diff --git "a/11/12748.json" "b/11/12748.json" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/11/12748.json" @@ -0,0 +1,13106 @@ +{ + "letter_id": "12748", + "bd_url": "https://www.bullinger-digital.ch/letter/12748", + "dominant_topic": 7, + "topic_dist": [ + 0.043414, + 0.054639, + 0.048285, + 0.046125, + 0.047477, + 0.048218, + 0.043515, + 0.068086, + 0.049395, + 0.045316, + 0.048793, + 0.042771, + 0.057198, + 0.052323, + 0.046515, + 0.055875, + 0.041491, + 0.062172, + 0.046445, + 0.051947 + ], + "citations": [ + { + "rank": 1, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae", + "max_score": 0.764017, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_250", + "bdc_text": "„Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_541", + "psc_text": "occasionem tuam sine aliquo odio convenimus, hoc circa eum servantes quod Apostolus dicit: Servum autem Domini litigare non oportet, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes; ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis, captivati ab ipso in ipsius voluntatem (II Tim. II, 24-26). Si ergo aliquid aspere diximus, non ad amaritudinem dissensionis, sed ad correctionem dilectionis valere cognoscat. Incolumis vivas in Christo, dilectissime et honorabilis frater. DE DUABUS EPISTOLIS PROXIME SEQUENTIBUS. (LIB. II RETRACT. CAP. XX.) Libri duo quorum est titulus « Ad inquisitiones Januarii, » multa de Sacramentis continent disputata, sive quae universaliter, sive quae partiliter, id est non peraeque in omnibus locis observat Ecclesia, nec tamen commemorari omnia potuerunt, sed satis ad inquisita responsum est: quorum librorum prior, epistola est, habet quippe in capite quis ad quem scribat; sed ideo inter libros annumeratur hoc opus, quoniam", + "candidate_score": 0.764017, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_248_250", + "bdc_text": "quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant . Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait : „Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_541", + "psc_text": "occasionem tuam sine aliquo odio convenimus, hoc circa eum servantes quod Apostolus dicit: Servum autem Domini litigare non oportet, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes; ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis, captivati ab ipso in ipsius voluntatem (II Tim. II, 24-26). Si ergo aliquid aspere diximus, non ad amaritudinem dissensionis, sed ad correctionem dilectionis valere cognoscat. Incolumis vivas in Christo, dilectissime et honorabilis frater. DE DUABUS EPISTOLIS PROXIME SEQUENTIBUS. (LIB. II RETRACT. CAP. XX.) Libri duo quorum est titulus « Ad inquisitiones Januarii, » multa de Sacramentis continent disputata, sive quae universaliter, sive quae partiliter, id est non peraeque in omnibus locis observat Ecclesia, nec tamen commemorari omnia potuerunt, sed satis ad inquisita responsum est: quorum librorum prior, epistola est, habet quippe in capite quis ad quem scribat; sed ideo inter libros annumeratur hoc opus, quoniam", + "candidate_score": 0.753735, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_250_252", + "bdc_text": "„Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres . Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) . Invident mihi populi concursum ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_541", + "psc_text": "occasionem tuam sine aliquo odio convenimus, hoc circa eum servantes quod Apostolus dicit: Servum autem Domini litigare non oportet, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes; ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis, captivati ab ipso in ipsius voluntatem (II Tim. II, 24-26). Si ergo aliquid aspere diximus, non ad amaritudinem dissensionis, sed ad correctionem dilectionis valere cognoscat. Incolumis vivas in Christo, dilectissime et honorabilis frater. DE DUABUS EPISTOLIS PROXIME SEQUENTIBUS. (LIB. II RETRACT. CAP. XX.) Libri duo quorum est titulus « Ad inquisitiones Januarii, » multa de Sacramentis continent disputata, sive quae universaliter, sive quae partiliter, id est non peraeque in omnibus locis observat Ecclesia, nec tamen commemorari omnia potuerunt, sed satis ad inquisita responsum est: quorum librorum prior, epistola est, habet quippe in capite quis ad quem scribat; sed ideo inter libros annumeratur hoc opus, quoniam", + "candidate_score": 0.738948, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_249_251", + "bdc_text": "Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait : „Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres . Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_541", + "psc_text": "occasionem tuam sine aliquo odio convenimus, hoc circa eum servantes quod Apostolus dicit: Servum autem Domini litigare non oportet, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes; ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis, captivati ab ipso in ipsius voluntatem (II Tim. II, 24-26). Si ergo aliquid aspere diximus, non ad amaritudinem dissensionis, sed ad correctionem dilectionis valere cognoscat. Incolumis vivas in Christo, dilectissime et honorabilis frater. DE DUABUS EPISTOLIS PROXIME SEQUENTIBUS. (LIB. II RETRACT. CAP. XX.) Libri duo quorum est titulus « Ad inquisitiones Januarii, » multa de Sacramentis continent disputata, sive quae universaliter, sive quae partiliter, id est non peraeque in omnibus locis observat Ecclesia, nec tamen commemorari omnia potuerunt, sed satis ad inquisita responsum est: quorum librorum prior, epistola est, habet quippe in capite quis ad quem scribat; sed ideo inter libros annumeratur hoc opus, quoniam", + "candidate_score": 0.723606, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_248_250", + "bdc_text": "quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant . Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait : „Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1805", + "psc_text": "propter humanam gloriam, sed ut videant, ait Dominus, bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16). Et ideo non suffecit Apostolo monere ut mansuetudinem servaremus, sed ut eam etiam notam omnibus faceremus: Mansuetudo, inquit, vestra nota sit omnibus hominibus (Philipp. IV, 5); et alio loco, Mansuetudinem ostentantes ad omnes homines (Tit. III, 2). Unde nec illa sancti David, quando inimico sibi in manus tradito clementer pepercit (I Reg. XXIV, 7), praeclarissima lenitas emineret, nisi potestas pariter appareret. Non te ergo exasperet vindicandi potestas, cui lenitatem non excussit examinandi necessitas. Noli facinore invento quaerere percussorem, in quo inveniendo noluisti adhibere tortorem. 3. Postremo pro Ecclesiae utilitate missus es. Hoc Ecclesiae catholicae, aut, ut modum dispensationis meae non supergredi videar, hoc Ecclesiae ad Hipponensium-Regiorum dioecesim pertinenti prodesse, hoc expedire contestor. Si non audis amicum petentem, audi episcopum consulentem. Quamvis quoniam christiano loquor, maxime in tali causa,", + "candidate_score": 0.718337, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_349_351", + "bdc_text": "Vides , quantus in oculis meis sis , cui animum meum ita candide aperio . Vale cum omnibus tuis foeliciter . Saluta dominos patres singulos et fratres omnes .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_384", + "psc_text": "in Domino salutem. 1. Impletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione (Psal. CXXV, 2), nuntiantibus litteris tuis sanctam cogitationem tuam, adjuvante Domino qui eam inspiravit, ad effectum esse perductam, de omnibus ordinatis fratribus nostris, et praecipue de sermone presbyterorum, qui te praesente populo infunditur; per quorum linguas clamat charitas tua majore voce in cordibus hominum, quam illi in auribus: Deo gratias. Nam quid melius et animo geramus, et ore promamus, et calamo exprimamus quam, Deo gratias? Hoc nec dici brevius, nec audiri laetius, nec intelligi grandius, nec agi fructuosius potest. Deo gratias, qui te et tam fideli pectore ditavit erga filios tuos, et id quod in intimo animae habebas, quo humanus oculus non penetrat, eduxit in lucem, donando tibi, non solum ut bene velles, verum etiam in quibus posset apparere quod velles. Ita plane fiat, fiat: luceant haec opera coram hominibus, ut videant, gaudeant, glorificent Patrem qui in", + "candidate_score": 0.682186, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_554", + "psc_text": "inquisitio tua, quam in commonitorio posuisti, ex quo trium istorum generum sit, attende. Quaeris enim his verbis: Quid per quintam feriam ultimae hebdomadis Quadragesimae fieri debeat? an offerendum sit mane, et rursus post coenam, propter illud quod dictum est, « Similiter postquam coenatum est? » (Luc. XXII, 20.) an jejunandum, et post coenam tantummodo offerendum? an etiam jejunandum, et post oblationem, sicut facere solemus, coenandum? Ad haec itaque ita respondeo, ut quid horum sit faciendum, si divinae Scripturae praescribit auctoritas, non sit dubitandum quin ita facere debeamus ut legimus, ut jam non quomodo faciendum, sed quomodo Sacramentum intelligendum sit, disputemus. Similiter etiam si quid horum tota per orbem frequentat Ecclesianam et hinc quin ita faciendum sit, disputare insolentissimae insaniae est. Sed neque hoc, neque illud inest in eo quod tu quaeris. Restat igitur ut de illo tertio genere sit, quod per loca regionesque variatur. Faciat ergo quisque quod in ea", + "candidate_score": 0.681105, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_78_80", + "bdc_text": "Dolum tamen subesse non incredibile est . Si vivit adhuc , utinam domino vivereVgl. Röm 14 , 7f. discat tandem , non suo antichristo !Gemeint ist der Papst . - Zu dieser Hoffnung von protestantischer Seite vgl . etwa HBBW XVI 206 , 15f ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_566", + "psc_text": "Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus (Rom. VIII, 24): secundum hanc fidem, et spem, et dilectionem, qua coepimus esse sub gratia, jam commortui sumus cum Christo, et consepulti illi per baptismum in mortem (Coloss. III), sicut dicit Apostolus: Quia et vetus homo noster simul crucifixus est cum illo; et resurreximus cum illo (Rom. VI, 6): quia simul nos excitavit, et simul sedere fecit in coelestibus. Unde est et illa exhortatio: Si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram. Sed quod sequitur et dicit, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum illo in gloria (Coloss. III, 1-4); satis indicat quid velit intelligi, quia nunc", + "candidate_score": 0.680594, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_79_81", + "bdc_text": "Si vivit adhuc , utinam domino vivereVgl. Röm 14 , 7f. discat tandem , non suo antichristo !Gemeint ist der Papst . - Zu dieser Hoffnung von protestantischer Seite vgl . etwa HBBW XVI 206 , 15f ; 264 , 19f .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_566", + "psc_text": "Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus (Rom. VIII, 24): secundum hanc fidem, et spem, et dilectionem, qua coepimus esse sub gratia, jam commortui sumus cum Christo, et consepulti illi per baptismum in mortem (Coloss. III), sicut dicit Apostolus: Quia et vetus homo noster simul crucifixus est cum illo; et resurreximus cum illo (Rom. VI, 6): quia simul nos excitavit, et simul sedere fecit in coelestibus. Unde est et illa exhortatio: Si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram. Sed quod sequitur et dicit, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum illo in gloria (Coloss. III, 1-4); satis indicat quid velit intelligi, quia nunc", + "candidate_score": 0.676514, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_559", + "psc_text": "domi manducet, ut non ad judicium conveniatis; statim subtexuit: Caetera autem cum venero, ordinabo (I Cor. XI, 20, 34). Unde intelligi datur (quia multum erat, ut in Epistola totum illum agendi ordinem insinuaret, quem universa per orbem servat Ecclesia) ab ipso ordinatum esse quod nulla morum diversitate variatur. CAPUT VII. 9. Sed nonnullos probabilis quaedam ratio delectavit, ut uno certo die per annum, quo ipsam coenam Dominus dedit, tanquam ad insigniorem commemorationem post cibos offerri et accipi liceat corpus et sanguinem Domini. Honestius autem arbitror ea hora fieri, ut qui etiam jejunaverit, post refectionem quae hora nona fit, ad oblationem possit occurrere. Quapropter neminem cogimus ante dominicam illam coenam prandere, sed nulli etiam contradicere audemus. Hoc tamen non arbitror institutum, nisi quia plures et prope omnes in plerisque locis eo die lavare consueverunt. Et quia nonnulli etiam jejunium custodiunt, mane offertur propter prandentes, quia jejunia simul et lavacra tolerare non", + "candidate_score": 0.674635, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_246_248", + "bdc_text": "Studeo ego non nostram modo attrahere urbem in nostram sententiam ( imo non nostram , sed christianam ) , sed et aliarum Sueviae civitatum ministris facio me familiarem , si quo pacto et hi iungantur . Nec multo labore opus esse video apud multos , inÜber der Zeile nachgetragen . quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.6743, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_253_255", + "bdc_text": "invident magistratus erga me studium , nam omnes consulesZu den damals amtierenden Augsburger Bürgermeistern s. Nr. 2643 , Anm. 26 . singulis meis ( nisi publicis impediantur negotiis ) intersunt concionibus . Vgl. dazu Nr. 2663 , 37f . Invident me concordem cum fratribus et symmistis vivere posse ( quam eis eximere invidiam studiose laboro! ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2252", + "psc_text": "praesentia mente contueris, non iisdem ipsis carnis oculis, sed illis interioribus judices. Cum ergo interiores oculi judices sivi oculorum exteriorum, isti autem illis quodam officio nuntiandi et ministerio famulentur, multaque illi videant quae isti non vident, nihil isti videant, unde non illi tanquam praesides judicent; quis non illos istis incomparabili aestimatione praeponat? 42. Quae cum ita sint, obsecro te, cum agitur in teipsa hoc tam grande negotium; cum ab exterioribus interiora distinguis, atque illa istis ineffabiliter anteponis; cumque istis foris relictis, in illis intrinsecus demoraris, et ea suis quibusdam incorporalibus finibus metiendo judicas, in nulla te putas, an in aliqua luce versari? Ego enim existimo quod tanta tibi et talia, tam vera, tam clara, tam certa videri sine luce non possunt. Ipsam igitur lucem in qua cuncta illa perspicis, intuere; et vide utrum ad eam possit accedere ullus corporeorum radius oculorum: profecto non potest. Attende etiam; et utrum in ea", + "candidate_score": 0.670842, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_349_351", + "bdc_text": "Vides , quantus in oculis meis sis , cui animum meum ita candide aperio . Vale cum omnibus tuis foeliciter . Saluta dominos patres singulos et fratres omnes .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2280", + "psc_text": "teque ipsam intrinsecus praeparas incorporalem locum mansionis ejus ad audiendum silentium narrationis ejus, et videndam invisibilem formam ejus. Beati enim mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Non cum eis, sicut corpus, ex aliquo loci intervallo apparebit; sed cum venerit ad eos, et mansionem fecerit apud eos: quoniam sic implebuntur in omnem plenitudinem Dei, non cum fuerint et ipsi plenus Deus, sed cum perfecte fuerint pleni Deo. Si autem nonnisi corpora cogitamus, et nec illud saltem digne cogitare possumus, unde vel ipsa corpora cogitemus; non quaeramus quid adversum nos ipsos loquamur, sed ab hac potius carnali consuetudine orando, et in anteriora nos extendendo, corda mundemus. Ut enim non tantum quod beatus Ambrosius, verum etiam quod sanctus Hieronymus (Lib. 3 in Isai. 6), dicam: Non solum Patris divinitatem, sed nec Filii quidem, nec Spiritus sancti, quia una in Trinitate natura est, possunt oculi carnis aspicere, sed oculi mentis; de quibus ipse Salvator", + "candidate_score": 0.670451, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_349_351", + "bdc_text": "Vides , quantus in oculis meis sis , cui animum meum ita candide aperio . Vale cum omnibus tuis foeliciter . Saluta dominos patres singulos et fratres omnes .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2300", + "psc_text": "quanto magis terrestribus! 9. Unde alio loco evidentius dicit, Non solum Patris divinitatem, sed nec Filii quidem et Spiritus sancti, quae una in Trinitate natura est, posse oculos carnis aspicere, sed oculos mentis: de quibus ipse Salvator ait, « Beati mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt » (Lib. 3 in Isai. 1). Quid hac manifestatione lucidius? Si enim tantummodo dixisset, Nec Patris, nec Filii, nec Spiritus sancti divinitatem posse oculos carnis aspicere, nec deinceps addidisset, sed oculos mentis; forte diceretur carnem jam non esse appellandum, cum corpus fuerit spirituale: addendo ergo, et dicendo, sed oculos mentis, ab omni genere corporis alienavit hujusmodi visionem. Ne quis autem putaret eum tantum de praesenti tempore locutum, subjecit etiam Domini testimonium, volens ostendere quos dixerat oculos mentis; quo testimonio non praesentis sed futurae visionis promissio declaratur: Beati mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt (Matth. V, 8). 10. Beatissimus quoque Athanasius, Alexandrinus episcopus, cum ageret", + "candidate_score": 0.669761, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_554", + "psc_text": "inquisitio tua, quam in commonitorio posuisti, ex quo trium istorum generum sit, attende. Quaeris enim his verbis: Quid per quintam feriam ultimae hebdomadis Quadragesimae fieri debeat? an offerendum sit mane, et rursus post coenam, propter illud quod dictum est, « Similiter postquam coenatum est? » (Luc. XXII, 20.) an jejunandum, et post coenam tantummodo offerendum? an etiam jejunandum, et post oblationem, sicut facere solemus, coenandum? Ad haec itaque ita respondeo, ut quid horum sit faciendum, si divinae Scripturae praescribit auctoritas, non sit dubitandum quin ita facere debeamus ut legimus, ut jam non quomodo faciendum, sed quomodo Sacramentum intelligendum sit, disputemus. Similiter etiam si quid horum tota per orbem frequentat Ecclesianam et hinc quin ita faciendum sit, disputare insolentissimae insaniae est. Sed neque hoc, neque illud inest in eo quod tu quaeris. Restat igitur ut de illo tertio genere sit, quod per loca regionesque variatur. Faciat ergo quisque quod in ea", + "candidate_score": 0.669756, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_349_351", + "bdc_text": "Vides , quantus in oculis meis sis , cui animum meum ita candide aperio . Vale cum omnibus tuis foeliciter . Saluta dominos patres singulos et fratres omnes .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2195", + "psc_text": "cum Angelis et diabolum in conspectum Dei (Job I, 6, et II, 1): ut jam et illud veniat in quaestionem, quomodo dictum sit, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt (Matth. V, 8); et illud, Pacem sectamini cum omnibus et sanctificationem, sine qua nemo poterit videre Deum (Hebr. XII, 14). Multum enim miror, si eo usque progrediuntur qui existimant impios visuros Deum, et a diabolo visum Deum, ut eos et mundo corde esse, et pacem et sanctificationem cum omnibus assectari asseverent. 16. Nam quod Dominus ait, Qui me vidit, vidit et Patrem (Joan. XIV, 9), potest paulo attentius consideratum non videri esse contrarium ei quod dixit, Deum nemo vidit unquam (Id. I, 18). Neque enim dixit, Quia vidistis me, vidistis et Patrem; sed dicendo, Qui me vidit, vidit et Patrem, ostendere voluit unitatem substantiae Patris et Filii, ne in aliquo inter se putarentur esse dissimiles: ac per hoc quoniam vere", + "candidate_score": 0.668658, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_63_65", + "bdc_text": "contriti essent omnes totumque negotium confectum , si vel hac hora nostri vel potuissent instare vel ( meo iudicio ) si voluissent . Cum ad portam Lauginga [ e ]Hier und unten Textverlust durch Papierverlust am rechten Rand. venisset imperator , ita in angustiis pressus est ( sicut quidam Unbekannt . nostrorum retulit , qui , cum tum esset episcopusDer Augsburger Bischof", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3050", + "psc_text": "per priorum imperatorum leges ad communionem homines catholicam cogerentur; obtinuimus tamen ut illud potius quod dixi, ab imperatoribus peteretur: decretum est in concilio nostro, legati ad Comitatum missi sunt. 26. Sed Dei major misericordia, qui sciret harum legum terror et quaedam medicinalis molestia quam multorum esset pravis vel frigidis animis necessaria, et illi duritiae quae verbis emendari non potest, sed tamen aliquantula severitate disciplinae potest, id egit ut legati nostri quod susceperant, obtinere non possent. Jam enim nos praevenerant ex aliis locis quaedam episcoporum querelae gravissimae, qui mala fuerant ab ipsis multa perpessi, et a suis sedibus exturbati; praecipue horrenda et incredibilis caedes Maximiani episcopi catholici Ecclesiae Bagaiensis effecit ut nostra legatio jam quid ageret non haberet. Jam enim lex fuerat promulgata, ut tantae immanitatis haeresis Donatistarum, cui crudelius parci videbatur quam ipsa saeviebat, non tantum violenta esse, sed omnino esse non sineretur impune: non tamen supplicio capitali, propter servandam", + "candidate_score": 0.666912, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_294_296", + "bdc_text": "sed ego tibi condono , “ dixi , „quia scio , quid tibi domini dixerint Tigurini , qui mihi scripseruntZu diesem Brief s. Nr. 2663 , Anm. 8. . “ Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_689", + "psc_text": "AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Audivi pervenisse in manus tuas litteras meas; sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam imputaverim dilectioni tuae: aliquid procul dubio impedimenti fuit. Unde agnosco a me Dominum potius deprecandum, ut tuae voluntati det facultatem mittendi quod rescripseris: nam rescribendi jam dedit quia, cum volueris, facillime poteris. CAP. II. 2. Etiam hoc, ad me sane perlatum, utrum quidem crederem dubitavi; sed hinc quoque tibi aliquid utrum scriberem, dubitare non debui: hoc autem brevi suggestum esse Charitati tuae a nescio quibus fratribus, mihi dictum est, quod librum adversus te scripserim, Romamque miserim. Hoc falsum esse noveris; Deum nostrum testor, hoc me non fecisse. Sed si forte aliqua in aliquibus scriptis meis reperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sensisse reperiar, non contra te dictum, sed quod mihi videbatur a me scriptum esse, puto te debere cognoscere; aut si cognosci non potest, credere. Ita sane hoc", + "candidate_score": 0.666691, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_222_224", + "bdc_text": "Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt . Quod ego cum communicare cum fratribus inciperem , statim illi putantes se occasionem redeundi nactos , tantumnon me , qui resisterem nec tales ob causas ecclesias deserendas censerem , in suspicionem aliquam malam , quasi omnia ferre possem , trahebant . Proinde , venerande pater , peto et hac in re tuumÜber der Zeile nachgetragen. ( sine quo nec hactenus quicquam egi , nec posthac acturus sum) consilium .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2392", + "psc_text": "Nos interea, quoniam rumor erat quod ecclesiastica manus posset eos eripere, falsis promissionibus ludebamur; ut illo non solum quasi volente, sed etiam instante, pro eis ad Comitatum episcopus mitteretur, ea pollicitatione interposita episcopalibus auribus, quod donec aliquid pro eis illic ageretur, nullum causae illorum excitaretur examen. Postremo, pridie quam terirentur, venit ad nos Praestantia tua; spem dedisti, qualem nunquam antea dederas, quod eos tibi posset concedere profecturo, cum illi graviter prudenterque dixisses, totum quod tecum tam assidue familiarius secretiusque loqueretur, non te honorare potius quam gravare, atque ad id valere, quod communicato et pertractato inter vos mortis eorum consilio, nemo dubitaret quid post haec omnia sequeretur. Quae cum te dixisse nobis indicares, inter narrandum namque tendens in eum locum ubi celebrantur sacramenta fidelium, stupentibus nobis ita jurasti te ista dixisse, ut non solum tunc, verum etiam nunc post tam horrendum inopinatum exitum, cum tuos omnes nutus recolo, nimis mihi impudens", + "candidate_score": 0.664346, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_5_7", + "bdc_text": "s. Nr. 2706 , 1f. , pauca de rerum praesentium statu dabo , quamvis non dubitem , quin omnia haec prius resciveris . In der Vorlage resiveris . Tamen , ne meo ego defuisse videar officio , ea , quae mihi cognita sunt , communicabo .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2793", + "psc_text": "ne homo, qui cum in uno offenderit fit omnium reus, in multis offendendo ( quia in multis offendimus omnes ) propter magnum aggerem reatus sui minutatim collectum, ad tribunal tanti judicis perveniat, et eam quam non fecit, misericordiam non inveniat; sed potius dimittendo atque dando mereatur sibi dimitti peccata, reddique promissa. 21. Multa dixi, quibus tibi taedium fortassis inferrem, qui haec, quae tamen approbas, non exspectas discere, quod ea docere consuevisti. Si quid autem est in eis, quantum ad rem ipsam pertinet; nam quali eloquio explicata sint, non nimis curo; si quid ergo in eis est, quod eruditionem offendat tuam, quaeso ut rescribendo admoneas, et me corrigere non graveris. Infelix est enim qui non tantos et tam sanctos tuorum studiorum labores et digne honorat, et de his Domino Deo nostro cujus munere talis es, gratias agit. Unde cum libentius debeam a quolibet discere quod inutiliter ignoro, quam promptius quoslibet docere", + "candidate_score": 0.663841, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_239_241", + "bdc_text": "Statim speramus saniem omnem illam effluituram ; at velle ante tempus exprimere nocivum magis quam salubre est . Didici ego demum Augustae , quid sit ecclesia et quid sit episcopum esse .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3874", + "psc_text": "tuam Sanctitatem difficilis ei esset accessus: non enim parum de illo sollicitus sum; a qua me sollicitudine Dominus, ut spero, per tuae charitatis instantiam liberabit. Peto etiam mihi rescribere non graveris, quemadmodum sit in fide catholica ille Theodosius per quem Manichaei nonnulli sunt proditi; et ipsi quos ab eo proditos, putamus esse correctos. Si quid etiam de profectione sanctorum episcoporum forte audivisti, fac ut noverim. Deo vivas. EPISTOLA CCXXIII. Augustino Quodvultdeus, rursum efflagitans ut scribat opusculum de haeresibus. Domino merito venerabili, ac beatissimo sacro patri AUGUSTINO episcopo, QUOVULTDEUS diaconus. 1. Unum quidem Reverentiae tuae commonitorium, quod per ecclesiasticum dignatus es destinare, suscepi. Nam quod prius directum esse Beatitudo tua significavit, per virum honorabilem Philocalum, necdum ad me pervenit. Verum quamvis conscius propriorum semper fuerim peccatorum, nunc tamen evidenter agnovi adipiscendo illi quod exoravi muneri, meam toti Ecclesiae impedimento esse personam. Sed omnino confido quoniam qui per Unici sui gratiam, humani", + "candidate_score": 0.66379, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_280_282", + "bdc_text": "Haeccine meorum sunt laborum praemia et quod tamquamIn der Vorlage tam . fidelis ipsis praecursor paravi multis viam solus ? Ego pro hac impudenti voce et maliciosa Rodolphi non tales ei reddidi , quales meritus esset , sed cum dolore supprimens dissimulavi , meas que inter caeteros libros ipsi communicavi conciones , quas verbotimWort für Wort ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2695", + "psc_text": "ex anima, et sinuli cum brutis ammantibus conditione subsistat. Super quo quid mihi videretur, in opusculis contra Ruffinum scripsisse me novi, adversus eum libellum quem sanctae memoriae Anastasio, episcopo Romanae Ecclesiae, dedit; in quo lubrica et subdola, imo stulta confessione, dum auditorum simplicitati illudere nititur, suae fidei, imo perfidiae illusit: quos libros reor sanctum parentem vestrum habere Oceanum; olim enim editi sunt, multis Ruffini libris adversus calumnias respondentes. Certe habes ibi virum sanctum et eruditum Augustinum episcopum, qui viva, ut aiunt, voce docere te poterit, et suam, imo per se nostram explicare sententiam. CAP. II. 2. Ezechielis volumen olim aggredi volui, et sponsionem creberrimam studiosis lectoribus reddere; sed in ipso dictandi exordio ita animus meus occidentalium provinciarum, et maxime urbis Romae vastatione confusus est, ut juxta vulgare proverbium, proprium quoque ignorarem vocabulum: diuque tacui, sciens tempus esse lacrymarum. Hoc autem anno cum tres explicassem libros, subitus impetus barbarorum, de quibus", + "candidate_score": 0.662963, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_202_204", + "bdc_text": "Joh 10 , 16 . ut idem omnes sentiant . Sufficit , si maior pars sit syncera .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3196", + "psc_text": "res sit ac transitoria, surdus non capit, surdaster non totum capit, atque in his qui audiunt cum pariter ei propinquant, tanto magis alius alio capit, quanto est acutioris, tanto autem minus, quanto est obtusioris auditus, cum ille non varie magis minusve insonet, sed in eo loco in quo sunt, omnibus aequaliter praesto sit; quanto excellentius Deus natura incorporea et immutabiliter viva, qui non sicut sonus per moras temporum tendi et dividi potest, nec spatio aerio tanquam loco suo indiget, ubi praesentibus praesto sit, sed aeterna stabilitate in seipso manens, totus adesse rebus omnibus potest, et singulis totus, quamvis in quibus habitat, habeant eum pro suae capacitatis diversitate, alii amplius, alii minus, quos ipse sibi dilectissimum templum gratia suae bonitatis aedifificat! 20. Et donationum quidem dictae sunt divisiones tanquam per partes et membra unius corporis, ubi et simul omnes unum templum, et singuli singula templa sumus; quia non est Deus in", + "candidate_score": 0.662866, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_222_224", + "bdc_text": "Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt . Quod ego cum communicare cum fratribus inciperem , statim illi putantes se occasionem redeundi nactos , tantumnon me , qui resisterem nec tales ob causas ecclesias deserendas censerem , in suspicionem aliquam malam , quasi omnia ferre possem , trahebant . Proinde , venerande pater , peto et hac in re tuumÜber der Zeile nachgetragen. ( sine quo nec hactenus quicquam egi , nec posthac acturus sum) consilium .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_445", + "psc_text": "ut fratres qui nobiscum erant, quanquam in hac re tardius possent, exciperent, pollicentes nos ibi easdem tabulas relicturos. Consensum est. Coeperunt verba nostra excipi, et aliqua ab invicem ad tabulas dicta sunt. Postea inordinatas perstrepentium interpellationes, et propterea nostram quoque turbulentiorem disputationem notarii non valentes sustinere, cesserunt; nobis sane non desistentibus, et ut cuique facultas dabatur, multa dicentibus. Ex quibus omnibus verbis nostris, quantum recordari potui, causae totius actionem, Dilectionem vestram fraudare nolui. Potestis enim ei litteras meas legere, ut vel approbet vera me scripsisse; vel ipse vobis, si quid melius recolit, incunctanter insinuet. CAPUT II. 3. Primo enim vitam nostram, quam vobis benevolentius fortasse quam verius narrantibus, se comperisse dicebat, praedicare dignatus est: adjungens se dixisse vobis, nos omnia, quae de nobis insinuaveratis, bene facere potuisse, si in Ecclesia faceremus. Deinde quaerere coepimus quaenam illa esset Ecclesia, ubi vivere sic oporteret; utrum illa quae, sicut sancta tanto ante Scriptura", + "candidate_score": 0.662625, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_265_267", + "bdc_text": "Quod ego , quantum in me est , fieri non patiar . Et hortabor etiam eos , sicuti hactenus diligenter etiam eos monui , Vgl. Nr. 2612 , 165-168 . ut caveant sibi .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3320", + "psc_text": "Deo debemus agere gratias, quam quod ejus sic defenditur gratia ab eis quibus datur, adversus eos quibus vel non datur, vel ingratum est quod datur; quia ut eis gratum sit, occulto et justo judicio Dei non datur? 2. Quapropter, domine venerabilis, et in Christi charitate suscipiende sancte frater, quamvis optime facias, cum de hac re scribis ad fratres, apud quos se illi de tua solent efferre amicitia; tamen haec cura major tibi restat, ut non solum salubri severitate plectantur qui errorem illum christiano infestissimum nomini audent garrire liberius, sed etiam ii diligentissime caveantur vigilantia pastorali, propter infirmiores et simpliciores dominicas oves, cui eum pressius quidem ac timidius, sed tamen insusurrare non sant, penetrantes domos, sicut ait Apostolus, et caetera quae sequuntur exercita impietate facientes (II Tim. III, 6, et sqq). Nec illi negligendi sunt, qui usque ad profundum silentium supprimunt timore quod sentiunt, sed tamen eamdem perversitatem sentire non desinunt.", + "candidate_score": 0.662131, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_5_7", + "bdc_text": "s. Nr. 2706 , 1f. , pauca de rerum praesentium statu dabo , quamvis non dubitem , quin omnia haec prius resciveris . In der Vorlage resiveris . Tamen , ne meo ego defuisse videar officio , ea , quae mihi cognita sunt , communicabo .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4248", + "psc_text": "in epistolis meis, quas ad matrem Reverentiae tuae debito mihi cum honore nominandam dedi, non semel feci. Sed quia hoc mihi rescribere dignata est, prius te velle accipere litteras meas; tunc demum, si quid forte opus esset tibi ex ministerio meo, quod venerando studio tuo omniumque talium, quantum possum, libera servitute debere me novi, non te esse tacituram et rescribendo insinuaturam: ecce feci quod te voluisse, quamvis non per te, comperi; ne viderer tibi ostium fiduciae inhumaniter claudere: superest ut promas ipsa, si quid ex me quaerendum putas. Aut enim scio quod inquisieris, et non negabo: aut ita nescio, ut nullo fidei salutisque detrimento nesciam, et de hoc etiam teipsam, si potuero, faciam reddita ratione securam. Aut certe, si et nescio, et tamen sciendum est, vel impetrabo a Domino ne tibi desim; nam saepe officium impertiendi meritum est accipiendi: vel ita tibi respondebo, ut noveris pro hac ipsa re quam", + "candidate_score": 0.661767, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_294_296", + "bdc_text": "sed ego tibi condono , “ dixi , „quia scio , quid tibi domini dixerint Tigurini , qui mihi scripseruntZu diesem Brief s. Nr. 2663 , Anm. 8. . “ Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4152", + "psc_text": "Domino conjunctos; atque ut hanc tanquam meam epistolam deputes, peto: etsi enim aliam propriam mittere potuissem, tamen malui huic suscribere, ut unanimitatem nostram una etiam pagina testaretur. EPISTOLA CCXLIX. Augustinus Restituto, quatenus mali tolerandi in Ecclesia. Domino desiderantissimo, et honorifica sinceritate charissimo fratri, et condiacono RESTITUTO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. Aestus indicantes piam flammam cordis tui, indicavit mihi fidelissimus, ut scis, particeps eorum, frater Deogratias. Lege itaque Tychonium quem bene nosti, non quidem omnia probaturus; nam quae in illo cavenda sint, bene nosti. Hanc tamen quaestionem, quomodo in Ecclesia Dei si qua forte perversa vel etiam scelerata corrigere aut exstinguere non valemus, salvo unitatis vinculo toleranda sint, strenue videtur mihi tractavisse atque solvisse. Quanquam in ejus litteris tantummodo intentione correcta, ad ipsos divinarum Scripturarum fontes recurrere nos oportet, ut ibi videamus quam pauca de hac re testimonia sententiarum, vel exempla gestorum posuit, et quam nemo possit omnia ponere, nisi qui", + "candidate_score": 0.660614, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_264_266", + "bdc_text": "etc. Accedit huius mali fax exitiosa , quod adversarii nostri unum hoc studebunt , ut nos in diversas trahant partes et perniciosam inter nos seminent discordiam . Quod ego , quantum in me est , fieri non patiar . Et hortabor etiam eos , sicuti hactenus diligenter etiam eos monui , Vgl. Nr. 2612 , 165-168 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1216", + "psc_text": "ne vel sic nobis parcere aliquatenus possint. Plurimum autem labores et pericula nostra, quo fructuosa sint, adjuvabis, si eorum vanissimam et impiae superbiae plenissimam sectam non ita cures imperialibus legibus comprimi, ut sibi vel suis videantur qualescumque molestias pro veritate atque justitia sustinere: sed eos, cum hoc abs te petitur, rerum certarum manifestissimis documentis apud Acta vel Praestantiae tuae vel minorum judicum convinci atque instrui patiaris, ut et ipsi qui te jubente attinentur, duram, si fieri potest, flectant in melius voluntatem, et ea caeteris salubriter legant. Onerosior est quippe quam utilior diligentia, quamvis ut magnum deseratur malum, et magnum teneatur bonum, cogi tantum homines, non doceri. EPISTOLA CI. Augustinus Memorio episcopo libros ipsius de Musica flagitanti, sextum librum mittit, et caeteros si repererit, mittendos pollicetur; eaque occasione agit de disciplinis, quas falso liberales dici ostendit, nisi adsit studium christianae pietatis. Domino beatissimo et venerabiliter charissimo, et sinceriter desiderantissimo fratri et", + "candidate_score": 0.660554, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_218_220", + "bdc_text": "Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_554", + "psc_text": "inquisitio tua, quam in commonitorio posuisti, ex quo trium istorum generum sit, attende. Quaeris enim his verbis: Quid per quintam feriam ultimae hebdomadis Quadragesimae fieri debeat? an offerendum sit mane, et rursus post coenam, propter illud quod dictum est, « Similiter postquam coenatum est? » (Luc. XXII, 20.) an jejunandum, et post coenam tantummodo offerendum? an etiam jejunandum, et post oblationem, sicut facere solemus, coenandum? Ad haec itaque ita respondeo, ut quid horum sit faciendum, si divinae Scripturae praescribit auctoritas, non sit dubitandum quin ita facere debeamus ut legimus, ut jam non quomodo faciendum, sed quomodo Sacramentum intelligendum sit, disputemus. Similiter etiam si quid horum tota per orbem frequentat Ecclesianam et hinc quin ita faciendum sit, disputare insolentissimae insaniae est. Sed neque hoc, neque illud inest in eo quod tu quaeris. Restat igitur ut de illo tertio genere sit, quod per loca regionesque variatur. Faciat ergo quisque quod in ea", + "candidate_score": 0.65994, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_294_296", + "bdc_text": "sed ego tibi condono , “ dixi , „quia scio , quid tibi domini dixerint Tigurini , qui mihi scripseruntZu diesem Brief s. Nr. 2663 , Anm. 8. . “ Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_744", + "psc_text": "inimicitias pervenisse; laetum erit, et multo majus ex inimicitiis talibus ad pristinam concordiam revertisse. EPISTOLA LXXIV. Augustinus Praesidium rogat ut superiorem epistolam curet Hieronymo reddendam, utque sibi eumdem suis etiam litteris placet. Domino beatissimo, et merito venerando fratri, et consacerdoti PRAESIDIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Sicut praesens rogavi Sinceritatem tuam, nunc quoque commoneo, ut litteras meas sancto fratri et compresbytero nostro Hieronymo mittere non graveris. Ut autem noverit Charitas tua quemadmodum etiam tu illi pro mea causa scribere debeas, misi exemplaria litterarum, et mearum ad ipsum, et ad me ipsius, quibus lectis pro tua sancta prudentia facile videas et modum meum, quem servandum putavi, et motum ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, vel quomodo non debui, aliquid scripsi; non ad illum de me, sed ad me ipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem, quo correctus petam ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. EPISTOLA LXXV.", + "candidate_score": 0.659735, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_294_296", + "bdc_text": "sed ego tibi condono , “ dixi , „quia scio , quid tibi domini dixerint Tigurini , qui mihi scripseruntZu diesem Brief s. Nr. 2663 , Anm. 8. . “ Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3573", + "psc_text": "Domino illustri et merito praestantissimo, atque in Christi dilectione charissimo filio VALERIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cum diu moleste haberem quod aliquoties scripserim, et nulla tuae Sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae Benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem, et non longe post per compresbyterum Firmum duas; qui vir sanctus, nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima charitate conjunctus, multa nobiscum de tua excellentia colloquendo, et veraciter insinuando qualem et in Christi visceribus noverit, non solum eas quas memoratus episcopus, vel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur, litteras vicit. Et ideo de te narratio ejus suavior nobis erat, quia ea dicebat quae ipse non posses, ne quidem me inquirente, rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta Scriptura prohibet (Prov. XXVII, 2), fieres praedicator. Quanquam et ego verear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine illustris et merito praestantissime,", + "candidate_score": 0.659699, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_294_296", + "bdc_text": "sed ego tibi condono , “ dixi , „quia scio , quid tibi domini dixerint Tigurini , qui mihi scripseruntZu diesem Brief s. Nr. 2663 , Anm. 8. . “ Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_666", + "psc_text": "Hipponensis, adeoque sibi remittendum. Domino beatissimo, et venerabili, et sincerissima charitate amplectendo fratri et consacerdoti SEVERO, et qui tecum sunt fratribus, AUGUSTINUS, et fratres qui mecum sunt, in Domino salutem. 1. Si dicam quae me ipsa causa cogit dicere, ubi erit sollicitudo charitatis? Si autem non dicam, ubi erit libertas amicitiae? Verumtamen fluctuans interim, elegi me purgare potius quam te arguere. Scripsisti te mirari, nos cum dolore nostro tolerare voluisse, quod correctione emendari potuisset: quasi non sint dolenda quae male facta sunt, etiamsi quantum possunt, postea corriguntur; aut non id maxime tolerandum sit, quod cum manifestum sit perperam factum, fieri non possit infectum. Desine itaque mirari, frater sincerissime. Nam ordinatus est apud Subsanam subdiaconus Timotheus, praeter meum consilium et voluntatem; cum quid de illo agendum esset, adhuc inter nostras alternas sententias deliberatio nutaret. Ecce adhuc doleo, quamvis jam ad te redierit; in quo nos tuae voluntati paruisse non poenitet. 2.", + "candidate_score": 0.659506, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_294_296", + "bdc_text": "sed ego tibi condono , “ dixi , „quia scio , quid tibi domini dixerint Tigurini , qui mihi scripseruntZu diesem Brief s. Nr. 2663 , Anm. 8. . “ Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1217", + "psc_text": "bonum, cogi tantum homines, non doceri. EPISTOLA CI. Augustinus Memorio episcopo libros ipsius de Musica flagitanti, sextum librum mittit, et caeteros si repererit, mittendos pollicetur; eaque occasione agit de disciplinis, quas falso liberales dici ostendit, nisi adsit studium christianae pietatis. Domino beatissimo et venerabiliter charissimo, et sinceriter desiderantissimo fratri et coepiscopo MEMORIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Nullas jam reddere debui litteras sanctae Charitati tuae sine his libris, quos a me sancti amoris jure violentissimo flagitasti, ut hac saltem obedientia responderem epistolis tuis, quibus me magis onerare quam honorare dignatus es. Quanquam ubi succumbo, quia oneror; ibi etiam, quia diligor, sublevor. Neque enim a quolibet diligor, sublevor, eligor; sed ab eo viro et Domini sacerdote, quem sic acceptum Deo sentio, ut cum animam tuam tam bonam levas ad Dominum, quoniam in illa me habes, leves et me. Debui ergo nunc libros mittere, quos emendaturum me esse promiseram: et ideo non", + "candidate_score": 0.659127, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_294_296", + "bdc_text": "sed ego tibi condono , “ dixi , „quia scio , quid tibi domini dixerint Tigurini , qui mihi scripseruntZu diesem Brief s. Nr. 2663 , Anm. 8. . “ Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1440", + "psc_text": "EPISTOLA CXI. Augustinus Victoriano presbytero, consolans eum ad toleranter accipienda mala quae barbari, in Italiam et Hispaniam incursionem facientes, inferebant sanctis viris et sacris virginibus. Domino dilectissimo et desiderantissimo fratri et compresbytero VICTORIANO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Litterae tuae impleverunt grandi dolore cor nostrum, quibus petisti ut prolixo opere aliqua responderem; cum talibus malis magis prolixi gemitus et fletus, quam prolixi libri debeantur. Totus quippe mundus tantis affligitur cladibus, ut pene pars nulla terrarum sit, ubi non talia, qualia scripsisti, committantur atque plangantur. Nam ante parvum tempus, etiam in illis solitudinibus Aegypti, ubi monasteria separata ab omni strepitu, quasi secura delogerant, a barbaris interfecti sunt fratres. Jamvero quae modo in regionibus Italiae, quae in Galliis nefaria perpetrata sint, etiam vos latere non arbitron; de Hispanis quoque tot provinciis, quae ab his malis diu videbantur intactae, coeperunt jam talia nuntiari. Sed quid longe imus? Ecce in regione nostra Hipponensi, quoniam", + "candidate_score": 0.659062, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_239_241", + "bdc_text": "Statim speramus saniem omnem illam effluituram ; at velle ante tempus exprimere nocivum magis quam salubre est . Didici ego demum Augustae , quid sit ecclesia et quid sit episcopum esse .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1440", + "psc_text": "EPISTOLA CXI. Augustinus Victoriano presbytero, consolans eum ad toleranter accipienda mala quae barbari, in Italiam et Hispaniam incursionem facientes, inferebant sanctis viris et sacris virginibus. Domino dilectissimo et desiderantissimo fratri et compresbytero VICTORIANO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Litterae tuae impleverunt grandi dolore cor nostrum, quibus petisti ut prolixo opere aliqua responderem; cum talibus malis magis prolixi gemitus et fletus, quam prolixi libri debeantur. Totus quippe mundus tantis affligitur cladibus, ut pene pars nulla terrarum sit, ubi non talia, qualia scripsisti, committantur atque plangantur. Nam ante parvum tempus, etiam in illis solitudinibus Aegypti, ubi monasteria separata ab omni strepitu, quasi secura delogerant, a barbaris interfecti sunt fratres. Jamvero quae modo in regionibus Italiae, quae in Galliis nefaria perpetrata sint, etiam vos latere non arbitron; de Hispanis quoque tot provinciis, quae ab his malis diu videbantur intactae, coeperunt jam talia nuntiari. Sed quid longe imus? Ecce in regione nostra Hipponensi, quoniam", + "candidate_score": 0.658884, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_5_7", + "bdc_text": "s. Nr. 2706 , 1f. , pauca de rerum praesentium statu dabo , quamvis non dubitem , quin omnia haec prius resciveris . In der Vorlage resiveris . Tamen , ne meo ego defuisse videar officio , ea , quae mihi cognita sunt , communicabo .