulum non veniret: « Et", + "candidate_score": 0.638186, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30_32", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ; Staedtke 270f , Nr. 28. 272 , Nr. 30 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2809", + "psc_text": "Et S. Ephrem (Tom. II in Doct. varia.): « Non decet monachum ullam habere cum femina societatem: ad eam vero quae virginitatem profitetur, prorsus ne accesseris, siquidem ullus in te carnalis sensus viget; nam monachum inter epulas cum feminis versari, idem est ac se in ignem projicere: qui autem earum fugit consuetudinem, fugiat tanquam dama ex retibus, et velut avis ex laqueo. » Huc spectat quod Godehardus abbas Tegernsensis ad quamdam abbatissam scribit (Tom. IV Analect.): « Ista soror nostra venit ad nos ante Natale Domini multiplicis necessitatis suae miseriam nobis conquesta; quam libentissime nobiscum commorari permitteremus, et in quantum sufficeremus ministrare illi necessaria juberemus, si qualitas sexus aliquot permitteret monasterio fratrum feminas cohabitare: quia, ut a sanctis viris comprobatur, stipulae, paleae, ignisque nunquam sibi pacificantur, nisi alter alterius damno citius consummentur. » Cisterciensium hac in re religionem experta est quaedam mulier devotionis causa ad sepulcrum S. Roberti profecta (Bolland.,", + "candidate_score": 0.638156, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2645", + "psc_text": "destinabant, scientiis informare omnino satagebant, Domini per prophetam comminationem formidantes: Quia repulisti scientiam, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi; et illud: Ignorans ignorabitur. Tertium, perversa Massalianorum haereticorum et quorumdam vagantium monachorum doctrina, qui aut orationis, aut praedicationis obtentu, laborem non solum tanquam inutilem, sed etiam ut malum, et evangelicis verbis contrarium in servis Dei damnabant; quorum dogma impium refutarunt S. Epiphanius lib. III Contra haereses, haer. 80, et S. Augustinus eo in opusculo quod hortatu Aurelii Carthaginensis episcopi conscripsit de Opere monachorum (Cap. 30), « ne boni fratres apostolicis praeceptis obedientes, a pigris et inobedientibus etiam praevaricatores dicerentur; ut qui non operantur, saltem illos qui operantur sibi anteponendos esse non dubitent, » ut loquitur ipse sanctus doctor: quod tamen non sic dicit quasi laborantes absolute non laborantibus judicaret esse meliores; nam et eos qui perfectionis gratia reclusioni se dedunt, non solum laborantibus non postponit, verum etiam « horum, inquit (Cap.", + "candidate_score": 0.637705, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_18_20", + "bdc_text": "A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September. faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2370", + "psc_text": "fratres reficiunt, quia tunc incipiunt jejunare; » et Statuta Lanfranci, quae praescribunt (Cap. 1, § 6) ut « ab idibus Septembris privatis diebus agantur continue jejunia quae Regula praecipit, atque ipsa die iduum incipiant jejunare; » et Consuetudines Romani Sancti Pauli monasterii, in quibus similiter legitur: « Idibus Septembris agant primam sicuti prius, denique ipso die incipiatur jejunium quod Regula praecipit. » Vide lib. IV de Antiq. monach. Ritib., c. 8. Hanc nostram explicationem confirmat Carolus Cointius in cap. 48 Regulae. Usque ad caput Quadragesimae. ] « Id est usque ad secundam feriam post dominicam primam Quadragesimae, inquit Menardus, ita ut Quadragesima hoc loco sumatur pro jejunio quadragesimali. » Ad nonam semper reficiant fratres. ] Hac nimirum hora qua veteres Romani ad cibum capiendum vocabantur, uti discimus ex Regula Magistri, quae propterea ait (Cap. 28): « Erubescamus nos, qui sumus spiritales, fugere hora nona jejunium, cum vetusta consuetudo antiquitus cognoscitur", + "candidate_score": 0.637416, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3645", + "psc_text": "Bernardus Cassinensis. Et certe antiquiores monachorum Patres suam in conventu fratrum Regulam frequenter legi decernunt. Regula S. Augustini, ex cap. 24, et Tarnatensis singulis hebdomadis in conventu legebantur. Regula S. Aureliani et S. Ferreoli semel in mense, scilicet in calendis. Magister suam quotidie in refectorio legi jubet. Similiter et Regula Cujusdam ad virgines (Cap. 9): « Ante mensam vero semper capitulum Regulae unum aut amplius, si abbatissae placuerit, legatur. » S. Benedictus autem nullum determinate tempus assignavit ad lectionem Regulae, contentus dicere ut saepius in congregatione legatur. Sed antiquus ordinis nostri usus obtinuit ut aliquid ex ea quotidie, saltem semel in capitulo 874 pronuntietur, ut videre est in concilio Aquisgranensi, canone 69, in libello Supplici monachorum Fuldensium, num. 1, in Vita S. Benedicti Animensis, in Vita S. Odonis, in mss. Germaniae Consuetudinibus, in Historia Relationis S. Walarici, et apud Bernardum Cassinensem, in hunc locum sic scribentem: « Hoc in consuetudinem", + "candidate_score": 0.636807, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_18_20", + "bdc_text": "A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September. faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2369", + "psc_text": "nonam manducant, id est sexta cantata vadant dormire. Deinde qui debet tangere signum, cum videt horam congruam, tangere debet signum missae; deinde missa cantata sit media octava, et cantent nonam, 565 deinde manducent. » Atque eam fuisse Cassinensium praxim suo tempore testatur Bernardus Cassinensis. Sed nodum difficultatis solvisse videtur Petrus Boherius in secundo commentario, ab idibus Septembris explicans a die 13 Septembris exclusive. Et revera postridie, sive die 14 Septembris incipiunt numerari dies ante calendas Octobris, quos propterea sanctus Pater vocat calendas Octobris. Ex quo corrigendus est idem Boherius in primo commentario dicens: « Ipsa die idus Septembris ad nonam fratres reficiunt, quia tunc incipiunt jejunare; » et Statuta Lanfranci, quae praescribunt (Cap. 1, § 6) ut « ab idibus Septembris privatis diebus agantur continue jejunia quae Regula praecipit, atque ipsa die iduum incipiant jejunare; » et Consuetudines Romani Sancti Pauli monasterii, in quibus similiter legitur: « Idibus Septembris agant", + "candidate_score": 0.63679, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3717", + "psc_text": "ut honore se invicem praeveniant. ] En primum zeli boni exercitium, quod velim attendant ii qui contrariam monasticae vitae honestatem contendunt: etsi nolim saeculares agendi modos in claustra transferri, a quibus alienum se facere tenetur quilibet monachus. Infirmitates suas sive corporum, sive morum, patientissime tolerent. ] En secundum boni zeli exercitium, quod commendat apud Cassianum abbas Joannes his verbis (Collat. 19, c. 9): « Is vere et non ex parte perfectus est, qui et in eremo squalorem solitudinis, et in coenobio infirmitates aequali magnanimitate sustentat. » Et S. Bernardus (Serm. 12 in Cant.): « Omnis in vobis, qui fraternas infirmitates tam corporum quam animorum non solum patienter supportat, sed insuper, si licet, et si valet, juvat obsequiis, confortat alloquiis, consiliis informat; si hoc non potest propter disciplinam, sollicitus saltem orationibus solatiari non cessat infirmo; omnis, inquam, qui talia operatur in vobis, bonum omnino spargit odorem inter fratres, et odorem de", + "candidate_score": 0.636407, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2617", + "psc_text": "molendinum, pistrinum, hortum, aliaque id genus; id quod Fuldenses monachi, porrecto ad Carolum Magnum libello, enixe flagitaverunt, postulantes (Num. 16) « ut ipsa monasterii ministeria per fratres ordinentur, id est, pistrinum, hortus, braciatorium, coquina, agricultura, et caetera ministeria, sicut apud decessores nostros fuerunt. » Insuper, cum ad agros excolendos, ligna aliaque ad vitam necessaria in monasterium afferenda, omniaque monasterii ministeria obeunda, nonnulla viderentur animalia necessaria, horum cura etiam in agris pascendorum alicui committebatur, ut patet ex Vita S. Benedicti abbatis Anianensis, in qua haec lego (Num. 38, saec. IV Ben.): « In montibus autem in quibus fratres soliti erant alendarum ovium curam habentes habitare, sibi ad orandum exiguum oratorium exstruxerunt. » Tandem, cum varias in monasteriis artes exerceri S. Benedicti Regula permittat, qui aliquam callebant, huic potissimum applicabantur. Camaldulenses, ut docet Petrus Damiani ( In Vita S. Romualdi, cap. 26), « faciebant omnes opera manuum, alii scilicet cochlearia, alii nebant,", + "candidate_score": 0.635834, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_18_20", + "bdc_text": "A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September. faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2366", + "psc_text": "legatur, bibant. » Vide Udalricum, lib. I, cap. 41; lib. Usuum Cisterc., cap. 80, de bibere post vesperas, et lib. I de Antiq. monach. Ritibus, cap. 2. Et quod faciunt fratres absque justa murmuratione faciant. ] Justa murmuratio ex Smaragdo illa dicitur quam non voluntarie, aut non sine causa, sed inviti et coacti monachi faciunt. Ab idibus autem Septembris, etc.] Hic non parum torquentur commentatorum ingenia in conciliendo hoc loco cum cap. 48, ubi S. P. Benedictus praescribit ut a Pascha usque ad calendas Octobris . . . . post sextam surgentes a mensa pausent in lectis suis. Nonnulli, ut refert Hildemarus, existimaverunt hunc a S. P. Benedicto locum scriptum esse pro non laborantibus in agris, qui ab idibus Septembris inchoare debent jejunia; caput vero 48 pro laborantibus in agris, quibus sanctus Pater permisit usque ad calendas Octobris perinde ac tota aestate reficere ad sextam. Ita inter alios Smaragdus: «", + "candidate_score": 0.635652, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1148", + "psc_text": "ejus Vita Boll. 13 Mart.): « Filia, si vis hic permanere, litteras habes discere et Psalterium. » S. Apollinaris (In ejus Vit. apud Boll., 5 Janu.), quae saeculo V obiit, in monacham consecrari desiderans, parentes rogavit, « unam adducerent monacham, ut eam doceret Psalterium, et legere; » qui « paucis post diebus adduxerunt ad eam monachas, 270 quae eam docuerunt Psalterium, et legere Scripturas. » S. Sabas in monasterio Flavianae admissus (In ejus Vit. n. 4, tom. III Mon. Eccl. Graec.), « brevi tempore Psalterium, reliquasque didicit coenobiacae regulae constitutiones. » Anastasius Persa monachus (In ejus Vit. n. 12, Boll. 22 Januar.) ad conversionem veniens, cuidam fratri traditus legitur, « qui docuit eum litteras, simul et placitam Dei doctrinam, simul cum psalterio. » De nostris patet ex dictis cap. superiori, et in lib. I de Antiquis monach. Ritibus c. 6. Sed quid quod ab ipsis presbyteris et episcopis exigeretur ut", + "candidate_score": 0.635606, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3459", + "psc_text": "Vita Caroli abbatis Villariensis (Bolland., 29 Januar.), cujus haec verba: « Cum videritis nonnum Conradum novitium Villariensem. » Et item: « Una cum nonno Walterio simplici monacho. » Perseveravit et apud Cassinenses usque ad tempora Bernardi Cassinensis, ut constat ex caeremonia pronuntiandi officiales ab eo instituta, quae est hoc modo: « Vicarius ordo postulat ut in hac futura hebdomada canat nonnus Amicus missam; coquinae servitium nonnus Remigius faciat; ad servitium ecclesiae nonnus Jacobus, etc. » Sed de hac voce videsis Menardum, Haeftenum, et Cangii Glossarium. Abbas autem quia vices Christi agere creditur, domnus et abbas vocetur. ] Ubi Bernardus Cassinensis: « Littera ultramontana non habet dominus, sicut littera Cassinensis, sed habet domnus; et sine dubio domnus videtur plus habere reverendae maturitatis, et dominus plus metuendae potestatis. » Bernardum sequitur Nicolaus de Fractura: dominus etiam legit Richardus de S. Angelo. Item Concordia Regularum, codices Victorini, editio Guidonis Juvenalis, Lovaniensis, et Joannes", + "candidate_score": 0.635439, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30_32", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ; Staedtke 270f , Nr. 28. 272 , Nr. 30 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3581", + "psc_text": "25 Januar.). In Tegernsensi S. Quirini Fromundus janitor unus ex praecipuis coenobii sui monachis fuisse colligitur ex epistola quam scripsit ad Theodulum episcopum (Anal. tom. IV), qua se excusat quod ratione sui officii ad synodum proficisci haud potuerit. Idem dicendum de Ingelbaudo Vindocinensi portario (Miscel. Bal. tom. II), qui cum Frotmundo priore pro causis sui monasterii ad urbanum papam II missus fuit. Sed his missis ad Regulae textum veniamus. Ad portam monasterii. ] Ex primo hujus capitis vocabulo Haeftenus (Lib. III, tract. 7, disq. 5) colligit ex mente S. legislatoris non plures in monasterio, sed unicam duntaxat januam esse constituendam; id quod etiam statuit Justinianus imperator in novella 133: « Et primum quidem ne monasterium multos habeat aditus, sed unum tantum, aut duos forte. » Ponatur senex sapiens. ] « Notandum, inquit Smaragdus, quia non dixit: Ad portam ponatur senex aetate; sed ait: Ponatur senex moribus sapiens: ubi datur intelligi", + "candidate_score": 0.635253, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3131", + "psc_text": "Quia novitios ab omni fratrum consortio segregaverat, et solos remanere non parvi esset periculi, sapientem eis seniorem, aptum ad lucrandas animas praeficit, qui eos in vita religiose instituenda informet. Quod sic intelligit Haeftenus (Lib. IV, tract. 4, disq. 1), ut singulis novitiis singuli seniores deputandi sint: at quae ad id probandum profert, minime evincunt. Et certe si singulis novitiis singuli praeficerentur magistri, jam non separati, sed professis permixti habitarent, nec necesse foret separatam eis assignare cellam, cum novitiorum numerus aliquando accedat ad numerum professorum. Adde quod difficile esset tot in congregatione reperire magistros: nam etsi nullo negotio invenias qui regantur, aegre tamen reperies qui regere possint; maxime in Haefteni sententia, qui seniorem non tantum moribus, sed et aetate requirit. Notat enim tria in eo requiri. 748 Primum ut sit aetate et moribus senex; quia, inquit, verissima est Cassiani sententia, non posse alios utiliter institui ab eo « qui virtutum laboriosa", + "candidate_score": 0.635062, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3649", + "psc_text": "Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus. » Similiter S. Dunstanus (In Concord. cap. 1): « Residentibus legatur Regula, vel si dies festus fuerit, evangelium ipsius diei, de qua lectione a priore, prout Dominus dederit, dicatur. » Et Udalricus de capitulo feriae 5 in Coena Domini (Lib. I, c. 12): « Exposita Regulae sententia, jubente domno abbate, consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit", + "candidate_score": 0.634671, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1373", + "psc_text": "longius resonantem ediderunt. » Sed hoc comitis liberalitate non monachorum expensis. Denique in ms. Chronico Cavensis monasterii (Apud Boll., ad Vit. S. Petr. abbatis Cavens., 4 Mart.) organorum mentionem reperi in dedicatione ecclesiae ab Urbano II facta; sed hoc in summa festivitate, et praesente summo pontifice. Caeterum in nostris Galliis dubito an visa fuerint in monachorum ecclesiis organa ante trecentos aut ad summum quadringentos annos. Porro erravit Navarrus dum asseruit tempore S. Thomae Aquinatis organorum usum nondum receptum fuisse: nam praeter ea quae diximus, anno 757 « delata sunt organa de Graecia, missa ab imperatore cum certis muneribus domno Pippino regi, » ex Chronico S. Benigni Divionensis. Sed de his, quae obiter dicta sunt, satis: venio ad Regulae textum. Ubique credimus divinam esse praesentiam. ] Licet Deum ubique praesentem esse sit res per se nota, ut vix Deum concipiamus quin eum ubique praesentem intelligamus, non defuere tamen qui vel ipso", + "candidate_score": 0.633546, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30_32", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ; Staedtke 270f , Nr. 28. 272 , Nr. 30 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.633294, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_77_79", + "bdc_text": "HBLS III 498 . etc. [ Adresse daneben: ] Ioanni Frisio Lutetiae et Conrado Gessnero apud Bituriges , agentibus optimae spei adolescentibus ad manus proprias .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_396", + "psc_text": "experimento se didicisse testatur S. Cyprianus his verbis Epist. 10: « Per nocturnas enim visiones, per dies quoque impletur apud nos Spiritu sancto puerorum innocens aetas, quae in exstasi videt oculis, et audit, et loquitur ea quae nos Dominus monere et instruere dignatur. » Ita Danieli duodecim duntaxat annos nato senum presbyterorum fraudem et dolum Dominus revelavit. Hinc Paulus apostolus, Si juniori, inquit, revelatum fuerit, senior taceat (I Cor. XIV) . Quia ergo juniori saepe Dominus revelat quod melius est, juniores etiam novissimos ad consilium vocari voluit S. Benedictus: qua etiam ratione eos veteres monachi in suis collationibus, ut testatur Cassianus Collat. 16, c. 12, admittebant: quamvis in nonnullis monachorum congregationibus soli sacris ordinibus initiati, ut minimum subdiaconi, capitularibus tractationibus intersint. Atque ita apud Carthusianos ex nova collectione statutorum, II parte, cap. 4. Sed et hoc apud eos recens est, nam Statuta Guigonis cap. 37, Antiqua Statuta, II parte, cap.", + "candidate_score": 0.632802, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_18_20", + "bdc_text": "A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September. faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2578", + "psc_text": "est ad necessarias. » Et tamen Cluniacenses in claustro cantare aut legere poterant, ut docet Udalricus lib. II, cap. 24. Sed et sanctus Anselmus prior Beccensis meridiano tempore emendandis libris in claustro intendisse legitur (In ejus Vita num. 21, Bolland. 21 April.). Id quod non permittunt antiqua Carthusiensium Statuta, in quibus legitur (Part. II, c. 18): « In aestate cum aliqui operantur, vel emendant libros, non debent sine speciali licentia tempore dormitionis operari. » Et agatur nona temperius mediante octava hora. ] Id est media post elapsam septimam, et ante incoeptam nonam, uti exponunt Hildemarus, Bernardus Cassinensis, Nicolaus de Fractura, Petrus Boherius, et Joannes de Turrecremata. Et sic horam integram cum dimidia, hoc est septimam totam et mediam octavam somno impendebant. Regulae Tarnatensis, S. Isidori et S. Fructuosi tres quieti meridianae horas concedunt. Cassinenses a Pascha (Declarat. Cassin., cap. 48), sive a festo S. Benedicti ad medium Aprilem una hora,", + "candidate_score": 0.632529, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30_32", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ; Staedtke 270f , Nr. 28. 272 , Nr. 30 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1148", + "psc_text": "ejus Vita Boll. 13 Mart.): « Filia, si vis hic permanere, litteras habes discere et Psalterium. » S. Apollinaris (In ejus Vit. apud Boll., 5 Janu.), quae saeculo V obiit, in monacham consecrari desiderans, parentes rogavit, « unam adducerent monacham, ut eam doceret Psalterium, et legere; » qui « paucis post diebus adduxerunt ad eam monachas, 270 quae eam docuerunt Psalterium, et legere Scripturas. » S. Sabas in monasterio Flavianae admissus (In ejus Vit. n. 4, tom. III Mon. Eccl. Graec.), « brevi tempore Psalterium, reliquasque didicit coenobiacae regulae constitutiones. » Anastasius Persa monachus (In ejus Vit. n. 12, Boll. 22 Januar.) ad conversionem veniens, cuidam fratri traditus legitur, « qui docuit eum litteras, simul et placitam Dei doctrinam, simul cum psalterio. » De nostris patet ex dictis cap. superiori, et in lib. I de Antiquis monach. Ritibus c. 6. Sed quid quod ab ipsis presbyteris et episcopis exigeretur ut", + "candidate_score": 0.632331, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_18_20", + "bdc_text": "A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September. faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2717", + "psc_text": "15. In hoc pene solo differunt, quod Lanfrancus, Udalricus, et Consuetudines Floriacenses libros distribuant feria secunda post dominicam primam Quadragesimae, quae consuetudo obtinebat apud Cassinenses tempore Bernardi abbatis; Usus Cistercienses dominica ipsa. Sed Boherius feria quarta Cinerum dandos esse asserit, quod nec improbat Bernardus Cassinensis: aitque nonnullis in monasteriis ita suo tempore observatum fuisse. Porro acceptos libros cum aliis mutare nemini licitum erat, statuente concilio Aquisgranensi (Can. 19), « ut in Quadragesima libris de bibliotheca secundum prioris dispositionem acceptis, alios, nisi prior decreverit expedire, non accipiant. » Ante omnia sane. ] Quod Richardus de S. Angelo explicat antequam 649 libri assignentur. Et tamen Cistercienses (Lib. Usuum Cisterc., cap. 15) statim post praedictorum librorum distributionem fratres in capitulo designant, qui juxta Regulam circumeant monasterium. Deputentur unus aut duo seniores. ] Non tam aetate quam virtute et sapientia. Qui circumeant. ] Unde et in Concordia Dunstani, c. 7, circae dicuntur; in Statutis", + "candidate_score": 0.63213, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2671", + "psc_text": ". . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres transmittere, » ex Vita S. Filiberti n. 20 (Ibid.). Denique SS. Botulfus et Adulfus in Gallia monachi « non solum doceri, sed ex gratia Dei inter perfectiores potestatem adepti sunt docendi, » ex Vita S. Botulli n. 2 (Saec. III Ben.). Quod hic de Galliae monasteriis asserimus, idem de Anglicanis multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter", + "candidate_score": 0.632069, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_55", + "bdc_text": "Beza veröffentlichte 1580 eine Kurzbiographie Kolins in seinen «Icones». - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1749", + "psc_text": "officialium specialia statuta commissi sibi officii e loco ante sanctum adytum sito accipiat; ut consideret, et unde officium desumat, et cui polliceatur se illud administraturam. » Istas autem obedientiae suae claves ad zonam appensas deferre solebant, ut colligimus ex Vita S. Maximini abbatis Miciacensis n. 25 (Saec. I Ben., p. 587): « Cum ergo, ut jam praefatum est, sanctus vir a cingulo solutis clavibus januas aperuisset, etc., » Sed de his satis: ad Regulae textum revertor. Ex quibus abbas breve teneat. ] Breve hoc loco « appellatur scriptura memorialis, quam debet abbas habere in chartulario suo, » inquit Bernardus Cassinensis. Hujusce vocis apud veteres variae fuerunt acceptiones, de quibus audiendus est Baronius: « Ea vox, ait (Ad ann. 142, n. 10), penes antiquos diversae reperitur esse significationis: nam apud Optatum Milevitanum brevis dicitur charta illa in qua conscripta essent bona ecclesiastica, quam nos usitatius dicere solemus inventarium: alio nomine idem", + "candidate_score": 0.631991, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_18_20", + "bdc_text": "A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September. faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1168", + "psc_text": "Deo propitiante intromittatur. » Vide Joan. Bona de Divina Psalmod. cap. 14, § 4. Et sic finiantur vigiliae nocturnae. ] Per collectam sive orationem, quae semper divinum terminabat officium. CAPUT X. Qualiter aestatis tempore agatur nocturna laus. A Pascha autem usque ad calendas Novembris, omnis (ut supra dictum est) psalmodiae quantitas teneatur: excepto quod lectiones in codice, propter brevitatem noctium, minime legantur; sed pro ipsis tribus lectionibus, una de Veteri Testamento memoriter dicatur, quam breve responsorium subsequatur; et reliqua omnia, ut dictum est, impleantur; id est, ut nunquam minus a duodecim psalmorum quantitate, ad vigilias nocturnas dicatur: exceptis tertio et nonagesimo quarto psalmo. COMMENTARIUS. 275 A Pascha autem usque ad calendas Novembris, etc.] A Pascha, inquit, scilicet Resurrectionis, ad differentiam aliarum solemnitatum Domini nostri Jesu Christi, inquit Boherius, quas etiam quaedam provinciae Paschata vocant. Ita in antiquis Germaniae Consuetudinibus mss., feria V in Coena Domini Pascha appellatur. Pro ipsis tribus", + "candidate_score": 0.631778, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30_32", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ; Staedtke 270f , Nr. 28. 272 , Nr. 30 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.631527, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2920", + "psc_text": "casulla cuculla. » Certe casulam monachorum fuisse indumentum patet ex Vita S. Severini abbatis Agaunensis, apud Bollandum, 11 Februar.; ex Vita S. Caesarii Arelatensis episcopi, lib, II; ex Actis S. Fulgentii Ruspensis episcopi, et ex Vita S. Filiberti abbatis Gemmeticensis, saec. II Benedict. Quid autem sit casula docet S. Isidorus, scilicet vestis quae totum hominem tegat, unde dicitur casula, quasi parva casa, quae totum corpus in se contineat, sine manicis, et cum hujusmodi forte cucullis Pachomiani accedebant ad sacram communionem: vestimenti genus satis incommodum, cujus forsitan loco, si conjecturis locus sit, S. Benedictus indulsit scapulare propter opera, quod ex utroque latere apertum est, ut facilius brachia exerantur, et liberiorem eorum usum habeant laborantes. Casulam etiam aliquando pro tunica talari, aliquando pro alio indumenti genere usurpari: docet noster Mabillonius in praefatione ad saeculum I Bened. pag. 55. Aliter etiam Smaragdus cucullam explicat: « Cucullam, inquit, dicit ille (S. Benedictus) quod nos", + "candidate_score": 0.631284, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_18_20", + "bdc_text": "A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September. faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2568", + "psc_text": "hinc Statuta Lanfranci (Cap. 1, § 1): « Calendis Octobris remaneat meridiana, quam facere solent monachi in aestate. » Et Udalricus: « A calendis Octobris . . . . . ex toto dimittitur pausatio meridiana. » Id quod ab aliis etiam usu receptum fuisse, constat ex Regula SS. Pauli et Stephani cap. 11, et ex antiquis Carthusiensium statutis. Exstatque peculiaris ratio cur aestate potius quam temporibus aliis concedatur haec meridiana pausatio. Scilicet propter nimios aestatis calores, et propter noctium brevitatem, quam rationem 615 innuunt Magister in Regula cap. 50, et Petrus Damiani Opusc. 15, c. 17. Secundo, nonnullos hanc S. Benedicti indulgentiam ad alia etiam tempora extendisse; in quorum numero reponi possent monachi Romani S. Andreae monasterii, de quibus S. Gregorius scribit (Lib. IX, epist. 38), quod « in die natalitio ejusdem apostoli jam meridianis horis fratres quiescerent; » ac proinde in mense Novembri: nisi forte quis dicat id peculiare", + "candidate_score": 0.630966, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30_32", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ; Staedtke 270f , Nr. 28. 272 , Nr. 30 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2652", + "psc_text": "litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies centena millia versuum, Gregorii, et Stephani, et Pierii, et Basilii, et quorumdam aliorum praestantis virtutis virorum millia ducenta et quinquaginta non leviter nec temere haec percurrens, sed elaborate septies vel octies unumquemque librum perlegens, etc. » At prae omnibus spectandus videtur S. Hieronymus, non modo ordinis monastici, sed etiam totius orbis Christiani ornamentum. Hic enim in Syriae solitudinem secedens, insignem illam bibliothecam quam summo studio impendioque Romae sibi paraverat, indeque Hierosolymam asportari fecerat, secum attulit. Porro quibus in eremo studiis 634 vacaret, ipse nos docet his verbis (Epist. 4): « Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva", + "candidate_score": 0.630871, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30_32", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ; Staedtke 270f , Nr. 28. 272 , Nr. 30 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.630838, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_19", + "bdc_text": "intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1042", + "psc_text": "mensis praecedentis incipiant numerari, merito hic quaeri posset qua ratione iste locus a calendis Novembris intelligendus sit; an scilicet a die 16 Octobris, quo incipiunt numerari Novembres calendae, eo nimirum modo quo cap. 48 calendas Octobris pro die 14 Septembris usurpat; an vero a prima die Novembris, in quem incidunt ipsae calendae. Hildemarus ad usum forte sui temporis respiciens, existimat per calendas Novembris intelligendam esse dominicam primo mensis Novembris diei proximiorem, sive primo Novembris die, sive ante, sive postea contingat; ita ut si feria 2, 3 aut 4, calendae eveniant, institutus a S. Benedicto ordo dominica praecedente incipiat; si vero feria 5, 6 aut sabbato, a dominica sequente Optima sane explicatio, dummodo tempore S. P. Benedicti is fuerit in Ecclesia officii divini recitandi usus, qui ab aevo Hildemari ad nostrum usque perseverat. At cum nobis id non constet, nec aliunde appareat S. Benedictum diem Octobris 16 hic intellexisse; calendas Novembris", + "candidate_score": 0.630734, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_55", + "bdc_text": "Beza veröffentlichte 1580 eine Kurzbiographie Kolins in seinen «Icones». - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3731", + "psc_text": "eas quas numero viginti quatuor descripsit Cassianus. Similiter Instituta libros duodecim quos de Institutis renuntiantium composuit. Per Vitas autem Patrum interpretantur aut eos libros qui dicta et facta priscorum monachorum continent, quos vulgo Vitas Patrum appellant, aut etiam acta quorumcunque sanctorum scripta, quorum exempla ad perfectiorem vitam segniores haud parum excitant, uti nos docet S. Joannes Climacus his verbis (Grad. 26): « Religiosorum Patrum vitae et virtutes auditae, seu recitatae, et lectae, mentem nostram ad imitandi studium excitant: doctrinae vero auditio est lucerna quae pellit tenebras, quaeque errantes in viam reducit, caecutientes illustrat. » Certe Gregorius episcopus Turonensis (Lib. de Vit. Pat. cap. ult.) Vitas Patrum, et Institutiones monachorum Leobardo monacho, ad Majus monasterium recluso direxit, ut eum adversus tentationes praemuniret. Sed et Regula S. Patris nostri Basilii. ] Caesariensis nimirum in Cappadocia episcopi, cujus habemus regulas breviores, et fusius disputatas, et alteram ex utrisque conflatam, quam ex Graeco in", + "candidate_score": 0.630682, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_18_20", + "bdc_text": "A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September. faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1085", + "psc_text": "» In antiquo ordine conversationis monasticae, ut « ex hac matutina laude summum et praecipuum fiat silentium in orando et legendo. » Concordia Dunstani, cap. 2, a calendis Octobris ad Pascha matutinis laudibus ad lucis crepusculum persolvendis primam sine ullo vacuo intervallo subjicit; et cap. 5 decernit, ut a Pascha tota aestate, finitis matutinis, « egredientes ecclesia fratres calcent se, lavent, peractisque in ecclesia tribus orationibus, sedentes in claustro vacent lectioni usque dum primae signum auditum fuerit: » quamvis, si nondum dies illuxerit, de licentia prioris lectum repetere permittat. Statuta etiam Lanfranci a calendis Novembris ad Pascha matutinis laudibus et subsequentibus SS. commemorationibus primam subjiciunt, sic ut clarescente die omnia finiantur; si vero quid noctis superfuerit, nullus, praeter sanguine minutos, ad lectum revertatur; sed sicut primo intervallo vigilias inter et matutinas laudes ita se gerant. Eadem forte disciplina vigebat apud Cluniacenses, quorum antiquae Consuetudines de tempore hiemis apud Udalricum ita", + "candidate_score": 0.629727, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.629613, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2810", + "psc_text": "sufficeremus ministrare illi necessaria juberemus, si qualitas sexus aliquot permitteret monasterio fratrum feminas cohabitare: quia, ut a sanctis viris comprobatur, stipulae, paleae, ignisque nunquam sibi pacificantur, nisi alter alterius damno citius consummentur. » Cisterciensium hac in re religionem experta est quaedam mulier devotionis causa ad sepulcrum S. Roberti profecta (Bolland., 29 Aprilis); nam « inclinata dam die venit ad monasterium Quincei, hospitium mendicans a monachis; sed quia illorum traditio inter fines suos sexum muliebrem non admittit, compulsa est misera mulier inde recedens in nemore pernoctare, » ut scribit auctor Vitae S. Roberti abbatis Molismensis num. 17. Idem postea confirmavit Gregorius IX in bulla ad Cistercienses, in qua haec lego: « Auctoritate praesentium inhibemus ne quis in domibus vestris uti carnibus, seu mulier aliqua eas intrare praesumat contra ordinis statuta. » Non defuere tamen qui humanitatem hospitalitatis extra monasterii claustrum feminino sexui exhiberent; imprimis Pachomiani, in quorum Regula haec habentur (Art.", + "candidate_score": 0.629351, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_79", + "bdc_text": "] Ioanni Frisio Lutetiae et Conrado Gessnero apud Bituriges , agentibus optimae spei adolescentibus ad manus proprias .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_396", + "psc_text": "experimento se didicisse testatur S. Cyprianus his verbis Epist. 10: « Per nocturnas enim visiones, per dies quoque impletur apud nos Spiritu sancto puerorum innocens aetas, quae in exstasi videt oculis, et audit, et loquitur ea quae nos Dominus monere et instruere dignatur. » Ita Danieli duodecim duntaxat annos nato senum presbyterorum fraudem et dolum Dominus revelavit. Hinc Paulus apostolus, Si juniori, inquit, revelatum fuerit, senior taceat (I Cor. XIV) . Quia ergo juniori saepe Dominus revelat quod melius est, juniores etiam novissimos ad consilium vocari voluit S. Benedictus: qua etiam ratione eos veteres monachi in suis collationibus, ut testatur Cassianus Collat. 16, c. 12, admittebant: quamvis in nonnullis monachorum congregationibus soli sacris ordinibus initiati, ut minimum subdiaconi, capitularibus tractationibus intersint. Atque ita apud Carthusianos ex nova collectione statutorum, II parte, cap. 4. Sed et hoc apud eos recens est, nam Statuta Guigonis cap. 37, Antiqua Statuta, II parte, cap.", + "candidate_score": 0.62904, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30_32", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ; Staedtke 270f , Nr. 28. 272 , Nr. 30 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3645", + "psc_text": "Bernardus Cassinensis. Et certe antiquiores monachorum Patres suam in conventu fratrum Regulam frequenter legi decernunt. Regula S. Augustini, ex cap. 24, et Tarnatensis singulis hebdomadis in conventu legebantur. Regula S. Aureliani et S. Ferreoli semel in mense, scilicet in calendis. Magister suam quotidie in refectorio legi jubet. Similiter et Regula Cujusdam ad virgines (Cap. 9): « Ante mensam vero semper capitulum Regulae unum aut amplius, si abbatissae placuerit, legatur. » S. Benedictus autem nullum determinate tempus assignavit ad lectionem Regulae, contentus dicere ut saepius in congregatione legatur. Sed antiquus ordinis nostri usus obtinuit ut aliquid ex ea quotidie, saltem semel in capitulo 874 pronuntietur, ut videre est in concilio Aquisgranensi, canone 69, in libello Supplici monachorum Fuldensium, num. 1, in Vita S. Benedicti Animensis, in Vita S. Odonis, in mss. Germaniae Consuetudinibus, in Historia Relationis S. Walarici, et apud Bernardum Cassinensem, in hunc locum sic scribentem: « Hoc in consuetudinem", + "candidate_score": 0.628733, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2844", + "psc_text": "Tertio, haec olim lectio fiebat in auditorio, ut patet ex Vita sancti Guillelmi ducis et monachi Gellonensis (Saec. IV Ben.), ubi narratur quomodo suo susceptus fuerit in monasterio. Ac primo quidem num. 21, longe occurritur ei a fratribus, ducitur ad orationem, ecclesiaeque dona confert. Et postea, num. 22: « Completa oratione, factaque cunctis altaribus 680 sua cuique digna veneratione . . . . itur in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit. » Idem videre est apud Ekkehardum in lib. de Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa", + "candidate_score": 0.628693, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30_32", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ; Staedtke 270f , Nr. 28. 272 , Nr. 30 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2395", + "psc_text": "] Id est simul, sive, ut alii legunt, in unum locum, seu in uno loco. De loco ubi facienda sit collatio, diximus in lib. I de Antiq. monach. Ritibus, cap. 11. Et legat unus collationes. ] Quales descripsit Cassianus. Vel vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes. ] Quod Smaragdus explicat « de homiliis Patrum, in quibus aedificationes pleniter scriptae sunt audientium; vel certe de expositionibus librorum catholicorum, quae ab orthodoxis factae sunt viris, in quibus sancta sufficienter sanctis doctrina redundat monachis. » Similiter Bernardus Cassinensis: « De homiliis sanctorum doctorum, et aliis moralibus et aedificationis documentis. » Et Nicolaus de Fractura: « De homiliis sanctorum Patrum, et aliis moralibus, et de lib. Dialog. B. Gregorii, de vitis Patrum, et aliis similibus. » Ita sanctus Benedictus abbas Anianensis unum « ex sanctorum doctorum homiliis, quae in exhortationem monachorum sunt prolatae conjunxit librum; eumque omni tempore in vespertinis collectis legere", + "candidate_score": 0.62865, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1749", + "psc_text": "officialium specialia statuta commissi sibi officii e loco ante sanctum adytum sito accipiat; ut consideret, et unde officium desumat, et cui polliceatur se illud administraturam. » Istas autem obedientiae suae claves ad zonam appensas deferre solebant, ut colligimus ex Vita S. Maximini abbatis Miciacensis n. 25 (Saec. I Ben., p. 587): « Cum ergo, ut jam praefatum est, sanctus vir a cingulo solutis clavibus januas aperuisset, etc., » Sed de his satis: ad Regulae textum revertor. Ex quibus abbas breve teneat. ] Breve hoc loco « appellatur scriptura memorialis, quam debet abbas habere in chartulario suo, » inquit Bernardus Cassinensis. Hujusce vocis apud veteres variae fuerunt acceptiones, de quibus audiendus est Baronius: « Ea vox, ait (Ad ann. 142, n. 10), penes antiquos diversae reperitur esse significationis: nam apud Optatum Milevitanum brevis dicitur charta illa in qua conscripta essent bona ecclesiastica, quam nos usitatius dicere solemus inventarium: alio nomine idem", + "candidate_score": 0.628607, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1972", + "psc_text": "Idem legitur in Benignianis et in mss. Cluniacensis monasterii Consuetudinibus. Sed de his satis. Quae vero ad corporis valetudinem restaurandum praescribat sanctus Pater, jam inquirendum est. Quibus fratribus infirmis sit cella super se deputata. ] Id est ab aliis officinis monasterii separata, inquit Bernardus Cassinensis et post eum Boherius; nam, licet ex vitae coenobiticae institutione omnes simul monachi debeant habitare, in uno simul refectorio manducare, in uno simul dormitorio quiescere, infirmis tamen fratribus par erat separatum providere habitaculum. Idque pietas exigebat tam propter sanos, qui ex eis non modicum paterentur 472 impedimentum, quam propter aegros, qui in separato loco paulo liberius tractari queunt. Atque ita placuit priscis vitae monasticae Patribus, ut videre est in Regula S. Pachomii art. 20; S. Caesarii ad virgines, cap. 30; S. Aureliani ad monachos cap. 53, et ad virgines cap. 37; Cujusdam etiam ad virgines cap. 15, apud Hieronymum epist. 22, in concil. Agathensi cap.", + "candidate_score": 0.628494, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2395", + "psc_text": "] Id est simul, sive, ut alii legunt, in unum locum, seu in uno loco. De loco ubi facienda sit collatio, diximus in lib. I de Antiq. monach. Ritibus, cap. 11. Et legat unus collationes. ] Quales descripsit Cassianus. Vel vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes. ] Quod Smaragdus explicat « de homiliis Patrum, in quibus aedificationes pleniter scriptae sunt audientium; vel certe de expositionibus librorum catholicorum, quae ab orthodoxis factae sunt viris, in quibus sancta sufficienter sanctis doctrina redundat monachis. » Similiter Bernardus Cassinensis: « De homiliis sanctorum doctorum, et aliis moralibus et aedificationis documentis. » Et Nicolaus de Fractura: « De homiliis sanctorum Patrum, et aliis moralibus, et de lib. Dialog. B. Gregorii, de vitis Patrum, et aliis similibus. » Ita sanctus Benedictus abbas Anianensis unum « ex sanctorum doctorum homiliis, quae in exhortationem monachorum sunt prolatae conjunxit librum; eumque omni tempore in vespertinis collectis legere", + "candidate_score": 0.628193, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29_31", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war : Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2104", + "psc_text": "Cassinensi testimonium habeamus in epistola Theodemari ad Carolum imperatorem, cujus haec verba: « Beatus Pater noster instituit duo cocta pulmentaria in quotidiana refectione fratribus praeparari, et tertium de leguminibus crudis aqua infusis; nos vero ex institutione majorum tria cocta pulmentaria aliis diebus; quarta et sexta feria duo tantum reficiendis fratribus praeparamus, excepto quod plures ex fratribus nostris pane tantum his diebus, herbisque hortensibus vescuntur; quorum plerique etiam nec vinum bibunt. Die vero dominica et in festivitatibus praecipuis etiam quartum addimus pulmentum, exceptis secunda, quarta et sexta feriis. » Ubi quod quatuor festivis diebus pulmenta ministrata dicuntur, intelligendum est tam pro prandio quam pro coena, ut duo ad prandium duoque ad coenam unicuique praeberentur. Neque enim credibile est faustis illis temporibus octo diebus festis pulmenta uno die concessa fuisse. Caeterum istam opinionem confirmat veterum monachorum praxis, qui non plus edebant solvendo jejunium quam illud servando, contenti hoc casu aut refectionis tempus", + "candidate_score": 0.62791, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_31", + "bdc_text": "Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2652", + "psc_text": "litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies centena millia versuum, Gregorii, et Stephani, et Pierii, et Basilii, et quorumdam aliorum praestantis virtutis virorum millia ducenta et quinquaginta non leviter nec temere haec percurrens, sed elaborate septies vel octies unumquemque librum perlegens, etc. » At prae omnibus spectandus videtur S. Hieronymus, non modo ordinis monastici, sed etiam totius orbis Christiani ornamentum. Hic enim in Syriae solitudinem secedens, insignem illam bibliothecam quam summo studio impendioque Romae sibi paraverat, indeque Hierosolymam asportari fecerat, secum attulit. Porro quibus in eremo studiis 634 vacaret, ipse nos docet his verbis (Epist. 4): « Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva", + "candidate_score": 0.627433, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30_32", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ; Staedtke 270f , Nr. 28. 272 , Nr. 30 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2810", + "psc_text": "sufficeremus ministrare illi necessaria juberemus, si qualitas sexus aliquot permitteret monasterio fratrum feminas cohabitare: quia, ut a sanctis viris comprobatur, stipulae, paleae, ignisque nunquam sibi pacificantur, nisi alter alterius damno citius consummentur. » Cisterciensium hac in re religionem experta est quaedam mulier devotionis causa ad sepulcrum S. Roberti profecta (Bolland., 29 Aprilis); nam « inclinata dam die venit ad monasterium Quincei, hospitium mendicans a monachis; sed quia illorum traditio inter fines suos sexum muliebrem non admittit, compulsa est misera mulier inde recedens in nemore pernoctare, » ut scribit auctor Vitae S. Roberti abbatis Molismensis num. 17. Idem postea confirmavit Gregorius IX in bulla ad Cistercienses, in qua haec lego: « Auctoritate praesentium inhibemus ne quis in domibus vestris uti carnibus, seu mulier aliqua eas intrare praesumat contra ordinis statuta. » Non defuere tamen qui humanitatem hospitalitatis extra monasterii claustrum feminino sexui exhiberent; imprimis Pachomiani, in quorum Regula haec habentur (Art.", + "candidate_score": 0.627254, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30_32", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ; Staedtke 270f , Nr. 28. 272 , Nr. 30 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_659", + "psc_text": "cum pro devotione sua, vel pro amore religionis vestrae expetierint monasterium, non eis concedatur interiores monasterii januas introire; sed in oratorio, aut in hospitali domo reddatur illis honor et gratia. » Hanc veterum monachorum disciplinam confirmant concilium Turonense I Cap. 17 his verbis: « Mulier intra septa monasterii nullatenus introire permittatur; si abbas in hac parte aut praepositus negligens apparuerit qui eam viderit, et non statim ejecerit, excommunicetur. » Concilium Antissiodorense Can. 26: « Si quis abbas mulierem in monasterio suo ingredi permiserit, aut festivitates aliquas ibi spectare praeceperit, tribus mensibus in alio monasterio recludatur, pane et aqua contentus. » Similiter Romanum sub S. Gregorio Apud Baron. ann. 601 cavet « ne in servorum Dei recessibus et eorum receptaculis illa popularis conventus praebeatur occasio, vel mulierum fiat novus introitus, quod omnino non expedit animabus eorum. » Idem jubet S. pontifex ad Castorium Ariminensem episcopum scribens Lib. IV Reg., cap. 43;", + "candidate_score": 0.626879, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_10_12", + "bdc_text": "Nos nihil aliud quam famam in dies maximae cladis expectamusDas Treffen , das den Kriegszug zugunsten Philipps von Hessen entscheiden sollte , fand am 13 . Mai 1534 bei Lauffen und Kirchheim statt . Als Schlacht können die Scharmützel freilich nicht bezeichnet werden , s. Wille 180-182 , Heyd 454-469. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3487", + "psc_text": "Paulo aliter tamen legit, qui penes nos est codex ms. Richardi de S. Angelo: nam ad verbum parva, « Supple, inquit, numero tamen majori, et saniori consilio, ut infra sequitur: » quae est ipsissima Caramuelis sententia. Addit tamen: « Et scias quia tunc praefertur minor majori, quando major pars eligit scienter indignum; secus, si ignoranter, quia tunc utraque electio cassaretur, ut extra. de electione Scriptum est; et iterum in simile celebrarent aliam electionem, ut c. t. victoum. Aliqui dicunt quod si electiones factae sunt uno contextu, et minor pars eligat dignum, et major pars indignum etiam ignoranter, quod valet electio facta a majore parte. Hoc audivi a magistro Richardo de Senis doctore meo, cum legebat cap. Congregato, extra de electione. Si vero omnes elegerunt ignoranter indignum, tunc non sunt privati potestate eligendi, sed debent iterum eligere, ut legitur et nota c. t. Innotuit. » Ad interrogationem vero Caramuelis, quis nimirum", + "candidate_score": 0.625874, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_19", + "bdc_text": "intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1169", + "psc_text": "nonagesimo quarto psalmo. COMMENTARIUS. 275 A Pascha autem usque ad calendas Novembris, etc.] A Pascha, inquit, scilicet Resurrectionis, ad differentiam aliarum solemnitatum Domini nostri Jesu Christi, inquit Boherius, quas etiam quaedam provinciae Paschata vocant. Ita in antiquis Germaniae Consuetudinibus mss., feria V in Coena Domini Pascha appellatur. Pro ipsis tribus lectionibus una de Veteri Testamento memoriter dicatur. ] Huc spectare videtur illud Guigonis Carthusiae prioris statutum (Cap. 5): « A Pentecoste usque ad Novembris calendas, una, nisi festum intersit, lectione sicut caeteri monachi contenti sumus. » Quod dicit a Pentecoste, ostendit toto tempore Paschali plures recitatas fuisse lectiones, et revera tres olim in omnibus passim monasteriis legebantur, uti observavimus in lib III de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 18, quod etiam exemplo Romanae Ecclesiae tota aestate praestitisse Cassinenses constat ex Theodemari abbatis epistola ad Carolum Magnum. Scribit etiam Amalarius in Supplem. quod « in quibusdam monasteriis monachorum propter consuetudinem Romanam, ne", + "candidate_score": 0.62579, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_48", + "bdc_text": "Ein erneuter Aufenthalt in Paris wurde 1539 beendet. 