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3585", + "psc_text": "te, cujus exspectationem avidissimam noverim, hujus muneris communicatione fraudarem. Sed si quid credis, frater charissime, quinque ferme anni ecce evoluti sunt, ex quo in Orientem misi librum non praesumptionis sed consultationis meae; et adhuc rescripta non merui, quibus mihi enodaretur haec quaestio in qua me cupis ad te certam ferre sententiam. Utrumque ergo misissem, si utrumque haberem. 2. Hoc autem quod habeo, sine altero quod nondum habeo, cuiquam debere me jam mittere vel edere non videtur; ne ille qui mihi fortasse, ut desidero, responsurus est, interrogationem meam disceptatione operosissima elaboratam, sine sua responsione, quae adhuc desperanda non est, per manus hominum notitiamque diffundi jure succenseat, idque jactantius quam utilius fecisse me judicet, quasi ego potuerim quaerere, quod ille non potuerit enodare, cum forsitan possit, idque dum faciat, exspectandum sit. Magis enim scio, quod aliis occupatur, quae minime differenda sunt, plurisque pendenda. 3. Quod ut tua quoque Sanctitas noverit, attende paulisper", + "candidate_score": 0.658636, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_3_5", + "bdc_text": "venerande pater , non mea negligentia , sed tabellionum In der Vorlage tabellonium . , qui certi essent , inopia factum est . Nunc autem , quoniam commodum hunc nactus sum nunciumDer Diener von Hans Wyss ; s. Nr. 2706 , 1f. , pauca de rerum praesentium statu dabo , quamvis non dubitem , quin omnia haec prius resciveris .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1138", + "psc_text": "oculis mentis meae, purius video, ignorantiae nocte depulsa et caligine dubitationis abstersa. Quod cum saepe alias per munera epistolarum tuarum mihi donatum senserim, tum praecipue isto recentium litterarum libello, cujus mihi tam gratus quam dignus portitor fuit vir benedictus Domini frater noster Quintus diaconus: qui longo quidem posteaquam ad Urbem venerat intervallo, cum eo juxta solemnem meum morem post Pascha Domini, pro Apostolorum et martyrum veneratione venissem, benedictionem oris tui reddidit nobis; verumtamen oblitterato, quod nesciente me Romae consumpserat, tempore, recentissimus mihi visus est a conspectu tuo, ita ut tunc statim eum a te mihi venisse vix crederem, cum primum videbam et cum mihi plenum odorem suavitatis tuae in eloquiis tuis coelestis unguenti castitate fragrantibus offerebat. Fateor tamen venerandae Unanimitati tuae, non potuisse me volumen ipsum, statim ut acceperam, Romae legere. Tantae enim illic turbae erant, ut non possem munus tuum diligenter inspicere, et eo ut cupiebam perfrui; scilicet ut", + "candidate_score": 0.658629, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_217_219", + "bdc_text": "XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_553", + "psc_text": "et pacem suam de superflua quaestione rixando. Mallem tamen in rebus hujusmodi, ut et ille in hujus, et hic in illius patria, ab eo quod caeteri faciunt non abhorreret. Si vero etiam in aliena patria cum peregrinaretur, ubi major et frequentior et ferventior est populus Dei, vidit, verbi gratia, bis offerri quinta sabbati hebdomadae ultimae Quadragesimae, et mane et ad vesperam, veniensque in patriam suam, ubi in fine diei mos est offerri, male atque illicite fieri contendat, quoniam alibi aliter ipse viderit, puerilis est iste sensus, cavendus in nobis, tolerandus in aliis, corrigendus in nostris. CAPUT V. 6. Prima ergo inquisitio tua, quam in commonitorio posuisti, ex quo trium istorum generum sit, attende. Quaeris enim his verbis: Quid per quintam feriam ultimae hebdomadis Quadragesimae fieri debeat? an offerendum sit mane, et rursus post coenam, propter illud quod dictum est, « Similiter postquam coenatum est? » (Luc. XXII, 20.) an jejunandum,", + "candidate_score": 0.658187, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_217_219", + "bdc_text": "XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_554", + "psc_text": "inquisitio tua, quam in commonitorio posuisti, ex quo trium istorum generum sit, attende. Quaeris enim his verbis: Quid per quintam feriam ultimae hebdomadis Quadragesimae fieri debeat? an offerendum sit mane, et rursus post coenam, propter illud quod dictum est, « Similiter postquam coenatum est? » (Luc. XXII, 20.) an jejunandum, et post coenam tantummodo offerendum? an etiam jejunandum, et post oblationem, sicut facere solemus, coenandum? Ad haec itaque ita respondeo, ut quid horum sit faciendum, si divinae Scripturae praescribit auctoritas, non sit dubitandum quin ita facere debeamus ut legimus, ut jam non quomodo faciendum, sed quomodo Sacramentum intelligendum sit, disputemus. Similiter etiam si quid horum tota per orbem frequentat Ecclesianam et hinc quin ita faciendum sit, disputare insolentissimae insaniae est. Sed neque hoc, neque illud inest in eo quod tu quaeris. Restat igitur ut de illo tertio genere sit, quod per loca regionesque variatur. Faciat ergo quisque quod in ea", + "candidate_score": 0.657948, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_266_268", + "bdc_text": "Et hortabor etiam eos , sicuti hactenus diligenter etiam eos monui , Vgl. Nr. 2612 , 165-168 . ut caveant sibi . Haec , charissime mi pater , tantumnon flens in sinum effundo tuum ! Tecum maneant haec , quaeso .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3714", + "psc_text": "(Prov. XXVII, 20, sec. LXX). Quando ergo simul estis in ecclesia, et ubicumque ubi et viri sunt, invicem vestram pudicitiam custodite. Deus enim qui habitat in vobis, etiam isto modo custodiet vos ex vobis. 11. Et si hanc de qua loquor, oculi petulantiam in aliqua vestrum adverteritis, statim admonete, ne coepta progrediantur, sed ex proximo corrigantur. Si autem et post admonitionem iterum, vel alio quocumque die idipsum eam facere videritis, jam velut vulneratam sanandam prodat quaecumque invenire potuit hoc, prius tamen et alteri vel tertiae demonstratam, ut duarum vel trium possit ore convinci (Matth. XVIII, 16), et competenti severitate coerceri. Nec vos judicetis esse malevolas, quando hoc indicatis. Magis quippe innocentes non estis, si sorores vestras, quas indicando corrigere potestis, tacendo perire permittitis. Si enim soror tua vulnus haberet in corpore, quod vellet occultari, dum timeret secari, nonne crudeliter abs te sileretur, et misericorditer indicaretur? Quanto ergo potius eam debes", + "candidate_score": 0.657875, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_190_192", + "bdc_text": "fautores non paucos nec parvos ; omnibus tamen invitis abiit. Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_942", + "psc_text": "dicimus, ut quaestiones infinitas atque superfluas de factis hominum, quae rationem nostram nihil impediunt, auferamus. 4. Sed et vos, nisi hoc sentiatis, tales eritis omnes, qualis Optatus in vestra communione vobis non ignorantibus fuit: quod absit ab Emeriti moribus, aliorumque talium, quales apud vos esse non dubito longe a factis illius alienos. Neque enim vobis objicimus, nisi schismatis crimen, quam etiam haeresim male perseverando fecistis. Quanti autem divino judicio pendatur hoc facinus, lege quod te legisse non ambigo. Invenies Dathan et Abiron hiatu terrae devoratos, caeterosque omnes, qui eis consenserant, igne de medio eorum existente consumptos (Num. XVI, 31-35). Illud ergo scelus ad exemplum devitandi Dominus Deus praesenti supplicio denotavit, ut cum talibus patientissime parcit, quale ultimo judicio reservet, ostenderet. Neque enim reprehendimus rationes vestras, si eo tempore quo vesana potentia furere jactabatur Optatus, cum ejus accusator esset totius Africae gemitus congemiscentibus vobis, si tamen talis es, qualem te praedicat", + "candidate_score": 0.656603, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_217_219", + "bdc_text": "XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_559", + "psc_text": "domi manducet, ut non ad judicium conveniatis; statim subtexuit: Caetera autem cum venero, ordinabo (I Cor. XI, 20, 34). Unde intelligi datur (quia multum erat, ut in Epistola totum illum agendi ordinem insinuaret, quem universa per orbem servat Ecclesia) ab ipso ordinatum esse quod nulla morum diversitate variatur. CAPUT VII. 9. Sed nonnullos probabilis quaedam ratio delectavit, ut uno certo die per annum, quo ipsam coenam Dominus dedit, tanquam ad insigniorem commemorationem post cibos offerri et accipi liceat corpus et sanguinem Domini. Honestius autem arbitror ea hora fieri, ut qui etiam jejunaverit, post refectionem quae hora nona fit, ad oblationem possit occurrere. Quapropter neminem cogimus ante dominicam illam coenam prandere, sed nulli etiam contradicere audemus. Hoc tamen non arbitror institutum, nisi quia plures et prope omnes in plerisque locis eo die lavare consueverunt. Et quia nonnulli etiam jejunium custodiunt, mane offertur propter prandentes, quia jejunia simul et lavacra tolerare non", + "candidate_score": 0.656576, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_3_5", + "bdc_text": "venerande pater , non mea negligentia , sed tabellionum In der Vorlage tabellonium . , qui certi essent , inopia factum est . Nunc autem , quoniam commodum hunc nactus sum nunciumDer Diener von Hans Wyss ; s. Nr. 2706 , 1f. , pauca de rerum praesentium statu dabo , quamvis non dubitem , quin omnia haec prius resciveris .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1801", + "psc_text": "mihi vacat, occurrit ut et tibi vacet), verum etiam propter eorum irruentem praesentiam, qui plerumque non sunt apti tali negotio, magisque linguae certaminibus, quam scientiae luminibus delectantur: quod autem scriptum habetur, semper vacat ad legendum, cum vacat legenti; nec onerosum fit praesens, quod cum voles sumitur, cum voles ponitur. EPISTOLA CXXXIII. Augustinus Marcellino tribuno, ut Donatistas in quaestione confessos atrocia facinora, puniat citra supplicium capitis, uti congruit Ecclesiae mansuetudini. Domino eximio et merito insigni, atque charissimo filio MARCELLINO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Circumcelliones illos et clericos partis Donati, quos de Hipponensi ad judicium pro factis eorum publicae disciplinae cura deduxerat, a tua Nobilitate comperi auditos, et plurimos eorum de homicidio quod in Restitutum, catholicum presbyterum commiserunt, et de caede Innocentii, alterius catholici presbyteri, atque de oculo ejus effosso, et de digito praeciso fuisse confessos. Unde mihi sollicitudo maxima incussa est, ne forte Sublimitas tua censeat eos tanta legum severitate", + "candidate_score": 0.656563, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_232_234", + "bdc_text": "XVII 426 , 11-13 . tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos . Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_559", + "psc_text": "domi manducet, ut non ad judicium conveniatis; statim subtexuit: Caetera autem cum venero, ordinabo (I Cor. XI, 20, 34). Unde intelligi datur (quia multum erat, ut in Epistola totum illum agendi ordinem insinuaret, quem universa per orbem servat Ecclesia) ab ipso ordinatum esse quod nulla morum diversitate variatur. CAPUT VII. 9. Sed nonnullos probabilis quaedam ratio delectavit, ut uno certo die per annum, quo ipsam coenam Dominus dedit, tanquam ad insigniorem commemorationem post cibos offerri et accipi liceat corpus et sanguinem Domini. Honestius autem arbitror ea hora fieri, ut qui etiam jejunaverit, post refectionem quae hora nona fit, ad oblationem possit occurrere. Quapropter neminem cogimus ante dominicam illam coenam prandere, sed nulli etiam contradicere audemus. Hoc tamen non arbitror institutum, nisi quia plures et prope omnes in plerisque locis eo die lavare consueverunt. Et quia nonnulli etiam jejunium custodiunt, mane offertur propter prandentes, quia jejunia simul et lavacra tolerare non", + "candidate_score": 0.655646, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_74_76", + "bdc_text": "Quod si certum esset , o quas grates ageremus deo nostro ! Quod miraculum maius potuisset hoc tempore fieri ? Hoc me solatur , quod , licet non firmiter ipsum mortuum esse credam , mortalem tamen esse certo sciam . Dubitant etiam domini nostriDie Augsburger Ratsherren. ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3199", + "psc_text": "nostrae, ut et nos participes ejus immortalitatis essemus. 21. Hoc sacramentum longe est a cordibus sapientium superborum, et ideo non christianorum, ac per hoc nec vere sapientium. Illorum etiam dico sapientium qui cognoverunt Deum; quia cognoscentes Deum, sicut dicit Apostolus, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt (Rom. I, 21). Nosti autem in quo sacrificio dicatur, Gratias agamus Domino Deo nostro. A cujus sacrificii humilitate longe abest typhus, et cothurnus illorum. Et ideo multum mirabilis res est quemadmodum quorumdam nondum cognoscentium Deum sit inhabitator Deus, et quorumdam cognoscentium non sit. Nec illi enim ad templum Dei pertinent, qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; et ad templum Dei pertinent parvuli sanctificati Sacramento Christi, regenerati Spiritu sancto, qui certe per aetatem nondum possunt cognoscere Deum: unde quem potuerunt illi nosse nec habere, isti potuerunt habere antequam nosse. Beatissimi autem sunt, quibus hoc est Deum habere quod nosse: ipsa", + "candidate_score": 0.655459, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_346_348", + "bdc_text": "abire . Commendo me tibi tanquam filium . Haec mea boni consule .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3663", + "psc_text": "ista dictarem, perlator jam ventum exspectans, me vehementer, ut navigaret, urgebat. Itaque si quid hic incondite atque inculte dictum legeris, vel si totum ita esse perspexeris, doctrinae da operam, linguae veniam. Et alia manu: Deo vivas, dilectissime fili. EPISTOLA CCVI. Valerio comiti Felicem episcopum commendat. Domino merito illustri et praestantissimo, atque in Christo charissimo filio VALERIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. Quotiescumque a me petunt homines, ut eos tuae benignitati fideique commendem, si non facio, non mihi recte videor de tua vel erga opis indigos misericordia, vel erga nos benevolentia judicare. Itaque facio, et maxime ministros Christi, qui Ecclesiae curam gerunt, cujus te cohaeredem et filium esse gaudemus, tuae Praestantiae commendare non dubito, domine merito illustris atque praestantissime, atque in Christo charissime fili. Sanctus itaque frater et coepiscopus noster Felix cum hoc me rogasset, utique negare non debui. Commendo ergo tibi episcopum Christi egentem auxilio viri sublimis: fac ergo quod potes;", + "candidate_score": 0.655367, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_218_220", + "bdc_text": "Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_553", + "psc_text": "et pacem suam de superflua quaestione rixando. Mallem tamen in rebus hujusmodi, ut et ille in hujus, et hic in illius patria, ab eo quod caeteri faciunt non abhorreret. Si vero etiam in aliena patria cum peregrinaretur, ubi major et frequentior et ferventior est populus Dei, vidit, verbi gratia, bis offerri quinta sabbati hebdomadae ultimae Quadragesimae, et mane et ad vesperam, veniensque in patriam suam, ubi in fine diei mos est offerri, male atque illicite fieri contendat, quoniam alibi aliter ipse viderit, puerilis est iste sensus, cavendus in nobis, tolerandus in aliis, corrigendus in nostris. CAPUT V. 6. Prima ergo inquisitio tua, quam in commonitorio posuisti, ex quo trium istorum generum sit, attende. Quaeris enim his verbis: Quid per quintam feriam ultimae hebdomadis Quadragesimae fieri debeat? an offerendum sit mane, et rursus post coenam, propter illud quod dictum est, « Similiter postquam coenatum est? » (Luc. XXII, 20.) an jejunandum,", + "candidate_score": 0.654247, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_282", + "bdc_text": "Ego pro hac impudenti voce et maliciosa Rodolphi non tales ei reddidi , quales meritus esset , sed cum dolore supprimens dissimulavi , meas que inter caeteros libros ipsi communicavi conciones , quas verbotimWort für Wort ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2695", + "psc_text": "ex anima, et sinuli cum brutis ammantibus conditione subsistat. Super quo quid mihi videretur, in opusculis contra Ruffinum scripsisse me novi, adversus eum libellum quem sanctae memoriae Anastasio, episcopo Romanae Ecclesiae, dedit; in quo lubrica et subdola, imo stulta confessione, dum auditorum simplicitati illudere nititur, suae fidei, imo perfidiae illusit: quos libros reor sanctum parentem vestrum habere Oceanum; olim enim editi sunt, multis Ruffini libris adversus calumnias respondentes. Certe habes ibi virum sanctum et eruditum Augustinum episcopum, qui viva, ut aiunt, voce docere te poterit, et suam, imo per se nostram explicare sententiam. CAP. II. 2. Ezechielis volumen olim aggredi volui, et sponsionem creberrimam studiosis lectoribus reddere; sed in ipso dictandi exordio ita animus meus occidentalium provinciarum, et maxime urbis Romae vastatione confusus est, ut juxta vulgare proverbium, proprium quoque ignorarem vocabulum: diuque tacui, sciens tempus esse lacrymarum. Hoc autem anno cum tres explicassem libros, subitus impetus barbarorum, de quibus", + "candidate_score": 0.653193, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_5_7", + "bdc_text": "s. Nr. 2706 , 1f. , pauca de rerum praesentium statu dabo , quamvis non dubitem , quin omnia haec prius resciveris . In der Vorlage resiveris . Tamen , ne meo ego defuisse videar officio , ea , quae mihi cognita sunt , communicabo .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1910", + "psc_text": "Scio enim in causa clericorum Anaunensium, qui occisi a Gentilibus, nunc martyres honorantur, Imperatorem rogatum facile concessisse ne illi qui eos occiderant et capti jam tenebantur, poena simili punirentur. 3. Libros de Baptismo parvulorum, cum jam codicem ipsum Praestantiae tuae misissem, cur abs te rursus acceperim, oblitus sum: nisi forte cum inspicerem, mendosos eos reperi, et emendare volui, quod mirabiliter impeditus, adhuc usque non feci. Epistolam quoque ad te scribendam et his adjungendam, quam cum ibi essem jam dictare coeperam, paulo addito sic esse imperfectam scias. Si autem rationem omnium dierum et lucubrationum aliis necessitatibus impensarum tibi possem reddere, graviter contristatus mirareris quanta me distendant, quae differri omnino non possunt, nec agere illa permittant in quae me, petendo et admonendo, urges volentem, et ineffabiliter (quia non possum) dolentem. Cum enim ab eorum hominum necessitatibus aliquantulum vaco, qui me sic angariant, ut eos nullo modo liceat evitare, nec contemnere oporteat; non", + "candidate_score": 0.653041, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_2_4", + "bdc_text": "November ( Nr. 2685 ) . venerande pater , non mea negligentia , sed tabellionum In der Vorlage tabellonium . , qui certi essent , inopia factum est . Nunc autem , quoniam commodum hunc nactus sum nunciumDer Diener von Hans Wyss ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1801", + "psc_text": "mihi vacat, occurrit ut et tibi vacet), verum etiam propter eorum irruentem praesentiam, qui plerumque non sunt apti tali negotio, magisque linguae certaminibus, quam scientiae luminibus delectantur: quod autem scriptum habetur, semper vacat ad legendum, cum vacat legenti; nec onerosum fit praesens, quod cum voles sumitur, cum voles ponitur. EPISTOLA CXXXIII. Augustinus Marcellino tribuno, ut Donatistas in quaestione confessos atrocia facinora, puniat citra supplicium capitis, uti congruit Ecclesiae mansuetudini. Domino eximio et merito insigni, atque charissimo filio MARCELLINO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Circumcelliones illos et clericos partis Donati, quos de Hipponensi ad judicium pro factis eorum publicae disciplinae cura deduxerat, a tua Nobilitate comperi auditos, et plurimos eorum de homicidio quod in Restitutum, catholicum presbyterum commiserunt, et de caede Innocentii, alterius catholici presbyteri, atque de oculo ejus effosso, et de digito praeciso fuisse confessos. Unde mihi sollicitudo maxima incussa est, ne forte Sublimitas tua censeat eos tanta legum severitate", + "candidate_score": 0.652926, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_338_340", + "bdc_text": "Vellem d. Laeto haec obiter insinuares , si quo pacto de amplioribus mihi prospiceret aedibus ; id quod hac tempestate impetrare facile esset pfafforum domibus Damit sind wohl freistehende Wohnungen von katholischen Geistlichen gemeint ; vgl . nämlich Nr. 2706 , 8 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3154", + "psc_text": "implere per gratiam. Utique cum dicit, facilius, quid vult intelligi, nisi et gratia si desit, posse per liberum arbitrium, vel facile, vel etiam difficile quae divinitus jubentur impleri? 36. Ubi est ergo, Quid est homo, nisi quod memor es ejus (Psal. VIII, 5)? Ubi postremo illa testimonia, quae Jerosolymitanae antistes Ecclesiae, sicut in eisdem Gestis legitur, ipsi Pelagio se dixisse commemorat, cum ad eum perlatum esset quod sine gratia Dei diceret absque peccato hominem esse posse? Haec sunt enim ab illo dicta tria testimonia valde magna contra hujusmodi impiam praesumptionem, quod Apostolus ait: Plus omnibus illis laboravi; non ego autem, sed gratia Dei mecum (I Cor. XV, 10); et, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei (Rom. IX, 16); et, Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam (Psal. CXXVI, 1). Quomodo ergo quod Deus jubet, sine adjutorio ipsius vel difficile impletur, cum si Dominus non aedificet, in", + "candidate_score": 0.65287, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_5_7", + "bdc_text": "s. Nr. 2706 , 1f. , pauca de rerum praesentium statu dabo , quamvis non dubitem , quin omnia haec prius resciveris . In der Vorlage resiveris . Tamen , ne meo ego defuisse videar officio , ea , quae mihi cognita sunt , communicabo .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2699", + "psc_text": "Jacobi apostoli, ubi ait, « Quicumque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus » (Jacobi II, 10); de utroque consulens eum. Sed in illo priore quaestionem quam proposui, ipse non solvi; in posteriore autem quid mihi de illa solvenda videretur ipse non tacui: sed utrum hoc approbaret etiam ille, consului. Rescripsit autem, laudans eamdem consultationem meam, sibi tamen ad respondendum otium non esse respondit. Ego vero quousque esset in corpore, hos libros edere nolui, ne forte responderet aliquando, et cum ipsa responsione ejus potius ederentur. Illo autem defuncto ad hoc edidi priorem, ut qui legit admoneatur aut non quaerere omnino quomodo detur anima nascentibus, aut certe de re obscurissima eam solutionem quaestionis hujus admittere, quae contraria non sit apertissimis rebus quas de originali peccato fides catholica novit in parvulis, nisi regenerentur in Christo sine dubitatione damnandis; posteriorem vero ad hoc ut quaestionis de qua ibi agitur,", + "candidate_score": 0.652683, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_79", + "bdc_text": "Si vivit adhuc , utinam domino vivereVgl. Röm 14 , 7f. discat tandem , non suo antichristo !Gemeint ist der Papst .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_566", + "psc_text": "Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus (Rom. VIII, 24): secundum hanc fidem, et spem, et dilectionem, qua coepimus esse sub gratia, jam commortui sumus cum Christo, et consepulti illi per baptismum in mortem (Coloss. III), sicut dicit Apostolus: Quia et vetus homo noster simul crucifixus est cum illo; et resurreximus cum illo (Rom. VI, 6): quia simul nos excitavit, et simul sedere fecit in coelestibus. Unde est et illa exhortatio: Si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram. Sed quod sequitur et dicit, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum illo in gloria (Coloss. III, 1-4); satis indicat quid velit intelligi, quia nunc", + "candidate_score": 0.652143, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_154_156", + "bdc_text": "Nostri itaque domini eum in vincula coniecerunt . Quid futurum sit , ignoro . De Helvetiis heri ad VoglerumHans Vogler d. J .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4026", + "psc_text": "vincula mea (Psal. CXV, 16)? quid est aliud, Dominus solvit compeditos (Psal. CXLV, 7)?. Jam solutos autem Apostolus admonet dicens, State ergo, et ne iterum servitutis jugo detineamini (Galat. V, 1): et apostolus Petrus dicit, Si enim refugientes coinquinationes mundi in cognitione Domini nostri et Salvatoris Jesu Christi, his rursus impliciti superantur; facta sunt eis posteriora deteriora prioribus (II Petr. II, 20); sic ostendens, cum soluti fuerimus, alligari nos mundo iterum non debere. Cum itaque ista in canone, sive ex his testimoniis quae commemoravi, sive ex aliis plurimis manifesta sint, et legi et praedicari non cessent; quid est quod isti hunc hymnum, ubi, ut secundum ipsos loquar, verba obscurissime sunt posita, propterea dicunt in canone non esse, ne velarentur carnalibus? cum potius ea videamus in canone revelata, in hoc autem hymno omnino velata, sicut ipsi asserunt; nam sicut magis credendum est, prorsus non sunt ipsa, sed nescio quae alia, quae", + "candidate_score": 0.651812, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_240_242", + "bdc_text": "at velle ante tempus exprimere nocivum magis quam salubre est . Didici ego demum Augustae , quid sit ecclesia et quid sit episcopum esse . Vgl. Nr. 2685 , 64-67 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3486", + "psc_text": "Non est vestrum praedicare tempora; sed, Non est vestrum nosse: verum si ita vis intelligi quod ait, Non est vestrum scire, ac si diceret, Non est vestrum scientes facere, id est, non est vestrum hoc docere; quis nostrum docere audeat, vel se scire praesumat quod Deus ille magister nec eos discipulos docuit, a quibus praesentibus interrogatus est praesens, nec illi tam sancti magnique doctores Ecclesiam docere potuerunt? 5. An respondebitur, haec non docuisse Apostolos, sed Prophetas? Hoc enim aisti, et verum est, quod ea quae futura sunt, sanctorum Prophetarum vocibus cognoscuntur, qui priusquam fierent, inquis, ea quae futura erant, voluntate divina hominibus sunt locuti. Sed si venratio tua satis admiratione plenum esse dicit, si ea Deus quae praedici voluit, ad hominum sensus penitus non posse pervenire constituit; quanto majore admiratione plenam est, si ea quae Prophetae hominibus sunt locuti, haec Apostoli vel scire sunt prohibiti vel docere! Quomodo autem Prophetae", + "candidate_score": 0.651581, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_240_242", + "bdc_text": "at velle ante tempus exprimere nocivum magis quam salubre est . Didici ego demum Augustae , quid sit ecclesia et quid sit episcopum esse . Vgl. Nr. 2685 , 64-67 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3513", + "psc_text": "Domini non fuisse completam, contra tot expositores divinorum eloquiorum, qui hinc non solum computatione temporum, verum etiam rebus ipsis completam fuisse demonstrant, maxime quod ibi scriptum est, Et ungetur Sanctus sanctorum: vel propter quod in eadem prophetia hebraei codices expressius habent, Occidetur Christus, et non erit ejus (Dan. IX, 24, 26). id est, non erit ejus civitatis; quoniam sic alienatus est a Judaeis, qui eum propterea Salvatorem redemptoremque suum non esse crediderunt, quia occidere potuerunt. Neque enim in fine saeculi ungendus aut occidendus est Christus, ut ista prophetia Danielis tunc exspectetur implenda, quae nondum credatur impleta. CAPUT VIII. 22. Quod autem de signis evangelicis et propheticis, quae fieri cernimus, propinquum Domini adventum sperare debeamus, quis negat? quotidie quippe magis magisque fit proximus. Sed quanto intervallo propinquet, hoc, dictum est, non est vestrum scire. Vide quando dixit Apostolus, Nunc enim propior est nostra salus, quam cum credidimus. Nox praecessit, dies autem", + "candidate_score": 0.650289, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_2_4", + "bdc_text": "November ( Nr. 2685 ) . venerande pater , non mea negligentia , sed tabellionum In der Vorlage tabellonium . , qui certi essent , inopia factum est . Nunc autem , quoniam commodum hunc nactus sum nunciumDer Diener von Hans Wyss ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2234", + "psc_text": "quippe Moyses typum populi Judaeorum, in Christum passum postea credituri; ideo dictum est illi, Cum transiero, posteriora mea videbis: et caetera quae ibi dicuntur, mirabili sacramento praenuntiant Ecclesiam post futuram, unde modo longum est disputare. Quod autem dicere institueram, desiderio ejus etiam illud quod petierat, fuisse concessum, in libro Numerorum postea demonstratum est; ubi Dominus arguit contumaciam sororis ipsius, et dicit aliis Prophetis in visione se apparere et in somno, Moysi autem per speciem, non per aenigmata: ubi etiam addidit dicens: Et gloriam Domini vidit (Num. XII, 6-8). Quid ergo est quod eum sic fecit exceptum, nisi forte quia illa contemplatione dignum etiam tunc habuit populi sui talem rectorem, et ministrum in tota domo sua fidelem, ut quemadmodum concupiverat, videret Deum sicuti est; quae contemplatio cunctis filiis in fine promittitur? CAPUT XIV. 33. Ista credo considerans vir ille sanctus cujus verba tractamus, nec Apostoli, inquit, omnes Christum videbant, quoniam forte", + "candidate_score": 0.649516, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_227_229", + "bdc_text": "et evertere consultius putem , quam re intentata prorsus arripere fugam . Et quid in hac urbe vel uno anno effecerim , testem invoco omnem ecclesiam . Maiorem profecto ego habui redeundi occasionem , cum omnes exacerbatissimis animis in me essent conversi , Haller spielt hier auf seine Erfahrungen mit der Augsburger Kirche an ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1357", + "psc_text": "Deus in sacrilega discordia alienatos a matre vestra Catholica. Nihil in nos aliquando probare potuistis; vestri episcopi conventi a nobis, nunquam nobiscum pacifice conferre voluerunt, quasi fugientes cum peccatoribus loqui. Quis ferat istam superbiam? quasi Paulus apostolus non contulerit cum peccatoribus et cum valde sacrilegis: legite Actus Apostolorum, et videte. Quasi ipse Dominus non cum Judaeis, a quibus crucifixus est, sermones de Lege habuerit, eisque congruenter responderit. Postremo diabolus est primus omnium peccatorum, qui converti ad justitiam nunquam poterit, et tamen nec ipse Dominus de Lege dedignatus est ei respondere; ut intelligatis istos ideo nobiscum nolle conferre, quia causam suam perditam norunt. 14. Nos ignoramus quid adversus seipsos homines jactent, qui calumniosis dissensionibus gaudent. In Scripturis discimus Christum, in Scripturis discimus Ecclesiam. Has Scripturas communiter habemus, quare non in eis et Christum et Ecclesiam communiter retinemus? Nos ubi agnovimus eum de quo dicit Apostolus, Abrahae dictae sunt promissiones et semini", + "candidate_score": 0.649434, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_63", + "bdc_text": "contriti essent omnes totumque negotium confectum , si vel hac hora nostri vel potuissent instare vel ( meo iudicio ) si voluissent .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_444", + "psc_text": "Res tamen utcumque agi coepta est, et aliquot horas in alterno sermone protraximus, quantum vocibus interquiescentibus varie tumultuantium sinebamur. Sed in ipso disputationis exordio, cum videremus ea quae dicebantur, subinde labi de memoria vel nostra, vel eorum quorum salutem maxime curabamus; et ut esset nobis cautior modestiorque tractatio, simul ut et vos atque alii fratres qui absentes erant, quid inter nos actum esset, legendo cognosceretis, postulavimus ut a notariis verba nostra exciperentur. Diu ab illo vel ei consentientibus reluctatum est; postea tamen ipse concessit. Sed notarii qui aderant, atque id strenue facere poterant, nescio qua causa excipere noluerunt. Egimus saltem ut fratres qui nobiscum erant, quanquam in hac re tardius possent, exciperent, pollicentes nos ibi easdem tabulas relicturos. Consensum est. Coeperunt verba nostra excipi, et aliqua ab invicem ad tabulas dicta sunt. Postea inordinatas perstrepentium interpellationes, et propterea nostram quoque turbulentiorem disputationem notarii non valentes sustinere, cesserunt; nobis sane non", + "candidate_score": 0.648186, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_222_224", + "bdc_text": "Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt . Quod ego cum communicare cum fratribus inciperem , statim illi putantes se occasionem redeundi nactos , tantumnon me , qui resisterem nec tales ob causas ecclesias deserendas censerem , in suspicionem aliquam malam , quasi omnia ferre possem , trahebant . Proinde , venerande pater , peto et hac in re tuumÜber der Zeile nachgetragen. ( sine quo nec hactenus quicquam egi , nec posthac acturus sum) consilium .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_446", + "psc_text": "nostram, quam vobis benevolentius fortasse quam verius narrantibus, se comperisse dicebat, praedicare dignatus est: adjungens se dixisse vobis, nos omnia, quae de nobis insinuaveratis, bene facere potuisse, si in Ecclesia faceremus. Deinde quaerere coepimus quaenam illa esset Ecclesia, ubi vivere sic oporteret; utrum illa quae, sicut sancta tanto ante Scriptura praedixerat, se terrarum orbe diffunderet, an illa quam pars exigua vel Afrorum vel Africae contineret. Hic primo asserere conatus est, ubique terrarum esse communionem suam. Quaerebam utrum epistolas communicatorias, quas formatas dicimus, posset quo vellem dare, et affirmabam, quod manifestum erat omnibus, hoc modo facillime illam terminari posse quaestionem. Parabam autem, ut si consentiret, ad illas ecclesias a nobis tales litterae mitterentur, quas in apostolicis auctoritatibus pariter legeremus illo jam tempore fuisse fundatas. 4. Sed quia res aperte falsa erat, permixtis verbis cito inde discessum est; inter quae verba evangelicam illam Domini admonitionem commemoravit, qua dixit: Cavete a pseudoprophetis; multi", + "candidate_score": 0.647898, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_64_66", + "bdc_text": "Cum ad portam Lauginga [ e ]Hier und unten Textverlust durch Papierverlust am rechten Rand. venisset imperator , ita in angustiis pressus est ( sicut quidam Unbekannt . nostrorum retulit , qui , cum tum esset episcopusDer Augsburger Bischof und Kardinal Otto Truchsess von Waldburg .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3050", + "psc_text": "per priorum imperatorum leges ad communionem homines catholicam cogerentur; obtinuimus tamen ut illud potius quod dixi, ab imperatoribus peteretur: decretum est in concilio nostro, legati ad Comitatum missi sunt. 26. Sed Dei major misericordia, qui sciret harum legum terror et quaedam medicinalis molestia quam multorum esset pravis vel frigidis animis necessaria, et illi duritiae quae verbis emendari non potest, sed tamen aliquantula severitate disciplinae potest, id egit ut legati nostri quod susceperant, obtinere non possent. Jam enim nos praevenerant ex aliis locis quaedam episcoporum querelae gravissimae, qui mala fuerant ab ipsis multa perpessi, et a suis sedibus exturbati; praecipue horrenda et incredibilis caedes Maximiani episcopi catholici Ecclesiae Bagaiensis effecit ut nostra legatio jam quid ageret non haberet. Jam enim lex fuerat promulgata, ut tantae immanitatis haeresis Donatistarum, cui crudelius parci videbatur quam ipsa saeviebat, non tantum violenta esse, sed omnino esse non sineretur impune: non tamen supplicio capitali, propter servandam", + "candidate_score": 0.647518, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_222_224", + "bdc_text": "Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt . Quod ego cum communicare cum fratribus inciperem , statim illi putantes se occasionem redeundi nactos , tantumnon me , qui resisterem nec tales ob causas ecclesias deserendas censerem , in suspicionem aliquam malam , quasi omnia ferre possem , trahebant . Proinde , venerande pater , peto et hac in re tuumÜber der Zeile nachgetragen. ( sine quo nec hactenus quicquam egi , nec posthac acturus sum) consilium .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3965", + "psc_text": "colloquar fabulerque, non satior. Proinde hinc etiam nostra in te desideria metire. Cum jamdiu finem mereretur epistolaris paginae forsitan ingrata verbositas, subtrahimus verecundiam; dum cupiditati consulimus, et sermonem relinquere, esse a te recedere suspicamur. Nolo ergo non desinere, sed non possum: si enim credis, mi pater, adeo nostris sensibus ac praecordiis inhaesisti, ex quo non contenti tua fama tam gloriosa, tam maxima, scriptis te tuis intueri maluimus, cum una mihi, atque haec brevis epistola tua, ardoris tantas flammas, incendiaque commoverit. Unde deprecamur te, ac tota mente deposcimus, ut quoniam gentiles ritus te etiam legendo, ut nunquam alias, abunde affatimque contempsimus (quanquam enim a parentibus, ab avis, et postrema usque gentis prole Christi jura percepimus, tamen aliquoties sensibus nostris superfluae superstitionis superba vanitas inerrabat); peto ut etiam Confessionum libros a te perscriptos, nobis mittere ac donare digneris. Si enim alii quoque, prono animo ac benigna mente, tua nobis scripta largiti sunt,", + "candidate_score": 0.647495, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_240_242", + "bdc_text": "at velle ante tempus exprimere nocivum magis quam salubre est . Didici ego demum Augustae , quid sit ecclesia et quid sit episcopum esse . Vgl. Nr. 2685 , 64-67 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3477", + "psc_text": "abominationem desolationis, quod dictum est per Danielem prophetam, stantem in loco sancto, qui legit, intelligat » (Matth. XXIV, 15)? Ego autem ne petitionis Beatitudinis tuae contemptor essem, haec quemadmodum sensi, scripsi ad tuam Charitatem. Plenius autem dignare nos verbo gratiae tuae rescribendo instruere et laetificare. EPISTOLA CXCIX. DE FINE SAECULI. Augustinus Hesychio, commonstrans quomodo sint intelligentia Scripturae loca quae varie loquuntur de fine saeculi; quodque praestat non inquirere tempus adventus Christi, sed hoc agere ut unusquisque ad excipiendum illum sit paratus. Domino beatissimo, et venerabiliter suspiciendo fratri et coepiscopo HESYCHIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Accepi litteras Venerationis tuae, quibus valde salubriter exhortaris ut Salvatoris nostri diligatur et desideretur adventus. Facis hoc ut servus bonus ejusdem patrisfamilias, avidus lucrorum Domini tui, et volens habere plurimos socios dilectionis qua ipse praecipue et perseveranter accenderis. Intuentes igitur quod commemorasti de Apostolo, quia Dominum dixit redditurum coronam justitiae, non tantum sibi,", + "candidate_score": 0.647232, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_240_242", + "bdc_text": "at velle ante tempus exprimere nocivum magis quam salubre est . Didici ego demum Augustae , quid sit ecclesia et quid sit episcopum esse . Vgl. Nr. 2685 , 64-67 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3346", + "psc_text": "graveris. Ego enim (quod confitendum est Charitati tuae) plus amo discere quam docere. Nam hoc admonemur etiam dicente apostolo Jacobo: Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus ad loquendum (Jacobi I, 19). Ut ergo discamus, invitare nos debet suavitas veritatis; ut autem doceamus, cogere necessitas charitatis: ubi potius optandum est ut transeat ista necessitas qua hominem docet aliquid homo, ut simus omnes docibiles Dei; quamvis hoc simus, cum ea quae ad veram pietatem pertinent, discimus, etiam quando illa docere videtur homo. Quia neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus (I Cor. III, 7). Cum itaque si Deus incrementum non daret, nihil essent Apostoli plantatores et rigatores; quanto magis ego vel tu, vel quilibet hujus temporis homines, quando nobis videmus esse doctores! EPISTOLA CXCIV. Augustinus Sixto Romano presbytero (et postea Pontifici), instruens illum adversus Pelagianorum argumenta. Domino in Domino dominorum dilectissimo, sancto fratri et", + "candidate_score": 0.647189, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_348_350", + "bdc_text": "Haec mea boni consule . Vides , quantus in oculis meis sis , cui animum meum ita candide aperio . Vale cum omnibus tuis foeliciter .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2280", + "psc_text": "teque ipsam intrinsecus praeparas incorporalem locum mansionis ejus ad audiendum silentium narrationis ejus, et videndam invisibilem formam ejus. Beati enim mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Non cum eis, sicut corpus, ex aliquo loci intervallo apparebit; sed cum venerit ad eos, et mansionem fecerit apud eos: quoniam sic implebuntur in omnem plenitudinem Dei, non cum fuerint et ipsi plenus Deus, sed cum perfecte fuerint pleni Deo. Si autem nonnisi corpora cogitamus, et nec illud saltem digne cogitare possumus, unde vel ipsa corpora cogitemus; non quaeramus quid adversum nos ipsos loquamur, sed ab hac potius carnali consuetudine orando, et in anteriora nos extendendo, corda mundemus. Ut enim non tantum quod beatus Ambrosius, verum etiam quod sanctus Hieronymus (Lib. 3 in Isai. 6), dicam: Non solum Patris divinitatem, sed nec Filii quidem, nec Spiritus sancti, quia una in Trinitate natura est, possunt oculi carnis aspicere, sed oculi mentis; de quibus ipse Salvator", + "candidate_score": 0.646878, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_240_242", + "bdc_text": "at velle ante tempus exprimere nocivum magis quam salubre est . Didici ego demum Augustae , quid sit ecclesia et quid sit episcopum esse . Vgl. Nr. 2685 , 64-67 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3534", + "psc_text": "agro, similiter non redeat retro (Luc. XVII, 20-31). 33. Sed nunc propter computationem temporum de Danielis Hebdomadibus agitur, quae si circa tempora primi adventus Domini completae non sunt, atque in fine complendae sunt, Apostolos hoc ignorasse, vel scisse quidem, sed docere prohibitos fuisse quis credat? Quanquam si hoc ita est, utiliter nesciunt gentes quod Dominus docere prohibuit eos quos gentium voluit esse doctores. Si autem jam completae sunt, quia jam est unctus Sanctus sanctorum, jam occisus est Christus, ut non esset civitatis ejus, jam de templo illo sublatum est sacrificium, sublata est unctio, merito Apostolis de fine quaerentibus responsum est, Non est vestrum scire tempora, quae Pater in sua potestate posuit; quoniam tempora quae per Danielis prophetiam scire poterant, non ad finem saeculi, de quo quaesierant, pertinebant. CAPUT X. 34. Signa vero de coelo et terra, numquid majora nos vidimus, quam qui fuerunt ante nos? Nonne si gentium legatur historia,", + "candidate_score": 0.645768, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_337_339", + "bdc_text": "eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum . Vellem d. Laeto haec obiter insinuares , si quo pacto de amplioribus mihi prospiceret aedibus ; id quod hac tempestate impetrare facile esset pfafforum domibus Damit sind wohl freistehende Wohnungen von katholischen Geistlichen gemeint ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_74", + "psc_text": "tibi non scribere etiam ineptissimum existimavi. Sed tabellas, si quae ibi nostrae sunt, propter hujusmodi necessitates, mittas peto. Scripsi quiddam de catholica religione, quantum Dominus dare dignatus est, quod tibi volo ante adventum meum mittere, si charta interim non desit. Tolerabis enim qualemcumque scripturam ex officina majorum. De codicibus, praeter libros de Oratore, totum mihi excidit. Sed nihil amplius rescribere potui, quam ut ipse sumeres quos liberet, et nunc in eadem maneo sententia. Absens enim quid plus faciam non invenio. 2. Gratissimum mihi est, quod in ultima epistola me participem domestici tui gaudii facere voluisti. Sed, Mene salis placidi vultum fluctusque quietos Ignorare jubes? (Virg. V Aeneid.) quanquam nec me jubeas, nec ipse ignores. Quare si ad melius cogitandum quies aliqua data est, utere divino beneficio. Nec enim debemus nobis, cum ista proveniunt, sed illis per quos proveniunt, gratulari: quoniam justa, et officiosa, et pro suo genere pacatior atque tranquillior", + "candidate_score": 0.645684, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_240_242", + "bdc_text": "at velle ante tempus exprimere nocivum magis quam salubre est . Didici ego demum Augustae , quid sit ecclesia et quid sit episcopum esse . Vgl. Nr. 2685 , 64-67 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_846", + "psc_text": "nolumus in quo prius permanere statueramus, non quidem malum verum, jam ideo malum quia id quod potius agendum est occurrens deseritur; quod si non occurreret, non solum sine vituperatione, sed etiam cum laude, in illo priore perduraretur. Hic non falli difficile est; hic omnino vox prophetica praevalet: Delicta quis intelligit (Psal. XVIII, 13)? Hinc oro, participem me facias cogitationum tuarum, quid in talibus vel facere solcas, vel faciendum esse reperias. EPISTOLA LXXXI. Hieronymus Augustino, excusans quod ipsius litteris responderit liberius Epistola 75, rogansque ut, omissis contentiosis quaestionibus, deinceps secum invicem amice conferant, et placide versentur in campo sacrarum Scripturarum. Domino vere sancto et beatissimo papae AUGUSTINO, HIERONYMUS, in Christo salutem. Cum a sancto fratre nostro Firmo sollicite quaererem quid ageres, sospitem te laetus audivi. Rursum cum tuas litteras non dico sperarem, sed exigerem; nesciente te, de Africa se profectum esse dixit. Itaque reddo tibi per eum salutationis officia, qui te", + "candidate_score": 0.645402, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_160_162", + "bdc_text": "- Gemeint ist die am 7 . Dezember beginnende Tagsatzung ; s. Nr. 2693 , Anm. 45 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3508", + "psc_text": "quo esse vel dici coepit hora novissima. CAPUT VII. 19. Quod autem ideo videtur Venerationi tuae comprehendi non posse temporum mensuras, ut definiatur quo anno futurus est finis, quia secundum promissionem Domini breviabuntur dies illi, prorsus non intelligo. Si enim sic breviabuntur, ut fiant ex pluribus pauciores; quaero secundum quam veritatem futuri erant plures, nisi breviarentur? Hebdomades enim sancti Danielis non ad primum Domini adventum, sicut pluribus visum est, sed ad secundum potius existimas pertinere. Itanc ergo breviabuntur, ut vel una in eis hebdomada minus futura sit, et falsa erit prophetia, quae tanta diligentia numerum hebdomadarum definire curavit, ut quiddam diceret etiam dimidio hebdomadis implendum? Miror si per prophetiam Christi destruitur prophetia Danielis. Deinde quale est ut putemus ignorasse Danielem, vel potius angelum, a quo ista dicebat breviaturum Dominum dies illos, et errasse ut hoc diceret; vel scisse quidem, sed ei quem docebat fuisse mentitum? Quod si absurdum est, cur", + "candidate_score": 0.644764, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_347_349", + "bdc_text": "Commendo me tibi tanquam filium . Haec mea boni consule . Vides , quantus in oculis meis sis , cui animum meum ita candide aperio .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_96", + "psc_text": "Quapropter fertilius tecum fortasse colloquor, quam si coram adessem, cum et epistolam meam legis, et eum audis in cujus pectore me habitare optime nosti. Cum magno gaudio litteras Sanctitatis tuae consideravi atque digessi, quod et christianum animum tuum sine ullo fuco iniqui temporis, et in nos amicissimum prae se gerunt. 2. Gratulor tibi, et gratias ago Deo et Domino nostro de spe et fide et charitate tua tibique apud eum, quod de nobis tam bene existimas ut fideles Dei servos esse credas, idque ipsum in nobis corde purissimo diligas: quanquam hinc etiam gratulandum benevolentiae tuae potius, quam gratiae tibi agendae sint. Tibi enim prodest ipsam diligere bonitatem, quam profecto diligit qui eum diligit quem credit bonum, sive ille se ita, sive aliter quam creditur habeat. Unus tantum in hac re cavendus est error, ne quisquam non de homine, sed de ipso hominis bono aliter sentiat, quam veritas postulat. Tu vero,", + "candidate_score": 0.644515, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_75_77", + "bdc_text": "Hoc me solatur , quod , licet non firmiter ipsum mortuum esse credam , mortalem tamen esse certo sciam . Dubitant etiam domini nostriDie Augsburger Ratsherren. ; ita ab omnibus scribitur civitatibus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3340", + "psc_text": "propter istos. Nam etsi non sunt etiam ipsi morituri, quid istos adjuvent omnino non video, cum talia de his dici possint, qualia de illis dicta sunt duobus. Sed revera, quantum ad verba beati Apostoli pertinet, videtur asserere quosdam in fine saeculi adveniente Domino, cum futura est resurrectio mortuorum, non esse morituros, sed vivos repertos in illam immortalitatem quae sanctis etiam caeteris datur, repente mutandos, et simul cum illis rapiendos, sicut dicit, in nubibus: nec aliquid aliud mihi visum est, quoties de his verbis volui cogitare. 10. Sed vellem hinc potius audire doctiores, ne illis etiam, qui putant aliquos morte non praecedente vivificatos ad vitam perpetuam transituros, dicere inveniatur Apostolus: Stulte, tu quod seminas non vivificatur, nisi prius moriatur. Nam et illud quod in plerisque codicibus legitur, omnes resurgemus (I Cor. XV, 36, 51), unde fieri poterit, nisi omnes moriamur? Resurrectio quippe, nisi mors praecesserit, nulla est. Et quod nonnulli codices", + "candidate_score": 0.64444, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_159_161", + "bdc_text": "Aargau) . - Gemeint ist die am 7 . Dezember beginnende Tagsatzung ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3508", + "psc_text": "quo esse vel dici coepit hora novissima. CAPUT VII. 19. Quod autem ideo videtur Venerationi tuae comprehendi non posse temporum mensuras, ut definiatur quo anno futurus est finis, quia secundum promissionem Domini breviabuntur dies illi, prorsus non intelligo. Si enim sic breviabuntur, ut fiant ex pluribus pauciores; quaero secundum quam veritatem futuri erant plures, nisi breviarentur? Hebdomades enim sancti Danielis non ad primum Domini adventum, sicut pluribus visum est, sed ad secundum potius existimas pertinere. Itanc ergo breviabuntur, ut vel una in eis hebdomada minus futura sit, et falsa erit prophetia, quae tanta diligentia numerum hebdomadarum definire curavit, ut quiddam diceret etiam dimidio hebdomadis implendum? Miror si per prophetiam Christi destruitur prophetia Danielis. Deinde quale est ut putemus ignorasse Danielem, vel potius angelum, a quo ista dicebat breviaturum Dominum dies illos, et errasse ut hoc diceret; vel scisse quidem, sed ei quem docebat fuisse mentitum? Quod si absurdum est, cur", + "candidate_score": 0.644001, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_115_117", + "bdc_text": "Sicut nives ita uterque dissolvitur et diffluit exercitus . Zu diesem Sprichwort s. TPMA X 210 , Nr. 4.7 . Et ubi nam sit caesar ( inter vivosne an mortuos , an Noͤrdlingae , an Ratisponae , an MonaciMünchen. ) , sicut varia sunt iudicia , ignoramus prorsus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3342", + "psc_text": "dormierunt. Ipse enim Dominus in jussu, in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo; et mortui in Christo resurgent primi: deinde nos viventes, qui reliqui sumus, simul cum illis rapiemur in nubibus obviam Christo in aera; et ita semper cum Domino erimus; vellem, sicut dixi, de his audire doctiores, et si modo potuerint haec ita exponi, ut in eis possit intelligi omnes homines qui vivunt, vel post nos victuri sunt, esse morituros, corrigere quod hinc aliquando aliter sensi. Neque enim debemus indociles esse doctores: et certe melius homo corrigitur parvus, quam frangitur durus; cum iis quae scripsimus, ita nostra vel aliorum exerceatur et erudiatur infirmitas, ut tamen in eis nulla velut canonica constituatur auctoritas. 11. Si enim in his verbis Apostoli nullus alius sensus potuerit reperiri, et hoc eum intelligi voluisse claruerit quod videntur verba ipsa clamare; id est, quod futuri sint in fine saeculi et in adventu", + "candidate_score": 0.643838, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_86_88", + "bdc_text": "non certum habeo quicquam . His diebus fama fuit NoͤrdlingamZur Ergebung Nördlingens s. Nr. 2700 , Anm. 7 . a caesareanis captam ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3455", + "psc_text": "praedictis, de quibus voluisti ut aliquid scriberem, melius mihi visum est sancti Hieronymi hominis doctissimi expositiones eorumdem verborum (ne illas forte non habeas) de opusculis ejus excerptas dirigere Beatitudini tuae. Si autem jam eas habebas, nec inquisitioni tuae satisfaciebant, quid de his sentias, peto mihi rescribere non graveris; et quemadmodum ipse eadem prophetica oracula intelligas. Ego enim maxime illud de Hebdomadibus Danielis secundum tempus quod jam transactum est, intelligendum puto: nam de Salvatoris adventu, qui exspectatur in fine, tempora dinumerare non audeo; nec aliquem prophetam de hac re numerum annorum existimo praefiniisse, sed illud potius praevalere, quod ipse Dominus ait, Nemo potest cognoscere tempora, quae Pater posuit in sua potestate (Act. I, 7). 2. Quod enim in alio loco ait, De die autem illa et hora nemo scit (Matth. XXIV, 36), sunt qui sic accipiunt, ut putent se posse computare tempora; diem vero tantummodo ipsum et horam neminem scire: ubi", + "candidate_score": 0.643262, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_63", + "bdc_text": "contriti essent omnes totumque negotium confectum , si vel hac hora nostri vel potuissent instare vel ( meo iudicio ) si voluissent .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_445", + "psc_text": "ut fratres qui nobiscum erant, quanquam in hac re tardius possent, exciperent, pollicentes nos ibi easdem tabulas relicturos. Consensum est. Coeperunt verba nostra excipi, et aliqua ab invicem ad tabulas dicta sunt. Postea inordinatas perstrepentium interpellationes, et propterea nostram quoque turbulentiorem disputationem notarii non valentes sustinere, cesserunt; nobis sane non desistentibus, et ut cuique facultas dabatur, multa dicentibus. Ex quibus omnibus verbis nostris, quantum recordari potui, causae totius actionem, Dilectionem vestram fraudare nolui. Potestis enim ei litteras meas legere, ut vel approbet vera me scripsisse; vel ipse vobis, si quid melius recolit, incunctanter insinuet. CAPUT II. 3. Primo enim vitam nostram, quam vobis benevolentius fortasse quam verius narrantibus, se comperisse dicebat, praedicare dignatus est: adjungens se dixisse vobis, nos omnia, quae de nobis insinuaveratis, bene facere potuisse, si in Ecclesia faceremus. Deinde quaerere coepimus quaenam illa esset Ecclesia, ubi vivere sic oporteret; utrum illa quae, sicut sancta tanto ante Scriptura", + "candidate_score": 0.64317, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_228", + "bdc_text": "Et quid in hac urbe vel uno anno effecerim , testem invoco omnem ecclesiam .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3562", + "psc_text": "omnium gentium: non enim omnium est fides (II Thess. III, 2). Credit itaque omnis gens in omnibus qui electi sunt ante constitutionem mundi (Eph. I, 4), in caeteris non credit, et credentes odit. Quomodo enim et illud implebitur, Eritis odio omnibus gentibus propter nomen meum (Matth. XXIV, 9); nisi in omnibus gentibus sint et qui oderint, et quos oderint? 49. Quo pacto igitur ab Apostolis est praedicatio ista completa, quando adhuc usque sunt gentes (quod certissimum est nobis) in quibus modo coepit, et in quibus nondum coepit impleri? Non itaque sic dictum est Apostolis, Eritis mihi testes in Jerusalem, et in tota Judaea, et Samaria, et usque in extremum terrae (Act. I, 8), tanquam ipsi soli, quibus tunc loquebatur, tantum munus fuerint impleturi: sed sicut eis solis videtur dixisse quod dixit, Ecce vobiscum sum usque in consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20); quod tamen eum universae Ecclesiae promisisse, quae aliis morientibus,", + "candidate_score": 0.642683, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_241", + "bdc_text": "Didici ego demum Augustae , quid sit ecclesia et quid sit episcopum esse .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3729", + "psc_text": "qua direxi, et meminisse nostri in orationibus tuis. Portant sane secum reliquias beatissimi et gloriosissimi martyris Stephani, quas non ignorat Sanctitas vestra, sicut et nos fecimus, quam convenienter honorare debeatis. ACTA ECCLESIASTICA SEU EPISTOLA CCXIII. Ecclesiastica Gesta a B. Augustino confecta in designando ERACLIO qui ipsi in episcopatu succederet, atque interim senem aliqua parte curarum sublevaret. 1. Gloriosissimo Theodosio duodecies et Valentiniano Augusto iterum consulibus, sexto calendas octobris, cum Augustinus episcopus una cum Religiano et Martiniano coepiscopis suis consedisset in ecclesia Pacis Hipponensium Regiorum, praesentibus Saturnino, Leporio, Barnaba, Fortunatiano, Rustico, Lazaro, et Eraclio presbyteris, astante clero et frequenti populo, Augustinus episcopus dixit: Quod hesterno die promisi Charitati vestrae, propter quod vos volui frequentius convenire, et video frequentius convenisse, mora omni postposita hoc agendum est. Si enim aliud velim loqui, in illud suspensi minus auditis. Omnes in hac vita mortales sumus, et dies hujus vitae ultimus, omni homini est semper incertus:", + "candidate_score": 0.642652, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_7", + "bdc_text": "Tamen , ne meo ego defuisse videar officio , ea , quae mihi cognita sunt , communicabo .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2279", + "psc_text": "tempore vobiscum sum, et adhuc me « non cognovistis! » Qui enim cognovit quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum, et supereminentem scientiae charitatem Christi, vidit et Christum, vidit et Patrem. Nos enim jam secundum carnem non novimus Christum, sed secundum spiritum. Spiritus enim ante faciem nostram Christus Dominus, qui nos in omnem plenitudinem Dei misericordia sua implere dignetur, ut videri possit a nobis. 53. Haec verba sancti viri, quae non carnalia sed spiritualia sunt, in quantum intelligis, et vera esse, non quia ipse dixit, sed quia veritas sine strepitu clamat, agnoscis; in tantum intelligis unde adhaereas Domino, teque ipsam intrinsecus praeparas incorporalem locum mansionis ejus ad audiendum silentium narrationis ejus, et videndam invisibilem formam ejus. Beati enim mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Non cum eis, sicut corpus, ex aliquo loci intervallo apparebit; sed cum venerit ad eos, et mansionem fecerit apud eos: quoniam sic implebuntur in", + "candidate_score": 0.642437, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_294", + "bdc_text": "sed ego tibi condono , “ dixi , „quia scio , quid tibi domini dixerint Tigurini , qui mihi scripseruntZu diesem Brief s. Nr. 2663 , Anm. 8. . “", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3058", + "psc_text": "Codices dominicos mitterent. 31. Sed nos hujusmodi afflictos malis, consequens consolatus est fructus. Nam ubicumque a perditis ista commissa sunt, ibi ferventius atque perfectius unitas christiana profecit, et uberius laudatur Dominus, qui donare dignatus est ut servi ejus passionibus suis lucrarentur fratres suos, et oves ejus mortifero errore dispersas in pacem salutis aeternae suo sanguine congregarent. Potens est Dominus et misericors, quem quotidie rogamus ut etiam caeteris det poenitentiam, et resipiscant de diaboli laqueis, a quo captivi tenentur secundum ipsius voluntatem (II Tim. II, 26): qui non quaerunt nisi unde nobis calumnientur, et retribuant mala pro bonis; quia nec intelligere noverunt, quem circa eos animum dilectionemque servemus, et quomodo eos velimus secundum Domini praeceptum, quod per Ezechielem prophetam pastoribus dedit, revocare errantes, et perditos invenire (Ezech. XXXIV, 4). CAPUT VIII. 32. Illi autem, quod et alibi aliquando diximus, et quod nobis faciunt, sibi non imputant; et quod sibi faciunt, nobis", + "candidate_score": 0.642284, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_392_394", + "bdc_text": "Der erste Eintrag dieser Aufgabenliste zeigt , dass Bullinger nach der Lektüre dieses Briefes beschloss , die in Augsburg wirkenden Zürcher Pfarrer zurückrufen zu lassen. . Dieser Brief wurde dem Diener des Zürcher Kannengießers Hans Wyss mitgegeben ; s. Nr. 2706 , 1f.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_109", + "psc_text": "maxime in tali causa, non despiciet Dominus; et eam sicut sacrificium suavitatis accipiens, fortassis breviore tempore quam postulavi, me saluberrimis consiliis de Scripturis suis reddet instructum. EPISTOLA XXII. Augustinus presbyter, Aurelio Carthaginensi episcopo, deflens comessationes et ebrietates per Africam in coemeteriis et memoriis martyrum frequentari specie religionis: cui malo obtestatur ut mederi velit. Dolet subinde etiam contentionem et humanae laudis appetitum ab ipso Clericorum ordine non exsulare. AURELIO episcopo, AUGUSTINUS presbyter. CAPUT PRIMUM.-- Salutato Aurelio agit de comes sationibus ab ecclesia removendis. 1. Qua gratia responderem litteris Sanctitatis tuae cum diu haesitans non reperirem (omnia enim vicit affectus animi mei, quem jam sponte surgentem lectio epistolae tuae multo ardentius excitavit), commisi me tamen Deo, qui pro viribus meis operaretur in me, ut ea rescriberem quae utrique nostrum studio in Domino et cura ecclesiastica pro tua praestantia et mea obsecundatione congruerent. Atque illud primum, quod orationibus meis te adjuvari credis, non", + "candidate_score": 0.642269, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_193_195", + "bdc_text": "Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer . Laurentium et Rodolphum , quod non aliter sint mulctati =multati . a dominis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1370", + "psc_text": "Domino fratri dilecto MACROBIO, AUGUSTINUS. 1. Audivi quod quemdam subdiaconum nostrum rebaptizare disponis. Noli: sic Deo vivas, sic Deo placeas, sic Christi Sacramenta non inaniter habeas, sic non in aeternum a Christi corpore separeris. Noli, rogo te, frater, pro teipso te magis rogo; certe paululum attende quod dico. Felicianus Mustitanus Primianum Carthaginensem damnavit, et vicissim ab illo etiam ipse damnatus est. Diu Felicianus in sacrilego Maximiani schismate fuit, multos ibi per suas Ecclesias baptizavit, modo cum Primiano vester episcopus, sed et neminem post eum baptizans. Qua ergo licentia post nos adhuc rebaptizandum putatis? Hanc mihi solve quaestionem, et me baptiza: si hanc autem solvere non potes, parce alienae animae, parce tuae. Aut si me de Feliciano falsum dixisse arguis, exige ut probem; certe si non probavero, tunc fac quod putas. Addo etiam, si non probavero, non sim episcopus communionis meae; si autem probavero, noli esse inimicus salutis tuae. Opto te,", + "candidate_score": 0.642135, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_192_194", + "bdc_text": "Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 . Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer . Laurentium et Rodolphum , quod non aliter sint mulctati =multati .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_979", + "psc_text": "Si autem et hoc non vultis, saltem cum vestris a quibus talia patimur nos audite. Ostendite nobis veritatem, pro qua vos pati dicitis persecutionem, cum patiamur nos vestrorum tantam crudelitatem. Si enim nos esse in errore conviceritis, forte concedetis nobis ut non rebaptizemur a vobis, justum existimantes ut nobis hoc praestetis, qui baptizati sumus ab eis quos nullo judicio damnastis, quod praestitistis eis quos Felicianus Mustitanus et Praetextatus Assuritanus per tam longum tempus baptizaverant, quando eos per judicum jussa de basilicis pellere conabamini, quia Maximiano communicabant, cum quo a vobis in concilio Bagaitano expresse nominatimque damnati sunt. Quae omnia Gestis judicialibus et municipalibus demonstramus, ubi et ipsum concilium vestrum allegastis, dum vultis judicibus ostendere quod schismaticos vestros de basilicis pelleretis. Et tamen qui ab ipso semine Abrahae, in quo omnes gentes benedicuntur (Gen. XXII, 18), schisma fecistis, de basilicis pelli non vultis, non per judices, sicut schismaticis vestris vos fecistis,", + "candidate_score": 0.641822, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_392_394", + "bdc_text": "Der erste Eintrag dieser Aufgabenliste zeigt , dass Bullinger nach der Lektüre dieses Briefes beschloss , die in Augsburg wirkenden Zürcher Pfarrer zurückrufen zu lassen. . Dieser Brief wurde dem Diener des Zürcher Kannengießers Hans Wyss mitgegeben ; s. Nr. 2706 , 1f.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3094", + "psc_text": "quid respondeas eis corrigendis atque sanandis, quos etiam tibi ipsi tanquam fideli filio mater Ecclesia, ubi potueris, et quomodo potueris, sive ipse loquendo et respondendo, sive ad doctores Ecclesiae perducendo, in adjutorio Domini corrigendos sanandosque commendat. EPISTOLA CLXXXVI. Alypius et Augustinus Paulino episcopo, ipsum plenius instituentes adversus Pelagii haeresim. Domino beatissimo et in Christi visceribus germanitus amplectendo, plus quam dici potest desiderabili fratri et coepiscopo PAULINO, ALYPIUS et AUGUSTINUS. CAPUT PRIMUM. 1. Tandem aliquando providit Deus nobis litterarum fidelissimum perlatorem, omnium nostrum merito charissimum fratrem Januarium; per quem, etiamsi non scriberemus, omnia quae circa nos sunt possit Sinceritas tua tanquam per viventem atque intelligentem epistolam noscere. Pelagium, quem credimus, ut ab illo distingueretur qui Pelagius Tarenti dicitur, Britonem fuisse cognominatum, quod ut servum Dei dilexeris, novimus: nunc autem quemadmodum diligas, ignoramus. Nam et nos non solum dileximus, verum etiam diligimus eum; sed aliter nunc diligimus, aliter aliquando dileximus: tunc enim,", + "candidate_score": 0.641764, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_233_235", + "bdc_text": "tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos . Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar . Alios hoc facere tantisper fero , donec data fuerit commoda hunc morem mutandi occasio .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_559", + "psc_text": "domi manducet, ut non ad judicium conveniatis; statim subtexuit: Caetera autem cum venero, ordinabo (I Cor. XI, 20, 34). Unde intelligi datur (quia multum erat, ut in Epistola totum illum agendi ordinem insinuaret, quem universa per orbem servat Ecclesia) ab ipso ordinatum esse quod nulla morum diversitate variatur. CAPUT VII. 9. Sed nonnullos probabilis quaedam ratio delectavit, ut uno certo die per annum, quo ipsam coenam Dominus dedit, tanquam ad insigniorem commemorationem post cibos offerri et accipi liceat corpus et sanguinem Domini. Honestius autem arbitror ea hora fieri, ut qui etiam jejunaverit, post refectionem quae hora nona fit, ad oblationem possit occurrere. Quapropter neminem cogimus ante dominicam illam coenam prandere, sed nulli etiam contradicere audemus. Hoc tamen non arbitror institutum, nisi quia plures et prope omnes in plerisque locis eo die lavare consueverunt. Et quia nonnulli etiam jejunium custodiunt, mane offertur propter prandentes, quia jejunia simul et lavacra tolerare non", + "candidate_score": 0.641696, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_80", + "bdc_text": "- Zu dieser Hoffnung von protestantischer Seite vgl . etwa HBBW XVI 206 , 15f ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_566", + "psc_text": "Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus (Rom. VIII, 24): secundum hanc fidem, et spem, et dilectionem, qua coepimus esse sub gratia, jam commortui sumus cum Christo, et consepulti illi per baptismum in mortem (Coloss. III), sicut dicit Apostolus: Quia et vetus homo noster simul crucifixus est cum illo; et resurreximus cum illo (Rom. VI, 6): quia simul nos excitavit, et simul sedere fecit in coelestibus. Unde est et illa exhortatio: Si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram. Sed quod sequitur et dicit, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum illo in gloria (Coloss. III, 1-4); satis indicat quid velit intelligi, quia nunc", + "candidate_score": 0.641473, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_301_303", + "bdc_text": "Ex qua hora parum familiaritatis nobiscum habet . Quae res maiorem mihi parit dolorem quam ipsum bellum . Sperabam me amicos habituros , sed metuo , ne inimiciores sint futuri peregrinis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2406", + "psc_text": "absit a vita et moribus tuis! Nec amicitias vestras tales volo, quibus et ille in suum interitum glorietur de malo, et confirmetur humana suspicio; sed tales potius, quibus ad poenitentiam disponatur, et talem ac tantam poenitentiam, qualem quantamque postulant tam horrenda vulnera medicinam: tanto quippe amicior eris, quanto sceleribus ejus inimicior. Curiosum est Praestantiae tuae nosse rescriptis, ubi eo die fueris quo illud admissum est; quomodo acceperis, quid postea egeris, aut cum eum videris quid ei dixeris, quid ab illo audieris. Ego enim ex quo inde postridie repente discessi, nihil quod hanc rem attinet, de te audire potui. 13. Quod vero in epistola tua legi, jam te cogi credere, ne a me videreris, et Carthagini me negatum, tu potius cogis his verbis ut absentiae meae causas non taceam. Quarum est una, quoniam laborem quem in illa urbe perpeti necesse est, et quem si exponere velim, aliud tantum loquendum est, jam", + "candidate_score": 0.641223, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_203_205", + "bdc_text": "ut idem omnes sentiant . Sufficit , si maior pars sit syncera . Multum ergo mihi negocii est cum eis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3196", + "psc_text": "res sit ac transitoria, surdus non capit, surdaster non totum capit, atque in his qui audiunt cum pariter ei propinquant, tanto magis alius alio capit, quanto est acutioris, tanto autem minus, quanto est obtusioris auditus, cum ille non varie magis minusve insonet, sed in eo loco in quo sunt, omnibus aequaliter praesto sit; quanto excellentius Deus natura incorporea et immutabiliter viva, qui non sicut sonus per moras temporum tendi et dividi potest, nec spatio aerio tanquam loco suo indiget, ubi praesentibus praesto sit, sed aeterna stabilitate in seipso manens, totus adesse rebus omnibus potest, et singulis totus, quamvis in quibus habitat, habeant eum pro suae capacitatis diversitate, alii amplius, alii minus, quos ipse sibi dilectissimum templum gratia suae bonitatis aedifificat! 20. Et donationum quidem dictae sunt divisiones tanquam per partes et membra unius corporis, ubi et simul omnes unum templum, et singuli singula templa sumus; quia non est Deus in", + "candidate_score": 0.641142, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_197_199", + "bdc_text": "et d. LaetiGeorg Frölich. videtur hac tempestate satis prudenter actum . Non enim magnas libenter turbas nunc excitant domini inter ministros verbi , ut eiicerent statim omnes nobis malevolos ; nec esset consultum .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3947", + "psc_text": "nisi aliqui fugiant? quid si enim hactenus saeviat illa pernicies, ut solos ministros Ecclesiae persequatur? Quid dicemus? an relinquenda est a ministris fugientibus Ecclesia, ne a morientibus miserabilius relinquatur? Sed si laici non quaeruntur ad mortem, possunt occultare quoquo modo episcopos et clericos suos, sicut ille adjuverit in cujus potestate sunt omnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conservare potentiam. Sed ideo quaerimus quid nos facere debeamus, ne in omnibus exspectando divina miracula tentare Dominum judicemur. Non quidem talis est ista tempestas, quando laicorum et clericorum est commune periculum, sicut in navi una commune periculum est mercatorum atque nautarum. Verum absit ut tanti pendenda sit haec navis nostra, ut debeant eam nautae, et maxime gubernator, periclitantem deserere, etiamsi in scapham transiliendo vel etiam natando possint effugere. Quibus enim metuimus ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque ventura est, sed aeternam, quae potest, si non caveatur, venire, et", + "candidate_score": 0.64114, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_241_243", + "bdc_text": "Didici ego demum Augustae , quid sit ecclesia et quid sit episcopum esse . Vgl. Nr. 2685 , 64-67 . Longe dispar hic ratio nobis est servanda modusque multum diversus ab eo , quem prius apud rusticos nostros secuti sumus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_722", + "psc_text": "a recti linea discrepare videantur? Et hoc dico, non quod in operibus tuis quaedam reprehendenda jam censeam. Neque enim lectioni eorum unquam operam dedi: nec horum exemplariorum apud nos copia est, praeter Soliloquiorum tuorum libros, et quosdam Commentarios in Psalmos; quos si vellem discutere, non dicam a me, qui nihil sum, sed a veterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. Vale, mi amice, charissime, aetate fili, dignitate parens: et hoc a me rogatus observa, ut quidquid mihi scripseris, ad me primum facias pervenire. EPISTOLA LXXIII. Hieronymum litteris suis nonnihil offensum demulcere studet Augustinus. Apologiam illius contra Ruffinum accepisse se testatur, deplorans tantos inter viros quondam amicissimos tam amarulentam discordiam incidisse. Domino venerando et desideratissimo fratri, compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAP. PRIMUM. 1. Quamvis existimem, antequam istas sumeres, venisse in manus tua, litteras meas, quas per Dei servum, filium nostrum, Cyprianum diaconum misi; quibus certissime agnosceres meam esse epistolam, cujus exemplaria", + "candidate_score": 0.640875, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_184_186", + "bdc_text": "Er war erst nach der hier angesprochenen Begebenheit in Augsburg eingetroffen. et ecclesiae negotiis . De negotio , quod nobis fuit cum Caesare Georg Caesar , der über die Anwesenheit von zwinglischen Pfarrern in Augsburg sehr aufgebracht war ; s. Nr. 2677 , 46-126 , und Nr. 2685 , 11-42. , illo Lutherano , proxime scripsi .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3326", + "psc_text": "EPISTOLA CXCIII. Augustinus Mercatori, excusans cur ad ipsius priores litteras nondum responderit, ostendensque Pelagianos in quaestione de baptismo parvulorum hoc ipso esse prope convictos, quod fatentur parvulos quodammodo credere per eos a quibus baptizandi offeruntur: deinde eosdem ex Enochi et Eliae ante obitum translatione, sive ex fidelium vivorum ad Christi adventum raptu, frustra contendere mortem non esse poenam peccati. Domino dilectissimo, et in Christi membris sincerissima charitate praedicando filio MERCATORI, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Litterae Dilectionis tuae, quas prius abs te missas apud Carthaginem accepi, tanto me affecerunt gaudio, ut etiam in posterioribus te succensentem quod tibi non rescripserim, gratissime acceperim. Ipsa quippe indignatio tua non erat simultatis initium, sed indicium charitatis. Ut autem a Carthagine non rescriberem, non occasio defuit perlatorum, sed alia magis urgentia, donec inde proficisceremur, nos occupatissimos et intentissimos continebant. Cum vero inde digressi sumus, perreximus usque ad Mauritaniam Caesariensem, quo nos ecclesiastica", + "candidate_score": 0.640794, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_75_77", + "bdc_text": "Hoc me solatur , quod , licet non firmiter ipsum mortuum esse credam , mortalem tamen esse certo sciam . Dubitant etiam domini nostriDie Augsburger Ratsherren. ; ita ab omnibus scribitur civitatibus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3484", + "psc_text": "vita, aut quisquam dicturus est quod ad defunctos etiam pertineat quod ait, Vigilate, ne cum repente venerit, inveniat vos dormientes? Cur itaque omnibus dicit, quod ad eos solos pertineat qui tunc erunt, nisi quia eo modo ad omnes pertinet, quomodo dixi? Tunc enim unicuique veniet dies ille, cum venerit ei dies ut talis hinc exeat, qualis judicandus est illo die. Ac per hoc vigilare debet omnis christianus, ne imparatum inveniat eum Domini adventus. Imparatum autem inveniet ille dies, quem imparatum invenerit suae vitae hujus ultimus dies. Certe enim hoc saltem manifestum erat Apostolis, non eorum temporibus, cum hic in carne viverent, Dominum esse venturum: et tamen quis dubitet eos praecipue vigilasse et servasse quod omnibus dixit, ne imparatos repente veniens inveniret? CAPUT II. 4. Nondum sane intelligo quonam modo accipi debeat quod scripsit Sanctitas tua, propterea dixisse Dominum Apostolis, Non est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in", + "candidate_score": 0.640556, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_1_3", + "bdc_text": "Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 . November ( Nr. 2685 ) . venerande pater , non mea negligentia , sed tabellionum In der Vorlage tabellonium . , qui certi essent , inopia factum est .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1138", + "psc_text": "oculis mentis meae, purius video, ignorantiae nocte depulsa et caligine dubitationis abstersa. Quod cum saepe alias per munera epistolarum tuarum mihi donatum senserim, tum praecipue isto recentium litterarum libello, cujus mihi tam gratus quam dignus portitor fuit vir benedictus Domini frater noster Quintus diaconus: qui longo quidem posteaquam ad Urbem venerat intervallo, cum eo juxta solemnem meum morem post Pascha Domini, pro Apostolorum et martyrum veneratione venissem, benedictionem oris tui reddidit nobis; verumtamen oblitterato, quod nesciente me Romae consumpserat, tempore, recentissimus mihi visus est a conspectu tuo, ita ut tunc statim eum a te mihi venisse vix crederem, cum primum videbam et cum mihi plenum odorem suavitatis tuae in eloquiis tuis coelestis unguenti castitate fragrantibus offerebat. Fateor tamen venerandae Unanimitati tuae, non potuisse me volumen ipsum, statim ut acceperam, Romae legere. Tantae enim illic turbae erant, ut non possem munus tuum diligenter inspicere, et eo ut cupiebam perfrui; scilicet ut", + "candidate_score": 0.640119, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_178_180", + "bdc_text": "Anspielung auf den 2 . Kappeler Frieden von November 1531 . Haec de rebus novis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1878", + "psc_text": "novum, non sicut testamentum quod disposui patribus eorum, cum eduxi eos de terra Aegypti (Jer. XXXI, 31, 32). Et alia multa sunt de hac re testimonia, quibus hoc Deum facturum esse praedictum est, quae commemorare nunc longum est. 8. Hic jam si satis constitit, quod recte alio tempore constitutum est, idem recte alio tempore posse mutari, mutantis opere, non dispositione mutata, quam dispositionem intelligibilis ratio continet, ubi sine tempore simul sunt quae in temporibus simul fieri non possunt, quia tempora non simul currunt; quispiam fortassis exspectet causas a nobis ipsius mutationis accipere, quod ipse nosti quam prolixi sit negotii. Verumtamen breviter dici potest, quod homini acuto fortasse suffecerit, aliis sacramentis praenuntiari Christum cum venturus esset, aliis cum venisset annuntiari oportuisse; sicut modo nos idipsum loquentes, diversitas rerum compulit etiam verba mutare. Siquidem aliud est praenuntiari, aliud annuntiari; aliud cum venturus esset, aliud cum venisset. CAPUT II. 9. Nunc deinde videamus", + "candidate_score": 0.639832, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_349", + "bdc_text": "Vides , quantus in oculis meis sis , cui animum meum ita candide aperio .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2281", + "psc_text": "nos extendendo, corda mundemus. Ut enim non tantum quod beatus Ambrosius, verum etiam quod sanctus Hieronymus (Lib. 3 in Isai. 6), dicam: Non solum Patris divinitatem, sed nec Filii quidem, nec Spiritus sancti, quia una in Trinitate natura est, possunt oculi carnis aspicere, sed oculi mentis; de quibus ipse Salvator ait, « Beati mundo corde; quia ipsi Deum videbunt. » Namque sicut alibi idem Hieronymus breviter ac veraciter definivit, res incorporalis corporalibus oculis non videtur. 54. Has sententias de re tanta virorum tantorum non ob hoc interponere volui, ut cujusquam hominis sensum, tanquam Scripturae canonicae auctoritatem, sequendum arbitreris; sed ut illi qui aliter sapiunt, conentur mente videre quod verum est, et in simplicitate cordis quaerere Deum, ne tam doctos divinorum eloquiorum tractatores temere reprehendant. Nec te moveat quod a quibusdam minus considerate dicitur: Quid tunc videbunt oculi corporales, si Deum non videbunt? an forte caeci erunt, vel sine causa erunt?", + "candidate_score": 0.639821, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_188_190", + "bdc_text": "Habuit ipse cum suis sociisDie unbekannten Begleiter Caesars ; s. Nr. 2677 , 50 . fautores non paucos nec parvos ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1403", + "psc_text": "colligatos, a vobis divisos, illis sociatos, simul in Africa constitutos, notissimos, amicissimos, conjunctissimos, qui etsi non praesentes eum ordinaverunt, propter eum tamen et absentem Primianum damnaverunt; et inquinasse dicitur surculus Caeciliani orbis terrarum populos christianos numerosissimos, remotissimos, ignotissimos, cujus non dico causam, sed multi nec nomen nosse potuerunt? Non communicant peccatis alienis, qui peccatum Maximiani non solum scierunt, sed et contra Primianum levando erexerunt: et communicant peccatis alienis, qui Caecilianum episcopum factum, aut in longinquis gentibus nescierunt, aut in propinquioribus tantummodo audierunt, aut in ipsa Africa factum simpliciter, et pacifice cognoverunt, aut in ipsa Carthagine contra neminem levaverunt! Nec cum fure concurrebant, qui communicabant ei de quo dicit Nummasius advocatus, loquens pro praesente Restituto episcopo vestro, quod per occultum sacrilegii propemodum furtum, episcopalis nominis invaserit principatum; nec cum adultero portionem suam ponebant, qui communicabant veritatis adultero; nec modico fermento tota eorum massa corrumpebatur, cum ei faverent, cum in ejus parte,", + "candidate_score": 0.639774, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_10", + "bdc_text": "quod et apud vos fuisse non dubito , divina providentia incidit , neuter exercitus istud sustinere diutius valens de abitione cogitarunt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1736", + "psc_text": "1. Et petisse te et promisisse me recolens, ut de orando Deo ad te aliquid scriberem, ubi tribuente ipso quem oramus, tempus facultasque concessa est, oportuit ut debitum meum jam jamque persolverem, et pio studio tuo in Christi charitate servirem. Quam me autem laetificaverit ipsa petitio tua, in qua cognovi quantam rei tantae curam geris, verbis explicare non possum. Quod enim majus oportuit esse negotium viduitatis tuae, quam persistere in oratione nocte ac die, secundum Apostoli admonitionem? ille quippe ait: Quae autem vere vidua est et desolata speravit in Domino, et persistit in oratione nocte ac die (I Tim. V, 5). Unde mirum videri potest, cum sis secundum hoc saeculum nobilis, dives, tantaeque familiae mater, et in eo licet vidua, non tamen desolata, quomodo occupaverit cor tuum praecipueque sibi vindicaverit orandi cura; nisi quia prudenter intelligis quod in hoc mundo et in hac vita nulla anima possit esse secura. 2.", + "candidate_score": 0.63959, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_192_194", + "bdc_text": "Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 . Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer . Laurentium et Rodolphum , quod non aliter sint mulctati =multati .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1370", + "psc_text": "Domino fratri dilecto MACROBIO, AUGUSTINUS. 1. Audivi quod quemdam subdiaconum nostrum rebaptizare disponis. Noli: sic Deo vivas, sic Deo placeas, sic Christi Sacramenta non inaniter habeas, sic non in aeternum a Christi corpore separeris. Noli, rogo te, frater, pro teipso te magis rogo; certe paululum attende quod dico. Felicianus Mustitanus Primianum Carthaginensem damnavit, et vicissim ab illo etiam ipse damnatus est. Diu Felicianus in sacrilego Maximiani schismate fuit, multos ibi per suas Ecclesias baptizavit, modo cum Primiano vester episcopus, sed et neminem post eum baptizans. Qua ergo licentia post nos adhuc rebaptizandum putatis? Hanc mihi solve quaestionem, et me baptiza: si hanc autem solvere non potes, parce alienae animae, parce tuae. Aut si me de Feliciano falsum dixisse arguis, exige ut probem; certe si non probavero, tunc fac quod putas. Addo etiam, si non probavero, non sim episcopus communionis meae; si autem probavero, noli esse inimicus salutis tuae. Opto te,", + "candidate_score": 0.639313, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_249", + "bdc_text": "Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_772", + "psc_text": "Paulus aequaliter finxerint se Legis praecepta servare. Qua igitur fronte, qua audacia Paulus in altero reprehendat quod ipse commisit? Ego, imo alii ante me exposuerunt causam quam putaverant, non officiosum mendacium defendentes, sicut tu scribis, sed docentes honestam dispensationem; ut et Apostolorum prudentiam demonstrarent, et blasphemantis Porphyrii impudentiam coercerent, qui Petrum et Paulum puerili dicit inter se pugnasse certamine; imo exarsisse Paulum in invidiam virtutum Petri, et ea scripsisse jactanter quae vel non fecerit, vel si fecerit, procaciter fecerit, id in alio reprehendens quod ipse commiserit. Interpretati sunt illi ut potuerunt; tu quomodo istum locum edisseres? Utique meliora dicturus, qui veterum sententiam reprobasti. CAPUT IV. 12. Scribis ad me in epistola tua « Neque enim a me docendus es, quomodo intelligatur quod idem Apostolus dicit, Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrifacerem (I Cor. IX, 20). et caetera, quae ibi dicuntur compassione misericordiae, non simulatione fallaciae. Fit enim tanquam", + "candidate_score": 0.639298, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_192_194", + "bdc_text": "Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 . Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer . Laurentium et Rodolphum , quod non aliter sint mulctati =multati .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_522", + "psc_text": "etiam caecos feriunt, intuere: damnati habent baptismum; et inauditi non habent! Nominatim in scelere schismatis expressi et ejecti habent; et ignoti, longe peregrini, nunquam accusati, nunquam judicati non habent! Qui de praecisa parte Africae rursus praecisi sunt, habent; et unde ipsum Evangelium in Africam venit non habent! Quid pluribus onero? ad ista responde. Attende sacrilegium schismatis vestro concilio Maximianistis exaggeratum; attende persecutiones per judiciarias potestates, quas eis irrogastis; attende baptismum eorum, quem cum eis quos damnastis recepistis; et responde, si potes, utrum habeatis aliquid unde injiciatis nebulas imperitis, cur ab orbe terrarum longe majore scelere schismatis separemini, quam quod in Maximianistis vos damnasse gloriamini. Pax Christi vincat in corde tuo. ΕΥΤΥΧΩΣ . EPISTOLA LII. Augustinus Severino consanguineo suo donatistae, ut deserat schisma scelestum et impudens. Domino multum desiderabili et valde charissimo fratri SEVERINO, AUGUSTINUS. 1. Litteras Fraternitatis tuae etsi valde sero, etsi praeter quod speraveram, tamen laetus accepi, maximeque ampliori", + "candidate_score": 0.638665, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_340_342", + "bdc_text": "vgl . nämlich Nr. 2706 , 8 . inoccupatis . In der Vorlage occupatis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_302", + "psc_text": "quando sanctificavit Deus diem septimum, quia in illo requievit ab omnibus operibus suis, aliquid de jejunio vel prandio sabbati expressit; nec cum postea populo Hebraeo de ipsius diei observatione mandavit, aliquid de alimentis vel sumendis vel non sumendis locutus est. Vacatio tantum homini a suis, vel a servilibus operibus imperatur: quam prior populus in umbra accipiens futurorum, sic vacavit ab operibus, quemadmodum nunc Judaeos vacare conspicimus; non, ut putatur, Judaeis carnalibus non recte intelligentibus quod recte intelligunt Christiani. Neque enim melius hoc intelligimus quam Prophetae, qui tamen eo tempore, quo ita fieri oportuit, servaverunt hanc sabbati vacationem, quam Judaei putant adhuc esse servandam. Unde illud est, quod lapidare Deus hominem jussit, qui sabbato ligna collegerat (Num. XV, 35); nusquam autem legimus lapidatum, vel aliquo dignum supplicio judicatum, sive jejunantem sabbato, sive prandentem. Quid tamen horum duorum quieti conveniat, quid labori, iste ipse viderit, qui gaudium manducantibus, luctum jejunantibus deputavit, vel", + "candidate_score": 0.63813, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_234_236", + "bdc_text": "Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar . Alios hoc facere tantisper fero , donec data fuerit commoda hunc morem mutandi occasio . Et profecto , sicut nuper etiam significavi , Bezug auf Hallers Mitteilung über sein erfolgreiches Wirken in Augsburg in Nr. 2677 , 150-152 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_553", + "psc_text": "et pacem suam de superflua quaestione rixando. Mallem tamen in rebus hujusmodi, ut et ille in hujus, et hic in illius patria, ab eo quod caeteri faciunt non abhorreret. Si vero etiam in aliena patria cum peregrinaretur, ubi major et frequentior et ferventior est populus Dei, vidit, verbi gratia, bis offerri quinta sabbati hebdomadae ultimae Quadragesimae, et mane et ad vesperam, veniensque in patriam suam, ubi in fine diei mos est offerri, male atque illicite fieri contendat, quoniam alibi aliter ipse viderit, puerilis est iste sensus, cavendus in nobis, tolerandus in aliis, corrigendus in nostris. CAPUT V. 6. Prima ergo inquisitio tua, quam in commonitorio posuisti, ex quo trium istorum generum sit, attende. Quaeris enim his verbis: Quid per quintam feriam ultimae hebdomadis Quadragesimae fieri debeat? an offerendum sit mane, et rursus post coenam, propter illud quod dictum est, « Similiter postquam coenatum est? » (Luc. XXII, 20.) an jejunandum,", + "candidate_score": 0.637981, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_51_53", + "bdc_text": "insecuti eos caesareani multis equitum millibus postremisque ordinibus iamiam imminentes . IlliDie Landgräflichen. conversi et aperientes aciem tormentis tanto fragore omnibus in eos immissis irrumpentibusque langrafii equitibus sine mora eos in fugam pepulerunt et usque ad Laugingam Lauingen ad . Donau , seit 13 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3028", + "psc_text": "eam in gyrum ducere, tanquam jumenta contemptibilia, verbere adacti sunt. Quod enim de legibus auxilium a civilibus potestatibus adversus eos aliquid valuit? quis in praesentia eorum officialis anhelavit? quis, quod illi noluissent, exactor exegit? quis eos qui eorum caedibus exstincti sunt, vindicare tentavit, nisi quod propria de illis poenas poscebat insania, cum alii provocandis in se gladiis hominum, quos, ut ab eis ferirentur, morte terrebant, alii per varia praecipitia, alii per aquas, alii per ignes se in mortes voluntarias usquequaque mittebant, et animas ferales a se sibi illatis suppliciis projiciebant? 16. Horrebant ista plurimi in ipsa superstitione haeretica constituti; et cum innocentiae suae sufficere arbitrarentur quod sibi talia displicerent, dicebatur eis a catholicis: Si innocentiam vestram mala ista non polluunt, quomodo dicitis orbem christianum vel falsis, vel certe ignotis Caeciliani peccatis esse pollutum? quomodo vos nefario scelere, ab unitate catholica, tanquam ab area dominica separatis, quae usque ad tempus ventilationis", + "candidate_score": 0.637826, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_1_3", + "bdc_text": "Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 . November ( Nr. 2685 ) . venerande pater , non mea negligentia , sed tabellionum In der Vorlage tabellonium . , qui certi essent , inopia factum est .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_682", + "psc_text": "hoc quia iste optime noverat, negare non potuit. Nam quae negavit, Deo dimisi, judicans quae occultare permissus non est. Timui ei committere Ecclesiam, praesertim inter haereticorum circumlatrantium rabiem constitutam. Et cum me rogaret ut ad presbyterum fundi Armemanensis in campo Bullensi, unde ad nos devenerat, causa ejus insinuata litteras darem, ne quid de illo atrocius suspicaretur, ut illic vivat, si fieri potest, sine officio presbyterii correctior, misericordia commotus feci. Haec autem me praecipue prudentiae tuae intimare oportebat, ne aliqua tibi fallacia subreperet. 2. Audivi autem causam ejus, cum centum dies essent ad Dominicum Paschae, qui futurus est octavo idus aprilis. Hoc propter concilium insinuare curavi Venerabilitati tuae, quod etiam ipsi non celavi, sed ei fideliter quid institutum esset aperui: ut si intra annum causam suam, si forte sibi aliquid agendum putat, agere neglexerit, deinceps ejus vocem nemo audiat. Nos autem, beatissime domine et venerabiliter suscipiende pater, si haec indicia malae", + "candidate_score": 0.637757, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_1_3", + "bdc_text": "Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 . November ( Nr. 2685 ) . venerande pater , non mea negligentia , sed tabellionum In der Vorlage tabellonium . , qui certi essent , inopia factum est .