1540 wurde Kolin Provisor für Griechisch an der Lateinschule des Großmünsters , und 1542 übernahm er das Pfarramt in Schwamendingen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_515", + "psc_text": "Quidquid de administratis (cibis) supererit, eleemosynae applicetur per illum qui ad hoc fuerit deputatus; nec aliquis alius per se, vel per alium de refectorio seu infirmitorio, vel alio loco in quo monachi comedent, aliquid extrahere, vel alibi deferre, seu alteri usui applicare praesumat: quod si fecerit, pro qualibet vice per duos dies panis et aquae solummodo poenitentiae subdatur. » At quid de amplissimis nostrorum Cluniacensium eleemosynis referam, qui vel uno die septemdecim egenorum millibus stipem erogasse memorantur? Quid de aliis Germaniae monasteriis? Sed satius est alienam hac in causa linguam audire, quam domesticam: « Sunt in sola Germania, inquit Dominicus Gravina ordinis S. Dominici, coenobia monachorum, quae octo et decem millia aureorum in pauperes 123 erogant; xenodochia passim occurrunt, quorum infirmi eorum expensis passim recreantur. Ter generales eleemosynae sexcentis et amplius distribuuntur; uberiores vero anniversariorum tempore juxta fundatorum intentionem profunduntur; certis quoque anni temporibus quinque vel sex millia hominum, saepe", + "candidate_score": 0.622939, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_19", + "bdc_text": "intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1043", + "psc_text": "feria 5, 6 aut sabbato, a dominica sequente Optima sane explicatio, dummodo tempore S. P. Benedicti is fuerit in Ecclesia officii divini recitandi usus, qui ab aevo Hildemari ad nostrum usque perseverat. At cum nobis id non constet, nec aliunde appareat S. Benedictum diem Octobris 16 hic intellexisse; calendas Novembris in naturali et genuino sensu accipientes, primum hujus mensis diem intelligendum censemus. Usque ad Pascha. ] « Pascha, inquit Hildemarus, antiquitus Ecclesia quarta decima luna celebrabat, quocunque die occurreret; quem ritum SS. Patres in Nicaena synodo prohibuerunt, constituentes non solum lunam paschalem et mensem inquirere, sed etiam et diem Resurrectionis dominicae observare, etc. » Hic locus si in rigore sumatur, foede allucinatur Hildemarus in eo quod ait, quarta decima luna, quacunque accidisset die, antiquam Ecclesiam celebrasse Pascha. Et quidem in ipsis Ecclesiae nascentis primordiis, Judaeis ad fidem conversis priscum quarta decima luna Martii Pascha celebrandi morem sequi permissum est; at", + "candidate_score": 0.622164, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_19", + "bdc_text": "intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1041", + "psc_text": "convenientius existimavit S. P. Benedictus in ordinandis divinis officiis duas tantum in partes annum dividere, scilicet a calendis Novembris usque ad Pascha, et a Pascha usque ad praedictas calendas. Priorem partem hiemem vocat, hiemis tempore, inquit, licet in ea aliquid autumni verisque contineatur, vel quia aliarum tempestatum non nisi aliquae partes; hiems vero tota et integra in ea comprehenditur, et a majori parte denominatur totum. Vel quia a calendis Novembris incipit, quo mense hiems initium capit. Id est a calendis Novembris. ] Calendae proprie loquendo sunt primi mensis cujusque dies: sed cum calendae a decimo quarto aut decimo sexto die mensis praecedentis incipiant numerari, merito hic quaeri posset qua ratione iste locus a calendis Novembris intelligendus sit; an scilicet a die 16 Octobris, quo incipiunt numerari Novembres calendae, eo nimirum modo quo cap. 48 calendas Octobris pro die 14 Septembris usurpat; an vero a prima die Novembris, in quem incidunt", + "candidate_score": 0.620368, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_19", + "bdc_text": "intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1046", + "psc_text": "medium Septembris mensis esse dignoscitur; et ita post illud aequinoctium Septembris, November habet in nocte horas 14. Considerato ergo quod November habet 14 horas in nocte, ut dixi, dividas noctem per medium, et remanent in qualibet parte noctis septem horae; facta autem jam hora octava modicum erit amplius de media nocte, quando surrexerit horologio excitante qui habet horologium custodire, et accensis lucernis ecclesiae, quae poterant propter prolixitatem noctis fuisse obscuratae, ac pulsatis campanis ad dormientium fratrum excitationem, potuit transire dimidia octavae horae antequam surrexerint fratres. Et secundum intellectum istum potest accipi quod dixit: Juxta considerationem rationis octava hora noctis surgendum est; et ideo sequitur, ut magis quod dixerat declaretur: ut modice amplius de media nocte pausetur: satis est modicum amplius hora dimidia, vel parum plus. » Hactenus Bernardus Cassinensis, ex cujus mente hora post nostram duodecimam media surgendum foret: vult enim ut facta sive incipiente hora octava noctis, quae mense", + "candidate_score": 0.620089, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_177", + "psc_text": "« quidam infra monasterii septa in cellis includebantur, ut patet ex Justiniani Novella 5: Nisi quidam illorum in contemplatione et perfectione degentes, vitam remotam habeant in hospitio, quos vocare anachoretas, id est discedentes; et hesychastas, id est quiescentes consueverunt; ubi hospitium sumitur pro cella, ibi enim agitur de iis qui in monasteriis includuntur. Id etiam planum est ex canone 41 sextae synodi, quae ait hujusmodi inclusos ἀναχωρητικὴν παιδοτριβεῖσθαι διαγωγὴν, id est anachoreticam exercere vitam. Quidam vero extra monasterii septa inclusi erant, de quibus hoc capite agit S. Isidorus. » Porro a primo reclusionis genere exclusae non fuerunt ipsae mulieres, quas in virorum monasteriis inclusas vixisse non raro reperimus apud auctores. Talis erat apud Meldos Otgerii ducis Carmentriacensis soror (Saec. IV Bened. part. I, p. 659) nomine Gibelina amoris Dei gratia saeculo XI reclusa in Faroniano monasterio, ex Fulcoudi abbatis Notitia de praefato Otgerio. Talis apud Virodunum S. Popponis mater B.", + "candidate_score": 0.617204, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_19", + "bdc_text": "intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2024", + "psc_text": "cum aliis licet in minori ciborum quantitate reficiebantur. De hac refectiuncula ita Udalricus (Lib. III, c. 8): Pueri « post majorem missam accipiunt mixtum; aut si est dies jejunii, vel in hieme, talisque dies, in quo nonnisi semel comedatur, tunc post tertiam. A calendis Octobris usque ad Quadragesimam, si, ut dixi, semel comeditur, non est illorum prandium de solo pane, sed etiam qualecunque sit apponitur eis. » Additque: « Per totam aestatem in diebus dominicis ad coenam impenditur illis misericordia de lacte. Si quis eorum adeo est parvus, ut opus habeat, in ipso claustro, ubi sedet, summo diluculo apportatur ei panis et vinum. » CAPUT XXXVIII. De hebdomadario lectore. 484 Mensis fratrum edentium lectio deesse non debet; nec fortuito casu qui arripuerit codicem legere audeat ibi, sed lecturus tota hebdomada, dominica ingrediatur. Qui ingrediens post missas et communionem, petat ab omnibus pro se orari, ut avertat ab ipso Deus spiritum", + "candidate_score": 0.614749, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2809", + "psc_text": "Et S. Ephrem (Tom. II in Doct. varia.): « Non decet monachum ullam habere cum femina societatem: ad eam vero quae virginitatem profitetur, prorsus ne accesseris, siquidem ullus in te carnalis sensus viget; nam monachum inter epulas cum feminis versari, idem est ac se in ignem projicere: qui autem earum fugit consuetudinem, fugiat tanquam dama ex retibus, et velut avis ex laqueo. » Huc spectat quod Godehardus abbas Tegernsensis ad quamdam abbatissam scribit (Tom. IV Analect.): « Ista soror nostra venit ad nos ante Natale Domini multiplicis necessitatis suae miseriam nobis conquesta; quam libentissime nobiscum commorari permitteremus, et in quantum sufficeremus ministrare illi necessaria juberemus, si qualitas sexus aliquot permitteret monasterio fratrum feminas cohabitare: quia, ut a sanctis viris comprobatur, stipulae, paleae, ignisque nunquam sibi pacificantur, nisi alter alterius damno citius consummentur. » Cisterciensium hac in re religionem experta est quaedam mulier devotionis causa ad sepulcrum S. Roberti profecta (Bolland.,", + "candidate_score": 0.613315, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_55_57", + "bdc_text": "Beza veröffentlichte 1580 eine Kurzbiographie Kolins in seinen «Icones». - Lit. : Misc. Tig. I/II 46 ; Willy Brändly , Peter Kolin von Zus , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1211", + "psc_text": "» inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in ecclesia quam in refectorio dividat cantor. » Vide Udal. l. I, c. 1. Finem vero lectionum aut cera apposita, aut ungue codici impresso notabant: « Nullus ad terminum vel ceram apposuit, vel saltem unguibus quantulumcunque signum impressit; sed cuncti omnia quae legenda erant ita sibi nota facere curaverunt, ut quando inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse", + "candidate_score": 0.611887, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_660", + "psc_text": "Similiter Romanum sub S. Gregorio Apud Baron. ann. 601 cavet « ne in servorum Dei recessibus et eorum receptaculis illa popularis conventus praebeatur occasio, vel mulierum fiat novus introitus, quod omnino non expedit animabus eorum. » Idem jubet S. pontifex ad Castorium Ariminensem episcopum scribens Lib. IV Reg., cap. 43; et ad Valentinum abbatem Ibid. lib. III, cap. 40, qui feminas in suo admiserat monasterio: « Hujus te praecepti serie, inquit, commonemus, ut neque mulieres in monasterio tuo deinceps qualibet occasione permittas ascendere, neque monachos tuos commatres sibi facere; nam si hoc denuo ad aures nostras pervenerit, sic te severissimae noveris ultioni subdendum, ut emendationis tuae qualitate, caeteri sine dubio corrigantur. » In antiqua etiam formula condendi privilegii statuitur Exstat Saec. IV Bened., part. I, pag. 744 , ut « mulierum accessus intra portas monasterii nullatenus fiat. » His omnibus accedunt civiles imperatorum leges, Justiniani novella 133: « Non ingredientur", + "candidate_score": 0.611651, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_55_57", + "bdc_text": "Beza veröffentlichte 1580 eine Kurzbiographie Kolins in seinen «Icones». - Lit. : Misc. Tig. I/II 46 ; Willy Brändly , Peter Kolin von Zus , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3731", + "psc_text": "eas quas numero viginti quatuor descripsit Cassianus. Similiter Instituta libros duodecim quos de Institutis renuntiantium composuit. Per Vitas autem Patrum interpretantur aut eos libros qui dicta et facta priscorum monachorum continent, quos vulgo Vitas Patrum appellant, aut etiam acta quorumcunque sanctorum scripta, quorum exempla ad perfectiorem vitam segniores haud parum excitant, uti nos docet S. Joannes Climacus his verbis (Grad. 26): « Religiosorum Patrum vitae et virtutes auditae, seu recitatae, et lectae, mentem nostram ad imitandi studium excitant: doctrinae vero auditio est lucerna quae pellit tenebras, quaeque errantes in viam reducit, caecutientes illustrat. » Certe Gregorius episcopus Turonensis (Lib. de Vit. Pat. cap. ult.) Vitas Patrum, et Institutiones monachorum Leobardo monacho, ad Majus monasterium recluso direxit, ut eum adversus tentationes praemuniret. Sed et Regula S. Patris nostri Basilii. ] Caesariensis nimirum in Cappadocia episcopi, cujus habemus regulas breviores, et fusius disputatas, et alteram ex utrisque conflatam, quam ex Graeco in", + "candidate_score": 0.610346, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_49", + "bdc_text": "Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2622", + "psc_text": "plane, sic verbi Domini poteris fieri taciturnus praedicator, et lingua silente in multorum populorum auribus manus tua clamosis vocibus personabit. » Eumdem laborem singulari opusculo laudavit Joannes Trithemius, etiam post typographiae inventionem fratres suos ad illum invitans. Vide Benedicti ejusdem lib. I de Viris illustribus ordinis S. cap. 6. Denique, aliud laboris genus a nostris frequentatum notat Mabillonius (Praefat. ad saec. I Bened., pag. 60): nimirum qui prae corporis infirmitate operosos labores manibus exercere non poterant, iis pro Regulae indulgentia prolixioribus studiis aliorum operas compensare licebat. Quod probat exemplo Lanfranci, qui, ut loquitur Guillelmus Malmesburiensis (Lib. I de Gestis Pont. Angl.): « Factus monachus, homo qui ne ciret agresti opere victum quaerere, publicas scholas de dialectica professus est, ut egestatem monasterii scholarum liberalitate 627 temperaret, » cum econtra Herluinus abbas coquendis panibus, et fimo tractando occuparetur, et S. Bernardi abbatis Clarevallensis, cui pro manuum labore commissa est cura divini verbi", + "candidate_score": 0.610177, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_702", + "psc_text": "consuetudinem feminas a templis monachorum arcendi; quam in ipso nascentis ordinis sui exordio arripuerunt Carthusienses Cisterciensesque monachi, retinentque etiam nunc summa cum laude ubique Carthusienses, 164 in ipso vero Cisterciensi coenobio, aliisque forsitan nonnullis Cistercienses; nam passim nunc eorum ecclesiae patent feminis, quas in Pontiniacensi solis Anglicanis mulieribus ob reverentiam S. Edmundi olim aperiebant, teste Matthaeo Parisio ad annum 1250. Camaldulenses non modo ecclesiam claudunt feminis, sed nec accessum quidem ad silvam, in qua sita erat, permittunt. « In circuitu autem dictae eremi (Camaldulensis), inquit Hieronymus monachus Camald. in serm. de S. Romualdo n. 63, est pulcherrima silva lignorum abietum per spatium unius milliaris Italici, quam silvam abietum nulla mulier potest ingredi sub poena excommunicationis latae per dominum papam sententiae. » At non modo monasterii aut oratorii introitum feminis olim denegarunt veteres monachi; sed nec eas etiam ad colloquium admittendas esse censuerunt: unde rogatus aliquando S. Pachomius a quodam, ut", + "candidate_score": 0.61013, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1972", + "psc_text": "Idem legitur in Benignianis et in mss. Cluniacensis monasterii Consuetudinibus. Sed de his satis. Quae vero ad corporis valetudinem restaurandum praescribat sanctus Pater, jam inquirendum est. Quibus fratribus infirmis sit cella super se deputata. ] Id est ab aliis officinis monasterii separata, inquit Bernardus Cassinensis et post eum Boherius; nam, licet ex vitae coenobiticae institutione omnes simul monachi debeant habitare, in uno simul refectorio manducare, in uno simul dormitorio quiescere, infirmis tamen fratribus par erat separatum providere habitaculum. Idque pietas exigebat tam propter sanos, qui ex eis non modicum paterentur 472 impedimentum, quam propter aegros, qui in separato loco paulo liberius tractari queunt. Atque ita placuit priscis vitae monasticae Patribus, ut videre est in Regula S. Pachomii art. 20; S. Caesarii ad virgines, cap. 30; S. Aureliani ad monachos cap. 53, et ad virgines cap. 37; Cujusdam etiam ad virgines cap. 15, apud Hieronymum epist. 22, in concil. Agathensi cap.", + "candidate_score": 0.610053, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_55_57", + "bdc_text": "Beza veröffentlichte 1580 eine Kurzbiographie Kolins in seinen «Icones». - Lit. : Misc. Tig. I/II 46 ; Willy Brändly , Peter Kolin von Zus , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3648", + "psc_text": "Instit., dist. 6, cap. 1. Ne quis fratrum de ignorantia se excuset. ] Ex his postremis hujus capituli verbis recte omnino Bernardus Cassinensis infert, non modo legendam, sed insuper exponendam esse Regulam; alioquin de ejus ignorantia posset se aliquis excusare. Et certe nonnulla occurrunt in textu Regulae loca quae varios possunt sortiri sensus, nec facile, ni exponantur, intelligi queunt. Bernardo lucem praetulerat Hildemarus, « quia, inquit, nihil valet illa lectio, nisi fuerit ejus traditio adhibita. » Hinc congregata Aquisgrani synodus decernit (Can. 70). « ut ad capitulum lectio tradatur (id est exponatur). Similiter ad collationem, si tempus fuerit opportunum. » Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus.", + "candidate_score": 0.608861, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_57_59", + "bdc_text": "Willy Brändly , Peter Kolin von Zus , in : Zwa IX 150-171 ; Albert Iten , Tugium Sacrum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1284", + "psc_text": "episcopus his verbis (Lib. IV Sent., c. 13, serm. 2): « Constat non solum apud nos, verum etiam apud saeculi sapientes, septenarium numerum sacratissimum ac perfectissimum esse, quoniam et omnia tempora, et omnes numeri in eo continentur. Constat enim ex pari id est quatuor, et ex primo impari id est tribus: omnis autem numerus aut par est, aut impar. Omnis ergo numerus ex septenarii partibus constituitur, et per hoc alii numeri in hoc uno numero continentur. Hinc est quod Judaei septem diebus comedunt azyma, hinc est quod septem diebus celebrant festivitates, hinc est quod manus sacerdotum quando ordinantur septem diebus unguntur et consecrantur, hinc est quod pontifex tangens in sanguine digitum septies projicit contra propitiatorium et fores tabernaculi, hinc est quod leprosus concluditur septem diebus, hinc est quod Maria soror Moysi septem diebus mansit extra castra, hinc est quod muri Jericho septies circumdantur et corruunt, hinc est quod septies in", + "candidate_score": 0.608067, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_657", + "psc_text": "Certe prohibitum olim in virorum monasteria feminis aditum passim testantur antiquae monachorum regulae: Regula tertia SS. Patrum Cap. 4, « familiaritatem omnium mulierum, inquit, tam parentum quam extranearum pro custodienda vita, vel cavendis laqueis diaboli ab omnibus monasteriis, vel culturis monachorum; seu frequentationem monachorum a monasteriis puellarum, sicut regula edocet, prohibere censemus; neque ulla mulier in interius atrium monasterii ingredi audeat. Quod si cum consilio vel voluntate abbatis monasterium, vel cellulas monachorum quaedam fuerit ingressa, merito ipse abbas et nomen abbatis deponat, et inferiorem se omnibus presbyteris recognoscat; quia talis sancto gregi praeponi debet, qui eos immaculatos Deo offerre procuret, non per quaslibet familiaritates diabolo sociare festinet. » S. Basilius Serm. 1 de Instit. monach. : « Mulieres a monasteriorum ingressu prorsus arceantur. » S. Caesarius in Regula ad Monachos cap. 11: « Mulieres in monasterio nunquam ingrediantur. » Regula S. Ferreoli Cap. 4: « Nulla penitus mulier ad monasterium,", + "candidate_score": 0.607615, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_55_57", + "bdc_text": "Beza veröffentlichte 1580 eine Kurzbiographie Kolins in seinen «Icones». - Lit. : Misc. Tig. I/II 46 ; Willy Brändly , Peter Kolin von Zus , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2033", + "psc_text": "lib. IV, cap. 26, ubi de Gervino abbate piissimo scribit, quod in itinere constitutus (Spicil. tom. IV), « coena apparata, si accubuisset pransurus, lectionis auditione vel divinae legis meditatione implicari studebat. » His accedit quod de decanis villarum provisoribus extra monasterium suis in decaniis comedentibus habet Udalricus (Lib. III, c. 5): « Antequam comedat, dicto versu, legitur quoque aliquid de S. Scriptura, vel per alium, vel per seipsum; et in fine similiter antequam surgat post comestionem. » Nec fortuito casu qui arripuerit codicem, legere audeat ibi. ] Nec fortuito casu, « id est improvise, subito, vel repente; ut lectio praevideatur, quia etiam valde periti, et litterati male legunt litteram impraevisam; male vero legens, male pronuntians in pausis, in accentu, in brevibus et longis, in omissione, in adjectione, in mendosa pronuntiatione, non solum fratres audientes non aedificat; verum etiam querelandi causam vel occasionem praestat, » inquit Bernardus Cassinensis, quam expositionem accepit", + "candidate_score": 0.606988, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2811", + "psc_text": "IX in bulla ad Cistercienses, in qua haec lego: « Auctoritate praesentium inhibemus ne quis in domibus vestris uti carnibus, seu mulier aliqua eas intrare praesumat contra ordinis statuta. » Non defuere tamen qui humanitatem hospitalitatis extra monasterii claustrum feminino sexui exhiberent; imprimis Pachomiani, in quorum Regula haec habentur (Art. 29): « Si saeculares homines, aut debiles, aut vasa infirmiora, id est mulierculae, venerint ad ostium; suscipiens singulos in diversis locis juxta ordinem praepositi et sexus sui; praecipue feminas majori honore et diligentia curabunt, cum omni timore Dei, et locum separatum ab omni virorum vicinia eis tribuent, ut nulla sit occasio blasphemandi. Quod si ad vesperas venerint, abjicere eas nefas est; sed accipient, ut diximus, separatum locum, et clausum cum omni disciplina atque cautela, ut grex fratrum libere suo officio serviat, et nulli detur offendiculum detrahendi. » Idem praestabant et Cluniacenses, ut testatur Petrus Venerabilis ad S. Bernardum scribens (Lib.", + "candidate_score": 0.60653, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_658", + "psc_text": "non per quaslibet familiaritates diabolo sociare festinet. » S. Basilius Serm. 1 de Instit. monach. : « Mulieres a monasteriorum ingressu prorsus arceantur. » S. Caesarius in Regula ad Monachos cap. 11: « Mulieres in monasterio nunquam ingrediantur. » Regula S. Ferreoli Cap. 4: « Nulla penitus mulier ad monasterium, etiamsi pro dilectione expetere videatur, accedat. Similiter eam etiam religiosis feminis vel puellis, ne qua forte occasio minus intelligentibus relinquatur, accedendi licentiam amputamus: quia non potest habitatio in longum esse secura, inimico proximo et hoste vicino. » Denique Regula Tarnatensis monasterii Cap. 20: « Feminae vestrum non frequentent habitaculum, sed cum pro devotione sua, vel pro amore religionis vestrae expetierint monasterium, non eis concedatur interiores monasterii januas introire; sed in oratorio, aut in hospitali domo reddatur illis honor et gratia. » Hanc veterum monachorum disciplinam confirmant concilium Turonense I Cap. 17 his verbis: « Mulier intra septa monasterii nullatenus introire", + "candidate_score": 0.605972, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_659", + "psc_text": "cum pro devotione sua, vel pro amore religionis vestrae expetierint monasterium, non eis concedatur interiores monasterii januas introire; sed in oratorio, aut in hospitali domo reddatur illis honor et gratia. » Hanc veterum monachorum disciplinam confirmant concilium Turonense I Cap. 17 his verbis: « Mulier intra septa monasterii nullatenus introire permittatur; si abbas in hac parte aut praepositus negligens apparuerit qui eam viderit, et non statim ejecerit, excommunicetur. » Concilium Antissiodorense Can. 26: « Si quis abbas mulierem in monasterio suo ingredi permiserit, aut festivitates aliquas ibi spectare praeceperit, tribus mensibus in alio monasterio recludatur, pane et aqua contentus. » Similiter Romanum sub S. Gregorio Apud Baron. ann. 601 cavet « ne in servorum Dei recessibus et eorum receptaculis illa popularis conventus praebeatur occasio, vel mulierum fiat novus introitus, quod omnino non expedit animabus eorum. » Idem jubet S. pontifex ad Castorium Ariminensem episcopum scribens Lib. IV Reg., cap. 43;", + "candidate_score": 0.605408, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_677", + "psc_text": "ejus Regula hunc illis permisisse scribatur, non levis conjectura est, ejus ecclesias mulieribus penitus inaccessas fuisse: saltem id sibi persuasisse videntur olim Cistercienses, cum exemplo S. legislatoris oratorii aditum feminis denegarunt, uti ipsi testantur in Exordio parvo Cisterciensi, cap. 12. Conjecturam nostram corroborat supra citatum a nobis S. Gregorii decretum, quo interdicitur episcopis in monachorum ecclesiis missas celebrare, ne forte hac occasione mulierum fieret in eas novus introitus, quae verba denotant rem ante prorsus inauditam, alioquin non diceretur novus. Certe inaccessam feminis tempore Constantini papae, hoc est initio saeculi VIII, Romanam S. Anastasii ad Aquas Salvias ecclesiam, constat ex actis quae refert Baronius ad ann. 613, ubi S. martyris reliquiae extra monasterium in aliam S. Joannis ecclesiam energumenae liberandae gratia delatae dicuntur, eo quod in ipsum monasterium, id est monasterii basilicam, mulier non ingreditur. Sed quidquid sit de monasteriis a S. Benedicto institutis, de eo quod post mortem pretioso corporis", + "candidate_score": 0.602796, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3717", + "psc_text": "ut honore se invicem praeveniant. ] En primum zeli boni exercitium, quod velim attendant ii qui contrariam monasticae vitae honestatem contendunt: etsi nolim saeculares agendi modos in claustra transferri, a quibus alienum se facere tenetur quilibet monachus. Infirmitates suas sive corporum, sive morum, patientissime tolerent. ] En secundum boni zeli exercitium, quod commendat apud Cassianum abbas Joannes his verbis (Collat. 19, c. 9): « Is vere et non ex parte perfectus est, qui et in eremo squalorem solitudinis, et in coenobio infirmitates aequali magnanimitate sustentat. » Et S. Bernardus (Serm. 12 in Cant.): « Omnis in vobis, qui fraternas infirmitates tam corporum quam animorum non solum patienter supportat, sed insuper, si licet, et si valet, juvat obsequiis, confortat alloquiis, consiliis informat; si hoc non potest propter disciplinam, sollicitus saltem orationibus solatiari non cessat infirmo; omnis, inquam, qui talia operatur in vobis, bonum omnino spargit odorem inter fratres, et odorem de", + "candidate_score": 0.601169, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_666", + "psc_text": "quandiu ibidem fuerint 156 mulieres: faciens autem, vel consentiens, et procurans per litteras apostolicas, vel quoquo modo, si abbas fuerit, omni feria sexta sit in pane et aqua usque ad sequens capitulum generale, ibidem veniam petiturus, et graviter puniendus; si vero prior. vel subprior, vel cellerarius fuerit, ab officio deponatur, et tribus diebus uno eorum in pane et aqua peragat levem culpam; alii vero monachii et conversi poenam similem sortiantur, et ultimi omnium sint per annum. » Hujus decreti praxim Exstat in Nomastico Cister., p. 500 saltem aliqua ex parte videre est in capitulo generali Cisterciensis ordinis anni 1205, in quo haec recitantur: « Abbas de Pontiniaco, qui contra formam ordinis reginam Franciae cum aliis ejusdem sexus non paucis in suum monasterium introduxit ad audiendum sermonem in capitulo, ad processionem in claustro, ad reficiendum, et pernoctandum duabus noctibus in infirmitorio, sumpta occasione quod ex rescripto domini papae, et ex permissione", + "candidate_score": 0.60061, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_697", + "psc_text": "prorsus interdicto, maxime vero in Fuldensi omnium nobilissimo, cujus basilica uni S. Liobae ob reverentiam S. martyris patebat, ut testatur Rudolfus monachus in Vita S. Liobae cap. 22 Saec. III Bened., part. II, pag. 256 , his verbis: « Interdum etiam et ad monasterium Fuldensium monachorum causa orationis venire solebat, quod nec prius, nec postea ulli unquam feminarum concedi potuit, quia loco illi, ex quo a monachis habitari coeptus est, femineus negabatur ingressus: tantum autem 163 huic soli concessus est, propter hoc quod S. martyr Bonifacius eam senioribus eorum commendavit, corpusque illius ibi sepeliendum decrevit. » Scribitque Brouverus Lib. I Antiq. Fuld., c. 8 hoc caput a majoribus tam sancte cultum fuisse, « ut privilegiis a Marino papa saeculo IX abbati Hadamaro, et a Silvestro saeculi X aetate Erkembaldo, et a Joanne Richardo subinde, aliisque ab aliis pontificibus postea concessis, et nominatim insertum sit, et religiose a posteris observatum. »", + "candidate_score": 0.600537, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_12", + "bdc_text": "Als Schlacht können die Scharmützel freilich nicht bezeichnet werden , s. Wille 180-182 , Heyd 454-469. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3032", + "psc_text": "jam ex his vocibus exposuimus; de reliquis aliquid subjiciendum. Bracile indumentum brachiorum esse quidam existimant, a brachio dictum credentes. Ita Guido Juvenalis in sua Gallica versione bracile reddit manche, et alia versio manchon; sed absque ullo probati alicujus auctoris testimonio. Haeftenus bracile a bracca deducens, femorale brevius velandis verendis idoneum esse affirmat; sed et hoc absque ulla antiquitatis auctoritate. Verius Menardus bracile asserit esse zonam, sive cingulum, id quod probat auctoritate Papiae: « Brachile, quod succinctorium sive redimiculum dicimus, quod nunc non brachiorum, sed renum sit cingulum. » Et ex Regula Magistri, cap. 11: « In die vero cingatur bracilibus. » Confirmarique pos ex Boboleno monacho in Vita S. Germani abbatis Grandivillarensis, num. 15 (Saec. II Bened.): « Unus autem e fratribus ipsa die interfectionis ejus inter hostium cuneos cingulum quod vulgo bracile vocatur, inter manus trahentium invenit. » His accedunt antiquae et recentiores versiones bracile Gallice reddentes sainture, aut", + "candidate_score": 0.599253, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 3, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam", + "max_score": 0.694762, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14_16", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_495", + "psc_text": "Dominus autem mecum est quasi bellator fortis. Idcirco qui me persequuntur, cadent et infirmi erunt (sive ideo persecuti sunt, et intelligere non potuerunt). Confundantur [Vulg. confundentur] vehementer, quia non intellexerunt opprobrium (sive ignominiam) sempiternum, quod numquam delebitur. Quia persecuti sunt, ideo propheticum non potuerunt intelligere sermonem, et ignorantiam confusio vehemens consecuta est, nec intellexerunt ignominiam sempiternam, quae obtinebit eos, et nulla oblivione delebitur. Dicant igitur quod volunt viri quondam 981 pacifici, et qui custodiebant latus meum, et decipere cupiebant, dummodo justum virum atque doctorem Ecclesiae post persecutionem tanta vindicta, tantaque praemia consequantur. (Vers. 12.) Et tu, Domine, exercituum probator justi (sive qui probas justa) qui vides renes et cor, videam quaeso ultionem tuam ex eis, tibi enim revelavi causam meam (Luc. VI) . Solus est Dominus, qui noverit probare justitiam, quomodo solus est, qui cordis interna conspiciat. Unde et Jesus sciens cogitationes hominum, non ex profectu, ut quidam putant, sed", + "candidate_score": 0.694762, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_13_15", + "bdc_text": "Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat . Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_495", + "psc_text": "Dominus autem mecum est quasi bellator fortis. Idcirco qui me persequuntur, cadent et infirmi erunt (sive ideo persecuti sunt, et intelligere non potuerunt). Confundantur [Vulg. confundentur] vehementer, quia non intellexerunt opprobrium (sive ignominiam) sempiternum, quod numquam delebitur. Quia persecuti sunt, ideo propheticum non potuerunt intelligere sermonem, et ignorantiam confusio vehemens consecuta est, nec intellexerunt ignominiam sempiternam, quae obtinebit eos, et nulla oblivione delebitur. Dicant igitur quod volunt viri quondam 981 pacifici, et qui custodiebant latus meum, et decipere cupiebant, dummodo justum virum atque doctorem Ecclesiae post persecutionem tanta vindicta, tantaque praemia consequantur. (Vers. 12.) Et tu, Domine, exercituum probator justi (sive qui probas justa) qui vides renes et cor, videam quaeso ultionem tuam ex eis, tibi enim revelavi causam meam (Luc. VI) . Solus est Dominus, qui noverit probare justitiam, quomodo solus est, qui cordis interna conspiciat. Unde et Jesus sciens cogitationes hominum, non ex profectu, ut quidam putant, sed", + "candidate_score": 0.694734, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_571", + "psc_text": "falsa annuntiantibus, qui dicunt, haec locutus est Dominus, pax erit vobis: non veniet super vos malum. Unde enim possunt Dei nosse secreta, aut quo annuntiante, Dei didicere consilium? quomodo ad eos divinae dispositionis sermo pervenit? Quidam nostrorum in hoc loco reperisse se putant, ubi Dei describatur substantia. (Vers. 19, 20.) Ecce turbo (sive tempestas, et commotio) Dominicae indignationis egredietur, et tempestas erumpens super caput impiorum veniet, et non revertetur furor Domini usque dum faciat, et usque dum compleat cogitationes cordis sui. In novissimis diebus intelligetis consilium ejus. Qui supra dixerant: locutus est nobis Dominus, pax erit vobis, et quos corripuerat quod non possent ventura cognoscere, nec Dei nosse sententiam, nunc ostendit per contraria, eos omnino nescire. Pro pace enim et securitate, tempestatem venire Babyloniam, et venire non super quoslibet, sed super capita impiorum, vel universi populi, vel eorum qui falsa populo nuntiabant. Nec sicut in praeteritis temporibus Dei iram furoremque", + "candidate_score": 0.672817, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_12_14", + "bdc_text": "Als Schlacht können die Scharmützel freilich nicht bezeichnet werden , s. Wille 180-182 , Heyd 454-469. . Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat . Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_495", + "psc_text": "Dominus autem mecum est quasi bellator fortis. Idcirco qui me persequuntur, cadent et infirmi erunt (sive ideo persecuti sunt, et intelligere non potuerunt). Confundantur [Vulg. confundentur] vehementer, quia non intellexerunt opprobrium (sive ignominiam) sempiternum, quod numquam delebitur. Quia persecuti sunt, ideo propheticum non potuerunt intelligere sermonem, et ignorantiam confusio vehemens consecuta est, nec intellexerunt ignominiam sempiternam, quae obtinebit eos, et nulla oblivione delebitur. Dicant igitur quod volunt viri quondam 981 pacifici, et qui custodiebant latus meum, et decipere cupiebant, dummodo justum virum atque doctorem Ecclesiae post persecutionem tanta vindicta, tantaque praemia consequantur. (Vers. 12.) Et tu, Domine, exercituum probator justi (sive qui probas justa) qui vides renes et cor, videam quaeso ultionem tuam ex eis, tibi enim revelavi causam meam (Luc. VI) . Solus est Dominus, qui noverit probare justitiam, quomodo solus est, qui cordis interna conspiciat. Unde et Jesus sciens cogitationes hominum, non ex profectu, ut quidam putant, sed", + "candidate_score": 0.655495, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_7_9", + "bdc_text": "In den Brüsseler Teilungs verträgen von 1522 kam dann auch Württemberg mit den übrigen deutsch-habsburgischen Ländern in den Besitz Ferdinands ; zur Entwicklung im einzelnen s. Wille 10-18. . Nam ad recuperationem eius Huldrychus dux et princeps Hessorum post tot aequas iuris postulationes frustra iam aliquot annis appellatas magnis exercitibus et expeditione incredibili armanturZu den Kriegsvorbereitungen Philipps von Hessen s. oben Nr. 351 . Nr. 359 . Nr. 363 . Nr. 365 . Nr. 368. .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_676", + "psc_text": "Quod autem intulit: Insuper et bestias agri dedi ei ut serviant illi, vel simpliciter omne genus animalium intelligere debemus; cum homine enim et ea traduntur, 1033 quae ei subdita sunt; aut certe bestias, feras gentes accipiamus, quod etiam illae serviant, quae prius servire non noverant. Filium autem ejus, et filium filii, juxta Hebraicum Balthasar vocat, et Evilmerodach, de quibus scribit Daniel. Donec veniat tempus terrae ejus et ipsius. Pulchre ne perpetuum Nabuchodonosor putaretur imperium, et ipsum dicit a Medis Persisque capiendum. Hoc est enim quod significat: Donec veniat tempus terrae ejus et ipsius: sed nec hoc habetur in Septuaginta. Et servient ei gentes multae, et reges magni. Non dixit, omnes: hoc enim proprie Christi debetur imperio, quamquam juxta Symmachum non legatur: Servient ei gentes multae, et reges magni; sed subjicient eum servituti gentes multae, et reges magni, ut ipse quoque serviat Medis et Persis, cui ante omnes gentes servierant. Hoc", + "candidate_score": 0.623742, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_31", + "bdc_text": "Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Jeremiam_window_0", + "psc_text": "Prologus. 833-834 Post explanationes duodecim Prophetarum, Isaiae, Danielis, et Ezechielis, ad extremum in Jeremiam manum mittimus, tibi, frater Eusebi, ejusdem Al. eosdem Commentariolos dedicantes, ut Evangelicum virum Matthaeo evangelistae copules, quem ante annos plurimos strictis sensibus, te hortante, disserui. Et quia volumen longissimum est, et in plerisque manifesta historia texitur, illud prudentiam tuam admoneo, ne quaeras in hoc latam explanationem; super his maxime, quae jam et in Prophetis aliis dicta sunt, et per se patent intelligentiae. Sicque conabor notariorum manu scribere, ut nihil desit in sensibus, cum multum desit in verbis. Stamina tibi atque subtegmina et licia praeparabo, tu pulcherrimam vestem ipse conficito; ut non solum nos audire, sed et alios docere possis. Libellum autem Baruch, qui vulgo editioni Septuaginta copulatur, nec habetur apud Hebraeos, et ψευδεπίγραφον Epistolam Jeremiae nequaquam censui disserendam, sed magis Jeremiae ordinem, librariorum errore confusum, multaque quae desunt, ex Hebraeis fontibus digerere, ac complere: ut novum", + "candidate_score": 0.621105, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 4, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore", + "max_score": 0.69426, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_22", + "bdc_text": "Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_429", + "psc_text": "non? Recolite facta vestra, si non fuistis. Respicite conscientias vestras, quibus renuntiastis. Quia ergo fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux, non in vobis, sed in Domino; sicut filii lucis ambulate (Ephes. V, 8) . Satis sint vobis pauca ista, quoniam et post laboraturi sumus, et de Sacramentis altaris hodie Infantibus disputandum est. SERMO CCXXVII. In die Paschae, IV. Ad Infantes, de Sacramentis. Memor sum promissionis meae. Promiseram enim vobis, qui baptizati estis, sermonem quo exponerem mensae Dominicae Sacramentum, quod modo etiam videtis, et cujus nocte praeterita participes facti estis. Debetis scire quid accepistis, quid accepturi estis, quid quotidie accipere debeatis. Panis ille quem videtis in altari, sanctificatus per verbum Dei, corpus est Christi. Calix ille, imo quod habet calix, sanctificatum per verbum Dei, sanguis est Christi. Per ista voluit Dominus Christus commendare corpus et sanguinem suum, quem pro nobis fudit in remissionem peccatorum. Si bene accepistis, vos estis quod accepistis.", + "candidate_score": 0.69426, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_22", + "bdc_text": "Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_435", + "psc_text": "ergo sacramenta, et valde magna. Vultis nosse quomodo commendentur? Ait Apostolus: Qui manducat corpus Christi, aut bibit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini (I Cor. XI, 27) . Quid est indigne accipere? Irridenter accipere, contemptibiliter accipere. Non tibi videatur vile, quia vides. Quod vides, transit: sed quod significatur invisibile, non transit; sed permanet. Ecce accipitur, comeditur, consumitur: numquid corpus Christi consumitur? numquid Ecclesia Christi consumitur? numquid membra Christi consumuntur? Absit. Hic mundantur: ibi coronantur. Manebit ergo quod significatur aeternaliter, quanquam transire videatur. Sic ergo accipite, ut vos cogitetis, ut unitatem in corde habeatis, sursum cor semper figatis. Spes vestra non sit in terra, sed in coelo: fides vestra firma sit in Deum, acceptabilis sit Deo. Quia quod modo hic non videtis, et creditis; visuri estis illic, ubi sine fine gaudebitis. SERMO CCXXVIII. In die Paschae, V. Ad populum et ad Infantes. 1. Dies Sacramentis Infantium deputati. Infantibus", + "candidate_score": 0.671768, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_22_24", + "bdc_text": "Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete . Valete.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_429", + "psc_text": "non? Recolite facta vestra, si non fuistis. Respicite conscientias vestras, quibus renuntiastis. Quia ergo fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux, non in vobis, sed in Domino; sicut filii lucis ambulate (Ephes. V, 8) . Satis sint vobis pauca ista, quoniam et post laboraturi sumus, et de Sacramentis altaris hodie Infantibus disputandum est. SERMO CCXXVII. In die Paschae, IV. Ad Infantes, de Sacramentis. Memor sum promissionis meae. Promiseram enim vobis, qui baptizati estis, sermonem quo exponerem mensae Dominicae Sacramentum, quod modo etiam videtis, et cujus nocte praeterita participes facti estis. Debetis scire quid accepistis, quid accepturi estis, quid quotidie accipere debeatis. Panis ille quem videtis in altari, sanctificatus per verbum Dei, corpus est Christi. Calix ille, imo quod habet calix, sanctificatum per verbum Dei, sanguis est Christi. Per ista voluit Dominus Christus commendare corpus et sanguinem suum, quem pro nobis fudit in remissionem peccatorum. Si bene accepistis, vos estis quod accepistis.", + "candidate_score": 0.667728, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_22_24", + "bdc_text": "Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete . Valete.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_333", + "psc_text": "Ecclesiam. Fugite ergo, quantum potestis, diversos et varios deceptores, quorum sectas et nomina prae multitudine sui, nunc longum est enarrare. Multa enim habemus dicere vobis; sed non potestis illa portare modo. Unum vestris precibus commendo, ut ab eo qui catholicus non est, animum et auditum vestrum omnimodis avertatis: quo remissionem peccatorum et resurrectionem carnis et vitam aeternam, per unam veram et sanctam Ecclesiam catholicam apprehendere valeatis; in qua discitur Pater et Filius et Spiritus sanctus unus Deus; cui est honor et gloria in saecula saeculorum. SERMO CCXVI. Ad competentes CAPUT PRIMUM. 1. Competentes quinam. Rudimenta ministerii nostri, et vestri conceptus quo fidei concipitis utero generari coelesti gratia, adjuvanda sunt ore: ut et noster vos sermo salubriter alloquatur, et nos vester conceptus utiliter consoletur. Nos instruimus sermonibus, vos proficite moribus. Spargimus sermonem verbi, fructum reddite fidei. Omnes secundum vocationem qua vocati sumus a Domino, in ejus via semitaque curramus; nullus retro", + "candidate_score": 0.660329, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_22", + "bdc_text": "Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_436", + "psc_text": "Spes vestra non sit in terra, sed in coelo: fides vestra firma sit in Deum, acceptabilis sit Deo. Quia quod modo hic non videtis, et creditis; visuri estis illic, ubi sine fine gaudebitis. SERMO CCXXVIII. In die Paschae, V. Ad populum et ad Infantes. 1. Dies Sacramentis Infantium deputati. Infantibus exempla probitatis praebeant alii fideles. Post laborem noctis praeteritae, quoniam etsi spiritus promptus est, caro tamen infirma, diu vos tenere sermone non debeo, et tamen sermonem vobis debeo. Dies istos, quibus post passionem Domini nostri Deo cantamus Alleluia, festos habemus in laetitia usque ad Pentecosten, quando missus est de coelo promissus Spiritus sanctus. Ex his diebus, septem vel octo qui nunc aguntur, Sacramentis Infantium deputantur. Qui paulo ante vocabantur Competentes, modo vocantur Infantes. Competentes dicebantur, quoniam materna viscera, ut nascerentur, petendo pulsabant: Infantes dicuntur, quia modo nati sunt Christo, qui prius nati fuerant saeculo. In illis est novata, quae in", + "candidate_score": 0.65857, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_22", + "bdc_text": "Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_441", + "psc_text": "quod imiteris? Esto quod alius imitetur. 3. Sermo debitus Infantibus, de Sacramento altaris. Sermonem ad altare Dei debemus hodie Infantibus de Sacramento altaris. Tractavimus ad eos de sacramento Symboli, quod credere debeant: tractavimus de sacramento orationis dominicae, quomodo petant; et de sacramento fontis et Baptismi. Omnia haec et disputata audierunt, et tradita perceperunt: de Sacramento autem altaris sacri, quod hodie viderunt, nihil adhuc audierunt; hodie illis de hac re sermo debetur. Propterea hic sermo brevis esse debet, et propter laborem nostrum, et propter aedificationem illorum. SERMO CCXXIX. De Sacramentis fidelium, feria II Paschae. FRAGMENTUM. Quia passus est pro nobis, commendavit nobis in isto Sacramento corpus et sanguinem suum; quod etiam fecit et nos ipsos. Nam et nos corpus ipsius facti sumus, et per misericordiam ipsius quod accipimus, nos sumus. Recordamini, et vos non fuistis, et creati estis. Ad aream dominicam comportati estis: laboribus boum, id est annuntiantium Evangelium, triturati estis.", + "candidate_score": 0.655033, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_37", + "bdc_text": "Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_963", + "psc_text": "dixi, Philippus, qui propter promptum praedicationis eloquium, evangelista proprie meruit appellari. Quamvis omnes hoc agerent; iste, ut dixi, in Samaria Evangelium praedicavit: crediderunt multi in Samaria, credentes baptizati sunt. Ut autem audierunt Apostoli, miserunt ad eos Petrum et Joannem, ut baptizatis manus imponerent, et eis manus imponendo, impetrarent Spiritum sanctum invocantes. Simon admiratus tantam gratiam Apostolorum, pecuniam dare voluit, quasi illud, quod invocabatur, venale proponeretur: sed repulsus est, et tanta gratia indignus inventus est. Acceperunt ergo illi Spiritum sanctum per manus Apostolorum. Tunc ergo quia Simon ille hominum esse putaverat donum Dei, ne apud infirmos haec suspicio firmaretur; postea eunuchus quidam Candacae reginae veniebat de Jerusalem, quo ierat ut oraret, et sedens in curru legebat Isaiam prophetam. Tunc Spiritus sanctus ait Philippo ut accederet ad currum. Ille qui in Samaria baptizaverat, et nemini manum imposuerat, et Apostolis nuntiaverat, ut per illorum adventum et manus impositionem ab eo baptizati Spiritum sanctum", + "candidate_score": 0.645403, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_37", + "bdc_text": "Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_962", + "psc_text": "manus imposuit? 4. Spiritus sanctus sine hominum ministerio aliquando datus. Accipite et tenete divina exempla: sed eloquia Dei sunt, Scripturae auctoritas, fides verborum, veritas exemplorum. Totum legimus, totum credamus. Per manus impositionem Apostolorum datus est multis Spiritus sanctus: sed per quos dabatur, acceperant. Quando acceperant? Quando in uno conclavi centum viginti homines erant: unusquisque eorum orabat, nullus manum imponebat; orantibus supervenit, orantes implevit, impletos ministros fecit, et per ipsos suum dedit. Adhuc audite. Philippus evangelista, qui praedicavit Evangelium in Samaria, unus erat de septem diaconibus: nam in ministerii necessitate duodecim Apostolis septem diacones additi erant; ex quibus erat unus, ut dixi, Philippus, qui propter promptum praedicationis eloquium, evangelista proprie meruit appellari. Quamvis omnes hoc agerent; iste, ut dixi, in Samaria Evangelium praedicavit: crediderunt multi in Samaria, credentes baptizati sunt. Ut autem audierunt Apostoli, miserunt ad eos Petrum et Joannem, ut baptizatis manus imponerent, et eis manus imponendo, impetrarent Spiritum sanctum", + "candidate_score": 0.6447, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17_19", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_939", + "psc_text": "et dicis tu, Meum est? Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Quod creditis, bene creditis: quia venturum est. Quando venturum sit, quid ad te? Quando venerit, praepara te. Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Curiositas abscedat, pietas succedat. Quid ad te quando veniet? Sic vive, quasi hodie venturum sit; et non timebis, cum venerit. CAPUT IV. 5. Christus bonus magister, docens quod expedit scire. Videte autem ordinem et disciplinam magistri boni, magistri singularis, magistri solius. Non dixit quod interrogaverunt, et dixit quod non interrogaverunt. Sciebat enim quod interrogaverunt non eis expedire ut nossent: quod autem sciebat eis expedire, etiam non eis interrogantibus dixit. Non est vestrum scire, inquit, tempora. Quo tibi tempora? Hoc agitur ut evadas tempora, et quaeris tempora. Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Et quasi diceretur ei, Et quid est nostrum? Modo", + "candidate_score": 0.642407, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_939", + "psc_text": "et dicis tu, Meum est? Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Quod creditis, bene creditis: quia venturum est. Quando venturum sit, quid ad te? Quando venerit, praepara te. Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Curiositas abscedat, pietas succedat. Quid ad te quando veniet? Sic vive, quasi hodie venturum sit; et non timebis, cum venerit. CAPUT IV. 5. Christus bonus magister, docens quod expedit scire. Videte autem ordinem et disciplinam magistri boni, magistri singularis, magistri solius. Non dixit quod interrogaverunt, et dixit quod non interrogaverunt. Sciebat enim quod interrogaverunt non eis expedire ut nossent: quod autem sciebat eis expedire, etiam non eis interrogantibus dixit. Non est vestrum scire, inquit, tempora. Quo tibi tempora? Hoc agitur ut evadas tempora, et quaeris tempora. Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Et quasi diceretur ei, Et quid est nostrum? Modo", + "candidate_score": 0.635282, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_16_18", + "bdc_text": "Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_939", + "psc_text": "et dicis tu, Meum est? Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Quod creditis, bene creditis: quia venturum est. Quando venturum sit, quid ad te? Quando venerit, praepara te. Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Curiositas abscedat, pietas succedat. Quid ad te quando veniet? Sic vive, quasi hodie venturum sit; et non timebis, cum venerit. CAPUT IV. 5. Christus bonus magister, docens quod expedit scire. Videte autem ordinem et disciplinam magistri boni, magistri singularis, magistri solius. Non dixit quod interrogaverunt, et dixit quod non interrogaverunt. Sciebat enim quod interrogaverunt non eis expedire ut nossent: quod autem sciebat eis expedire, etiam non eis interrogantibus dixit. Non est vestrum scire, inquit, tempora. Quo tibi tempora? Hoc agitur ut evadas tempora, et quaeris tempora. Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Et quasi diceretur ei, Et quid est nostrum? Modo", + "candidate_score": 0.629383, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_16_18", + "bdc_text": "Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_934", + "psc_text": "de tempore futuri adventus Christi. Verumtamen ne putemus nos solos habere hoc desiderium de Domino nostro, ut dicamus, Quando veniet? Habuerunt hoc desiderium et discipuli ejus. Si possem vobis dicere inhiantibus, exspectantibus, suspensis, nosse cupientibus, quando veniat Dominus Deus noster, si possem vobis dicere, qualis vobis viderer? Sed si hoc ex me non vos speratis audire posse; qui si speratis, desipitis: ipsum certe Dominum Jesum Christum in corpore praesentem, viventem, loquentem, si ante oculos vestros et ante manus vestras haberetis, scio quia prae isto desiderio interrogaretis, et diceretis ei: Domine, quando venturus es? Discipuli ipsi Dominum Jesum Christum praesentem interrogaverunt. Non potestis interrogare quod interrogaverunt, audite quod audierunt. Etenim illi tunc erant, nos nondum eramus: quibus tamen si credamus, et nobis interrogaverunt, et nobis audierunt. Ergo discipuli Christi deducturi aspectu ascensurum Christum interrogaverunt, et dixerunt ei: Domine, si hoc tempore praesentaberis? Cui dicebant? Quem praesentem videbant. Si hoc tempore praesentaberis?", + "candidate_score": 0.624407, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_16_18", + "bdc_text": "Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_1009", + "psc_text": "cur die quinquagesimo post Pascha missus sit. Quoniam sanctam solemnitatem celebramus diei tam sanctae, ut hodie venerit ipse Spiritus sanctus, admonet nos tam festiva et grata solemnitas, de ipso dono Dei, gratia Dei, et abundantia misericordiae ejus in nos, id est de ipso Spiritu sancto aliquid loqui. In schola Domini condiscipulis loquimur. Magistrum enim habemus unum, in quo omnes sumus unum: qui nos, ne forte de magisterio superbire audeamus, admonuit, et ait, Nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester Christus (Matth. XXIII, 8) . Sub hoc ergo magistro, cujus cathedra coelum est, quia erudiendi sumus Litteris ejus, advertite pauca quae dicam, donante ipso qui jubet ut dicam. Qui nostis, recolite; qui ignorabatis, accipite. Saepe movet animum pie curiosum, si tamen admittatur humana fragilitas et infirmitas talia perscrutari. Imo admittitur. Non enim quod in Scripturis sanctis tegitur, ideo clausum est ut negetur, et non potius ut pulsanti aperiatur,", + "candidate_score": 0.619155, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_47", + "bdc_text": "Kolin scheint dann nach Zürich gekommen zu sein , wird er doch 1535 als Pfarrer in Witikon genannt .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_1009", + "psc_text": "cur die quinquagesimo post Pascha missus sit. Quoniam sanctam solemnitatem celebramus diei tam sanctae, ut hodie venerit ipse Spiritus sanctus, admonet nos tam festiva et grata solemnitas, de ipso dono Dei, gratia Dei, et abundantia misericordiae ejus in nos, id est de ipso Spiritu sancto aliquid loqui. In schola Domini condiscipulis loquimur. Magistrum enim habemus unum, in quo omnes sumus unum: qui nos, ne forte de magisterio superbire audeamus, admonuit, et ait, Nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester Christus (Matth. XXIII, 8) . Sub hoc ergo magistro, cujus cathedra coelum est, quia erudiendi sumus Litteris ejus, advertite pauca quae dicam, donante ipso qui jubet ut dicam. Qui nostis, recolite; qui ignorabatis, accipite. Saepe movet animum pie curiosum, si tamen admittatur humana fragilitas et infirmitas talia perscrutari. Imo admittitur. Non enim quod in Scripturis sanctis tegitur, ideo clausum est ut negetur, et non potius ut pulsanti aperiatur,", + "candidate_score": 0.613747, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_42", + "bdc_text": "läßt sich dagegen entnehmen , daß Kolin vorübergehend als Schulmeister in Zug gewirkt haben muß .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_1009", + "psc_text": "cur die quinquagesimo post Pascha missus sit. Quoniam sanctam solemnitatem celebramus diei tam sanctae, ut hodie venerit ipse Spiritus sanctus, admonet nos tam festiva et grata solemnitas, de ipso dono Dei, gratia Dei, et abundantia misericordiae ejus in nos, id est de ipso Spiritu sancto aliquid loqui. In schola Domini condiscipulis loquimur. Magistrum enim habemus unum, in quo omnes sumus unum: qui nos, ne forte de magisterio superbire audeamus, admonuit, et ait, Nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester Christus (Matth. XXIII, 8) . Sub hoc ergo magistro, cujus cathedra coelum est, quia erudiendi sumus Litteris ejus, advertite pauca quae dicam, donante ipso qui jubet ut dicam. Qui nostis, recolite; qui ignorabatis, accipite. Saepe movet animum pie curiosum, si tamen admittatur humana fragilitas et infirmitas talia perscrutari. Imo admittitur. Non enim quod in Scripturis sanctis tegitur, ideo clausum est ut negetur, et non potius ut pulsanti aperiatur,", + "candidate_score": 0.60881, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_42", + "bdc_text": "läßt sich dagegen entnehmen , daß Kolin vorübergehend als Schulmeister in Zug gewirkt haben muß .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_667", + "psc_text": "et heri audivimus aliquid secundum Joannem, et hodie, et adhuc aliae lectiones restant. Hodie ergo quid audivimus? Quia ipso die quo resurrexit, id est dominico die, cum sero factum esset, et essent discipuli in uno loco, et ostia clausa essent propter timorem Judaeorum, apparuit Dominus in medio eorum. Ipso ergo die, sicut evangelista Joannes testis est, bis apparuit discipulis suis, mane et sero. Ex eo quod mane apparuit, etiam ipsa lectio recitata est: quod vero eodem die sero rursus apparuerit, modo cum recitaretur audivimus. Non opus erat ut a me ista commemorarentur, sed ut, a vobis adverterentur: propter quorumdam vero minorem intelligentiam vel majorem negligentiam oportuit commemorare, ut sciatis non solum quid audistis, sed etiam de qua Scriptura vobis legitur quod audistis. 2. Christi ad discipulos per ostia clausa intrantis miraculum ex aliis miraculis suadetur. Videamus ergo quid nobis ad loquendum hodierna lectione proponitur. Ipsa quippe lectio admonet nos, et", + "candidate_score": 0.60467, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_99", + "psc_text": "In Anna. Audistis modo cum Evangelium legeretur, quod esset sancta prophetissa vidua octoginta et quatuor annorum, quae septem annis vixerat cum viro suo; frequentans templum Domini, serviens in orationibus nocte et die. Et ipsa vidua agnovit Christum. Vidit parvum, agnovit magnum. Et ipsa attestata est. Habes et in ista vitam vidualem. In Maria, virginalem (Luc. I et II). Eligat sibi quisque de istis tribus quam voluerit. Qui praeter istas esse voluerit, in membris Christi esse non disponit. Non dicant conjugatae: Nos ad Christum non pertinemus. Habuerunt maritos sanctae feminae. Non se extollant virgines. Quanto magnae sunt, humilient se in omnibus (Eccli. III, 20). Omnia exempla salutis proposita sunt ante oculos nostros. Nemo exorbitet. Nemo praeter uxorem: melius sine uxore. Si pudicitiam conjugalem quaeris; habes Susannam: si vidualem; habes Annam: si virginalem; habes Mariam. CAPUT III. 3. Deus nostri causa infans. Dominus Jesus homo esse voluit propter nos. Non vilescat misericordia:", + "candidate_score": 0.603112, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 5, + "cf_id": "cf025", + "work_id": "075_Gregorius-I_Moralia", + "max_score": 0.693361, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini .", + "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_766", + "psc_text": "nos veniens, creatus, natus, mortuus, sepultus, resurgens, atque ad coelestia rediens, quasi transeundo monstravit. Quod bene per Evangelium illuminato caeco innuit, cui transiens auditum praebuit, sed stans oculos reparavit (Matth. IX, 27; XX, 30; Marc. VIII, 22; Luc. XVIII, 35; Joan. IX, 1). Per humanitatis quippe dispensationem transire habuit; per divinitatis vero potentiam, quia ubique praesens est, stare. Voces igitur caecitatis nostrae Dominus audire transiens dicitur, quia humanae miseriae factus homo miseretur. Stans autem lucem reparat, quia infirmitatis nostrae tenebras ex virtute divinitatis illustrat. Bene ergo, postquam dictum est: Cum spiritus me praesente transiret, subditur: Stetit quidam, cujus non agnoscebam vultum. Ac si aperte diceretur: Eum quem per transitum sensi, non transire deprehendi. Ipse est ergo qui transit, ipse qui stat. Transit enim, quia teneri cognitus non valet; stat autem, quia in quantum cognoscitur, incommutabilis apparet. Quia ergo raptim is qui semper idem est cernitur, simul Deus est transiens et", + "candidate_score": 0.693361, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_15", + "bdc_text": "Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est .", + "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_2196", + "psc_text": "erumpet in regulum (Isai. LIX, 5) . [ Vet. VIII. ] Ova quippe aspidum pravis hominibus rumpere est malignorum spirituum consilia, quae in eorum cordibus latent, perversis operibus aperire. Telas quoque araneae texere est pro hujus mundi concupiscentia temporalia quaelibet operari. Quae dum nulla stabilitate solidata sunt, ea procul dubio ventus vitae mortalis rapit. Bene autem additur: Qui comederit de ovis eorum morietur (Ibid.) , quia qui immundorum spirituum consilia recipit, vitam in se animae occidit. Et quod confotum est erumpet in regulum, quia consilium maligni spiritus quod corde tegitur ad plenam iniquitatem nutritur. Regulus namque serpentum rex dicitur. Quis vero reproborum caput est, nisi Antichristus? Quod ergo confotum fuerit, erumpet in regulum, quia is qui in se enutrienda aspidis consilia recipit, membrum iniqui capitis factus in corpus Antichristi accrescit. De hoc itaque hypocrita dicitur: Caput aspidum suget, et occidet eum lingua viperae, quia cum iniquam suggestionem antiqui hostis libenter", + "candidate_score": 0.652685, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_41_43", + "bdc_text": "März [1534 ] ( Zürich ZB , Ms F 47 , 260r. -261r. ) läßt sich dagegen entnehmen , daß Kolin vorübergehend als Schulmeister in Zug gewirkt haben muß . Wegen seiner evangelischen Gesinnung lief er Gefahr , sein französisches Stipendium zu verlieren , doch war er 1534 bei seiner Rückkehr nach Paris ( s.", + "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1705", + "psc_text": "acceptis contra Christum epistolis, Damascum pergeret, sancti Spiritus gratia in itinere infusus, ab illa sua protinus crudelitate mutatus est; et postmodum plagas pro Christo accepit, quas veniebat inferre Christianis; et qui prius carnaliter vivens, in mortem conabatur sanctos Domini tradere, gaudet postmodum pro vita sanctorum suae carnis sacrificium immolare (I Tim. I, 13). Illae crudelitatis ejus frigidae cogitationes versae sunt in ardorem pietatis; et qui prius fuit blasphemus et persecutor, humilis post factus est piusque praedicator (Act. IX, 1). Qui lucrum maximum putavit, se in discipulis Christum occidere, jam vitam suam Christum aestimat, et mori lucrum (Philip. I, 21). Emissa ergo aqua terra subversa est, quia Pauli mens, mox ut sancti Spiritus gratiam accepit, statum suae immobilitatis atque crudelitatis immutavit. Quod contra per prophetam Dominus contra Ephraim queritur, dicens: Ephraim factus est subcinericius panis, qui non reversatur (Osee VII, 8) . Panis namque subcinericius super se cinerem portans, partem mundiorem", + "candidate_score": 0.645895, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_43_45", + "bdc_text": "Wegen seiner evangelischen Gesinnung lief er Gefahr , sein französisches Stipendium zu verlieren , doch war er 1534 bei seiner Rückkehr nach Paris ( s. die vorliegende Stelle ) offenbar noch imstande , Geßner einen Teil dieses Stipendiums auszuleihen ( s. unten [Nr .", + "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1705", + "psc_text": "acceptis contra Christum epistolis, Damascum pergeret, sancti Spiritus gratia in itinere infusus, ab illa sua protinus crudelitate mutatus est; et postmodum plagas pro Christo accepit, quas veniebat inferre Christianis; et qui prius carnaliter vivens, in mortem conabatur sanctos Domini tradere, gaudet postmodum pro vita sanctorum suae carnis sacrificium immolare (I Tim. I, 13). Illae crudelitatis ejus frigidae cogitationes versae sunt in ardorem pietatis; et qui prius fuit blasphemus et persecutor, humilis post factus est piusque praedicator (Act. IX, 1). Qui lucrum maximum putavit, se in discipulis Christum occidere, jam vitam suam Christum aestimat, et mori lucrum (Philip. I, 21). Emissa ergo aqua terra subversa est, quia Pauli mens, mox ut sancti Spiritus gratiam accepit, statum suae immobilitatis atque crudelitatis immutavit. Quod contra per prophetam Dominus contra Ephraim queritur, dicens: Ephraim factus est subcinericius panis, qui non reversatur (Osee VII, 8) . Panis namque subcinericius super se cinerem portans, partem mundiorem", + "candidate_score": 0.643609, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_70", + "bdc_text": "In der Schlacht bei Kappel 1531 entging er schwer verwundet nur knapp dem Tod .", + "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_345", + "psc_text": "dolet, tot vulnera tolerat; dum decurrentem saniem testa radit, dum per putredinem defluens in sterquilinio residet; intueri libet quid est, quod omnipotens Deus quos sibi tam charos in aeternum conspicit, tam vehementer quasi despiciens affligit. Ecce autem dum beati Job vulnera cruciatusque considero, repente mentis oculos ad Joannem reduco, et non sine gravissima admiratione perpendo, quod ille prophetiae spiritu intra matris uterum impletus, atque, ut ita dixerim, priusquam nasceretur, renatus: ille amicus sponsi, ille, quo inter natos mulierum major nemo surrexit; ille sic propheta, ut plus etiam quam propheta (Matth., XI, 9), ab iniquis in carcerem mittitur, et pro puellae saltatu, capite truncatur, et vir tantae severitatis pro risu turpium moritur. Nunquidnam credimus aliquid fuisse, quod in ejus vita illa sic despecta mors tergeret? Sed quando ille vel in cibo peccavit, qui locustas solummodo et mel silvestre comedit? Quid Deo vel de qualitate sui tegminis deliquit, qui camelorum pilis corpus", + "candidate_score": 0.623652, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_47", + "bdc_text": "Kolin scheint dann nach Zürich gekommen zu sein , wird er doch 1535 als Pfarrer in Witikon genannt .", + "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_2098", + "psc_text": "--Redemptor etenim noster, dum a synagoga cognitus non est, in domo sua quasi peregrinus exstitit. Quod aperte propheta testatur, dicens: Quare sicut colonus futurus es in terra, et quasi viator declinans ad manendum (Jerem. XIV, 8) ? Quia enim ut Dominus auditus non est, non possessor agri, sed colonus est creditus. Qui quasi viator ad manendum tantummodo declinavit, quia paucos ex Judaea abstulit, et ad vocationem gentium pergens, iter coeptum peregit. Peregrinus ergo in eorum oculis fuit, quia dum sola quae videre poterant cogitabant, non valuerunt intelligere in Domino quod videre non poterant. Dum enim despiciunt carnem visibilem, non pervenerunt ad invisibilem majestatem. Dicatur igitur recte: Et quasi peregrinus fui in oculis eorum. De quo adhuc populo apte subjungitur: CAPUT XLII. VERS. 16.-- Servum meum vocavi, et non respondit. 50. Christus a suo servo, nimirum a Judaico populo contemptus. --Quid enim Judaicus populus nisi servus fuit, qui non amore filii", + "candidate_score": 0.615123, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_13", + "bdc_text": "Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat .", + "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_967", + "psc_text": "intelligenda sunt. --Liquet profecto quod in his verbis nihil ab eo juxta superficiem dicitur, quia nimirum ante faciem non jacet quod investigatur. Qui ergo haec investigasse se indicat, quia in verbis exterioribus interiora quaesierit demonstrat. Sed post cuncta ad stultitiam jactantiae pervenit, quia protinus subdit: CAPUT XXXIX. IBID.-- Quod auditum, mente pertracta. 64. Gravis ejus imperitia est velle docere meliorem. --Quantalibet doctrina mens polleat, gravis ejus imperitia est velle docere meliorem. Unde et ea quae ab amicis recte prolata sunt, ab interno arbitro non recta judicantur. In eo namque vim suae rectitudinis amittunt, quod auditori non congruunt; quia et medicamina vires perdunt, cum sanis membris apponuntur. In omni ergo quod dicitur, necesse est ut causa, tempus et persona pensetur; si verba sententiae veritas roborat, si hanc tempus congruum postulat, si et veritatem sententiae, et congruentiam temporis personae qualitas non impugnat. Ille enim laudabiliter spicula emittit, qui prius hostem quem feriat", + "candidate_score": 0.604442, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 6, + "cf_id": "cf052", + "work_id": "051_Prosper-Aquitanus_Expositio-Psalmorum-a-C-usque-ad-CL", + "max_score": 0.692905, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_13_15", + "bdc_text": "Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat . Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est .", + "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Expositio-Psalmorum-a-C-usque-ad-CL_window_83", + "psc_text": "11, sec. LXX) . In eo vero quod misit ante eos virum, in servum venumdatus est Joseph, diligens inspectio necessaria est, qua videamus quomodo malis operibus hominum bene utatur: cum homines bona opera Dei ad instrumentum malitiae suae transferant. (Vers. 18, 19.) Humiliaverunt in compedibus pedes ejus: ferrum pertransivit animam ejus; Donec veniret verbum ejus, eloquium Domini inflammavit eum. Compedes quidem Joseph accepisse non legimus, sed dubitandum non est de eo, quod licet historia praetermiserit, tamen propheta non tacuit. In ferro autem, quod pertransiisse animam ejus dixit, tribulationem durae necessitatis debemus accipere. Quae tribulatio tam diu mansit, donec implerentur somnia, quae verbo ipsius fuerant interpretata, et per quae commendatus est regi, ut etiam ipsi futura praedicaret (Gen. XLI, 25, etc.). Ne quis autem haec homini tribueret, non gratiae Dei, congruenter adjectum est, eloquium Domini inflammavit eum; ut etiam ipse intelligatur sancto Spiritu feruisse. (Vers. 20.) Misit rex et solvit eum,", + "candidate_score": 0.692905, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_45_47", + "bdc_text": "unten [Nr . 497 ] S. 459 , 45f) . Kolin scheint dann nach Zürich gekommen zu sein , wird er doch 1535 als Pfarrer in Witikon genannt .", + "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Expositio-Psalmorum-a-C-usque-ad-CL_window_11", + "psc_text": "XV, 1) . (Vers. 7. 8.) Similis factus sum pelicano solitudinis, factus sum sicut nycticorax in parietinis. Vigilavi, et factus sum sicut passer singularis in tecto. Omnis strenuus et devotus Evangelii praedicator, his tribus, quae commemoratae sunt, avibus comparabilis invenitur, secundum eorum formam quibus verbum veritatis annuntiat. Si enim infidelibus loquitur, in solitudine est, tamquam pelicanus, nec fastidit deserta et inculta: quia etiam in talibus facit sibi Spiritus sanctus habitaculum. Si autem his praedicat qui acceptam gratiam perdiderunt, fit quodammodo nycticorax in parietinis, non deserens eos qui corruunt, ut aedificii bene fundati et stabilitatem recipiant et decorem. Si vero eos cohortatur qui, cum videantur fideles, tepidi tamen sunt atque carnales, fit sub tecto positis, id est, sub carnis infirmitate viventibus, quidam passer, increpans eos atque incitans, ut in tecto sint potius quam sub tecto, hoc est, ut subjectam sibi carnem habeant, non ut ipsi ei subjiciantur. Qui enim in tecto", + "candidate_score": 0.622786, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 7, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae", + "max_score": 0.692854, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3486", + "psc_text": "Non est vestrum praedicare tempora; sed, Non est vestrum nosse: verum si ita vis intelligi quod ait, Non est vestrum scire, ac si diceret, Non est vestrum scientes facere, id est, non est vestrum hoc docere; quis nostrum docere audeat, vel se scire praesumat quod Deus ille magister nec eos discipulos docuit, a quibus praesentibus interrogatus est praesens, nec illi tam sancti magnique doctores Ecclesiam docere potuerunt? 5. An respondebitur, haec non docuisse Apostolos, sed Prophetas? Hoc enim aisti, et verum est, quod ea quae futura sunt, sanctorum Prophetarum vocibus cognoscuntur, qui priusquam fierent, inquis, ea quae futura erant, voluntate divina hominibus sunt locuti. Sed si venratio tua satis admiratione plenum esse dicit, si ea Deus quae praedici voluit, ad hominum sensus penitus non posse pervenire constituit; quanto majore admiratione plenam est, si ea quae Prophetae hominibus sunt locuti, haec Apostoli vel scire sunt prohibiti vel docere! Quomodo autem Prophetae", + "candidate_score": 0.692854, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_15_17", + "bdc_text": "Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3486", + "psc_text": "Non est vestrum praedicare tempora; sed, Non est vestrum nosse: verum si ita vis intelligi quod ait, Non est vestrum scire, ac si diceret, Non est vestrum scientes facere, id est, non est vestrum hoc docere; quis nostrum docere audeat, vel se scire praesumat quod Deus ille magister nec eos discipulos docuit, a quibus praesentibus interrogatus est praesens, nec illi tam sancti magnique doctores Ecclesiam docere potuerunt? 5. An respondebitur, haec non docuisse Apostolos, sed Prophetas? Hoc enim aisti, et verum est, quod ea quae futura sunt, sanctorum Prophetarum vocibus cognoscuntur, qui priusquam fierent, inquis, ea quae futura erant, voluntate divina hominibus sunt locuti. Sed si venratio tua satis admiratione plenum esse dicit, si ea Deus quae praedici voluit, ad hominum sensus penitus non posse pervenire constituit; quanto majore admiratione plenam est, si ea quae Prophetae hominibus sunt locuti, haec Apostoli vel scire sunt prohibiti vel docere! Quomodo autem Prophetae", + "candidate_score": 0.683394, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_15_17", + "bdc_text": "Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3609", + "psc_text": "primo homini data est, nescio, Deus scit? Utrum horum vis ut confirmem. Possem, si nossem. Quod si ipse nosti, en habes me cupidiorem discere quod nescio, quam docere quod scio. Si autem nescis, sicut ego, ora sicut ego, ut sive per quemlibet servum suum, sive per se ipsum Magister ille nos doceat, qui dixit discipulis suis: Ne volitis dici ab hominibus rabbi; unus est enim magister vester Christus (Matth. XXIII, 8): si tamen scit expedire nobis, ut etiam talia noverimus, qui novit non solum quid doceat, verum etiam quid nobis dicere expediat. 16. Nam confiteor Dilectioni tuae cupiditatem meam. Cupio quidem et hoc scire, quod quaeris; sed multo magis cuperem scire, si fieri posset, quando praesentetur. Desideratus omnibus gentibus, et quando regnum futurum sit sanctorum, quam unde in hanc terram venire coeperim: et tamen illud cum ab illo, qui scit omnia, discipuli sui, nostri Apostoli, quaererent, responsum acceperunt: Non est", + "candidate_score": 0.672841, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17_19", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3486", + "psc_text": "Non est vestrum praedicare tempora; sed, Non est vestrum nosse: verum si ita vis intelligi quod ait, Non est vestrum scire, ac si diceret, Non est vestrum scientes facere, id est, non est vestrum hoc docere; quis nostrum docere audeat, vel se scire praesumat quod Deus ille magister nec eos discipulos docuit, a quibus praesentibus interrogatus est praesens, nec illi tam sancti magnique doctores Ecclesiam docere potuerunt? 5. An respondebitur, haec non docuisse Apostolos, sed Prophetas? Hoc enim aisti, et verum est, quod ea quae futura sunt, sanctorum Prophetarum vocibus cognoscuntur, qui priusquam fierent, inquis, ea quae futura erant, voluntate divina hominibus sunt locuti. Sed si venratio tua satis admiratione plenum esse dicit, si ea Deus quae praedici voluit, ad hominum sensus penitus non posse pervenire constituit; quanto majore admiratione plenam est, si ea quae Prophetae hominibus sunt locuti, haec Apostoli vel scire sunt prohibiti vel docere! Quomodo autem Prophetae", + "candidate_score": 0.671887, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_16_18", + "bdc_text": "Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3486", + "psc_text": "Non est vestrum praedicare tempora; sed, Non est vestrum nosse: verum si ita vis intelligi quod ait, Non est vestrum scire, ac si diceret, Non est vestrum scientes facere, id est, non est vestrum hoc docere; quis nostrum docere audeat, vel se scire praesumat quod Deus ille magister nec eos discipulos docuit, a quibus praesentibus interrogatus est praesens, nec illi tam sancti magnique doctores Ecclesiam docere potuerunt? 5. An respondebitur, haec non docuisse Apostolos, sed Prophetas? Hoc enim aisti, et verum est, quod ea quae futura sunt, sanctorum Prophetarum vocibus cognoscuntur, qui priusquam fierent, inquis, ea quae futura erant, voluntate divina hominibus sunt locuti. Sed si venratio tua satis admiratione plenum esse dicit, si ea Deus quae praedici voluit, ad hominum sensus penitus non posse pervenire constituit; quanto majore admiratione plenam est, si ea quae Prophetae hominibus sunt locuti, haec Apostoli vel scire sunt prohibiti vel docere! Quomodo autem Prophetae", + "candidate_score": 0.661637, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_65_67", + "bdc_text": "aut , si mavultis , Carbonius enarrabit . Salvum te , Frisie , vult Nicolaus Wyß ccum uxore BarbaraDie Frau des Großmünster- Chorherrn Wyß wird in den Akten zur Synode vom 19 . Mai 1528 als unaufrichtige , Uneinigkeit stiftende , hoffärtige und in allen Dingen maßlose Person kritisiert ( AZürcherRef 1414 , S. 621f) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1116", + "psc_text": "dixit, et ego paulo ante recolui: Quod volumus sanctum est? Scribit enim ille Tychonius, homo, ut dixi, vestrae communionis, a ducentis et septuaginta episcopis vestris concilium Carthagini celebratum: in quo concilio per septuaginta et quinque dies postpositis omnibus praeteritis, limatam esse sententiam atque decretam, ut traditoribus immensi criminis reis, si baptizari nollent, pro integris communicaretur. Deuterium etiam Macrianensem episcopum communionis vestrae, dicit traditorum plebem congregatam Ecclesiae miscuisse, et secundum statuta illius concilii a ducentis et septuaginta episcopis vestris facti, fecisse cum traditoribus unitatem eique Deuterio post hoc factum jugiter communicasse Donatum; nec solum huic Deuterio, sed etiam universis Maurorum episcopis per quadraginta annos, quos dicit usque ad persecutionem per Macarium factam traditoribus sine Baptismo communicasse. 44. Sed dicis: Quis mihi est iste Tychonius? Ille est Tychonius, quem Parmenianus rescribendo compescit, et eum deterret ne talia scribat: non tamen refellit ea ipsa quae scribit; sed uno, sicut supra dixi, eum premit,", + "candidate_score": 0.655093, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_19_21", + "bdc_text": "intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September. faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_793", + "psc_text": "corruptos per obelos et asteriscos, et christiani hominis interpretatiunculam non sequaris; praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi, post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt: imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum bibliothecas condemnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. CAPUT VI. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: « Aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in eis falli potuisse credendum est: si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est: » tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu post eos ausus es disserere, quod illi", + "candidate_score": 0.654748, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17_19", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3609", + "psc_text": "primo homini data est, nescio, Deus scit? Utrum horum vis ut confirmem. Possem, si nossem. Quod si ipse nosti, en habes me cupidiorem discere quod nescio, quam docere quod scio. Si autem nescis, sicut ego, ora sicut ego, ut sive per quemlibet servum suum, sive per se ipsum Magister ille nos doceat, qui dixit discipulis suis: Ne volitis dici ab hominibus rabbi; unus est enim magister vester Christus (Matth. XXIII, 8): si tamen scit expedire nobis, ut etiam talia noverimus, qui novit non solum quid doceat, verum etiam quid nobis dicere expediat. 16. Nam confiteor Dilectioni tuae cupiditatem meam. Cupio quidem et hoc scire, quod quaeris; sed multo magis cuperem scire, si fieri posset, quando praesentetur. Desideratus omnibus gentibus, et quando regnum futurum sit sanctorum, quam unde in hanc terram venire coeperim: et tamen illud cum ab illo, qui scit omnia, discipuli sui, nostri Apostoli, quaererent, responsum acceperunt: Non est", + "candidate_score": 0.647835, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_1_3", + "bdc_text": "Nullas a vobis recipimus literasDie letzten noch erhaltenen Briefe von Geßner und Fries an Bullinger sind datiert am 14 . April 1533 ( HBBW III Nr. 210 ) , bzw. 14 . Mai 1533 ( HBBW III Nr. 224). , filii charissimi , id quod tabellariorum an vestra culpa fiat , nescimus . Monemus tamen , posthac vel seduliores vel prudentiores sitis dispicientes , quibus committatis epistolas .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1431", + "psc_text": "filii nostri Quodvultdeus et Gaudentius ad nos venerunt cum litteris tuis. Inde factum est ut continuo proficiscens, non afferret responsionem meam, quoniam post illorum adventum quantulumcumque apud nos immoratus est, et profecturus per horas singulas videbatur. Sed etsi per eum respondissem, adhuc debitor forem. Nam et nunc quod videor respondisse debitor sum, non dico charitatis, quam tanto magis debemus quanto amplius impenderimus, cujus nos perpetuos debitores ostendit Apostolus dicens, Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis (Rom. XIII, 8); sed ipsius epistolae tuae: quando enim sufficiam tuae suavitati, tantaeque aviditati animi tui, quam mihi lecta nuntiavit? Rem quidem mihi in te notissimam insinuavit; verumtamen etsi non mihi rei novae insinuatrix, nova tamen rescriptorum exactrix fuit. 2. Miraris fortasse cur me hujus debiti persolutorem imparem dicam, cum tu de me tam multum sentias, qui me tanquam anima mea noveris: sed hoc ipsum est quod mihi magnam difficultatem fecit respondendi litteris tuis,", + "candidate_score": 0.647431, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17_19", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3487", + "psc_text": "divina hominibus sunt locuti. Sed si venratio tua satis admiratione plenum esse dicit, si ea Deus quae praedici voluit, ad hominum sensus penitus non posse pervenire constituit; quanto majore admiratione plenam est, si ea quae Prophetae hominibus sunt locuti, haec Apostoli vel scire sunt prohibiti vel docere! Quomodo autem Prophetae ista, de quibus agitur, tempora docentes, non intelligerentur ab Apostolis, si intelliguntur a nobis? aut si eos Apostoli intellexerunt, istam mensuram temporis prophetantes; quomodo non docerent quod intellexerunt, quando per eorum praeconium et ipsi Prophetae innotescebant, qui eos suis Libris ista docuerunt? Et ideo per quas Litteras ea ipsi didicerant, per easdem poterant alii quoque in his gentibus discere, in quibus Apostoli auctoritatem propheticam commendabant. Cur ergo eis dictum est, Non est vestrum scire, vel si ita intelligendum est. Non est vestrum docere tempora, quae Pater posuit in sua potestate; quandoquidem sic ea docebant, cum hi in quorum Litteris discerentur,", + "candidate_score": 0.642347, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_0_2", + "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino . Nullas a vobis recipimus literasDie letzten noch erhaltenen Briefe von Geßner und Fries an Bullinger sind datiert am 14 . April 1533 ( HBBW III Nr. 210 ) , bzw. 14 . Mai 1533 ( HBBW III Nr. 224). , filii charissimi , id quod tabellariorum an vestra culpa fiat , nescimus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_732", + "psc_text": "res, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. Quod ego quia non possum, aliquem nostrorum in Domino filiorum erudiendum nobis ad te mittere cogito, si etiam de hac re tua rescripta meruero. Nam neque in me tantum scientiae Scripturarum divinarum est, aut esse jam poterit, quantum inesse tibi video. Et si quid in hac re habeo facultatis, utcumque impendo populo Dei. Vacare autem studiis diligentius quam quae populi audiunt instruendis, propter ecclesiasticas occupationes omnino non possum. CAPUT III. 6. Nescio quae scripta maledica super tuo nomine ad Africam pervenerunt. Accepimus tamen quod dignatus es mittere, illis respondens maledictis. Quo perlecto, fateor, multum dolui inter tam charas familiaresque personas, cunctis pene Ecclesiis notissimo amicitiae vinculo copulatas, tantum malum extitisse discordiae. Et tu quidem quantum tibi modereris, quantumque teneas aculeos indignationis tuae, ne reddas maledictum pro maledicto, satis in tuis litteris eminet. Verumtamen si eas ipsas cum legissem,", + "candidate_score": 0.640759, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17_19", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3610", + "psc_text": "quidem et hoc scire, quod quaeris; sed multo magis cuperem scire, si fieri posset, quando praesentetur. Desideratus omnibus gentibus, et quando regnum futurum sit sanctorum, quam unde in hanc terram venire coeperim: et tamen illud cum ab illo, qui scit omnia, discipuli sui, nostri Apostoli, quaererent, responsum acceperunt: Non est vestrum nosse tempus, aut tempora, quae Deus posuit in sua potestate (Act. I, 17). Quid si et hoc scit, non esse nostrum scire, qui profecto scit, quid nobis sit utile scire? Et illud quidem per illum scio, non esse nostri scire tempora quae Pater posuit in sua potestate. Utrum autem originem animarum, quam nondum scio, nostrum sit scire, id est, pertineat ad nos id scire, nec hoc quidem scio. Nam si saltem hoc scirem, quod nostrum non sit id scire, non solum affirmare quamdiu nescio, verum etiam quaerere jam desisterem. Nunc autem, quamvis tam sit obscurum ac profundum, ut plus", + "candidate_score": 0.639782, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_50_52", + "bdc_text": "Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s. HBBibl I 115 ) . Außer mit Pellikan stand er auch mit Jud und Bullinger in brieflichem Kontakt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_912", + "psc_text": "transferre de Hebraeis, ut scilicet ea, quae a Judaeis praetermissa, vel corrupta sunt, proferres in medium. Sed insinuare digneris peto, a quibus Judaeis, utrum ab eis ipsis qui ante adventum Domini interpretati sunt; et si ita est, quibus vel quonam eorum: an ab istis posterius, qui propterea putari possunt aliqua de codicibus graecis vel subtraxisse, vel in eis corrupisse, ne illis testimoniis de christiana fide convincerentur. Illi autem anteriores cur hoc facere voluerint, non invenio. Deinde nobis mittas, obsecro, interpretationem tuam de Septuaginta, quam te edidisse nesciebam. Librum quoque tuum, cujus mentionem fecisti, de Optimo genere interpretandi, cupio legere, et adhuc nosse quomodo coaequanda sit in interprete peritia linguarum, conjecturis eorum qui Scripturas edisserendo pertractant; quos necesse est, etiamsi rectae atque unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem aliter atque aliter", + "candidate_score": 0.638945, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_0_2", + "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino . Nullas a vobis recipimus literasDie letzten noch erhaltenen Briefe von Geßner und Fries an Bullinger sind datiert am 14 . April 1533 ( HBBW III Nr. 210 ) , bzw. 14 . Mai 1533 ( HBBW III Nr. 224). , filii charissimi , id quod tabellariorum an vestra culpa fiat , nescimus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3573", + "psc_text": "Domino illustri et merito praestantissimo, atque in Christi dilectione charissimo filio VALERIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cum diu moleste haberem quod aliquoties scripserim, et nulla tuae Sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae Benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem, et non longe post per compresbyterum Firmum duas; qui vir sanctus, nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima charitate conjunctus, multa nobiscum de tua excellentia colloquendo, et veraciter insinuando qualem et in Christi visceribus noverit, non solum eas quas memoratus episcopus, vel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur, litteras vicit. Et ideo de te narratio ejus suavior nobis erat, quia ea dicebat quae ipse non posses, ne quidem me inquirente, rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta Scriptura prohibet (Prov. XXVII, 2), fieres praedicator. Quanquam et ego verear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine illustris et merito praestantissime,", + "candidate_score": 0.637517, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2720", + "psc_text": "potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester, Christus (Matth. XXIII, 8). Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro (Exod. XVIII, 14-23), nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum (Act. X, 25-48), nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum (Galat. II, 11-21): a quocumque enim verum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa Veritas. Quid si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemur non solum indoctos quanta charitate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? 10. Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in Sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam ex quo caro est propagata peccati: aut si", + "candidate_score": 0.637163, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3487", + "psc_text": "divina hominibus sunt locuti. Sed si venratio tua satis admiratione plenum esse dicit, si ea Deus quae praedici voluit, ad hominum sensus penitus non posse pervenire constituit; quanto majore admiratione plenam est, si ea quae Prophetae hominibus sunt locuti, haec Apostoli vel scire sunt prohibiti vel docere! Quomodo autem Prophetae ista, de quibus agitur, tempora docentes, non intelligerentur ab Apostolis, si intelliguntur a nobis? aut si eos Apostoli intellexerunt, istam mensuram temporis prophetantes; quomodo non docerent quod intellexerunt, quando per eorum praeconium et ipsi Prophetae innotescebant, qui eos suis Libris ista docuerunt? Et ideo per quas Litteras ea ipsi didicerant, per easdem poterant alii quoque in his gentibus discere, in quibus Apostoli auctoritatem propheticam commendabant. Cur ergo eis dictum est, Non est vestrum scire, vel si ita intelligendum est. Non est vestrum docere tempora, quae Pater posuit in sua potestate; quandoquidem sic ea docebant, cum hi in quorum Litteris discerentur,", + "candidate_score": 0.636853, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3610", + "psc_text": "quidem et hoc scire, quod quaeris; sed multo magis cuperem scire, si fieri posset, quando praesentetur. Desideratus omnibus gentibus, et quando regnum futurum sit sanctorum, quam unde in hanc terram venire coeperim: et tamen illud cum ab illo, qui scit omnia, discipuli sui, nostri Apostoli, quaererent, responsum acceperunt: Non est vestrum nosse tempus, aut tempora, quae Deus posuit in sua potestate (Act. I, 17). Quid si et hoc scit, non esse nostrum scire, qui profecto scit, quid nobis sit utile scire? Et illud quidem per illum scio, non esse nostri scire tempora quae Pater posuit in sua potestate. Utrum autem originem animarum, quam nondum scio, nostrum sit scire, id est, pertineat ad nos id scire, nec hoc quidem scio. Nam si saltem hoc scirem, quod nostrum non sit id scire, non solum affirmare quamdiu nescio, verum etiam quaerere jam desisterem. Nunc autem, quamvis tam sit obscurum ac profundum, ut plus", + "candidate_score": 0.636692, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17_19", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3502", + "psc_text": "graveris exponere quomodo dixeris neminem posse temporum mensuras colligere; ne forte et hoc mihi videatur quod etiam Charitati tuae, et frustra quilibet nostrum instrui exspectet ab altero. Cum hoc enim dixisses, deinde subdidisti et aisti: Evangelium quidem dicit, « De die et hora nemo scit » (Matth. XXIV, 36): ego autem, inquis, pro possibilitate intellectus mei dico, neque mensem neque annum adventus ipsius sciri posse. Ita enim hoc videtur sonare, tanquam non possit sciri quo anno venturus sit, sed possit sciri qua hebdomade annorum, vel qua decade; tanquam dici possit atque definiri intra illos vel illos septem annos, aut intra illos vel illos decem annos. Quod si ne hoc quidem comprehendi potest, quaero utrum sic saltem possit definiri tempus adventus ejus, ut cum venturum esse dicamus intra istos, verbi gratia, quinquaginta vel centum annos, vel quotlibet seu majoris numeri seu minoris annorum, sed in quo eorum, nos ignorare. Hoc si", + "candidate_score": 0.63657, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17_19", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3488", + "psc_text": "per easdem poterant alii quoque in his gentibus discere, in quibus Apostoli auctoritatem propheticam commendabant. Cur ergo eis dictum est, Non est vestrum scire, vel si ita intelligendum est. Non est vestrum docere tempora, quae Pater posuit in sua potestate; quandoquidem sic ea docebant, cum hi in quorum Litteris discerentur, per illos innotescebant? Unde credibilius est, non Deum noluisse sciri quod voluit praedicari, sed noluisse praedicari quod videbat non utiliter sciri. 6. Cur ergo, inquis, de temporibus cognoscendis ipse Dominus monet, ubi dicit: « Quisnam est fidelis servus et prudens, quem constituit dominus super familiam suam, ut det illis cibum in tempore? » etc. Imo vero monet, non ut bonus servus cognoscat temporum finem; sed ut omni tempore in opere bono vigilet, quia nescit temporum finem. Non monet ut tempora, quae Pater posuit in sua potestate, assequamur super Apostolos; sed monet ut quoniam nescimus quando veniat Dominus, in cordis praeparatione", + "candidate_score": 0.636241, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2960", + "psc_text": "ne derelinquatur exorat! Non, rogo, manifeste discimus, quid oremus, cum ille tantopere beatus, ut supra diximus, vir ne despiciatur exoplat? Illi enim necesse est ista arguant, qui illa confirmant. David enim orationis ignarus, et suae naturae nescius accusetur, qui cum sciat tantum in sua inesse natura, adjutorem sibi Deum et assiduum adjutorem, nec illi sufficit assiduum, sed ne aliquando illum despiciat, orationibus pronus exoptat, et per corpus omne Psalterii hoc et praedicat et clamat! Si ergo hoc ille tam magnus sicut assidue dicere, ita necessarium confessus est ut doceret; quemadmodum Pelagius Celestiusque seposita omni responsione Psalmorum, talique abdicata doctrina, suasuros se aliquibus esse confidunt, nos adjutorium Dei nec debere quaerere, nec eo egere; cum omnes sancti nihil se sine hoc agere posse testentur? 7. Liberum enim arbitrium olim ille perpessus, dum suis inconsultius utitur bonis, cadens in praevaricationis profunda demersus est; et nihil quemadmodum exinde surgere posset invenit; suaque in", + "candidate_score": 0.635611, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3609", + "psc_text": "primo homini data est, nescio, Deus scit? Utrum horum vis ut confirmem. Possem, si nossem. Quod si ipse nosti, en habes me cupidiorem discere quod nescio, quam docere quod scio. Si autem nescis, sicut ego, ora sicut ego, ut sive per quemlibet servum suum, sive per se ipsum Magister ille nos doceat, qui dixit discipulis suis: Ne volitis dici ab hominibus rabbi; unus est enim magister vester Christus (Matth. XXIII, 8): si tamen scit expedire nobis, ut etiam talia noverimus, qui novit non solum quid doceat, verum etiam quid nobis dicere expediat. 16. Nam confiteor Dilectioni tuae cupiditatem meam. Cupio quidem et hoc scire, quod quaeris; sed multo magis cuperem scire, si fieri posset, quando praesentetur. Desideratus omnibus gentibus, et quando regnum futurum sit sanctorum, quam unde in hanc terram venire coeperim: et tamen illud cum ab illo, qui scit omnia, discipuli sui, nostri Apostoli, quaererent, responsum acceperunt: Non est", + "candidate_score": 0.633929, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_0_2", + "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino . Nullas a vobis recipimus literasDie letzten noch erhaltenen Briefe von Geßner und Fries an Bullinger sind datiert am 14 . April 1533 ( HBBW III Nr. 210 ) , bzw. 14 . Mai 1533 ( HBBW III Nr. 224). , filii charissimi , id quod tabellariorum an vestra culpa fiat , nescimus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_744", + "psc_text": "inimicitias pervenisse; laetum erit, et multo majus ex inimicitiis talibus ad pristinam concordiam revertisse. EPISTOLA LXXIV. Augustinus Praesidium rogat ut superiorem epistolam curet Hieronymo reddendam, utque sibi eumdem suis etiam litteris placet. Domino beatissimo, et merito venerando fratri, et consacerdoti PRAESIDIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Sicut praesens rogavi Sinceritatem tuam, nunc quoque commoneo, ut litteras meas sancto fratri et compresbytero nostro Hieronymo mittere non graveris. Ut autem noverit Charitas tua quemadmodum etiam tu illi pro mea causa scribere debeas, misi exemplaria litterarum, et mearum ad ipsum, et ad me ipsius, quibus lectis pro tua sancta prudentia facile videas et modum meum, quem servandum putavi, et motum ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, vel quomodo non debui, aliquid scripsi; non ad illum de me, sed ad me ipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem, quo correctus petam ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. EPISTOLA LXXV.", + "candidate_score": 0.627925, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_16_18", + "bdc_text": "Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3487", + "psc_text": "divina hominibus sunt locuti. Sed si venratio tua satis admiratione plenum esse dicit, si ea Deus quae praedici voluit, ad hominum sensus penitus non posse pervenire constituit; quanto majore admiratione plenam est, si ea quae Prophetae hominibus sunt locuti, haec Apostoli vel scire sunt prohibiti vel docere! Quomodo autem Prophetae ista, de quibus agitur, tempora docentes, non intelligerentur ab Apostolis, si intelliguntur a nobis? aut si eos Apostoli intellexerunt, istam mensuram temporis prophetantes; quomodo non docerent quod intellexerunt, quando per eorum praeconium et ipsi Prophetae innotescebant, qui eos suis Libris ista docuerunt? Et ideo per quas Litteras ea ipsi didicerant, per easdem poterant alii quoque in his gentibus discere, in quibus Apostoli auctoritatem propheticam commendabant. Cur ergo eis dictum est, Non est vestrum scire, vel si ita intelligendum est. Non est vestrum docere tempora, quae Pater posuit in sua potestate; quandoquidem sic ea docebant, cum hi in quorum Litteris discerentur,", + "candidate_score": 0.627605, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_16_18", + "bdc_text": "Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3485", + "psc_text": "viverent, Dominum esse venturum: et tamen quis dubitet eos praecipue vigilasse et servasse quod omnibus dixit, ne imparatos repente veniens inveniret? CAPUT II. 4. Nondum sane intelligo quonam modo accipi debeat quod scripsit Sanctitas tua, propterea dixisse Dominum Apostolis, Non est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate; quoniam secutus adjunxit, Sed eritis mihi testes in Jerusalem, et in Judaea, et in Samaria, et usque ad ultimum terrae (Act. I, 7, 8). Quem Scripturae sensum sic exponis, ut dicas: Non ergo Apostolos testes consummationis mundi, sed nominis et resurrectionis suae voluit intelligi. Non quidem ille ait, Non est vestrum praedicare tempora; sed, Non est vestrum nosse: verum si ita vis intelligi quod ait, Non est vestrum scire, ac si diceret, Non est vestrum scientes facere, id est, non est vestrum hoc docere; quis nostrum docere audeat, vel se scire praesumat quod Deus ille magister nec eos", + "candidate_score": 0.622323, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_42", + "bdc_text": "läßt sich dagegen entnehmen , daß Kolin vorübergehend als Schulmeister in Zug gewirkt haben muß .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3485", + "psc_text": "viverent, Dominum esse venturum: et tamen quis dubitet eos praecipue vigilasse et servasse quod omnibus dixit, ne imparatos repente veniens inveniret? CAPUT II. 4. Nondum sane intelligo quonam modo accipi debeat quod scripsit Sanctitas tua, propterea dixisse Dominum Apostolis, Non est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate; quoniam secutus adjunxit, Sed eritis mihi testes in Jerusalem, et in Judaea, et in Samaria, et usque ad ultimum terrae (Act. I, 7, 8). Quem Scripturae sensum sic exponis, ut dicas: Non ergo Apostolos testes consummationis mundi, sed nominis et resurrectionis suae voluit intelligi. Non quidem ille ait, Non est vestrum praedicare tempora; sed, Non est vestrum nosse: verum si ita vis intelligi quod ait, Non est vestrum scire, ac si diceret, Non est vestrum scientes facere, id est, non est vestrum hoc docere; quis nostrum docere audeat, vel se scire praesumat quod Deus ille magister nec eos", + "candidate_score": 0.62228, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_13", + "bdc_text": "Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4254", + "psc_text": "tantum a me quidquam discere, sed ab ullo prorsus hominum. Verumtamen, quia cum illic essem, te quidem per aetatem verecundante, boni parentes et amantissimi bonorum studiorum tuorum, quanto pietatis veraeque sapientiae ardore flagrares, mihi intimare dignati sunt, et benevolentissime petierunt ne tibi instruendae, in quo opus esset, meam operulam denegarem; admonendam te his litteris credidi, secundum supra dictas optiones, ut quaeras quod vis, ne sim superfluus, si conatus fuero docere quod scis: dum tamen firmissime teneas, quod etsi aliquid salubriter per me scire potueris, ille te docebit qui est interioris hominis magister interior, qui in corde tuo tibi ostendit verum esse quod dicitur; quia neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus. EPISTOLA CCLXVII. Augustinus Fabiolae peregrinationem suam in hac vita moleste ferenti, de praesentia animorum nexu amicitiae vinctorum. Dominae religiosissimae et praestantissimae, et in Christi charitate laudabili filiae FABIOLAE, AUGUSTINUS, in Domino salutem. Quanquam", + "candidate_score": 0.622038, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_16_18", + "bdc_text": "Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2719", + "psc_text": "optime scire quod ille quaesiverat. Ecce volo ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. 9. Misisti ad me discipulos ut ea doceam quae nondum ipse didici. Doce ergo quod doceam: nam ut doceam multi a me flagitant, eisque me sicut alia multa, et hoc ignorare confiteor: et fortasse quamvis in os meum verecundentur, tamen apud se dicunt, Tu es magister in Israel, et haec ignoras (Joan. III, 10)! quod quidem Dominus ei dixit, qui erat unus illorum quos delectabat vocari Rabbi: unde etiam ad verum magistrum nocte venerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester, Christus (Matth. XXIII, 8). Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro (Exod. XVIII, 14-23), nec alius Cornelium etiam per priorem", + "candidate_score": 0.620989, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_70_72", + "bdc_text": "In der Schlacht bei Kappel 1531 entging er schwer verwundet nur knapp dem Tod . Als Zunftmeister zur Saffran gehörte er 1532-1539 und nochmals 1542-1567 dem Kleinen Rat an. - Lit. : Schnyder , Ratslisten 577 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1652", + "psc_text": "patriae meae tam spirituali felicitate, quae vos etiam praesentes habere meruit: de quibus absentibus, cum id quod nati estis, et quod gratia Christi facti estis, audiret, quamvis charitate crederet, tamen, ne non crederetur, narrare forsitan verebatur. 2. Dicam igitur quare non venerim, et quibus malis a tanto bono impeditus sim; ut non solum a vobis veniam, sed etiam vestris orationibus, ab illo qui in vobis quod ei vivitis operatur, merear misericordiam. Populus Hipponensis, cui me Dominus servum dedit, cum ex magna et pene ex omni parte ita infirmus sit, ut pressura etiam levioris tribulationis possit graviter aegrotare, nunc tam magna tribulatione caeditur, ut etiamsi non sic esset infirmus, vix eam cum aliqua salute animi sustineret. Eum autem modo cum regressus sum, periculosissime scandalizatum comperi de absentia mea: vestris autem, de quorum spirituali robore gaudemus in Domino, sanis utique faucibus sapit quomodo dictum sit, Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis", + "candidate_score": 0.619235, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_16_18", + "bdc_text": "Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1496", + "psc_text": "quo aliquid utilis salubrisque scientiae sibi accipiendum esse arbitrentur. Quod non ita est, mihi crede. 9. Primum quia esse aliquos in illis terris, ubi imperitus minimeque acutus videri times, qui te de istis quaestionibus quidquam interrogent, omnino non video: quandoquidem hic, quo ad ea discenda venisti, et Romae expertus es quam negligenter habeantur, et ob hoc neque doceantur neque discantur; et in Africa usque adeo de his interrogatorem pateris neminem, ut nec teipsum qui patiatur invenias, eaque inopia episcopis exponenda ea mittere cogaris: quasi vero episcopi isti, etiamsi adolescentes, eodem quo tu raperis animi ardore, vel potius errore, quasi aliquid magnum haec discere curarunt, usque ad canos episcopales, et usque ad cathedras ecclesiasticas, ea sibi in memoria durare paterentur; aut si ipsi vellent, non illa, etiam de invitorum cordibus, curae majores gravioresque secluderent; aut si aliqua ex eis in animis eorum nimia consuetudine remanerent, non etiam ipsa oblivione sepeliri mallent", + "candidate_score": 0.619114, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_16_18", + "bdc_text": "Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3502", + "psc_text": "graveris exponere quomodo dixeris neminem posse temporum mensuras colligere; ne forte et hoc mihi videatur quod etiam Charitati tuae, et frustra quilibet nostrum instrui exspectet ab altero. Cum hoc enim dixisses, deinde subdidisti et aisti: Evangelium quidem dicit, « De die et hora nemo scit » (Matth. XXIV, 36): ego autem, inquis, pro possibilitate intellectus mei dico, neque mensem neque annum adventus ipsius sciri posse. Ita enim hoc videtur sonare, tanquam non possit sciri quo anno venturus sit, sed possit sciri qua hebdomade annorum, vel qua decade; tanquam dici possit atque definiri intra illos vel illos septem annos, aut intra illos vel illos decem annos. Quod si ne hoc quidem comprehendi potest, quaero utrum sic saltem possit definiri tempus adventus ejus, ut cum venturum esse dicamus intra istos, verbi gratia, quinquaginta vel centum annos, vel quotlibet seu majoris numeri seu minoris annorum, sed in quo eorum, nos ignorare. Hoc si", + "candidate_score": 0.619024, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_16_18", + "bdc_text": "Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3455", + "psc_text": "praedictis, de quibus voluisti ut aliquid scriberem, melius mihi visum est sancti Hieronymi hominis doctissimi expositiones eorumdem verborum (ne illas forte non habeas) de opusculis ejus excerptas dirigere Beatitudini tuae. Si autem jam eas habebas, nec inquisitioni tuae satisfaciebant, quid de his sentias, peto mihi rescribere non graveris; et quemadmodum ipse eadem prophetica oracula intelligas. Ego enim maxime illud de Hebdomadibus Danielis secundum tempus quod jam transactum est, intelligendum puto: nam de Salvatoris adventu, qui exspectatur in fine, tempora dinumerare non audeo; nec aliquem prophetam de hac re numerum annorum existimo praefiniisse, sed illud potius praevalere, quod ipse Dominus ait, Nemo potest cognoscere tempora, quae Pater posuit in sua potestate (Act. I, 7). 2. Quod enim in alio loco ait, De die autem illa et hora nemo scit (Matth. XXIV, 36), sunt qui sic accipiunt, ut putent se posse computare tempora; diem vero tantummodo ipsum et horam neminem scire: ubi", + "candidate_score": 0.6189, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_16_18", + "bdc_text": "Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3609", + "psc_text": "primo homini data est, nescio, Deus scit? Utrum horum vis ut confirmem. Possem, si nossem. Quod si ipse nosti, en habes me cupidiorem discere quod nescio, quam docere quod scio. Si autem nescis, sicut ego, ora sicut ego, ut sive per quemlibet servum suum, sive per se ipsum Magister ille nos doceat, qui dixit discipulis suis: Ne volitis dici ab hominibus rabbi; unus est enim magister vester Christus (Matth. XXIII, 8): si tamen scit expedire nobis, ut etiam talia noverimus, qui novit non solum quid doceat, verum etiam quid nobis dicere expediat. 16. Nam confiteor Dilectioni tuae cupiditatem meam. Cupio quidem et hoc scire, quod quaeris; sed multo magis cuperem scire, si fieri posset, quando praesentetur. Desideratus omnibus gentibus, et quando regnum futurum sit sanctorum, quam unde in hanc terram venire coeperim: et tamen illud cum ab illo, qui scit omnia, discipuli sui, nostri Apostoli, quaererent, responsum acceperunt: Non est", + "candidate_score": 0.618677, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_42", + "bdc_text": "läßt sich dagegen entnehmen , daß Kolin vorübergehend als Schulmeister in Zug gewirkt haben muß .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2719", + "psc_text": "optime scire quod ille quaesiverat. Ecce volo ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. 9. Misisti ad me discipulos ut ea doceam quae nondum ipse didici. Doce ergo quod doceam: nam ut doceam multi a me flagitant, eisque me sicut alia multa, et hoc ignorare confiteor: et fortasse quamvis in os meum verecundentur, tamen apud se dicunt, Tu es magister in Israel, et haec ignoras (Joan. III, 10)! quod quidem Dominus ei dixit, qui erat unus illorum quos delectabat vocari Rabbi: unde etiam ad verum magistrum nocte venerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester, Christus (Matth. XXIII, 8). Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro (Exod. XVIII, 14-23), nec alius Cornelium etiam per priorem", + "candidate_score": 0.617301, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_52_54", + "bdc_text": "Außer mit Pellikan stand er auch mit Jud und Bullinger in brieflichem Kontakt . Bullinger berichtete Ambrosius Blarer am 12 . Dezember 1542 , daß Kolin an der Pest gestorben sei ( Blarer BW II 165 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3098", + "psc_text": "licumque episcopali auctoritate deesse Ecclesiae debueramus. Missae sunt itaque de hac re ex duobus conciliis, Cathaginensi et Milevitano, relationes ad apostolicam Sedem, antequam Gesta ecclesiastica, quibus apud episcopos provinciae Palaestinae Pelagius perhibetur esse purgatus, vel in manus nostras, vel in Africam pervenissent. Scripsimus etiam ad beatae memoriae Papam Innocentium, praeter conciliorum relationes, litteras familiares, ubi de ipsa causa aliquanto diutius egimus. Ad omnia nobis ille rescripsit eo modo, quo fas erat atque oportebat apostolicae Sedis antistitem. 3. Quae omnia modo legere poteris, si eorum forte ad te vel nulla vel non cuncta pervenerant: ubi videbis, servata erga hominem moderatione quae debuit, ne damnaretur si prava damnaret, ipsum tamen novellum et perniciosum errorem sic ecclesiastica auctoritate compressum, ut multum miremur esse adhuc quosdam qui per quemlibet errorem gratiae Dei conentur obsistere; si tamen haec gesta esse didicerunt quae gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum (quod fides vera et catholica tenet", + "candidate_score": 0.607493, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_42", + "bdc_text": "läßt sich dagegen entnehmen , daß Kolin vorübergehend als Schulmeister in Zug gewirkt haben muß .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2720", + "psc_text": "potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester, Christus (Matth. XXIII, 8). Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro (Exod. XVIII, 14-23), nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum (Act. X, 25-48), nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum (Galat. II, 11-21): a quocumque enim verum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa Veritas. Quid si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemur non solum indoctos quanta charitate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? 10. Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in Sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam ex quo caro est propagata peccati: aut si", + "candidate_score": 0.606924, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_52_54", + "bdc_text": "Außer mit Pellikan stand er auch mit Jud und Bullinger in brieflichem Kontakt . Bullinger berichtete Ambrosius Blarer am 12 . Dezember 1542 , daß Kolin an der Pest gestorben sei ( Blarer BW II 165 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3094", + "psc_text": "quid respondeas eis corrigendis atque sanandis, quos etiam tibi ipsi tanquam fideli filio mater Ecclesia, ubi potueris, et quomodo potueris, sive ipse loquendo et respondendo, sive ad doctores Ecclesiae perducendo, in adjutorio Domini corrigendos sanandosque commendat. EPISTOLA CLXXXVI. Alypius et Augustinus Paulino episcopo, ipsum plenius instituentes adversus Pelagii haeresim. Domino beatissimo et in Christi visceribus germanitus amplectendo, plus quam dici potest desiderabili fratri et coepiscopo PAULINO, ALYPIUS et AUGUSTINUS. CAPUT PRIMUM. 1. Tandem aliquando providit Deus nobis litterarum fidelissimum perlatorem, omnium nostrum merito charissimum fratrem Januarium; per quem, etiamsi non scriberemus, omnia quae circa nos sunt possit Sinceritas tua tanquam per viventem atque intelligentem epistolam noscere. Pelagium, quem credimus, ut ab illo distingueretur qui Pelagius Tarenti dicitur, Britonem fuisse cognominatum, quod ut servum Dei dilexeris, novimus: nunc autem quemadmodum diligas, ignoramus. Nam et nos non solum dileximus, verum etiam diligimus eum; sed aliter nunc diligimus, aliter aliquando dileximus: tunc enim,", + "candidate_score": 0.606883, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_52", + "bdc_text": "Außer mit Pellikan stand er auch mit Jud und Bullinger in brieflichem Kontakt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_433", + "psc_text": "legant qui volunt, legant qui possunt eloquia coelestia, invenient omnes sanctos Dei servos et amicos semper habuisse quos in suo populo tolerarent; cum quibus tamen illius temporis sacramenta communicantes, non solum non inquinabantur, sed etiam laudabiliter sustinebant, studentes, sicut ait Apostolus, servare unitatem spiritus in vinculo pacis (Eph. IV, 3). Attendant etiam post Domini adventum, ubi multo plura hujus tolerantiae per totum orbem inveniremus exempla, si omnia scribi et in auctoritatem redigi potuissent, tamen haec ipsa quae habemus advertite. Tolerat ipse Dominus Judam, diabolum, furem et venditorem suum: sinit accipere inter innocentes discipulos, quod fideles noverunt pretium nostrum. Tolerant Apostoli pseudoapostolos; et inter sua quaerentes non quae Jesu Christi, Paulus non sua quaerens sed quae Jesu Christi, cum gloriosissima tolerantia conversatur. Postremo, quod paulo ante commemoravi, divina voce laudatur sub angeli nomine praepositus Ecclesiae, quod cum odisset malos, eos tamen tentatos et inventos pro nomine Domini toleravit. 24. Ad summam", + "candidate_score": 0.599725, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 8, + "cf_id": "cf016", + "work_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII", + "max_score": 0.691131, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14_16", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_1190", + "psc_text": "si vult (Matth. XXVII, 42 et 43) . Non te ista tentent, non te ista perturbent, non in animum tuum hujusmodi se ingerant cogitationes. Ubi pax, et multa pax: ibi crux Christi non opprobrio, sed saluti est. Non fuit opprobrio Petro crux Christi, quae tantum ei gloriae dedit; ut inversis Christum honoraret vestigiis: metuens ne si ea specie crucifixus esset, qua Dominus, affectasse Domini gloriam videretur. Crux ergo opprobrium perfido: fideli autem gratia, fideli redemptio, fideli resurrectio est; quia pro nobis passus est Dominus; quia illo nos redemit sanguine, illa ad paradisum resurrectione revocavit. Qui haec credit, quomodo potest turbari, cui spes regni coelestis assurgit? 22. (Vers. 166.) Sequitur versus sextus: Exspectabam salutare tuum, Domine: et praecepta tua feci. Qui exspectat, sperat. Charitatem ergo spes praecedit, sequitur salus, spes igitur praecurrit effectum; ideo qui exspectavit salutem a Domino, praecepta Domini fecit. 1246 Unde et Dominus appellat amicos in Evangelio (Joan.", + "candidate_score": 0.691131, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_13_15", + "bdc_text": "Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat . Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_499", + "psc_text": "jam percusserit; ut illud Evangelicum compleatur: Qui te percusserit in maxillam, praebe ei et alteram. Et prophetice hoc positum est, ut doceret Hierusalem, hoc est, plebis Judaicae Ecclesiam non aliter esse servandam, nisi per Evangelii disciplinam; ut cum coeperit Evangelii praecepta servare, et operibus implere mandatum Domini Jesu, tunc jugum captivitatis de suae animae cervice deponat, cum se subdiderit jugo Christi. 4. Et satiabitur, inquit, in opprobriis. Non dixit: Subibit opprobrium; facile est enim unam aut alteram contumeliam sustinere; sed addidit: Satiabitur in opprobriis; quo facilius Dominus moveat misericordiam, opprobriorum complurium deformitate miserabilis. Quod utique ex libro Regnorum potes intelligere. Quippe cum conviciaretur Semei filius Gera sancto David, virum sanguinarium appellans, et malediceret ei, quando fugiebat filium suum Abessalon, parricidalia ad tempus bella declinans, tacebat Rex, et summum patientiae insigne praestabat. Etenim cum tentationis suae tempus intelligeret, ut ei parricidale praelium moveretur, magis humilem se volebat videri, quo Domini mitigaret", + "candidate_score": 0.688307, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14_16", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_706", + "psc_text": "interroga. Sed etsi interrogavero, non respondebitis mihi, dixit Jesus (Luc. XXII, 68): et ex illo respondere non possunt, et ex illo supra illos intelligo qui non intelligebam; quia testimonia didici, quae ille non novit. Didici: Qui sequitur me. . . . tollat crucem suam (Matth. XVI, 24) . Didici: Diligite inimicos vestros (Matth. V, 44) . Et ideo optat anathema esse Paulus pro fratribus genere, inimicis fide (Rom. IX, 3). 11. Videretur inconveniens esse verecundiae prophetali hujusmodi usurpatio; eo quod praesumpserit dicere quod super omnes docentes intellexerit, cum vel Legem Moyses acceperit a Domino, et populo ejus instituta tradiderit (Exod. XIX, 7), Aaron, sacrificiorum omnium decurso ritu, sacerdotalem docuerit disciplinam (Exod. XXVIII, 1, 2 et seq.), Jesus Nave significaverit quemadmodum circumcisio possit iterari (Josue, V, 2, 3 et seq.), Samuel unctionis propheticae pariter ac regiae sacramenta monstraverit (I Reg. XVI, 13). Videretur, inquam, incongrua praesumptio, nisi praemisisset superiora, quibus non", + "candidate_score": 0.686917, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_704", + "psc_text": "meditatur in Lege. Angustior dies est meditatione doctrinae. Non tantus dies in tempore, quantus meditator in Lege. Unde vide ne illud magis videatur significare, quod ei qui in Lege meditatur, semper dies est, et lumen sine defectu, quod nullae tenebrae noctis interpolent. Alioquin quomodo negligentiorem in processu operis declararet, quem diligentiorem in ipsis operis sui Propheta principiis esse voluisset? In die ergo meditator Legis, et Evangelii praedicator. 9. Et fortasse illi qui novum non recipiunt Testamentum, in nocte legerunt, et ideo nescierunt neque intellexerunt. Unde Salvator, ne etiam nos legeremus in tenebris, admonet dicens ambulandum in die, quia non offendit qui in die ambulat (Joan. XI, 9 et 10); 1134 videt enim gratiam lucis. Qui autem ambulat in tenebris, scopulum offensionis incurrit. 10. (Vers. 99.) Sequitur: Super omnes docentes me intellexi; quia testimonia tua meditatio mea est. Doctrinam profitentur scribae Judaeorum; quia Legem et prophetas ipsi priores habere meruerunt. Sed", + "candidate_score": 0.679662, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_13_15", + "bdc_text": "Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat . Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_1190", + "psc_text": "si vult (Matth. XXVII, 42 et 43) . Non te ista tentent, non te ista perturbent, non in animum tuum hujusmodi se ingerant cogitationes. Ubi pax, et multa pax: ibi crux Christi non opprobrio, sed saluti est. Non fuit opprobrio Petro crux Christi, quae tantum ei gloriae dedit; ut inversis Christum honoraret vestigiis: metuens ne si ea specie crucifixus esset, qua Dominus, affectasse Domini gloriam videretur. Crux ergo opprobrium perfido: fideli autem gratia, fideli redemptio, fideli resurrectio est; quia pro nobis passus est Dominus; quia illo nos redemit sanguine, illa ad paradisum resurrectione revocavit. Qui haec credit, quomodo potest turbari, cui spes regni coelestis assurgit? 22. (Vers. 166.) Sequitur versus sextus: Exspectabam salutare tuum, Domine: et praecepta tua feci. Qui exspectat, sperat. Charitatem ergo spes praecedit, sequitur salus, spes igitur praecurrit effectum; ideo qui exspectavit salutem a Domino, praecepta Domini fecit. 1246 Unde et Dominus appellat amicos in Evangelio (Joan.", + "candidate_score": 0.676964, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_1189", + "psc_text": "pace composuit; quoniam qui sub Lege est, agitatur incertis: qui sub Evangelio, audit dicentem: Pacem relinquo vobis: pacem meam do vobis (Joan. XIV, 27) . Ideoque diligentibus non est scandalum. 21. Accipe aliter: crux Domini Judaeis scandalum, Graecis stultitia est. Scandalum est perfido; quia dicit Judaeus: Ergo hic Deus est, qui homo visus est, hic Deus est qui jejunavit, hic Deus est qui vapulavit, hic Deus est qui crucifixus est, hic Deus est qui de cruce descendere et se liberare non potuit? Denique hoc dicebant tempore Dominicae passionis: Descendat de cruce, et credimus ei. Confidit in Deo, liberet nunc eum, si vult (Matth. XXVII, 42 et 43) . Non te ista tentent, non te ista perturbent, non in animum tuum hujusmodi se ingerant cogitationes. Ubi pax, et multa pax: ibi crux Christi non opprobrio, sed saluti est. Non fuit opprobrio Petro crux Christi, quae tantum ei gloriae dedit; ut inversis", + "candidate_score": 0.675193, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_13_15", + "bdc_text": "Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat . Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_150", + "psc_text": "Et si publicanus se humiliaverit, exaltatur. Audi quem diligat, et non pro nihilo habeat Deus. Quicumque sanctus est, qui sine macula vivit, veritatem custodit, non appetivit proximum suum, ad nihilum deductus est in conspectu ejus malignus; omnia quae malitiae sunt, reprobavit (Psal. XIV, 2-4): talis etiam si sit gentilis, devotione humilitatis a Deo comprobatur. Superbi autem, velut pharisaeus, arrogantia sua pro nihilo ab illo aestimantur. Denique gentilitas non est: devotio autem manet in aeternum. Cave ergo ne Christo opprobrio sis. Nolo mihi quicumque maledicat, et quasi peccatorem despiciat: quam grave, si Christus dignum opprobrio ducat! Vae tibi, inquit, Corozaim et Bethsaida (Luc., X, 13) . Condemnantur; quia non egerunt poenitentiam delictorum suorum. Nos ergo agamus, ut a nobis auferatur opprobrium. Quis autem est, qui non est opprobrio dignus? Qui exquisivit Domini testimonia. Multi quidem sunt qui volunt inferre opprobrium servis tuis, sed ipsi sunt magis probrosi; quia pro nomine tuo", + "candidate_score": 0.674696, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_15_17", + "bdc_text": "Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_706", + "psc_text": "interroga. Sed etsi interrogavero, non respondebitis mihi, dixit Jesus (Luc. XXII, 68): et ex illo respondere non possunt, et ex illo supra illos intelligo qui non intelligebam; quia testimonia didici, quae ille non novit. Didici: Qui sequitur me. . . . tollat crucem suam (Matth. XVI, 24) . Didici: Diligite inimicos vestros (Matth. V, 44) . Et ideo optat anathema esse Paulus pro fratribus genere, inimicis fide (Rom. IX, 3). 11. Videretur inconveniens esse verecundiae prophetali hujusmodi usurpatio; eo quod praesumpserit dicere quod super omnes docentes intellexerit, cum vel Legem Moyses acceperit a Domino, et populo ejus instituta tradiderit (Exod. XIX, 7), Aaron, sacrificiorum omnium decurso ritu, sacerdotalem docuerit disciplinam (Exod. XXVIII, 1, 2 et seq.), Jesus Nave significaverit quemadmodum circumcisio possit iterari (Josue, V, 2, 3 et seq.), Samuel unctionis propheticae pariter ac regiae sacramenta monstraverit (I Reg. XVI, 13). Videretur, inquam, incongrua praesumptio, nisi praemisisset superiora, quibus non", + "candidate_score": 0.668637, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_709", + "psc_text": "cedant necesse est ei doctores quoque, quem testimoniorum meditatione coelestium doctrina Dei docentis imbuerit. 13. (Vers. 100.) Sequitur: Super seniores intellexi; quia praecepta tua exquisivi. Nec hoc quidem difficile, ut is quem Dominus docuerit, super seniores intelligat; siquidem Dei gratia ad doctrinam et maturitatem 1135 aetatis progrediatur senilis. Cum enim aetas senectutis vita immaculata sit, utique doctrina vitae immaculatae senilem praestat aetatem (Sap. IV, 19). Denique excusanti Hieremiae quod juvenis esset, responsum est: Noli dicere: juvenis sum (Jerem. I, 7); eo quod non aestimaretur juvenis definitione divina, qui canam haberet prudentiam, quae sanctificationis coelestis gratia reluceret. 14. Verumtamen non mihi videtur se ipsum laudare Propheta, et praeferre senioribus, cum legerit: Non te praetereat narratio seniorum: et ipsi enim didicerunt a Patribus (Eccli. VIII, 11) . Nam et alibi dixit Sirach Sapientia: Ubi sunt senes, non multum loquaris (Eccli. XXXII, 13) . Sed novit quibus se praeferat senioribus, inveteratis scilicet in", + "candidate_score": 0.643, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_708", + "psc_text": "eum (Psal. XCIII, 12) . 12. Ostendit igitur quod divinum est homines docere non posse: et ideo qui docere praesumunt, nesciunt; sed agnoscit discipulus qui docetur. In quo praeter donum scientiae quod de Spiritu sancto fuerat consecutus: moralis quoque suavis locus est, quod multi docentes sunt qui quod non intelligunt, docere se dicunt: et plurimi sunt discipuli qui studio suo assequuntur et industria quod non didicerunt a magistris. Denique ante nos quidam interesse dixit inter docentes atque doctores; fortasse hoc arbitratus quia doctores sunt aliorum judicio ad hoc munus electi: docentes autem qui propria usurpatione hoc sibi munus assumpserint. Sed cedant necesse est ei doctores quoque, quem testimoniorum meditatione coelestium doctrina Dei docentis imbuerit. 13. (Vers. 100.) Sequitur: Super seniores intellexi; quia praecepta tua exquisivi. Nec hoc quidem difficile, ut is quem Dominus docuerit, super seniores intelligat; siquidem Dei gratia ad doctrinam et maturitatem 1135 aetatis progrediatur senilis. Cum enim", + "candidate_score": 0.639248, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_4", + "bdc_text": "Res nostrae bene habent - melius habiturae , si tranquillius ageret Germania , in qua maximum bellum excitavit Ferdinandus rex , qui Wirtembergensem ducatum nullo dicitur possidere tituloNach der Niederlage Herzog Ulrichs von Württemberg im Krieg gegen den Schwäbischen Bund war das Herzogtum im Jahre 1520 Karl V .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_307", + "psc_text": "a Petro: Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus in adoptionem (I Pet. II, 9) . Sunt enim reges qui offerunt in Hierusalem sapientiae suae munera, quibus data est gratia verbum loqui, et quadam potestate regali flectere populos, et animas mulcere sanctorum: non erubescentes in eo; quia nihil alienum ab honestate loquerentur, quos nemo redarguat et repellat, quasi quia non sint digni, quos idoneos Christus ministros novi fecerit Testamenti, et jam in illo non erubescentes; eo quod non metuerent ne confunderentur disceptantium contraria assertione superati. Rex igitur est qui non erubescat, ne in actu reprehendatur, redarguatur in sermonibus; eo quod et vita debeat esse fundatus et verbo. Itaque quamvis perfectus ita esset Propheta, ut non erubesceret in conspectu regum, tamen meditabatur in praeceptis Dei omni vitae suae tempore, et opera sua elevabat, nihil agens quod terrenis cupiditatibus adhaereret. 35. (Vers. 47, 48.) Ideoque ait: Et meditabar in mandatis", + "candidate_score": 0.625666, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_29", + "bdc_text": "Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war :", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_277", + "psc_text": "Paulum 1036 legimus, Christus illuminat. Curavit Paulus, Christus illuminavit; quoniam invocato Domini Jesu nomine, resurrexit, cujus sanatus est munere. Suscitavit mortuam Petrus, Christus illuminavit; et ideo ait: Illuminans tu mirabiliter a montibus aeternis (Psal. LXXV, 5) . 11. Nos igitur qui montes esse non possumus, stemus in montibus vel in collibus; ut cum miserit piscatores suos Dominus, et venatores, ut venentur eos qui super omnem montem sunt, vel super omnem collem, id est, in Legis et prophetarum praeceptis, et novi et veteris Testamenti cognitione omnem habentes conversationem, inveniant nos paratos, et velut bonas colligant spicas, opportuno missi messores tempore; quia si quis extra montem aut collem fuerit repertus, colligi velut bona spica non poterit ab iis, qui (ut comparationis faciamus alterius mentionem) triticum a paleis separare mittentur. Plurimarum igitur operationum solertes ministros Dominus habet. Iidem piscatores, iidem etiam venatores sunt, atque messores. 12. Si in tempore messis, quo diriguntur isti,", + "candidate_score": 0.622613, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_70_72", + "bdc_text": "In der Schlacht bei Kappel 1531 entging er schwer verwundet nur knapp dem Tod . Als Zunftmeister zur Saffran gehörte er 1532-1539 und nochmals 1542-1567 dem Kleinen Rat an. - Lit. : Schnyder , Ratslisten 577 ;", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_766", + "psc_text": "poenituit te, abstulit Dominus peccatum tuum; 1148 non morte morieris (II Reg. XII, 13) . Bona igitur humilitas. Denique humiliatus est, et salvus factus est. Et alio loco, cum propter numeratum populum Dominus esset offensus, et misisset prophetam Gad, qui regi David diceret. Elige tibi quid velis fieri, triennio famem super terram, aut tribus mensibus fugere te a facie inimicorum tuorum persequentium te, aut fieri triduo mortem in terra (II Reg. XXIV, 13) , respondit David: Angustiae sunt mihi haec tria: sed magis incidam in manum Domini, quoniam magna est misericordia illius valde, quam in manus hominum incidam (Ibid., 14) . Et cum dedisset Dominus mortem in Israel a mane usque ad horam prandii, septuaginta millibus hominum mortuis, respexit David ad Dominum, et cum vidisset Angelum ferientem populum dixit: Ecce ego peccavi, et ego pastor male feci: et isti in hoc grege quid fecerunt? Fiat manus tua in me, et", + "candidate_score": 0.619339, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_47", + "bdc_text": "Kolin scheint dann nach Zürich gekommen zu sein , wird er doch 1535 als Pfarrer in Witikon genannt .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_651", + "psc_text": "evigila aliquando, et illucescet tibi Christus. Postremo omnes invitantur ad Ecclesiam, et Synagogae populus, et gentilium: sed prius Synagogae; quia priores ex Judaeis apostoli crediderunt, per ipsos postea nationum populi congregati sunt. 25. Vide ergo venientem solem nostrum ad austrum, postea gyrantem ad aquilonem. Hierusalem, Hierusalem (venit utique ad eam, quam etiam vocare dignatus est; sed haec Hierusalem terrena est, quae occidit prophetas, hoc est, Synagoga Judaeorum), quoties, inquit, volui congregare filios tuos, sicut gallina pullos suos, et noluisti! Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta (Matth. XXIII, 37 et 38) . Gyravit igitur se ad gentes: gyrando autem gyravit Spiritus Dei, et in gyro suo conversus est; ut fieret Deus omnia, et in omnibus. Ideo sanctus coelum dicitur, quia vicinior eum claritas solis semper illustrat. Habet splendorem suum domesticum; ut tenebras noctis non sentiat. Ideo Ecclesia et coelum dicitur, et mundus, quod habeat sanctos angelis et archangelis comparandos, habeat etiam", + "candidate_score": 0.616461, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 9, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam", + "max_score": 0.689526, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_297", + "psc_text": "Unde et ipse Dominus in Evangelio sacramentum caeci a nativitate, qui receperat oculos, vertit ad Tropologiam, et dicit: In judicium ego veni in hunc mundum, ut videntes non videant, et non videntes videant (Joan. IX, 39) . Et in alio loco Simeon loquitur: Ecce hic positus est in ruinam et in resurrectionem multorum (Luc. II, 34) . Illis itaque non videntibus, nos videmus: illis cadentibus, nos resurgimus. Quod intelligens Propheta quodammodo aliis verbis dicit: O Domine, praecipis mihi loqui populo Judaeorum, ut audiant, et non intelligant Salvatorem, et videant eum, et non cognoscant. Si vis impleri jussionem tuam, et totum salvari mundum, quod et ego fieri desidero, tu excaeca cor populi hujus et aures aggrava, et oculos claude, ne intelligant, ne audiant, ne videant. Si enim illi viderint, et conversi fuerint, et intellexerint, et sanati fuerint, totus mundus non recipiet sanitatem. Ex quo animadvertimus, quamvis grave sit peccatum, si quis", + "candidate_score": 0.689526, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14_16", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1080", + "psc_text": "zelatus sum super iniquis, pacem peccatorum videns (Ps. LXXII, 2) . Ad quod respondit Dominus: Misereamur impio; quod exceptis Septuaginta, omnes similiter transtulerunt. Et est sensus: magis impius misericordiam consequatur, et discat clementiam meam; dum etiam ipse salvatur. Rursumque loquenti Domino, ex persona humanae impatientiae Propheta respondit: Et non discet justitiam. Estque sensus: et quomodo poterit tuam nosse justitiam, si tantum clementiam fuerit expertus? Redditque causas, quare eum velit Dei justitiam discere: quia in terra sanctorum inique gessit, et contra sanctos tuos jugiter dimicavit, debet sentire tormenta. Rursumque Dominus sententiam temperans, Et non videat, inquit, sive non videbit gloriam Domini. Estque sensus: sufficit ei pro universa poena, quod me cum sanctis meis non videbit in mea majestate regnantem. Quidam impium, hoc est, RESA ( ), diabolum intelligi volunt, de quo in nono psalmo scribitur: Increpasti gentes, et periit impius: nomen eorum delesti in aeternum et in saeculum saeculi. Inimici defecerunt", + "candidate_score": 0.677577, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_426", + "psc_text": "Deo enim dicente: Honora patrem tuum, et matrem (Exod. XX, 12) : illi e contrario monuerunt filios parentibus dicere: Donum quodcumque est ex me, tibi proderit, ne honorent [Al. honorarent] patrem, et matrem (Matth. XV, 5, 6; Marc. VII, 11), et caetera his similia. Propterea autem scripserunt leges pessimas, ut opprimerent pauperes et humiles populi, ut praedas agerent de viduis, et pupillos diriperent. Qui interrogantur quid facturi sint, cum vel captivitatis, vel judicii dies advenerit, et calamitatis de longe venientis, quae multo tempore ante praedicta est. Ad cujus, inquit, fugietis auxilium, cum offenderitis Deum, qui verus auxiliator est, et ubi derelinquetis gloriam vestram? Non enim proderunt divitiae in die furoris, ne vinctos in hostilem terram ducat Assyrius, ne corruatis in praelio (Prov. XI, 4). Et ad extremum sicut in superioribus contra Samariam crebro dixerat: In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta, etiam contra Judam", + "candidate_score": 0.675453, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_15_17", + "bdc_text": "Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1405", + "psc_text": "qui pro tenuitate ingenioli invidorum morsibus pateo? Sin autem supradictos viros, magistros Ecclesiae nominavi, illud intelligant, me non omnium probare fidem, qui certe inter se contrarii sunt; sed ad distinctionem Josephi, Porphyriique dixisse, qui de hac quaestione plurima disputarunt. Quod si in expositione statuae pedumque ejus, et digitorum discrepantia, ferrum et testam super Romano regno interpretatus sum, quod primum forte, dein imbecillum Scriptura portendit, non mihi imputent, sed Prophetae. Neque enim sic adulandum est principibus, ut sanctarum Scripturarum veritas negligatur, nec generalis disputatio unius personae injuria est. Quae cum benigno meorum studio caveretur, Dei judicio repente sublata est: ut amicorum in me studia, et aemulorum insidiae monstrarentur. Sed haec alias: nunc quod coepimus exequamur. Undecimus in Isaiam liber, o virgo Christi Eustochium, quia magnam partem historiae disserturus est, facilior erit in principiis, et usque ad duas sui partes, reliqua simili more dictanda sunt: et sic studendum brevitati, ut nullum damnum", + "candidate_score": 0.667328, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_12_14", + "bdc_text": "Als Schlacht können die Scharmützel freilich nicht bezeichnet werden , s. Wille 180-182 , Heyd 454-469. . Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat . Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2110", + "psc_text": "Contritio et infelicitas in viis eorum: Et viam pacis non cognoverunt: Non est timor Dei ante oculos eorum (Rom. III, 13 seqq.) . Quod cum audissem, quasi a fortissimo pugile percussus essem, coepi tacitus aestuare, et stuporem mentis vultus pallore signare. Hebraeus, inquam, ex Hebraeis, secundum legem Pharisaeus, eruditusque ad pedes Gamalielis, aut ignoravit haec, aut eorum, qui lecturi erant, abusus est 667-668 ignorantia (Philipp. VI, Act. XXII, 3). Quorum alterum ineruditi, alterum callidi est ad malitiam, nec ejus qui dixerit: Et si imperitus sermone, non tamen scientia (II Cor. XI, 6) ; et iterum: in simplicitate et sinceritate annuntiavi vobis verbum (II Cor. I, 12) . Tandem in memet reversus, unius diei spatium postulavi, ut responsio mea nequaquam argumentum humani esset ingenii, sed fructus assiduae lectionis. Itaque omnem Scripturam mente perlustrans, animadverti, sicut omnis pene ad Romanos Epistola de veteri structa est Instrumento, sic et hoc testimonium de Psalmis,", + "candidate_score": 0.66468, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_15", + "bdc_text": "Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_892", + "psc_text": "et divinos suos, et Pythones, et hariolos. Cumque illi hoc fecerint, Dominus tradidit eos in manu dominorum crudelium, juxta illud apostolicum: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare (I Tim. I, 20) ; quo servitute durissima oppressi, ad clementissimum Dominum revertantur. Pulchreque daemones crudeles dominos vocat, quibus nihil crudelius est. Rex quoque fortis, qui Dominus est eorum, perspicue diabolus intelligitur, quem et in Evangelio Dominus sortem vocat, quo vincto et oppresso, vasa domus ejus, et praeda diripitur. (Vers. 5 seqq.) Et arescet aqua de mari, et fluvius desolabitur atque siccabitur, et deficient flumina, attenuabuntur et siccabuntur rivi aggerum. Calamus et juncus marcescet: nudabitur alveus rivi a fonte suo, et omnis sementis irrigua siccabitur: arescet et non erit. Et maerebunt piscatores, et lugebunt omnes mittentes in flumen hamum, et expandentes rete super faciem aquae, et arescent. Et confundentur qui operantur linum, plectentes et texentes subtilia, et erunt irrigua ejus flaccentia, omnes", + "candidate_score": 0.662976, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_12_14", + "bdc_text": "Als Schlacht können die Scharmützel freilich nicht bezeichnet werden , s. Wille 180-182 , Heyd 454-469. . Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat . Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2256", + "psc_text": "supra dixerat: Veni, et non erat vir: vocavi, et non erat qui audiret (Isai. L, 1) . Et quia illis in scelere permanentibus, ne unus quidem justus inventus est: sed omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt: et non est qui faciat bonum, non est usque ad unum (Psal. 13), brachio suo atque justitia, sive misericordia confirmavit eum, ut qui voluerint ab errore converti, non suo merito, sed Dei clementia conserventur. Denique indutus est justitiae lorica, et galea salutis, et vestibus ultionis, et zeli pallio circumdatus: sicque armatus processit ad bellum, ut redderet ultionem inimicis suis: haud dubium quin Judaeos significet, perseverantes in blasphemiis: et vicissitudinem hostibus suis, quando eos Romanus cinxit exercitus. Quibus vincentibus, Dominus pugnasse monstratur. Hoc testimonio usus est Paulus scribens ad Ephesios: et volens nos indui armatura Christi, quo possimus ignitis diaboli jaculis resistere (Eph. VI). Quodque in Septuaginta Interpretibus non habetur: Insulis vicem reddet, urbes Judaeae", + "candidate_score": 0.661323, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_15", + "bdc_text": "Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_278", + "psc_text": "habentis polluta labia, cum quo loqui saepissime cogebatur. Ex quo ostenditur noxium esse, vivere cum peccatoribus: Qui enim tangit picem, inquinabitur ab ea (Eccl. XIII, 1) . Sed quia in Hebraeo legimus: Vae mihi, quia tacui, plangit se Propheta, quia non fuerit dignus laudare Dominum Sabaoth, cum Seraphim, quos Angelicas fortitudines intelligimus. Non fuit autem ausus laudare Dominum: quia labia habebat immunda. Et propterea labia habebat immunda, quia cum peccatore populo versabatur. Vel certe ita intelligendum: Quia tacui, et non audacter Oziam impium regem corripui, ideo labia mea 94 immunda sunt, et laudes Domini cum Angelis cantare non audeo, ne mihi dicatur: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum (Ps. XLIX, 16) ? Non est enim pulchra laudatio in ore peccatoris (Eccl. XV, 9). Hoc autem dicimus, non quod Isaiam talem fuisse doceamus; sed quod ipse pro humilitate, et immundis tantum labiis, iudignum se Dei", + "candidate_score": 0.66062, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_12_14", + "bdc_text": "Als Schlacht können die Scharmützel freilich nicht bezeichnet werden , s. Wille 180-182 , Heyd 454-469. . Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat . Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2254", + "psc_text": "distribuerent. (Vers. 16, 17.) Et vidit Dominus, et malum apparuit in oculis ejus: quia non est judicium, et vidit quia non est vir, et aporiatus est, quia non est qui occurrat. Et salvabit [Vulg. salvavit] sibi brachium suum: et justitia ejus ipsa confirmavit eum. Indutus est justitia ut lorica, et galeam [Vulg. galea] salutis in capite ejus. Indutus est vestimentis ultionis, et opertus est quasi pallio zeli. Sicut ad vindictam quasi ad retributionem indignationis hostibus suis, et vicissitudinem inimicis suis, insulis vicem reddet. LXX: Vidit Dominus, et non placuit ei: quoniam non erat judicium. Et vidit, et non erat vir. Et consideravit, et non erat qui defenderet. Et ultus est eos brachio suo, et misericordia sustinuit. Et indutus est justitiam quasi loricam, et posuit galeam salutis in capite. Et circumdatus est vestimento vindictae, et pallio, quasi retribuens ultionem opprobrium adversariis. Hucusque ex persona populi propheticus sermo contextus est: nunc propheta", + "candidate_score": 0.659547, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_22", + "bdc_text": "Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1796", + "psc_text": "Haud dubium quin vexillum crucis, ut impleatur illud quod scriptum est: Laudibus ejus plena est terra. Et iterum: In omni terra admirabile nomen ejus (Ps. VIII, 1) . Tunc afferent in ulnis, sive in sinu filios Sion, et filias ejus portabunt in humeris. Qualis fuit et Lazarus, omnesque sancti qui requiescunt in sinu Abrahae (Luc. XVI), et animae credentium, ad quas Paulus Apostolus loquebatur: Lacte vos potavi (I Cor. III, 2) . Et alibi: Filioli mei quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis (Galat. IV, 19) . Et in alio loco: Quasi nutrix foveat filios suos: sic desiderantes vos, cupimus impartire vobis non solum Evangelium Christi, sed et animas nostras (I Thess. II, 8) . Alioquin ridiculum est more Judaico grandaevos filios et filias in ulnis humerisque portari. Reges autem nutricii, et reginae principesque nutrices, manifeste Apostolos et Apostolicos ostendunt viros: qualis fuit et Abraham, ad quem dicitur: Rex", + "candidate_score": 0.656311, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_12_14", + "bdc_text": "Als Schlacht können die Scharmützel freilich nicht bezeichnet werden , s. Wille 180-182 , Heyd 454-469. . Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat . Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1956", + "psc_text": "iniquitatem non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Quod de nullo penitus hominum 620 intelligi potest, ut nec opere, nec sermone peccaverit, dicente Scriptura: Nemo mundus a sordibus, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus. Et, omnes sicut oves erravimus, unusquisque in via sua declinavit (Job. XXV) : nisi de illo, qui peccata nostra portavit, et pro nobis dolet, et vulneratus est pro iniquitatibus nostris, et afflictus est propter scelera nostra, cujus livore sanati sumus. Super quo et princeps Apostolorum Petrus hoc testimonium edisserens, ait: In hoc enim vocati estis, quia et Christus passus est pro nobis, relinquens vobis exemplum, ut sequamini vestigia ejus. Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ipsius. Qui cum malediceretur, non maledicebat: et cum pateretur, non comminabatur (I Petr. II, 21 et seqq.) . Dominus autem voluit mundare eum a plaga, quam lancea militis percussus acceperat. Sive conterere eum", + "candidate_score": 0.65443, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_12_14", + "bdc_text": "Als Schlacht können die Scharmützel freilich nicht bezeichnet werden , s. Wille 180-182 , Heyd 454-469. . Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat . Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2255", + "psc_text": "Et consideravit, et non erat qui defenderet. Et ultus est eos brachio suo, et misericordia sustinuit. Et indutus est justitiam quasi loricam, et posuit galeam salutis in capite. Et circumdatus est vestimento vindictae, et pallio, quasi retribuens ultionem opprobrium adversariis. Hucusque ex persona populi propheticus sermo contextus est: nunc propheta ex sua persona loquitur. Illis ista dicentibus, vidit Dominus quod poenitentiam ore jactarent, et corde non agerent, et non placuit ei. Quaesivit enim in eis judicii veritatem, quod ad gentes translatum fuerat, et non reperit. Desideravit aliquem justum virum, qui sibi irato possit occurrere, et non invenit; 711 qui et supra dixerat: Veni, et non erat vir: vocavi, et non erat qui audiret (Isai. L, 1) . Et quia illis in scelere permanentibus, ne unus quidem justus inventus est: sed omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt: et non est qui faciat bonum, non est usque ad unum (Psal. 13), brachio", + "candidate_score": 0.648158, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_77_79", + "bdc_text": "HBLS III 498 . etc. [ Adresse daneben: ] Ioanni Frisio Lutetiae et Conrado Gessnero apud Bituriges , agentibus optimae spei adolescentibus ad manus proprias .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_375", + "psc_text": "et pueri mei, quos dedit mihi Dominus in signa atque portenta Israelis, a Domino exercituum qui habitat in monte Sion. Praecepit mihi, ait Dominus, ut ligarem testimonium in Judaeis, et legem discipulis ejus traderem atque signarem, quia abscondisset faciem suam a domo Jacob: ideo 125 praestolabor eum, et exspectabo Dominum meum, et non solum ego, sed et pueri, quos mihi dedit Dominus, alii videlicet prophetae et filii prophetarum, qui non ex voluntate carnis et sanguinis, sed ex Deo nati sunt (Joan. I, 13). De quibus et Apostolus loquebatur: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis (Galat. IV, 19) . Isti autem pueri, id est, prophetae, in signa dati sunt et in portenta Israeli, juxta illud quod in Ezechiele legimus: Et erit Ezechiel vobis in signum (Ezech. XXIV, 24) . In Zacharia quoque sancti viri, prophetarumque discipuli τερατοσκόποι, id est, portentorum signorumque spectatores appellantur, eo quod semper Prophetae", + "candidate_score": 0.639764, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_50_52", + "bdc_text": "Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s. HBBibl I 115 ) . Außer mit Pellikan stand er auch mit Jud und Bullinger in brieflichem Kontakt .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2113", + "psc_text": "nostram regulam super translatione veteris Instrumenti concussam magis esse quam motam. Et non tam Apostolum de psalmo tertio decimo sumpsisse, quod in Hebraico non habetur, quam eos qui artem contexendarum inter se Scripturarum Apostoli nesciebant, quaesisse aptum locum, ubi assumptum ab eo ponerent testimonium, quod absque auctoritate in Scriptura positum non putabant. Denique omnes Graeciae tractatores, qui nobis eruditionis suae in Psalmos Commentarios reliquerunt, hos versiculos veru annotant atque praetereunt, liquido confitentes in Hebraico non haberi, nec esse in Septuaginta Interpretibus, sed in editione Vulgata, quae Graece κοινὴ dicitur, et in toto orbe diversa est. Sed jam tempus est, ut coepto incumbamus operi, reliqua persequamur. (Vers. 3, 4.) Vos autem accedite huc, filii auguratricis: semen adulteri et fornicariae super quem lusistis? super quem dilatastis os, et ejecistis linguam? LXX: Vos autem accedite huc, filii iniqui, semen adulterorum et meretricis in quo lusistis? super quem aperuistis os vestrum: et super quo", + "candidate_score": 0.638987, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_135", + "psc_text": "LXX presbyterum transtulerunt, intelligit [ Al. intelliget] ablatum a Judaeis, qui scierit in Scripturis sanctis presbyteros merito et sapientia eligi, non aetate. Neque enim apud Judaeos senes esse cessarunt, quos usque ad decrepitam senectutem saepe venire conspicimus. Et inveteratos dierum malorum duos presbyteros juxta Theodotionem in Danielis principio legimus (Dan. XIII). Nam et Mosi praecipitur, ut eligat presbyteros, quos scit esse presbyteros (Exod. XVIII). Et apostolus Paulus, qualis presbyter eligi debeat, plenissime scribit ad Timotheum (I Tim. V). Unde et in Proverbiis dicitur: Gloria senum canities (Prov. XX, 29) . Quae est ista canities? haud dubium quin sapientia, de qua scriptum est: Canities hominum prudentia est (Sap. IV, 8) . Cumque nongentos, et eo amplius annos ab Adam usque ad Abraham vixisse homines legamus (Genes. XXIV), nullus alius prius appellatus est presbyter, id est, senex, nisi Abraham, 49 qui multo paucioribus annis vixisse convincitur. Unde scribit et Joannes post pueros", + "candidate_score": 0.636994, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_8_10", + "bdc_text": "zur Entwicklung im einzelnen s. Wille 10-18. . Nam ad recuperationem eius Huldrychus dux et princeps Hessorum post tot aequas iuris postulationes frustra iam aliquot annis appellatas magnis exercitibus et expeditione incredibili armanturZu den Kriegsvorbereitungen Philipps von Hessen s. oben Nr. 351 . Nr. 359 . Nr. 363 . Nr. 365 . Nr. 368. . Nos nihil aliud quam famam in dies maximae cladis expectamusDas Treffen , das den Kriegszug zugunsten Philipps von Hessen entscheiden sollte , fand am 13 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1459", + "psc_text": "Quod erit signum, quia Dominus me sanabit (IV Reg. XX, 4 et 5) ? Cui Propheta respondit: Hoc erit signum a Domino quod facturus sit Dominus sermonem quem locutus est: Vis ut accedat umbra tot lineis, an ut revertatur totidem gradibus? Cui dixit Ezechias: Facile est umbram crescere decem lineis, nec hoc volo ut fiat; sed ut revertatur retrorsum decem gradibus. Cumque invocante Isaia potentiam Domini, signum esset effectum, praecepit Isaias afferri massam ficorum recentium: quam cum attulissent, et posuissent super vulnus ejus, curatus est. Revertitur autem ad regem Propheta Domini jussione, ut ipse sanaret qui percusserat; et vocatur Ezechias dux populi ejus, et filius David, cujus opera sectabatur, fecerat enim rectum juxta omnia quae fecit David pater ejus: et auditur ejus oratio, videnturque lacrymae, quoniam ambulaverat coram Domino in veritate et in corde perfecto, et fleverat fletu magno; et quod placitum erat in oculis ejus fecerat. Adjiciuntur quindecim anni", + "candidate_score": 0.634911, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_79", + "bdc_text": "] Ioanni Frisio Lutetiae et Conrado Gessnero apud Bituriges , agentibus optimae spei adolescentibus ad manus proprias .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_375", + "psc_text": "et pueri mei, quos dedit mihi Dominus in signa atque portenta Israelis, a Domino exercituum qui habitat in monte Sion. Praecepit mihi, ait Dominus, ut ligarem testimonium in Judaeis, et legem discipulis ejus traderem atque signarem, quia abscondisset faciem suam a domo Jacob: ideo 125 praestolabor eum, et exspectabo Dominum meum, et non solum ego, sed et pueri, quos mihi dedit Dominus, alii videlicet prophetae et filii prophetarum, qui non ex voluntate carnis et sanguinis, sed ex Deo nati sunt (Joan. I, 13). De quibus et Apostolus loquebatur: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis (Galat. IV, 19) . Isti autem pueri, id est, prophetae, in signa dati sunt et in portenta Israeli, juxta illud quod in Ezechiele legimus: Et erit Ezechiel vobis in signum (Ezech. XXIV, 24) . In Zacharia quoque sancti viri, prophetarumque discipuli τερατοσκόποι, id est, portentorum signorumque spectatores appellantur, eo quod semper Prophetae", + "candidate_score": 0.632906, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_71", + "bdc_text": "Als Zunftmeister zur Saffran gehörte er 1532-1539 und nochmals 1542-1567 dem Kleinen Rat an. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1416", + "psc_text": "XVII, 16, 17) . Sin autem me, inquit, servum Sennacherib, qui sum minimus famulorum ejus, non vales sustinere, quomodo tantam regis potentiam sustinebis? Ad id autem quod dixerat: Si responderis mihi in Domino Deo confidimus, callide prudenterque respondit, se non sua voluntate, sed Domini venisse praeceptis. Dominus dixit ad me: Ascende super terram istam, et disperde eam. Et est argumentum: certe sine Domini voluntate huc venire non poteram. Cum autem venerim et multas ceperim civitates, et pars Jerusalem maneat intacta, manifestum est me ejus voluntate venisse. Legi in cujusdam Commentario eumdem esse Sennacherib qui et Samariam ceperit, quod omnino falsum est. Sacra enim narrat Historia primum Phul regem Assyriorum, sub Manahen rege Israel, vastasse decem tribus. Secundum Theglathphalasar sub Phacee filio Romeliae Israel venisse Samariam. Tertium Salmanasar sub Osee rege Israel totam cepisse Samariam (IV Reg. XV, XVII). Quartum fuisse Sargon, qui expugnavit Azotum (Isa. XX). 456 Quintum Asaraddon qui", + "candidate_score": 0.623175, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_9", + "bdc_text": "Nam ad recuperationem eius Huldrychus dux et princeps Hessorum post tot aequas iuris postulationes frustra iam aliquot annis appellatas magnis exercitibus et expeditione incredibili armanturZu den Kriegsvorbereitungen Philipps von Hessen s. oben Nr. 351 . Nr. 359 . Nr. 363 . Nr. 365 . Nr. 368. .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_447", + "psc_text": "Carmelo et saltui comparata est, ad tantam veniet paucitatem, ut puer parvulus eos possit numerare et describere. Tradunt enim Hebraei, decem tantum de ejus exercitu remansisse; nostrorum quidam volunt hunc regem typum esse adversariae fortitudinis. Et quomodo in Daniele (Cap. X) legimus principes regni Persarum, et regni Medorum, et regni Graecorum, sic et principem esse Assyriorum, qui propter superbiam sensus magnus vocetur, et in die judicii gehennae tradatur ardoribus, quae praeparata est diabolo et angelis ejus. Et lumen Israel et sanctum, hoc est, ipsum Dominum succendere vepres ac spinas Assyrii, omnemque illius potentiam et innumerabiles populos ad nihili deducendos. Tunc eum timore perterritum, quasi colubrum tortuosum et fugitivum, imminentes poenas velle vitare. Qui autem de saltu et 148 confusione ejus lignisque perituris potuerint evadere, eos dignos existere, qui numerentur et describantur a puero, cujus principatus in humeris ejus est. Hoc ipsum et ad haereticos referri potest: quod postquam Ecclesiastica doctrina", + "candidate_score": 0.622828, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_11_13", + "bdc_text": "Mai 1534 bei Lauffen und Kirchheim statt . Als Schlacht können die Scharmützel freilich nicht bezeichnet werden , s. Wille 180-182 , Heyd 454-469. . Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1316", + "psc_text": "in quorum auxilio confidebant, revertentur [ Al. revertuntur] in Jerusalem, Cyro regnante, captivi. Et per duas similitudines, Domini, qui se fore adjutorem promiserat, fortitudo monstratur. Sicut leo et catulus leonis esuriens, si cernat ovium gregem, nulla pastorum voce terretur, et multitudinem eorum conscius virium suarum despicit: sic Dominus exercituum praeliabitur, non contra montem Sion et collem ejus, super montem Sion contra adversarios illius. Dicamus et aliam comparationem: Quomodo aves ut defendant foetus suos, nidos supervolant, et sive serpentem, sive hominem viderint, avesque alias ad pullos suos accedere, oblitae imbecillitatis, rostro pugnant et unguibus, doloremque pectoris garrula voce congeminant: sic Dominus proteget Jerusalem, et liberabit eam transiens, atque salvabit. Pro transeunte, in Hebraico PHASE: in tribus, praeter LXX, interpretibus ὑπερβαίνων ponitur. Ex quo manifestum est, Pascha, hoc est, Phase Domini, 424 non passionem significare, sed transitum. Quod autem Dominus in similitudinem avium protector fuerit super Jerusalem, in Evangelio ipse testatur: Jerusalem,", + "candidate_score": 0.616861, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_71", + "bdc_text": "Als Zunftmeister zur Saffran gehörte er 1532-1539 und nochmals 1542-1567 dem Kleinen Rat an. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1750", + "psc_text": "a Patre, et qui fecit omnem voluntatem Patris, et qui subvertit in Babylone, hoc est, in confusione hujus mundi omnem semen Chaldaeorum, qui daemones interpretantur. Ipse locutus est, et audivit Filium, et adduxit illum, qui loquitur ad credentes: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis (Matth. XI, 28) . Et audite haec quae a principio in abscondito sum 559 locutus, hoc est per aenigmata et mysteria Prophetarum, quod cunctis retro generationibus fuerat ignoratum. Quando fiebant omnia a Patre, ipse erat cum eo, qui adgaudebat, qui etiam nunc dicit: Ego qui semper eram cum Patre, et in Patre, et sine Patre numquam eram, etiam nunc loquor (Joan. XIV): et juxta fragilitatem carnis assumptae dico, quod Dominus Deus miserit me, et spiritus ejus: brevique versiculo, Trinitatis nobis ostenditur sacramentum. (Vers. 17, 18 seqq.) Haec dicit Dominus, redemptor tuus sanctus Israel: Ego Dominus Deus tuus docens te utilia, gubernans te in", + "candidate_score": 0.616807, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_54_56", + "bdc_text": "Dezember 1542 , daß Kolin an der Pest gestorben sei ( Blarer BW II 165 ) . Beza veröffentlichte 1580 eine Kurzbiographie Kolins in seinen «Icones». - Lit. : Misc. Tig. I/II 46 ;", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2092", + "psc_text": "cathedris pestilentiae, et habebant mensas nummulariorum (Matth. XXI et Joan. II), omnia facientes turpis lucri gratia, nescientes illud quod scriptum est: Gratis accepistis, gratis date (Matth. X, 8) . Haec autem futura Dominus repromisit, qui congregat dispersos Israel. Ad quos et Petrus Apostolus scribit 661 Epistolam: de quibus Evangelista loquitur: Hoc autem a semetipso non dixit, sed cum esset pontifex anni illius, prophetavit, quia Jesus moriturus erat pro gente, et non tantum pro gente, sed ut filios Dei, qui erant dispersi, congregaret in unum (Joan. XI, 7) , implereturque quod dictum est: Congregatio populorum circumdabit te: propter hanc in excelsum convertere (Psal. VII, 8) . Congregatis autem per Apostolos reliquiis Israel, et in unum redactis gregem his, qui fuerant ante dispersi, omnes bestiae provocantur, ut veniant et devorent Israel, eos videlicet, qui credere noluerunt, de quibus Apostolus: Etenim perveniet super eos finis (Philipp. III) . Et Dominus in Evangelio: Cum", + "candidate_score": 0.616472, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_70_72", + "bdc_text": "In der Schlacht bei Kappel 1531 entging er schwer verwundet nur knapp dem Tod . Als Zunftmeister zur Saffran gehörte er 1532-1539 und nochmals 1542-1567 dem Kleinen Rat an. - Lit. : Schnyder , Ratslisten 577 ;", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1450", + "psc_text": "et abiit, et reversus est Sennacherib rex Assyriorum, et habitavit in Ninive. Et factum est cum adoraret in templo Nesrach Deum suum, Adramelech et Sarasar, filii ejus, percusserunt eum gladio: fugeruntque in terram Ararat; et regnavit Asaraddon filius ejus pro eo. Centum octoginta quinque millia fortissimorum virorum ab uno Angelo, una nocte caeduntur, et absque vulneribus occisorum mors saeva discurrit, excludens a corporibus animas, Dei voluntate. Super quo in Paralipomenis legitur: Et misit Dominus Angelum, qui percussit omnem virum robustum, et bellatorem, et principem exercitus regis Assyriorum: reversusque est cum ignominia in terram suam (II Paral. XXXII, 24) . Qui idcirco servatus est, ut sciret potentiam Dei, et blasphemantia ora comprimeret: fieretque testis illius majestatis, quem paulo ante contempserat. Quod autem intulit: Et surrexerunt mane, vel Israelitas, vel reliquos exercitus ejus accipiamus: licet in Regum scriptum sit volumine, quod cum ipse rex diluculo surrexisset, vidit omnia corpora mortuorum (III Reg.", + "candidate_score": 0.615924, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_9", + "bdc_text": "Nam ad recuperationem eius Huldrychus dux et princeps Hessorum post tot aequas iuris postulationes frustra iam aliquot annis appellatas magnis exercitibus et expeditione incredibili armanturZu den Kriegsvorbereitungen Philipps von Hessen s. oben Nr. 351 . Nr. 359 . Nr. 363 . Nr. 365 . Nr. 368. .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1305", + "psc_text": "quam requiescere faciet Dominus super eum in tympanis et in citharis, et in bellis praecipuis expugnabit eos. Praeparata est enim ab heri Thopheth, a rege praeparata profunda et dilatata, nutrimenta ejus ignis, et ligna multa: flatus Domini sicut torrens sulphuris succendens eam. LXX: Et audiam faciet Dominus gloriam vocis suae, et furorem brachii sui ostendet cum furore et ira: et flamma ignis devorante fulminabit vehementer, et sicut aqua et grando descendens cum vi. Ad vocem enim Domini superabuntur Assyrii plaga qua percutiet eos, et erit ei per circuitum, unde habebat spem auxilii, in quo confidebat, ipsi cum tympanis et cithara pugnabunt contra eum ex commutatione. Tu enim ante dies decipieris: numquid et tibi regnum paratum est? Vallem profundam, ligna posita, ignem et ligna multorum; furor Domini, sicut vallis sulphure succensa. Poteram juxta Hebraicum quid mihi videretur currens legentibus indicare; sed quid faciam quorumdam studiis, qui nisi et LXX Interpretum editionem", + "candidate_score": 0.614073, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_11_13", + "bdc_text": "Mai 1534 bei Lauffen und Kirchheim statt . Als Schlacht können die Scharmützel freilich nicht bezeichnet werden , s. Wille 180-182 , Heyd 454-469. . Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1317", + "psc_text": "proteget Jerusalem, et liberabit eam transiens, atque salvabit. Pro transeunte, in Hebraico PHASE: in tribus, praeter LXX, interpretibus ὑπερβαίνων ponitur. Ex quo manifestum est, Pascha, hoc est, Phase Domini, 424 non passionem significare, sed transitum. Quod autem Dominus in similitudinem avium protector fuerit super Jerusalem, in Evangelio ipse testatur: Jerusalem, Jerusalem, quae occidis Prophetas, et lapidas eos qui ad te missi sunt (Matt. XXIII, 37) : quoties [Al. quotidie] volui congregare filios tuos, sicut gallina congregat pullos suos sub alas suas, et noluisti? Et in Deuteronomio dicitur de Domino: Expandit alas suas, et suscepit eos, et portavit eos in humeris suis (Deut. XXXII, 11) . (Vers. 6 seqq.) Convertimini, sicut in profundum recesseratis, filii Israel. In die enim illa abjiciet vir idola argenti sui et idola auri sui, quae fecerunt vobis manus vestrae in peccatum. Et cadet Assur in gladio non viri, et gladius non hominis vorabit eum: et fugiet", + "candidate_score": 0.604272, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 10, + "cf_id": "cf026", + "work_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis", + "max_score": 0.689107, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_50", + "bdc_text": "Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s.", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_19", + "psc_text": "Judaei proselyti. Quintam vero et sextam Editionem Origenes reperit, et cum caeteris supradictis Editionibus comparavit. Hi sunt itaque tantum qui Scripturas sacras de Hebraeo in Graecum verterunt. Qui etiam et numerantur. 7. Nam Latinorum interpretum, qui de Graeco in nostrum eloquium transtulerunt (ut meminit sanctus Augustinus [II de Doctr. Christ. c. 11] ) infinitus numerus. Sicut enim (inquit) primis fidei temporibus ad manus venit Codex Graecus, atque aliquantulum sibi utriusque linguae peritiam sumpsit, ausus est statim interpretari, atque inde accidit tam innumerabiles apud Latinos exstitisse interpretes. 8. De Hebraeo autem in Latinum eloquium tantummodo Hieronymus presbyter sacras scripturas convertit. Cujus Editione generaliter omnes Ecclesiae usquequaque utuntur, pro eo quod veracior sit in sententiis et clarior in verbis. Librum Sapientiae Salomon scripsisse probatur testimoniis illius, quibus ibi legitur: Tu me (inquit) elegisti 376 regem populo tuo, et dixisti ut aedificarem templum in nomine sancto tuo, et in civitate habitationis tuae (Sap.", + "candidate_score": 0.689107, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_50_52", + "bdc_text": "Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s. HBBibl I 115 ) . Außer mit Pellikan stand er auch mit Jud und Bullinger in brieflichem Kontakt .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_19", + "psc_text": "Judaei proselyti. Quintam vero et sextam Editionem Origenes reperit, et cum caeteris supradictis Editionibus comparavit. Hi sunt itaque tantum qui Scripturas sacras de Hebraeo in Graecum verterunt. Qui etiam et numerantur. 7. Nam Latinorum interpretum, qui de Graeco in nostrum eloquium transtulerunt (ut meminit sanctus Augustinus [II de Doctr. Christ. c. 11] ) infinitus numerus. Sicut enim (inquit) primis fidei temporibus ad manus venit Codex Graecus, atque aliquantulum sibi utriusque linguae peritiam sumpsit, ausus est statim interpretari, atque inde accidit tam innumerabiles apud Latinos exstitisse interpretes. 8. De Hebraeo autem in Latinum eloquium tantummodo Hieronymus presbyter sacras scripturas convertit. Cujus Editione generaliter omnes Ecclesiae usquequaque utuntur, pro eo quod veracior sit in sententiis et clarior in verbis. Librum Sapientiae Salomon scripsisse probatur testimoniis illius, quibus ibi legitur: Tu me (inquit) elegisti 376 regem populo tuo, et dixisti ut aedificarem templum in nomine sancto tuo, et in civitate habitationis tuae (Sap.", + "candidate_score": 0.663869, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_50", + "bdc_text": "Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s.", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_18", + "psc_text": "corum qui fuerant destinati singulas cellulas dedit, et assignans omnibus omnes Scripturas, jussit interpretari. 5. Qui, cum per septuaginta dies istius rei negotium adimplessent, omnium simul interpretationes, quas per diversas cellulas segregati nullo ad ullum propinquante fecerunt, congregavit in unum. Atque ita omnes libri interpretati per Spiritum sanctum inventi sunt, ut non solum in intellectu, verum etiam in sermonibus consonantes invenirentur. Haec fuit prima interpretatio vera ac divina. 6. Hos libros meditari omnium gentium Ecclesiae primum coeperunt, eosdemque de Graeco in Latinum interpretantes primi Ecclesiarum provisores tradiderunt. Post haec secundam Editionem Aquila, tertiam et quartam Theodotion et Symmachus ediderunt, ambo Judaei proselyti. Quintam vero et sextam Editionem Origenes reperit, et cum caeteris supradictis Editionibus comparavit. Hi sunt itaque tantum qui Scripturas sacras de Hebraeo in Graecum verterunt. Qui etiam et numerantur. 7. Nam Latinorum interpretum, qui de Graeco in nostrum eloquium transtulerunt (ut meminit sanctus Augustinus [II de Doctr. Christ.", + "candidate_score": 0.657603, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_48_50", + "bdc_text": "Ein erneuter Aufenthalt in Paris wurde 1539 beendet. 1540 wurde Kolin Provisor für Griechisch an der Lateinschule des Großmünsters , und 1542 übernahm er das Pfarramt in Schwamendingen . Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien . Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s.", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_19", + "psc_text": "Judaei proselyti. Quintam vero et sextam Editionem Origenes reperit, et cum caeteris supradictis Editionibus comparavit. Hi sunt itaque tantum qui Scripturas sacras de Hebraeo in Graecum verterunt. Qui etiam et numerantur. 7. Nam Latinorum interpretum, qui de Graeco in nostrum eloquium transtulerunt (ut meminit sanctus Augustinus [II de Doctr. Christ. c. 11] ) infinitus numerus. Sicut enim (inquit) primis fidei temporibus ad manus venit Codex Graecus, atque aliquantulum sibi utriusque linguae peritiam sumpsit, ausus est statim interpretari, atque inde accidit tam innumerabiles apud Latinos exstitisse interpretes. 8. De Hebraeo autem in Latinum eloquium tantummodo Hieronymus presbyter sacras scripturas convertit. Cujus Editione generaliter omnes Ecclesiae usquequaque utuntur, pro eo quod veracior sit in sententiis et clarior in verbis. Librum Sapientiae Salomon scripsisse probatur testimoniis illius, quibus ibi legitur: Tu me (inquit) elegisti 376 regem populo tuo, et dixisti ut aedificarem templum in nomine sancto tuo, et in civitate habitationis tuae (Sap.", + "candidate_score": 0.655584, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_49_51", + "bdc_text": "Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien . Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s. HBBibl I 115 ) .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_19", + "psc_text": "Judaei proselyti. Quintam vero et sextam Editionem Origenes reperit, et cum caeteris supradictis Editionibus comparavit. Hi sunt itaque tantum qui Scripturas sacras de Hebraeo in Graecum verterunt. Qui etiam et numerantur. 7. Nam Latinorum interpretum, qui de Graeco in nostrum eloquium transtulerunt (ut meminit sanctus Augustinus [II de Doctr. Christ. c. 11] ) infinitus numerus. Sicut enim (inquit) primis fidei temporibus ad manus venit Codex Graecus, atque aliquantulum sibi utriusque linguae peritiam sumpsit, ausus est statim interpretari, atque inde accidit tam innumerabiles apud Latinos exstitisse interpretes. 8. De Hebraeo autem in Latinum eloquium tantummodo Hieronymus presbyter sacras scripturas convertit. Cujus Editione generaliter omnes Ecclesiae usquequaque utuntur, pro eo quod veracior sit in sententiis et clarior in verbis. Librum Sapientiae Salomon scripsisse probatur testimoniis illius, quibus ibi legitur: Tu me (inquit) elegisti 376 regem populo tuo, et dixisti ut aedificarem templum in nomine sancto tuo, et in civitate habitationis tuae (Sap.", + "candidate_score": 0.648799, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_50_52", + "bdc_text": "Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s. HBBibl I 115 ) . Außer mit Pellikan stand er auch mit Jud und Bullinger in brieflichem Kontakt .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_22", + "psc_text": "constat. 11. In Novo autem Testamento quatuor libros Evangeliorum quatuor evangelistae singulos scripserunt, quorum solus Matthaeus Hebraeo scripsisse perhibetur eloquio, caeteri Graeco. Paulus apostolus suas scripsit Epistolas, ex quibus novem septem Ecclesiis destinavit, reliquas discipulis suis misit, Timotheo, Tito et Philemoni. Ad Hebraeos autem Epistolam plerisque Latinis ejus esse incertum est 377 propter dissonantiam sermonis. Eamdemque alii Barnabam conscripsisse, alii a Clemente scriptam fuisse suspicantur. 12. Petrus scripsit duas nomine suo epistolas, quae catholicae nominantur: quarum secunda a quibusdam ejus esse non creditur propter styli sermonisque distantiam. Jacobus suam scripsit Epistolam. Quae et ipsa a nonnullis ejus esse negatur, sed sub nomine ejus ab alio dictata existimatur. Joannis epistolas tres idem Joannes edidit, quarum prima tantum a quibusdam ejus esse asseritur, reliquae duae Joannis cujusdam presbyteri existimantur, cujus juxta Hieronymi sententiam alterum sepulcrum apud Ephesum demonstratur. Judas suam edidit Epistolam. Actus apostolorum Lucas composuit, sicut audivit, vel vidit. Apocalypsin Joannes", + "candidate_score": 0.640591, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_18_20", + "bdc_text": "A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September. faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_91", + "psc_text": "computum incipit facere minus de die, et nox esse major, id est, octavo Kalendas Octobris, quando aequinoctium est. Ideoque et jejunium habetur in hoc mense, quia ostenditur in defectione solis et noctis augmento vita nostra deficere, adveniente morte, quae mors judicio Dei et resurrectione reparatur. CAPUT XL. De jejunio Kalend. Novembr. 1. Quartum jejunium est Kalendarum Novembrium, quod divina auctoritate vel initiatum, vel institutum Jeremiae prophetae testimonio declaratur, dicente ad eum Domino: « Tolle volumen libri, et scribes in eo omnia verba quae locutus sum tibi adversus Israel, et Judam, et adversum omnes gentes, si forte revertatur unusquisque a via sua mala, et pessima, et propitius ero iniquitatibus eorum (Jerem. XXXVI). « Vocavit ergo Jeremias propheta Baruch filium Neriae, et scripsit Baruch ex ore Jeremiae omnes sermones Domini, quos locutus est ad eum in volumine libri. 409 2. Et praecepit Jeremias Baruch dicens: « Ingredere, et lege de volumine, de", + "candidate_score": 0.639917, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_50_52", + "bdc_text": "Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s. HBBibl I 115 ) . Außer mit Pellikan stand er auch mit Jud und Bullinger in brieflichem Kontakt .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_18", + "psc_text": "corum qui fuerant destinati singulas cellulas dedit, et assignans omnibus omnes Scripturas, jussit interpretari. 5. Qui, cum per septuaginta dies istius rei negotium adimplessent, omnium simul interpretationes, quas per diversas cellulas segregati nullo ad ullum propinquante fecerunt, congregavit in unum. Atque ita omnes libri interpretati per Spiritum sanctum inventi sunt, ut non solum in intellectu, verum etiam in sermonibus consonantes invenirentur. Haec fuit prima interpretatio vera ac divina. 6. Hos libros meditari omnium gentium Ecclesiae primum coeperunt, eosdemque de Graeco in Latinum interpretantes primi Ecclesiarum provisores tradiderunt. Post haec secundam Editionem Aquila, tertiam et quartam Theodotion et Symmachus ediderunt, ambo Judaei proselyti. Quintam vero et sextam Editionem Origenes reperit, et cum caeteris supradictis Editionibus comparavit. Hi sunt itaque tantum qui Scripturas sacras de Hebraeo in Graecum verterunt. Qui etiam et numerantur. 7. Nam Latinorum interpretum, qui de Graeco in nostrum eloquium transtulerunt (ut meminit sanctus Augustinus [II de Doctr. Christ.", + "candidate_score": 0.639583, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_19", + "bdc_text": "intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_91", + "psc_text": "computum incipit facere minus de die, et nox esse major, id est, octavo Kalendas Octobris, quando aequinoctium est. Ideoque et jejunium habetur in hoc mense, quia ostenditur in defectione solis et noctis augmento vita nostra deficere, adveniente morte, quae mors judicio Dei et resurrectione reparatur. CAPUT XL. De jejunio Kalend. Novembr. 1. Quartum jejunium est Kalendarum Novembrium, quod divina auctoritate vel initiatum, vel institutum Jeremiae prophetae testimonio declaratur, dicente ad eum Domino: « Tolle volumen libri, et scribes in eo omnia verba quae locutus sum tibi adversus Israel, et Judam, et adversum omnes gentes, si forte revertatur unusquisque a via sua mala, et pessima, et propitius ero iniquitatibus eorum (Jerem. XXXVI). « Vocavit ergo Jeremias propheta Baruch filium Neriae, et scripsit Baruch ex ore Jeremiae omnes sermones Domini, quos locutus est ad eum in volumine libri. 409 2. Et praecepit Jeremias Baruch dicens: « Ingredere, et lege de volumine, de", + "candidate_score": 0.629658, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_51_53", + "bdc_text": "HBBibl I 115 ) . Außer mit Pellikan stand er auch mit Jud und Bullinger in brieflichem Kontakt . Bullinger berichtete Ambrosius Blarer am 12 .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_92", + "psc_text": "sua mala, et pessima, et propitius ero iniquitatibus eorum (Jerem. XXXVI). « Vocavit ergo Jeremias propheta Baruch filium Neriae, et scripsit Baruch ex ore Jeremiae omnes sermones Domini, quos locutus est ad eum in volumine libri. 409 2. Et praecepit Jeremias Baruch dicens: « Ingredere, et lege de volumine, de quo scripsisti ex ore meo verba Domini, audiente populo in domo Domini in die jejunii leges, si forte cadat oratio eorum in conspectu Domini, et revertatur unusquisque a via sua pessima, quoniam magnus furor, et indignatio, quam locutus est Dominus adversum populum hunc. Et fecit Baruch filius Neriae juxta omnia quae praeceperat Jeremias propheta, et legens ex volumine sermones Domini in domo Dei. Factum est in mense nono, praedicaverunt jejunium in conspectu Domini omni populo in Jerusalem. » Hac ergo auctoritate divinae Scripturae Ecclesia morem obtinuit, et universali jejunium observatione celebrat. CAPUT XLI. De jejunio Kalendarum Januariarum. 1. Jejunium Kalendarum", + "candidate_score": 0.616782, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 11, + "cf_id": "cf036", + "work_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae", + "max_score": 0.688987, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_22_24", + "bdc_text": "Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete . Valete.", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_203", + "psc_text": "ut semper habeas, in qua ut semper proficias, cum timore et tremore tuam salutem operare. Nec lectio desit operibus bonis, nec bona opera desint studio lectionis. Bona coram Deo et hominibus provide. Scripturis sanctis studium tui cordis impende; et ibi qui fueris, qui sis, quique debeas esse cognosce. Ad has si humilis et mitis accesseris, ibi profecto invenies, et praevenientem gratiam, qua potest elisus surgere; et comitantem, qua viam recti queat itineris currere; et subsequentem, qua valeat ad regni coelestis beatitudinem pervenire. 13. Sanctam multumque in Christo venerabilem matrem vestram, quae tuo spiritali studio Christiana fide et vere materna caritate concordat, sed et venerabilem sororem tibi jam in Christo conjugem tuam, obsecro, salutare digneris. Inseparabilis Trinitas protectione vos virtutis suae custodiat, quod opto, domine illustris fili. EPISTOLA VII. AD VENANTIAM. De recta Poenitentia, et futura retributione. Dominae illustri et merito venerabili filiae VENANTIAE, FULGENTIUS, servorum Christi famulus, in Domino salutem.", + "candidate_score": 0.688987, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_43", + "bdc_text": "Wegen seiner evangelischen Gesinnung lief er Gefahr , sein französisches Stipendium zu verlieren , doch war er 1534 bei seiner Rückkehr nach Paris ( s.", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_740", + "psc_text": "in quo perdidit humilitatem, perdidit 311 fidem: perdens autem fidem, perdidit divinam protectionem. Scriptum est enim: Qui non credit Deo, a Deo non protegitur (Eccli. II, 15) . Exinde coepit superbire terra, et cinis, quia in vita sua projecit intima sua (Eccli. X, 9, 10) . Ad ipsa intima ut homines redeant, divinus non desinit sermo ciamare, dicens: Redite, praevaricatores, ad cor (Isa. XLVI, 8) . Verum, quia illi caro sunt, spiritus vadens, et non rediens (Psalm. LXXVII, 39) ; nec unquam redire velle potest ovis errans, nisi fuerit boni Pastoris inquisitione praeventa et humeris reportata: propterea pastor bonus venit quaerere et salvam facere ovem perditam, quae pastorem suum quaerere non potest, priusquam ab eo quaeratur, sed a quaerente praevenitur, ut quaerat. Pastor autem eam frustra quaereret, si quaerere ipsa pastorem quaesita non posset. Sed hoc ei quaerentis pastoris bonitas donat, ut etiam ipsa quaerendi pastoris habeat voluntatem. Quaeritur autem", + "candidate_score": 0.643793, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_52", + "bdc_text": "Außer mit Pellikan stand er auch mit Jud und Bullinger in brieflichem Kontakt .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_765", + "psc_text": "Judaeorum : quae tamen sine fide Christi nullatenus justificat sectatores 316 suos, sed eos tenet vinculo impietatis obstrictos. Haec utique fuit in corde Pauli, quando fuit incredulus, secundum aemulationem persequens Ecclesiam Dei, et secundum justitiam, quae in lege est, conversatus sine querela (Rom. III, 20) . Quam tamen quia ex Deo non habuit, ideo dicit: Quae mihi fuerunt lucra, haec arbitratus sum propter Christum detrimenta: verumtamen existimo omnia detrimentum esse propter eminentem scientiam Jesu Christi Domini mei, propter quem omnia detrimentum feci et arbitror ut stercora, ut Christum lucrifaciam et inveniar in illo non habens meam justitiam, quae ex lege est, sed illam quae est ex fide Christi, quae ex Deo justitia ex fide ad cognoscendum illum (Philip. III, 6, 7, 8, 9, 10). 53. Quis non his verbis apostolicis videat justitiam quae ex lege est esse ex homine, justitiam vero quae ex fide Christi est non esse nisi ex", + "candidate_score": 0.606532, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 12, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae", + "max_score": 0.687714, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20_22", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis . Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2519", + "psc_text": "eleemosyna, vel pro munere accipitur, ut est illud, Presbyteri duplici honore digni habeantur, maxime qui laborant in verbo, et doctrina (1. Tim. 5. 17) . Et in Evangelio Dominus disserit mandatum Legis, in quo dicitur: Honora patrem tuum, et matrem tuam (Exod. 20. 21) ; non in verborum sono, qui inopiam parentum, cassa potest adulatione frustrari, sed in victus necessariis ministrandis debere intelligi. Jubente enim Domino, ut filii alerent parentes pauperes, et redderent beneficia senibus, quae parvuli acceperant, Scribae, et Pharisaei e contrario docebant filios, ut parentibus responderent: Corban, hoc est, donum, quod altari pollicitus sum, et in templi dona promisi, si tu a me acceperis cibos, vertetur in tuum refrigerium. Atque ita fiebat, ut egentibus patre, et matre, sacrificium offerrent filii, quod Sacerdotes Scribaeque consumerent. Si ergo Apostolus pauperes viduas (eas tamen quae adolescentulae sunt, et nulla debilitate franguntur) cogit suis manibus laborare, ne gravetur Ecclesia, et possit anus", + "candidate_score": 0.687714, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_15_17", + "bdc_text": "Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1538", + "psc_text": "in nobis est (1. Cor. 14. 25) . Quis enim ita aut stultus, aut impius est, ut non confiteatur, te maximum orbi dedisse munus, deletis sceleratissimis blasphemis [fort. blasphemi ] Origenis discipulis, ne Ecclesia Christi ab his polluatur, quorum cancer, et insanabilis 557 lepra sic multorum corda pervasit, ut et qui simulant poenitentiam, haeresi jungant perjurium; et nos, quos tacere cogunt, odire non desinant. 2. Confortare igitur et viriliter age (1. Paral. 22. 13), Dei famule, et usque in finem Origenis figmenta persequere, ne simplicium mentes sub umbra sapientiae blandis ejus capiantur illecebris, et fiat in corpore Christi scissurae divisio. Omnes enim qui sapiunt, quae sursum sunt, te Patrem, et spem, et coronam fidei alacres profitentur, quod Arii Magistrum, et discipulum ejus Evangelico mucrone confoderis. Fratres cellulae meae oppido te salutant, et fratres qui tecum sunt. » EPISTOLA XCV 558 ANASTASII PAPAE AD SIMPLICIANUM. Studium Theophili, ac vigilantiam laudat, cujus", + "candidate_score": 0.671587, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_15_17", + "bdc_text": "Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_648", + "psc_text": "Regum libros. Quae si legere volueris, probabis quantae difficultatis 236 sit divinam Scripturam, et maxime Prophetas intelligere: et Interpretum vitio quae apud suos purissimo cursu orationis labuntur, apud nos scatere vitiis. Porro eloquentiam quam pro Christo in Cicerone contemnis, in parvulis ne requiras. Ecclesiastica interpretatio etiam si habet eloquii venustatem, dissimulare eam debet et fugere, ut non otiosis Philosophorum scholis paucisque discipulis, sed universo loquatur hominum generi. EPISTOLA L. AD DOMNIONEM. Admonitus a Sancto Domnione de conviicis quibus Romae lacerabant multi libros adversus Jovinianum, in primis autem Monachus quidam juvenis, rumigerulus, hunc mire exagitat, ejusque imperitiam objurgans, provocat ad scribendum. 1. Litterae tuae et amorem pariter sonant, et querelam. Amorem tuum, quo sedulo monens, etiam quae tuta sunt in nobis pertimescis: querelam eorum qui non amant, et quaerentes occasionem in peccatis, garriunt adversus fratrem suum, et contra filium matris suae ponunt scandalum (Ps. 39. 20). Scribis enim eos, imo nescio", + "candidate_score": 0.671286, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_15", + "bdc_text": "Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2493", + "psc_text": "a peccato meo munda me. Quoniam iniquitatem meam ego agnosco, et delictum meum contra me est semper. Tibi soli peccavi (rex enim eram, alium non timebam [al. erat et timebat]) et malum coram te feci, ut justificeris in sermonibus tuis, et vincas, cum judicaris. Conclusit enim Deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur (Rom. 11. 32). Tantumque profecit, ut dudum peccator et poenitens transierit in magistrum, et dicat: Docebo iniquos vias tuas, et impii ad te convertentur (Psal. 50) . Confessio enim et pulchritudo coram eo, ut qui sua confessus fuerit peccata, et dixerit: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae a facie insipientiae meae (Psal. 37. 6) , foeditatem vulnerum in sanitatis decorem commutet. Qui enim abscondit iniquitatem suam, non prosperabitur (Prov. 28) . Achab, rex impiissimus, vineam Nabuthae cruore possedit (3. Reg. 21): et cum Jezabel non tam conjugio sibi, quam crudelitate conjuncta, Eliae increpatione corripitur: Haec dicit Dominus:", + "candidate_score": 0.66039, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_50", + "bdc_text": "Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_881", + "psc_text": "si a diligenti lectore Translationi veteri conferatur: et tamen jure Septuaginta Editio obtinuit in Ecclesiis, vel quia prima est, et ante Christi facta adventum, vel quia ab Apostolis (in quibus tamen ab Hebraico non discrepat) usurpata. Aquila autem proselytus et contentiosus interpres, qui non solum verba, sed etymologias quoque verborum transferre conatus est, jure projicitur a nobis. Quis enim pro frumento et vino et oleo, possit, vel legere, vel intelligere, χεῦμα, ὀπωρισμόν, ϛιλπνότητα, quod nos possumus dicere « fusionem, pomationemque, » et « splendentiam. » Aut quia Hebraei non solum habent ἄρθρ��, sed et πρόαρθρα, ille κακοζήλως, et syllabas interpretatur, et litteras dicitque σὺν τόν οὐρανόν καὶ σὺν τήν γήν, quod Graeca et Latina lingua omnino non recipit; cujus rei exemplum ex nostro sermone capere possumus. Quanta enim apud Graecos bene dicuntur, quae si ad verbum transferamus, 317 in Latino non resonant: et e regione, quae apud nos placent si", + "candidate_score": 0.659953, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17_19", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3012", + "psc_text": "(Matth. 23. 8) . Si tamen scit expedire nobis, ut etiam talia noverimus, qui novit non solum quid doceat, verum etiam quid nobis discere expediat; nam confiteor dilectioni tuae cupiditatem meam; cupio quidem et hoc scire, quod quaeris; sed multo magis cuperem scire, si fieri posset, quando praesentetur desideratus omnibus gentibus, et quando regnum futurum sit Sanctorum, quam unde in hanc terram venire ceperim. Et tamen illud, cum ab illo, qui scit omnia, discipuli sui, nostri Apostoli, quaererent, responsum acceperunt: Non est vestrum nosse tempus, aut tempora, quae Deus posuit in sua potestate (Act. 1. 7) . Quid si et hoc scit non esse nostrum scire, qui profecto scit, quid nobis sit utile scire? Et illud quidem per illum scio, non esse nostri scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate; utrum autem originem Animarum, quam nondum scio, nostrum sit scire, id est pertineat ad nos id scire, ne hoc", + "candidate_score": 0.659881, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_66_68", + "bdc_text": "Salvum te , Frisie , vult Nicolaus Wyß ccum uxore BarbaraDie Frau des Großmünster- Chorherrn Wyß wird in den Akten zur Synode vom 19 . Mai 1528 als unaufrichtige , Uneinigkeit stiftende , hoffärtige und in allen Dingen maßlose Person kritisiert ( AZürcherRef 1414 , S. 621f) . Weiteres ist nicht bekannt. , Springlius Welches Mitglied der Zürcher Familie Sprüngli gemeint ist , läßt sich nicht ausfindig machen. cum uxoreUnbekannt. , te , Gesnere , frater germanus Geßner hatte zahlreiche Geschwister , die zum Teil früh ( in unbekanntem Jahr) starben.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2985", + "psc_text": "ut propemodum contemnendos putarem. In eodem enim luto haesitat, et exceptis verbis tinnulis atquo emendicatis, nihil aliud loquitur. Tamen multum egimus; ut dum epistolae meae respondere conatur, apertius se proderet, et blasphemias suas omnibus patefaceret. Quidquid enim in illa miserabili Synodo Diospolitana dixisse se denegat, in, hoc opere confitetur; nec grande est ineptissimis naeniis respondere. Si autem Dominus vitam 1068 tribuerit, et notariorum habuerimus copiam, paucis lucubratiunculis respondebimus: non ut convincamus haeresim emortuam [al. mortuam ]; sed ut imperitiam atque blasphemiam ejus, nostris sermonibus confutemus. Meliusque hoc faceret sanctitas vestra; ne compellamur contra haereticum nostra laudare. Sancti filii communes Albina, Pinianus et Melania plurimum vos salutant. Has litteras de sancta Bethleem, sancto Presbytero Innocentio dedi perferendas. Neptis vestra Paula miserabiliter deprecatur, ut memores ejus sitis, et multum vos salutat. Incolumes vos et memores mei, Domini nostri Jesu Christi tueatur clementia, Domini vere sancti atque omnium affectione venerabiles patres. EPISTOLA CXLIV.", + "candidate_score": 0.657017, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3012", + "psc_text": "(Matth. 23. 8) . Si tamen scit expedire nobis, ut etiam talia noverimus, qui novit non solum quid doceat, verum etiam quid nobis discere expediat; nam confiteor dilectioni tuae cupiditatem meam; cupio quidem et hoc scire, quod quaeris; sed multo magis cuperem scire, si fieri posset, quando praesentetur desideratus omnibus gentibus, et quando regnum futurum sit Sanctorum, quam unde in hanc terram venire ceperim. Et tamen illud, cum ab illo, qui scit omnia, discipuli sui, nostri Apostoli, quaererent, responsum acceperunt: Non est vestrum nosse tempus, aut tempora, quae Deus posuit in sua potestate (Act. 1. 7) . Quid si et hoc scit non esse nostrum scire, qui profecto scit, quid nobis sit utile scire? Et illud quidem per illum scio, non esse nostri scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate; utrum autem originem Animarum, quam nondum scio, nostrum sit scire, id est pertineat ad nos id scire, ne hoc", + "candidate_score": 0.656281, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_50_52", + "bdc_text": "Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s. HBBibl I 115 ) . Außer mit Pellikan stand er auch mit Jud und Bullinger in brieflichem Kontakt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_881", + "psc_text": "si a diligenti lectore Translationi veteri conferatur: et tamen jure Septuaginta Editio obtinuit in Ecclesiis, vel quia prima est, et ante Christi facta adventum, vel quia ab Apostolis (in quibus tamen ab Hebraico non discrepat) usurpata. Aquila autem proselytus et contentiosus interpres, qui non solum verba, sed etymologias quoque verborum transferre conatus est, jure projicitur a nobis. Quis enim pro frumento et vino et oleo, possit, vel legere, vel intelligere, χεῦμα, ὀπωρισμόν, ϛιλπνότητα, quod nos possumus dicere « fusionem, pomationemque, » et « splendentiam. » Aut quia Hebraei non solum habent ἄρθρα, sed et πρόαρθρα, ille κακοζήλως, et syllabas interpretatur, et litteras dicitque σὺν τόν οὐρανόν καὶ σὺν τήν γήν, quod Graeca et Latina lingua omnino non recipit; cujus rei exemplum ex nostro sermone capere possumus. Quanta enim apud Graecos bene dicuntur, quae si ad verbum transferamus, 317 in Latino non resonant: et e regione, quae apud nos placent si", + "candidate_score": 0.653296, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_19_21", + "bdc_text": "intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September. faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2063", + "psc_text": "asteriscos; et Christiani hominis interpretatiunculam non sequaris, praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta Interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt, imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum Bibliothecas damnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in illis falli potuisse credendum est. Si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est. Tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu ausus es post eos disserere, quod illi explanare 753 non potuerunt? Si manifesta, superfluum est", + "candidate_score": 0.653067, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_48_50", + "bdc_text": "Ein erneuter Aufenthalt in Paris wurde 1539 beendet. 