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_74", + "psc_text": "tibi non scribere etiam ineptissimum existimavi. Sed tabellas, si quae ibi nostrae sunt, propter hujusmodi necessitates, mittas peto. Scripsi quiddam de catholica religione, quantum Dominus dare dignatus est, quod tibi volo ante adventum meum mittere, si charta interim non desit. Tolerabis enim qualemcumque scripturam ex officina majorum. De codicibus, praeter libros de Oratore, totum mihi excidit. Sed nihil amplius rescribere potui, quam ut ipse sumeres quos liberet, et nunc in eadem maneo sententia. Absens enim quid plus faciam non invenio. 2. Gratissimum mihi est, quod in ultima epistola me participem domestici tui gaudii facere voluisti. Sed, Mene salis placidi vultum fluctusque quietos Ignorare jubes? (Virg. V Aeneid.) quanquam nec me jubeas, nec ipse ignores. Quare si ad melius cogitandum quies aliqua data est, utere divino beneficio. Nec enim debemus nobis, cum ista proveniunt, sed illis per quos proveniunt, gratulari: quoniam justa, et officiosa, et pro suo genere pacatior atque tranquillior", + "candidate_score": 0.637706, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_328_330", + "bdc_text": "Die drei Monate waren also damals bald vorüber . Nam cogor ex honestate cubiculum illud ( id solum habeo vacans)Am Rande nachgetragen . Die Klammern wurden ergänzt.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3468", + "psc_text": "Et Dominus sic praedicat ad Judaeos: « Poenitentiam agite; completa sunt tempora, credite Evangelio » (Marc. I, 15). Et ad Judaeos quidem recte completa dicebat, quia eorum tempora post ejus praedicationem et triginta et quinque, vel quadraginta annos finita sunt. Et in Daniele: « Quoadusque interfecta est bestia, et periit, et corpus ejus datum est ut comburatur; et reliquarum bestiarum regnum translatum est, et magnitudo vitae data est eis usque ad tempus et tempus; » quod graece dicitur, ἕως χρόνου καὶ καιροῦ. Et insequitur: « Et ecce cum nubibus coeli quasi Filius hominis veniens » (Dan. VII, 11-13). Mysterium bestiae e reliquarum bestiarum translatione intelligentibus Scripturam manifestum est. 4. Adventus Domini diligendus est et exspectandus. Est enim magna beatitudo diligentibus ejus adventum, sicut testimonium perhibet beatus apostolus Paulus: « De coetero, » inquit, « reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus justus judex in illa die: non autem", + "candidate_score": 0.637419, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_337_339", + "bdc_text": "eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum . Vellem d. Laeto haec obiter insinuares , si quo pacto de amplioribus mihi prospiceret aedibus ; id quod hac tempestate impetrare facile esset pfafforum domibus Damit sind wohl freistehende Wohnungen von katholischen Geistlichen gemeint ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_467", + "psc_text": "necessitas nos inde jamjamque rapiebat, diutius cum illo esse nequivimus. Jam enim miseramus ad Majorem Coelicolarum quem audieramus novi apud eos baptismi institutorem extitisse, et multos illo sacrilegio seduxisse, ut cum illo, quantum ipsius temporis patiebantur angustiae, aliquid loqueremur. Quem posteaquam venturum comperit, videns nos aliud suscepisse negotium, cum et ipsum nescio quae necessitas profectionis urgeret, benigne a nobis placideque discessit. 14. Videtur autem mihi, ut turbulentas turbas et impedimentum potius quam adjumentum afferentes omnino devitemus, et vere ex animo amico atque tranquillo susceptum tam magnum negotium Domino opitulante peragamus, ad aliquam villam nos convenire debere non magnam, ubi nullius nostrum esset ecclesia: quam tamen villam communiter possident homines et nostrae communionis et ipsius, sicuti est villa Titiana. Sive ergo in Tubursicensi, sive in Thagastensi, talis locus, vel ille quem commemoravi, vel aliquis alius inventus fuerit, faciamus Codices canonicos praesto esse. Et si qua proferri potuerint ex utraque parte documenta:", + "candidate_score": 0.637227, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_216_218", + "bdc_text": "206 , 5 ; XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_346", + "psc_text": "Manichaeorum, qui suis auditoribus ad jejunandum istum tanquam constituerunt legitimum diem; per quod factum est, ut jejunium diei dominici horribilius haberetur. Nisi forte aliquis idoneus sit nulla refectione interposita ultra hebdomadem perpetuare jejunium, ut jejunio quadraginta dierum, quantum potuerit, appropinquet, sicut aliquos fecisse cognovimus. Nam et ad ipsum quadragenarium numerum pervenisse quemdam, a fratribus fide dignissimis nobis asseveratum est. Quemadmodum enim veterum patrum temporibus, Moyses et Elias nihil contra prandia sabbatorum fecerunt, cum diebus quadraginta jejunaverunt; ita qui potuerit septem dies jejunando transire, non sibi ad jejunandum elegit dominicum diem, sed in iis eum invenit, quos jejunaturum se vovit plurimos dies. Jejunium tamen etiam continuatum si in hebdomade solvendum est, nullo congruentius quam dominico die solvitur. Si autem post hebdomadem corpus reficitur, non utique ad jejunandum dies dominicus eligitur; sed in numero, quem voveri placuit, invenitur. 28. Nec illud moveat quod Priscillianistae, Manichaeorum simillimi, ad jejunandum die dominico solent testimonium", + "candidate_score": 0.636721, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_185_187", + "bdc_text": "De negotio , quod nobis fuit cum Caesare Georg Caesar , der über die Anwesenheit von zwinglischen Pfarrern in Augsburg sehr aufgebracht war ; s. Nr. 2677 , 46-126 , und Nr. 2685 , 11-42. , illo Lutherano , proxime scripsi . Protracta est haec causa a dominis nostris occupatissimis alias .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2098", + "psc_text": "distinguebamus, ut si forte malus esset inventus, ipsum anathematizaremus, non tamen propter ipsum Ecclesiam Christi relinqueremus, cui per malam suam causam praejudicare non posset: cum ergo etiam ad ipsam Caeciliani causam ventum fuisset, et legi sent illi concilium Carthaginense, ubi recitabant septuaginta plus minus episcoporum sententias contra Caecilianum absentem prolatas; respondimus eis, sic non obesse illud episcoporum concilium absenti Caeciliano, quemadmodum non obfuit plurium episcoporum partis Donati concilium absenti Primiano, quando eum in Maximiani causa plus minus centum episcopi damnaverant. Tunc illi, nominata causa Maximiani, unde sciunt se etiam quos damnaverant, in honore integro suscepisse, et baptismum in sacrilego Maximiani schismate datum se confirmasse, et non destruxisse; et in sua Bagaitana sententia, qua eos damnaverunt, quibusdam qui in ipso schismate fuerunt, dilationem dedisse, et dixisse quod eos non polluerint sacrilegi surculi Maximiani plantaria: ista ergo causa posteaquam eorum aures percussit, expavescentes et perturbati, et obliti unde superius contra nos contendebant,", + "candidate_score": 0.636639, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296_298", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ; Nr. 2612 , 176 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_714", + "psc_text": "Italiam sparsa, qua taxabatur locus non recte expositus in Epistola ad Galatas. Domino vere sancto et beatissimo papae AUGUSTINO, HIERONYMUS, in Domino salutem. CAP. PRIMUM. 1. Crebras ad me epistolas dirigis, et saepe compellis ut respondeam cuidam epistolae tuae, cujus ad me, ut ante jam scripsi, per fratrem Sysinnium diaconum exemplaria pervenerant, absque subscriptione tua, et quae primum per fratrem Profuturum, secundo per quemdam alium te misisse significas; et interim Profuturum retractum de itinere, et episcopum constitutum, veloci morte subtractum; illum cujus nomen retices, maris timuisse discrimina, et navigationis mutasse consilium. Quae cum ita sint, satis mirari nequeo quomodo ipsa epistola et Romae et in Italia haberi a plerisque dicatur, et ad me solum non pervenerit, cui soli missa est; praesertim cum idem frater Sysinnius inter caeteros tractatus tuos dixerit eam se non in Africa, non apud te, sed in insula Adriae, ante hoc ferme quinquennium reperisse. 2. De amicitia", + "candidate_score": 0.636215, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_346_348", + "bdc_text": "abire . Commendo me tibi tanquam filium . Haec mea boni consule .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1475", + "psc_text": "filio GENEROSO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. Laus et praedicatio administrationis tuae et fama praeclara cum me pro dilectione quam tuis meritis benevolentiaeque debemus, plurimum delectaret, nunquam adhuc in aliquo beneficio postulando Eximietati tuae mea intercessio extitit onerosa, domine dilectissime et venerabilis fili. Sed nunc quid in civitate in qua Ecclesiae Dei servio, factum sit, cum ex litteris quas ad venerabilem fratrem et coepiscopum meum Fortunatum dedi, cognoverit Praestantia tua qua fuerim necessitate compulsus ut petitionem meam ingererem occupationibus tuis, tua benignitas pervidebit. Et profecto facies quod non solum integrum, verum etiam christianum judicem decet, eo circa nos animo, de quo in nomine Christi utique fuerat praesumendum. EPISTOLA CXVII. Dioscorus ad Augustinum mittit multas quaestiones ex libris Ciceronis, rogans ut mature ad eas respondeat. Prooemiari apud te non solum superfluum est, sed etiam molestum, qui rem, non verba desideras. Ideoque simpliciter audi. Senex Alypius rogatus a me, saepius pollicitus erat, tecum", + "candidate_score": 0.63595, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_63", + "bdc_text": "contriti essent omnes totumque negotium confectum , si vel hac hora nostri vel potuissent instare vel ( meo iudicio ) si voluissent .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1733", + "psc_text": "vult quod collationis loco omnes adesse desiderant? Si enim pacem non cogitant, quid non perturbabunt locuturi, aut quid illic facient tacituri? Nam etiamsi clamor non sit, solus susurrus ipse multorum, satis magnum strepitum faciet, quo impediatur illa collatio. 7. Quid est autem quod in Notoria sua ponendum putarunt, ideo se juste flagitasse ut omnes adessent, quia omnes conventi sunt ut venirent? quasi possent eligi pauci qui adesse deberent, nisi ab omnibus qui venissent, ut eorum electioni te praesente subscriberent, ac sic in paucis omnes essent, cum ab omnibus pauci electi essent. Aut ergo tumultus ab eis cogitatur, aut pax; quorum illud optamus, illud cavemus: et ideo ne forte, quod absit, hoc praeparetur potius quod cavemus quam quod optamus, consentimus adesse omnes illos, ut tamen a nobis tantus adsit numerus, quantus tuae Spectabilitati sufficere visus est; ut tumultuosum per turbas si quid emerserit, nonnisi eis recte imputetur, in quorum parte praesens", + "candidate_score": 0.635813, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_116_118", + "bdc_text": "Zu diesem Sprichwort s. TPMA X 210 , Nr. 4.7 . Et ubi nam sit caesar ( inter vivosne an mortuos , an Noͤrdlingae , an Ratisponae , an MonaciMünchen. ) , sicut varia sunt iudicia , ignoramus prorsus . Seit dem 3 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1377", + "psc_text": "non audes judicare, quem potes interrogare; mihi quare dicitur ut judicem de mortuo longe antequam natus sum? et christianis gentibus quare dicitur ut judicent de factis Afrorum traditorum ante tot annos mortuorum, quos nec vivos tot christiani qui tunc vivebant, in terris remotissimis constituti audire vel nosse potuerunt? Qui manentem notum non audes judicare Primianum, cur mihi antiquum et ignotum judicandum vis imponere Caecilianum? Si patres tuos non judicas de factis suis, quare fratres tuos judicas de factis alienis? 3. An forte fratres nos negas? Sed melius audimus sanctum Spiritum per prophetam praecipientem, Audite qui pavetis verbum Domini: dicite, Fratres nostri estis, his qui vos oderunt et qui vos detestantur, ut nomen Domini honorificetur, et appareat illis in jucunditate, ipsi autem erubescant (Isai. LXVI, 5, secundum LXX). Revera enim si hominibus nomen Domini jucundius esset, quam nomina hominum, numquid Christus clamans, Pacem meam do vobis (Joan. XIV, 27), divideretur in", + "candidate_score": 0.635592, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_228", + "bdc_text": "Et quid in hac urbe vel uno anno effecerim , testem invoco omnem ecclesiam .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1073", + "psc_text": "et resurgere a mortuis tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem (Luc. XXIV, 44, 47). Legis etiam Actus Apostolorum, quemadmodum hoc Evangelium coeperit ab Jerusalem, ubi primo illos centum viginti Spiritus sanctus implevit, atque inde in Judaeam atque Samariam, et in omnes gentes exierit, sicut eis dixerat ascensurus in coelum, Eritis mihi testes in Jerusalem, et in tota Judaea et Samaria, et usque in fines terrae (Act. I, 15, 8, et II): quia in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum (Psal. XVIII, 5). Et tu contradicis divinis testimoniis tanta firmitate roboratis, tanta luce manifestatis, et ad istam proscriptionem Christi haereditatem perducere conaris, ut cum in ejus nomine, sicut dixit, praedicetur poenitentia in omnibus gentibus, quisquis hac fuerit praedicatione commotus, in qualibet parte orbis terrarum, nisi quaesierit et invenerit latentem in Mauritania Caesariensi Cartennensem Vincentium,", + "candidate_score": 0.635343, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_234_236", + "bdc_text": "Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar . Alios hoc facere tantisper fero , donec data fuerit commoda hunc morem mutandi occasio . Et profecto , sicut nuper etiam significavi , Bezug auf Hallers Mitteilung über sein erfolgreiches Wirken in Augsburg in Nr. 2677 , 150-152 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_555", + "psc_text": "Similiter etiam si quid horum tota per orbem frequentat Ecclesianam et hinc quin ita faciendum sit, disputare insolentissimae insaniae est. Sed neque hoc, neque illud inest in eo quod tu quaeris. Restat igitur ut de illo tertio genere sit, quod per loca regionesque variatur. Faciat ergo quisque quod in ea Ecclesia in quam venit, invenerit. Non enim quidquam corum contra fidem fit, aut contra mores, hinc vel inde meliores. His enim causis, id est aut propter fidem, aut propter mores, vel emendari oportet quod perperam fiebat, vel institui quod non fiebat. Ipsa quippe mutatio consuetudinis, etiam quae adjuvat utilitate, novitate perturbat. Quapropter quae utilis non est, perturbatione infructuosa consequenter noxia est. 7. Nec ideo putari debet institutum esse multis locis, ut illo die post refectionem offeratur, quia scriptum est: Identidem et calicem post coenam dicens, etc. Ipsam enim potuit appellare coenam, qua jam corpus acceperant, ut deinde calicem acciperent. Apostolus", + "candidate_score": 0.634996, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_320_322", + "bdc_text": "Das Familienbuch Hans Voglers des Älteren und des Jüngeren aus dem Sankt Galler Rheintal , hg. v. Alexa Renggli , Basel 2010 , S. 72f , und die Stellenver weise im Reg. , qui iam etiam hic agit . Promisi patriDer Ammann Hans Vogler d. Ä. , sicut per literas me rogavit , ut duos tantum vel tres menses eum servarem mecum . Hoc praestiti et praestabo ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1292", + "psc_text": "quod in ventre ceti triduo fuit, fas non est aliter intelligere, quam ab ipso coelesti magistro in Evangelio commemoravimus revelatum. 38. Proposita exposuimus ut potuimus: sed ille qui proposuit, jam sit christianus, ne forte cum exspectat ante Librorum sanctorum finire quaestiones, prius finiat vitam istam, quam transeat a morte ad vitam. Ferri enim potest, quod antequam christianis sacramentis imbuatur, quaerit de resurrectione mortuorum. Concedendum etiam fortassis quod de Christo quaesivit, cur tanto post venerit, vel si quae sunt aliae paucae et magnae quaestiones, quibus caetera inserviunt. Si autem qualis est illa, In qua mensura mensi fueritis, metietur vobis, vel qualis ista de Jona, etiam omnes tales antequam sit christianus finire cogitat, perparum cogitat vel conditionem humanam, vel aetatem jam suam. Sunt enim innumerabiles, quae non sunt finiendae ante fidem ne finiatur vita sine fide. Sed plane retenta jam fide, ad exercendam piam delectationem mentium fidelium studiosissime requirendae, et quod in", + "candidate_score": 0.634915, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_144_146", + "bdc_text": "Iam enim sui milites captivum eum secum abduxere ad FrawenfaͤldFrauenfeld ( Kt. Thurgau) . ( ut audio ) . MetellinPankraz Mötteli vom Rappenstein. ille , cuius ope capitaneatum nactus est , Vgl. Nr. 2612 , 16-25 . cum hisce diebus fuisset Monaci et in itinere versus Augustam in ditione BavariHerzog Wilhelm IV .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1472", + "psc_text": "securus, cum ab amico suo de coena egrederetur, subito raptus est a Florentino quodam, ut dicunt, Comitis Officiali, per armatorum manum, quanta eis ad hoc factum sufficere visa est. Quod cum mihi nuntiatum, et adhuc a quo vel a quibus raptus fuerit ignoraretur, suspicio tamen esset de illo, quem metuens se per ecclesiam tuebatur; continuo misi ad tribunum, qui custodiendo littori constitutus est. Misit militares: nemo potuit reperiri. Sed mane cognovimus et in qua domo fuerit, et quod post galli cantum cum illo abscesserit, qui eum tenuerat. Etiam illuc misi quo dicebatur abductus: ubi memoratus Officialis inventus, concedere presbytero quem miseram, noluit ut eum saltem videret. Alio die misi litteras, petens ut ei concederetur quod jussit in causis talibus Imperator, id est ut Actis municipalibus interrogarentur qui praecepti fuerint exhibendi, utrum velint in ea civitate sub custodia moderata triginta dies agere, ut rem suam ordinent vel praeparent sumptus: id utique", + "candidate_score": 0.634622, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_301_303", + "bdc_text": "Ex qua hora parum familiaritatis nobiscum habet . Quae res maiorem mihi parit dolorem quam ipsum bellum . Sperabam me amicos habituros , sed metuo , ne inimiciores sint futuri peregrinis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_743", + "psc_text": "timeant, ipsi nulla committant. Cum enim falsum quid a maledico fingitur; aut omnino non creditur; aut certe integra salute, sola fama vexatur. Cum autem malum perpetratur, hostis est intimus, etiamsi nullius intimi loquacitate aut lite vulgetur. Quapropter quis prudentium non videat, etiam tu quam tolerabiliter feras amicissimi quondam et familiarissimi incredibiles nunc inimicitias, consolante conscientia; et quemadmodum vel quod jactitat, vel quod a quibusdam forsitan creditur, in sinistris armis deputes, quibus non minus quam dextris contra diabolum dimicatur? Verumtamen illum maluerim aliquo modo mitiorem, quam te isto modo armatiorem. Hoc magnum et triste miraculum est, ex amicitiis talibus ad has inimicitias pervenisse; laetum erit, et multo majus ex inimicitiis talibus ad pristinam concordiam revertisse. EPISTOLA LXXIV. Augustinus Praesidium rogat ut superiorem epistolam curet Hieronymo reddendam, utque sibi eumdem suis etiam litteris placet. Domino beatissimo, et merito venerando fratri, et consacerdoti PRAESIDIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Sicut praesens rogavi Sinceritatem", + "candidate_score": 0.633995, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_1_3", + "bdc_text": "Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 . November ( Nr. 2685 ) . venerande pater , non mea negligentia , sed tabellionum In der Vorlage tabellonium . , qui certi essent , inopia factum est .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3318", + "psc_text": "Quod autem quibus simul scripsisti, tunc non eramus simul, ideo factum est ut singulorum singulas, non unam amborum epistolam sumeres. A me quippe digressus est perlator hujus per venerabilem fratrem et coepiscopum meum Alypium, qui tuae Sanctitati aliam rescriberet, transiturus; ad quem etiam ipsas, quas ego jam legerem, litteras tuas ipse portavit. Quae nos quanta laetitia perfuderint, quid homo nitatur loqui quod non potest eloqui? nec teipsum satis nosse arbitror, sed nobis crede, quantum boni feceris talia nobis scripta mittendo. Sicut enim tu testis es animi tui, ita nos nostri, quemadmodum sit affectus illarum sinceritate luculentissima litterarum. Si enim brevissimam epistolam tuam, quam de hac ipsa re ad beatissimum senem Aurelium per Leonem acolythum direxisti, exsultanti alacritate descripsimus, et quibus poteramus magno studio legebamus, ubi nobis exposuisti quid de illo perniciosissimo dogmate, vel quid contra de gratia Dei, quam pusillis magnisque largitur, cui est illud inimicissimum, sentias: quanta nos putas", + "candidate_score": 0.633927, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_155_157", + "bdc_text": "Quid futurum sit , ignoro . De Helvetiis heri ad VoglerumHans Vogler d. J . scripsit d. Seilerus Hieronymus Sailer. , quod ad 5 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_734", + "psc_text": "pectora tuto refundantur? in cujus sinum tota se projiciat secura dilectio? quis denique amicus non formidetur quasi futurus inimicus, si potuit inter Hieronymum et Ruffinum hoc quod plangimus exoriri? O misera et miseranda conditio! O infida in voluntatibus amicorum scientia praesentium, ubi nulla est praescientia futurorum! Sed quid hoc alteri de altero gemendum putem, quando nec ipse quidem sibi homo est notus in posterum? Novit enim utcumque, vix forte, nunc qualis sit; qualis autem postea futurus sit, ignorat. 7. Haec porro non tantum scientia, qualis quisque sit, verum etiam praescientia, qualis futurus sit, si est in sanctis et beatis Angelis; et quomodo fuerit diabolus beatus aliquando, cum adhuc angelus bonus esset, sciens futuram iniquitatem suam, et sempiternum supplicium, omnino non video. De qua re, si tamen eam nosse opus est, vellem abs te audire quid sentias. Vide quid faciant terrae ac maria quae nos corporaliter dirimunt. Si haec epistola mea", + "candidate_score": 0.633815, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_54_56", + "bdc_text": "Oktober in der Hand der Kaiserlichen ; s. Nr. 2621 , Anm. 7 . insecuti sunt , et , ut audio , non minus 2000 caesareanorum desiderata sunt , pauci nostrorum .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1706", + "psc_text": "significat quod in Evangelio Dominus ait: Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt (Matth. XXII, 21). Hoc enim dixit, cum sibi demonstrato nummo, et quaesito cujus haberet imaginem, responsum esset, Caesaris; ut hinc intelligerent, quod Deus exigeret ab homine imaginem suam in homine ipso, sicut Caesar suam exigebat in nummo. Quanto magis ergo reddenda est cum promittitur, cui etiam non promissa debetur! 7. Quapropter, charissime, possem quidem pro mea quantulacumque facultatula, sancti propositi quod Deo vovisse vos comperi, uberius laudare fructum, ac demonstrare quid distet inter christianos dilectores mundi hujus, et contemptores, quamvis fideles utrique dicantur. Eodem utrique lavacro sacri fontis abluti sunt, eisdem imbuti consecratique mysteriis, utrique ejusdem Evangelii non auditores tantum, verum etiam praedicatores; nec utrique tamen regni Dei lucisque participes, et vitae aeternae, quae sola est beata, cohaeredes. Dominus enim Jesus non ab eis qui non audiunt, sed eos inter se auditores verborum suorum,", + "candidate_score": 0.633637, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_66_68", + "bdc_text": "und Kardinal Otto Truchsess von Waldburg . in castris caesaris , una cum ipsis fugere et saluti suae consulere coactus est - is simu[ l ] cum Carolo Laugingam venit et , sicut omnia gesta , bona fide retulit ) , ut tantumnon expirarit . Unde rumor apud nos toto iam octiduototo iam octiduo :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_412", + "psc_text": "voluerunt? Si autem criminis non est provocare ad imperatorem, non est criminis audiri ab imperatore: ergo nec ab illo, cui causam delegaverit imperator. Quemdam etiam suspensum equuleo in causa Felicis episcopi amicus ille voluit criminari, ut quis etiam ungulis vexaretur. Numquid poterat Felix contradicere, ne tanta diligentia vel severitate quaereretur, cum ejus causam inveniendam cognitor agitaret? Quid enim erat aliud nolle sic quaeri, quam de crimine confiteri? Et tamen ille ipse proconsul inter praeconum terribiles voces et cruentas carnificum manus nunquam collegam damnaret absentem, qui judicio ejus se praesentare noluisset, cum haberet aliud quo posset audiri. Aut si damnaret, certe etiam ipsis securalibus legibus poenas justas et debitas lueret. CAPUT V. 14. Quod si Gesta proconsularia displicent, ecclesiasticis cedite. Omnia vobis ordine recitata sunt. An forte non debuit Romanae Ecclesiae Melchiades episcopus cum collegis transmarinis episcopis illud sibi usurpare judicium, quod ab Afris septuaginta, ubi primas Tigisitanus praesedit, fuerat terminatum?", + "candidate_score": 0.633446, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_1_3", + "bdc_text": "Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 . November ( Nr. 2685 ) . venerande pater , non mea negligentia , sed tabellionum In der Vorlage tabellonium . , qui certi essent , inopia factum est .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3573", + "psc_text": "Domino illustri et merito praestantissimo, atque in Christi dilectione charissimo filio VALERIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cum diu moleste haberem quod aliquoties scripserim, et nulla tuae Sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae Benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem, et non longe post per compresbyterum Firmum duas; qui vir sanctus, nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima charitate conjunctus, multa nobiscum de tua excellentia colloquendo, et veraciter insinuando qualem et in Christi visceribus noverit, non solum eas quas memoratus episcopus, vel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur, litteras vicit. Et ideo de te narratio ejus suavior nobis erat, quia ea dicebat quae ipse non posses, ne quidem me inquirente, rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta Scriptura prohibet (Prov. XXVII, 2), fieres praedicator. Quanquam et ego verear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine illustris et merito praestantissime,", + "candidate_score": 0.633441, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_268_270", + "bdc_text": "Haec , charissime mi pater , tantumnon flens in sinum effundo tuum ! Tecum maneant haec , quaeso . Tuus sum , sicut nosti , totus . Scis ( quod ego a Romano ( Hans ) Thoman Ruman , der erst etwa 14 Tage später als Schwyzer und Meyer nach Augsburg zurückkam ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2230", + "psc_text": "ipse et Pater unum sunt? An forte illud attendit quod cum Petrus dixisset, Tu es Christus Filius Dei vivi; responsum accepit, Beatus es Simon Bar Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est? quamvis illa revelatio utrum per fidem tantae rei creditae, an per visionem conspectae facta in ejus mente fuerit, non mihi videatur elucere; cum et ipse Petrus tam parvulum se adhuc illi ostenderit, ut timeret ne amitteret morientem, quem Filium Dei vivi, hoc est vitae fontem fuerat paulo ante confessus (Matth. XVI, 16, 17, 21, 22). CAPUT XIII. 31. Deinde potest movere quomodo jam ipsa Dei substantia videri potuerit a quibusdam in hac vita positis, propter illud quod dictum est ad Moysen, Nemo potest faciem meam videre, et vivere (Exod. XXXIII, 20): nisi quia potest humana mens divinitus rapi ex hac vita ad angelicam vitam, antequam per istam communem mortem carne", + "candidate_score": 0.633275, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_117", + "bdc_text": "Et ubi nam sit caesar ( inter vivosne an mortuos , an Noͤrdlingae , an Ratisponae , an MonaciMünchen. ) , sicut varia sunt iudicia , ignoramus prorsus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1377", + "psc_text": "non audes judicare, quem potes interrogare; mihi quare dicitur ut judicem de mortuo longe antequam natus sum? et christianis gentibus quare dicitur ut judicent de factis Afrorum traditorum ante tot annos mortuorum, quos nec vivos tot christiani qui tunc vivebant, in terris remotissimis constituti audire vel nosse potuerunt? Qui manentem notum non audes judicare Primianum, cur mihi antiquum et ignotum judicandum vis imponere Caecilianum? Si patres tuos non judicas de factis suis, quare fratres tuos judicas de factis alienis? 3. An forte fratres nos negas? Sed melius audimus sanctum Spiritum per prophetam praecipientem, Audite qui pavetis verbum Domini: dicite, Fratres nostri estis, his qui vos oderunt et qui vos detestantur, ut nomen Domini honorificetur, et appareat illis in jucunditate, ipsi autem erubescant (Isai. LXVI, 5, secundum LXX). Revera enim si hominibus nomen Domini jucundius esset, quam nomina hominum, numquid Christus clamans, Pacem meam do vobis (Joan. XIV, 27), divideretur in", + "candidate_score": 0.632566, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_264", + "bdc_text": "etc. Accedit huius mali fax exitiosa , quod adversarii nostri unum hoc studebunt , ut nos in diversas trahant partes et perniciosam inter nos seminent discordiam .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3621", + "psc_text": "non solum Deus et prudentes homines, verum etiam ipsi, cum sint nobis inimicissimi, sentiunt. Cum enim sua pernicie nos terrendos putant, non dubitant nos timere ne pereant. 2. Sed quid faciamus, videntes quod multi, adjuvante Domino, per occasionem vestram viam pacis inveniant? numquid prohibere vos possumus vel debemus ab hac unitatis instantia, dum metuimus ne quidam durissimi, et in seipsos crudelissimi, non nostra, sed propria voluntate se perdant? Optaremus quidem ut omnes qui contra Christum portant signum Christi, et contra Evangelium de ipso Evangelio, quod non intelligunt, gloriantur, a sua perversitate discederent, et nobiscum in ejus unitate gauderent. Sed quomam Deus occulta satis dispositione, sed tamen justa, nonnullos eorum poenis praedestinavit extremis; procul dubio melius, incomparabili numerositate plurimis ab illa pestifera divisione et dispersione redintegratis atque collectis, quidam suis ignibus pereunt, quam pariter universi sempiternis ignibus gehennarum merito sacrilegae dissensionis ardebunt. Sic enim pereuntes istos dolet Ecclesia, quemadmodum rebellem filium", + "candidate_score": 0.632153, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_163_165", + "bdc_text": "et de pace facienda inter caesarem et imperii status consultaturi ea ratione , ut , si quae pars aequas renuerit pacis conditiones , se alteri parti omnibus viribus auxiliaturos esse . In den Akten dieser Tagsatzung ist nichts Entsprechendes zu finden . - Diese Hoffnung entstand wahrscheinlich in Zusammenhang mit den vom Landgrafen angestrebten Verhandlungen mit dem Kaiser , die dieser damals ablehnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1727", + "psc_text": "fuerat peritura, tot testimonia divina recitari; pro ea vero, quae, sicut putant, fuerat Domino placitura, nullum ejus testimonium reperiri: haec forte cogitantes, ad finiendas vanas, et perniciosas, et saluti aeternae contrarias inimicitias, ad locum collationis nostrae omnes convenire voluerunt, non ut tumultus novus oriatur, sed ut vetusta discordia finiatur. 4. Nam et illud quo in nos solent graviter irritari, quod reges terrae, quos tanto ante praedictum est Christo domino servituros, leges contra haereticos et schismaticos pro catholica pace constituunt, credimus quod aliquando cogitaverint non esse culpandum: quia et antiqui reges non solum gentis Hebraicae, sed etiam alienigenae, ne quisquam contra Deum Israel, hoc est verum Deum, non tantum faceret, sed vel diceret aliquid, omnes regni sui populos praeceptis minacissimis terruerunt; et majores istorum ipsam Caeciliani causam, unde nata est ista dissensio, ad Constantinum imperatorem per Anulinum proconsulem accusando miserunt; quod utique non ob aliud videntur fecisse, nisi ut imperator Constantinus", + "candidate_score": 0.63185, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_1_3", + "bdc_text": "Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 . November ( Nr. 2685 ) . venerande pater , non mea negligentia , sed tabellionum In der Vorlage tabellonium . , qui certi essent , inopia factum est .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_692", + "psc_text": "ficto nomine. Domino vere sancto, ac beatissimo papae AUGUSTINO, HIERONYMUS, in Christo salutem. 1. In ipso profectionis articulo, sancti filii nostri Asterii hypodiaconi, necessarii mei, Beatitudinis tuae litterae supervenerunt, quibus satisfacis te contra parvitatem meam librum Romam non misisse. Hoc nec ego factum audieram; sed epistolae cujusdam, quasi ad me scriptae, per fratrem nostrum Sysinnium diaconum huc exemplaria pervenerunt. In qua hortaris me, ut παλινῳδίαν super quodam Apostoli capitulo canam, et imiter Stesichorum, inter vituperationes et laudes Helenae fluctuantem; ut qui detrahendo oculos perdiderat, laudando receperit. Ego simpliciter fateor Dignationi tuae, licet stilus et ἐπιχειρήματα tua mihi viderentur, tamen non temere exemplaribus litterarum credendum putavi; ne forte, me respondente laesus, juste expostulares, quod probare ante debuissem tuum esse sermonem, et sic rescribere. Accessit ad moram sanctae et venerabilis Paulae longa infirmitas. Dum enim languenti multo tempore assidemus, pene epistolae tuae, vel ejus qui sub tuo nomine scripserat, obliti sumus, memores", + "candidate_score": 0.631794, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296_298", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ; Nr. 2612 , 176 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_116", + "psc_text": "non possit. Aut si ab una ecclesia inchoanda est medicina; sicut videtur audaciae, mutare conari quod Carthaginensis Ecclesia tenet, sic magnae impudentiae est, velle servare quae Carthaginensis Ecclesia correxit. Ad hanc autem rem quis alius episcopus esset optandus, nisi qui ea diaconus exsecrabatur? 5. Sed quod erat tunc dolendum nunc auferendum est; non aspere, sed sicut scriptum est, in spiritu lenitatis et mansuetudinis (Gal. VI, 1). Dant enim mihi fiduciam litterae tuae indices germanissimae charitatis, ut tecum tanquam mecum audeam colloqui. Non ergo aspere, quantum existimo, non duriter, non modo imperioso ista tolluntur; magis docendo quam jubendo, magis monendo quam minando. Sic enim agendum est cum multitudine: severitas autem exercenda est in peccata paucorum. Et si quid minamur, cum dolore fiat, de Scripturis comminando vindictam futuram ne nos ipsi in nostra potestate, sed Deus in nostro sermone timeatur. Ita prius movebuntur spirituales vel spiritualibus proximi, quorum auctoritate, et lenissimis quidem", + "candidate_score": 0.631451, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_284_286", + "bdc_text": "scribo omnes . Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent . Dixerimne veritatem , necne ?", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_372", + "psc_text": "Scripturis illis sententia proferetur, cujus pondere contentiosae falsitatis obteratur improbitas? Statim enim ut protuleris; si aliter sapit qui contra nititur, dicet illud, quod prolatum erit, honesto aliquo officio scriptorem fuisse mentitum. Ubi enim hoc non poterit, si potuit in ea narratione, quam exorsus Apostolus ait, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo quia non mentior (Gal. 1, 20), credi affirmarique mentitus eo loco ubi dixit de Petro et Barnaba: Cum viderem quia non recte ingrediuntur ad veritatem Evangelii (Ibidem, II, 14)? Si enim recte illi ingrediebantur, iste mentitus est; si autem ibi mentitus est, ubi verum dixit? An ibi verum dixisse videbitur, ubi hoc dixerit, quod lector sapit; cum vero contra sensum lectoris aliquid occurrerit, officioso mendacio deputabitur? Non enim deesse poterunt causae, cur existimetur non solum potuisse, verum etiam debuisse mentiri, si huic regulae conceditur locus. Non opus est hanc causam multis verbis agere, praesertim apud te, cui sapienter", + "candidate_score": 0.631278, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_66_68", + "bdc_text": "und Kardinal Otto Truchsess von Waldburg . in castris caesaris , una cum ipsis fugere et saluti suae consulere coactus est - is simu[ l ] cum Carolo Laugingam venit et , sicut omnia gesta , bona fide retulit ) , ut tantumnon expirarit . Unde rumor apud nos toto iam octiduototo iam octiduo :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1782", + "psc_text": "orationem. Cur ergo putamus hoc eum dixisse quod nec temere potuit nec mendaciter dicere, nisi quia molestiae tribulationesque temporales plerumque prosunt, vel ad sanandum tumorem superbiae, vel ad probandam exercendamve patientiam, cui probatae et exercitatae clarior merces uberiorque servatur, vel ad quaecumque flagellanda et abolenda peccata; tamen nos nescientes quid ista prosint, ab omni tribulatione optamus liberari? Ab hac ignorantia nec seipsum Apostolus ostendit alienum, nisi forte quid oraret, sicut oportet, sciebat, quando in revelationum magnitudine ne extolleretur datus est illi stimulus carnis, angelus satanae, qui eum colaphizaret; propter quod ter Dominum rogavit ut eum auferret ab eo, utique, sicut oportet, nesciens quid oraret. Denique Dei responsum cur non fieret quod vir tantus orabat, et quare fieri non expediret, audivit: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur (II Cor. XII, 7-9). 26. In his ergo tribulationibus quae possunt et prodesse et nocere, quid oremus, sicut oportet, nescimus: et", + "candidate_score": 0.630916, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_193_195", + "bdc_text": "Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer . Laurentium et Rodolphum , quod non aliter sint mulctati =multati . a dominis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_979", + "psc_text": "Si autem et hoc non vultis, saltem cum vestris a quibus talia patimur nos audite. Ostendite nobis veritatem, pro qua vos pati dicitis persecutionem, cum patiamur nos vestrorum tantam crudelitatem. Si enim nos esse in errore conviceritis, forte concedetis nobis ut non rebaptizemur a vobis, justum existimantes ut nobis hoc praestetis, qui baptizati sumus ab eis quos nullo judicio damnastis, quod praestitistis eis quos Felicianus Mustitanus et Praetextatus Assuritanus per tam longum tempus baptizaverant, quando eos per judicum jussa de basilicis pellere conabamini, quia Maximiano communicabant, cum quo a vobis in concilio Bagaitano expresse nominatimque damnati sunt. Quae omnia Gestis judicialibus et municipalibus demonstramus, ubi et ipsum concilium vestrum allegastis, dum vultis judicibus ostendere quod schismaticos vestros de basilicis pelleretis. Et tamen qui ab ipso semine Abrahae, in quo omnes gentes benedicuntur (Gen. XXII, 18), schisma fecistis, de basilicis pelli non vultis, non per judices, sicut schismaticis vestris vos fecistis,", + "candidate_score": 0.630523, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_151_153", + "bdc_text": "parti : d. h. weder den Schmalkaldenern noch den Kaiserlichen . concessit alterius partis homines intra suos fines spoliari , quod praeconium multo iam habuit tempore ) , is iniuriam hanc intra suos fines factam his duobus ab Augustano capitaneo graviter questus est et capitaliter hunc accusavit .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_407", + "psc_text": "Magis enim amplexi sunt occasionem, qua possent alios falsa criminatione perfundere, et conversas in eos linguas hominum ab inquisitione criminum suorum hoc modo declinare. Alioquin si fieri non posset ut quisque mala quae ipse committeret, in alio judicaret, non diceret quibusdam Paulus apostolus: Propterea inexcusabilis es, o homo omnis qui judicas. In quo enim alium judicas, temetipsum condemnas; eadem enim agis, quae judicas. (Rom. II, 1.) Quod illi omnino fecerunt, ut haec verba apostolica integre in eos apteque conveniant. 11. Non ergo tunc Secundus, quando eorum crimina Deo dimisit, paci unitatique consuluit: alioquin magis hoc apud Carthaginem provideret, ne schisma fieret, ubi nullus aderat cui confesso crimen donare cogeretur; sed quod erat facillimum, tota conservatio pacis esset absentes nolle damnare. Itaque injuriam facerent innocentibus, etiamsi eis non convictis, neque confessis, neque omnino praesentibus ignoscere voluissent. Ille quippe accipit veniam, cujus culpa certissima est. Quanto ergo immaniores et caeciores fuerunt, qui", + "candidate_score": 0.630501, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_193_195", + "bdc_text": "Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer . Laurentium et Rodolphum , quod non aliter sint mulctati =multati . a dominis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_522", + "psc_text": "etiam caecos feriunt, intuere: damnati habent baptismum; et inauditi non habent! Nominatim in scelere schismatis expressi et ejecti habent; et ignoti, longe peregrini, nunquam accusati, nunquam judicati non habent! Qui de praecisa parte Africae rursus praecisi sunt, habent; et unde ipsum Evangelium in Africam venit non habent! Quid pluribus onero? ad ista responde. Attende sacrilegium schismatis vestro concilio Maximianistis exaggeratum; attende persecutiones per judiciarias potestates, quas eis irrogastis; attende baptismum eorum, quem cum eis quos damnastis recepistis; et responde, si potes, utrum habeatis aliquid unde injiciatis nebulas imperitis, cur ab orbe terrarum longe majore scelere schismatis separemini, quam quod in Maximianistis vos damnasse gloriamini. Pax Christi vincat in corde tuo. ΕΥΤΥΧΩΣ . EPISTOLA LII. Augustinus Severino consanguineo suo donatistae, ut deserat schisma scelestum et impudens. Domino multum desiderabili et valde charissimo fratri SEVERINO, AUGUSTINUS. 1. Litteras Fraternitatis tuae etsi valde sero, etsi praeter quod speraveram, tamen laetus accepi, maximeque ampliori", + "candidate_score": 0.630267, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_234_236", + "bdc_text": "Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar . Alios hoc facere tantisper fero , donec data fuerit commoda hunc morem mutandi occasio . Et profecto , sicut nuper etiam significavi , Bezug auf Hallers Mitteilung über sein erfolgreiches Wirken in Augsburg in Nr. 2677 , 150-152 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_554", + "psc_text": "inquisitio tua, quam in commonitorio posuisti, ex quo trium istorum generum sit, attende. Quaeris enim his verbis: Quid per quintam feriam ultimae hebdomadis Quadragesimae fieri debeat? an offerendum sit mane, et rursus post coenam, propter illud quod dictum est, « Similiter postquam coenatum est? » (Luc. XXII, 20.) an jejunandum, et post coenam tantummodo offerendum? an etiam jejunandum, et post oblationem, sicut facere solemus, coenandum? Ad haec itaque ita respondeo, ut quid horum sit faciendum, si divinae Scripturae praescribit auctoritas, non sit dubitandum quin ita facere debeamus ut legimus, ut jam non quomodo faciendum, sed quomodo Sacramentum intelligendum sit, disputemus. Similiter etiam si quid horum tota per orbem frequentat Ecclesianam et hinc quin ita faciendum sit, disputare insolentissimae insaniae est. Sed neque hoc, neque illud inest in eo quod tu quaeris. Restat igitur ut de illo tertio genere sit, quod per loca regionesque variatur. Faciat ergo quisque quod in ea", + "candidate_score": 0.630106, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_714", + "psc_text": "Italiam sparsa, qua taxabatur locus non recte expositus in Epistola ad Galatas. Domino vere sancto et beatissimo papae AUGUSTINO, HIERONYMUS, in Domino salutem. CAP. PRIMUM. 1. Crebras ad me epistolas dirigis, et saepe compellis ut respondeam cuidam epistolae tuae, cujus ad me, ut ante jam scripsi, per fratrem Sysinnium diaconum exemplaria pervenerant, absque subscriptione tua, et quae primum per fratrem Profuturum, secundo per quemdam alium te misisse significas; et interim Profuturum retractum de itinere, et episcopum constitutum, veloci morte subtractum; illum cujus nomen retices, maris timuisse discrimina, et navigationis mutasse consilium. Quae cum ita sint, satis mirari nequeo quomodo ipsa epistola et Romae et in Italia haberi a plerisque dicatur, et ad me solum non pervenerit, cui soli missa est; praesertim cum idem frater Sysinnius inter caeteros tractatus tuos dixerit eam se non in Africa, non apud te, sed in insula Adriae, ante hoc ferme quinquennium reperisse. 2. De amicitia", + "candidate_score": 0.630047, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_51_53", + "bdc_text": "insecuti eos caesareani multis equitum millibus postremisque ordinibus iamiam imminentes . IlliDie Landgräflichen. conversi et aperientes aciem tormentis tanto fragore omnibus in eos immissis irrumpentibusque langrafii equitibus sine mora eos in fugam pepulerunt et usque ad Laugingam Lauingen ad . Donau , seit 13 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_966", + "psc_text": "imperatores ad ea vobis excitanda coegerunt? Sic enim modo contra Catholicam clamatis, in his quae contra vos ab imperatoribus decernuntur, quemadmodum si vellent adversus Danielem clamare, qui liberato illo eisdem leonibus consumendi missi sunt, a quibus eum ipsi primitus consumi voluerunt: scriptum est enim, Nihil interest inter minas regis et iram leonis (Prov. XIX, 12). Danielem calumniosi inimici in lacum leonum mitti coegerunt: vicit innocentia ejus illorum malitiam; illaesus inde levatus est; ipsi illuc missi perierunt. Similiter majores vestri Caecilianum et ejus societatem regiae irae consumendam objecerunt, cujus innocentia liberata, ab eisdem regibus eadem vos patimini, quae illos vestri pati voluerunt; quoniam scriptum est: Qui parat proximo foveam, ipse incidet in eam (Eccli. XXVII, 29). 6. De nobis ergo quod queramini non habetis; et tamen Ecclesiae catholicae mansuetudo, etiam ab his imperatorum jussionibus omnino conquieverat, nisi vestri clerici et Circumcelliones, per suas immanissimas improbitates furiosasque violentias quietem nostram perturbantes atque", + "candidate_score": 0.630022, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_241_243", + "bdc_text": "Didici ego demum Augustae , quid sit ecclesia et quid sit episcopum esse . Vgl. Nr. 2685 , 64-67 . Longe dispar hic ratio nobis est servanda modusque multum diversus ab eo , quem prius apud rusticos nostros secuti sumus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2616", + "psc_text": "rarissimis aut inexpertis quasi definitam ferre sententiam, cum continua et quotidiana non solvat? Ego autem, quamvis quo modo fiant ista veluti corporea sine corpore, verbis prorsus explicare non possim; tamen sicut scio non ea corpore fieri, utinam sic scirem quo modo discernerentur quae videntur aliquando per spiritum, et per corpus videri putantur; quove modo distinguantur visa eorum quos error vel impietas plerumque deludit, quando visis piorum atque sanctorum similia pleraque narrantur! quorum exempla si commemorare voluissem, tempus mihi potius quam copia defuisset. In Domini misericordia vegeteris, domine beatissime, et venerabilis et desiderabilis frater. EPISTOLA CLX. Evodius Augustino, movens quaestionem de ratione et Deo. EVODIUS AUGUSTINO Episcopo, salutem. 