1540 wurde Kolin Provisor für Griechisch an der Lateinschule des Großmünsters , und 1542 übernahm er das Pfarramt in Schwamendingen . Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien . Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2555", + "psc_text": "Pammachius ad me cujusdam schedulas misit, quae Origenis περὶ ἀρχῶν interpretata volumina continerent, imo vitiata; hoc magnopere postulans, ut Graecam veritatem Latina servaret translatio, et in utramque partem seu bene, seu male dixisset ille, qui scripsit, absque interpretis patrocinio, Romana lingua cognosceret. Feci ut voluit, misique ei libros, quos cum legisset, exhorruit, et reclusit scrinio, ne prolati in vulgus, multorum animos vulnerarent. A quodam fratre qui habebat zelum Dei, sed non secundum scientiam, rogatus ut traderet ad legendum, quasi statim reddituro, propter angustiam temporis, fraudem non potuit suspicari. Qui acceperat legendos, adhibitis notariis opus omne descripsit, et multo celerius quam promiserat, codicem reddidit. Eademque temeritate, et (ut levius dicam) ineptia, quod male surripuerat, pejus aliis credidit. Et quia difficile grandes libri de 917 rebus mysticis disputantes, notarum possunt servare compendia, praesertim qui furtim celeriterque dictantur; ita in illis confusa sunt omnia, ut et ordine in plerisque, et sensu careant. Quamobrem", + "candidate_score": 0.652658, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_64_66", + "bdc_text": "HBLS IV 527 . aut , si mavultis , Carbonius enarrabit . Salvum te , Frisie , vult Nicolaus Wyß ccum uxore BarbaraDie Frau des Großmünster- Chorherrn Wyß wird in den Akten zur Synode vom 19 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2554", + "psc_text": "Virginitate servanda (Epistola XXII. ad Eustoch.), et alios ad Furiam, atque Salvinam (Epist. LIV. ad Furiam et LXXIX ad Salvinam), quarum altera Probi quondam consulis nurus, altera Gildonis, qui Africam tenuit, filia est. Hic libellus de Monogamia sub nomine tuo, titulum possidebit. EPISTOLA CXXIV. AD AVITUM. Quid cavendum in Libris περὶ ἀρχῶν. Librum Origenis περὶ ἀρχῶν, quem pridem Ruffinus sublesta fide Latine reddiderat, addens mutilansque aliqua, Hieronymus cum a Pammachio rogatus denuo vertisset, nihil immutans, quo posset citra fidei periculum legi, ostendit quae sint in eo impie dicta, atque ut haeretica caveri debeant. 1. Ante annos circiter decem, sanctus vir Pammachius ad me cujusdam schedulas misit, quae Origenis περὶ ἀρχῶν interpretata volumina continerent, imo vitiata; hoc magnopere postulans, ut Graecam veritatem Latina servaret translatio, et in utramque partem seu bene, seu male dixisset ille, qui scripsit, absque interpretis patrocinio, Romana lingua cognosceret. Feci ut voluit, misique ei libros, quos cum", + "candidate_score": 0.650963, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_50", + "bdc_text": "Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_970", + "psc_text": "interpretatus est, et Prophetarum obscura disseruit: et tam novi quam veteris Testamenti revelavit maxima sacramenta. Si igitur quae bona sunt, transtuli, et mala vel amputavi, vel correxi, vel tacui; arguendus sum cur per me Latini bona ejus habeant, et mala ignorent? Si hoc crimen est, arguatur Confessor Hilarius qui Psalmorum interpretationem, et Homilias in Job ex libris ejus, id est, ex Graeco in latinum transtulit. Sit in culpa ejusdem confessionis Vercellensis Eusebius, qui omnium Psalmorum Commentarios haeretici hominis ( Eusebii Caesariensis ) vertit in nostrum eloquium: licet haeretica praetermittens, optima quaeque transtulerit. Taceo de Victorino Petabionensi, et caeteris, qui Origenem in explanatione duntaxat Scripturarum secuti sunt, et expresserunt: ne non tam me defendere, quam socios criminis videar quaerere. Ad teipsum 349 veniam: cur tractatus ejus in Job descriptos habes? In quibus contra diabolum, et de stellis coeloque disputans, quaedam locutus est, quae Ecclesia non recipit? Tibi soli licet τῷ σοφωτάτῳ", + "candidate_score": 0.650948, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_50", + "bdc_text": "Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2554", + "psc_text": "Virginitate servanda (Epistola XXII. ad Eustoch.), et alios ad Furiam, atque Salvinam (Epist. LIV. ad Furiam et LXXIX ad Salvinam), quarum altera Probi quondam consulis nurus, altera Gildonis, qui Africam tenuit, filia est. Hic libellus de Monogamia sub nomine tuo, titulum possidebit. EPISTOLA CXXIV. AD AVITUM. Quid cavendum in Libris περὶ ἀρχῶν. Librum Origenis περὶ ἀρχῶν, quem pridem Ruffinus sublesta fide Latine reddiderat, addens mutilansque aliqua, Hieronymus cum a Pammachio rogatus denuo vertisset, nihil immutans, quo posset citra fidei periculum legi, ostendit quae sint in eo impie dicta, atque ut haeretica caveri debeant. 1. Ante annos circiter decem, sanctus vir Pammachius ad me cujusdam schedulas misit, quae Origenis περὶ ἀρχῶν interpretata volumina continerent, imo vitiata; hoc magnopere postulans, ut Graecam veritatem Latina servaret translatio, et in utramque partem seu bene, seu male dixisset ille, qui scripsit, absque interpretis patrocinio, Romana lingua cognosceret. Feci ut voluit, misique ei libros, quos cum", + "candidate_score": 0.650944, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_19_21", + "bdc_text": "intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September. faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist . Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2151", + "psc_text": "te, ne me tanto itinere vexatum, frustra venisse patiaris. Scit enim Dominus, quod post visionem sanctorum Locorum, hanc vel maxime causam habui, ut cum tuis litteris sorori mederer ac matri. Et ego: Jamjam, inquam, quod vis faciam: nam et epistolae transmarinae sunt, et specialiter sermo dictatus, raro potest invenire quos mordeat. Te autem obsecro, ut clam sermonem hunc habeas. Cumque portaveris eum pro viatico, si auditus fuerit, laetemur pariter, si autem contemptus fuerit, quod et magis reor, ego verba perdiderim, tu itineris longitudinem. Explicit Praefatio. 2. Primum vos scire cupio soror et filia, me non idcirco scribere, quia aliquid de vobis sinistrum suspicer; sed ne caeteri suspicentur vestram me orare concordiam. Alioquin (quod absit) si peccatorum vos existimarem glutino cohaesisse, nunquam scriberem; sciremque me surdis narrare fabulam. Deinde hoc obsecro, ut si mordacius quippiam scripsero, non tam meae putetis austeritatis [al. auctoritatis ] esse, quam morbi. Putridae carnes ferro curantur", + "candidate_score": 0.649469, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_12_14", + "bdc_text": "Als Schlacht können die Scharmützel freilich nicht bezeichnet werden , s. Wille 180-182 , Heyd 454-469. . Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat . Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1944", + "psc_text": "omnia venerunt super nos, nec sumus obliti tui, nec inique egimus in testamento tuo, nec aversum est retrorsum cor nostrum (Psal. 43. 18 et 19) . Et, Propter te mortificati sumus tota die, reputati sumus ut oves occisionis (Rom. 8. 36) . Sed Dominus auxiliator meus, non timebo quid faciat mihi homo (Psal. 117. 6) . Legit enim: Fili honora Dominum, et confortaberis, et extra Dominum nullum timueris (Prov. 7. 1. juxt. LXX) . His et talibus testimoniis, quasi armatura Dei, et adversus omnia quidem vitia, sed praecipue instruebat se contra invidiam saevientem; et patiendo injurias, furorem rabidi pectoris mitigabat. Denique usque ad diem mortis, et 712 hujus patientia, et aliorum zelus omnibus patuit: qui suum rodit auctorem, et dum aemulum laedere nititur, in semetipsum proprio furore bacchatur. 19. Dicam et de ordine monasterii, quomodo Sanctorum continentiam in suum verterit lucrum. Seminabat carnalia, ut meteret spiritualia (1. Cor. 9): dabat", + "candidate_score": 0.649022, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_41_43", + "bdc_text": "März [1534 ] ( Zürich ZB , Ms F 47 , 260r. -261r. ) läßt sich dagegen entnehmen , daß Kolin vorübergehend als Schulmeister in Zug gewirkt haben muß . Wegen seiner evangelischen Gesinnung lief er Gefahr , sein französisches Stipendium zu verlieren , doch war er 1534 bei seiner Rückkehr nach Paris ( s.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2662", + "psc_text": "quod carne non poteramus, spiritu reddebamus. Semper obviare epistolis, superare officiis, salutationibus praevenire. Non multum perdebat absentia, quae jugibus sibi litteris jungebatur. 9. Origenistae. --In hac tranquillitate, et Domini servitute, haeretica in his provinciis exorta tempestas, cuncta turbavit; et in tantam rabiem concitata est, ut nec sibi, nec ulli bonorum parceret. Et quasi parum esset, hic universa movisse, navem plenam blasphemiarum Romano intulit portui. Invenitque protinus patella operculum, et Romanae fidei purissimum fontem, lutosa coeno permiscuere vestigia. Nec mirum si in plateis, et in foro rerum venalium, fictus ariolus stultorum verberet nates, et obtorto fuste dentes mordentium quatiat: cum venenata spurcaque doctrina Romae invenerit quos induceret. Tunc librorum περὶ ἀρχῶν infamis interpretatio: tunc discipulus ὄλβιος, vere nominis sui, si in talem magistrum non impegisset. Tunc nostrorum διάλυτος contradictio, et Pharisaeorum turbata est schola. Tunc sancta Marcella, quae diu se cohibuerat, ne per aemulationem quippiam facere videretur, postquam sensit fidem apostolico", + "candidate_score": 0.648549, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_41_43", + "bdc_text": "März [1534 ] ( Zürich ZB , Ms F 47 , 260r. -261r. ) läßt sich dagegen entnehmen , daß Kolin vorübergehend als Schulmeister in Zug gewirkt haben muß . Wegen seiner evangelischen Gesinnung lief er Gefahr , sein französisches Stipendium zu verlieren , doch war er 1534 bei seiner Rückkehr nach Paris ( s.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_756", + "psc_text": "de extremis mundi finibus venit ad Templum, reliquit aulam regiam: et tantus amator Legis, divinaeque scientiae fuit, ut etiam in vehiculo sacras litteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini cogitatione conciperet, lingua volveret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens venerabatur. Venit Philippus, ostendit ei Jesum, qui clausus latebat in littera. O mira doctoris virtus! Eadem hora credit eunuchus, baptizatur, fidelis et sanctus est; ac de discipulo magister: plus in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt breviter 275 (neque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur) ut intelligeres te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes scinditur, τό δὸγμα, τὴν μέθοδον, τὴν ἐμπειριαν. Ad minores artes veniam, et quae non tam λογῳ, quam", + "candidate_score": 0.648493, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_37", + "bdc_text": "Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2364", + "psc_text": "dixisse referatur: Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum (Matth. 3. 1) . Unde a diebus praedicationis ejus, regnum coelorum vim patitur (Ibid. 11. 12); ut qui homo natus est. Angelus esse desideret; et terrenum animal, coeleste quaerat habitaculum. Lex enim et Prophetae usque ad Joannem prophetaverunt (Ibid. 13) : non quod Joannes Prophetarum sit finis et Legis, sed ille qui Joannis testimonio praedicatus est. Joannes autem secundum mysterium, quod in Malachia scriptum est (Cap. 4. v. 5), Ipse est Elias, qui venturus est (Matth. 11. 14) : non quod eadem anima (ut Haeretici suspicantur) et in Elia et in Joanne fuerit: sed quod eamdem habuerit 854 Sancti Spiritus gratiam, zona cinctus ut Elias, vivens in eremo ut Elias: persecutionem passus ab Herodiade, ut ille sustinuit ab Jezabel: ut quomodo Elias secundi praecursor adventus est, ita Joannes venturum in carne Dominum Salvatorem, non solum in eremo, sed etiam in matris utero", + "candidate_score": 0.648186, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_50", + "bdc_text": "Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_835", + "psc_text": "eorum libris qui Graece Scripturas nostras quam optime tractaverunt, curam atque operam impendere non graveris. Potes enim efficere, ut nos quoque habeamus illos tales viros, et unum potissimum quem tu libentius in tuis litteris sonas [ Origenem ]. De vertendis autem in linguam Latinam sanctis litteris Canonicis, laborare te nollem nisi eo modo quo Job interpretatus est: ut signis adhibitis, quid inter hanc tuam, et Septuaginta, quorum est gravis sima auctoritas, interpretationem distet, appareat. Satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in Hebraicis litteris et 302 exemplaribus invenitur, quod tot Interpretes illius linguae peritissimos fugerit. Omitto enim Septuaginta, de quorum vel consilii, vel majore spiritus concordia, quam si [al. quasi ] unus homo esset, non audeo in aliquam partem certam ferre sententiam; nisi quod eis praeeminentem auctoritatem in hoc munere sine controversia tribuendam existimo. Illi me plus movent, qui cum posteriores interpretarentur, et verborum locutionumque Hebraearum viam atque regulas mordicus", + "candidate_score": 0.647923, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2333", + "psc_text": "autem fuit tanta consolatio, et quae requies spiritui in praesentia Titi, quem quia non invenit, valefaciens eis, profectus est in Macedoniam? Aliquoties diximus Apostolum Paulum virum fuisse doctissimum, et eruditum ad pedes Gamalielis (Act. 22. 3), qui in Apostolorum Actibus concionatur, et dicit: Et nunc quid habetis cum hominibus istis? Si enim a Deo est, stabit, si ex hominibus, destruetur (Ibid. 5. 38. 39) . Cumque haberet scientiam sanctarum Scripturarum, 844 et sermonis diversarumque linguarum gratiam possideret: unde ipse gloriatur in Domino, et dicit: Gratias ago Deo, quod omnium vestrum linguis magis loquor (1. Cor. 14. 18) , divinorum sensuum majestatem digno non poterat Graeci eloquii explicare sermone. Habebat ergo Titum interpretem: sicut, et beatus Petrus Marcum, cujus Evangelium, Petro narrante, et illo scribente, compositum est. Denique et duae Epistolae quae feruntur Petri, stylo inter se et charactere discrepant, structuraque verborum. Ex quo intelligimus, pro necessitate rerum, diversis eum usum", + "candidate_score": 0.646139, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_43_45", + "bdc_text": "Wegen seiner evangelischen Gesinnung lief er Gefahr , sein französisches Stipendium zu verlieren , doch war er 1534 bei seiner Rückkehr nach Paris ( s. die vorliegende Stelle ) offenbar noch imstande , Geßner einen Teil dieses Stipendiums auszuleihen ( s. unten [Nr .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1294", + "psc_text": "erat, et in omni urbe peregrina, reversa est ad patriam, ut ibi pauper viveret, ubi dives fuerat; manens in alieno, quae 465 multos prius hospites habuit: et (ne sermonem longius protraham) in conspectu Romanae urbis pauperibus erogaret, quod, illa teste, vendiderat. 9. Nos hoc tantum dolemus, quod pretiosissimum de sanctis Locis monile perdidimus. Recepit Roma quod amiserat, et procax ac maledica lingua Gentilium, oculorum testimonio confutata est. Laudent caeteri misericordiam ejus, humilitatem, fidem: ego ardorem animi plus laudabo. Librum quo Heliodorum quondam juvenis ad eremum cohortatus sum (Epist. 14), tenebat memoriter; et Romana cernens moenia, inclusam se esse plangebat Oblita sexus, fragilitatis immemor, ac solitudinis tantum cupida, ibi erat, ubi animo morabatur. Non poterat teneri consiliis amicorum: ita ex urbe, quasi de vinculis, gestiebat erumpere. Dispensationem pecuniae, et cautam distributionem genus infidelitatis vocabat. Non aliis distributionem eleemosynarum tribuere; sed suis pariter effusis, ipsa pro Christo stipes optabat accipere. Sic festinabat,", + "candidate_score": 0.645574, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_27_29", + "bdc_text": "Salvos vos volunt fratres et stipendiarii caeteri . Heinrychus Bullingerus nomine praefectorum studio collegii . Caetera optimus vir KoliusPeter Kolin ( Collinus , Cholinus , Carbonius ) , gest. 1542 , entstammte einer Zuger Familie , zu der Bullinger während seiner Kappeler Zeit in Beziehung getreten war :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1139", + "psc_text": "fieret, si nominatis eis quos haeresiarchas [al. haeresiotas ] esse nosti (quando ne ipsos quidem praetermittere volueris, subjungeres etiam in quibus cavendi essent: quanquam nonnullos etiam praetermiseris, quod scire cuperem, quo consilio factum sit. Aut si illud volumen forte onerare noluisti, ut commemoratis haereticis, non adderes, in quibus eos Catholica damnarit auctoritas, quaeso ne grave sit litterario labori tuo, quo non mediocriter per Domini Dei nostri gratiam in latina lingua sanctorum studia et accendisti et adjuvisti, id quod tibi per humilitatem meam fraterna caritas indicit, ut si occupationes tuae sinunt, omnium haereticorum perversa dogmata, qui rectitudinem fidei christianae usque ad hoc tempus, vel imprudentia, vel imperitia, vel pervicacia depravare conati sunt, uno libello breviter digesta edas, in notitiam eorum, quibus aut non vacat propter alia negotia, aut non valent propter alienam linguam tam multa legere atque cognoscere. Diu te rogarem, nisi hoc soleret esse indicium minus de caritate praesumentis. Hunc", + "candidate_score": 0.644684, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_50_52", + "bdc_text": "Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s. HBBibl I 115 ) . Außer mit Pellikan stand er auch mit Jud und Bullinger in brieflichem Kontakt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_835", + "psc_text": "eorum libris qui Graece Scripturas nostras quam optime tractaverunt, curam atque operam impendere non graveris. Potes enim efficere, ut nos quoque habeamus illos tales viros, et unum potissimum quem tu libentius in tuis litteris sonas [ Origenem ]. De vertendis autem in linguam Latinam sanctis litteris Canonicis, laborare te nollem nisi eo modo quo Job interpretatus est: ut signis adhibitis, quid inter hanc tuam, et Septuaginta, quorum est gravis sima auctoritas, interpretationem distet, appareat. Satis autem nequeo mirari, si aliquid adhuc in Hebraicis litteris et 302 exemplaribus invenitur, quod tot Interpretes illius linguae peritissimos fugerit. Omitto enim Septuaginta, de quorum vel consilii, vel majore spiritus concordia, quam si [al. quasi ] unus homo esset, non audeo in aliquam partem certam ferre sententiam; nisi quod eis praeeminentem auctoritatem in hoc munere sine controversia tribuendam existimo. Illi me plus movent, qui cum posteriores interpretarentur, et verborum locutionumque Hebraearum viam atque regulas mordicus", + "candidate_score": 0.644631, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_21", + "bdc_text": "Caeterum si vel istud vobis fuerit incommodum vel studia non talia , qualia sperabamus Bullinger erinnert sich vielleicht der kritischen Berichte von Geßner und Fries über die Studiensituation in Bourges ( HBBW III 105 , 1-17. 127 , 13-39 ). , redire licet , atque iterum ea lege , ut doctiores et meliores redeatis .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_604", + "psc_text": "est, si velitis secundum pudicitiae gradum scandere. Quid indignamini, si in tertio stantes, nolitis ad superiora properare? 12. Igitur cum toties et crebro lectorem admonuerim, et per singula pene tractuum millia, cautus viator incesserim, me ita recipere nuptias, ut eis continentes, viduas, virginesque praeferrem; debuerat prudens et benignus Lector, etiam ea quae videntur dura, aestimare de caeteris, et non in uno atque eodem libro, criminari, me diversas sententias protulisse. Quis enim tam hebes, et sic in scribendo rudis est, ut idem laudet et damnet? aedificata destruat, et destructa aedificet? et cum adversarium vicerit, suo novissime mucrone feriatur? Si rusticani homines, et vel rhetoricae, vel dialecticae artis ignari detraherent mihi, tribuerem veniam imperitiae, nec accusationem reprehenderem, 222 ubi non voluntatem in culpa cernerem, sed ignorantiam. Nunc vero cum diserti homines, et liberalibus studiis eruditi, magis velint laedere, quam intelligere, breviter a me responsum habeant, corrigere eos debere peccata, non reprehendere. Patet", + "candidate_score": 0.643787, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_17_19", + "bdc_text": "Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer . intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1860", + "psc_text": "est objurganda, si tardior sit, sed laudibus excitandum ingenium, ut et vicisse gaudeat, et victa doleat. Cavendum in primis, ne oderit studia, ne amaritudo 682 eorum praecepta in infantia, ultra rudes annos transeat. Ipsa nomina, per quae consuescit paulatim verba contexere, non sint fortuita, sed certa, et coacervata de industria, Prophetarum videlicet atque Apostolorum, et omnis ab Adam Patriarcharum series, de Matthaeo Lucaque descendat, ut dum aliud agit, futurae memoriae praeparetur. Magister probae aetatis et vitae, eruditionisque est eligendus, nec puto erubescet vir doctus id facere in propinqua, vel in nobili virgine, quod Aristoteles fecit in Philippi filio, ut ipse librariorum utilitate initia traderet litterarum. Non sunt contenenda quasi parva, sine quibus magna constare non possunt. Ipse elementorum sonus, et prima institutio praeceptorum, aliter de erudito, aliter de rustico ore profertur. Unde et tibi est providendum, ne ineptis blanditiis feminarum, dimidiata dicere verba filia consuescat, et in auro atque purpura", + "candidate_score": 0.642351, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_42_44", + "bdc_text": "läßt sich dagegen entnehmen , daß Kolin vorübergehend als Schulmeister in Zug gewirkt haben muß . Wegen seiner evangelischen Gesinnung lief er Gefahr , sein französisches Stipendium zu verlieren , doch war er 1534 bei seiner Rückkehr nach Paris ( s. die vorliegende Stelle ) offenbar noch imstande , Geßner einen Teil dieses Stipendiums auszuleihen ( s.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1466", + "psc_text": "mentionem. Certe Apollinarii et Didymi inter se dogma contrarium est. Rapiat me ergo utraque turma diversum altrinsecus, quia magistrum utrumque confiteor. Si expedit odisse homines, et gentem aliquam detestari, miro odio adversor circumcisos. Usque hodie enim persequuntur Dominum nostrum Jesum Christum in synagogis Satanae. Objiciat mihi quispiam, cur hominem Judaeum habuerim praeceptorem? Et audet quidam proferre litteras meas ad Didymum, quasi ad Magistrum? Grande crimen discipuli, si hominem eruditum et senem magistrum dixerim. Et tamen volo inspicere ipsam Epistolam, quae tanto tempore in calumniam reservata est. Nihil praeter honorem et salutationem continet. Inepta sunt haec et frivola. Arguite potius ubi haeresim defenderim, ubi pravum Origenis dogma laudaverim. In lectione Isaiae (Cap. 6), in qua duo Seraphim clamantia describuntur, illo interpretante Filium et Spiritum Sanctum, nonne ego detestandam expositionem in duo Testamenta mutavi? Habetur liber in manibus, ante viginti annos editus. Tot opuscula mea, et maxime Commentarii, juxta opportunitatem locorum gentilem", + "candidate_score": 0.640763, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_35", + "bdc_text": "Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2795", + "psc_text": "erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis, quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi: unus est enim magister vester, Christus (Matth. 23. 8) . Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro, nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum, nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. A quocumque enim verum illo donante dicitur, qui est ipsa veritas. Quod si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemus non solum indoctos quanta caritate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? » 10. « Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim in singulis hodieque nascentibus, fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam, ex quo caro est propagata 1004 peccati:", + "candidate_score": 0.640187, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_3_5", + "bdc_text": "Monemus tamen , posthac vel seduliores vel prudentiores sitis dispicientes , quibus committatis epistolas . Res nostrae bene habent - melius habiturae , si tranquillius ageret Germania , in qua maximum bellum excitavit Ferdinandus rex , qui Wirtembergensem ducatum nullo dicitur possidere tituloNach der Niederlage Herzog Ulrichs von Württemberg im Krieg gegen den Schwäbischen Bund war das Herzogtum im Jahre 1520 Karl V . als einem Erzherzog von Österreich zugesprochen worden .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_851", + "psc_text": "Theodosius princeps capite damnavit, quod sollicitato Notario, chartas illius invasisset. Legimus in veteribus historiis (T. Livii Dec. 1. l. 5), ludi magistrum, qui Faliscorum liberos prodiderat, vinctum pueris traditum; et ad eos quos prodebat, remissum: nec sceleratam populum Romanum suscepisse victoriam. Pyrrhum Epirotarum regem, cum in castris ex vulnere curaretur, medici sui proditione interfici nefas duxit Fabricius (Florus l. 1); quin potius vinctum remisit ad dominum, ut scelus nec in adversario comprobaret. Quod leges publicae, quod hostes tuentur, quod inter bella et gladios sanctum est, hoc nobis inter Monachos et Sacerdotes Christi, intutum fuit. Et audet quidam ex eis adducto supercilio et concrepantibus digitis, eructare et dicere: Quid enim, si redemit, si sollicitavit? fecit quod sibi profuit. MIRA SCELERIS defensio; quasi non et latrones et fures et piratae faciant, quod sibi prodest. Certe Annas et Caiphas seducentes infelicem Judam fecerunt quod sibi utile existimabant. 4. Volo in chartulis meis quaslibet", + "candidate_score": 0.639947, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_1_3", + "bdc_text": "Nullas a vobis recipimus literasDie letzten noch erhaltenen Briefe von Geßner und Fries an Bullinger sind datiert am 14 . April 1533 ( HBBW III Nr. 210 ) , bzw. 14 . Mai 1533 ( HBBW III Nr. 224). , filii charissimi , id quod tabellariorum an vestra culpa fiat , nescimus . Monemus tamen , posthac vel seduliores vel prudentiores sitis dispicientes , quibus committatis epistolas .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_850", + "psc_text": "sit, αἰδεσιμώτατον Παππαν, noluisse transferre. Haec et istiusmodi nugae crimina mea sunt. 3. Ac primum antequam de translatione respondeam, volo interrogare eos, qui malitiam prudentiam vocant: Unde apud vos exemplar epistolae? Quis dedit? qua fronte profertis, quod scelere redemistis? Quid apud homines tutum erit, si ne parietibus quidem et scriniis nostra possumus secreta celare? Si ante tribunalia judicum, hoc vobis crimen impingerem, reos legibus subjugarem, quae etiam pro utilitatibus fisci, noxiis (al. variis ) delatoribus poenas statuunt: et cum suscipiant proditionem, damnant proditorem. Lucrum videlicet placet: voluntas displicet. Dudum Hesychium 307 virum Consularem (contra quem Patriarcha Gamaliel gravissimas exercuit inimicitias) Theodosius princeps capite damnavit, quod sollicitato Notario, chartas illius invasisset. Legimus in veteribus historiis (T. Livii Dec. 1. l. 5), ludi magistrum, qui Faliscorum liberos prodiderat, vinctum pueris traditum; et ad eos quos prodebat, remissum: nec sceleratam populum Romanum suscepisse victoriam. Pyrrhum Epirotarum regem, cum in castris ex vulnere curaretur,", + "candidate_score": 0.638733, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_42_44", + "bdc_text": "läßt sich dagegen entnehmen , daß Kolin vorübergehend als Schulmeister in Zug gewirkt haben muß . Wegen seiner evangelischen Gesinnung lief er Gefahr , sein französisches Stipendium zu verlieren , doch war er 1534 bei seiner Rückkehr nach Paris ( s. die vorliegende Stelle ) offenbar noch imstande , Geßner einen Teil dieses Stipendiums auszuleihen ( s.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1465", + "psc_text": "juvenis, miro discendi ferebar ardore, nec juxta quorumdam praesumptionem, ipse me docui. Apollinarium Laodicenum audivi Antiochiae frequenter, et colui; et cum me in sanctis Scripturis erudiret, nunquam 524 illius contentiosum super sensu dogma suscepi. Jam canis spargebatur caput, et magistrum potius quam discipulum decebat. Perrexi tamen Alexandriam, audivi Didymum: in multis ei gratias ago. Quod nescivi, didici: quod sciebam, illo docente, non perdidi. Putabant me homines finem fecisse discendi. Veni rursum Jerosolymam et Bethleem. Quo labore, quo pretio Baraninam nocturnum habui praeceptorem! Timebat enim Judaeos, et mihi alterum exhibebat Nicodemum (Joan. 3. 1). Horum omnium frequenter in opusculis meis facio mentionem. Certe Apollinarii et Didymi inter se dogma contrarium est. Rapiat me ergo utraque turma diversum altrinsecus, quia magistrum utrumque confiteor. Si expedit odisse homines, et gentem aliquam detestari, miro odio adversor circumcisos. Usque hodie enim persequuntur Dominum nostrum Jesum Christum in synagogis Satanae. Objiciat mihi quispiam, cur hominem Judaeum", + "candidate_score": 0.638729, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_50_52", + "bdc_text": "Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s. HBBibl I 115 ) . Außer mit Pellikan stand er auch mit Jud und Bullinger in brieflichem Kontakt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2554", + "psc_text": "Virginitate servanda (Epistola XXII. ad Eustoch.), et alios ad Furiam, atque Salvinam (Epist. LIV. ad Furiam et LXXIX ad Salvinam), quarum altera Probi quondam consulis nurus, altera Gildonis, qui Africam tenuit, filia est. Hic libellus de Monogamia sub nomine tuo, titulum possidebit. EPISTOLA CXXIV. AD AVITUM. Quid cavendum in Libris περὶ ἀρχῶν. Librum Origenis περὶ ἀρχῶν, quem pridem Ruffinus sublesta fide Latine reddiderat, addens mutilansque aliqua, Hieronymus cum a Pammachio rogatus denuo vertisset, nihil immutans, quo posset citra fidei periculum legi, ostendit quae sint in eo impie dicta, atque ut haeretica caveri debeant. 1. Ante annos circiter decem, sanctus vir Pammachius ad me cujusdam schedulas misit, quae Origenis περὶ ἀρχῶν interpretata volumina continerent, imo vitiata; hoc magnopere postulans, ut Graecam veritatem Latina servaret translatio, et in utramque partem seu bene, seu male dixisset ille, qui scripsit, absque interpretis patrocinio, Romana lingua cognosceret. Feci ut voluit, misique ei libros, quos cum", + "candidate_score": 0.638354, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_49_51", + "bdc_text": "Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien . Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s. HBBibl I 115 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_366", + "psc_text": "JA quippe apud hebraeos unum de decem Dei nominibus est. Et in illo Psalmo ubi legimus: « Laudate Dominum, quoniam bonus est Psalmus (Ps. 146. 1); apud Hebraeos legitur, ALLELUIA CHI TOB ZAMMER. 4. AMEN vero Aquila πεπιστωμένως exprimit, quod nos, fideliter, possumus dicere, ductum adverbium ex nomine fidei Amen Septuaginta γένοιτο, id est, fiat. Unde et in fine librorum (in quinque siquidem volumina, Psalterium apud Hebraeos divisum est) fiat, fiat transtulerunt: quod in Hebraico legitur, AMEN AMEN, quo scilicet eo vere dicta quae sunt supra, confirmentur. Unde et Paulus asserit, non posse aliquem respondere Amen, id est, confirmare quae praedicata 133 sunt, nisi intellexerit, praedicationem. MARANATHA magis Syrum est quam Hebraicum, tametsi ex confinio utrarumque linguarum aliquid et Hebraeum sonet, et interpretetur, « Dominus noster venit; » ut sit sensus: « Si quis non amat Dominum Jesum Christum, anathema sit » (1. Cor. 16. 22), et illo completo, deinceps", + "candidate_score": 0.636455, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30_32", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt . Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ; Staedtke 270f , Nr. 28. 272 , Nr. 30 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_291", + "psc_text": "nihil omnino, aut pauca dicturum: et nunc eadem admoneo, ut si tibi placet scire quot molestiis virgo libera, quot uxor astricta sit, legas Tertullianum ad amicum Philosophum, et de Virginitate alios libellos, et beati Cypriani volumen egregium, et Papae Damasi super hac re, versu, prosaque composita; et Ambrosii nostri quae nuper scripsit ad Sororem opuscula. In quibus tanto se effudit eloquio, ut quidquid ad laudes virginum pertinet, exquisierit, expresserit, ordinarit. 23. Nobis diverso tramite incedendum. Virginitatem non tantum efferimus, sed servamus. Nec sufficit scire, quod bonum est, nisi custodiatur attentius quod electum est: quia illud judicii est, hoc laboris: et illud commune cum pluribus, hoc cum paucis. « Qui perseveraverit, inquit usque in finem, hic salvus erit » (Matth. 24. 13). Et, « multi vocati, pauci vero electi » (Ibid. 20. 16. et 22. 14). Itaque obtestor te coram Deo, et Christo Jesu, et electis Angelis ejus ut custodias quae", + "candidate_score": 0.631935, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_37_39", + "bdc_text": "Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten . Ob Geßner und Fries im Frühjahr 1533 Kolin in Bourges noch angetroffen haben , ist ungewiß ; in ihren Briefen an Bullinger ( HBBW III Nr. 210 und 224 ) wird er nicht erwähnt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_33", + "psc_text": "si corpore absens, amore tamen et spiritu 15 venio: impedio exposcens, ne nascentes amicitias, quae Christi glutino cohaeserunt, aut temporis, aut locorum magnitudo divellat; quin potius foederemus eas reciprocis epistolis. Illae inter nos currant, illae sibi obvient, illae nobiscum loquantur. Non multum perditura erit caritas, si tali secum sermone fabuletur. 2. Ruffinus autem frater, ut scribis, necdum venit; et si venerit, non multum proderit desiderio meo, cum eum jam visurus non sim. Ita enim et ille longo intervallo a me separatus est, ut huc non possit excurrere: et ego arreptae solitudinis terminis arceor, ut coeperit jam mihi non licere quod volui. Ob hoc et ego obsecro, et tu, ut petas, plurimum quaeso, ut tibi beati Rhetitii Augustodunensis Episcopi Commentarios ad describendum largiatur, in quibus Canticum Canticorum sublimi ore disseruit. Scripsit et mihi quidam de patria supradicti fratris Ruffini, Paulus senex, Tertulliani suum codicem apud eum esse, quem vehementer reposcit. Et", + "candidate_score": 0.631724, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_49_51", + "bdc_text": "Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien . Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s. HBBibl I 115 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1761", + "psc_text": "cur παροικὶαν, id est, incolatum Latinus interpres non verterit, sed pro hoc posuerit habitationem, quae Graece dicitur κατοικία. Quod quidem in alio loco fecisse convincitur: Heu mihi, quia incolatus meus prolongutus est (Psal. 119. 5) . Et in decimo quarto Psalmo rursum pro incolatu habitationem posuit: Domine quis habitabit in tabernaculo tuo? (Psal. 14. 1) . Et sciendum, quod si voluerimus dicere: Domine quis incolet tabernaculum tuum? vel illud de quinto: Neque incolet juxta te malignus, perdet εὐφωνίαν: et dum interpretationis κακοζηλίαν sequimur, omnem decorem translationis amittimus, et hanc esse regulam boni interpretis, ut ἰδιώματα linguae alterius, suae linguae exprimat proprietate. Quod et Tullium in Protagora Platonis, et in Οἰκονομικῷ Xenophontis, et in 644 Demosthenis contra Aeschinen oratione fecisse convincimus; et Plautum, Terentium, Caeciliumque eruditissimos viros, in Graecis comoediis transferendis. Nec ex eo quis Latinam linguam angustissimam putet, quod non possit verbum de verbo transferre; cum etiam Graeci pleraque nostra", + "candidate_score": 0.631635, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_55", + "bdc_text": "Beza veröffentlichte 1580 eine Kurzbiographie Kolins in seinen «Icones». - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2883", + "psc_text": "Monachos, scribit ad eam cujus nomen nigredinis testatur perfidiae tenebras, edidit librum et sententias περὶ ἀπαθεὶας quam nos impassibilitatem vel imperturbationem possumus dicere; quando nunquam animus nullo perturbationis vitio commovetur: et ut simpliciter dicam, vel saxum, vel Deus est. Hujus libros per Orientem Graecos, et interpretante discipulo 1030 ejus Ruffino, Latinos plerique in Occidente lectitant. Qui librum quoque scripsit, quasi de Monachis: multosque in eo enumerat, qui nunquam fuerunt, et quos fuisse describit Origenistas: et ab Episcopis damnatos esse non dubium est, Ammonium videlicet, et Eusebium, et Euthymium, et ipsum Evagrium, Or quoque et Isidorum, et multos alios, quos enumerare taedium est: et juxta illud Lucretii: Ac veluti pueris absinthia tetra medentes Cum dare conantur, prius oras pocula circum Contingunt dulci mellis flavoque liquore (LUCRET. l. 4. de Nat. rerum). Ita ille unum Joannem in ipsius libri posuit principio, quem et catholicum et sanctum fuisse non dubium est, ut per", + "candidate_score": 0.630713, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_37_39", + "bdc_text": "Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten . Ob Geßner und Fries im Frühjahr 1533 Kolin in Bourges noch angetroffen haben , ist ungewiß ; in ihren Briefen an Bullinger ( HBBW III Nr. 210 und 224 ) wird er nicht erwähnt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1729", + "psc_text": "miserim. Hoc falsum esse noveris: Deum nostrum testor, hoc me non fecisse, sed si forte aliqua in aliquibus scriptis meis reperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sensisse reperiar, non contra te dictum, sed quod mihi videbatur, a me scriptum esse, puto te debere cognoscere: aut si cognosci non potest, credere. Ita sane hoc dixerim, ut ego non tantum paratissimus sim, si quid te in meis scriptis moverit, fraterne accipere quid contra sentias, aut de correctione mea, aut de ipsa tua benevolentia gavisurus; verum etiam hoc a te postulem, et flagitem. 3. « O si licuisset, et si non cohabitante, saltem vicino te in Domino perfrui ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam possumus simul sumus, conservari studeas, et augeri ac perfici; et rescripta quamvis rara non spernere. Saluta obsequio meo sanctum fratrem Paulinianum, 632 et omnes fratres", + "candidate_score": 0.629026, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_49_51", + "bdc_text": "Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien . Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s. HBBibl I 115 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1839", + "psc_text": "Mihi alienigenae amici facti sunt (Ibid. 10) . Pro quo in Graeco invenisse vos dicitis ὑπεῖάγησαν, hoc est, subditi sunt. Sed hoc in quinquagesimo nono scriptum est: in praesenti autem ita apud omnes invenimus Translatores, ἐμοὶ ἀλλόφυλοι ἐφιλίασαν, id est, amici facti sunt. Quod Hebraice dicitur ETHROE. 70. Centesimo nono: Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion (Psal. 109. 2) . Dicitis vos in Graecis codicibus non legisse virtutis tuae, quod manifeste et in Hebraeo, et in Septuaginta Interpretibus habetur. In eodem: Dominare in medio inimicorum tuorum (Ibid.) Dicitis in Graeco legi: et dominare: Sed hoc nec in Hebraeo habetur, nec apud Suptuaginta: et superfluum est. 71. Centesimo decimo: Confitebor tibi, Domine, in toto corde (Psal. 110. 1) . In Graeco invenisse vos dicitis: in toto corde meo. Sed et hoc superfluum est. 72. Centesimo decimo tertio: Deus autem noster in coelo (Psal. 114. 13) . Pro quo Graeco legisse", + "candidate_score": 0.628127, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_37_39", + "bdc_text": "Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten . Ob Geßner und Fries im Frühjahr 1533 Kolin in Bourges noch angetroffen haben , ist ungewiß ; in ihren Briefen an Bullinger ( HBBW III Nr. 210 und 224 ) wird er nicht erwähnt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2125", + "psc_text": "fallaciter 775 vel suas litteras scribere, vel Dei sui sacramenta tractare. » 23. « Flagitas a me, ut aliquem saltem unum ostendam, cujus in hac re sententiam sita secutus, cum tu tam plures nominatim commemoraveris, qui te in eo, quod astruis praecesserunt; petens ut in eo, quod te reprehendo errantem, patiar te errare cum talibus; quorum ego fateor neminem legi; sed cum ferme sex, vel septem, horum quatuor auctoritatem tu quoque infringis. Nam Laodicenum, cujus nomen taces, de Ecclesia dicis nuper egressum; Alexandrum autem veterem haereticum; Origenem vero ac Dydimum reprehensos abs te, lego in recentioribus quaestionibus, quamvis Origenem mirabiliter ante laudaveris. Cum his ergo errare puto, quia nec te ipse patieris; quamvis hoc perinde dicatur ac si in hac sententia non erraverint. Nam quis est, qui se velit cum quolibet errare? Tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes, et quem paulo post commemoras, Joannes, qui dudum in Pontificali gradu", + "candidate_score": 0.627809, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_37_39", + "bdc_text": "Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten . Ob Geßner und Fries im Frühjahr 1533 Kolin in Bourges noch angetroffen haben , ist ungewiß ; in ihren Briefen an Bullinger ( HBBW III Nr. 210 und 224 ) wird er nicht erwähnt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_413", + "psc_text": "quam spiritus exultatione celebremus. QUIA VALDE ABSURDUM EST, nimia saturitate velle honorare Martyrem, quem scias Deo placuisse jejuniis. Ita tibi semper comedendum est, ut cibum et oratio sequatur, et lectio. Quod si aliquibus displicet, Apostoli verba cantato: Si adhuc hominibus placerem, Christi ancilla non essem. EPISTOLA XXXII. AD MARCELLAM. Excusat se, quod paucis scripserit, nimirum conferendis cum Aquilae translatione Hebraeis voluminibus occupatus. Brevitatem vero hujus Epistolae compensat duabus superioribus Epistolis Paulae et Eustochio directis, quas Marcellae legendas mittit. 1. Ut tam parvam Epistolam scriberem, causae duplicis fuit; quod, et tabellarius festinabat, et ego alio opere detentus, hoc quasi παρέργῳ me occupare nolui. Quaeris quidnam illud sit tam grande, tam necessarium, quo epistolicae confabulationis munus exclusum sit. Jam pridem cum voluminibus Hebraeorum Editionem Aquilae confero, ne quid forsitan propter odium Christi Synagoga mutaverit: et ut amicae menti fatear, quae ad nostram fidem pertineant roborandam, plura reperio. Nunc a Prophetis, Salomone, Psalterio,", + "candidate_score": 0.627637, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_0_2", + "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino . Nullas a vobis recipimus literasDie letzten noch erhaltenen Briefe von Geßner und Fries an Bullinger sind datiert am 14 . April 1533 ( HBBW III Nr. 210 ) , bzw. 14 . Mai 1533 ( HBBW III Nr. 224). , filii charissimi , id quod tabellariorum an vestra culpa fiat , nescimus .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1508", + "psc_text": "est, in Domino salutat. » EPISTOLA XCI EPIPHANII AD HIERONYMUM. Nuntiat, Origenistarum factionem opera Theophili damnatam: atque exemplar Epist. Synodicae ad eum mittens, hortatur, ut quos adversus eam haeresim scripsisset libros, in vulgus edat. Domino amantissimo filio ac fratri HIERONYMO Presbytero, EPIPHANIUS in Domino salutem. 540 « Generalis Epistola, quae ad omnes Catholicos scripta est, ad te proprie pertinet, qui zelum fidei adversus cunctas haereses habens, Origenis proprie, et Apollinarii discipulis adversaris: quorum venenatas radices, et in altum defixam impietatem omnipotens Deus protraxit in medium, ut in Alexandria proditae, in toto orbe arescerent. Scito enim, fili carissime, Amalech usque ad stirpem esse deletum, et in monte Raphidim erectum trophaeum crucis. Etenim quomodo porrectis in altum Moysi manibus, vincebat Israel (Exod. 17), sic Dominus confortavit famulum suum Theophilum, ut super altare Ecclesiae Alexandrinae, contra Origenem vexillum poneret; et impleretur in eo quod dicitur: Scribe signum hoc, quia delebo funditus Origenis haeresim", + "candidate_score": 0.6272, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_37_39", + "bdc_text": "Pellikan und Volmar waren es offenbar , die Kolin schon bald im evangelischen Geist beeinflußten . Ob Geßner und Fries im Frühjahr 1533 Kolin in Bourges noch angetroffen haben , ist ungewiß ; in ihren Briefen an Bullinger ( HBBW III Nr. 210 und 224 ) wird er nicht erwähnt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1731", + "psc_text": "nisi sit certius de auctore. Meminit et Ruffini ficto nomine. Domino vere Sancto, ac beatissimo Papae AUGUSTINO HIERONYMUS in Domino salutem. 1. In ipso profectionis articulo sancti filii nostri Asterii Hypodiaconi, necessarii mei, beatitudinis tuae litterae ad me pervenerunt, quibus satisfacis, te contra parvitatem meam librum Romam non misisse. Hoc nec ego factum audieram, sed epistolae cujusdam quasi ad me scriptae per fratrem nostrum Sysinnium Diaconum huc exemplaria pervenerunt: in qua hortaris me, ut παλινῳδιαν super quodam Apostoli capitulo canam, et imiter Stesichorum inter vituperationem et laudes Helenae fluctuantem, ut qui detrahendo oculos perdiderat, laudando receperit. Ego simpliciter fateor dignationi tuae, licet stylus et ἐπιχειρήματα tua mihi viderentur: tamen non temere exemplaribus litterarum credendum putavi; ne forte me respondente, laesus juste expostulares, quod probare ante debuissem tuum esse sermonem, et sic rescribere. Accessit ad moram sanctae et venerabilis Paulae longa infirmitas. Dum enim languenti multo tempore assideremus [al. assidemus ],", + "candidate_score": 0.626648, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_31", + "bdc_text": "Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1460", + "psc_text": "ad excusationem Auctoris, multa de libris ejus esse subtracta, quae apertam impietatem ejusdem monstrare potuissent, quaesumus 522 Praestantiam tuam, ut in hoc specialiter, non tam nobis, quam universis qui in Urbe habitant, profuturum opus digneris impendere, ut supra dictum librum Origenis ad fidem, quemadmodum ab ipso Auctore editus est, tuo sermone manifestes; et quae a defensore ejus interpolata sunt, prodas. Et quae etiam in his schedulis, quas ad Sanctitatem tuam direximus, vel contra catholicam regulam vel imperite edita sunt, redarguas atque convincas. Sane subtiliter in Praefatione operis sui mentionem, tacito nomine tuae Sanctitatis, expressit, quod a te promissum opus ipse compleverit: illud oblique agens, etiam te simili ratione sentire. Purga ergo suspiciones hominum, et convince criminantem, ne si dissimulaveris, consentire videaris. EPISTOLA LXXXIV. Respondens superiori Epistolae, exponit, quo animo legerit, laudaritque Origenem, quem ab omnibus legi cupiat, si fieri possit absque periculo pietatis: et aemulorum calumnias refellit, ac suspiciones hominum", + "candidate_score": 0.62328, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3125", + "psc_text": "Qui etsi secundum litteram Legis observari 1115 cuncta contendunt, velamine posito super faciem Moysi, spiritus veritatis luce illuminari nequeunt, quos etsi veritati non acquieverint, hirci tamen more emissarii, humero nostrae patientiae parati ad satisfactionem de ea quae in nobis est fide (1. Pet. 3. 15) , ad eremum suae perditionis, et lavare postea vestimenta, ne contagione haeretici sensus polluti remaneant. Nos autem in initio hujus opusculi exemplo Jeremiae docti, evellere prius, destruere, et postea plantare et aedificare proponimus. 2. De Scripturis prius ostendere cupientes, quomodo hae feriae Domini, quae praecipiuntur Loge servari, non umbra, sed spirituali observantia celebrantur. Et siqui imbecillitatis nostrae auctoritatem parvipendere voluerint, Prophetas audiant, qui provido patrocinio providentes harum reprobationum Evangelii tempore aperta voce praedixerunt. Imo in eis Domino proloquente: Dies festos vestros, et Neomenias, et Sabbatha audit anima mea. Et haec se Dominus non mandasse pronuntiat, cum ipsum in Lege haec praecepisse manifestum est. In quibus", + "candidate_score": 0.623163, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_16_18", + "bdc_text": "Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3012", + "psc_text": "(Matth. 23. 8) . Si tamen scit expedire nobis, ut etiam talia noverimus, qui novit non solum quid doceat, verum etiam quid nobis discere expediat; nam confiteor dilectioni tuae cupiditatem meam; cupio quidem et hoc scire, quod quaeris; sed multo magis cuperem scire, si fieri posset, quando praesentetur desideratus omnibus gentibus, et quando regnum futurum sit Sanctorum, quam unde in hanc terram venire ceperim. Et tamen illud, cum ab illo, qui scit omnia, discipuli sui, nostri Apostoli, quaererent, responsum acceperunt: Non est vestrum nosse tempus, aut tempora, quae Deus posuit in sua potestate (Act. 1. 7) . Quid si et hoc scit non esse nostrum scire, qui profecto scit, quid nobis sit utile scire? Et illud quidem per illum scio, non esse nostri scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate; utrum autem originem Animarum, quam nondum scio, nostrum sit scire, id est pertineat ad nos id scire, ne hoc", + "candidate_score": 0.621158, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_19", + "bdc_text": "intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3136", + "psc_text": "De Scenophegia et in fine anni solaris apud Hebraeos idem VII. mense, quando congregantur fructus in horrea, sive in cellaria, tunc solemnia celebrare lege praeceptum est, id est primo die tubarum X. die expletionum celebrare debere Sabbata, et XV. die per dies VII. usquedum finiantur, VIII. tabernaculorum feriae esse praecipiuntur. His autem fortasse significare potest, ut quia nos in fine saeculi trinae invocationis Sacramento simus consecrati tuba, praedicationis Evangelii fidem et aspersionem Sanguinis Jesu Christi, in quo vera propitiatio est finito legis tempore dicere non cessamus, et congregatis bonorum operum fructibus ab omni opere malo quiete per septiformis spiritus gratiam persecutione substenta in octavae beatitudinis numerum pervenire mereamur. Quod tamen per jejunii et orationis laborem fieri non est dubium, quia et affligi animas lege praecipitur. 6. De Neomeniis: in Neomenia buccinare tuba praecipitur, id est nova luna, quia qui in lumine scientiae illuminatus est praedicare aliis, cessare non debet, quod", + "candidate_score": 0.620756, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_55", + "bdc_text": "Beza veröffentlichte 1580 eine Kurzbiographie Kolins in seinen «Icones». - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1199", + "psc_text": "Lactantius, qui de Ira quoque, et Opificio Dei duo volumina condidit: quos si legere volueris, dialogorum Ciceronis in eis ἐπιτομὴν reperies. Victorino Martyri in libris suis, licet desit eruditio, tamen non deest eruditionis voluntas. Cyprianus, 430 Quod idola dii non sint, qua brevitate, qua historiarum omnium scientia, quorum verborum et sensuum splendore perstrinxit? Hilarius meorum Confessor temporum et Episcopus, duodecim Quintiliani libros et stylo imitatus est, et numero: brevique libello, quem scripsit contra Dioscorum Medicum, quid in litteris possit, ostendit. Juvencus Presbyter, sub Constantino historiam Domini Salvatoris versibus explicavit: nec pertimuit Evangelii majestatem sub metri leges mittere. De caeteris vel mortuis, vel viventibus taceo: quorum in scriptis suis et vires manifestae sunt et voluntas. 6. Nec statim prava opinione fallaris, contra Gentes hoc esse licitum, in aliis disputationibus dissimulandum, quia omnes pene omnium libri, exceptis his qui cum Epicuro litteras non didicerunt, eruditionis doctrinaeque plenissimi sunt. Quanquam ego illud magis", + "candidate_score": 0.619959, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_70", + "bdc_text": "In der Schlacht bei Kappel 1531 entging er schwer verwundet nur knapp dem Tod .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_955", + "psc_text": "dominatur: ille corpora custodit ad mortem, hic animas servat ad vitam. In te oculi omnium diriguntur, domus tua, et conversatio, quasi in specula constituta, magistra est publicae disciplinae. Quidquid feceris, id sibi omnes faciendum putant. Cave ne committas, quod aut qui reprehendere volunt, digne lacerasse 343 videantur: aut qui imitari, cogantur delinquere. Vince quantum potes, imo etiam plus quam potes, mollitiem animi tui, et ubertim fluentes lacrymas reprime, ne grandis pietas in nepotem, apud incredulas mentes desperatio putetur in Deum. Desiderandus est tibi quasi absens, non quasi mortuus: ut illum exspectare, non amisisse videaris. 15. Verum quid ago, medens dolori quem jam reor, et tempore et ratione sedatum, ac non potius replico tibi vicinas Regum miserias, et nostri temporis calamitates, ut non tam plangendus sit, qui hac luce [al. vice ] caruerit, quam gratulandum ei, qui de tantis malis evaserit? Constantius Arianae fautor haereseos, dum contra inimicum paratur, et concitus", + "candidate_score": 0.619684, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_16_18", + "bdc_text": "Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2794", + "psc_text": "essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesiverat. Ecce volo ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. » 9. « Misisti ad me discipulos, ut ea doceam, quae nondum ipse didici. Doce ergo quod doceam. Nam ut doceam, multi a me flagitant, eisque me sicut alia multa, et hoc ignorare confiteor. Et fortasse quamvis in os meum verecundentur, tamen apud se dicunt, Tu es Magister in Israel, et haec ignoras? (Joan. 3. 10) . Quod quidem Dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quod delectabat vocari Rabbi. Unde etiam ad verum magistrum nocte venerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis, quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi: unus est enim magister vester, Christus (Matth. 23. 8) . Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro, nec", + "candidate_score": 0.618984, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_71", + "bdc_text": "Als Zunftmeister zur Saffran gehörte er 1532-1539 und nochmals 1542-1567 dem Kleinen Rat an. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_383", + "psc_text": "in fronte Epistolae tuae posueras, Quid sibi velit, quod in Regnorum libro primo scriptum est. « Et Samuel puer serviebat ante conspectum Domini, cinctus Ephod bad, et diploidem habebat pusillam, quam fecerat ei mater sua: et afferebat ei de diebus in dies, cum ascenderet cum viro suo sacrificare sacrificium dierum » (1. Reg. 2. 8. et 9). Itaque quaeris quid sit EPHOD BAD, quo (al. quod ) futurus Propheta praecingitur, utrumne zona, an, ut quidam putant, thuribulum, vel genus aliquod vestimenti sit. Et si vestis, quomodo ea praecingitur? et post ipsum Ephod, quare adjungitur ei bad? In sequentibus quoque legisse te scribis: « Venit homo Dei ad Eli, et dicit ei: Haec dicit Dominus: Manifeste ostendi me ad domum patris tui, ex omnibus tribubus Israel, cum essent in terra Aegypti servientes in domo Pharaonis, et elegi domum patris tui ex omnibus tribubus Israel mihi in sacerdotium, ut ascenderent ad altare", + "candidate_score": 0.618804, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_55", + "bdc_text": "Beza veröffentlichte 1580 eine Kurzbiographie Kolins in seinen «Icones». - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_849", + "psc_text": "quem intrinsecus sensum singula capitula continerent. Siquidem et hoc ut sibi soli facerem, oppido flagitarat; postulavique ab eo mutuo, ut domi haberet exemplar: nec facile in vulgus proderet. Res ita anno et sex mensibus transiit: donec supradicta interpretatio de scriniis ejus novo praestigio Jerosolymam commigravit. Nam quidem Pseudomonachus, vel accepta pecunia, ut perspicue intelligi datur, vel gratuita malitia, ut incassum corruptor nititur persuadere, compilatis chartis ejus et sumptibus, Judas factus est proditor: deditque adversariis latrandi contra me occasionem, ut inter imperitos concionentur, me falsarium, me verbum non expressisse de verbo: pro honorabili dixisse carissimum, et maligna interpretatione, quod nefas dictu sit, αἰδεσιμώτατον Παππαν, noluisse transferre. Haec et istiusmodi nugae crimina mea sunt. 3. Ac primum antequam de translatione respondeam, volo interrogare eos, qui malitiam prudentiam vocant: Unde apud vos exemplar epistolae? Quis dedit? qua fronte profertis, quod scelere redemistis? Quid apud homines tutum erit, si ne parietibus quidem et scriniis", + "candidate_score": 0.618688, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_19", + "bdc_text": "intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1879", + "psc_text": "Epistolas et Hilarii libros inoffenso decurrat pede. Illorum tractatibus, illorum delectetur ingeniis, in quorum libris pietas fidei non vacillet. Caeteros sic legat, ut magis judicet quam sequatur. 13. Respondebis: Quomodo haec omnia mulier saecularis, in tanta frequentia hominum, Romae custodire potero? Noli ergo subire onus, quod ferre non potes: sed postquam ablactaveris eam cum Isaac, et vestieris cum Samuele; mitte aviae et amitae. Redde pretiosissimam gemmam cubiculo Mariae, et cunis Jesu vagientis impone. Nutriatur in Monasterio, sit inter Virginum choros, jurare non discat, mentiri sacrilegium putet, nesciat saeculum, vivat Angelice, sit in carne sine carne, omne hominum genus sui simile putet. Et, ut caetera taceam, certe te liberet servandi difficultate, et custodiae periculo. MELIUS TIBI est desiderare absentem, quam 689 pavere ad singula: quid loquatur, cum quo loquatur, cui annuat, quem libenter aspiciat. Trade Eustochio parvulam, cujus nunc et ipse vagitus pro te oratio est. Trade comitem sanctitatis, futuram haeredem.", + "candidate_score": 0.618052, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_71", + "bdc_text": "Als Zunftmeister zur Saffran gehörte er 1532-1539 und nochmals 1542-1567 dem Kleinen Rat an. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1265", + "psc_text": "(quia in hac provincia Latini sermonis scriptorum penuria est) describi 455 sibi fecit, quaecumque ab adolescentia usque in praesens tempus dictavimus? Non nos honoravit, qui parvuli et minimi Christianorum omnium sumus, et ob conscientiam peccatorum, Bethleemitici ruris saxa incolimus; sed Christum, qui honoratur in servis suis; et Apostolis repromittit, dicens: « Qui vos recipiunt, me recipiunt. Et qui me recipiunt, recipiunt eum, qui me misit (Matth. 10). 5. Itaque, carissima filia, hanc Epistolam amoris mei in illum habeto Epitaphium: et quidquid posse me scieris in opere spirituali, audacter impera, ut sciant saecula post futura, eum, qui dicit in Isaia: « Posuit me ut sagittam electam, in pharetra sua abcondit me » (Isai 49), duos viros tantis maris atque terrarum inter se spatiis separatos, suo acumine vulnerasse, ut cum mutuo in carne se nesciant, amore spiritus copulentur. Subscriptio. Sanctam te corpore et spiritu servet ille Samarites, id est, Servator et custos,", + "candidate_score": 0.617144, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_54_56", + "bdc_text": "Dezember 1542 , daß Kolin an der Pest gestorben sei ( Blarer BW II 165 ) . Beza veröffentlichte 1580 eine Kurzbiographie Kolins in seinen «Icones». - Lit. : Misc. Tig. I/II 46 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2456", + "psc_text": "(Coloss. 2. 20 et seqq.) , hunc nobis habere sensum videtur. Curramus per singula, 883 et obscuritatem sensuum atque verborum, Christo reserante, pandamus. Si baptizati estis in Christo, et cum Christo in baptismate consepulti, mortui autem ab elementis hujus mundi, pro eo quod est elementis; cur mecum non dicitis, Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi: per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo (Galat. 6. 4) ? nec audistis Dominum dicentem ad Patrem: De mundo non sunt: sicut, et ego non sum de mundo, et mundus odit eos, quoniam non sunt de mundo; sicut et ego non sum de mundo (Joan. 17. 16, et 15. 19). Sed e contrario quasi viventes in mundo decernitis, ne tetigeritis corpus hominis mortui, nec vestimentum, nec scabellum in quo sederit mulier menstruata: neque gustaveritis carnem suillam, et leporum, et sepiarum, et loliginum, murenae, et anguillae, et universorum piscium,", + "candidate_score": 0.615125, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_42", + "bdc_text": "läßt sich dagegen entnehmen , daß Kolin vorübergehend als Schulmeister in Zug gewirkt haben muß .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2794", + "psc_text": "essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesiverat. Ecce volo ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. » 9. « Misisti ad me discipulos, ut ea doceam, quae nondum ipse didici. Doce ergo quod doceam. Nam ut doceam, multi a me flagitant, eisque me sicut alia multa, et hoc ignorare confiteor. Et fortasse quamvis in os meum verecundentur, tamen apud se dicunt, Tu es Magister in Israel, et haec ignoras? (Joan. 3. 10) . Quod quidem Dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quod delectabat vocari Rabbi. Unde etiam ad verum magistrum nocte venerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis, quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi: unus est enim magister vester, Christus (Matth. 23. 8) . Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro, nec", + "candidate_score": 0.610584, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_42", + "bdc_text": "läßt sich dagegen entnehmen , daß Kolin vorübergehend als Schulmeister in Zug gewirkt haben muß .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1465", + "psc_text": "juvenis, miro discendi ferebar ardore, nec juxta quorumdam praesumptionem, ipse me docui. Apollinarium Laodicenum audivi Antiochiae frequenter, et colui; et cum me in sanctis Scripturis erudiret, nunquam 524 illius contentiosum super sensu dogma suscepi. Jam canis spargebatur caput, et magistrum potius quam discipulum decebat. Perrexi tamen Alexandriam, audivi Didymum: in multis ei gratias ago. Quod nescivi, didici: quod sciebam, illo docente, non perdidi. Putabant me homines finem fecisse discendi. Veni rursum Jerosolymam et Bethleem. Quo labore, quo pretio Baraninam nocturnum habui praeceptorem! Timebat enim Judaeos, et mihi alterum exhibebat Nicodemum (Joan. 3. 1). Horum omnium frequenter in opusculis meis facio mentionem. Certe Apollinarii et Didymi inter se dogma contrarium est. Rapiat me ergo utraque turma diversum altrinsecus, quia magistrum utrumque confiteor. Si expedit odisse homines, et gentem aliquam detestari, miro odio adversor circumcisos. Usque hodie enim persequuntur Dominum nostrum Jesum Christum in synagogis Satanae. Objiciat mihi quispiam, cur hominem Judaeum", + "candidate_score": 0.610463, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_55_57", + "bdc_text": "Beza veröffentlichte 1580 eine Kurzbiographie Kolins in seinen «Icones». - Lit. : Misc. Tig. I/II 46 ; Willy Brändly , Peter Kolin von Zus , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1199", + "psc_text": "Lactantius, qui de Ira quoque, et Opificio Dei duo volumina condidit: quos si legere volueris, dialogorum Ciceronis in eis ἐπιτομὴν reperies. Victorino Martyri in libris suis, licet desit eruditio, tamen non deest eruditionis voluntas. Cyprianus, 430 Quod idola dii non sint, qua brevitate, qua historiarum omnium scientia, quorum verborum et sensuum splendore perstrinxit? Hilarius meorum Confessor temporum et Episcopus, duodecim Quintiliani libros et stylo imitatus est, et numero: brevique libello, quem scripsit contra Dioscorum Medicum, quid in litteris possit, ostendit. Juvencus Presbyter, sub Constantino historiam Domini Salvatoris versibus explicavit: nec pertimuit Evangelii majestatem sub metri leges mittere. De caeteris vel mortuis, vel viventibus taceo: quorum in scriptis suis et vires manifestae sunt et voluntas. 6. Nec statim prava opinione fallaris, contra Gentes hoc esse licitum, in aliis disputationibus dissimulandum, quia omnes pene omnium libri, exceptis his qui cum Epicuro litteras non didicerunt, eruditionis doctrinaeque plenissimi sunt. Quanquam ego illud magis", + "candidate_score": 0.610041, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_11_13", + "bdc_text": "Mai 1534 bei Lauffen und Kirchheim statt . Als Schlacht können die Scharmützel freilich nicht bezeichnet werden , s. Wille 180-182 , Heyd 454-469. . Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1387", + "psc_text": "contra Jericho: et ostendit ei Dominus omnem terram Galaad usque 497 Dan, et Nephthalim et Ephraim et Manassen, et universam terram Juda, usque ad mare magnum contra austrum, et regionem campestrem Jerichontis, civitatis palmarum, usque Segor (Deut. 34). Quis potest tanta nosse mysteria? Quis in extremis Legis, et hujus vitae finibus constitutus intelligit semper sibi esse pugnandum: et tunc plenam victoriam dari, si fuerit in campestribus, si in ABEL SITIM, quod interpretatur, luctus spinarum, fleverit antiqua peccata, et spinas, quae suffocaverunt sementem verbi Dei (Luc. 8), et de quibus Propheta dicit: Versatus sum in miseria, dum mihi configitur spina (Psal. 31. 4) : et tunc praeparatus, deficiente Manna, sub duce Jesu Jordanem transeat (Jos. 5): et circumcisus cultro Evangelii, primum comedat de coelesti pane: et occurrat ei princeps exercituum Dei, ut verum Pascha nequaquam in Aegypto, sed in finibus Terrae sanctae comedat. O profundum divitiarum sapientiae, et scientiae Dei, quam", + "candidate_score": 0.608571, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_55_57", + "bdc_text": "Beza veröffentlichte 1580 eine Kurzbiographie Kolins in seinen «Icones». - Lit. : Misc. Tig. I/II 46 ; Willy Brändly , Peter Kolin von Zus , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2883", + "psc_text": "Monachos, scribit ad eam cujus nomen nigredinis testatur perfidiae tenebras, edidit librum et sententias περὶ ἀπαθεὶας quam nos impassibilitatem vel imperturbationem possumus dicere; quando nunquam animus nullo perturbationis vitio commovetur: et ut simpliciter dicam, vel saxum, vel Deus est. Hujus libros per Orientem Graecos, et interpretante discipulo 1030 ejus Ruffino, Latinos plerique in Occidente lectitant. Qui librum quoque scripsit, quasi de Monachis: multosque in eo enumerat, qui nunquam fuerunt, et quos fuisse describit Origenistas: et ab Episcopis damnatos esse non dubium est, Ammonium videlicet, et Eusebium, et Euthymium, et ipsum Evagrium, Or quoque et Isidorum, et multos alios, quos enumerare taedium est: et juxta illud Lucretii: Ac veluti pueris absinthia tetra medentes Cum dare conantur, prius oras pocula circum Contingunt dulci mellis flavoque liquore (LUCRET. l. 4. de Nat. rerum). Ita ille unum Joannem in ipsius libri posuit principio, quem et catholicum et sanctum fuisse non dubium est, ut per", + "candidate_score": 0.607345, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_3", + "bdc_text": "Monemus tamen , posthac vel seduliores vel prudentiores sitis dispicientes , quibus committatis epistolas .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_37", + "psc_text": "rogat ut de ejus proposito crebris ad se litteris laetiorem faciat; addens se obtrectatorem suum interea despicere. Antiquus sermo est: Mendaces faciunt, ut nec sibi vera dicentibus credatur: quod mihi a te, ego objurgatus de silentio litterarum, accidisse video. Dicam, saepe scripsi, sed negligentia bajulorum fuit? Respondebis: omnium non scribentium vetus ista excusatio est. Dicam, non reperi qui epistolas ferret? Dices, hinc istuc (al. illinc ) isse quam plurimos. Contendam, me etiam his dedisse? At illi, quia non reddiderunt, negabunt: et erit inter absentes incerta cognitio. Quid igitur faciam? Sine culpa veniam postulabo, rectius arbitrans, pacem loco motum petere, quam aequo gradu certamina concitare: quanquam ita me jugis tam corporis aegrotatio, quam animae aegritudo consumpsit, ut morte imminente, nec mei pene memor fuerim. Quod ne falsum 17 putes, oratorio more, post argumenta testes vocabo. Sanctus frater Heliodorus hic adfuit, qui cum mecum eremum vellet incolere, meis sceleribus fugatus abscessit. Verum", + "candidate_score": 0.606967, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_11_13", + "bdc_text": "Mai 1534 bei Lauffen und Kirchheim statt . Als Schlacht können die Scharmützel freilich nicht bezeichnet werden , s. Wille 180-182 , Heyd 454-469. . Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_389", + "psc_text": "viri qui cincti erant vasis bellicis, ingressi sunt domum Michae, et sumpserunt sculptile atque conflatile, Ephod et Theraphim » . Coarguit igitur eorum opinionem, qui ut indissolubilem facerent quaestionem, Ephod, argenteum putaverunt. illud breviter attende, quod nunquam nisi in sacerdotio nominetur. Nam et Samuel qui illo cinctus refertur, Levites fuit, et Sacerdotes Nobe hoc dignitatis suae insigne portabant. Et (quod in Latinis codicibus non habetur) quando David fugiens a Saul, venit ad Abimelech, et gladium postulavit, dicens: « Vide si est ad manum tuam lancea et gladius, quoniam gladium meum, et vasa mea non sustuli in manu mea: respondensque sacerdos dixit: Ecce gladius Goliath alienigenae, quem percussisti in valle Terebinthi, et hic involutus est vestimento post Ephod in sacrario » (1. Reg. 21. 8 et 9): utique Ephod conditum servabatur. Hoc quoque quod nunc posuimus, ubi sculptile atque conflatile legitur: licet idolum sit, tamen quia per errorem religio putabatur, ad", + "candidate_score": 0.605467, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_3", + "bdc_text": "Monemus tamen , posthac vel seduliores vel prudentiores sitis dispicientes , quibus committatis epistolas .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_423", + "psc_text": "aliud excussorum: quia excutientes sunt, qui excutiant, excussi vero, qui ab aliis excutiantur. Et incongruum esse excussos Apostolos accipi, qui magis excutientes debuerint appellari. Quid igitur faciam? Tantum virum, et temporibus suis disertissimum reprehendere non audeo: qui et confessionis suae merito, et vitae industria, et eloquentiae claritate, ubicumque Romanum nomen est, praedicatur: nisi quod non ejus culpae ascribendum est, qui Hebraei sermonis ignarus fuit, Graecarum quoque litterarum quamdam auram coeperat, sed Heliodori Presbyteri, quo ille familiariter usus est, ea quae intelligere non poterat, quomodo ab Origene essent dicta, quaerebat. Qui, quia in hoc Psalmo Commentarium Origenis invenire non potuit, opinionem magis insinuare suam, quam inscitiam voluit confiteri. Quam ille sumptam claro sermone disseruit, et alienum errorem disertius executus est. 157 4. Restat igitur, ut rursum ad fontem sermonis recurramus Hebraei, et videamus, quomodo scriptum sit. Ubi nos habemus, sicut filii excussorum: ibi legitur, CHEN BNE ANNAURIM, quod Aquila interpretatus est,", + "candidate_score": 0.604918, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_52", + "bdc_text": "Außer mit Pellikan stand er auch mit Jud und Bullinger in brieflichem Kontakt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_36", + "psc_text": "Presbyter, dum adhuc Antiochiae essem, me praesente corripuit. Cui ille respondit: Ego nihil timeo. Dicit se a Domino suo fuisse dimissum: et si vobis placet, ecce hic est, transmittite quo vultis. In hoc arbitror me non peccare, si hominem vagum non sinam longius fugere. Quapropter quia ego in hac solitudine constitutus, non possum agere quod jussisti, rogavi carissimum mihi Evagrium, ut tam tui quam mei causa instanter negotium prosequatur. Cupio te valere in Christo. EPISTOLA VI. AD JULIANUM AQUILEIAE DIACONUM Excusat se apud Julianum de silentio litterarum, et cum, eo primum nuntiante, intellexisset, sororem suam in eo permanere quod coeperat, rogat ut de ejus proposito crebris ad se litteris laetiorem faciat; addens se obtrectatorem suum interea despicere. Antiquus sermo est: Mendaces faciunt, ut nec sibi vera dicentibus credatur: quod mihi a te, ego objurgatus de silentio litterarum, accidisse video. Dicam, saepe scripsi, sed negligentia bajulorum fuit? Respondebis: omnium non scribentium", + "candidate_score": 0.600643, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_30", + "bdc_text": "Der Nonne Anna Kolin im Zisterzienserinnenkloster Frauenthal ( Kt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2655", + "psc_text": "animum contristare. 5. Nulla eo tempore nobilium feminarum noverat Romae propositum Monachorum, nec audebat propter rei novitatem, ignominiosum, ut tunc putabatur, et vile in populis nomen assumere. Haec ab Alexandrinis Sacerdotibus, Papaque Athanasio, et postea Petro, qui persecutionem Arianae haereseos declinantes, quasi ad tutissimum communionis suae portum Romam confugerant, vitam beati Antonii adhuc tunc viventis, monasteriorumque in Thebaide, Pachomii, et virginum ac viduarum didicit disciplinam. Nec erubuit profiteri, quod Christo placere cognoverat. Hanc multos post annos imitata est Sophronia [al. Sophronium ], et aliae: quibus rectissime illud Ennianum aptari potest: Utinam ne in nemore Pelio. Hujus amicitiis fruita est Paula venerabilis. In hujus cubiculo nutrita Eustochium, virginitatis decus: ut facilis aestimatio sit, qualis magistra, ubi tales discipulae. Rideat forsan infidelis lector, me in muliercularum laudibus immorari, qui, si recordetur sanctas feminas, comites Domini Salvatoris, quae ministrabant ei de sua substantia, et tres Marias stantes ante crucem, Mariamque proprie Magdalenen, quae", + "candidate_score": 0.599943, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_52", + "bdc_text": "Außer mit Pellikan stand er auch mit Jud und Bullinger in brieflichem Kontakt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_101", + "psc_text": "id quod ipsi exponunt, habere me dicam, haereticus judicor. Quid tam anxie unum verbum tenent? quid sub ambiguo sermone latitant? Si sic credunt, ut interpretantur, non damno quod retinent. Si sic credo, ut ipsi sentire se simulant, permittant et mihi meis verbis suum sensum loqui. 5. Quamobrem obtestor Beatitudinem tuam per crucifixam mundi salutem, per homousian Trinitatem, ut mihi epistolis tuis, sive tacendarum, sive dicendarum hypostaseon detur auctoritas. Et ne forte obscuritas loci, in quo dego, fallat bajulos litterarum, ad Evagrium Presbyterum, quem optime nosti, dignare scripta transmittere. Simul etiam, cui apud. Antiochiam debeam communicare significes: quia Campenses cum Tharsensibus haereticis copulati, nihil aliud ambiunt, quam ut auctoritate communionis vestrae fulti, tres hypostases cum antiquo sensu praedicent. 42 EPISTOLA XVI. AD DAMASUM PAPAM. Apud quem ex tribus, qui Antiochenam Ecclesiam scindunt, debeat communicare, ut sibi significet, iterum obtestatur. 1. Importuna in Evangelio mulier tandem meruit audiri (Matth. 15. 28): et", + "candidate_score": 0.599275, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_12", + "bdc_text": "Als Schlacht können die Scharmützel freilich nicht bezeichnet werden , s. Wille 180-182 , Heyd 454-469. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_607", + "psc_text": "esse γυμνατικῶς scribere, aliud δογματικῶς. In priori vagam esse disputationem; et adversario respondentem, nunc haec, nunc illa proponere. Argumentari ut libet, aliud loqui, aliud agere, panem, ut dicitur, ostendere; lapidem tenere. In sequenti autem aperta frons, et ut ita dicam, ingenuitas necessaria est. Aliud est quaerere, aliud definire. In altero pugnandum: in altero docendum est. Tu me stantem in praelio, et de vita periclitantem studiosus magister doceas. Noli ex obliquo, et unde non putaris, vulnus inferre. Directo percute gladio. Turpe tibi est hostem dolis ferire, non viribus. Quasi non et haec ars summa pugnantium sit, alibi minari, alibi percutere. Legite, obsecro vos, Demosthenem, legite Tullium: ac ne forsitan Rhetores vobis 223 displiceant (quorum artis est, verisimilia magis quam vera dicere), legite Platonem, Theophrastum, Xenophontem, Aristotelem, et reliquos qui de Socratis fonte manantes, diversis cucurrere rivulis: quid in illis apertum, quid simplex est? quae verba non sensuum? qui sensus non victoriae?", + "candidate_score": 0.596475, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 13, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis", + "max_score": 0.686968, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14_16", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1826", + "psc_text": "haberent: ne pium studium parum exerceretur. In omni quippe copia Scripturarum sanctarum pascimur apertis, exercemur obscuris: illic fames pellitur, hic fastidium. Quia ergo non est dictum, Peccatum nullum haberent; non perturbemur, cum peccatores Judaeos, etiamsi Dominus non venisset, agnoscimus. Sed tamen quia dictum est, Si non venissem, peccatum non haberent; inde necesse est, etiamsi non omne, aliquod tamen eos ex adventu Domini, quod non habebant, contraxisse peccatum. Illud ipsum profecto est, quod in praesentem sibique loquentem non crediderunt, eumque inimicum deputantes, quoniam vera dicebat, insuper occiderunt. Hoc peccatum tam magnum et horrendum, si non venisset et locutus eis fuisset, utique non haberent. Sicut ergo ibi cum audimus, Peccatum non haberent; non omne, sed aliquod peccatum intelligimus: ita in hodierna lectione cum audimus, Spiritus blasphemia non remittetur; non omnem blasphemiam, sed quamdam; et cum audimus, Qui dicit verbum contra Spiritum sanctum, non remittetur ei; non omne verbum, sed quoddam intelligere debemus.", + "candidate_score": 0.686968, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2241", + "psc_text": "et non attenderint turbas prohibentes, neque magnipenderint quod Christum videntur sequi, id est, quod christiani appellantur; sed plus amaverint lucem quam Christus est redditurus, quam timuerint strepitum prohibentium: nullo modo separabuntur, et stabit Jesus, et sanabit eos. CAPUT XV. 14. Quomodo oculi sanantur. Stare Jesum quid. Quomodo enim sanantur oculi nostri? Quomodo per fidem sentimus Christum transeuntem temporali dispensatione; sic intelligamus Christum stantem incommutabili aeternitate. Ibi enim sanatur oculus, quando intelligitur Christi divinitas. Percipiat hoc Charitas vestra: attendite quod dicam grande sacramentum. Omnia temporaliter gesta a Domino nostro Jesu Christo, fidem nobis inserunt. Credimus in Filium Dei, non solum in Verbum per quod facta sunt omnia; sed in ipsum Verbum factum carnem, ut habitaret in nobis, natum de virgine Maria, et caetera quae fides habet, quae nobis exhibita sunt, ut Christus transiret, et ut caeci vestigia transeuntis audientes, clamarent operibus, vita professionem fidei commemorantes. Jam ut clamantes sanentur, stat Jesus.", + "candidate_score": 0.6778, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_15_17", + "bdc_text": "Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1919", + "psc_text": "Omnes, si fieri potest, ad Deum pertineamus: omnes malitiam saeculi hujus in illius misericordia evadamus. Quaeramus dies bonos, quia in diebus malis sumus: sed in diebus malis non blasphememus, ut ad bonos dies pervenire possimus. SERMO LXXIV. De verbis Evangelii Matthaei, cap. XIII, 52, Ideo omnis Scriba eruditus in regno Dei, etc. 1. Scribae Judaeis quinam. Evangelica lectio admonet nos quaerere et explicare, quantum Dominus dederit, Charitati vestrae, quis est Scriba eruditus in regno Dei, similis patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. In hoc enim lectio ipsa conclusit: quae sunt nova et vetera eruditi Scribae. Quos autem veteres secundum consuetudinem Scripturarum nostrarum Scribas appellaverint, notum est, videlicet qui Legis scientiam profiterentur. Tales enim in illo populo Scribae appellabantur; non quales appellantur in officiis judicum, vel in consuetudine civitatum. Debemus enim non frustra intrare scholam, sed nosse in qua significatione Scripturarum verba teneamus: ne cum aliquid de Scripturis sonuerit,", + "candidate_score": 0.675664, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2228", + "psc_text": "humana, admonet nos corporalibus miraculis et patientia corporali, ut credamus, et sanemur ad conspicienda illa invisibilia quae carnis oculus nescit. Hoc ergo agens curavit caecos istos, de quibus nunc Evangelium recitatum est. Et in curando videte quid admonuerit aegrotum interiorem. CAPUT X. 9. Duorum caecorum curatio quid significat. Jesum transire quid. Attendite ipsius facti exitum et ordinem rerum. Sedentes illi in via duo caeci, transeunte Domino exclamabant, ut eorum misereretur. A turba vero, quae cum Domino erat, compescebantur ne clamarent. Neque hoc sine mysterio derelictum putetis. Illi autem compescentem se turbam perseverantissimo clamore vincebant, ut perveniret vox eorum ad aures Domini: quasi non jam ille cogitata praevenerit. Clamaverunt ergo duo caeci, ut audirentur a Domino, et a turbis comprimi nequiverunt. Transibat Dominus, et illi clamabant. Stetit Dominus, et sanati sunt. Nam stetit Dominus, Jesus, et vocavit eos, et ait: Quid vultis vobis faciam? At illi dixerunt: Ut aperiantur oculi nostri.", + "candidate_score": 0.67262, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_79", + "bdc_text": "] Ioanni Frisio Lutetiae et Conrado Gessnero apud Bituriges , agentibus optimae spei adolescentibus ad manus proprias .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_720", + "psc_text": "Nulli enim tantum impenderunt, quam illi qui se ipsos impenderunt: sicut dicit apostolus Paulus, Et ipse impendar pro animabus vestris (Id. XII, 15) . Impenderunt enim se ipsos confitendo Christum, et implendo in ejus adjutorio quod dictum est, Ad mensam magnam sedisti, scito quoniam talia te oportet praeparare (Eccli. XXXI, 12) . Quae est magna mensa, nisi unde accipimus corpus Christi et sanguinem? Quid est, Scito quoniam talia te oportet praeparare; nisi quod beatus Joannes exponit, Sicut Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos debemus pro fratribus animas ponere (I Joan. III, 16) ? Ecce quantum impenderunt. CAPUT II. Sed numquid perierunt, quando securitatem a Domino etiam de capillo acceperunt (Luc. XXI, 18)? Perit manus, ubi non perit pilus? Perit caput, ubi non perit capillus? Ubi non perit palpebra, perit oculus? Hac ergo accepta magna securitate, impenderunt se ipsos. Operibus ergo bonis seminemus, cum tempus est, dicente Apostolo,", + "candidate_score": 0.624676, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_16_18", + "bdc_text": "Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores . A Christophoro Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2383", + "psc_text": "Quid ergo est, Non novi vos? Improbo vos, reprobo vos. In arte mea non vos agnosco; ars mea nescit vitia: hoc est autem magnum, et nescit vitia, et judicat vitia. Nescit faciendo, judicat arguendo. Sic ergo non novi vos. 17. Idem tractatur argumentum. Ierunt, intraverunt quinque prudentes. Quam multi estis, fratres mei, in nomine Christi; sint in vobis quinque prudentes, sed nolite quinque homines. Sint in vobis quinque prudentes, ad istam prudentiam quinarii numeri pertinentes. Veniet enim hora, et quando nescimus, veniet. Media nocte veniet, vigilate. Sic clausit Evangelium: Vigilate, quia nescitis diem neque horam. Si ergo dormituri sumus, quomodo vigilamus? Corde vigila, fide vigila, spe vigila, charitate vigila, operibus vigila: et quando corpore dormiveris, veniet tempus ut surgas. Cum autem surrexeris, praepara lampades. Tunc non exstinguantur, tunc interiore conscientiae oleo vegetentur: tunc sponsus ille incorporeis nexibus amplectatur, tunc te introducat in domum, ubi nunquam dormias, ubi nunquam tua lampas", + "candidate_score": 0.619771, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_53_55", + "bdc_text": "Bullinger berichtete Ambrosius Blarer am 12 . Dezember 1542 , daß Kolin an der Pest gestorben sei ( Blarer BW II 165 ) . Beza veröffentlichte 1580 eine Kurzbiographie Kolins in seinen «Icones». - Lit. :", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_963", + "psc_text": "mea levis est (Matth. XI, 28, 29) . Sarcina Christi pennae sunt. His pennis ille pauper in sinum Abrahae volavit. Dives ergo hoc audire noluit. Adulantium enim linguas audivit. His linguis adversus Prophetas obsurduit: linguis male laudantium et dicentium, Soli estis, soli vivitis. Ergo, Percepisti bona tua in vita tua. Haec enim bona tua existimasti; alia non credidisti, non sperasti: percepisti illa in vita tua. Illam enim solam vitam tuam putasti, quando post mortem nihil futurum sperasti, nihil triste timuisti. Percepisti ergo bona tua in vita tua, Lazarus autem mala. Non dixit, Sua; sed, mala, quae homines putant, quae homines timent, quae homines pro magno devitant. Per cepit hic Lazarus mala. Bona tua tunc non percepit: nec tamen perdidit. Sicut autem non additum est, Sua; sic nec hoc additum est, In vita sua. Alia enim erat vita ipsius, quam sperabat in sinu Abrahae. Nam hic mortuus erat, hic non vivebat:", + "candidate_score": 0.614712, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_54_56", + "bdc_text": "Dezember 1542 , daß Kolin an der Pest gestorben sei ( Blarer BW II 165 ) . Beza veröffentlichte 1580 eine Kurzbiographie Kolins in seinen «Icones». - Lit. : Misc. Tig. I/II 46 ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_963", + "psc_text": "mea levis est (Matth. XI, 28, 29) . Sarcina Christi pennae sunt. His pennis ille pauper in sinum Abrahae volavit. Dives ergo hoc audire noluit. Adulantium enim linguas audivit. His linguis adversus Prophetas obsurduit: linguis male laudantium et dicentium, Soli estis, soli vivitis. Ergo, Percepisti bona tua in vita tua. Haec enim bona tua existimasti; alia non credidisti, non sperasti: percepisti illa in vita tua. Illam enim solam vitam tuam putasti, quando post mortem nihil futurum sperasti, nihil triste timuisti. Percepisti ergo bona tua in vita tua, Lazarus autem mala. Non dixit, Sua; sed, mala, quae homines putant, quae homines timent, quae homines pro magno devitant. Per cepit hic Lazarus mala. Bona tua tunc non percepit: nec tamen perdidit. Sicut autem non additum est, Sua; sic nec hoc additum est, In vita sua. Alia enim erat vita ipsius, quam sperabat in sinu Abrahae. Nam hic mortuus erat, hic non vivebat:", + "candidate_score": 0.612537, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_57_59", + "bdc_text": "Willy Brändly , Peter Kolin von Zus , in : Zwa IX 150-171 ; Albert Iten , Tugium Sacrum .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_207", + "psc_text": "illud vos ad videndum commemoro, septenariam istam rationem inveniri proprie sancto Spiritui deputatam; quia septimo die sonat sanctificatio. Et unde probamus sancto Spiritui deputari septenariam numeri rationem? Dicit Isaias Spiritum Dei venire super fidelem, super christianum, super Christi membrum, sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, Spiritum timoris Dei (Id. XI, 2, 3). Si secuti estis, septem res percucurri, tanquam descendentem ad nos Spiritum Dei a sapientia usque ad timorem, ut nos ascendamus a timore ad sapientiam: Initium sapientiae timor Dei (Prov. I, 7) . Ita ergo septenarius Spiritus et unus Spiritus, septenaria operatione unus. An aliquid evidentius vultis? Pentecosten diem festum Scriptura sancta de septimanis factum commemorat. Habetis in scriptura Tobiae, ubi evidenter dicitur istum diem factum de septimanis (Tob. II, 1, secund. LXX). Septies enim septem, quadraginta novem in summa redeunt. Sed tanquam ut redeatur ad caput: Spiritu enim sancto ad unitatem colligimur, non ab unitate", + "candidate_score": 0.607041, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_38", + "bdc_text": "Ob Geßner und Fries im Frühjahr 1533 Kolin in Bourges noch angetroffen haben , ist ungewiß ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2283", + "psc_text": "sec. LXX). Post resurrectionem Dominus Christus ambulabat in via cum duobus discipulis suis, a quibus nondum agnoscebatur, quibus velut viator tertius comitabatur. Ventum est ad locum, quo illi tendebant, et ait Evangelista: Ipse autem finxit se longius ire. Illi autem tenebant eum more humanitatis dicentes quod jam vesperasceret, rogantes ut cum eis ibi maneret: susceptus hospitio, frangit panem, benedicto et fracto pane cognoscitur. Non ergo jam timeamus dicere, finxit quaerere, si finxit se longius ire. Sed alia quaestio oboritur. Hesterna die diu commendavimus in Apostolis veritatem; quomodo invenimus in ipso Domino fictionem? Dicendum ergo, fratres, et insinuandum vobis pro mediocribus viribus nostris, quas Dominus pro vobis donat nobis, et commendandum est vobis quod in omnibus Scripturis regulariter teneatis. Omne quod dicitur sive fit, aut per suam proprietatem cognoscitur, aut significat aliquid figurate; aut certe habet utrumque, et propriam cognitionem, et figuratam significationem. Tria proposui, exempla danda sunt, et unde nisi", + "candidate_score": 0.60144, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_38", + "bdc_text": "Ob Geßner und Fries im Frühjahr 1533 Kolin in Bourges noch angetroffen haben , ist ungewiß ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2282", + "psc_text": "pluviam, ut virescamus, ne aliquid indignum dicentes de Domino, potius arescamus. Evangelista quidem, Venit, inquit, ad arborem, et fructum in ea non invenit. Utique non invenit, non diceretur de illo, nisi qui vel videre quaesiverat, vel quaerere se finxerat, quem ibi non esse noverat. Unde non dubitamus, errantem Christum nullo modo dicamus. Quid, finxisse dicimus? Anne hoc dicimus? Quomodo hinc exibimus? Dicamus, ne quid Evangelista dixerit de Domino alio loco, non auderemus dicere nos ex nobis ipsis. Quod Evangelista scripsit, dicamus; et cum dixerimus, intelligamus. Sed ut intelligamus, prius credamus. Nisi enim credideritis, non intelligetis, ait propheta (Is. VII, 9, sec. LXX). Post resurrectionem Dominus Christus ambulabat in via cum duobus discipulis suis, a quibus nondum agnoscebatur, quibus velut viator tertius comitabatur. Ventum est ad locum, quo illi tendebant, et ait Evangelista: Ipse autem finxit se longius ire. Illi autem tenebant eum more humanitatis dicentes quod jam vesperasceret, rogantes ut", + "candidate_score": 0.599362, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 14, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "044_Augustinus-Hipponensis_Contra-Julianum", + "max_score": 0.686249, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14_16", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_Contra-Julianum_window_616", + "psc_text": "Quid errare fecisti nos, Domine, a via tua; obtudisti corda nostra, ut non timeremus te (Id. LXIII, 17) ? Non est peccatum et poena peccati, ubi rursus Deo dicitur, Ecce tu iratus es, et nos peccavimus; propterea erravimus, et facti sumus sicut immundi omnes (Id. LXIV, 5 et 6) ? Non est peccatum et poena peccati, ubi legitur de gentibus quas debellavit Jesus Nave, quia per Dominum factum est, confortari cor eorum, ut obviam irent ad bellum ad Israel, ut exterminarentur (Josue XI, 20)? Non est peccatum et poena peccati quod non audivit Roboam rex plebem bene monentem, quoniam, sicut Scriptura loquitur, Erat conversio a Domino, ut statueret verbum suum quod de illo locutus est in manu prophetae (III Reg. XII, 15) ? Non est peccatum et poena peccati in eo quod scriptum est, Amasiam regem Juda noluisse audire Joam regem Israel bene monentem, ne procederet ad bellandum? Sic enim", + "candidate_score": 0.686249, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_Contra-Julianum_window_616", + "psc_text": "Quid errare fecisti nos, Domine, a via tua; obtudisti corda nostra, ut non timeremus te (Id. LXIII, 17) ? Non est peccatum et poena peccati, ubi rursus Deo dicitur, Ecce tu iratus es, et nos peccavimus; propterea erravimus, et facti sumus sicut immundi omnes (Id. LXIV, 5 et 6) ? Non est peccatum et poena peccati, ubi legitur de gentibus quas debellavit Jesus Nave, quia per Dominum factum est, confortari cor eorum, ut obviam irent ad bellum ad Israel, ut exterminarentur (Josue XI, 20)? Non est peccatum et poena peccati quod non audivit Roboam rex plebem bene monentem, quoniam, sicut Scriptura loquitur, Erat conversio a Domino, ut statueret verbum suum quod de illo locutus est in manu prophetae (III Reg. XII, 15) ? Non est peccatum et poena peccati in eo quod scriptum est, Amasiam regem Juda noluisse audire Joam regem Israel bene monentem, ne procederet ad bellandum? Sic enim", + "candidate_score": 0.678443, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_71", + "bdc_text": "Als Zunftmeister zur Saffran gehörte er 1532-1539 und nochmals 1542-1567 dem Kleinen Rat an. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_Contra-Julianum_window_263", + "psc_text": "potestate tenebrarum, et transfert ad regnum Filii charitatis suae? Si autem confiteris, quaero utrum in tali homine in potestate adhuc posito tenebrarum habeat Deus aliquam potestatem. Si dixeris, Non habet: respondebitur tibi, Ergo Deus de sua possessione a diabolo exclusus est. Si dixeris, Habet: respondebitur tibi, Ergo Deus et diabolus in semis unciis hominem possident; et tibi ab imperitis talis invidia concitabitur, qualem tu mihi, qui vis peritus putari, de parvulis ab ortu recentibus concitare voluisti. Ecce primum argumentum tuum quanta facilitate destructum est, dum attendere negligis, sic esse homines sub diaboli potestate, antequam redimantur a Christo, ut tamen Dei potestati, non solum hi, sed ne ipse quidem diabolus subtrahatur. CAPUT III. 8. De Baptismi sane quaestione, quam vobis apud ignaros invidiosam mendaciis nostris factam fuisse conquestus es, vix dici potest, quam eleganter existi, hanc a vobis amolitus invidiam, eo quod parvulos baptizandos esse fateamini, quia « gratiam Baptismatis »", + "candidate_score": 0.614056, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 15, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum", + "max_score": 0.68529, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_13_15", + "bdc_text": "Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat . Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_393", + "psc_text": "a vobis hoc vult fieri: sed sicut Creator ipse impios blasphematores suos usque ad judicium sustinet, sic et ipsa coelestia tolerant vanos adoratores suos usque ad judicium Creatoris sui. Tamen mementote Christianum regem non posse cogere ut sol adoretur. De gentili enim rege exemplum Faustus proposuit, sciens profecto ad Gentiles pertinere quod facitis, cum solem adoratis. Non est ergo hoc christianum: sed ubique jam perdix nomen Christi ponit, ut congreget quae non peperit (Jerem. XVII, 11). Videte tamen quam facile respondeat veritas, et sana doctrina quam facile disrumpat hunc vestrae quaestionis tanquam inevitabilem et bicipitem laqueum. Ecce faciamus aliquem armatum regia potestate comminari homini christiano, ut si solem adorare noluerit, suspendatur in ligno. Si declinavero, inquis, maledictum, quod Lex prompsit in solis adoratorem, incidam in illud quod eadem Lex prompsit in eum qui pependerit in ligno. Ita vero turbaberis: sed tu, imo nec tu, qui et nullo cogente adoras solem.", + "candidate_score": 0.68529, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_65_67", + "bdc_text": "aut , si mavultis , Carbonius enarrabit . Salvum te , Frisie , vult Nicolaus Wyß ccum uxore BarbaraDie Frau des Großmünster- Chorherrn Wyß wird in den Akten zur Synode vom 19 . Mai 1528 als unaufrichtige , Uneinigkeit stiftende , hoffärtige und in allen Dingen maßlose Person kritisiert ( AZürcherRef 1414 , S. 621f) .