1. Perfecta ratio illa est quae omnium rerum praestat scientiam, et maxime aeternarum rerum quae intellectu comprehenduntur: hanc aeternam esse, aeternam esse debuisse; aeternum illud esse quod nec coepit, nec mutatur, nec variatur, ipsa docet atque ostendit ratio: quam necesse est esse aeternam,", + "candidate_score": 0.62975, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_67_69", + "bdc_text": "in castris caesaris , una cum ipsis fugere et saluti suae consulere coactus est - is simu[ l ] cum Carolo Laugingam venit et , sicut omnia gesta , bona fide retulit ) , ut tantumnon expirarit . Unde rumor apud nos toto iam octiduototo iam octiduo : schon ganze acht Tage .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_412", + "psc_text": "voluerunt? Si autem criminis non est provocare ad imperatorem, non est criminis audiri ab imperatore: ergo nec ab illo, cui causam delegaverit imperator. Quemdam etiam suspensum equuleo in causa Felicis episcopi amicus ille voluit criminari, ut quis etiam ungulis vexaretur. Numquid poterat Felix contradicere, ne tanta diligentia vel severitate quaereretur, cum ejus causam inveniendam cognitor agitaret? Quid enim erat aliud nolle sic quaeri, quam de crimine confiteri? Et tamen ille ipse proconsul inter praeconum terribiles voces et cruentas carnificum manus nunquam collegam damnaret absentem, qui judicio ejus se praesentare noluisset, cum haberet aliud quo posset audiri. Aut si damnaret, certe etiam ipsis securalibus legibus poenas justas et debitas lueret. CAPUT V. 14. Quod si Gesta proconsularia displicent, ecclesiasticis cedite. Omnia vobis ordine recitata sunt. An forte non debuit Romanae Ecclesiae Melchiades episcopus cum collegis transmarinis episcopis illud sibi usurpare judicium, quod ab Afris septuaginta, ubi primas Tigisitanus praesedit, fuerat terminatum?", + "candidate_score": 0.629377, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_392", + "bdc_text": "Der erste Eintrag dieser Aufgabenliste zeigt , dass Bullinger nach der Lektüre dieses Briefes beschloss , die in Augsburg wirkenden Zürcher Pfarrer zurückrufen zu lassen. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_841", + "psc_text": "PAULINO et THERASIAE, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Charissimus frater Celsus cum rescripta repeteret, debitum reddere festinavi; sed vere festinavi. Cum enim eum putarem adhuc aliquot dies nobiscum moraturum, repente comperta occasione navigii, mihi pridianam suam profectionem jam nocte suggessit. Quid facerem cum eum tenere non possem, et quia ad vos, cum quibus ei melius esset, properabat, nec si possem, deberem. Proinde pauca illico haec arripui dictanda atque mittenda, prolixioris epistolae me confitens debitorem, cum post reditum venerabilium fratrum nostrorum collegarum meorum Theasii et Evodii, primum vestri ex parte satiatus fuero. Uberius enim ad nos in eorum pectoribus et oribus vos esse venturos jamjamque, in Christi nomine atque adjutorio speramus. Cum haec scriberem, etiam per unanimem filium nostrum Thagastensis Ecclesiae presbyterum Fortunatianum, Romam navigaturum, aliam epistolam paucis ante diebus jam dederam. Nunc ergo quod soleo rogo, ut quod soletis faciatis. Oretis pro nobis, ut videat Deus humilitatem nostram et laborem", + "candidate_score": 0.628626, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_392", + "bdc_text": "Der erste Eintrag dieser Aufgabenliste zeigt , dass Bullinger nach der Lektüre dieses Briefes beschloss , die in Augsburg wirkenden Zürcher Pfarrer zurückrufen zu lassen. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_849", + "psc_text": "75 et 81, rescribit accuratius Augustinus de interpretatione loci Epistolae ad Galatas, confirmans quod Petrus merito veraciterque reprehensus fuerit a Paulo. Caeterum deprecatur veniam, si dictis quibusdam incautioribus Hieronymi animum offenderit, excusans quod nulla sua culpa per multorum manus obambularit epistola, priusquam ad eum cui scripta erat, pervenerat. Domino dilectissimo, et in Christi visceribus honorando, sancto fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Jam pridem tuae Charitati prolixam epistolam misi, respondens illi tuae quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc jam non solum fratrem, verum etiam collegam meum, misisse te recolis. Quae utrum in manus tuas pervenire meruerit, adhuc nescio; nisi quod per fratrem sincerissimum Firmum scribis, si ille qui te primum gladio petiit, stilo repulsus est, ut sit humanitatis meae atque justitiae accusantem reprehendere, non respondentem. Hoc solo tenuissimo indicio, utcumque conjicio legisse te illam epistolam meam. In ea quippe deploravi tantam inter vos exstitisse", + "candidate_score": 0.628621, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_182_184", + "bdc_text": "und Lorenz Meyer ( Agricola ) . - Thoman Ruman , den Haller weiter unten einige Mal erwähnt , ist hier nicht einbezogen . Er war erst nach der hier angesprochenen Begebenheit in Augsburg eingetroffen. et ecclesiae negotiis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.628556, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_163", + "bdc_text": "et de pace facienda inter caesarem et imperii status consultaturi ea ratione , ut , si quae pars aequas renuerit pacis conditiones , se alteri parti omnibus viribus auxiliaturos esse .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1056", + "psc_text": "primo utique apud collegas transmarinos convincere debuerunt, ipso Imperatore longe ordinatius agente, ut episcoporum causam ad se delatam, ad episcopos mitteret, nec victi pacem cum fratribus habere voluerunt: sed rursus ad eumdem imperatorem venerunt; rursus non Caecilianum tantum, verum etiam datos sibi episcopos judices, apud terrenum regem accusaverunt; rursus ab alio episcopali judicio ad eumdem imperatorem appellaverunt. Nec eo ipso inter partes cognoscente atque judicante, vel veritati vel paci cedendum esse duxerunt. 14. Quid autem aliud statueret Constantinus adversus Caecilianum et socios ejus, si essent vestris majoribus accusantibus victi, quam quod statuit in eos ipsos, qui cum ultro accusassent, nec ea quae intendebant probare potuissent, noluerunt veritati consentire, nec victi? Ille quippe imperator primus constituit in hac causa, ut res convictorum, et unitati pervicaciter resistentium, fisco vindicarentur. Sed videlicet si vestris majoribus accusantibus atque superantibus, contra communionem Caeciliani imperator tale aliquid decrevisset, provisores Ecclesiae, defensores pacis et unitatis nominari velletis.", + "candidate_score": 0.628499, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_392", + "bdc_text": "Der erste Eintrag dieser Aufgabenliste zeigt , dass Bullinger nach der Lektüre dieses Briefes beschloss , die in Augsburg wirkenden Zürcher Pfarrer zurückrufen zu lassen. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_231", + "psc_text": "Domino fratri sancto et unanimo AUGUSTINO, PAULINUS et THERASIA peccatores. 1. Jamdudum, frater in Christo Domino mi unanime, ut te in sanctis et piis laboribus tuis nescientem agnovi, absentemque vidi, tota mente complexus, alloquio quoque familiari atque fraterno per litteras audire properavi. Et credo in manu, et in gratia Domini sermonem meum ad te fuisse perlatum; sed morante adhuc puero quem ad te aliosque dilectos aeque Deo salutandos, ante hiemem miseramus, non potuimus ultra et officium nostrum suspendere, et desiderium sermonis tui cupidissimum temperare. Scripsimus itaque iterato nunc, si priores ad te litterae nostrae pervenire meruerunt; aut primo, si illis in manus tuas perveniendi felicitas non fuit. 2. Sed tu, frater spiritualis omnia judicans, amorem in te nostrum ne pendas officio solo, aut tempore litterarum. Dominus enim testis est, qui unus atque idem operatur in suis ubique charitatem suam, jam abinde nobis, ex quo te beneficio venerabilium episcoporum Aurelii et", + "candidate_score": 0.628069, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_116", + "psc_text": "non possit. Aut si ab una ecclesia inchoanda est medicina; sicut videtur audaciae, mutare conari quod Carthaginensis Ecclesia tenet, sic magnae impudentiae est, velle servare quae Carthaginensis Ecclesia correxit. Ad hanc autem rem quis alius episcopus esset optandus, nisi qui ea diaconus exsecrabatur? 5. Sed quod erat tunc dolendum nunc auferendum est; non aspere, sed sicut scriptum est, in spiritu lenitatis et mansuetudinis (Gal. VI, 1). Dant enim mihi fiduciam litterae tuae indices germanissimae charitatis, ut tecum tanquam mecum audeam colloqui. Non ergo aspere, quantum existimo, non duriter, non modo imperioso ista tolluntur; magis docendo quam jubendo, magis monendo quam minando. Sic enim agendum est cum multitudine: severitas autem exercenda est in peccata paucorum. Et si quid minamur, cum dolore fiat, de Scripturis comminando vindictam futuram ne nos ipsi in nostra potestate, sed Deus in nostro sermone timeatur. Ita prius movebuntur spirituales vel spiritualibus proximi, quorum auctoritate, et lenissimis quidem", + "candidate_score": 0.626214, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_307", + "bdc_text": "Apud te solum haec dicere volui , ne fratri quidem proprioWolfgang Haller , damals Schulmeister in Kappel. quicquam dicerem .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3486", + "psc_text": "Non est vestrum praedicare tempora; sed, Non est vestrum nosse: verum si ita vis intelligi quod ait, Non est vestrum scire, ac si diceret, Non est vestrum scientes facere, id est, non est vestrum hoc docere; quis nostrum docere audeat, vel se scire praesumat quod Deus ille magister nec eos discipulos docuit, a quibus praesentibus interrogatus est praesens, nec illi tam sancti magnique doctores Ecclesiam docere potuerunt? 5. An respondebitur, haec non docuisse Apostolos, sed Prophetas? Hoc enim aisti, et verum est, quod ea quae futura sunt, sanctorum Prophetarum vocibus cognoscuntur, qui priusquam fierent, inquis, ea quae futura erant, voluntate divina hominibus sunt locuti. Sed si venratio tua satis admiratione plenum esse dicit, si ea Deus quae praedici voluit, ad hominum sensus penitus non posse pervenire constituit; quanto majore admiratione plenam est, si ea quae Prophetae hominibus sunt locuti, haec Apostoli vel scire sunt prohibiti vel docere! Quomodo autem Prophetae", + "candidate_score": 0.626057, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_212", + "bdc_text": "Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1883", + "psc_text": "Brevi multitudo dispersa atque vaga, concordia civitas facta erat. Quae porro praecepta concordiae in suis templis unquam illi legenda censuerunt? Quandoquidem miseri quaerere cogebantur, quonam modo sine offensione cujusquam eorum discordes inter se deos suos colere possent: quos si imitari discordando vellent, rupto concordiae vinculo civitas laberetur; quod postea paulatim decoloratis corruptisque moribus agi coepit per bella civilia. 11. Quanta vero praecepta concordiae non humanis disputationibus exquisita, sed divina auctoritate conscripta in Christi ecclesiis lectitentur, quis vel ab illa religione alienus, ita surdus est ut ignoret? Ad hoc enim et illa pertinent, quae malunt exagitare quam discere, alteram percutienti praebendam esse maxillam, volenti auferre tunicam dandum etiam pallium, cum angariante duplicandam viam. Hoc quippe fit ut vincatur bono malus, imo in homine malo vincatur bono malum, et homo liberetur a malo, non exteriore et alieno, sed intimo ac suo, quo gravius et perniciosius quam cujusvis hostis extrinsecus immanitate vastatur. Qui", + "candidate_score": 0.626022, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_241", + "bdc_text": "Didici ego demum Augustae , quid sit ecclesia et quid sit episcopum esse .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_543", + "psc_text": "auctoritatem canonicam; quod tamen fidelibus potuit provenire, non illis adversus Deum murmuratoribus, qui profecto alias escas non desiderarent, si hoc eis saperet manna quod vellen Hoc opus sic incipit: « Ad ea quae me interrogasti. » AD INQUISITIONES JANUARII LIBER PRIMUS, SEU EPISTOLA LIV. Augustinus Januario respondet, docens quid agendum sit in iis in quibus regionum aut Ecclesiarum consuetudines variant, et in quibus consentiunt; puta de Sacramentis, festis diebus, jejunio et Eucharistia. Dilectissimo filio JANUARIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Ad ea quae me interrogasti, mallem prius nosse quid interrogatus ipse responderes; ita enim vel approbando vel emendando responsiones tuas multo brevius possem respondere, et te facillime aut confirmare, aut corrigere. Hoc quidem, ut dixi, mallem. Sed tamen ut nunc responderem, malui longiorem facere sermonem, quam dilationem. Primo itaque tenere te volo, quod est hujus disputationis caput, Dominum nostrum Jesum Christum, sicut ipse in Evangelio loquitur, leni jugo", + "candidate_score": 0.625713, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_240", + "bdc_text": "at velle ante tempus exprimere nocivum magis quam salubre est .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3715", + "psc_text": "Nec vos judicetis esse malevolas, quando hoc indicatis. Magis quippe innocentes non estis, si sorores vestras, quas indicando corrigere potestis, tacendo perire permittitis. Si enim soror tua vulnus haberet in corpore, quod vellet occultari, dum timeret secari, nonne crudeliter abs te sileretur, et misericorditer indicaretur? Quanto ergo potius eam debes manifestare, ne perniciosius putrescat in corde? Sed antequam aliis demonstretur, per quas convincenda est si negaverit, praepositae debet ostendi, si admonita neglexerit corrigi, ne forte possit secretius correpta non innotescere caeteris. Si autem negaverit, tunc neganti adhibendae sunt aliae, ut jam coram omnibus possit, non ab una teste argui, sed a duabus tribusve convinci. Convicta vero, secundum praepositae vel presbyteri arbitrium debet emendatoriam sustinere vindictam: quam si ferre recusaverit, et si ipsa non abscesserit, de vestra societate projiciatur. Non enim et hoc fit crudeliter, sed misericorditer, ne contagione pestifera plurimas perdat. Et hoc quod dixi de oculo non figendo, etiam", + "candidate_score": 0.625531, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_70_72", + "bdc_text": "increbuit ipsum mortuum , Zu diesem falschen Gerücht s. auch Nr. 2700 , 18-23 und Anm. 20 . et multi magna deponunt . et multi magna deponunt :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2655", + "psc_text": "in Scripturis, vel in genere humano latent: sed eorum dico multa millia hominum, qui Deum ignorantes, et daemonum vel simulacrorum cultui dediti, a temporibus Noe usque ad passionem Christi, ex hac vita emigrarunt, quos apud inferos Christus inveniens, quomodo illis non praedicavit, sed illis tantum, qui in diebus Noe increduli fuerunt, cum fabricaretur arca? Aut si omnibus praedicavit, cur illos solos Petrus commemoravit, praetermissa multitudine tam innumerabili caeterorum? CAPUT II. 3. Et Dominum quidem carne mortificatum venisse in infernum, satis constat. Neque enim contradici potest vel prophetiae quae dixit, Quoniam non derelinques animam meam in inferno; quod ne aliter quisquam sapere auderet, in Actibus Apostolorum, idem Petrus exponit: vel ejusdem Petri illis verbis, quibus eum asserit solvisse inferni dolores, in quibus impossibile erat eum teneri (Psal. XV, 10, et Act. II, 24, 27). Quis ergo nisi infidelis negaverit fuisse apud inferos Christum? Quod si movet quemadmodum accipiendum sit inferni ab", + "candidate_score": 0.625462, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_66_68", + "bdc_text": "und Kardinal Otto Truchsess von Waldburg . in castris caesaris , una cum ipsis fugere et saluti suae consulere coactus est - is simu[ l ] cum Carolo Laugingam venit et , sicut omnia gesta , bona fide retulit ) , ut tantumnon expirarit . Unde rumor apud nos toto iam octiduototo iam octiduo :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2097", + "psc_text": "29): nam etiam hoc ipse Apostolus scripsit. Cum autem dicit, judicium sibi manducat, satis ostendit, quia non alteri judicium manducat, sed sibi. Hoc nos egimus, et ostendimus, et obtinuimus, quia communio malorum non maculat aliquem participatione Sacramentorum, sed consensione factorum. Nam si in factis malis non eis quisque consentiat; portat malus causum suam et personam suam, nec praejudicat alteri quem in consensione mali operis socium non habet criminis. 6. Hoc etiam ipsi voce apertissima coacti sunt confiteri; non tunc quando ista dicebamus, sed postea cum aliud ageretur. Nam cum ventum fuisset ad causam etiam Caeciliani, quam nos ab Ecclesiae causa distinguebamus, ut si forte malus esset inventus, ipsum anathematizaremus, non tamen propter ipsum Ecclesiam Christi relinqueremus, cui per malam suam causam praejudicare non posset: cum ergo etiam ad ipsam Caeciliani causam ventum fuisset, et legi sent illi concilium Carthaginense, ubi recitabant septuaginta plus minus episcoporum sententias contra Caecilianum absentem prolatas;", + "candidate_score": 0.62535, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296_298", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ; Nr. 2612 , 176 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2755", + "psc_text": "quem sic credimus, ut si aliqua nobis non aperiat etiam pulsantibus, nullo modo adversus eum murmurare debeamus. Memini prius ipsis Apostolis dictum, Multa habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo (Joan. XVI, 12). In his, quantum ad me attinet, etiam hoc deputem: neque qui hoc sciam me indigner indignum, ne hoc ipso etiam convincar indignior. Multa enim alia similiter nescio, quae commemorare vel enumerare non possum: et hoc tolerabiliter ignorarem, nisi metuerem ne aliqua istarum opinionum contra illud quod firmissima retinemus fide, incautis obreperet mentibus. Sed antequam sciam quaenam earum potius eligenda sit, hoc me non temere sentire profiteor, eam quae vera est non adversari robustissimae ac fundatissimae fidei, qua Christi Ecclesia nec parvulos homines recentissime natos a damnatione credit, nisi per gratiam nominis Christi, quam in suis Sacramentis commendavit, posse liberari. DE SENTENTIA JACOBI LIBER, SEU EPISTOLA CLXVII . Augustinus Hieronymo, de loco qui est Jacobi II,", + "candidate_score": 0.625208, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_241", + "bdc_text": "Didici ego demum Augustae , quid sit ecclesia et quid sit episcopum esse .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2468", + "psc_text": "AUGUSTINUS episcopus, famulus Christi familiaeque ejus, dilecto filio MACEDONIO, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Quamvis sapientiam quam mihi tribuis, in me non agnoscam, tantae tamen erga me benevolentiae tuae tamque sincerae gratias ago debeoque plurimas; et meorum studiorum labores tali ac tanto viro placuisse delector: multo vero amplius, quod animum tuum charitate aeternitatis et veritatis, atque ipsius charitatis affectum divinae illi coelestique reipublicae, cujus regnator est Christus, et in qua sola semper beateque vivendum est, si recte hic pieque vivatur, agnosco inhiantem, video propinquantem, ejusque potiundae amplector ardentem. Inde quippe manat etiam vera amicitia, non pensanda temporalibus commodis, sed gratuito amore putanda. Nemo enim potest veraciter amicus esse hominis, nisi fuerit ipsius primitus veritatis: quod si gratis non fiat, nullo fieri pacto potest. 2. De qua re etiam philosophi multa dixerunt; sed apud eos vera pietas, id est verax veri Dei cultus, unde omnia recte vivendi duci oportet officia,", + "candidate_score": 0.624864, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_155_157", + "bdc_text": "Quid futurum sit , ignoro . De Helvetiis heri ad VoglerumHans Vogler d. J . scripsit d. Seilerus Hieronymus Sailer. , quod ad 5 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3486", + "psc_text": "Non est vestrum praedicare tempora; sed, Non est vestrum nosse: verum si ita vis intelligi quod ait, Non est vestrum scire, ac si diceret, Non est vestrum scientes facere, id est, non est vestrum hoc docere; quis nostrum docere audeat, vel se scire praesumat quod Deus ille magister nec eos discipulos docuit, a quibus praesentibus interrogatus est praesens, nec illi tam sancti magnique doctores Ecclesiam docere potuerunt? 5. An respondebitur, haec non docuisse Apostolos, sed Prophetas? Hoc enim aisti, et verum est, quod ea quae futura sunt, sanctorum Prophetarum vocibus cognoscuntur, qui priusquam fierent, inquis, ea quae futura erant, voluntate divina hominibus sunt locuti. Sed si venratio tua satis admiratione plenum esse dicit, si ea Deus quae praedici voluit, ad hominum sensus penitus non posse pervenire constituit; quanto majore admiratione plenam est, si ea quae Prophetae hominibus sunt locuti, haec Apostoli vel scire sunt prohibiti vel docere! Quomodo autem Prophetae", + "candidate_score": 0.624573, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_178_180", + "bdc_text": "Anspielung auf den 2 . Kappeler Frieden von November 1531 . Haec de rebus novis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3518", + "psc_text": "attendite quoniam hoc est quod dictum est per prophetam, Erit in novissimis diebus, dicit Dominus, effundam de Spiritu meo super omnem carnem, etc. (Act. II, 1, 17). 24. Jam tunc ergo erant dies novissimi; quanto magis nunc, etiamsi tantum dierum remansit usque in finem, quantum ad hunc diem a Domini ascensione transactum est, vel aliquid sive minus restet sive amplius? quod profecto nescimus, quia non est nostrum scire tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate: cum tamen sciamus, in novissimis temporibus, in novissimis diebus, in novissima hora nos agere, sicut Apostoli; sed multo magis qui fuerunt post illos ante nos, et multo magis nos, et magis quam nos qui erunt post nos, donec ad illos veniatur qui erunt, si dici potest, novissimorum novissimi, atque ad ipsum omnino novissimum, quem vult intelligi Dominus, ubi dicit, Et resuscitabo eum in novissimo die (Joan. VI, 40): qui quam longe absit, comprehendi", + "candidate_score": 0.62436, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296_298", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ; Nr. 2612 , 176 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_713", + "psc_text": "non solum res ipsa indicat, sed etiam te attestatum esse memini. Ac per hoc plurimum profueris, si eam graecam Scripturam, quam Septuaginta operati sunt, latinae veritati reddideris: quae in diversis codicibus ita varia est, ut tolerari vix possit; et ita suspecta, ne in graeco aliud inveniatur, ut inde aliquid proferri aut probari dubitetur. Brevem putabam futuram hanc epistolam; sed nescio quomodo ita mihi dulce factum est in ea progredi, ac si tecum loquerer. Sed obsecro te per Dominum, ne te pigeat ad omnia respondere, et praestare mihi, quantum potueris, praesentiam tuam. EPISTOLA LXXII. Hieronymus Augustino expostulans de illius epistola per Italiam sparsa, qua taxabatur locus non recte expositus in Epistola ad Galatas. Domino vere sancto et beatissimo papae AUGUSTINO, HIERONYMUS, in Domino salutem. CAP. PRIMUM. 1. Crebras ad me epistolas dirigis, et saepe compellis ut respondeam cuidam epistolae tuae, cujus ad me, ut ante jam scripsi, per fratrem Sysinnium diaconum", + "candidate_score": 0.623079, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_68_70", + "bdc_text": "Unde rumor apud nos toto iam octiduototo iam octiduo : schon ganze acht Tage . increbuit ipsum mortuum , Zu diesem falschen Gerücht s. auch Nr. 2700 , 18-23 und Anm. 20 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3509", + "psc_text": "diceret etiam dimidio hebdomadis implendum? Miror si per prophetiam Christi destruitur prophetia Danielis. Deinde quale est ut putemus ignorasse Danielem, vel potius angelum, a quo ista dicebat breviaturum Dominum dies illos, et errasse ut hoc diceret; vel scisse quidem, sed ei quem docebat fuisse mentitum? Quod si absurdum est, cur non potius credimus secundum id quod breviaturus est Dominus dies illos, tot hebdomadas prophetasse Danielem? si tamen ad secundum Domini adventum (quod nescio quemadmodum possit ostendi), ille numerus refertur annorum. 20. Postremo, multo certius securiusque dicitur Domini adventum intra septuaginta, aut, ut plurimum, intra centum annos futurum, si hebdomades istae ipsum praenuntiant. Anni enim quadringenti nonaginta sunt in hebdomadibus septuaginta: a nativitate autem Domini hodie computantur anni ferme quadringenti viginti; a resurrectione autem vel ascensione ejus, anni plus minus trecenti nonaginta. Ac per hoc, si ex quo natus est computetur, septuaginta sunt reliqui; si ex quo passus est, circiter centum", + "candidate_score": 0.622493, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_37", + "bdc_text": "Is non ignarus earum , quae futurae essent , rerum , sic exercitum duxit instructum tanquam a tergo cum hoste praelium initurus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3486", + "psc_text": "Non est vestrum praedicare tempora; sed, Non est vestrum nosse: verum si ita vis intelligi quod ait, Non est vestrum scire, ac si diceret, Non est vestrum scientes facere, id est, non est vestrum hoc docere; quis nostrum docere audeat, vel se scire praesumat quod Deus ille magister nec eos discipulos docuit, a quibus praesentibus interrogatus est praesens, nec illi tam sancti magnique doctores Ecclesiam docere potuerunt? 5. An respondebitur, haec non docuisse Apostolos, sed Prophetas? Hoc enim aisti, et verum est, quod ea quae futura sunt, sanctorum Prophetarum vocibus cognoscuntur, qui priusquam fierent, inquis, ea quae futura erant, voluntate divina hominibus sunt locuti. Sed si venratio tua satis admiratione plenum esse dicit, si ea Deus quae praedici voluit, ad hominum sensus penitus non posse pervenire constituit; quanto majore admiratione plenam est, si ea quae Prophetae hominibus sunt locuti, haec Apostoli vel scire sunt prohibiti vel docere! Quomodo autem Prophetae", + "candidate_score": 0.622428, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_144", + "bdc_text": "Iam enim sui milites captivum eum secum abduxere ad FrawenfaͤldFrauenfeld ( Kt. Thurgau) . ( ut audio ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1472", + "psc_text": "securus, cum ab amico suo de coena egrederetur, subito raptus est a Florentino quodam, ut dicunt, Comitis Officiali, per armatorum manum, quanta eis ad hoc factum sufficere visa est. Quod cum mihi nuntiatum, et adhuc a quo vel a quibus raptus fuerit ignoraretur, suspicio tamen esset de illo, quem metuens se per ecclesiam tuebatur; continuo misi ad tribunum, qui custodiendo littori constitutus est. Misit militares: nemo potuit reperiri. Sed mane cognovimus et in qua domo fuerit, et quod post galli cantum cum illo abscesserit, qui eum tenuerat. Etiam illuc misi quo dicebatur abductus: ubi memoratus Officialis inventus, concedere presbytero quem miseram, noluit ut eum saltem videret. Alio die misi litteras, petens ut ei concederetur quod jussit in causis talibus Imperator, id est ut Actis municipalibus interrogarentur qui praecepti fuerint exhibendi, utrum velint in ea civitate sub custodia moderata triginta dies agere, ut rem suam ordinent vel praeparent sumptus: id utique", + "candidate_score": 0.622428, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_171", + "bdc_text": "Inhonestam pacem magis metuo quam belli honestum progressum ! Pacem aequam ex animo desidero .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2486", + "psc_text": "enim ad verum dicendum illa mea verecundia, quam in tua epistola benigno sermone laudasti, me impedire non debet. Si quaelibet, inquam, administratio tua, illis quas commemoravi instructa virtutibus, hoc intentionis fine determinatur, ut homines secundum carnem nullas iniquas molestias patiantur; nec ad te existimas pertinere, quo istam quietem, quam praestare niteris, referant, id est (ut verbis non ambiam) quomodo Deum verum, ubi est quietae vitae omnis fructus, colant, nihil tibi prodest ad vitam vere beatam tantus labor. 11. Inverecundius hoc dicere videor, et oblitus quodammodo consuetudinem intercessionum mearum. Sed si nihil est verecundia, nisi quidam displicendi metus, ego in hac causa metuendo non vereor. Metuo enim ne primum Deo, deinde ipsi amicitiae quam mecum inire dignatus es, jure displiceam, si minus liber in admonendo fuero, quod me admonere saluberrime existimo. Sim certe verecundior, cum tibi pro aliis intercedo: cum vero pro teipso, tanto liberior quanto amicior; quia tanto amicior quanto", + "candidate_score": 0.622355, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_265", + "bdc_text": "Quod ego , quantum in me est , fieri non patiar .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3255", + "psc_text": "se non in Domino glorietur. Nam gloria quidem ejus in ipsa est, non in verbis alienis, sicut Apostolus dicit: Opus autem suum probet unusquisque, et tunc in semetipso gloriam habebit, et non in altero (Galat. VI, 4). Sed absit ut gloria sua ipsa sit, et non ille cui dicitur. Gloria mea, et exaltans caput meum (Psal. III, 4)! Ita quippe est in ea salubriter gloria ejus, cum Deus qui in illa est, ipse est gloria ejus, a quo habet omnia bona quibus est bona; et habebit omnia quibus melior erit, in quantum in hac vita melior esse poterit; et quibus perfecta erit, quando fuerit divina gratia, non humana laude perfecta. In Domino enim laudabitur anima ejus (Psal. XXXIII, 2), qui satiavit in bonis desiderium ejus (Psal. CII, 5); quia et hoc desiderium ipse inspiravit, ne virgo ejus sic in aliquo bono glorietur quasi non acceperit. 10. De hoc ergo ejus", + "candidate_score": 0.622008, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_162_164", + "bdc_text": "s. Nr. 2693 , Anm. 45 . et de pace facienda inter caesarem et imperii status consultaturi ea ratione , ut , si quae pars aequas renuerit pacis conditiones , se alteri parti omnibus viribus auxiliaturos esse . In den Akten dieser Tagsatzung ist nichts Entsprechendes zu finden .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1056", + "psc_text": "primo utique apud collegas transmarinos convincere debuerunt, ipso Imperatore longe ordinatius agente, ut episcoporum causam ad se delatam, ad episcopos mitteret, nec victi pacem cum fratribus habere voluerunt: sed rursus ad eumdem imperatorem venerunt; rursus non Caecilianum tantum, verum etiam datos sibi episcopos judices, apud terrenum regem accusaverunt; rursus ab alio episcopali judicio ad eumdem imperatorem appellaverunt. Nec eo ipso inter partes cognoscente atque judicante, vel veritati vel paci cedendum esse duxerunt. 14. Quid autem aliud statueret Constantinus adversus Caecilianum et socios ejus, si essent vestris majoribus accusantibus victi, quam quod statuit in eos ipsos, qui cum ultro accusassent, nec ea quae intendebant probare potuissent, noluerunt veritati consentire, nec victi? Ille quippe imperator primus constituit in hac causa, ut res convictorum, et unitati pervicaciter resistentium, fisco vindicarentur. Sed videlicet si vestris majoribus accusantibus atque superantibus, contra communionem Caeciliani imperator tale aliquid decrevisset, provisores Ecclesiae, defensores pacis et unitatis nominari velletis.", + "candidate_score": 0.621992, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_352_354", + "bdc_text": "Salutat te Romanus , qui etiam hodie adhuc mecum est cum sua familia . Augustae Vindelicorum , 4 . decembris 1546 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1149", + "psc_text": "cum ipso sint (I Thess. IV, 16), sicut Apostolus ait, et cum ipso maneant sicut et ipse Dominus ad Patrem dixit: « Volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum » (Joan. XVII, 24). 6. Sine dubio hoc illud est quod in Psalmis habes: « Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te » (Psal. LXXXIII, 5). Puto autem hanc laudationem vocibus concinentium esse promendam: etsi immutabuntur sanctorum resurgentium corpora, ut sint sicut et Domini corpus post resurrectionem apparuit; in qua utique resurrectionis humanae viva imago praefulsit, ut Dominus ipse, qui in corpore ipso quo passus fuerat et resurrexerat, quasi speculum contemplationis omnibus fuerit. Qui utique cum in eadem carne, qua mortuus et sepultus fuerat, resurrexisset, omnium omnia officia membrorum expressa oculis et auribus hominum saepe collatus exhibuit. Quod si etiam Angeli, quorum simpliciter spiritualis est creatura, linguas habere dicuntur, quibus utique laudes Domino creatori cantant", + "candidate_score": 0.621911, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_338", + "bdc_text": "Vellem d. Laeto haec obiter insinuares , si quo pacto de amplioribus mihi prospiceret aedibus ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_739", + "psc_text": "plus quam timui, ubi aisti: Ne forte laesus juste expostulares. Rogo te, si fieri potest, ut inter nos quaeramus et disseramus aliquid, quo sine amaritudine discordiae corda nostra pascantur, fiat. Si autem non possum dicere quid mihi emendandum videatur in scriptis tuis, nec tu in meis, nisi cum suspicione invidiae, aut laesione amicitiae, quiescamus ab his, et nostrae vitae salutique parcamus. Minus certe assequatur illa quae inflat, dum non offendatur illa quae aedificat (I Cor. VIII, 2). Ego me longe esse sentio ab illa perfectione, de qua scriptum est: Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir (Jacobi III, 2). Sed plane in Dei misericordia puto me posse facile abs te petere veniam, si quid offendi; quod mihi aperire debes, ut, cum te audiero, lucreris fratrem tuum (Matth. XVIII, 15). Neque enim, quia hoc propter longinquitatem terrarum non potes facere inter me et te, propterea debes sinere errare", + "candidate_score": 0.621813, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_310", + "bdc_text": "Cupiunt et ipsi hoc fieri , ut pro arbitrio vivere possint .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1756", + "psc_text": "optent sibi ac suis honores et potestates? Sane, si ut per hoc consulant eis qui vivunt sub eis, non propter haec ipsa, sed propter aliud quod inde fit bonum, decet ea velle: si autem propter inanem fastum elationis pompamque superfluam vel etiam noxiam vanitatis, non decet. Quocirca si optant sibi ac suis etiam sufficientiam rerum necessariarum, de qua sic Apostolus loquitur, Est autem quaestus magnus pietas cum sufficientia. Nihil enim intulimus in hunc mundum, sed nec auferre hinc aliquid possumus: victum et legumentum habentes, his contenti simus. Nam qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem et laqueum et desideria multa stulta et noxia, quae mergunt homines in interitum et perditionem. Radix enim omnium malorum est avaritia; quam quidam appetentes a fide erraverunt, et inseruerunt se doloribus multis (I Tim. VI, 6-10): hanc ergo sufficientiam non indecenter vult, quisquis vult, nec amplius vult; alioquin non ipsam vult, et ideo nec decenter", + "candidate_score": 0.621792, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296_298", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ; Nr. 2612 , 176 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_209", + "psc_text": "quia magis amat objurgator sanans, quam adulator unguens caput. Ego autem difficillime bonus judex lego quod scripserim, sed aut timidior recto, aut cupidior. Video etiam interdum vitia mea; sed haec malo audire a melioribus, ne cum me recte fortasse reprehendero, rursus mihi blandiar, et meticulosam potius mihi videar in me, quam justam tulisse sententiam. EPISTOLA XXIX.. Augustinus presbyter, Alypio Thagastensi episcopo, narrans quibus adhortationibus obtinuerit demum ut Hipponenses catholici abhorrerent a luxuriosis conviviis, quae in sanctorum natalitiis apud Africanas Ecclesias celebrare mos erat. Epistola Presbyteri Hipponensium-regiorum ad ALYPIUM episcopum Thagastensium, de die Natalis Leontii quondam episcopi Hipponensis. 1. De negotio interim quod non curare non possum, nihil certum scribere potui, absente fratre Machario, qui cito dicitur rediturus; et quod Deo adjuvante peragi potuerit, peragetur. De nostra autem pro eis sollicitudine, quanquam fratres nostri cives qui aderant securos suos facere possent; tamen digna res epistolari colloquio, quo nos invicem consolamur, a", + "candidate_score": 0.621717, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_310", + "bdc_text": "Cupiunt et ipsi hoc fieri , ut pro arbitrio vivere possint .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3131", + "psc_text": "23. Etenim etiam illud dici potest, sive sit gratia qua justificantur injusti, de qua nobis dubitare fas non est, sive, ut quidam volunt, semper praecedat liberum arbitrium, cujus meritum sequatur vel poena vel praemium, cur omnino creati sunt quod Deus ita peccaturos, ut aeterno essent igne damnandi, sine dubitatione praescivit? Quamvis enim peccata non fecerit, naturas tamen ipsas, quae per seipsas sine dubio bonae sunt, quibus tamen ex arbitrio voluntatis futura essent vitia peccatorum, et in multis talia quibus esset aeterna poena reddenda, quis nisi Deus creavit? Quare, nisi quia voluit? quare autem voluerit, o homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum eum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? Annon habet potestatem figulus luti, ex eadem consparsione facere aliud quidem vas in honorem, aliud autem in contumeliam? 24. Atque utinam discamus quod sequitur: Si autem volens Deus ostendere iram, et demonstrare potentiam suam, pertulit in", + "candidate_score": 0.62153, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_163", + "bdc_text": "et de pace facienda inter caesarem et imperii status consultaturi ea ratione , ut , si quae pars aequas renuerit pacis conditiones , se alteri parti omnibus viribus auxiliaturos esse .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3054", + "psc_text": "illos qui eum occidere conspiraverant, consilium illorum tribuno ut proderetur effecit: unde factum est ut eum ad locum quo fuerat perducendus, deduceret miles armatus, ne illorum pateretur insidias (Act. XXIII, 17-32). Romanas etiam leges implorare minime dubitavit, civem Romanum se esse proclamans, quos tunc affligi verberibus non licebat (Id. XXII, 25): itemque ne Judaeis eum interimere cupientibus traderetur, Caesaris poposcit auxilium (Id. XXV, 11), Romani quidem principis, sed non christiani. Ubi satis ostendit quid facere postea deberent Christi dispensatores, quando imperatores christianos periclitante Ecclesia reperirent. Hinc ergo factum est ut Imperator religiosus et pius, perlatis in notitiam suam talibus causis, mallet piissimis legibus illius impietatis errorem omnino corrigere, et eos qui contra Christum Christi signa portarent, ad unitatem catholicam terrendo et coercendo redigere, quam saeviendi tantummodo auferre licentiam, et errandi ac pereundi relinquere. 29. Jamvero cum ipsae leges venissent in Africam, praecipue illi qui quaerebant occasionem, aut saevitiam furentium metuebant,", + "candidate_score": 0.621443, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296_298", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ; Nr. 2612 , 176 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_688", + "psc_text": "Si autem intelligunt, ambos, ut dixi, audiant, et quod voluerint faciant. Si quae etiam plebes a vobis ad nos transierunt, quas putas a dominis coactas, hoc et ibi fiat; ambos nos audiant, et eligant quod placuerit. Si autem non vis hoc fieri, cui non appareat non vos de veritate praesumere? Sed cavenda est ira Dei, et hic et in futuro saeculo. Adjuro te per Christum, ut ad ista respondeas. EPISTOLA LXVII. Augustinus Hieronymo: negans se scripsisse librum in eum; in hoc falsus, quod aliquis prolixam epistolam librum appellasset. Domino charissimo et desideratissimo, et honorando in Christo fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Audivi pervenisse in manus tuas litteras meas; sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam imputaverim dilectioni tuae: aliquid procul dubio impedimenti fuit. Unde agnosco a me Dominum potius deprecandum, ut tuae voluntati det facultatem mittendi quod rescripseris: nam rescribendi jam dedit quia, cum", + "candidate_score": 0.621308, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296_298", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ; Nr. 2612 , 176 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_744", + "psc_text": "inimicitias pervenisse; laetum erit, et multo majus ex inimicitiis talibus ad pristinam concordiam revertisse. EPISTOLA LXXIV. Augustinus Praesidium rogat ut superiorem epistolam curet Hieronymo reddendam, utque sibi eumdem suis etiam litteris placet. Domino beatissimo, et merito venerando fratri, et consacerdoti PRAESIDIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Sicut praesens rogavi Sinceritatem tuam, nunc quoque commoneo, ut litteras meas sancto fratri et compresbytero nostro Hieronymo mittere non graveris. Ut autem noverit Charitas tua quemadmodum etiam tu illi pro mea causa scribere debeas, misi exemplaria litterarum, et mearum ad ipsum, et ad me ipsius, quibus lectis pro tua sancta prudentia facile videas et modum meum, quem servandum putavi, et motum ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, vel quomodo non debui, aliquid scripsi; non ad illum de me, sed ad me ipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem, quo correctus petam ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. EPISTOLA LXXV.", + "candidate_score": 0.621114, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_351_353", + "bdc_text": "Saluta dominos patres singulos et fratres omnes . Salutat te Romanus , qui etiam hodie adhuc mecum est cum sua familia . Augustae Vindelicorum , 4 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1149", + "psc_text": "cum ipso sint (I Thess. IV, 16), sicut Apostolus ait, et cum ipso maneant sicut et ipse Dominus ad Patrem dixit: « Volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum » (Joan. XVII, 24). 6. Sine dubio hoc illud est quod in Psalmis habes: « Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te » (Psal. LXXXIII, 5). Puto autem hanc laudationem vocibus concinentium esse promendam: etsi immutabuntur sanctorum resurgentium corpora, ut sint sicut et Domini corpus post resurrectionem apparuit; in qua utique resurrectionis humanae viva imago praefulsit, ut Dominus ipse, qui in corpore ipso quo passus fuerat et resurrexerat, quasi speculum contemplationis omnibus fuerit. Qui utique cum in eadem carne, qua mortuus et sepultus fuerat, resurrexisset, omnium omnia officia membrorum expressa oculis et auribus hominum saepe collatus exhibuit. Quod si etiam Angeli, quorum simpliciter spiritualis est creatura, linguas habere dicuntur, quibus utique laudes Domino creatori cantant", + "candidate_score": 0.621101, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_151_153", + "bdc_text": "parti : d. h. weder den Schmalkaldenern noch den Kaiserlichen . concessit alterius partis homines intra suos fines spoliari , quod praeconium multo iam habuit tempore ) , is iniuriam hanc intra suos fines factam his duobus ab Augustano capitaneo graviter questus est et capitaliter hunc accusavit .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_406", + "psc_text": "adversus fallaces criminatores, apud transmarinos ecclesiasticos judices diligentissima discussione purgarent. 10. Itaque concilium illud perversum atque nefarium, maxime ut creditur traditorum fuit, quibus confessis Secundus Tigisitanus ignoverat: ut quoniam de traditione fama crebruerat, infamatis aliis a se averterent suspicionem, et cum homines per Africam totam credentes episcopis, falsa de innocentibus loquerentur, quod damnati essent apud Carthaginem traditores, tanquam in nebula mendacissimi rumoris, ipsi qui vere tradiderant latitarent. Unde videtis, charissimi, fieri potuisse, quod verisimile non esse quidam vestrum dicebant, ut qui essent de sua traditione confessi, causamque suam impetravissent Deo dimitti oportere, iidem judices damnatoresque tanquam traditorum absentium postea consedissent. Magis enim amplexi sunt occasionem, qua possent alios falsa criminatione perfundere, et conversas in eos linguas hominum ab inquisitione criminum suorum hoc modo declinare. Alioquin si fieri non posset ut quisque mala quae ipse committeret, in alio judicaret, non diceret quibusdam Paulus apostolus: Propterea inexcusabilis es, o homo omnis qui", + "candidate_score": 0.620886, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296_298", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ; Nr. 2612 , 176 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_849", + "psc_text": "75 et 81, rescribit accuratius Augustinus de interpretatione loci Epistolae ad Galatas, confirmans quod Petrus merito veraciterque reprehensus fuerit a Paulo. Caeterum deprecatur veniam, si dictis quibusdam incautioribus Hieronymi animum offenderit, excusans quod nulla sua culpa per multorum manus obambularit epistola, priusquam ad eum cui scripta erat, pervenerat. Domino dilectissimo, et in Christi visceribus honorando, sancto fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Jam pridem tuae Charitati prolixam epistolam misi, respondens illi tuae quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc jam non solum fratrem, verum etiam collegam meum, misisse te recolis. Quae utrum in manus tuas pervenire meruerit, adhuc nescio; nisi quod per fratrem sincerissimum Firmum scribis, si ille qui te primum gladio petiit, stilo repulsus est, ut sit humanitatis meae atque justitiae accusantem reprehendere, non respondentem. Hoc solo tenuissimo indicio, utcumque conjicio legisse te illam epistolam meam. In ea quippe deploravi tantam inter vos exstitisse", + "candidate_score": 0.620857, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_153", + "bdc_text": "concessit alterius partis homines intra suos fines spoliari , quod praeconium multo iam habuit tempore ) , is iniuriam hanc intra suos fines factam his duobus ab Augustano capitaneo graviter questus est et capitaliter hunc accusavit .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_407", + "psc_text": "Magis enim amplexi sunt occasionem, qua possent alios falsa criminatione perfundere, et conversas in eos linguas hominum ab inquisitione criminum suorum hoc modo declinare. Alioquin si fieri non posset ut quisque mala quae ipse committeret, in alio judicaret, non diceret quibusdam Paulus apostolus: Propterea inexcusabilis es, o homo omnis qui judicas. In quo enim alium judicas, temetipsum condemnas; eadem enim agis, quae judicas. (Rom. II, 1.) Quod illi omnino fecerunt, ut haec verba apostolica integre in eos apteque conveniant. 11. Non ergo tunc Secundus, quando eorum crimina Deo dimisit, paci unitatique consuluit: alioquin magis hoc apud Carthaginem provideret, ne schisma fieret, ubi nullus aderat cui confesso crimen donare cogeretur; sed quod erat facillimum, tota conservatio pacis esset absentes nolle damnare. Itaque injuriam facerent innocentibus, etiamsi eis non convictis, neque confessis, neque omnino praesentibus ignoscere voluissent. Ille quippe accipit veniam, cujus culpa certissima est. Quanto ergo immaniores et caeciores fuerunt, qui", + "candidate_score": 0.618967, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296_298", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ; Nr. 2612 , 176 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_722", + "psc_text": "a recti linea discrepare videantur? Et hoc dico, non quod in operibus tuis quaedam reprehendenda jam censeam. Neque enim lectioni eorum unquam operam dedi: nec horum exemplariorum apud nos copia est, praeter Soliloquiorum tuorum libros, et quosdam Commentarios in Psalmos; quos si vellem discutere, non dicam a me, qui nihil sum, sed a veterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. Vale, mi amice, charissime, aetate fili, dignitate parens: et hoc a me rogatus observa, ut quidquid mihi scripseris, ad me primum facias pervenire. EPISTOLA LXXIII. Hieronymum litteris suis nonnihil offensum demulcere studet Augustinus. Apologiam illius contra Ruffinum accepisse se testatur, deplorans tantos inter viros quondam amicissimos tam amarulentam discordiam incidisse. Domino venerando et desideratissimo fratri, compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAP. PRIMUM. 1. Quamvis existimem, antequam istas sumeres, venisse in manus tua, litteras meas, quas per Dei servum, filium nostrum, Cyprianum diaconum misi; quibus certissime agnosceres meam esse epistolam, cujus exemplaria", + "candidate_score": 0.618671, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_233", + "bdc_text": "tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4181", + "psc_text": "Gratias itaque Deo, quod te mihi amicum facere tandem aliquando dignatur. Nunc enim nobis est rerum humanarum et divinarum cum benevolentia et charitate consensio in Christo Jesu Domino nostro, verissima pace nostra. Qui duobus praeceptis cuncta praeconia divina conclusit, dicens: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. In iis duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae (Matth. XXII, 37-40). In illo primo rerum divinarum, in hoc secundo rerum humanarum est cum benevolentia et charitate consensio. Haec duo si mecum firmissime teneas, amicitia nostra vera ac sempiterna erit; et non solum nos invicem, sed ipsi etiam Domino sociabit. 5. Quod ut fiat, exhortor gravitatem et prudentiam tuam ut jam etiam fidelium Sacramenta percipias: decet enim aetatem, et congruit, quantum credo, moribus tuis. Memento quid mihi dixeris profecturo, comicum quidem de Terentio, si recolis, versum,", + "candidate_score": 0.618654, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296_298", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ; Nr. 2612 , 176 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_196", + "psc_text": "quia multa scripta nostra lecturus es, multo erit mihi gratior dilectio tua, si ex his quae tibi displicuerint, emendaveris me justus in misericordia, et argueris me. Non enim talis es, cujus oleo timeam impinguari caput meum. Fratres non solum qui nobiscum habitant, et qui ubilibet habitantes Deo pariter serviunt, sed prope omnes qui nos in Christo libenter noverunt, salutant, venerantur, desiderant Germanitatem, Beatitudinem, Humanitatem tuam. Non audeo petere; sed si tibi ab ecclesiasticis muneribus vacat, vides quid mecum sitiat Africa. EPISTOLA XXVIII. Augustinus Hieronymo, de nova post LXX Veteris Testamenti versione; deque Petro reprehenso a Paulo ad Galat. II, expostulans de suscepto hinc patrocinio mendacii officiosi. Domino dilectissimo, et cultu sincerissimo charitatis obsequendo atque amplectendo fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS. CAPUT PRIMUM. 1. Nunquam aeque quisquam tam facie cuilibet innotuit, quam mihi tuorum in Domino studiorum quieta, laeta, et vere exercitatio liberalis. Quanquam ergo percupiam omnino te nosse; tamen exiguum", + "candidate_score": 0.618529, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_164_166", + "bdc_text": "In den Akten dieser Tagsatzung ist nichts Entsprechendes zu finden . - Diese Hoffnung entstand wahrscheinlich in Zusammenhang mit den vom Landgrafen angestrebten Verhandlungen mit dem Kaiser , die dieser damals ablehnte ; s. Nr. 2690 und Nr. 2698 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_691", + "psc_text": "ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam possumus simul sumus, conservari studeas, et augeri ac perfici, et rescripta quamvis rara non spernere. Saluta obsequio meo sanctum fratrem Paulinianum, et omnes fratres qui tecum ac de te in Domino gaudent. Memor nostri exaudiaris a Domino in omni sancto desiderio tuo, domine charissime et desideratissime, et honorande in Christo frater. EPISTOLA LXVIII. Hieronymus Augustino, jam accepta epistola quae continet quaestionem de mendacio officioso, sed dubitans etiamnum an sit Augustini, negat se responsurum nisi sit certus de auctore. Meminit et Ruffini ficto nomine. Domino vere sancto, ac beatissimo papae AUGUSTINO, HIERONYMUS, in Christo salutem. 1. In ipso profectionis articulo, sancti filii nostri Asterii hypodiaconi, necessarii mei, Beatitudinis tuae litterae supervenerunt, quibus satisfacis te contra parvitatem meam librum Romam non misisse. Hoc nec ego factum audieram; sed epistolae cujusdam, quasi ad me", + "candidate_score": 0.618521, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_68_70", + "bdc_text": "Unde rumor apud nos toto iam octiduototo iam octiduo : schon ganze acht Tage . increbuit ipsum mortuum , Zu diesem falschen Gerücht s. auch Nr. 2700 , 18-23 und Anm. 20 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3510", + "psc_text": "ipsum praenuntiant. Anni enim quadringenti nonaginta sunt in hebdomadibus septuaginta: a nativitate autem Domini hodie computantur anni ferme quadringenti viginti; a resurrectione autem vel ascensione ejus, anni plus minus trecenti nonaginta. Ac per hoc, si ex quo natus est computetur, septuaginta sunt reliqui; si ex quo passus est, circiter centum remanent: intra quos Danielis omnes hebdomades, si de novissimo ejus adventu prophetatae sunt, implebuntur. Qui ergo dicit, Intra tot annos erit, tunc falsum dicit si ultra erit: sed quia breviabuntur, pauciores poterunt esse, non plures. Recte itaque dicitur, Intra hos erit, quoniam quantumlibet brevientur, verum erit: ipsa namque breviatio si eo modo intelligenda est ut pauciores fiant, ultra eos diem Domini venire non patitur, sed magis magisque intra eos quanto fuerint pauciores. Non igitur ista breviatio turbat computatorem qui eo modo definierit, ut dicat intra tot annos diem Domini esse venturum; sed adjuvat potius, quoniam quanto magis ad paucitatem redigentur", + "candidate_score": 0.618271, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_312", + "bdc_text": "Man sech wol , das inn ire wyber nitt lieb syend , Vgl. Nr. 2698 , 93-100 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3712", + "psc_text": "state. In incessu, in statu, in habitu, in omnibus motibus vestris nihil fiat quod illiciat cujusquam libidinem, sed quod vestram deceat sanctitatem. Oculi vestri etsi jaciuntur in aliquem, figantur in neminem. Neque enim quando proceditis, viros videre prohibemini, sed appetere, aut ipsis appeti velle. Nec solo tactu, sed affectu quoque et aspectu appetitur, et appetit femina. Nec dicatis vos habere animos pudicos, si habeatis oculos impudicos: quia impudicus oculus impudici cordis est nuntius. Et cum se invicem sibi, etiam tacente lingua, conspectu mutuo corda nuntiant impudica, et secundum concupiscentiam carnis alterutro delectantur ardore; etiam intactis ab immunda violatione corporibus, fugit castitas ipsa de moribus. Nec putare debet quae in masculum figit oculum, et illius in seipsam diligit fixum, non ab aliis videri, cum hoc facit; videtur omnino et a quibus videri non arbitratur. Sed ecce lateat, et a nemine hominum videatur, quid faciet de illo superno inspectore quem latere nihil", + "candidate_score": 0.617781, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_175", + "bdc_text": "Ego autem non video , quibus tandem conditionibus pax fieri possit , quas ferre possint ambae partes .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2256", + "psc_text": "Porro si ea quae in animo nostro sunt corporibus locisque simillima, non tamen locorum spatiis atque finibus continentur, nec intervallis localibus in nostra memoria reponuntur; quanto magis illa quae nullam gerunt similitudinem corporum, charitas, gaudium, longanimitas, pax, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia, nulla locorum spatia tenent, nulla intercapedine separantur, aut aliqua oculi cordis, quo radios suos mittant et ea videant, intervalla conquirunt! Nonne omnia in uno sunt sine angustia, et suis terminis nota sunt, sine circuitu regionum? Aut dic in quo loco videas charitatem; quae tamen in tantum tibi cognita est, in quantum eam potes mentis acie contueri: quam non ideo magnam nosti, quia ingentem aliquam molem conspiciendo lustrasti; nec cum tibi intus loquitur, ut secundum eam vivas, ullis perstrepit sonis; nec ut eam cernas, corporalium lumen erigis oculorum; nec ut eam fortiter teneas, corporalium vires praeparas lacertorum; nec cum tibi venit in mentem, sentis ejus incessum. 44. Ecce etiam", + "candidate_score": 0.617552, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_171_173", + "bdc_text": "Inhonestam pacem magis metuo quam belli honestum progressum ! Pacem aequam ex animo desidero . Unde cum poeta dico : „Nulla salus bello .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1740", + "psc_text": "illi solatium verum, pacem super pacem (Isai. LVII, 18, 19, sec. LXX); sine quo solatio quaecumque sunt terrena solatia, magis in eis desolatio, quam consolatio reperitur. Divitiae quippe atque fastigia dignitatum, caeteraque hujusmodi quibus felices se esse putant mortales verae illius felicitatis expertes, quid afferunt consolationis, cum sit eis non indigere quam eminere praestantius; quae plus excruciant adepta timore amissionis, quam concupita adeptionis ardore? Talibus bonis non fiunt homines boni, sed aliunde boni facti, bene utendo faciunt ut ista sint bona. Non sunt ergo in iis vera solatia, sed ibi potius ubi vera vita. Nam inde necesse est ut fiat homo beatus, unde fit bonus. 4. Homines autem boni videntur etiam in hac vita praestare non parva solatia. Nam si paupertas angit, si luctus moestificat, si dolor corporis inquietat, si contristat exsilium, si ulla calamitas alia vexat, adsint boni homines qui non solum gaudere cum gaudentibus, verum etiam flere cum", + "candidate_score": 0.617374, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_170_172", + "bdc_text": "Verumne hoc sit necne , abs te expecto . Inhonestam pacem magis metuo quam belli honestum progressum ! Pacem aequam ex animo desidero . Unde cum poeta dico :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_566", + "psc_text": "Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus (Rom. VIII, 24): secundum hanc fidem, et spem, et dilectionem, qua coepimus esse sub gratia, jam commortui sumus cum Christo, et consepulti illi per baptismum in mortem (Coloss. III), sicut dicit Apostolus: Quia et vetus homo noster simul crucifixus est cum illo; et resurreximus cum illo (Rom. VI, 6): quia simul nos excitavit, et simul sedere fecit in coelestibus. Unde est et illa exhortatio: Si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram. Sed quod sequitur et dicit, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum illo in gloria (Coloss. III, 1-4); satis indicat quid velit intelligi, quia nunc", + "candidate_score": 0.616056, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_240", + "bdc_text": "at velle ante tempus exprimere nocivum magis quam salubre est .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3723", + "psc_text": "propter orationes vestras; quas utique quanto crebriores habetis, tanto sanctiores habere debetis. Melior est autem quae quamvis ira saepe tentatur, tamen impetrare festinat ut sibi dimittat cui se fecisse agnoscit injuriam, quam quae tardius irascitur, et ad veniam petendam difficilius inclinatur. Quae non vult dimittere sorori, non speret accipere orationis effectum: quae autem nunquam vult petere veniam, aut non ex animo petit, sine causa est in monasterio, etiamsi non inde projiciatur. Proinde vobis a verbis durioribus parcite; quae si emissa fuerint ex ore vestro, non pigeat ex ipso ore proferre medicamenta, ex quo facta sunt vulnera. Quando autem necessitas disciplinae minoribus coercendis dicere vos verba dura compellit, si etiam in ipsis modum vos excessisse sentitis, non a vobis exigitur ut ab eis veniam postuletis, ne apud eas quas oportet esse subjectas, dum nimia servatur humilitas, regendi frangatur auctoritas: sed tamen petenda est venia ab omnium Domino, qui novit etiam eas", + "candidate_score": 0.615428, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_182", + "psc_text": "vere sancto et venerabili, et eximia in Christo laude praedicando, fratri PAULINO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. O bone vir et bone frater, latebas animam meam: et ei dico ut toleret quod adhuc lates oculos meos, et vix mihi obtemperat; imo non obtemperat. An vero tolerat? Cur ergo me excruciat desiderium tui apud ipsam intus animam? Nam si molestias corporis paterer, et si non perturbarent aequitatem animi mei, recte illas tolerare dicerer; cum autem non aequo animo fero quod te non video, intolerabile est istam appellare tolerantiam. Sed quando tu talis es, esse sine te fortasse intolerabilius toleraretur. Bene est ergo, quia aequo animo ferre non possum, quod si aequo animo ferrem, aequo animo ferendus non essem. Mirum est, sed tamen verum, quod mihi accidit: doleo quod te non video, et me ipse consolatur dolor. Ita mihi displicet fortitudo qua patienter fertur absentia bonorum, sicuti es. Nam et Jerusalem futuram", + "candidate_score": 0.615363, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_847", + "psc_text": "vere sancto et beatissimo papae AUGUSTINO, HIERONYMUS, in Christo salutem. Cum a sancto fratre nostro Firmo sollicite quaererem quid ageres, sospitem te laetus audivi. Rursum cum tuas litteras non dico sperarem, sed exigerem; nesciente te, de Africa se profectum esse dixit. Itaque reddo tibi per eum salutationis officia, qui te unico amore complectitur: simulque obsecro ut ignoscas pudori meo, quod diu praecipienti ut rescriberem, negare non potui. Nec ego tibi, sed causae causa respondit. Et si culpa est respondisse, quaeso ut patienter audias, multo major est provocasse. Sed facessant istiusmodi querimoniae: sit inter nos pura germanitas; et deinceps non quaestionum, sed charitatis ad nos scripta mittamus. Sancti fratres, qui nobiscum Domino serviunt, affatim te salutant. Sanctos qui tecum Christi leve trahunt jugum, praecipue sanctum et suscipiendum papam Alypium, ut meo obsequio solutes, precor. Incolumem te et memorem mei, Christus Deus noster tueatur omnipotens, domine vere sancte et beatissime papa. Si", + "candidate_score": 0.614754, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_299_301", + "bdc_text": "Nr. 2613 , 50f ; Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc. Ex qua hora parum familiaritatis nobiscum habet .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3491", + "psc_text": "Rursus eumdem apostolum dixisse commemoras: De temporibus autem et momentis non necesse habemus scribere vobis: vos enim ipsi diligenter scitis quia dies Domini sicut fur in nocte, ita veniet; et cum dixerint, Pax et securitas, tunc subitaneus illis apparebit interitus, quomodo dolores parturientis, et non effugient (I Thess. V, 1-3). Et hic non dixit post quantum temporis hoc futurum sit, sed quomodo futurum sit; id est, non quanta erit aetatis brevitas vel prolixitas, sed quantumlibet intervallum sit spatiumque temporis, non tamen eis hoc veniet malum novissimum, nisi cum dixerint, Pax et securitas. Quibus verbis videtur Apostolus hujus novissimi diei vel spem vel timorem ab hoc nostro tempore removisse: non enim videmus ipsos amatores hujus saeculi, quibus subitaneus apparebit interitus, jam dicere, Pax et securitas. 9. Quid ergo scire sufficiat, satis ipse demonstrat Apostolus, dicendo, De temporibus et momentis non opus habemus vobis scribere; vel sicut alii codices habent, Non opus", + "candidate_score": 0.61468, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_351_353", + "bdc_text": "Saluta dominos patres singulos et fratres omnes . Salutat te Romanus , qui etiam hodie adhuc mecum est cum sua familia . Augustae Vindelicorum , 4 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_231", + "psc_text": "Domino fratri sancto et unanimo AUGUSTINO, PAULINUS et THERASIA peccatores. 1. Jamdudum, frater in Christo Domino mi unanime, ut te in sanctis et piis laboribus tuis nescientem agnovi, absentemque vidi, tota mente complexus, alloquio quoque familiari atque fraterno per litteras audire properavi. Et credo in manu, et in gratia Domini sermonem meum ad te fuisse perlatum; sed morante adhuc puero quem ad te aliosque dilectos aeque Deo salutandos, ante hiemem miseramus, non potuimus ultra et officium nostrum suspendere, et desiderium sermonis tui cupidissimum temperare. Scripsimus itaque iterato nunc, si priores ad te litterae nostrae pervenire meruerunt; aut primo, si illis in manus tuas perveniendi felicitas non fuit. 2. Sed tu, frater spiritualis omnia judicans, amorem in te nostrum ne pendas officio solo, aut tempore litterarum. Dominus enim testis est, qui unus atque idem operatur in suis ubique charitatem suam, jam abinde nobis, ex quo te beneficio venerabilium episcoporum Aurelii et", + "candidate_score": 0.614488, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_351_353", + "bdc_text": "Saluta dominos patres singulos et fratres omnes . Salutat te Romanus , qui etiam hodie adhuc mecum est cum sua familia . Augustae Vindelicorum , 4 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4066", + "psc_text": "Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, sicut sunt dii multi et domini multi; nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus noster Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum (I Cor. VIII, 5, 6)? Porro si quod de uno Deo Patre dicitur, cogit inde Filium separare, dicant qui audent, non posse jam intelligi Dominum Patrem, quia unus, inquit, Dominus noster Jesus Christus. Nam si unus, utique solus: si solus, quomodo et Pater; nisi quia et ipse et Pater, unus Deus et solus Deus, non separato Spiritu sancto? Unus ergo Deus Pater, et cum illo Filius unus Deus, quamvis non cum illo unus Pater. Itemque unus Dominus Jesus Christus, et cum illo unus Dominus Pater, quamvis non cum illo unus Jesus Christus tanquam et Pater sit Jesus Christus. Hoc enim nomen ex dispensatione misericordiae susceptaeque humanitatis", + "candidate_score": 0.614409, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_351_353", + "bdc_text": "Saluta dominos patres singulos et fratres omnes . Salutat te Romanus , qui etiam hodie adhuc mecum est cum sua familia . Augustae Vindelicorum , 4 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1137", + "psc_text": "tibi nihil prosit, non puto nihil eis profuturam, qui eam legere cum Dei timore, et sine personarum acceptione curaverint. Amen. EPISTOLA XCIV. Paulinus Augustino gratias agens pro libro vel epistola ab ipso recepta, prosequitur laudes Melaniae senioris, et unici ejus filii Publicolae nuper defuncti: nonnulla de futura in coelis actione beatorum post resurrectionem. Sancto Domini beatissimo et unice nobis unanimo, ac venerabili patri, fratri, magistro AUGUSTINO episcopo, PAULINUS et THERASIA peccatores. 1. Lucerna semper est pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis. Ita quotiescumque litteras beatissimae Sanctitatis tuae accipio, tenebras insipientiae meae discuti sentio, et quasi collyrio declarationis infuso oculis mentis meae, purius video, ignorantiae nocte depulsa et caligine dubitationis abstersa. Quod cum saepe alias per munera epistolarum tuarum mihi donatum senserim, tum praecipue isto recentium litterarum libello, cujus mihi tam gratus quam dignus portitor fuit vir benedictus Domini frater noster Quintus diaconus: qui longo quidem posteaquam ad Urbem", + "candidate_score": 0.613964, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_299_301", + "bdc_text": "Nr. 2613 , 50f ; Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc. Ex qua hora parum familiaritatis nobiscum habet .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2947", + "psc_text": "3. Illud vero de officioso utilique mendacio, quod exemplo Domini de die et hora hujus saeculi finiendi nec Filium scire dicentis (Marc. XIII, 32), putasti esse solvendum; conatu quidem ingenii tui, cum legerem, delectabar, sed nullo modo mihi videtur tropicam locutionem recte dici posse mendacium. Non enim mendacium est, cum diem laetum dicimus, quod laetos faciat; aut tristem lupinum, quod gustantis vultum amaro sapore contristet; sicut Deum scire, cum cognoscentem hominem facit; hoc enim dictum ad Abraham (Gen. XXII, 12) ipse commemorasti. Nequaquam sunt ista mendacia; quod ipse facillime advertis. Proinde beatus Hilarius, cum obscuram quaestionem obscuro hoc genere tropicae locutionis aperuit, ut intelligeremus in eo se nimirum dixisse nescientem, in quo alios facit occultando nescientes, non excusavit mendacium, sed mendacium non esse monstravit; non solum in his usitatioribus tropis, verum in illa etiam, quae appellatur metaphora, quae loquendi consuetudine omnibus nota est (Hilar. de Trinitate, lib. 9). Nam gemmare", + "candidate_score": 0.613786, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_385_387", + "bdc_text": "[ Adresse auf der Rückseite : ] Clarissimo viro d. Heinrycho Bullingero , venerando suo patri . Tiguri. M .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2849", + "psc_text": "Firmum, anno praeterito, ob rem earum Ravennam, et inde Africam Siciliamque direximus, quem putamus jam in Africae partibus commorari. Sanctos tuo adhaerentes lateri, ut meo obsequio salutes, precor. Litteras quoque meas ad sanctum presbyterum Firmum direxi; quae si ad te venerint, ei dirigere non graveris. Incolumem te, et mei memorem, Christus Dominus custodiat, domine vere sancte, et beatissime papa. Et subter: Grandem latini sermonis in ista provincia notariorum patimur penuriam; et idcirco praeceptis tuis parere non possumus, maxime in editione Septuaginta, quae asteriscis verubusque dictincta est: pleraque enim prioris laboris, fraude cujusdam amisimus. EPISTOLA CLXXIII. Augustinus Donato, villae Mutugennae in dioecesi Hipponensi presbytero donatistae, qui jussus comprehendi et adduci ad ecclesiam, conatus est sibi vim inferre, suadet ut re sobrie perpensa resipiscat, docens pravam voluntatem recte cogi ad meliora. Donato presbytero partis Donati, AUGUSTINUS episcopus Ecclesiae catholicae. 1. Si posses videre dolorem cordis mei, et sollicitudinem pro salute tua, fortassis", + "candidate_score": 0.613652, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_385_387", + "bdc_text": "[ Adresse auf der Rückseite : ] Clarissimo viro d. Heinrycho Bullingero , venerando suo patri . Tiguri. M .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_471", + "psc_text": "testimonium perhibere. Rogat per nos Sanctimonium vestrum, ut eum commendare dignemini cum quibus ei negotium est, et apud quos ne bona causa ejus opprimatur, timet. Quid in re agatur commodius ipse narrabit: quid etiam ad singula, quae forte animum moverint inter. .. gratissimum habemus, et apud Dominum Deum nostrum sincerissimae vestrae benignitati gratias agimus, si per vestram operam de christiani fratris securitate gaudeamus. EPISTOLA XLVI. Publicola Augustino proponit multas quaestiones. Dilecto et venerabili patri AUGUSTINO episcopo, PUBLICOLA. Scriptum est: « Interroga patrem tuum, et indicabit tibi; seniores tuos, et dicent tibi » (Deut. XXXII, 7). Unde et mihi exquirendam legem de ore sacerdotis judicavi in causa tali: quae qualis sit, per litteras expono; simul etiam ut et ego instruar in diversis causis. Singulas autem quaestiones et diversas, per capitula designari feci, ad quas singillatim dignare respondere.--In Arzugibus, ut audivi, decurioni qui limiti praeest vel tribuno solent jurare barbari, jurantes per", + "candidate_score": 0.612861, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_352_354", + "bdc_text": "Salutat te Romanus , qui etiam hodie adhuc mecum est cum sua familia . Augustae Vindelicorum , 4 . decembris 1546 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1137", + "psc_text": "tibi nihil prosit, non puto nihil eis profuturam, qui eam legere cum Dei timore, et sine personarum acceptione curaverint. Amen. EPISTOLA XCIV. Paulinus Augustino gratias agens pro libro vel epistola ab ipso recepta, prosequitur laudes Melaniae senioris, et unici ejus filii Publicolae nuper defuncti: nonnulla de futura in coelis actione beatorum post resurrectionem. Sancto Domini beatissimo et unice nobis unanimo, ac venerabili patri, fratri, magistro AUGUSTINO episcopo, PAULINUS et THERASIA peccatores. 1. Lucerna semper est pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis. Ita quotiescumque litteras beatissimae Sanctitatis tuae accipio, tenebras insipientiae meae discuti sentio, et quasi collyrio declarationis infuso oculis mentis meae, purius video, ignorantiae nocte depulsa et caligine dubitationis abstersa. Quod cum saepe alias per munera epistolarum tuarum mihi donatum senserim, tum praecipue isto recentium litterarum libello, cujus mihi tam gratus quam dignus portitor fuit vir benedictus Domini frater noster Quintus diaconus: qui longo quidem posteaquam ad Urbem", + "candidate_score": 0.612451, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_98_100", + "bdc_text": "Viglius van Zwichem 176 . Sed nec hoc certum . Aiunt item Bürensem Maximilian von Egmont , Graf von Büren .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_476", + "psc_text": "de pretio, quandiu mihi probatum fuerit si verum dixit ille qui dixit quia non juratur conductori?--Si barbarus qui per juramentum suum jurat malum, fecerit illum christianum conductorem, vel tribunum qui limiti praeest, jurare sibi pro fide illi servanda pro custodiendis frugibus, per ipsum juramentum mortale per quod ipse jurat, si solus ille christianus coinquinatus sit? Si non et illa quorum causa jurat? Aut si paganus qui limiti praeest, juraverit barbaro pro fide illi servanda per mortale juramentum, si non coinquinat pro quibus jurat? Si quem misero ad Arzuges, si licet ei juramentum accipere a barbaro illud mortale; et si non coinquinatur, si susceperit tale juramentum christianus?--Si de area trituratoria tritici vel cujuscumque leguminis, aut torculari, de quo daemoni oblatum est, si licet inde manducare christianum scientem?--De luco si licet ad aliquem usum suum christianum scientem ligna tollere?--Si quis vadens ad macellum emat carnem quae non sit immolatilia, et cogitationes duas", + "candidate_score": 0.612325, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_99_101", + "bdc_text": "Sed nec hoc certum . Aiunt item Bürensem Maximilian von Egmont , Graf von Büren . - Das Gerücht von dessen Abzug eilte der Tatsache selbst voraus , wie in Viglius van Zwichem 228 , Anm. 34 , ausgeführt wird .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3483", + "psc_text": "quod in Evangelio secundum Marcum ita scriptum est: Vigilate ergo, quia nescitis quando dominus domus veniat; sero, an media nocte, an galli cantu, an mane, ne cum venerit repente, inveniat vos dormientes. Quod autem vobis dico, omnibus dico, Vigilate (Marc. XIII, 35, 37). Quibus enim omnibus dicit, nisi electis et dilectis suis ad corpus ejus pertinentibus, quod est Ecclesia? Non solum ergo illis dixit, quibus tunc audientibus loquebatur; sed etiam illis qui fuerunt post illos ante nos, et ad nos ipsos, et qui erunt post nos usque ad ejus novissimum adventum. Numquid autem omnes inventurus est dies ille in hac vita, aut quisquam dicturus est quod ad defunctos etiam pertineat quod ait, Vigilate, ne cum repente venerit, inveniat vos dormientes? Cur itaque omnibus dicit, quod ad eos solos pertineat qui tunc erunt, nisi quia eo modo ad omnes pertinet, quomodo dixi? Tunc enim unicuique veniet dies ille, cum venerit ei", + "candidate_score": 0.612011, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_323_325", + "bdc_text": "ulterius eum mihi non obtrudat . Vgl . schon Nr. 2685 , 79-81 . - Vogler d.J .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_362", + "psc_text": "in iis quibus me exercere benigne paterneque voluisti, sive in aliis quaecumque nostra in tuas sanctas manus forte pervenerint, quia sicut Dei data, sic etiam mea errata cognosco, non solum curam legentis impendas, sed etiam censuram corrigentis assumas. Vale. EPISTOLA XXXVIII. Augustinus Profuturo, de toleranda adversa valetudine; de morte Megalii, et de cohibenda ira. Fratri PROFUTURO AUGUSTINUS. 1. Secundum spiritum, quantum Domino placet, atque vires ipse praebere dignatur, recte sumus; corpore autem, ego in lecto sum. Nec ambulare enim, nec stare, nec sedere possum, rhagadis vel exochadis dolore et tumore. Sed etiam sic, quoniam id Domino placet, quid aliud dicendum est, nisi quia recte sumus? Potius enim si id nolumus quod ille vult, nos culpandi sumus, quam ille non recte aliquid vel facere vel sinere existimandus est. Nosti haec omnia: sed quia mihi es alter ego, quid libentius tecum loquerer, nisi quod mecum loquor? Commendamus ergo sanctis orationibus tuis et", + "candidate_score": 0.611206, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_39_41", + "bdc_text": "Weitere Angaben zu diesem Aufbruch findet man in Rommel III 156f . Factum hoc 22 . novembris .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_623", + "psc_text": "dicentes: Digitus Dei est hic. 30. Exodum lege, et vide ubi Pascha celebraverunt, post quot dies data sit Lex. Loquitur Deus ad Moysen in eremo Sina die primo mensis tertii. Nota ergo unum diem ex ingressu ipsius tertii mensis, et vide quid dicat inter caetera: Descende, inquit, testare populo, et purifica illos hodie et cras, et lavent vestimenta sua, et sint parati in diem tertium. Tertia enim die descendet Dominus in montem Sina coram omni populo (Id. XIX, 10, 11): tunc data est Lex tertio scilicet die tertii mensis. Numera itaque a quartodecimo primi mensis die, quo factum est Pascha, usque ad diem tertium tertii mensis, et invenies decem et septem dies primi mensis, triginta secundi, tres tertii, qui fiunt quinquaginta. Lex in arca est sanctificatio in corpore Domini, per cujus resurrectionem nobis requies futura promittitur, ad quam percipiendam Spiritu sancto charitas inspiratur. Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus", + "candidate_score": 0.611064, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_99_101", + "bdc_text": "Sed nec hoc certum . Aiunt item Bürensem Maximilian von Egmont , Graf von Büren . - Das Gerücht von dessen Abzug eilte der Tatsache selbst voraus , wie in Viglius van Zwichem 228 , Anm. 34 , ausgeführt wird .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1287", + "psc_text": "exaruit, idem ipse rursus Christus occurrit, ex cujus ore Evangelio diffamato, cuncta illa quae temporaliter apud Israelitas vel ut umbratili prius significatione viguerunt, evacuata marcescunt. Et nunc ille populus amisso Jerosolymitano regno, et sacerdotio, et sacrificio, quod totum umbra erat futuri, in captiva dispersione magno aestu tribulationis aduritur, sicut Jonas, quod scriptum est, a solis ardore (Jonae IV, 8), et dolet graviter; et tamen dolori ejus atque umbrae quam diligebat, salus gentium poenitentiumque praeponitur. 36. Adhuc cachinnent Pagani, et jam vermem Christum, et hanc interpretationem prophetici sacramenti superbiore garrulitate derideant, dum tamen et ipsos sensim paulatimque consumat. Nam de omnibus talibus Isaias prophetat, per quem nobis dicit Deus: Audite me qui scitis judicium, populus meus, in quorum corde lex mea est: opprobria hominum nolite metuere, et detractione eorum ne superemini, nec quod vos spernant magni duxeritis. Sicut enim vestimentum, ita per tempus absumentur, et sicut lana a tinea comedentur; justitia", + "candidate_score": 0.61102, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_352_354", + "bdc_text": "Salutat te Romanus , qui etiam hodie adhuc mecum est cum sua familia . Augustae Vindelicorum , 4 . decembris 1546 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4171", + "psc_text": "CCLV. Augustinus ad Rusticum, de puella in connubium ejus filio petita. Domino dilectissimo, et merito praedicabili ac suspiciendo filio RUSTICO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. Quamvis tibi et universae domui tuae omnia bona optem, nec tantum ad felicitatem praesentis saeculi pertinentia, verum etiam ad vitam futuram atque sempiternam, quae tibi nondum credenda persuasa est; tamen quae me moveant, ut de puella quam petis, nihil adhuc audeam polliceri, quantum sufficere visum est, sancto fratri et coepiscopo meo Benenato rescripsi, domine dilectissime et venerabilis fili. Si enim tu, cum certissime noveris, etiamsi nostrae absolutae sit potestatis quamlibet puellam in conjugium tradere, tradi a nobis christianam nisi christiano non posse; nihil tamen mihi tale de filio tuo, quem adhuc paganum audio, promittere voluisti: quanto magis ego, propter illa quae in epistola memorati fratris mei legere poteris, quidquam de illius puellae connubio spondere non debeo, etiamsi quod dixi de filio tuo non tantum promissum tenerem,", + "candidate_score": 0.610359, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_302", + "bdc_text": "Quae res maiorem mihi parit dolorem quam ipsum bellum .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3060", + "psc_text": "poenitenti paternus affectus ignosceret; quid ei restitit, nisi perditum flere, et sui regni pace acquisita suam moestitiam consolari (II Reg. XVIII, XXII). Sic ergo catholica mater, bellantibus adversus eam quibus aliis quam filiis suis, quia utique ex ipsa magna arbore quae ramorum suorum porrectione toto orbe diffunditur, iste in Africa ramusculus fractus est, cum eos charitate parturiat ut redeant ad radicem sine qua veram vitam habere non possunt; si aliquorum perditione caeteros tam multos colligit, praesertim quia isti, non sicut Absalon casu bellico, sed spontaneo magis interitu pereunt, dolorem materni cordis lenit et sanat tantorum liberatione populorum. Quorum si videas in Christi pace laetitias, frequentias, alacritates, et ad hymnos audiendos et canendos, et ad verbum Dei percipiendum celebres hilaresque conventus, multorumque in eis cum dolore magno recordationem praeteriti erroris, et cum gaudio considerationem cognitae veritatis, et cum indignatione et detestatione mendacium magistrorum, quod modo cognoscant de nostris Sacramentis quam falsa", + "candidate_score": 0.610195, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_52_54", + "bdc_text": "IlliDie Landgräflichen. conversi et aperientes aciem tormentis tanto fragore omnibus in eos immissis irrumpentibusque langrafii equitibus sine mora eos in fugam pepulerunt et usque ad Laugingam Lauingen ad . Donau , seit 13 . Oktober in der Hand der Kaiserlichen ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3028", + "psc_text": "eam in gyrum ducere, tanquam jumenta contemptibilia, verbere adacti sunt. Quod enim de legibus auxilium a civilibus potestatibus adversus eos aliquid valuit? quis in praesentia eorum officialis anhelavit? quis, quod illi noluissent, exactor exegit? quis eos qui eorum caedibus exstincti sunt, vindicare tentavit, nisi quod propria de illis poenas poscebat insania, cum alii provocandis in se gladiis hominum, quos, ut ab eis ferirentur, morte terrebant, alii per varia praecipitia, alii per aquas, alii per ignes se in mortes voluntarias usquequaque mittebant, et animas ferales a se sibi illatis suppliciis projiciebant? 16. Horrebant ista plurimi in ipsa superstitione haeretica constituti; et cum innocentiae suae sufficere arbitrarentur quod sibi talia displicerent, dicebatur eis a catholicis: Si innocentiam vestram mala ista non polluunt, quomodo dicitis orbem christianum vel falsis, vel certe ignotis Caeciliani peccatis esse pollutum? quomodo vos nefario scelere, ab unitate catholica, tanquam ab area dominica separatis, quae usque ad tempus ventilationis", + "candidate_score": 0.610082, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_302", + "bdc_text": "Quae res maiorem mihi parit dolorem quam ipsum bellum .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_101", + "psc_text": "apud Deum miserius, et tristius, et damnabilius. Item nihil esse in hac vita, et maxime hoc tempore difficilius, laboriosius, periculosius episcopi, aut presbyteri, aut diaconi officio; sed apud Deum nihil beatius, si eo modo militetur quo noster imperator jubet. Quis autem iste sit modus, nec a pueritia, nec ab adolescentia mea didici: et eo tempore quo discere coeperam, vis mihi facta est, merito peccatorum meorum (nam quid aliud existimem nescio), ut secundus locus gubernaculorum mihi traderetur, qui remum tenere non noveram. 2. Sed arbitror Dominum meum propterea me sic emendare voluisse, quod multorum peccata nautarum, antequam expertus essem quid illic agitur, quasi doctior et melior reprehendere audebam. Itaque posteaquam missus sum in medium, tunc sentire coepi temeritates reprehensionum mearum; quanquam et antea periculosissimum judicarem hoc ministerium. Et hinc erant lacrymae illae quas me fundere in civitate, ordinationis meae tempore, nonnulli fratres animadverterunt, et nescientes causas doloris mei, quibus potuerunt sermonibus,", + "candidate_score": 0.609133, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_28_30", + "bdc_text": "Stugardiam Philipps Ritt nach Stuttgart ( zu Ulrich , aber wohl nicht mit diesem , wie hier angegeben) erfolgte am 25 . November mit 200 Pferden ; s. den oben in Anm . 9 angeführten Brief von Konstanz an Zürich , 4 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_841", + "psc_text": "PAULINO et THERASIAE, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Charissimus frater Celsus cum rescripta repeteret, debitum reddere festinavi; sed vere festinavi. Cum enim eum putarem adhuc aliquot dies nobiscum moraturum, repente comperta occasione navigii, mihi pridianam suam profectionem jam nocte suggessit. Quid facerem cum eum tenere non possem, et quia ad vos, cum quibus ei melius esset, properabat, nec si possem, deberem. Proinde pauca illico haec arripui dictanda atque mittenda, prolixioris epistolae me confitens debitorem, cum post reditum venerabilium fratrum nostrorum collegarum meorum Theasii et Evodii, primum vestri ex parte satiatus fuero. Uberius enim ad nos in eorum pectoribus et oribus vos esse venturos jamjamque, in Christi nomine atque adjutorio speramus. Cum haec scriberem, etiam per unanimem filium nostrum Thagastensis Ecclesiae presbyterum Fortunatianum, Romam navigaturum, aliam epistolam paucis ante diebus jam dederam. Nunc ergo quod soleo rogo, ut quod soletis faciatis. Oretis pro nobis, ut videat Deus humilitatem nostram et laborem", + "candidate_score": 0.608161, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_175", + "bdc_text": "Ego autem non video , quibus tandem conditionibus pax fieri possit , quas ferre possint ambae partes .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2226", + "psc_text": "Dei forma tunc videbunt eum, qui videbunt eum sicuti est. Nec ideo videbunt, quia pauperes spiritu in hac vita fuerunt, quia mites, quia lugentes, quia esurientes et sitientes justitiam, quia misericordes, quia pacifici, quia persecutionem passi propter justitiam, quamvis et haec omnia iidem ipsi sint; sed quia mundo sunt corde. Ideo quippe inter illas beatitudines, cum omnia faciant qui cor mundum habent, non est tamen alicubi positum, Deum videbunt, nisi ubi dictum est, Beati mundo corde; quoniam mundo corde videbitur qui nec in loco videtur, nec oculis corporalibus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu. Deum enim nemo vidit unquam, vel in hac vita, sicut ipse est, vel etiam in Angelorum vita, sicut visibilia ista quae corporali visione cernuntur; quia unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse narravit. Unde non ad oculorum corporalium, sed ad mentium visionem dictum est pertinere quod narrat. CAPUT", + "candidate_score": 0.607586, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_153", + "bdc_text": "concessit alterius partis homines intra suos fines spoliari , quod praeconium multo iam habuit tempore ) , is iniuriam hanc intra suos fines factam his duobus ab Augustano capitaneo graviter questus est et capitaliter hunc accusavit .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_406", + "psc_text": "adversus fallaces criminatores, apud transmarinos ecclesiasticos judices diligentissima discussione purgarent. 10. Itaque concilium illud perversum atque nefarium, maxime ut creditur traditorum fuit, quibus confessis Secundus Tigisitanus ignoverat: ut quoniam de traditione fama crebruerat, infamatis aliis a se averterent suspicionem, et cum homines per Africam totam credentes episcopis, falsa de innocentibus loquerentur, quod damnati essent apud Carthaginem traditores, tanquam in nebula mendacissimi rumoris, ipsi qui vere tradiderant latitarent. Unde videtis, charissimi, fieri potuisse, quod verisimile non esse quidam vestrum dicebant, ut qui essent de sua traditione confessi, causamque suam impetravissent Deo dimitti oportere, iidem judices damnatoresque tanquam traditorum absentium postea consedissent. Magis enim amplexi sunt occasionem, qua possent alios falsa criminatione perfundere, et conversas in eos linguas hominum ab inquisitione criminum suorum hoc modo declinare. Alioquin si fieri non posset ut quisque mala quae ipse committeret, in alio judicaret, non diceret quibusdam Paulus apostolus: Propterea inexcusabilis es, o homo omnis qui", + "candidate_score": 0.607163, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_177", + "bdc_text": "Is custodiat nos , ne tales recipiamus conditiones , quales cum suis Tigurini aliquando adversariis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3320", + "psc_text": "Deo debemus agere gratias, quam quod ejus sic defenditur gratia ab eis quibus datur, adversus eos quibus vel non datur, vel ingratum est quod datur; quia ut eis gratum sit, occulto et justo judicio Dei non datur? 2. Quapropter, domine venerabilis, et in Christi charitate suscipiende sancte frater, quamvis optime facias, cum de hac re scribis ad fratres, apud quos se illi de tua solent efferre amicitia; tamen haec cura major tibi restat, ut non solum salubri severitate plectantur qui errorem illum christiano infestissimum nomini audent garrire liberius, sed etiam ii diligentissime caveantur vigilantia pastorali, propter infirmiores et simpliciores dominicas oves, cui eum pressius quidem ac timidius, sed tamen insusurrare non sant, penetrantes domos, sicut ait Apostolus, et caetera quae sequuntur exercita impietate facientes (II Tim. III, 6, et sqq). Nec illi negligendi sunt, qui usque ad profundum silentium supprimunt timore quod sentiunt, sed tamen eamdem perversitatem sentire non desinunt.", + "candidate_score": 0.606986, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3421", + "psc_text": "CXCVI. Augustinus Asellico episcopo, docens quae sit utilitas Mosaicae legis, quam Judaeorum more observare non licet Christianis: hos enim vere esse Israelitas juxta sensum spiritualem; attamen istud nomen vulgo ipsis imponendum non esse. Pelagianos obiter notat in damnabilem Judaismum incidisse. Domino beatissimo fratri et coepiscopo ASELLICO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Litteras Sanctitatis tuae, quas ad venerabilem senem Donatianum de cavendi Judaismi disceptatione misisti, ad me ipse dignatus est mittere, atque ut eis responderem, petendo vehementius imperavit: quem veritus contemnere, ut possum Domino adjuvante respondeo; gratum existimans etiam Charitati tuae, quod ad te scribendo, illi jubenti, quem pro suis meritis ambo veneramur, obtemperare non renui. 2. Christianos, maxime ex Gentibus venientes, judaizare non oportere Paulus apostolus docet, ubi ait, Dixi Petro coram omnibus, Si tu, cum sis Judaeus, gentiliter et non judaice vivis, quemadmodum Gentes cogis judaizare? Et secutus adjunxit: Nos natura Judaei, et non ex Gentibus peccatores.", + "candidate_score": 0.604301, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_722", + "psc_text": "a recti linea discrepare videantur? Et hoc dico, non quod in operibus tuis quaedam reprehendenda jam censeam. Neque enim lectioni eorum unquam operam dedi: nec horum exemplariorum apud nos copia est, praeter Soliloquiorum tuorum libros, et quosdam Commentarios in Psalmos; quos si vellem discutere, non dicam a me, qui nihil sum, sed a veterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. Vale, mi amice, charissime, aetate fili, dignitate parens: et hoc a me rogatus observa, ut quidquid mihi scripseris, ad me primum facias pervenire. EPISTOLA LXXIII. Hieronymum litteris suis nonnihil offensum demulcere studet Augustinus. Apologiam illius contra Ruffinum accepisse se testatur, deplorans tantos inter viros quondam amicissimos tam amarulentam discordiam incidisse. Domino venerando et desideratissimo fratri, compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAP. PRIMUM. 1. Quamvis existimem, antequam istas sumeres, venisse in manus tua, litteras meas, quas per Dei servum, filium nostrum, Cyprianum diaconum misi; quibus certissime agnosceres meam esse epistolam, cujus exemplaria", + "candidate_score": 0.604239, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_209", + "psc_text": "quia magis amat objurgator sanans, quam adulator unguens caput. Ego autem difficillime bonus judex lego quod scripserim, sed aut timidior recto, aut cupidior. Video etiam interdum vitia mea; sed haec malo audire a melioribus, ne cum me recte fortasse reprehendero, rursus mihi blandiar, et meticulosam potius mihi videar in me, quam justam tulisse sententiam. EPISTOLA XXIX.. Augustinus presbyter, Alypio Thagastensi episcopo, narrans quibus adhortationibus obtinuerit demum ut Hipponenses catholici abhorrerent a luxuriosis conviviis, quae in sanctorum natalitiis apud Africanas Ecclesias celebrare mos erat. Epistola Presbyteri Hipponensium-regiorum ad ALYPIUM episcopum Thagastensium, de die Natalis Leontii quondam episcopi Hipponensis. 