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_602", + "psc_text": "ego autem dico vobis, amate inimicos vestros, et pro persecutoribus vestris orate: aeque destructio est. Dictum est, Qui voluerit uxorem dimittere, det ei repudium; ego autem dico, quicumque uxorem suam dimiserit, excepta causa fornicationis, et ipsam moechari faciet, et is erit moechus, si postea alteram duxerit. (Matth. V. 21-44) . Haec igitur sunt de manifesto Moyseos praecepta, idcircoque destructa: illa veterum justorum, et ob hoc adimpleta. Quod si et tibi ita intelligere placet, non ab re erit et illud dixisse Jesum, quia non venit solvere Legem, sed adimplere. Sin haec nostra tibi displicet expositio, aliam quaere: tantum ne Jesum mentitum dicere cogaris; aut te necesse sit Judaeum fieri: ne etiam nunc Legem solvere perseveres, quam ipse non solvit. CAPUT IV. Et tamen hoc si mihi Nazaraeorum objiceret quisquam, quos alii Symmachianos appellant, quod Jesus dixerit, non se venisse solvere Legem; aliquantisper haesissem incertus quid ei responderem. Nec immerito: veniebat enim", + "candidate_score": 0.652355, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_73_75", + "bdc_text": "Hans Fischer , Conrad Gessner 1516-1565 , Zürich 1966 . - Njbl. auf das Jahr 1966 als 168 . Stück", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_207", + "psc_text": "nostro Jesu Christo? quandoquidem omnia quae illis continentur Libris, vel de ipso dicta sunt, vel propter ipsum. Sed propter exercitationem quaerentis, et delectationem invenientis, multo plura ibi per allegorias et aenigmata, partim verbis solis insinuantur, partim etiam facta narrantur. Verumtamen nisi aliqua ibi manifesta essent, non comprehenderetur sensus, quo etiam obscura clarescerent. Quanquam et ex illis quae figuris involuta sunt, si quaedam velut sub uno aspectu quasi contexta ponantur, ita conjungunt in contestatione Christi voces suas, ut cujusvis obtusi surditas erubescat. CAPUT VIII. Sex diebus in Genesi consummavit Deus omnia opera sua, et septimo requievit (Gen. II, 1, 2). Sex aetatibus humanum genus hoc saeculo per successiones temporum, Dei opera insigniunt: quarum prima est ab Adam usque ad Noe; secunda, a Noe usque ad Abraham; tertia, ab Abraham usque ad David; quarta, a David usque ad transmigrationem in Babyloniam; quinta, inde usque ad humilem adventum Domini nostri Jesu Christi; sexta,", + "candidate_score": 0.621159, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_54_56", + "bdc_text": "Dezember 1542 , daß Kolin an der Pest gestorben sei ( Blarer BW II 165 ) . Beza veröffentlichte 1580 eine Kurzbiographie Kolins in seinen «Icones». - Lit. : Misc. Tig. I/II 46 ;", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_260", + "psc_text": "omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes in Moysen baptizati sunt in nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus (Id. X, 1-4) . Exponendo unum, in caetera introduxit intellectum. Si enim petra Christus propter firmitatem, cur non et manna Christus, tanquam panis vivus qui de coelo descendit (Joan. VI, 42)? quo vere qui vescuntur, spiritualiter vivunt. Nam illi veterem figuram carnaliter accipientes, mortui sunt. Sed cum dicit Apostolus, Eumdem cibum spiritualem manducaverunt, ostendit et illud spiritualiter intelligi in Christo; sicut et potum cur spiritualem dixisset, aperuit cum subjunxit, Petra autem erat Christus: quo aperto cuncta fulserunt. Cur ergo non et nubes Christus, et columna, quia rectus et firmus et fulciens infirmitatem nostram: per noctem lucens, per diem non lucens; ut qui non vident, videant; et qui vident,", + "candidate_score": 0.61711, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_19", + "bdc_text": "intelleximus consilium vestrum de mittenda pecunia , nempe quod velitis istam bibliopolae nostro dari , id quod ad nundinas autumnales Franckfordiae futurasDie Frankfurter Herbstmesse in der ersten Hälfte des Monats September.", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. CAPUT PRIMUM. Faustus quidam fuit, gente Afer, civitate Milevitanus, eloquio suavis, ingenio callidus, secta manichaeus, ac per hoc nefando errore perversus. Noveram ipse hominem, quemadmodum eum commemoravi in libris Confessionum mearum (Lib. 5, capp. 3, 6). Hic quoddam volumen edidit adversus rectam christianam fidem, et catholicam veritatem. Quod cum venisset in manus nostras, lectumque esset a fratribus; desideraverunt, et jure charitatis per quam eis servimus flagitaverunt, ut ei responderemus. Hoc aggrediar nunc in nomine atque adjutorio Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi, ut omnes qui haec legent, intelligant quam nihil sit acutum ingenium et lingua expolita, nisi a Domino gressus hominis dirigantur (Psal. XXXVI, 23). Quod multis etiam tardioribus et invalidioribus occulta aequitate divinae misericordiae praestitum est, cum multi acerrimi et facundissimi, deserti adjutorio Dei, ad hoc velociter et pertinaciter currerent, ut a veritatis via longius aberrarent. Commodum autem arbitror, sub ejus nomine verba ejus ponere, et sub", + "candidate_score": 0.613415, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_20", + "bdc_text": "faciemus , sed ea lege , qua nos prioribus literis nunciavimus nihil missuros , nisi quod iam ipsum , quod vocant , temporis ratum iusserit , wenn es ye zuͦ den fronfasten verfallt und verfallen ist .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_648", + "psc_text": "An ignorabant illi justi frenandam esse iracundiam, nec petulanti convicio fratrem lacessendum; aut noverant quidem, sed ab his se abstinere non poterant? Ergo rei erant gehennae: quomodo igitur justi? Profecto enim nec imperitam rerum ad suum officium pertinentium, nec intemperantem audes dicere eorum fuisse justitiam, in tantum ut eos faceret reos gehennae. Cur ergo illam legem, secundum quam vivebant antiqui justi, haec addendo Christus impleret, cum eorum quoque justitia sine istis esse non posset? An dicturus es quod praeceps iracundia, et lingua improba, ex quo venit Christus, coepit ad iniquitatem pertinere; antea vero non erat iniquum vel corde vel ore ista committere? Sicut in quibusdam rebus pro temporum proprietatibus institutis, invenimus nunc aliquid non licere, quod ante licuerit; vel quod ante non licuerit, nunc licere. Non usque adeo desipis, ut hoc dicas: sed etiam si dicas, respondebitur tibi, quod secundum istum intellectum Christus non adimplere venerit quod legi antiquae defuit,", + "candidate_score": 0.609305, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_57_59", + "bdc_text": "Willy Brändly , Peter Kolin von Zus , in : Zwa IX 150-171 ; Albert Iten , Tugium Sacrum .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_231", + "psc_text": "Ecclesiae Sacramentis et boni et mali versantur. Quod septena sunt munda, et bina immunda (Gen. VII, 2): non quia pauciores sunt mali quam boni; sed quia boni servant unitatem spiritus in vinculo pacis. Sanctum autem Spiritum divina Scriptura in septiformi operatione commendat, sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, et timoris Dei (Isai. XI, 2, 3). Unde et ille numerus quinquaginta dierum ad adventum sancti Spiritus pertinens, in septies septenis, qui fiunt quadraginta novem, uno addito consummatur; propter quod dictum est: Studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis (Ephes. IV, 3) . Mali autem in binario numero ad schismata faciles, et quodam modo divisibiles ostenduntur. Quod ipse Noe cum suis octavus numeratur: quia in Christo spes resurrectionis nostrae apparuit, qui octavo die, id est, post sabbati septimum primo, a mortuis resurrexit; qui dies a passione tertius, in numero autem dierum qui per omne tempus volvuntur, et octavus et", + "candidate_score": 0.604939, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_16", + "bdc_text": "Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_491", + "psc_text": "quisquam quaesierit; respondebo, quia inimico, quia adverso animo legit; quia non ideo scrutatur ut sciat, sed quod nescit, scire se putat. Haec praesumptio tumidae arrogantiae oculum cordis vel claudit, ut omnino non videat; vel distorquet, ut perverse videat, et aliud pro alio probet aut improbet. Tu me, inquit, doce, quid est quod me forte legentem praeterierit de Deo ac Domino nostro memoratum in Scriptura Moysi. Et hic cito respondeam, Totum te praeteriit, quia totum ille de Christo scripsit. Sed quia totum discutere et pertractare non possumus, hoc tibi in isto opere, si potero Domino adjuvante, servabo, quod superius dixi, ut ea ipsa quae ad reprehendendum eligis, ostendam de Christo esse conscripta. Quin etiam petis ne dixerim, ut imperiti solent, hoc ipsum satis esse debere ad fidem, quia Christus dixerit de se scripsisse Moysen. Quod quidem si dico, non ut imperitus, sed ut fidelis dico: non valere autem hoc ad convincendum", + "candidate_score": 0.599593, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 16, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Osee", + "max_score": 0.685194, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14_16", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis .", + "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Osee_window_342", + "psc_text": ") scriptum habet, quod in amaritudinem vertitur, hoc est, amaritudinis judicium, de quo et Dominus loquitur in Evangelio: In judicium ego in mundum istum veni (Joan. IX, 39) : et de aliis scriptum est, quod recipiant amplius judicium (Marc. XII) . Discipuli quoque contrariorum dogmatum, cum eorum fuerint contrita mendacia, et arae lucique subversi, sero dicent: Non habemus reges qui nobis prius imperaverant, quibus decipientibus, Dominum non timuimus; quid enim nobis profuit illos sequi, quorum in necessitate non sentimus auxilium? Haec loquentur quaerentes aliquam excusationem, ut non per se, sed per doctores pessimos errasse videantur. Unde et LXX verba eorum, excusationes falsas transtulerunt, quas propheta devitat, dicens: Ne declines cor meum in verba malitiae, ad excusandas excusationes in peccatis (Ps. CXL, 4) . Libenter vitiis nostris applaudimus, et superati voluptatibus, obtendimus carnis infirmitatem, aut dura majorum imperia: unde verba et visiones haereticorum inutiles erunt. Et ferient foedus, nequaquam cum Deo,", + "candidate_score": 0.685194, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini .", + "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Osee_window_197", + "psc_text": "revertamur ad Dominum, quia ipse cepit, et sanabit nos: percutiet et curabit nos; vivificabit nos post duos dies, et in die tertio suscitabit et vivemus in conspectu ejus: sciemus sequemurque, ut cognoscamus Dominum. LXX: In tribulatione sua mane vigilabunt ad me, dicentes: eamus et revertamur ad Dominum Deum nostrum: quia ipse verberabit, et sanabit nos: percutiet, et curabit nos: sanos nos faciet post dies duos: in tertio resurgemus et 61 vivemus coram eo, et sciemus, et persequemur, ut cognoscamus Dominum. Ideo Deus tradidit Ephraim et Judam captivitati, et nullus est qui de manu ejus possit eripere, et revertetur ad locum suum donec deficiant, et quaerant faciem ejus, ut quem propitium praesentemque non senserant, iratum et absentem requirant, et in tribulatione sua, orto eis lumine poenitentiae, mane consurgant ad cum, juxta illud quod in Isaia legimus: In tribulatione, Domini recordatus sum (Isa. XXVI, sec. LXX) . Et in primo graduum psalmo:", + "candidate_score": 0.674051, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_15", + "bdc_text": "Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est .", + "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Osee_window_418", + "psc_text": "LXX: Ephraim autem pessimus spiritus, prosecutus est aestum: tota die inania et vana multiplicavit, et testamentum cum Assyriis pepigit, et oleum in Aegypto mercabatur. Sacra narrat historia, Manahen regem Israel, pace facta cum Assur, ab Aegyptiis auxilium postulasse (IV Reg. XV), 134 et hoc est quod nunc dicitur, Ephraim pascere ventos, id est, spe vana se decipere, sequique καύσωνα, hoc est, aestum, et ire ad Meridiem, nihilque aliud agere tota die nisi sibi illudere. Et dum huc illucque discurrat, vastitatem et eversionem suis urbibus praeparare. Annon est vastitas atque mendacium, pepigisse foedus cum Assyriis, et oleum tulisse in Aegyptum? συνεκδοχικῶς a parte totum, quod videlicet munera Aegyptiis miserit. Licet quidam arbitrentur quod nequaquam in Aegypto oleum gignitur; sed pretiosissimum missum esse ab Ephraim, cujus terra Samaria olei fertilissima est. Porro secundum tropologiam omnes haeretici pessimo daemonum spiritu continentur, de quo et in Apostolo scriptum est: Adversus spiritualia nequitiae in coelestibus", + "candidate_score": 0.653417, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_77_79", + "bdc_text": "HBLS III 498 . etc. [ Adresse daneben: ] Ioanni Frisio Lutetiae et Conrado Gessnero apud Bituriges , agentibus optimae spei adolescentibus ad manus proprias .", + "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Osee_window_13", + "psc_text": "vix tertiam partem a principio libri usque ad visionem quadrigarum edisserens. Haec dico, ut noveris quos in Prophetae hujus campo habuerim praecursores: quos tamen ut simpliciter et non superbe (sicut quidam meorum amicorum semper insibilet) tuae prudentiae fatear, non in omnibus sum secutus; ut judex potius operis eorum quam interpres existerem, diceremque quid mihi videretur in singulis, et quid ab Hebraeorum magistris vix uno et altero acceperim. Quorum et apud ipsos jam rara avis est, dum omnes deliciis student et pecuniis, et magis ventris quam pectoris curam gerunt, et in hoc se doctos arbitrantur, si in tabernis medicorum de cunctorum operibus detrahant. Sed jam tempus est ut prophetae verba ponentes, ea quae scripta sunt, disseramus. LIBER PRIMUS. (CAP. I) (Cap. I.--Vers. 1.) 1 (Cap. I.--Vers. 1.) Verbum Domini quod factum est ad Osee filium Beeri. LXX similiter. Verbum Domini, quod in principio erat apud Deum Patrem, et Deus erat Verbum,", + "candidate_score": 0.632943, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_11_13", + "bdc_text": "Mai 1534 bei Lauffen und Kirchheim statt . Als Schlacht können die Scharmützel freilich nicht bezeichnet werden , s. Wille 180-182 , Heyd 454-469. . Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat .", + "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Osee_window_401", + "psc_text": "Non derelinquam ut deleatur Ephraim: quoniam Deus ego sum, et non homo: in te sanctus: et non ingrediar civitatem. In eo loco ubi nos et LXX interpretati sumus: protegam te, Israel? in Hebraico scriptum est AMAGGENACH ( ) quod Aquila transtulit, ὅπλῳ κυκλώσω σε, id est, scuto circumdabo te. Quod cum in bonam partem putaremus intelligi, et significare protectionem, ex editione Symmachi contrarius nobis sensus subjicitur, dicentis, ἐκδώσω σε, id est, tradam te. Ex translatione quoque Theodotionis non prospera, sed adversa demonstrantur: ἀφοπλίσω σε quod significat, nudabo te, et auferam a te ὅπλον, hoc est, scutum, quo te ante protexeram: et hic sensus magis convenit Domino comminanti. Quod igitur dicit, hoc est: quoniam noluerunt converti, et Assur factus est rex eorum, devorabit gladius et urbes et 129 principes et populum, et imponetur eis jugum, quod non auferetur ab eis: et quia videbatur dura sententia, nequaquam eis locum poenitentiae derelinquens, nunc", + "candidate_score": 0.610672, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 17, + "cf_id": "cf040", + "work_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Apologia-in-Sanctum-Hieronymum", + "max_score": 0.684073, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_15_17", + "bdc_text": "Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis . Age , scire cupimus , quae sint studia vestra , qui preceptores .", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Apologia-in-Sanctum-Hieronymum_window_188", + "psc_text": "Nam Porphyrius te docuit de Christianis male loqui, concidere virgines, continentes, Diaconos, Presbyteros, et omnem prorsus Christianorum gradum et ordinem libellis editis infamare. Ille vero de Synagoga Barrabas tuus pro Christo electus, docuit te resurrectionem carnis, non in virtute, sed in fragilitate sperare: literae occidentis amicum fieri, et inimicum spiritus vivificantis. Et alia quaedam secretiora, quae si res poposcerit, postmodum proferentur in tempore. 13. Sed quid in longum sermo producitur? Conviciis ejus et injuriis non respondeamus, lacerationibus ejus, ad quod opus quotidie stilum ejus Porphyrius exacuit, non obviemus. Ad hoc enim Jesus noster, non Barrabas magister, silere nos docuit. Ad illud veniamus, ut ostendatur quam vera sunt, quae vel pro sua excusatione, vel pro nostra accusatione conscripsit. Ait duas esse solas Praefatiunculas suas, in quibus laudare visus est Origenem: in eo tamen interpretationis opere eum laudaverit, 369 in quo nihil omnino dogmaticum, nihil de fide dictum sit, et quod penitus", + "candidate_score": 0.684073, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_48_50", + "bdc_text": "Ein erneuter Aufenthalt in Paris wurde 1539 beendet. 1540 wurde Kolin Provisor für Griechisch an der Lateinschule des Großmünsters , und 1542 übernahm er das Pfarramt in Schwamendingen . Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien . Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s.", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Apologia-in-Sanctum-Hieronymum_window_190", + "psc_text": "Ezechiele, quatuordecim Homiliis, sive Oratiunculis Origenis, scribens cuidam Vincentio: « Magnum est, inquit, mi amice, quod postulas, ut Origenem faciam Latinum, et hominem juxta Didymi videntis sententiam, alterum post Apostolos Ecclesiarum magistrum etiam Romanis auribus donem. » Et post aliquanta: « Et illud, inquit, breviter admonens, ut scias, Origenis opuscula in omnem Scripturam esse triplicia. Primum ejus opuscula Excerpta sunt, quae Graece σχόλια nuncupantur, in quibus ea quae sibi videbantur obscura, aut quae habere aliquid difficultatis, summatim breviterque perstrinxit. Secundum ὁμηλιτικόν genus, de quo et praesens interpretatio est. Tertium quod scripsit ipse τόμους, nos volumina possumus nuncupare, in quo opere tota ingenii sui vela spirantibus ventis dedit: et recedens a terra, in medium pelagus aufugit. Scio te cupere, ut omne genus transferam dictionis: praemisi caussam, cur facere non possem: hoc tamen spondeo, quia si, orante te, Jesus reddiderit sanitatem, non dicam cuncta, quia hoc dixisse temerarium est, sed permulta sim", + "candidate_score": 0.663144, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_47_49", + "bdc_text": "Kolin scheint dann nach Zürich gekommen zu sein , wird er doch 1535 als Pfarrer in Witikon genannt . Ein erneuter Aufenthalt in Paris wurde 1539 beendet. 1540 wurde Kolin Provisor für Griechisch an der Lateinschule des Großmünsters , und 1542 übernahm er das Pfarramt in Schwamendingen . Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien .", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Apologia-in-Sanctum-Hieronymum_window_190", + "psc_text": "Ezechiele, quatuordecim Homiliis, sive Oratiunculis Origenis, scribens cuidam Vincentio: « Magnum est, inquit, mi amice, quod postulas, ut Origenem faciam Latinum, et hominem juxta Didymi videntis sententiam, alterum post Apostolos Ecclesiarum magistrum etiam Romanis auribus donem. » Et post aliquanta: « Et illud, inquit, breviter admonens, ut scias, Origenis opuscula in omnem Scripturam esse triplicia. Primum ejus opuscula Excerpta sunt, quae Graece σχόλια nuncupantur, in quibus ea quae sibi videbantur obscura, aut quae habere aliquid difficultatis, summatim breviterque perstrinxit. Secundum ὁμηλιτικόν genus, de quo et praesens interpretatio est. Tertium quod scripsit ipse τόμους, nos volumina possumus nuncupare, in quo opere tota ingenii sui vela spirantibus ventis dedit: et recedens a terra, in medium pelagus aufugit. Scio te cupere, ut omne genus transferam dictionis: praemisi caussam, cur facere non possem: hoc tamen spondeo, quia si, orante te, Jesus reddiderit sanitatem, non dicam cuncta, quia hoc dixisse temerarium est, sed permulta sim", + "candidate_score": 0.656429, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_48_50", + "bdc_text": "Ein erneuter Aufenthalt in Paris wurde 1539 beendet. 1540 wurde Kolin Provisor für Griechisch an der Lateinschule des Großmünsters , und 1542 übernahm er das Pfarramt in Schwamendingen . Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien . Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s.", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Apologia-in-Sanctum-Hieronymum_window_272", + "psc_text": "si quid forte asperius prosecuti sumus, quia Deus conscientiae nostrae testis est, quod multo plura reticuimus quam protulimus; penitus autem silere contra conscientiam criminanti minime potuimus, cum ipsius pene fidei suae nonnulli jacturam ducerent silentium nostrum. 45. Posteaquam ista dictavi, frater aliquis, qui ex Urbe a vobis ad nos venerat, cum relegenti mihi assisteret, ait praetermissum unum adhuc excusationis locum, quem ibi audisset ab obtrectatoribus incusari. Dicebat autem de eo, quod scriptum est in Praefatiuncula mea, quia dixerim de isto, qui me nunc persequitur et accusat, quod in his, quae de Origene interpretatus est, nonnulla offendicula esse videantur in Graeco, quae ita tamen interpretando purgaverit, ut nihil in his, quod a fide nostra discrepet, Latinus Lector inveniat. Aiunt, inquit, de hoc capitulo: Vides quomodo et collaudavit interpretationem ejus, et testimonium 401 ei dedit ipse, quod sine offendiculo sint ea, quae ille interpretatus est, et ipsum secuturum se esse promisit. Cur", + "candidate_score": 0.656197, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_31", + "bdc_text": "Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Apologia-in-Sanctum-Hieronymum_window_190", + "psc_text": "Ezechiele, quatuordecim Homiliis, sive Oratiunculis Origenis, scribens cuidam Vincentio: « Magnum est, inquit, mi amice, quod postulas, ut Origenem faciam Latinum, et hominem juxta Didymi videntis sententiam, alterum post Apostolos Ecclesiarum magistrum etiam Romanis auribus donem. » Et post aliquanta: « Et illud, inquit, breviter admonens, ut scias, Origenis opuscula in omnem Scripturam esse triplicia. Primum ejus opuscula Excerpta sunt, quae Graece σχόλια nuncupantur, in quibus ea quae sibi videbantur obscura, aut quae habere aliquid difficultatis, summatim breviterque perstrinxit. Secundum ὁμηλιτικόν genus, de quo et praesens interpretatio est. Tertium quod scripsit ipse τόμους, nos volumina possumus nuncupare, in quo opere tota ingenii sui vela spirantibus ventis dedit: et recedens a terra, in medium pelagus aufugit. Scio te cupere, ut omne genus transferam dictionis: praemisi caussam, cur facere non possem: hoc tamen spondeo, quia si, orante te, Jesus reddiderit sanitatem, non dicam cuncta, quia hoc dixisse temerarium est, sed permulta sim", + "candidate_score": 0.634619, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_34_36", + "bdc_text": "Staedtke 281f , Nr. 54 ) . Peter Kolin lernte die alten Sprachen bei Konrad Pellikan und studierte als Stipendiat des französischen Königs in Frankreich. 1528 oder 1529 war er als Gehilfe Melchior Volmars in Orléans , wo Theodor Beza zu seinen Schülern gehörte . Vielleicht folgte er Volmar Ende 1530 nach Bourges .", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Apologia-in-Sanctum-Hieronymum_window_116", + "psc_text": "ut tuis tecum verbis agam, post quadringentos fere annos quietas et simplices haec Latinorum mentes doces? Cur novas voces, quas ab Apostolis nemo suscepit, insuetis auribus ingeris? Quaeso te, ut parcas Romanis auribus, parcas fidei, quae Apostoli voce laudata est. Cur in medium profers quod Petrus et Paulus edere noluerunt? Usquequo tu haec scriberes, non usquequo ego interpretarer [Al. interpretabor], ut doces; sed usquequo tu haec ante quindecim fere annos scriberes, sine his mundus Christianus non fuit? Quid enim tu modo doces, quod in futuro saeculo adhuc ascensiones et descensiones fiant, et proficiant aliqui, et aliqui decrescant? Ergo illud quod dicis, in hoc saeculo vito, vel acquiritur, vel amittitur, non est verum: an occultam habet aliquam interpretationem? Non enim poenitentiam agis pro his, quae in istis Commentariis continentur. Item quod Ecclesia unum corpus non solum ex hominibus, sed et ex Angelis, et omnibus Virtutibus coelestibus intelligendum sit, ex eodem libro,", + "candidate_score": 0.627347, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_31", + "bdc_text": "Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Apologia-in-Sanctum-Hieronymum_window_208", + "psc_text": "illa etiam secretiora quaedam continet, quae interim modo publicari nolo ante tempus, ex aliis adhuc his similibus approbabimus. Interim Origenis libros, ut supra diximus, in omnem admirationem extollit, et dicit, quod « si eos interpretetur, Romana lingua cognoscet quantum boni et ante nescierit et scire nunc ceperit, id est, in Matthaeum, inquit, viginti sex libros, et in Lucam quinque, et in Joannem triginta duos. » Isti sunt quos magnificat, in quibus eadem prorsus omnia, sed latius et copiosius, quae et in istis περὶ Ἀρχῶν libris, pro quibus me arguit, continentur. Quod si iste promittit se istos interpretaturum, me quare pro similibus incusat? Sed quoniam polliciti sumus probaturos nos quomodo laceret virum omnium [Al. omni] admiratione dignum, Ambrosium Episcopum, qui non solum Mediolanensis Ecclesiae, verum omnium Ecclesiarum columna quaedam et turris inexpugnabilis fuit, unam adhuc ipsius Praefationem ponemus, ex qua 377 videatis, vel tantum virum quam faede et indigne laceret, vel", + "candidate_score": 0.625504, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_67", + "bdc_text": "Mai 1528 als unaufrichtige , Uneinigkeit stiftende , hoffärtige und in allen Dingen maßlose Person kritisiert ( AZürcherRef 1414 , S. 621f) .", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Apologia-in-Sanctum-Hieronymum_window_234", + "psc_text": "Si tibi istud auctoritatis universa pariter injunxisset Ecclesia, et exigeretur a te, ut de singulis vel de omnibus judicares, nonne grave et periculosum onus, ne tibi imponeretur, excusare debueras? Nunc vero in tantum quotidiana derogandi meditatione profecimus, ut jam nec Martyribus parcamus. Sed ponamus, quod non sit Martyris libellus iste, sed cujuscunque unius de Ecclesia, nunquid suis verbis usus est, quisquis ille est Scriptor, ut meritis cedendum videatur auctoris? De ipsis Origenis voluminibus ponit exempla, et quid de singulis sentiat, non sui defensoris verbis, sed ejus ipsius, qui accusabatur, ostendit. Et sicut adversum te modo, multo meis verbis vehementiora sunt tua scripta: ita illum non excusantis auctoritas, sed sua dicta defendunt. Et ideo superflua est de auctore quaestio, ubi defensio talis est, quae assertore non egeat. 31. Sed ad illud jam nequissimum incusationis ejus caput et invidiosissimum veniendum est, imo non invidiosum, sed invidum. Ait enim, Quis prudentium, vel quis", + "candidate_score": 0.620318, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_16", + "bdc_text": "Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis .", + "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Apologia-in-Sanctum-Hieronymum_window_185", + "psc_text": "in tota vita sua non totos triginta dies Alexandriae, ubi erat, Didymus commoratus est, per totos pene libellos suos longe lateque se jactat, Didymi videntis esse dicipulum, et καθηγητὴν, id est praeceptorem, in scripturis sanctis habuisse Didymum. Et omnis ista jactantia in uno mense quaesita est. Ego qui sex annis Dei caussa commoratus sum, et iterum 367 post intervallum aliquod, aliis duobus, ubi Didymus, de quo tu solo te jactas, et ubi alii nihilominus illo non inferiores, quos tu ne facie tenus quidem nosti, Serapion, et Menites, viri natura et moribus et eruditione germani: ubi Paulus senex Petri Martyris discipulus: et ut ad eremi magistros veniam, quibus et attentius et frequentius vacabamus, ubi Macarius Antonii discipulus et alter Macarius, et Isidorus, et Pambas, omnes amici Dei, qui nos haec docebant, quae ipsi a Deo discebant: quantam ego, si hoc ita deceret, aut expediret, de his omnibus habere jactantiae materiam possem?", + "candidate_score": 0.58989, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 18, + "cf_id": "cf009", + "work_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem", + "max_score": 0.683296, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14_16", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis .", + "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_33", + "psc_text": "Christus sit; ne propter injustitiam, ne propter delicta, ne propter avaritiam deprimantur. Si quando autem propter justitiam aliquis exagitatur, audiat: Beati estis cum exprobrant vobis, et persequuntur, et dicunt omne malum adversum vos, mei causa: gaudete et exsultate, quia merces vestra magna est in coelis. Sic enim persecuti sunt prophetas, qui fuerant ante vos (Matth. V, 11) . Quoniam tecum sum ut eruam te, dicit Dominus; et extendit manum suam ad me Dominus, et tetigit os meum, et dixit Dominus ad me (Jer. I, 8, 9) . Observa differentias Jeremiae et Isaiae. Isaias ait: Immunda labia habens, in medio populi immunda labia habentis ego habito, et regem Dominum sabaoth vidi oculis meis (Isa. VI, 5) . Et quoniam confessus est non habere facta immunda, sed verba tantum (usque ad hunc enim finem peccata commiserat), non extendit Dominus manum suam, neque unum ex Seraphim manu sua labia ejus tetigit, sed forcipe", + "candidate_score": 0.683296, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14_16", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis .", + "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_378", + "psc_text": "suae miscere pietatem, nec immoderata poena miseros premere. Semper talis est Deus noster, excruciat nocentes, sed quasi pius pater tormentis clementiam sociat. Si autem vis agnoscere vera esse, quae dicimus, vide quid acciderit in Aegypto a fame. Si voluisset interficere tantum Aegyptios, et punire cruciatos in septennali fame, fecisset utique quod voluerat, et neque Joseph in Aegyptum descendisset, neque Pharao vidisset somnium de his, quae Aegypto fuerant eventura, nec regi fuisset ostensum a principe vinariorum, esse quemdam, qui possit regi somnium interpretari. Nunc vero, ut cernis, Deus flagellat quasi pater, parcit autem 878 non solum Israel, verum et Aegyptiis, cum alieni sint ab eo, propter propriam mansuetudinem. Et manifestum est quia boni Dei opus super eos exerceatur, dum Joseph descendit in Aegyptum, dum Pharao somniis admonetur, dum princeps vini interpretem indicat, dum interpres disserit vasa, atque ita ubertatis tempore, frugibus congregatis, posterioris famis penuria vincitur. E quibus omnibus perspicuum est", + "candidate_score": 0.675478, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_22_24", + "bdc_text": "Mementote , filii charissimi , quod alimini ecclesiastico stipendio . Ecclesiae ergo prodesse studete . Valete.", + "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_606", + "psc_text": "ad Corinthios Paulus loquitur: Lacte vos potavi, non cibo, necdum enim poteratis, sed neque nunc potestis (I Cor. III) . Et quia lacte adhuc indigebant, et discunt quae discere parvuli solent: Bonum est homini mulierem non tangere, propter fornicationem autem (I Cor. VII) , et caetera. Rursumque instituuntur, ne immolatitia comedant. Ista omnis doctrina lac parvulorum est, et adhuc infantium in Christo. Quomodo vero Ephesiis scribitur, solidum illis praebet cibum. Non auditur quippe in Epheso fornicatio, non auditur in Epheso idololatria, et esus immolationum. Ex quibus docemur quid sit solidus cibus, et quod rationabile et sine dolo lac: moralis locus, quod sit solidus cibus mysticus intellectus. Beatum est igitur, ut festinemus ad ea, quae imperfectiora sunt principia transeuntes. Et quod moralis locus lac sit, Apostolus docet, cum jam aliqua de lacte dixisset addens: Non rursum jacientes fundamentum poenitentiae ab operibus mortuis (Hebr. VI) . Tales omnes sunt qui adhuc lacte", + "candidate_score": 0.660286, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_51_53", + "bdc_text": "HBBibl I 115 ) . Außer mit Pellikan stand er auch mit Jud und Bullinger in brieflichem Kontakt . Bullinger berichtete Ambrosius Blarer am 12 .", + "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_355", + "psc_text": "HOMILIA DECIMA QUARTA. De eo quod scriptum est: Et dixit Dominus ad me in diebus regis Josiae (Jerem. III, 6) , usque ad eum locum in quo ait: Justificavit animam suam Israel a peccatrice Juda (Jerem. III, 11) . 869 Ipsum primum lectionis sermonem, qui perobscurus est, debemus excutere, et postea, si Dominus dederit viam intelligendi, ad altiorem sensum venire. In Regnorum libris fertur historia, quae docet post Salomonis interitum, temporibus Roboam duodecim tribus fuisse divisas: id est in decem tribus regnasse Jeroboam, et vocatas eas esse Israel: duabus vero praefuisse Roboam, et vocatas eas esse Judam. Quae discretio populi juxta fidem libri, usque ad praesentem diem permanet. Neque enim in aliquibus voluminibus invenitur ubi Israel et Juda sub uno rursus imperio redigantur. Primus itaque peccavit Israel sub Jeroboam, et caeteris successoribus ejus; et tanta peccavit, ut a Deo traderetur captivitati, et serviret apud Assyrios usque ad praesentem diem. Et", + "candidate_score": 0.634882, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_49_51", + "bdc_text": "Zusammen mit Johannes Fries verfaßte er das lateinisch-deutsche Wörterbuch , das 1541 versehen mit einer Widmung an Kolins Landsmann und Freund , den Zuger Werner Steiner , bei Froschauer erschien . Kolin war auch an der Übersetzung der Bibel vom Griechischen ins Lateinische beteiligt ( s. HBBibl I 115 ) .", + "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_169", + "psc_text": "dicens: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram (Matt. V, 4) . Deinde ad haec quae dixerat Deus, propheta respondit, id est ad id quod ait: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti hujus (Jer. XI, 3) : et dicit: Et respondi, et dixi: Fiat, Domine. Quid est quod ait: Fiat, Domine? Utique id quod pronuntiavit Deus: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti hujus. Et dixit Dominus ad me; Lege verba ista in civitate Juda, et extra Jerusalem (Jer. XI, 6) . Et his qui 806 foris sunt, legimus verba divina, provocantes eos ad salutem. Verba testamenti hujus, et facite illa. Et dixit Dominus ad me: Inventa est colligatio in viris Juda et in habitantibus Jerusalem. Si peccaverimus nos qui propter Christum Christiani vocamur, et inventi fuerimus in numero peccatorum, et de nobis dicitur: Inventa est colligatio in viris Juda, et in habitantibus Jerusalem (Jer. XI, 9) . Cum in", + "candidate_score": 0.630443, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_31", + "bdc_text": "Zug) hatte er mehrere Werke , u. a. die 1524 in Kappel gehaltene Vorlesung über den Römerbrief , mit einer Widmung versehen zukommen lassen ( s. HBD 16 , 8 ;", + "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_1", + "psc_text": "artis splendore contempto: res quippe volumus, non verba laudare; et illud breviter admonens, ut scias Origenis opuscula in omnem Scripturam esse triplicia. Primum ejus opus Excerpta, quae Graece σχόλια nuncupantur, in quibus ea quae sibi videbantur obscura, atque habere aliquid difficultatis, summatim breviterque perstrinxit. Secundum homileticum genus, de quo et praesens interpretatio ejus est. Tertium quod ipse inscripsit Τόμους nos volumina possumus nuncupare, in quo opere tota ingenii sui vela spirantibus ventis dedit, et recedens a terra in medium pelagus aufugit. Scio te cupere, ut omne genus transferam dictionis: praemisi causam, cur facere non possim. Hoc tamen spondeo, quia si, orante te, Jesus reddiderit sanitatem, non dicam cuncta, quia hoc dixisse temerarium est, sed permulta sum translaturus, ea lege qua tibi saepe constitui, ut ego vocem praebeam, tu notarium. INCIPIUNT HOMILIAE XIV IN JEREMIAM. HOMILIA PRIMA. Verbum Dei quod factum est ad Jeremiam filium Chelciae, etc. (Jerem. I, 1). 743", + "candidate_score": 0.628987, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_42", + "bdc_text": "läßt sich dagegen entnehmen , daß Kolin vorübergehend als Schulmeister in Zug gewirkt haben muß .", + "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_193", + "psc_text": "debere super terras magistrum nuncupari, dicens: Et vos, nolite vocare magistrum super terram. Unus quippe est magister vester, Pater qui in coelis est (Matth. XXIII, 8) : Pater autem qui est in coelis, erudiet [ Al. erudit] homines sive per se, sive per Filium, sive per Spiritum sanctum: et ut ad minora veniamus, erudit per Paulum, per Petrum, per alium quemlibet sanctorum: tantum Dei [ Al. Deus] spiritus, et Dei sermo descendat et doceat. Cur haec diximus? videlicet quia propheta: Notum fac mihi, ait, Domine, et cognoscam. Neque enim scire possum, nisi tu mihi revelaveris. Sin autem, demonstrante te, 814 potero [ Al. potuero] nosse, quod nescio, tunc videbo cogitationes singulorum, et cognoscam quid unusquisque gerat, et cujus sit voluntatis [ Al. voluntas]. Haec propheta. Deinde videamus quid Salvator loquitur in propheta: Ego ut agnus innocens ductus ad immolandum, et nesciebam. Adversum me cogitaverunt consilium dicentes: Venite, mittamus lignum in", + "candidate_score": 0.622422, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_70_72", + "bdc_text": "In der Schlacht bei Kappel 1531 entging er schwer verwundet nur knapp dem Tod . Als Zunftmeister zur Saffran gehörte er 1532-1539 und nochmals 1542-1567 dem Kleinen Rat an. - Lit. : Schnyder , Ratslisten 577 ;", + "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_62", + "psc_text": "prope eum per scientiam artis accesserunt [ Al. accessit], sed ipsius magistri manibus indigeat, tunc ipse magnus 765 medicus praecinctus lumbos, ad sectionem teterrimi vulneris concitatur. Similiter itaque quando sunt minora peccata, non restituit Deus ipse peccantibus, sed aliis utitur ministris. Quando vero per merita sua ingens hominem aegritudo comprehendit, ut nunc Babylonem, quae gravibus propriae malitiae est confossa vulneribus: tunc ad retributionem Deus ipse festinat. Similia quaedam huic si requiris invenies et de Jerusalem, quae ei acciderunt post prophetas, ob id, quia insidiata sit Christo. Sic finita est primi capituli continentia. Videamus et caetera: Calix aureus Babylon in manu Dei [Al. Domini] inebrians omnem terram. De vino ejus biberunt gentes [Al. omnes gentes], propter hoc commotae sunt gentes, et subito cecidit Babylon, et contrita est. Nabuchodonosor volens decipere homines, per calicem Babylonis dolosum, non miscuit in vase fictili, quod parabat potari, sed neque in paulo meliore, et aereo vase,", + "candidate_score": 0.615342, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 19, + "cf_id": "cf050", + "work_id": "073_Joannes-Damascenus_-Billius-Jacobus_Vita-SS.-Barlaam-et-Josaphat", + "max_score": 0.68308, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_13_15", + "bdc_text": "Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat . Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est .", + "psc_chunk_id": "073_Joannes-Damascenus_-Billius-Jacobus_Vita-SS.-Barlaam-et-Josaphat_window_355", + "psc_text": "Qui etiam ipse Barlaami sibi nomen attribuens, se Christianorum sacra colere simulabit, eaque intueri ac defendere prae se feret. Ac postea, longa disputatione habita, tandem fractus, manus dabit. Quod cum filius tuus perspexerit, hoc est, Barlaamum victum esse, ac doctrinam nostram palmam tulisse, non est dubium quin ad victorum partes sese adjuncturus sit. Quam etiam ad rem istud magni momenti est, quod ille majestatem tuam veretur, tibique obsequi magnopere studet. Adde quod ille etiam qui Barlaami personam geret, resipiscet, seque in errore versatum esse affirmabit. Hoc sermone rex delectatus est, hominisque consilium optimum esse judicavit, inani videlicet spe nixus. Quocirca cum Barlaamum nuper recessisse comperisset, eum comprehendere festinabat. Itaque militibus ac centurionibus missis, varios itinerum exitus occupavit, ea autem via quam ex omnibus suspectiorem habebat, ipse, conscensis equis, cum omni celeritate persequebatur, atque omni ratione assequi cogitabat. Caeterum, cum sex totos dies inani labore 294 sese fatigasset, ipse quidem in", + "candidate_score": 0.68308, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_13_15", + "bdc_text": "Nam et Ferdinandus probe instructus nihil vel cedit vel detrectat . Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est .", + "psc_chunk_id": "073_Joannes-Damascenus_-Billius-Jacobus_Vita-SS.-Barlaam-et-Josaphat_window_463", + "psc_text": "Nachore commemorata sunt, rex iracundia aestuabat; rhetores autem ipsius et sacerdotes muti stabant, ut qui nihil contra, praeter infirmos quosdam ac nullius momenti sermunculos, afferre possent. At vero regis filius spiritu exsultabat, atque hilari vultu Dominum celebrabat, qui iis quorum fiducia in ipso posita est, in rebus perplexis et impeditis exitum dat, quique etiam per inimicum et hostem veritatem confirmabat, efficiebatque ut et qui erroris antesignanus erat, rectae doctrinae patronum se praeberet. Rex porro, quamvis alioqui Nachori vehementer irasceretur, nullo tamen eum malo afficere potuit, propterea quod lege coram omnibus ante promulgata, ei pro Christianis libere verba facere permisisset. Caeterum ipse persaepe sermonibus ipsius obluctans, eum per signa quaedam admonebat, ut illam pugnandi acrimoniam remitteret, atque rhetorum disputationi manus daret. At ille vehementius invalescebat, omnes ipsorum propositiones atque argumenta refutans, errorisque, quo tenebantur, fraudem ac fallaciam detegens. Cum autem pene ad vesperam usque disputatio producta fuisset, rex concionem solvi jussit,", + "candidate_score": 0.678343, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 20, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Evangelium-secundum-Lucam", + "max_score": 0.683002, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14_16", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Evangelium-secundum-Lucam_window_178", + "psc_text": "Hic est rex Judaeorum. [CCCXXV, 2.] Unus autem de his, qui pendebant, latronibus, blasphemabat eum dicens: Si tu es Christus, salvum fac temetipsum, et nos. [CCCXXVI, 10.] Respondens autem alter increpabat eum, dicens: Neque tu times Deum, quod in eadem damnatione es. Et nos quidem juste, nam digna factis recipimus: hic vero nihil mali gessit. Et dicebat ad Jesum: Domine, memento mei, cum veneris in regnum tuum. Et dixit illi Jesus: Amen dico tibi: Hodie mecum eris in paradiso, [CCCXXVII, 2.] Erat autem fere hora sexta, et tenebrae factae sunt in universam terram usque in horam nonam. Et obscuratus est sol: [CCCXXVIII, 2.] et velum templi scissum est medium. [CCCXXIX, 1.] Et clamans voce magna Jesus ait: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. Et haec dicens, exspiravit. [CCCXXX, 2.] Videns autem Centurio quod factum fuerat, glorificavit Deum, dicens: Vere hic homo justus erat. [CCCXXXI, 10.] Et omnis turba eorum,", + "candidate_score": 0.683002, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_14_16", + "bdc_text": "Dominus Iesus pacem nobis restituat et oppressis ipsumque observantibus subveniat ! Verum non est , quod hic nostri causa turbemini . Nihil nobis negotii cum istis , quamquam facile ominamur haud plurimum nobis commodaturum , si rex vincat , qui ut evangelio iniquior , ita dominandi libidine longe corruptissimus est . Iam et illud vehementer miramur , quod de studiis vestris , de professoribus et amicis istic apud vos nihil scribitis .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Evangelium-secundum-Lucam_window_147", + "psc_text": "Domini, pax in coelo, et gloria in excelsis. [CCXXXV, 5.] Et quidam Pharisaeorum de turbis, dixerunt ad illum: Magister, increpa discipulos tuos. Quibus ipse ait: dico vobis, quia si hi tacuerint, lapides clamabunt. [CCXXXVI, 10.] Et ut appropinquavit, videns civitatem, flevit super illam, dicens: Quia si cognovisses et tu, et quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi, nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Quia venient dies in te: et circumdabunt te inimici tui vallo, et circumdabunt te: et coangustabunt te undique: et ad terram prosternent te, et filios tuos, qui in te sunt, [CCXXXVII, 1.] et non relinquent in te lapidem super lapidem: eo quod non cognoveris tempus visitationis tuae. [CCXXXVIII, 1.] Et ingressus in templum, coepit ejicere vendentes in illo, et ementes, dicens illis: Scriptum est: Quia domus mea domus orationis est. Vos autem fecistis illam speluncam latronum. [CCXXXIX, 1.] Et erat docens quotidie in templo.", + "candidate_score": 0.679798, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_41_43", + "bdc_text": "März [1534 ] ( Zürich ZB , Ms F 47 , 260r. -261r. ) läßt sich dagegen entnehmen , daß Kolin vorübergehend als Schulmeister in Zug gewirkt haben muß . Wegen seiner evangelischen Gesinnung lief er Gefahr , sein französisches Stipendium zu verlieren , doch war er 1534 bei seiner Rückkehr nach Paris ( s.", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Evangelium-secundum-Lucam_window_28", + "psc_text": "me: propter quod unxit me, evangelizare pauperibus misit me, sanare contritos corde, praedicare captivis remissionem, et caecis visum, dimittere confractos in remissionem, praedicare annum Domini acceptum, et diem retributionis. Et cum plicuisset librum, reddidit ministro, et sedit. Et omnium in synagoga oculi erant intendentes in eum: Coepit autem dicere ad illos: Quia hodie impleta est haec scriptura in auribus vestris. [XIX, 1.] Et omnes testimonium illi dabant: et mirabantur in verbis gratiae, quae procedebant de ore ipsius, et dicebant: Nonne hic est filius Joseph? [XX, 10.] Et ait illis: Utique dicetis mihi hanc similitudinem: Medice, cura te ipsum: quanta audivimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua. [ XXI, 1.] Ait autem: Amen dico vobis, quia nemo propheta acceptus est in patria sua. In veritate dico vobis, multae viduae erant in diebus Eliae in Israel, quando clausum est coelum annis tribus et mensibus sex, cum facta esset fames", + "candidate_score": 0.656412, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_79", + "bdc_text": "] Ioanni Frisio Lutetiae et Conrado Gessnero apud Bituriges , agentibus optimae spei adolescentibus ad manus proprias .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Evangelium-secundum-Lucam_window_41", + "psc_text": "Ipse vero sciebat cogitationes eorum: et ait homini, qui habebat manum aridam: Surge, et sta in medium. Et surgens stetit. Ait autem ad illos Jesus: Interrogo vos, si licet sabbatis benefacere, an male; animam salvam facere, an perdere? et circumspectis omnibus, dixit homini: Extende manum tuam. Et extendit: et restituta est manus ejus. Ipsi autem repleti sunt insipientia; e colloquebantur ad invicem, quidnam facerent Jesu. [XLIII, 2.] Factum est autem in illis diebus, exiit in montem orare, et erat pernoctans in oratione Dei. [XLIV, 2.] Et cum dies factus esset, vocavit discipulos suos: et elegit duodecim ex ipsis (quos et Apostolos nominavit): Simonem, quem cognominavit Petrum, et Andream fratrem ejus, Jacobum, et Joannem, Philippum, et Bartholomaeum, Matthaeum, et Thomam, Jacobum Alphaei, et Simonem, qui vocatur Zelotes: et Judam Jacobi, et Judam Iscariotem [ Ms. Scarioth], qui fuit proditor. [XLV, 1.] Et descendens cum illis, stetit in loco campestri, et turba", + "candidate_score": 0.630317, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_79", + "bdc_text": "] Ioanni Frisio Lutetiae et Conrado Gessnero apud Bituriges , agentibus optimae spei adolescentibus ad manus proprias .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Evangelium-secundum-Lucam_window_76", + "psc_text": "At Jesus videns cogitationes cordis illorum, apprehendit puerum, et statuit illum secus se, et ait illis: Quicumque susceperit puerum istum in nomine meo, me recipit: et quicumque me receperit, recipit eum, qui me misit. Nam qui minor est inter vos omnes, hic major est. [CIII, 8.] Respondens autem Joannes, dixit: Praeceptor, vidimus quemdam in nomine tuo ejicientem daemonia, et prohibuimus eum: quia non sequitur nobiscum. Et ait ad illum Jesus: Nolite prohibere: qui enim non est adversum vos, pro vobis est. [CIV, 10.] Factum est autem dum complerentur dies assumptionis ejus, et ipse faciem suam firmavit, ut iret in Jerusalem. Et misit nuntios ante conspectum suum: et euntes intraverunt in civitatem Samaritanorum, ut pararent illi. Et non receperunt eum, quia facies ejus erat euntis in Jerusalem. Cum vidissent autem discipuli ejus Jacobus et Joannes, dixerunt; Domine, vis, dicimus ut ignis descendat de coelo, et consumat illos? Et conversus increpavit illos,", + "candidate_score": 0.62877, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10407_sent_47", + "bdc_text": "Kolin scheint dann nach Zürich gekommen zu sein , wird er doch 1535 als Pfarrer in Witikon genannt .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Evangelium-secundum-Lucam_window_28", + "psc_text": "me: propter quod unxit me, evangelizare pauperibus misit me, sanare contritos corde, praedicare captivis remissionem, et caecis visum, dimittere confractos in remissionem, praedicare annum Domini acceptum, et diem retributionis. Et cum plicuisset librum, reddidit ministro, et sedit. Et omnium in synagoga oculi erant intendentes in eum: Coepit autem dicere ad illos: Quia hodie impleta est haec scriptura in auribus vestris. [XIX, 1.] Et omnes testimonium illi dabant: et mirabantur in verbis gratiae, quae procedebant de ore ipsius, et dicebant: Nonne hic est filius Joseph? [XX, 10.] Et ait illis: Utique dicetis mihi hanc similitudinem: Medice, cura te ipsum: quanta audivimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua. [ XXI, 1.] Ait autem: Amen dico vobis, quia nemo propheta acceptus est in patria sua. In veritate dico vobis, multae viduae erant in diebus Eliae in Israel, quando clausum est coelum annis tribus et mensibus sex, cum facta esset fames", + "candidate_score": 0.615269, + "ce_score": null + } + ] + } + ], + "biblical_hits": [] +} \ No newline at end of file