1. De negotio interim quod non curare non possum, nihil certum scribere potui, absente fratre Machario, qui cito dicitur rediturus; et quod Deo adjuvante peragi potuerit, peragetur. De nostra autem pro eis sollicitudine, quanquam fratres nostri cives qui aderant securos suos facere possent; tamen digna res epistolari colloquio, quo nos invicem consolamur, a", + "candidate_score": 0.603792, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_153", + "bdc_text": "concessit alterius partis homines intra suos fines spoliari , quod praeconium multo iam habuit tempore ) , is iniuriam hanc intra suos fines factam his duobus ab Augustano capitaneo graviter questus est et capitaliter hunc accusavit .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1808", + "psc_text": "AUGUSTINUS. 1. Non dubito in hac potestate quam tibi Deus homini in homines dedit, cogitare te divinum judicium, ubi et judices stabunt rationem de suo judicio reddituri. Christiana quippe fide te imbutum scio; unde mihi ad Excellentiam tuam major fiducia tribuitur, non solum petendi, verum etiam monendi propter illum Dominum, in cujus familia nobiscum coelesti jure censeris, in quo spem vitae aeternae pariter habemus, et quem pro vobis in sacrosanctis mysteriis invocamus. Proinde, domine insignis et merito sublimis, ac praestantissime fili, primum quaeso ut non tibi videar importunus irruere actibus tuis, ea sollicitudine quam me praecipue gerere oportet pro Ecclesia mihi credita, cujus utilitatibus servio, cui non tam praeesse quam prodesse desidero: deinde obsecro ut quod moneo vel rogo, non dedigneris accipere, non cuncteris acquiescere. 2. Circumcelliones quosdam et clericos donatistas, cura eorum qui disciplinae publicae inserviunt, praemissa Notoria, ad judicia legesque perduxit. Hi cum audirentur a viro clarissimo et", + "candidate_score": 0.603068, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_689", + "psc_text": "AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Audivi pervenisse in manus tuas litteras meas; sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam imputaverim dilectioni tuae: aliquid procul dubio impedimenti fuit. Unde agnosco a me Dominum potius deprecandum, ut tuae voluntati det facultatem mittendi quod rescripseris: nam rescribendi jam dedit quia, cum volueris, facillime poteris. CAP. II. 2. Etiam hoc, ad me sane perlatum, utrum quidem crederem dubitavi; sed hinc quoque tibi aliquid utrum scriberem, dubitare non debui: hoc autem brevi suggestum esse Charitati tuae a nescio quibus fratribus, mihi dictum est, quod librum adversus te scripserim, Romamque miserim. Hoc falsum esse noveris; Deum nostrum testor, hoc me non fecisse. Sed si forte aliqua in aliquibus scriptis meis reperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sensisse reperiar, non contra te dictum, sed quod mihi videbatur a me scriptum esse, puto te debere cognoscere; aut si cognosci non potest, credere. Ita sane hoc", + "candidate_score": 0.603032, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1475", + "psc_text": "filio GENEROSO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. Laus et praedicatio administrationis tuae et fama praeclara cum me pro dilectione quam tuis meritis benevolentiaeque debemus, plurimum delectaret, nunquam adhuc in aliquo beneficio postulando Eximietati tuae mea intercessio extitit onerosa, domine dilectissime et venerabilis fili. Sed nunc quid in civitate in qua Ecclesiae Dei servio, factum sit, cum ex litteris quas ad venerabilem fratrem et coepiscopum meum Fortunatum dedi, cognoverit Praestantia tua qua fuerim necessitate compulsus ut petitionem meam ingererem occupationibus tuis, tua benignitas pervidebit. Et profecto facies quod non solum integrum, verum etiam christianum judicem decet, eo circa nos animo, de quo in nomine Christi utique fuerat praesumendum. EPISTOLA CXVII. Dioscorus ad Augustinum mittit multas quaestiones ex libris Ciceronis, rogans ut mature ad eas respondeat. Prooemiari apud te non solum superfluum est, sed etiam molestum, qui rem, non verba desideras. Ideoque simpliciter audi. Senex Alypius rogatus a me, saepius pollicitus erat, tecum", + "candidate_score": 0.602194, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_666", + "psc_text": "Hipponensis, adeoque sibi remittendum. Domino beatissimo, et venerabili, et sincerissima charitate amplectendo fratri et consacerdoti SEVERO, et qui tecum sunt fratribus, AUGUSTINUS, et fratres qui mecum sunt, in Domino salutem. 1. Si dicam quae me ipsa causa cogit dicere, ubi erit sollicitudo charitatis? Si autem non dicam, ubi erit libertas amicitiae? Verumtamen fluctuans interim, elegi me purgare potius quam te arguere. Scripsisti te mirari, nos cum dolore nostro tolerare voluisse, quod correctione emendari potuisset: quasi non sint dolenda quae male facta sunt, etiamsi quantum possunt, postea corriguntur; aut non id maxime tolerandum sit, quod cum manifestum sit perperam factum, fieri non possit infectum. Desine itaque mirari, frater sincerissime. Nam ordinatus est apud Subsanam subdiaconus Timotheus, praeter meum consilium et voluntatem; cum quid de illo agendum esset, adhuc inter nostras alternas sententias deliberatio nutaret. Ecce adhuc doleo, quamvis jam ad te redierit; in quo nos tuae voluntati paruisse non poenitet. 2.", + "candidate_score": 0.601931, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_0_2", + "bdc_text": "S . Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 . November ( Nr. 2685 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4080", + "psc_text": "CAPUT V. 26. Ecce quantum potui, exposui tibi fidem meam. Et plura quidem dici possunt, et diligentius disputari; sed vereor ne ista ipsa quae dixi, oneri sint occupationibus tuis: tamen ea non solum dictata conscribi volui, sed etiam manu mea subscribenda curavi; quod quidem et antea volueram, si quod inter nos placuerat, servaretur. Sed modo certe puto jam non a te debere dici timuisse me tibi dicere fidem meam, quando non solum dixi, sed scriptam subscripsi, ne me quisquam dicat aut dixisse quod non dixi, aut non dixisse quod dixi. Hoc fac et tu, si judices quaeris, non qui in ore tuo revereantur personam tuam, sed qui in litteris tuis exserant libertatem suam. Si enim calumniam times (quod nullo modo auderem dicere, nisi hoc ipse dixisses), licet tibi non subscribere: nam et ego propterea nolui nomen tuum scribi in his meis litteris, ne hoc forte noluisses. 27. Facile est ut", + "candidate_score": 0.601506, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_313_315", + "bdc_text": "quod domi eas reliquerint , etc. De Voglero hoc unum scribo : Impossibile esse mihi , ut eum in aedibus habeam propter earum exiguitatem . Dum mecum iam est Romanus , cogitur ipse extra aedes apud quendam amicorum suorum cubare vel apud fratrem suumIn Frage kommt nur Leodegar Vogler , geb. am 19 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_247", + "psc_text": "Hos autem non habere, aut omnes non habere fratrem Romanianum scio, per quem prope omnia, quae quibuslibet auribus accommodata scribere potui, studio in nos tuo non apportanda dedi, sed legenda indicavi. Habebat enim jam ille omnia, secumque gestabat: per eum autem prima rescripta transmisi. Credo jam expertam Sanctitatem tuam sagacitate spirituali, quam tibi Dominus tribuit, quid ille vir boni animo gerat, et quae in illo infirmitate pars claudicet. Unde humanitati et charitati tuae tam ipsum quam filium ejus, legisti, ut spero, qua sollicitudine commendaverim, et quanta mihi necessitudine copulati sint. Aedificet eos per te Dominus. Quod ab illo magis petendum est: nam id tu quam velis novi. 8. Adversus Paganos te scribere didici ex fratribus: si quid de tuo pectore meremur, indifferenter mitte ut legamus. Nam pectus tuum tale Domini oraculum est, ut ex eo nobis tam placita, et adversus loquacissimas quaestiones explicatissima dari responsa praesumamus. Libros beatissimi papae Ambrosii", + "candidate_score": 0.600979, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_98_100", + "bdc_text": "Viglius van Zwichem 176 . Sed nec hoc certum . Aiunt item Bürensem Maximilian von Egmont , Graf von Büren .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_471", + "psc_text": "testimonium perhibere. Rogat per nos Sanctimonium vestrum, ut eum commendare dignemini cum quibus ei negotium est, et apud quos ne bona causa ejus opprimatur, timet. Quid in re agatur commodius ipse narrabit: quid etiam ad singula, quae forte animum moverint inter. .. gratissimum habemus, et apud Dominum Deum nostrum sincerissimae vestrae benignitati gratias agimus, si per vestram operam de christiani fratris securitate gaudeamus. EPISTOLA XLVI. Publicola Augustino proponit multas quaestiones. Dilecto et venerabili patri AUGUSTINO episcopo, PUBLICOLA. Scriptum est: « Interroga patrem tuum, et indicabit tibi; seniores tuos, et dicent tibi » (Deut. XXXII, 7). Unde et mihi exquirendam legem de ore sacerdotis judicavi in causa tali: quae qualis sit, per litteras expono; simul etiam ut et ego instruar in diversis causis. Singulas autem quaestiones et diversas, per capitula designari feci, ad quas singillatim dignare respondere.--In Arzugibus, ut audivi, decurioni qui limiti praeest vel tribuno solent jurare barbari, jurantes per", + "candidate_score": 0.600882, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_336", + "bdc_text": "Sed hanc solam ob causam Fehlt in der Vorlage .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2098", + "psc_text": "distinguebamus, ut si forte malus esset inventus, ipsum anathematizaremus, non tamen propter ipsum Ecclesiam Christi relinqueremus, cui per malam suam causam praejudicare non posset: cum ergo etiam ad ipsam Caeciliani causam ventum fuisset, et legi sent illi concilium Carthaginense, ubi recitabant septuaginta plus minus episcoporum sententias contra Caecilianum absentem prolatas; respondimus eis, sic non obesse illud episcoporum concilium absenti Caeciliano, quemadmodum non obfuit plurium episcoporum partis Donati concilium absenti Primiano, quando eum in Maximiani causa plus minus centum episcopi damnaverant. Tunc illi, nominata causa Maximiani, unde sciunt se etiam quos damnaverant, in honore integro suscepisse, et baptismum in sacrilego Maximiani schismate datum se confirmasse, et non destruxisse; et in sua Bagaitana sententia, qua eos damnaverunt, quibusdam qui in ipso schismate fuerunt, dilationem dedisse, et dixisse quod eos non polluerint sacrilegi surculi Maximiani plantaria: ista ergo causa posteaquam eorum aures percussit, expavescentes et perturbati, et obliti unde superius contra nos contendebant,", + "candidate_score": 0.600701, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1229", + "psc_text": "fratri et compresbytero DEOGRATIAS, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Quaestiones tibi propositas mihi delegare maluisti, non, ut opinior, pigritia, sed quod ea quoque ipsa quae nosti, libentius per nos audis, dum nos nimis diligis. At ego propterea malebam a te illas aperiri, quod ille ipse amicus, qui eas proposuit, quantum ex hoc conjici datur, quod mihi ad quasdam epistolas non rescripsit, quasi nos verecundatur sequi: viderit quam ob causam. Hoc tamen suspicor, nec suspicio mea vel malevola est vel absurda, cum et optime noveris quantum eum diligam, quantoque mihi dolori sit, quod nondum christianus est; et utique non inconvenienter arbitror eum, quem video mihi rescribere noluisse, nihil sibi a me scribi voluisse. Proinde obsecro te, ut quemadmodum ego tibi parui, atque inter meas arctissimas occupationes, tuam sanctam mihique charissimam voluntatem offendere timui, si non facerem quod petisti, ita tu quoque facias quod peto. Hoc est autem, ut breviter quemadmodum a", + "candidate_score": 0.600185, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_0_2", + "bdc_text": "S . Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 . November ( Nr. 2685 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_74", + "psc_text": "tibi non scribere etiam ineptissimum existimavi. Sed tabellas, si quae ibi nostrae sunt, propter hujusmodi necessitates, mittas peto. Scripsi quiddam de catholica religione, quantum Dominus dare dignatus est, quod tibi volo ante adventum meum mittere, si charta interim non desit. Tolerabis enim qualemcumque scripturam ex officina majorum. De codicibus, praeter libros de Oratore, totum mihi excidit. Sed nihil amplius rescribere potui, quam ut ipse sumeres quos liberet, et nunc in eadem maneo sententia. Absens enim quid plus faciam non invenio. 2. Gratissimum mihi est, quod in ultima epistola me participem domestici tui gaudii facere voluisti. Sed, Mene salis placidi vultum fluctusque quietos Ignorare jubes? (Virg. V Aeneid.) quanquam nec me jubeas, nec ipse ignores. Quare si ad melius cogitandum quies aliqua data est, utere divino beneficio. Nec enim debemus nobis, cum ista proveniunt, sed illis per quos proveniunt, gratulari: quoniam justa, et officiosa, et pro suo genere pacatior atque tranquillior", + "candidate_score": 0.600147, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_1", + "bdc_text": "Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_74", + "psc_text": "tibi non scribere etiam ineptissimum existimavi. Sed tabellas, si quae ibi nostrae sunt, propter hujusmodi necessitates, mittas peto. Scripsi quiddam de catholica religione, quantum Dominus dare dignatus est, quod tibi volo ante adventum meum mittere, si charta interim non desit. Tolerabis enim qualemcumque scripturam ex officina majorum. De codicibus, praeter libros de Oratore, totum mihi excidit. Sed nihil amplius rescribere potui, quam ut ipse sumeres quos liberet, et nunc in eadem maneo sententia. Absens enim quid plus faciam non invenio. 2. Gratissimum mihi est, quod in ultima epistola me participem domestici tui gaudii facere voluisti. Sed, Mene salis placidi vultum fluctusque quietos Ignorare jubes? (Virg. V Aeneid.) quanquam nec me jubeas, nec ipse ignores. Quare si ad melius cogitandum quies aliqua data est, utere divino beneficio. Nec enim debemus nobis, cum ista proveniunt, sed illis per quos proveniunt, gratulari: quoniam justa, et officiosa, et pro suo genere pacatior atque tranquillior", + "candidate_score": 0.599821, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_849", + "psc_text": "75 et 81, rescribit accuratius Augustinus de interpretatione loci Epistolae ad Galatas, confirmans quod Petrus merito veraciterque reprehensus fuerit a Paulo. Caeterum deprecatur veniam, si dictis quibusdam incautioribus Hieronymi animum offenderit, excusans quod nulla sua culpa per multorum manus obambularit epistola, priusquam ad eum cui scripta erat, pervenerat. Domino dilectissimo, et in Christi visceribus honorando, sancto fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Jam pridem tuae Charitati prolixam epistolam misi, respondens illi tuae quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc jam non solum fratrem, verum etiam collegam meum, misisse te recolis. Quae utrum in manus tuas pervenire meruerit, adhuc nescio; nisi quod per fratrem sincerissimum Firmum scribis, si ille qui te primum gladio petiit, stilo repulsus est, ut sit humanitatis meae atque justitiae accusantem reprehendere, non respondentem. Hoc solo tenuissimo indicio, utcumque conjicio legisse te illam epistolam meam. In ea quippe deploravi tantam inter vos exstitisse", + "candidate_score": 0.599677, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_0_2", + "bdc_text": "S . Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 . November ( Nr. 2685 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_731", + "psc_text": "collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremus! Ego autem dico: Utinam saltem propinquis terrarum locis habitaremus; ut, si non possent misceri nostra colloquia, litterae possent esse crebriores! Nunc vero tanto locorum intervallo absumus a sensibus nostris, ut de illis verbis Apostoli ad Galatas, juvenem me ad tuam Sanctitatem scripsisse meminerim, et ecce jam senex, necdum rescripta meruerim, faciliusque ad te exemplaria epistolae meae pervenerint, nescio qua occasione praeveniente, quam ipsa epistola me curante. Homo enim qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulerit, nec ad me retulerit. Tantae autem mihi in litteris tuis, quae in manus nostras venire potuerunt, apparent res, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. Quod ego quia non possum, aliquem nostrorum in Domino filiorum erudiendum nobis ad te mittere cogito, si etiam de hac re tua rescripta meruero. Nam neque in me tantum scientiae Scripturarum divinarum est, aut esse jam poterit, quantum", + "candidate_score": 0.597404, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_0_2", + "bdc_text": "S . Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 . November ( Nr. 2685 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1912", + "psc_text": "terminavi: sicut epistolae duae non breves; una ad Dilectionem tuam, altera ad virum illustrem Volusianum, quas vos accepisse jam credo: sicut nunc in manibus habeo librum ad Honoratum nostrum de quaestionibus quibusdam quinque, quas mihi proposuit, et per litteras intimavit; cui non continuo respondere vides quam minime oporteat. Charitas enim quae tanquam nutrix fovet filios suos, non ordine amandi, sed ordine subveniendi, infirmiores fortioribus anteponit, quos tales vult esse, quales jam illi sunt, quos non contemnendo, sed de his confidendo interim praeterit. Tales ergo mihi necessitates dictandi aliquid, quod me ab eis dictationibus impediat quibus magis inardesco, deesse non possunt, cum paululum spatii vix datur inter acervos occupationum, quibus nos alienae vel cupiditates vel necessitates angariatos trahunt: et quid faciam prorsus nescio. 4. Audisti unde mecum Dominum depreceris: sed etiam quod tam instanter et tam crebro me admones, nolo cesses, non nihil agens. Commendo etiam ego Excellentiae tuae Ecclesiam in", + "candidate_score": 0.596686, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_313_315", + "bdc_text": "quod domi eas reliquerint , etc. De Voglero hoc unum scribo : Impossibile esse mihi , ut eum in aedibus habeam propter earum exiguitatem . Dum mecum iam est Romanus , cogitur ipse extra aedes apud quendam amicorum suorum cubare vel apud fratrem suumIn Frage kommt nur Leodegar Vogler , geb. am 19 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3586", + "psc_text": "hominum notitiamque diffundi jure succenseat, idque jactantius quam utilius fecisse me judicet, quasi ego potuerim quaerere, quod ille non potuerit enodare, cum forsitan possit, idque dum faciat, exspectandum sit. Magis enim scio, quod aliis occupatur, quae minime differenda sunt, plurisque pendenda. 3. Quod ut tua quoque Sanctitas noverit, attende paulisper quid mihi alio anno per latorem, per quem scripseram, remeantem scripserit, nam hoc ex ejus epistola in istam transtuli: Incidit, inquit, tempus difficillimum, quando mihi tacere melius fuit, quam loqui; ita ut nostra studia cessarent, ne, juxta Appium, canina exerceretur facundia. Itaque duobus libellis tuis, quos nomini meo dedicasti, eruditissimis, et omni eloquentiae splendore fulgentibus, ad tempus respondere non potui, non quod quidquam in illis reprehendendum putem; sed quia juxta beatum Apostolum, « Unusquisque in suo sensu abundat; alius quidem sic, alius autem sic » (Rom. XIV, 5). Certe quidquid dici potuit, et sublimi ingenio de Scripturarum sanctarum hauriri fontibus,", + "candidate_score": 0.596584, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_0_2", + "bdc_text": "S . Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 . November ( Nr. 2685 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_67", + "psc_text": "1 Recentissimis litteris tuis respondere malui; non quod contempserim praecedentia quaesita tua, minusve me delectaverint, sed quod in respondendo majora quam opinaris molior. Quanquam enim longiorem, quam longissima est, epistolam tibi mittendam esse praescripseris, non tamen tantum habemus otii, quantum existimas, et quantum nos semper optasse nosti et optamus. Nec quaeras cur ita sit: illa enim facilius quibus impedior, quam cur impediar exposuerim. 2. Scribis cur ego et tu cum simus singuli eadem multa faciamus, sol autem non idem faciat quod caetera sidera. Cujus rei causam conarer. Nam si eadem nos agimus, multa et ille cum caeteris agit: si non ille, nec nos. Ambulo et ambulas, movetur et moventur; vigilo et vigilas; lucet et lucent; disputo et disputas; circuit et circumeunt: tametsi actus animi nullo modo est iis, quae videmus, comparandus. Si autem animum, ita ut aequum est, animo conferas, magis idem vel cogitare vel contemplari, vel si quid aliud", + "candidate_score": 0.596165, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_0_2", + "bdc_text": "S . Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 . November ( Nr. 2685 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1826", + "psc_text": "confici deprecor, Ecclesiae, hoc maxime tempore, incredibiliter profuturos. EPISTOLA CXXXVII. Respondet Augustinus ad singulas quaestiones superius propositas a Volusiano. Domino illustri et merito insigni, et praestantissimo filio VOLUSIANO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Legi litteras tuas, in quibus vidi magni cujusdam dialogi specimen, laudabili brevitate comprehensum. Respondere igitur debui, nec pro dilatione aliquid excusationis opponere. Accidit enim opportune, ut ab alienis negotiis mihi aliquantulum vacaret. Quibus autem dictandis hoc otium statueram impendere, paululum distuli, nequaquam justum esse arbitratus ut quem ad quaerendum exhortatus ipse fueram, differrem quaerentem. Quis autem nostrum, qui Christi, ut possumus, gratiam ministramus, cum tua verba legerit, ita te velit doctrina instrui christiana, ut tibi tantum sufficiat ad salutem, non hujus vitae, quam vaporis esse simillimam, tantillum apparentis, et illico vanescentis atque pereuntis, sermo divinus admonere curavit (Jacobi IV, 15), sed illam salutem propter quam adipiscendam et in aeternum obtinendam christiani sumus? Parum est ergo", + "candidate_score": 0.595556, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_1", + "bdc_text": "Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_731", + "psc_text": "collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremus! Ego autem dico: Utinam saltem propinquis terrarum locis habitaremus; ut, si non possent misceri nostra colloquia, litterae possent esse crebriores! Nunc vero tanto locorum intervallo absumus a sensibus nostris, ut de illis verbis Apostoli ad Galatas, juvenem me ad tuam Sanctitatem scripsisse meminerim, et ecce jam senex, necdum rescripta meruerim, faciliusque ad te exemplaria epistolae meae pervenerint, nescio qua occasione praeveniente, quam ipsa epistola me curante. Homo enim qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulerit, nec ad me retulerit. Tantae autem mihi in litteris tuis, quae in manus nostras venire potuerunt, apparent res, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. Quod ego quia non possum, aliquem nostrorum in Domino filiorum erudiendum nobis ad te mittere cogito, si etiam de hac re tua rescripta meruero. Nam neque in me tantum scientiae Scripturarum divinarum est, aut esse jam poterit, quantum", + "candidate_score": 0.595112, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_0_2", + "bdc_text": "S . Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 . November ( Nr. 2685 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3518", + "psc_text": "attendite quoniam hoc est quod dictum est per prophetam, Erit in novissimis diebus, dicit Dominus, effundam de Spiritu meo super omnem carnem, etc. (Act. II, 1, 17). 24. Jam tunc ergo erant dies novissimi; quanto magis nunc, etiamsi tantum dierum remansit usque in finem, quantum ad hunc diem a Domini ascensione transactum est, vel aliquid sive minus restet sive amplius? quod profecto nescimus, quia non est nostrum scire tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate: cum tamen sciamus, in novissimis temporibus, in novissimis diebus, in novissima hora nos agere, sicut Apostoli; sed multo magis qui fuerunt post illos ante nos, et multo magis nos, et magis quam nos qui erunt post nos, donec ad illos veniatur qui erunt, si dici potest, novissimorum novissimi, atque ad ipsum omnino novissimum, quem vult intelligi Dominus, ubi dicit, Et resuscitabo eum in novissimo die (Joan. VI, 40): qui quam longe absit, comprehendi", + "candidate_score": 0.594715, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_1", + "bdc_text": "Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1481", + "psc_text": "omnium actionum tuarum nihil te adjuverunt, quid prosunt, dic mihi? Nam ubi finem constitueris totius hujus flagrantissimi studii tui, et tibi infructuosi, et nobis molesti, epistola tua satis indicas. Cum enim de solvendis quaestionibus quas misisti, apud me per litteras satageres, ita scripsisti: Possem te, inquis, plus et per multos charos tuos exorare; sed novi animum tuum, qui non rogare desiderat, sed omnibus praestare, si tantum absit quod dedecet, quod in hac re penitus nihil est dedecoris: tamen quodcumque est, peto praestes navigaturo. In his verbis epistolae tuae recte quidem de me existimas, quod omnibus praestare desiderem, si absit quod dedecet; sed in hac re nihil esse dedecoris, non mihi videtur. Non enim decora facies rerum attingit sensum meum, cum cogito episcopum ecclesiasticis curis circumstrepentibus districtum atque distentum, repente quasi obsurdescentem cohibere se ab his omnibus, et dialogorum Tullianorum quaestiunculas uni scholastico exponere. Quod quantum dedeceat, quanquam tuorum studiorum raptus", + "candidate_score": 0.593866, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_0_2", + "bdc_text": "S . Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 . November ( Nr. 2685 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3573", + "psc_text": "Domino illustri et merito praestantissimo, atque in Christi dilectione charissimo filio VALERIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cum diu moleste haberem quod aliquoties scripserim, et nulla tuae Sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae Benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem, et non longe post per compresbyterum Firmum duas; qui vir sanctus, nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima charitate conjunctus, multa nobiscum de tua excellentia colloquendo, et veraciter insinuando qualem et in Christi visceribus noverit, non solum eas quas memoratus episcopus, vel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur, litteras vicit. Et ideo de te narratio ejus suavior nobis erat, quia ea dicebat quae ipse non posses, ne quidem me inquirente, rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta Scriptura prohibet (Prov. XXVII, 2), fieres praedicator. Quanquam et ego verear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine illustris et merito praestantissime,", + "candidate_score": 0.593603, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_1", + "bdc_text": "Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3573", + "psc_text": "Domino illustri et merito praestantissimo, atque in Christi dilectione charissimo filio VALERIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cum diu moleste haberem quod aliquoties scripserim, et nulla tuae Sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae Benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem, et non longe post per compresbyterum Firmum duas; qui vir sanctus, nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima charitate conjunctus, multa nobiscum de tua excellentia colloquendo, et veraciter insinuando qualem et in Christi visceribus noverit, non solum eas quas memoratus episcopus, vel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur, litteras vicit. Et ideo de te narratio ejus suavior nobis erat, quia ea dicebat quae ipse non posses, ne quidem me inquirente, rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta Scriptura prohibet (Prov. XXVII, 2), fieres praedicator. Quanquam et ego verear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine illustris et merito praestantissime,", + "candidate_score": 0.592019, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_1", + "bdc_text": "Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2839", + "psc_text": "tuae, cito de hac re gaudio explebitur cor nostrum, et lingua nostra exsultatione (Psal. CXXV, 2). EPISTOLA CLXXI Excusat formam superioris epistolae ad Maximum datae. Domino beatissimo, et venerabiliter charissimo fratri et coepiscopo PEREGRINO, ALYPIUS et AUGUSTINUS, in Domino salutem. Ad honorabilem fratrem nostrum Maximum litteras dedimus, credentes eum gratanter eas suscepturum: utrum tamen aliquid profecerimus, proxima occasione, quam reperire potueris, dignare rescribere. Sciat sane prolixas epistolas ad familiarissimos nostros, non solum laicos, verum etiam episcopos, sic quomodo ista scripta est, ad eos scribere nos solere, ut et cito scribantur, et charta teneatur commodius cum leguntur, ne forte istum morem nostrum nesciens, factam sibi arbitretur injuriam. FRAGMENTUM EPISTOLAE HACTENUS INEDITAE AUGUSTINI AD MAXIMUM. In Primasii super Apocalypsim Commentariis repertum, libro secundo ad haec verba: Hos septem quin etiam gradus. .. . idem doctor amplissimus Augustinus multis memorat: ad Maximum denique scribens dicit sic: Praeceptis Dei, quae ut bene agamus accepimus", + "candidate_score": 0.591343, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_1", + "bdc_text": "Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_67", + "psc_text": "1 Recentissimis litteris tuis respondere malui; non quod contempserim praecedentia quaesita tua, minusve me delectaverint, sed quod in respondendo majora quam opinaris molior. Quanquam enim longiorem, quam longissima est, epistolam tibi mittendam esse praescripseris, non tamen tantum habemus otii, quantum existimas, et quantum nos semper optasse nosti et optamus. Nec quaeras cur ita sit: illa enim facilius quibus impedior, quam cur impediar exposuerim. 2. Scribis cur ego et tu cum simus singuli eadem multa faciamus, sol autem non idem faciat quod caetera sidera. Cujus rei causam conarer. Nam si eadem nos agimus, multa et ille cum caeteris agit: si non ille, nec nos. Ambulo et ambulas, movetur et moventur; vigilo et vigilas; lucet et lucent; disputo et disputas; circuit et circumeunt: tametsi actus animi nullo modo est iis, quae videmus, comparandus. Si autem animum, ita ut aequum est, animo conferas, magis idem vel cogitare vel contemplari, vel si quid aliud", + "candidate_score": 0.590715, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_1", + "bdc_text": "Quod aliquot iam diebus ad te nihil scripsi , Der letzte Brief Hallers an Bullinger datierte vom 20 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1826", + "psc_text": "confici deprecor, Ecclesiae, hoc maxime tempore, incredibiliter profuturos. EPISTOLA CXXXVII. Respondet Augustinus ad singulas quaestiones superius propositas a Volusiano. Domino illustri et merito insigni, et praestantissimo filio VOLUSIANO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Legi litteras tuas, in quibus vidi magni cujusdam dialogi specimen, laudabili brevitate comprehensum. Respondere igitur debui, nec pro dilatione aliquid excusationis opponere. Accidit enim opportune, ut ab alienis negotiis mihi aliquantulum vacaret. Quibus autem dictandis hoc otium statueram impendere, paululum distuli, nequaquam justum esse arbitratus ut quem ad quaerendum exhortatus ipse fueram, differrem quaerentem. Quis autem nostrum, qui Christi, ut possumus, gratiam ministramus, cum tua verba legerit, ita te velit doctrina instrui christiana, ut tibi tantum sufficiat ad salutem, non hujus vitae, quam vaporis esse simillimam, tantillum apparentis, et illico vanescentis atque pereuntis, sermo divinus admonere curavit (Jacobi IV, 15), sed illam salutem propter quam adipiscendam et in aeternum obtinendam christiani sumus? Parum est ergo", + "candidate_score": 0.588481, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_352", + "bdc_text": "Salutat te Romanus , qui etiam hodie adhuc mecum est cum sua familia .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1149", + "psc_text": "cum ipso sint (I Thess. IV, 16), sicut Apostolus ait, et cum ipso maneant sicut et ipse Dominus ad Patrem dixit: « Volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum » (Joan. XVII, 24). 6. Sine dubio hoc illud est quod in Psalmis habes: « Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te » (Psal. LXXXIII, 5). Puto autem hanc laudationem vocibus concinentium esse promendam: etsi immutabuntur sanctorum resurgentium corpora, ut sint sicut et Domini corpus post resurrectionem apparuit; in qua utique resurrectionis humanae viva imago praefulsit, ut Dominus ipse, qui in corpore ipso quo passus fuerat et resurrexerat, quasi speculum contemplationis omnibus fuerit. Qui utique cum in eadem carne, qua mortuus et sepultus fuerat, resurrexisset, omnium omnia officia membrorum expressa oculis et auribus hominum saepe collatus exhibuit. Quod si etiam Angeli, quorum simpliciter spiritualis est creatura, linguas habere dicuntur, quibus utique laudes Domino creatori cantant", + "candidate_score": 0.58049, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_129", + "bdc_text": "Heri rediit demum ZollerusHans Wilpert Zoller d. J. , qui et ipse veniam Urlaub;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_301", + "psc_text": "Venient dies ut auferatur sponsus ab eis, et tunc jejunabunt filii sponsi (Id. IX, 15), quia tempus gaudii, et tempus est luctus (Eccle. III, 4), primum attendere debuit, quod illic Dominus de jejunio, non de sabbati jejunio loquebatur. Deinde cum vult intelligi luctum jejunio, cibo gaudium deputandum, cur non cogitat, quidquid est illud quod significare Deus voluit in eo quod scriptum est, eum die septimo requievisse ab omnibus operibus suis (Gen. II, 2), non ibi luctum significatum fuisse, sed gaudium? Nisi forte dicturus est, in illa requie Dei et sanctificatione sabbati gaudium Judaeis, luctum significatum esse Christianis. Et tamen nec quando sanctificavit Deus diem septimum, quia in illo requievit ab omnibus operibus suis, aliquid de jejunio vel prandio sabbati expressit; nec cum postea populo Hebraeo de ipsius diei observatione mandavit, aliquid de alimentis vel sumendis vel non sumendis locutus est. Vacatio tantum homini a suis, vel a servilibus operibus imperatur:", + "candidate_score": 0.573165, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_129", + "bdc_text": "Heri rediit demum ZollerusHans Wilpert Zoller d. J. , qui et ipse veniam Urlaub;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_339", + "psc_text": "V, 17): hoc verum est. Nam propterea sicut Judaei sabbatis non vacamus, etiamsi ad significandam requiem quae illo die significata est, christiana sobrietate et frugalitate servata, jejunii vinculum relaxamus. Et si aliqui fratres nostri requiem sabbati, relaxatione jejunii significandam esse non putant, nequaquam de vestis regiae varietate litigamus, ne ipsius reginae, ubi unam fidem etiam de ipsa requie retinemus, interiora membra vexemus. Etsi enim quia vetera transierunt, cum eis transiit etiam carnalis vacatio sabbati; non tamen quia sabbato et dominico sine superstitiosa vacatione prandemus, ideo duobus dominis servimus, quia et sabbati et dominici unus est dominus. 24. Iste autem qui vetera transisse sic dicit, ut in Christo cederet ara altari, gladius jejunio, precibus ignis, pani pecus, poculo sanguis, nescit altaris nomen magis Legis et Prophetarum Litteris frequentatum, et altare Deo prius in tabernaculo, quod per Moysen factum est, collocatum (Exod. XL, 24); aram quoque in apostolicis Litteris inveniri, ubi Martyres", + "candidate_score": 0.572956, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 2, + "cf_id": "cf016", + "work_id": "014_Ambrosius-Mediolanensis_De-Abraham", + "max_score": 0.735785, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_248_250", + "bdc_text": "quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant . Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait : „Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres .", + "psc_chunk_id": "014_Ambrosius-Mediolanensis_De-Abraham_window_175", + "psc_text": "quam tibi exigas; quamquam et hoc secundum legem magis dictum voluit videri. Nam secundum Evangelium supra habes: Benedicite eos qui vos persequuntur (Matth. V, 44) . Habemus haec praecepta ad Timotheum in secunda epistola: Propter quam causam, inquit, admoneo te, ut resuscites gratiam Dei quae est in te per impositionem manuum 326 mearum. Non enim dedit nobis Deus spiritum timoris, sed virtutis, et dilectionis, et sobrietatis (II Tim. I, 6 et 7) . Et iterum: Tu autem, fili charissime, fortitudinem cape in gratia (II Tim. II, 1) . Habes ergo primae praeceptum sententiae ut erga omnes gratiam locet: deinde si non potest praeceptis suis omnes acquirere, caveat ne verbis aliquos exasperet, hoc est, ne inimicos faciat. Unde ait infra: Haec commoneo, testificans coram Deo, noli verbis contendere, in nihil utile, nisi ad subversionem audientium (Ibid., 14) . Servum autem Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes. Pulchre post", + "candidate_score": 0.735785, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_250", + "bdc_text": "„Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres .", + "psc_chunk_id": "014_Ambrosius-Mediolanensis_De-Abraham_window_175", + "psc_text": "quam tibi exigas; quamquam et hoc secundum legem magis dictum voluit videri. Nam secundum Evangelium supra habes: Benedicite eos qui vos persequuntur (Matth. V, 44) . Habemus haec praecepta ad Timotheum in secunda epistola: Propter quam causam, inquit, admoneo te, ut resuscites gratiam Dei quae est in te per impositionem manuum 326 mearum. Non enim dedit nobis Deus spiritum timoris, sed virtutis, et dilectionis, et sobrietatis (II Tim. I, 6 et 7) . Et iterum: Tu autem, fili charissime, fortitudinem cape in gratia (II Tim. II, 1) . Habes ergo primae praeceptum sententiae ut erga omnes gratiam locet: deinde si non potest praeceptis suis omnes acquirere, caveat ne verbis aliquos exasperet, hoc est, ne inimicos faciat. Unde ait infra: Haec commoneo, testificans coram Deo, noli verbis contendere, in nihil utile, nisi ad subversionem audientium (Ibid., 14) . Servum autem Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes. Pulchre post", + "candidate_score": 0.73235, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_250", + "bdc_text": "„Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres .", + "psc_chunk_id": "014_Ambrosius-Mediolanensis_De-Abraham_window_176", + "psc_text": "non potest praeceptis suis omnes acquirere, caveat ne verbis aliquos exasperet, hoc est, ne inimicos faciat. Unde ait infra: Haec commoneo, testificans coram Deo, noli verbis contendere, in nihil utile, nisi ad subversionem audientium (Ibid., 14) . Servum autem Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes. Pulchre post pauca subjecit, et causam praestitit, quam Philosophia non vidit: Cum modestia, inquit, corrigentem eos qui resistunt, ne quando Deus det illis poenitentiam ad cognoscendam veritatem (Ibid., 25) . Ad tertium quoque illud, ut discedamus ab eis cum quibus nobis convenire non potest, habes additum, cum praecepit ut loquatur quae decent sanam doctrinam, deinde pugnas legis declinet, hoc est, primum gratiam seminet, deinde nullo litigando avertat: tertium est ut haereticum hominem post unam correptionem devitet; quia subversus est qui hujusmodi est, et delinquit, cum sit a semetipso damnatus (Tit. III, 10 et 11) . Quam argute suo judicio damnatum nostrae ultioni", + "candidate_score": 0.730827, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_250_252", + "bdc_text": "„Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres . Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) . Invident mihi populi concursum ;", + "psc_chunk_id": "014_Ambrosius-Mediolanensis_De-Abraham_window_176", + "psc_text": "non potest praeceptis suis omnes acquirere, caveat ne verbis aliquos exasperet, hoc est, ne inimicos faciat. Unde ait infra: Haec commoneo, testificans coram Deo, noli verbis contendere, in nihil utile, nisi ad subversionem audientium (Ibid., 14) . Servum autem Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes. Pulchre post pauca subjecit, et causam praestitit, quam Philosophia non vidit: Cum modestia, inquit, corrigentem eos qui resistunt, ne quando Deus det illis poenitentiam ad cognoscendam veritatem (Ibid., 25) . Ad tertium quoque illud, ut discedamus ab eis cum quibus nobis convenire non potest, habes additum, cum praecepit ut loquatur quae decent sanam doctrinam, deinde pugnas legis declinet, hoc est, primum gratiam seminet, deinde nullo litigando avertat: tertium est ut haereticum hominem post unam correptionem devitet; quia subversus est qui hujusmodi est, et delinquit, cum sit a semetipso damnatus (Tit. III, 10 et 11) . Quam argute suo judicio damnatum nostrae ultioni", + "candidate_score": 0.728622, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_250_252", + "bdc_text": "„Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres . Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) . Invident mihi populi concursum ;", + "psc_chunk_id": "014_Ambrosius-Mediolanensis_De-Abraham_window_175", + "psc_text": "quam tibi exigas; quamquam et hoc secundum legem magis dictum voluit videri. Nam secundum Evangelium supra habes: Benedicite eos qui vos persequuntur (Matth. V, 44) . Habemus haec praecepta ad Timotheum in secunda epistola: Propter quam causam, inquit, admoneo te, ut resuscites gratiam Dei quae est in te per impositionem manuum 326 mearum. Non enim dedit nobis Deus spiritum timoris, sed virtutis, et dilectionis, et sobrietatis (II Tim. I, 6 et 7) . Et iterum: Tu autem, fili charissime, fortitudinem cape in gratia (II Tim. II, 1) . Habes ergo primae praeceptum sententiae ut erga omnes gratiam locet: deinde si non potest praeceptis suis omnes acquirere, caveat ne verbis aliquos exasperet, hoc est, ne inimicos faciat. Unde ait infra: Haec commoneo, testificans coram Deo, noli verbis contendere, in nihil utile, nisi ad subversionem audientium (Ibid., 14) . Servum autem Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes. Pulchre post", + "candidate_score": 0.716218, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_249_251", + "bdc_text": "Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait : „Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres . Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) .", + "psc_chunk_id": "014_Ambrosius-Mediolanensis_De-Abraham_window_175", + "psc_text": "quam tibi exigas; quamquam et hoc secundum legem magis dictum voluit videri. Nam secundum Evangelium supra habes: Benedicite eos qui vos persequuntur (Matth. V, 44) . Habemus haec praecepta ad Timotheum in secunda epistola: Propter quam causam, inquit, admoneo te, ut resuscites gratiam Dei quae est in te per impositionem manuum 326 mearum. Non enim dedit nobis Deus spiritum timoris, sed virtutis, et dilectionis, et sobrietatis (II Tim. I, 6 et 7) . Et iterum: Tu autem, fili charissime, fortitudinem cape in gratia (II Tim. II, 1) . Habes ergo primae praeceptum sententiae ut erga omnes gratiam locet: deinde si non potest praeceptis suis omnes acquirere, caveat ne verbis aliquos exasperet, hoc est, ne inimicos faciat. Unde ait infra: Haec commoneo, testificans coram Deo, noli verbis contendere, in nihil utile, nisi ad subversionem audientium (Ibid., 14) . Servum autem Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes. Pulchre post", + "candidate_score": 0.703523, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_231_233", + "bdc_text": "XVI 76 , 33-41 ; XVII 426 , 11-13 . tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos .", + "psc_chunk_id": "014_Ambrosius-Mediolanensis_De-Abraham_window_253", + "psc_text": "bona sunt, nec ulli usui, nisi justa erga Deum reverentia, et fidei mente pietatem colas. Justitia sola est quae virtutes omnes complectitur, et commendat omnes. Accidentia quoque sunt negotiationes, mercaturae, et agriculturae, competentia quaestus laborum operumque ruralium. Sunt etiam corporis accidentia salubritas, et 345 commoditas valetudinis, decus, fortitudo, quae ex tempore accidunt, et cum aetate mutantur. 69. Non mediocrem hanc triplicem gratiam putes. Habes enim perfectionem perfectam in Evangelio. Nam cum dicit Dominus Jesus legisperito illi: Diliges Dominum Deum tuum (Matth. XXII, 37) , animae justitiam mandat tenendam. Etiamsi honorari parentes justum est, quanto magis parenti omnium deferr debet honorificentia? Rursus cum dicit: Non occides, non adulterium, non furtum facies, non falsum testimonium dices (Matth. XIX, 18) , virtutes corporis servandas admonet. In posterioribus vero dicens: Nemo est qui relinquat domum, aut parentes, aut uxorem, aut filios propter regnum Dei, et non recipiat septies tantum nunc in hoc tempore, in", + "candidate_score": 0.638462, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_210_212", + "bdc_text": "quod , me hercle , ignoravi ego hactenus . Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint .", + "psc_chunk_id": "014_Ambrosius-Mediolanensis_De-Abraham_window_207", + "psc_text": "Qui quaerit quomodo sciat, non dubitat, manifestante Deo, cognoscere se posse: sed formam vult acquirendae cognitionis advertere. Nam et in Evangelio Maria cum audisset ab angelo quia virgo paritura esset filium, respondit: Quomodo fiet istud quoniam virum non cognovi (Luc. I, 34) ? Et jure respondit, hoc est: Cum id quod naturae est, non suppetat, quia non solet parere quae viro non fuerat copulata, quaero quomodo praeter instituta naturae possim virgo generare? 50. Dixit autem illi Dominus Deus: Sume mihi vitulum trimum, et capram trimam, et arietem trimum, et turturem, et columbam (Gen. XV, 9) . Praeterirem hujusmodi interpretationem sacrificii, nisi quibusdam scrupulum hinc nasci adverterem, eo quod aruspicinae quaedam scribi videatur solemnitas; quod post immolationem divisa sunt animalia, et contra faciem alterutrum posita, et consedit illis Abraham. Sed si vim interrogationis praemissae et futurae responsionis consideremus, advertere poterimus spei nostrae et fidei 334 convenire hujus sacrificii disciplinam. Vitulus enim", + "candidate_score": 0.63042, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_325_327", + "bdc_text": "- Vogler d.J . wohnte seit Oktober bei Haller ; s. Nr. 2631 , 110-113 .", + "psc_chunk_id": "014_Ambrosius-Mediolanensis_De-Abraham_window_194", + "psc_text": "Vae habitantibus in terra (Apoc. VIII, 13) . Non utique omnes homines comprehendit, qui tunc vitae hujus cursum conficerent (sunt enim et in terris positi quorum conversatio in coelis est), sed eos quos terrenae conversationis affectus, ac hujus saeculi vicerit gratia. Ergo non habitatores, sed accolae sumus terrae hujus. Accola enim temporalis diversorii spem gerit: habitator autem spem omnem atque usum suae illic substantiae locare videtur, ubi habitandum putaverit. Itaque qui est terrae accola, habitator coeli est: qui autem habitator terrae, possessor est mortis. 42. Numeravit Abram trecentos decem et octo vernaculos suos, et percussit eos, et persecutus est usque Choba, quae est ad dextram Damasci (Gen. XIV, 14 et 15). Et numerus vitalis est. In ipso enim vita, si credamus in passione in nomine Domini Jesu. Nam haec est nominis interpretatio hujus; quod diximus Choba (Lib. I de Abraham, c. 2), id est vita. Ipsa ad dexteram Damasci pulchre", + "candidate_score": 0.615656, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_331_333", + "bdc_text": "peregrinis servare quotidie ad me divertentibus . Zuletzt hatte sich auch Johannes Huser bei ihm niedergelassen ; s. Nr. 2685 , 82-87 .", + "psc_chunk_id": "014_Ambrosius-Mediolanensis_De-Abraham_window_55", + "psc_text": "eram, et collegistis me . . . . Quod enim uni horum minimorum fecistis, mihi fecistis (Matth. XXV, 35 et 40) . Unius horae hospitio vidua illa quae suscepit 296 Eliam, et exiguo cibo pavit, perpetuum toto tempore famis invenit alimentum, et mercedem accepit mirabilem, ut numquam de hydria farina deficeret. Elisaeus quoque defuncti pignoris resuscitatione donata, solvit hospitii pensionem. 36. Non sola tamen facilitas susceptionis, sed etiam sedulitas suscipientis et affectus quaeritur. Utrumque te Abraham docet. Cucurrit obviam, rogavit prior dicens: Domine, si inveni gratiam ante te, ne praeterieris servum tuum: sumatur aqua, et laventur pedes vestri, et refrigerate sub arbore: et sumam panem, et manducate, et post haec transietis: propter quod declinastis ad servum vestrum (Gen. XVIII, 3 et seq.) . Tres vidit, et unum Dominum appellavit, ipsius solius se servum fatetur. Deinde conversus ad duos quos ministros arbitrabatur, etiam ipsis deferre gestit obsequium, jam non jure debito", + "candidate_score": 0.610368, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_57_59", + "bdc_text": "Vgl. auch Nr. 2690 , 30-36 ; Nr. 2702 , 27-29 . Tantusque tremor in universo caesaris exercitu obortus , ut ipse caesar tantum cum 8 equis ex primo fugiens aggereHier offensichtlich mit dem nicht klassischen Sinn von \"Haufen\" ;", + "psc_chunk_id": "014_Ambrosius-Mediolanensis_De-Abraham_window_4", + "psc_text": "de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui (Gen. XII, 1) . Satis fuerat dixisse de terra tua. Ibi enim erat exire de cognatione, exire de paterna domo: sed ideo addidit singula, ut ejus affectum 283 probaret ne forte aut imprudentem cepisse videretur, aut fraus aliqua mandatis pararetur coelestibus. Sed sicut coacervanda fuerunt praecepta, ne quid lateret: ita etiam proponenda praemia, ne forte desperaret. Tentatur ut fortis, incitatur ut fidelis, provocatur ut justus, meritoque exivit quemadmodum locutus est illi Dominus. 4. Et exivit cum eo Loth (Ibid., 4) . Hoc autem quod pro magno inter septem Sapientum dicta celebratur ἔπου Θεῷ, id est, sequere Deum, perfecit Abraham, factoque Sapientum dicta praevenit, et secutus Deum exivit de terra sua. Sed quia ante terra ei fuerat alia, hoc est, regio Chaldaeorum de qua exivit Thare Pater Abrahae, et in Charram demigravit; et quia secum eduxit nepotem suum, cui", + "candidate_score": 0.606714, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_335", + "bdc_text": "Offeruntur mihi iuvenes multi , qui sub mea cuperent esse disciplina .", + "psc_chunk_id": "014_Ambrosius-Mediolanensis_De-Abraham_window_108", + "psc_text": "a quibusque potioribus. Unde et quidam poeta hoc sequendum putavit: sive in eorum usu qui sibi docti et sapientes videntur, ipse hoc reperit: sive de nostris ipse transtulit: sive translatum invenit: Pascite ut ante boves, pueri, submittite tauros. (Virg. Ecl. I.) Inde et pueros dicimus, quando servulos significamus, non aetatem exprimentes, sed conditionem. 83. Adverte nunc virtutes boni patrisfamilias, et considera primum, quod munus, et cui mandet; ut et tu ita instituas servulos, ut liberis tuis paternum affectum deferant, et officia exsequantur. 309 Inventus est de servulis senior, tamen qui ad uxorem providendam domino juniori eligeretur, et constrictus ut juraret, mitteret manum sub femur domini sui. Per femur generationem intelligimus: generatio autem Abrahae Christus est. Unde Apostolus ait: Abrahae dictae sunt promissiones, et semini ejus. Non dicit, et seminibus, quasi in multis: sed sicut in uno, et semini tuo, quod est Christus (Gal. III, 16) ; ostendens per ipsum nobis", + "candidate_score": 0.594052, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 3, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-epistolam-Manichaei", + "max_score": 0.734967, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_250_252", + "bdc_text": "„Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres . Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) . Invident mihi populi concursum ;", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-epistolam-Manichaei_window_2", + "psc_text": "ut sunt consolationes, cohortationes, disputationes; et quaecumque sunt talia: horum omnium quaedam etiam per malos nescientes operatur summa Dei justitia, quaedam autem per scientes bonos. Nostrum igitur fuit eligere et optare meliora, ut ad vestram correctionem aditum haberemus, non in contentione et aemulatione et persecutionibus; sed mansuete consolando, benevole cohortando, leniter disputando: sicut scriptum est, Servum autem Domini non oportet litigare; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes (II Tim. II, 24, 25) . Nostrum ergo fuit velle has partes expetere: Dei est volentibus et petentibus donare quod bonum est. CAPUT II. 2. Causae cur mitius agendum cum Manichaeis. Illi in vos saeviant, qui nesciunt cum quo labore verum inveniatur, et quam difficile caveantur errores. Illi in vos saeviant, qui nesciunt quam rarum et arduum sit carnalia phantasmata piae mentis serenitate superare. Illi in vos saeviant, qui nesciunt cum quanta difficultate sanctur oculus interioris hominis,", + "candidate_score": 0.734967, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_248_250", + "bdc_text": "quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant . Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait : „Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-epistolam-Manichaei_window_2", + "psc_text": "ut sunt consolationes, cohortationes, disputationes; et quaecumque sunt talia: horum omnium quaedam etiam per malos nescientes operatur summa Dei justitia, quaedam autem per scientes bonos. Nostrum igitur fuit eligere et optare meliora, ut ad vestram correctionem aditum haberemus, non in contentione et aemulatione et persecutionibus; sed mansuete consolando, benevole cohortando, leniter disputando: sicut scriptum est, Servum autem Domini non oportet litigare; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes (II Tim. II, 24, 25) . Nostrum ergo fuit velle has partes expetere: Dei est volentibus et petentibus donare quod bonum est. CAPUT II. 2. Causae cur mitius agendum cum Manichaeis. Illi in vos saeviant, qui nesciunt cum quo labore verum inveniatur, et quam difficile caveantur errores. Illi in vos saeviant, qui nesciunt quam rarum et arduum sit carnalia phantasmata piae mentis serenitate superare. Illi in vos saeviant, qui nesciunt cum quanta difficultate sanctur oculus interioris hominis,", + "candidate_score": 0.729846, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_250", + "bdc_text": "„Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-epistolam-Manichaei_window_2", + "psc_text": "ut sunt consolationes, cohortationes, disputationes; et quaecumque sunt talia: horum omnium quaedam etiam per malos nescientes operatur summa Dei justitia, quaedam autem per scientes bonos. Nostrum igitur fuit eligere et optare meliora, ut ad vestram correctionem aditum haberemus, non in contentione et aemulatione et persecutionibus; sed mansuete consolando, benevole cohortando, leniter disputando: sicut scriptum est, Servum autem Domini non oportet litigare; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes (II Tim. II, 24, 25) . Nostrum ergo fuit velle has partes expetere: Dei est volentibus et petentibus donare quod bonum est. CAPUT II. 2. Causae cur mitius agendum cum Manichaeis. Illi in vos saeviant, qui nesciunt cum quo labore verum inveniatur, et quam difficile caveantur errores. Illi in vos saeviant, qui nesciunt quam rarum et arduum sit carnalia phantasmata piae mentis serenitate superare. Illi in vos saeviant, qui nesciunt cum quanta difficultate sanctur oculus interioris hominis,", + "candidate_score": 0.727656, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_249_251", + "bdc_text": "Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait : „Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres . Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-epistolam-Manichaei_window_2", + "psc_text": "ut sunt consolationes, cohortationes, disputationes; et quaecumque sunt talia: horum omnium quaedam etiam per malos nescientes operatur summa Dei justitia, quaedam autem per scientes bonos. Nostrum igitur fuit eligere et optare meliora, ut ad vestram correctionem aditum haberemus, non in contentione et aemulatione et persecutionibus; sed mansuete consolando, benevole cohortando, leniter disputando: sicut scriptum est, Servum autem Domini non oportet litigare; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes (II Tim. II, 24, 25) . Nostrum ergo fuit velle has partes expetere: Dei est volentibus et petentibus donare quod bonum est. CAPUT II. 2. Causae cur mitius agendum cum Manichaeis. Illi in vos saeviant, qui nesciunt cum quo labore verum inveniatur, et quam difficile caveantur errores. Illi in vos saeviant, qui nesciunt quam rarum et arduum sit carnalia phantasmata piae mentis serenitate superare. Illi in vos saeviant, qui nesciunt cum quanta difficultate sanctur oculus interioris hominis,", + "candidate_score": 0.701893, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_306", + "bdc_text": "Spero enim annata mihi eos in viam redigendos mansuetudine et moderatione .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-epistolam-Manichaei_window_2", + "psc_text": "ut sunt consolationes, cohortationes, disputationes; et quaecumque sunt talia: horum omnium quaedam etiam per malos nescientes operatur summa Dei justitia, quaedam autem per scientes bonos. Nostrum igitur fuit eligere et optare meliora, ut ad vestram correctionem aditum haberemus, non in contentione et aemulatione et persecutionibus; sed mansuete consolando, benevole cohortando, leniter disputando: sicut scriptum est, Servum autem Domini non oportet litigare; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes (II Tim. II, 24, 25) . Nostrum ergo fuit velle has partes expetere: Dei est volentibus et petentibus donare quod bonum est. CAPUT II. 2. Causae cur mitius agendum cum Manichaeis. Illi in vos saeviant, qui nesciunt cum quo labore verum inveniatur, et quam difficile caveantur errores. Illi in vos saeviant, qui nesciunt quam rarum et arduum sit carnalia phantasmata piae mentis serenitate superare. Illi in vos saeviant, qui nesciunt cum quanta difficultate sanctur oculus interioris hominis,", + "candidate_score": 0.61079, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_150_152", + "bdc_text": "Relatum hoc principi Bavariae ( qui , qualiscunque fuerit in his turbis , neutrae tamen partineutrae . . . parti : d. h. weder den Schmalkaldenern noch den Kaiserlichen .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-epistolam-Manichaei_window_94", + "psc_text": "ibi mecum quod vel in ipso fumo nullam partem invenis dissimilem caeteris; ex quo in genere suo partium inter se suarum congruentiam modumque custodit, ut quadam unitate sit quod est: quae nemo sobrie considerat, et non mirabiliter laudat. Quid, quod etiam fumo addis vim potentiamque generandi, quando eidem quoque inhabitatores principes tribuis: ut quod hic nunquam vidimus, ibi fumus fecundus sit, et salubrem suis habitatoribus praebeat mansionem? CAPUT XXXI. 34. De eodem argumento. Quod etiam in ipso fumi principe immanitatem solam advertisti quam vituperares, nonne debuisti attendere caetera quae te in ejus naturae laudem cogerent? Habebat enim animam et corpus; illam vivificantem, hoc vita inspiratum: cum illa regeret, hoc obtemperaret; illa praeiret, hoc subsequeretur; illa contineret, hoc non deflueret; illa moveret in numeros, hoc numerosa membrorum compagine constabiliretur. Nonne te ad laudem movet in hoc uno principe, vel pax ordinata, vel ordo pacatus? Quod autem de uno dictum est, hoc", + "candidate_score": 0.591297, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 4, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "034_Augustinus-Hipponensis_Speculum-de-Scriptura-sacra", + "max_score": 0.73255, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_248_250", + "bdc_text": "quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant . Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait : „Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_Speculum-de-Scriptura-sacra_window_543", + "psc_text": "querelam: sicut et Dominus donavit vobis, ita et vos facite. Super omnia autem haec charitatem habete, quod est vinculum perfectionis: et pax Christi exsultet in cordibus vestris, in qua et vocati estis in uno corpore; et grati estote. Verbum Christi habitet in vobis abundanter, in omni sapientia docentes et commonentes vosmetipsos psalmis, hymnis et canticis spiritualibus, in gratia cantantes in cordibus vestris Deo. Omne quodcumque facitis in verbo aut in opere, omnia in nomine Domini nostri Jesu Christi, gratias agentes Deo et Patri per ipsum. Mulieres, subditae estote viris, sicut oportet in Domino. Viri, diligite uxores vestras, et nolite amari esse ad illas. Filii, obedite parentibus per omnia; hoc enim placitum est in Domino. Patres, nolite ad indignationem provocare filios vestros, ut non pusillo animo fiant. Servi, obedite per omnia dominis carnalibus, non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes; sed in simplicitate cordis, timentes Dominum. Quodcumque facitis, ex animo operamini,", + "candidate_score": 0.73255, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_77_79", + "bdc_text": "ita ab omnibus scribitur civitatibus . Dolum tamen subesse non incredibile est . Si vivit adhuc , utinam domino vivereVgl. Röm 14 , 7f. discat tandem , non suo antichristo !Gemeint ist der Papst .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_Speculum-de-Scriptura-sacra_window_456", + "psc_text": "vivimus: sive morimur, Domino morimur. Sive ergo vivimus, sive morimur, Domini sumus. In hoc enim Christus et mortuus est, et resurrexit, ut et mortuorum et vivorum dominetur. Tu autem, quid judicas fratrem tuum? aut tu quare spernis fratrem tuum? Omnes enim stabimus ante tribunal Dei. Scriptum est enim, Vivo ego, dicit Dominus, quoniam mihi flectetur omne genu, et omnis lingua confitebitur Deo. Itaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet Deo. Non ergo amplius invicem judicemus. Sed hoc magis judicate, ne ponatis offendiculum fratribus vel scandalum. Scio et confido in Domino Jesu, quia nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi commune est. Si enim propter cibum frater tuus contristatur, jam non secundum charitatem ambulas. Noli cibo tuo illum perdere, pro quo Christus mortuus est. Non ergo blasphemetur bonum nostrum. Non enim est regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax et gaudium in Spiritu sancto.", + "candidate_score": 0.654273, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_75_77", + "bdc_text": "Hoc me solatur , quod , licet non firmiter ipsum mortuum esse credam , mortalem tamen esse certo sciam . Dubitant etiam domini nostriDie Augsburger Ratsherren. ; ita ab omnibus scribitur civitatibus .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_Speculum-de-Scriptura-sacra_window_456", + "psc_text": "vivimus: sive morimur, Domino morimur. Sive ergo vivimus, sive morimur, Domini sumus. In hoc enim Christus et mortuus est, et resurrexit, ut et mortuorum et vivorum dominetur. Tu autem, quid judicas fratrem tuum? aut tu quare spernis fratrem tuum? Omnes enim stabimus ante tribunal Dei. Scriptum est enim, Vivo ego, dicit Dominus, quoniam mihi flectetur omne genu, et omnis lingua confitebitur Deo. Itaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet Deo. Non ergo amplius invicem judicemus. Sed hoc magis judicate, ne ponatis offendiculum fratribus vel scandalum. Scio et confido in Domino Jesu, quia nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi commune est. Si enim propter cibum frater tuus contristatur, jam non secundum charitatem ambulas. Noli cibo tuo illum perdere, pro quo Christus mortuus est. Non ergo blasphemetur bonum nostrum. Non enim est regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax et gaudium in Spiritu sancto.", + "candidate_score": 0.643829, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_307_309", + "bdc_text": "Apud te solum haec dicere volui , ne fratri quidem proprioWolfgang Haller , damals Schulmeister in Kappel. quicquam dicerem . Maneant ergo tecum . Non dubito , quin mox exÜber der Zeile nachgetragen. eis aliqui in pagos sint ablegandi , si vel aliquantulum modo turbae fuerint sedatae .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_Speculum-de-Scriptura-sacra_window_372", + "psc_text": "duobus mandatis universa Lex pendet et Prophetae. Et post paucos versus [XXIII.]: Tunc Jesus locutus est ad turbas et ad discipulos suos, dicens: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei. Omnia ergo quaecumque dixerint vobis, servate et facite; secundum opera vero eorum nolite facere: dicunt enim, et non faciunt. Alligant autem onera gravia et importabilia, et imponunt in humeros hominum; digito autem suo nolunt ea movere. Omnia vero opera sua faciunt, ut videantur ab hominibus. Dilatant enim phylacteria sua, et magnificant fimbrias. Amant autem primos recubitus in coenis, et primas cathedras in synagogis, et salutationes in foro, et vocari ab hominibus rabbi. Vos autem nolite vocari rabbi: unus est enim magister vester; omnes autem vos fratres estis. Et patrem nolite vobis vocare super terram: unus est enim Pater vester, qui in coelis est. Nec vocemini magistri; quia magister vester unus est Christus. Qui major est vestrum, erit minister vester. Qui", + "candidate_score": 0.643462, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_201", + "bdc_text": "quamvis impossibile sit , ut in tanta hominum ex omnibus nationibus mercatorumque colluvie in unum omnes redigi possint stabulum , Vgl. Mi 2 , 12 ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_Speculum-de-Scriptura-sacra_window_370", + "psc_text": "vobis: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum coelorum. Auditis autem his, discipuli mirabantur valde, dicentes: Quis ergo potest salvus esse? Aspiciens autem Jesus, dixit illis: Apud homines hoc impossibile est, apud Deum autem omnia possibilia sunt. Tunc respondens Petrus dixit ei: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te, quid ergo erit nobis? Jesus autem dixit illis: Amen dico vobis, quod vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel. Et omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi primi. Et paulo post [XX.]: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis. Et aliquanto post", + "candidate_score": 0.642158, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_169_171", + "bdc_text": "s. Nr. 2672 , Anm. 23 , und Nr. 2721 , 13-15. 37-39 . Verumne hoc sit necne , abs te expecto . Inhonestam pacem magis metuo quam belli honestum progressum ! Pacem aequam ex animo desidero .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_Speculum-de-Scriptura-sacra_window_65", + "psc_text": "cum malignis, neque aemuleris facientes iniquitatem. Quoniam sicut herba velociter conterentur; et sicut olus viride arescent. Spera in Domino, et fac bonum; peregrinare in terra, et pascere fide. Et delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui. Volve super Dominum viam tuam, et confide in eo, et ipse faciet. Et educet sicut lumen justitiam tuam, et judicium tuum sicut meridiem. Tace Domino, et exspecta eum: noli contendere adversus eum qui proficit in via sua, adversus virum qui facit quae cogitat. Dimitte iram, et relinque furorem; noli contendere, ut male facias. Quoniam qui male faciunt, interibunt; exspectantes autem Dominum, ipsi haereditabunt terram. Adhuc enim modicum, et non erit impius; et cogitabis de loco ejus, et non subsistet. Mites autem haereditabunt terram, et delectabuntur in multitudine pacis. Et paulo post: Melius est parum justo, super divitias impiorum multas. Quia brachia impiorum confringentur; sublevat autem justos Dominus. Etpost aliquantum: Recede a malo,", + "candidate_score": 0.635156, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_117", + "bdc_text": "Et ubi nam sit caesar ( inter vivosne an mortuos , an Noͤrdlingae , an Ratisponae , an MonaciMünchen. ) , sicut varia sunt iudicia , ignoramus prorsus .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_Speculum-de-Scriptura-sacra_window_455", + "psc_text": "credit manducare omnia: qui autem infirmus est, olera manducet. Is qui manducat, non manducantem non spernat: et qui non manducat, manducantem non judicet; Deus enim illum assumpsit. Tu quis es qui judices alienum servum? Suo domino stat, aut cadit: stabit autem; potens est enim Deus statuere illum. Nam alius judicat diem inter diem, alius judicat omnem diem. Unusquisque in suo sensu abundet. Qui sapit diem, Domino sapit: et qui manducat, Domino manducat; gratias enim agit Deo. Et qui non manducat, Domino non manducat, et gratias agit Deo. Nemo enim nostrum sibi vivit, et nemo sibi moritur. Sive enim vivimus, Domino vivimus: sive morimur, Domino morimur. Sive ergo vivimus, sive morimur, Domini sumus. In hoc enim Christus et mortuus est, et resurrexit, ut et mortuorum et vivorum dominetur. Tu autem, quid judicas fratrem tuum? aut tu quare spernis fratrem tuum? Omnes enim stabimus ante tribunal Dei. Scriptum est enim, Vivo ego,", + "candidate_score": 0.63048, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_117", + "bdc_text": "Et ubi nam sit caesar ( inter vivosne an mortuos , an Noͤrdlingae , an Ratisponae , an MonaciMünchen. ) , sicut varia sunt iudicia , ignoramus prorsus .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_Speculum-de-Scriptura-sacra_window_456", + "psc_text": "vivimus: sive morimur, Domino morimur. Sive ergo vivimus, sive morimur, Domini sumus. In hoc enim Christus et mortuus est, et resurrexit, ut et mortuorum et vivorum dominetur. Tu autem, quid judicas fratrem tuum? aut tu quare spernis fratrem tuum? Omnes enim stabimus ante tribunal Dei. Scriptum est enim, Vivo ego, dicit Dominus, quoniam mihi flectetur omne genu, et omnis lingua confitebitur Deo. Itaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet Deo. Non ergo amplius invicem judicemus. Sed hoc magis judicate, ne ponatis offendiculum fratribus vel scandalum. Scio et confido in Domino Jesu, quia nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi commune est. Si enim propter cibum frater tuus contristatur, jam non secundum charitatem ambulas. Noli cibo tuo illum perdere, pro quo Christus mortuus est. Non ergo blasphemetur bonum nostrum. Non enim est regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax et gaudium in Spiritu sancto.", + "candidate_score": 0.630008, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_55_57", + "bdc_text": "s. Nr. 2621 , Anm. 7 . insecuti sunt , et , ut audio , non minus 2000 caesareanorum desiderata sunt , pauci nostrorum . Vgl. auch Nr. 2690 , 30-36 ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_Speculum-de-Scriptura-sacra_window_531", + "psc_text": "[Cap. II.] Ipsi scitis, fratres, introitum nostrum ad vos, quia non inanis fuit: sed ante passi multa et contumeliis affecti, sicut scitis, in Philippis, fiduciam habuimus in Deo nostro loqui ad vos Evangelium Dei in multa sollicitudine. Exhortatio enim nostra non de errore, neque de immunditia, neque in dolo: sed sicut probati sumus a Deo, ut crederetur nobis Evangelium, ita loquimur; non quasi hominibus placentes, sed Deo, qui probat corda nostra. Neque enim aliquando fuimus in sermone adulationis, sicut scitis: neque in occasione avaritiae, Deus testis est: neque quaerentes ab hominibus gloriam, neque a vobis, neque ab aliis. Cum possemus vobis oneri esse, ut Christi Apostoli: sed facti sumus parvuli in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios suos. Ita desiderantes vos, cupide volebamus tradere vobis non solum Evangelium Dei, sed etiam animas nostras; quoniam charissimi nobis facti estis. Memores enim facti estis, fratres, laboris nostri et fatigationis: nocte et", + "candidate_score": 0.629647, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_170_172", + "bdc_text": "Verumne hoc sit necne , abs te expecto . Inhonestam pacem magis metuo quam belli honestum progressum ! Pacem aequam ex animo desidero . Unde cum poeta dico :", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_Speculum-de-Scriptura-sacra_window_65", + "psc_text": "cum malignis, neque aemuleris facientes iniquitatem. Quoniam sicut herba velociter conterentur; et sicut olus viride arescent. Spera in Domino, et fac bonum; peregrinare in terra, et pascere fide. Et delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui. Volve super Dominum viam tuam, et confide in eo, et ipse faciet. Et educet sicut lumen justitiam tuam, et judicium tuum sicut meridiem. Tace Domino, et exspecta eum: noli contendere adversus eum qui proficit in via sua, adversus virum qui facit quae cogitat. Dimitte iram, et relinque furorem; noli contendere, ut male facias. Quoniam qui male faciunt, interibunt; exspectantes autem Dominum, ipsi haereditabunt terram. Adhuc enim modicum, et non erit impius; et cogitabis de loco ejus, et non subsistet. Mites autem haereditabunt terram, et delectabuntur in multitudine pacis. Et paulo post: Melius est parum justo, super divitias impiorum multas. Quia brachia impiorum confringentur; sublevat autem justos Dominus. Etpost aliquantum: Recede a malo,", + "candidate_score": 0.622222, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_321", + "bdc_text": "Promisi patriDer Ammann Hans Vogler d. Ä. , sicut per literas me rogavit , ut duos tantum vel tres menses eum servarem mecum .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_Speculum-de-Scriptura-sacra_window_364", + "psc_text": "a Patre meo qui in coelis est. Ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum. Tunc accedens Petrus ad eum, dixit: Domine, quoties peccabit in me frater meus, et dimittam ei? usque septies? Dicit illi Jesus: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies. Ideo assimilatum est regnum coelorum homini regi, qui voluit rationem ponere cum servis suis: et cum coepisset rationem ponere, oblatus est ei unus qui debebat decem millia talenta; cum autem non haberet unde redderet, jussit eum dominus ejus venumdari, et uxorem ejus, et filios, et omnia quae habebat, et reddi. Procidens autem servus ille orabat eum, dicens: Patientiam habe in me, et omnia reddam tibi. Misertus autem dominus servi illius, dimisit eum, et debitum dimisit ei. Egressus autem servus ille invenit unum de conservis suis, qui debebat ei centum denarios, et tenens suffocabat eum dicens: Redde quod debes.", + "candidate_score": 0.621774, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_177_179", + "bdc_text": "Is custodiat nos , ne tales recipiamus conditiones , quales cum suis Tigurini aliquando adversariis . Anspielung auf den 2 . Kappeler Frieden von November 1531 .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_Speculum-de-Scriptura-sacra_window_557", + "psc_text": "paucos versus: Divitibus hujus saeculi praecipe, non superbe sapere neque sperare in incerto divitiarum, sed in Deo, qui praestat nobis omnia abunde ad fruendum; bene agee, divites fieri in operibus bonis, facile tribuere, communicare, thesaurizare sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam. O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates et oppositiones falsi nominis scientiae, quam quidam promittentes circa fidem exciderunt. Gratia tecum. Amen. DE EPISTOLA II B. PAULI AD TIMOTHEUM. [Cap. I.] Non enim dedit nobis Deus spiritum timoris, sed virtutis et dilectionis et sobrietatis. Noli itaque erubescere testimonium Domini nostri, neque me vinctum ejus; sed collabora Evangelio secundum virtutem Dei. Et post paucos versus: Formam habe sanorum verborum, quae a me audisti in fide et dilectione in Christo Jesu. Bonum depositum custodi per Spiritum sanctum, qui habitat in nobis. Et paulo post [II.]: Tu ergo, fili mi, confortare in gratia, quae est in Christo Jesu; et", + "candidate_score": 0.616843, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_303_305", + "bdc_text": "Sperabam me amicos habituros , sed metuo , ne inimiciores sint futuri peregrinis . Ego nemini ne verbum quidem , nec Laeto nec Cellario nec Musculo . Wolfgang Musculus .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_Speculum-de-Scriptura-sacra_window_163", + "psc_text": "Et post quatuor versus: Foris non mansit peregrinus; ostium meum viatori patuit. Si abscondi quasi homo peccatum meum, et celavi in sinu meo iniquitatem meam. Si expavi ad multitudinem nimiam, et despectio propinquorum terruit me; et non magis tacui, nec egressus sum ostium. Quis mihi tribuat auditorem, ut desiderium meum Omnipotens audiat, et librum scribat ipse qui judicat; ut in humero meo portem illum, et circumdem quasi coronam mihi? Per singulos gradus meos pronuntiabo illum, et quasi principi offeram eum. Si adversum me terra mea clamat, et cum ipsa sulci ejus deflent. Si fructus ejus comedi absque pecunia, et animam agricolarum afflixi. Nunc jam de libris Prophetarum quae sunt huic operi necessaria colligamus. Ac primum de his Prophetis qui propter brevitatem voluminum suorum Minores vocantur. Ergo apud Osee prophetam ista comperimus. DE LIBRO OSEE. [Cap. IV.] Audite verbum Domini, filii Israel, quia judicium Domino cum habitatoribus terrae. Non est enim", + "candidate_score": 0.614562, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_42_44", + "bdc_text": "CrastinaAlso am 23 . November . - Es kam tatsächlich zu einer Schlacht ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_Speculum-de-Scriptura-sacra_window_355", + "psc_text": "hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo qui in coelis est. Qui autem negaverit me coram hominibus, negabo et ego eum coram Patre meo qui in coelis est. Nolite arbitrari quia venerim pacem mittere in terram: non veni pacem mittere, sed gladium. Veni enim separare hominem adversus patrem suum, et filiam adversus matrem suam, et nurum adversus socrum suam; et inimici hominis, domestici ejus. Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus: et qui amat filium aut filiam super me, non est me dignus. Et qui non accipit crucem suam et sequitur me, non est me dignus. Qui invenit animam suam, perdet illam; et qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eam. Qui recipit vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet; et qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet.", + "candidate_score": 0.607183, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 5, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte", + "max_score": 0.731667, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_250", + "bdc_text": "„Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte_window_347", + "psc_text": "quod Apostolus dicit: « Servum autem Domini non oportet litigare; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes: ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem (II Tim. II, 24, 25). Beati ergo pacifici; quoniam ipsi filii Dei vocabuntur » (Matth. V, 9). 87. Conclusio ergo hujus totius sermonis quam terribiliter inferatur, valde attendendum est: Omnis ergo, inquit, qui audit verba mea haec et facit ea, similis est viro sapienti qui aedificavit domum suam super petram. Non enim quisque firmat quod audit vel percipit, nisi faciendo. Et si petra Christus est, sicut multa Scripturarum testimonia praedicant (I Cor. X, 4), ille aedificat in Christo, qui quod audit ab illo, facit. Descendit pluvia, venerunt flumina, flaverunt venti, et offenderunt in domum illam, et non cecidit; fundata enim erat supra petram. Non ergo iste metuit ullas caliginosas superstitiones; (quid enim aliud intelligitur pluvia, cum in mali alicujus", + "candidate_score": 0.731667, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_248_250", + "bdc_text": "quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant . Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait : „Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte_window_347", + "psc_text": "quod Apostolus dicit: « Servum autem Domini non oportet litigare; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes: ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem (II Tim. II, 24, 25). Beati ergo pacifici; quoniam ipsi filii Dei vocabuntur » (Matth. V, 9). 87. Conclusio ergo hujus totius sermonis quam terribiliter inferatur, valde attendendum est: Omnis ergo, inquit, qui audit verba mea haec et facit ea, similis est viro sapienti qui aedificavit domum suam super petram. Non enim quisque firmat quod audit vel percipit, nisi faciendo. Et si petra Christus est, sicut multa Scripturarum testimonia praedicant (I Cor. X, 4), ille aedificat in Christo, qui quod audit ab illo, facit. Descendit pluvia, venerunt flumina, flaverunt venti, et offenderunt in domum illam, et non cecidit; fundata enim erat supra petram. Non ergo iste metuit ullas caliginosas superstitiones; (quid enim aliud intelligitur pluvia, cum in mali alicujus", + "candidate_score": 0.729712, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_250_252", + "bdc_text": "„Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres . Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) . Invident mihi populi concursum ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte_window_347", + "psc_text": "quod Apostolus dicit: « Servum autem Domini non oportet litigare; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes: ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem (II Tim. II, 24, 25). Beati ergo pacifici; quoniam ipsi filii Dei vocabuntur » (Matth. V, 9). 87. Conclusio ergo hujus totius sermonis quam terribiliter inferatur, valde attendendum est: Omnis ergo, inquit, qui audit verba mea haec et facit ea, similis est viro sapienti qui aedificavit domum suam super petram. Non enim quisque firmat quod audit vel percipit, nisi faciendo. Et si petra Christus est, sicut multa Scripturarum testimonia praedicant (I Cor. X, 4), ille aedificat in Christo, qui quod audit ab illo, facit. Descendit pluvia, venerunt flumina, flaverunt venti, et offenderunt in domum illam, et non cecidit; fundata enim erat supra petram. Non ergo iste metuit ullas caliginosas superstitiones; (quid enim aliud intelligitur pluvia, cum in mali alicujus", + "candidate_score": 0.715178, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_249_251", + "bdc_text": "Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait : „Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres . Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte_window_347", + "psc_text": "quod Apostolus dicit: « Servum autem Domini non oportet litigare; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes: ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem (II Tim. II, 24, 25). Beati ergo pacifici; quoniam ipsi filii Dei vocabuntur » (Matth. V, 9). 87. Conclusio ergo hujus totius sermonis quam terribiliter inferatur, valde attendendum est: Omnis ergo, inquit, qui audit verba mea haec et facit ea, similis est viro sapienti qui aedificavit domum suam super petram. Non enim quisque firmat quod audit vel percipit, nisi faciendo. Et si petra Christus est, sicut multa Scripturarum testimonia praedicant (I Cor. X, 4), ille aedificat in Christo, qui quod audit ab illo, facit. Descendit pluvia, venerunt flumina, flaverunt venti, et offenderunt in domum illam, et non cecidit; fundata enim erat supra petram. Non ergo iste metuit ullas caliginosas superstitiones; (quid enim aliud intelligitur pluvia, cum in mali alicujus", + "candidate_score": 0.698901, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_206_208", + "bdc_text": "mit Schwyzer und Meyer . Nam quandocunque audiunt Lutheranos esse potentes aliquid moliri , statim de deserenda cogitant et loquuntur vocatione , imprudenterque effutiunt apud eos , qui singula eorum verba malevolis sine ambiguitate deferunt . Accidit et aliud quid nobis proxime .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte_window_334", + "psc_text": "nix calida sit. Sic potest fieri ut qui malus fuit, non sit malus; non tamen fieri potest ut malus bene faciat. Qui etiamsi aliquando utilis est, non hoc ipse facit, sed fit de illo, divina providentia procurante, sicut de Pharisaeis dictum est, « Quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facere nolite. » Hoc ipsum quod bona dicebant, et ea quae dicebant, utiliter audiebantur et fiebant, non erat illorum: Super cathedram enim, inquit, Moysi sedent (Id. XXIII, 3, 2) . Per divinam ergo providentiam legem Dei praedicantes, possent esse audientibus utiles, cum sibi non essent. De talibus alio loco per prophetam dictum est, « Seminastis triticum, et spinas metetis (Jerem. XII, 13): quia bona praecipiunt, et mala faciunt. Non ergo qui eos audiebant et faciebant quae ab eis dicebantur, de spinis legebant uvas; sed per spinas de vite legebant uvas: tanquam si manum aliquis per sepem mittat, aut certe de vite,", + "candidate_score": 0.649195, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_117", + "bdc_text": "Et ubi nam sit caesar ( inter vivosne an mortuos , an Noͤrdlingae , an Ratisponae , an MonaciMünchen. ) , sicut varia sunt iudicia , ignoramus prorsus .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte_window_113", + "psc_text": "ubique praesenti, quisquis etiam per caput suum jurare voluerit: et hic etiam caetera intelliguntur, quae omnia utique dici non poterant; sicut illud commemoravimus dictum ab Apostolo, Quotidie morior, per vestram gloriam. Quam jurationem ut Domino se debere ostenderet, addidit, quam habeo in Christo Jesu. 53. Verumtamen propter carnales dico, non oportet opinari quod dictum est coelum thronus Dei, et terra scabellum pedum ejus, quod sic habeat Deus collocata membra in coelo et in terra, ut nos cum sedemus; sed illa sedes judicium significat: et quoniam in hoc universo mundi corpore maximam speciem coelum habeat, et terra minimam; tanquam praesentior sit excellenti pulchritudini vis divina, minimam vero ordinet in extremis atque in infimis, sedere in coelo dicitur terramque calcare. Spiritualiter autem sanctas animas coeli nomen significat; et terrae, peccatrices: et quoniam spiritualis omnia judicat, ipse autem a nemine judicatur (I Cor. II, 15), convenienter dicitur sedes Dei: peccator vero cui dictum", + "candidate_score": 0.631564, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_264", + "bdc_text": "etc. Accedit huius mali fax exitiosa , quod adversarii nostri unum hoc studebunt , ut nos in diversas trahant partes et perniciosam inter nos seminent discordiam .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte_window_150", + "psc_text": "adhuc oderit inimicum. Ejus autem imperio, qui venit Legem implere, non solvere, perficiet benevolentiam et benignitatem, cum eam usque ad inimici dilectionem perduxerit. Nam ille gradus quamvis nonnullus sit, tam parvus est tamen, ut cum Publicanis etiam possit esse communis. Nec quod in Lege dictum est, Oderis inimicum tuum, vox jubentis justo accipienda est, sed permittentis infirmo. 71. Oritur hic sane nullo modo dissimulanda quaestio, quod huic praecepto Domini, quo nos hortatur diligere inimicos nostros, et benefacere his qui nos oderunt, et orare pro his qui nos persequuntur, multae aliae Scripturarum partes minus diligenter et sobrie considerantibus videntur adversae; quia et in Prophetis inveniuntur multae imprecationes adversus inimicos, quae maledictiones putantur: sicut est illud, Fiat mensa eorum in laqueum (Psal. LXVIII, 23) ; et caetera quae ibi dicuntur: et illud, Fiant filii ejus pupilli, et uxor ejus vidua (Psal. CVIII, 9) ; et quae alia vel supra vel infra in", + "candidate_score": 0.62425, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_304_306", + "bdc_text": "Ego nemini ne verbum quidem , nec Laeto nec Cellario nec Musculo . Wolfgang Musculus . Spero enim annata mihi eos in viam redigendos mansuetudine et moderatione .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte_window_30", + "psc_text": "si diceret, Nemo accendit lucernam, et occultat illam? an aliquid etiam modius significat, ut hoc sit ponere lucernam sub modio, superiora facere corporis commoda, quam praedicationem veritatis; ut ideo quisque veritatem non praedicet, dum timet ne aliquid in rebus corporalibus et temporalibus molestiae patiatur? Et bene modius dicitur, sive propter retributionem mensurae, quia ea quisque recipit quae gessit in corpore, ut illic, inquit Apostolus, recipiat unusquisque quae gessit in corpore (II Cor. V, 10) : et tanquam de hoc modio corporis alio loco dicitur, In qua enim mensura mensi fueritis, in ea remetietur vobis (Matth. VII, 2) : sive quoniam temporalia bona, quae in corpore peraguntur, certa dierum mensura et inchoantur et transeunt, quam fortasse significat modius; aeterna vero et spiritualia nullo tali fine coercentur: Non enim ad mensuram dat Deus spiritum (Joan. III, 34) . Sub modio ergo lucernam ponit, quisquis lucem bonae doctrinae commodis temporalibus obscurat et tegit.", + "candidate_score": 0.62019, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_177", + "bdc_text": "Is custodiat nos , ne tales recipiamus conditiones , quales cum suis Tigurini aliquando adversariis .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte_window_302", + "psc_text": "multum cavendum et molestum simulatorum genus, qui cum omnium vitiorum accusationes odio et livore suscipiant, etiam consultores videri se volunt. Et ideo pie cauteque vigilandum est, ut, cum aliquem reprehendere vel objurgare nos necessitas coegerit, primum cogitemus utrum tale sit vitium, quod nunquam habuimus, vel quo jam caruimus: et si nunquam habuimus, cogitemus nos homines esse, et habere potuisse; si vero habuimus, et non habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehensionem aut objurgationem non odium, sed misericordia praecedat: ut sive ad correctionem ejus, propter quem id facimus, sive ad perversionem valuerit (nam incertus est exitus), nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. Si autem cogitantes nosmetipsos invenerimus in eo esse vitio, in quo est ille quem reprehendere parabamus, non reprehendamus, neque objurgemus: sed tamen congemiscamus; et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum invitemus. 65. Nam et illud quod dicit Apostolus, « Factus sum Judaeis tanquam", + "candidate_score": 0.610018, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_177", + "bdc_text": "Is custodiat nos , ne tales recipiamus conditiones , quales cum suis Tigurini aliquando adversariis .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte_window_303", + "psc_text": "oculi nostri securi simus. Si autem cogitantes nosmetipsos invenerimus in eo esse vitio, in quo est ille quem reprehendere parabamus, non reprehendamus, neque objurgemus: sed tamen congemiscamus; et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum invitemus. 65. Nam et illud quod dicit Apostolus, « Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrifacerem; his qui sub Lege sunt, quasi sub Lege, cum non sim ipse sub Lege, ut eos qui sub Lege erant lucrifacerem; his qui sine Lege sunt, quasi sine Lege, cum sine lege Dei non sim, sed sim in lege Christi, ut lucrifacerem eos qui sine Lege sunt. Factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem: » non utique simulatione faciebat, quemadmodum quidam intelligi volunt, ut eorum detestanda simulatio tanti exempli auctoritate muniatur; sed hoc faciebat charitate; qua ejus infirmitatem, cui volebat subvenire, tanquam suam cogitabat. Hoc enim et praestruit dicendo:", + "candidate_score": 0.608171, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_257", + "bdc_text": "meis libris , meis aedibus , meis vestibus omnes , meis pecuniis , meo apud dominos patrocinio .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Explicatur prior pars sermonis a Domino in monte habiti, contenta Matthaei capite quinto. CAPUT PRIMUM. 1. Sermonem quem locutus est Dominus noster Jesus Christus in monte, sicut in Evangelio secundum Matthaeum legimus, si quis pie sobrieque consideraverit, puto quod inveniet in eo, quantum ad mores optimos pertinet, perfectum vitae christianae modum: quod polliceri non temere audemus, sed ex ipsis ejusdem Domini verbis conjicientes. Nam sic ipse sermo concluditur, ut appareat in eo praecepta esse omnia quae ad informandam vitam pertinent. Sic enim dicit: « Omnis ergo qui audit verba mea haec et facit ea, similabo eum viro sapienti qui aedificavit domum suam supra petram: descendit pluvia, venerunt flumina, flaverunt venti, et offenderunt in domum illam, et non cecidit; fundata enim erat super petram. Et omnis qui audit verba mea haec et non facit ea, similabo eum viro stulto qui aedificavit domum suam super arenam: descendit pluvia, venerunt flumina,", + "candidate_score": 0.604816, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 6, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa021a.opp-lat1", + "max_score": 0.7314, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_250_252", + "bdc_text": "„Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres . Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) . Invident mihi populi concursum ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa021a.opp-lat1_window_3", + "psc_text": "P hiis (sic ubique) V 22 sunt Vb XXV. Aug. Mct. 6. 13 et lenimenta languentium, ut sunt consolationes, cohortationes, disputationes et quaecumque sunt alia: horum omnium quaedam etiam per malos nescientes operatur summa dei iustitia, quaedam autem per scientes bonos. nostrum igitur fuit eligere et optare meliora, ut ad uestram correctionem aditum haberemushaberes, non in contentione et aemulatione et persecutionibus, sed mansuete consolando, beniuole cohortando, leniter disputando. sicut scriptum est: seruum autem domini non oportet litigare, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diuersa sentientes. nostrum ergo fuit uelle has partes expetere; dei est uolentibus et petentibus donare, quod bonum est. cap. 2 Illi in uos saeuiant. qui nesciunt, cum quo labore uerum inueniatur et quam difficile caueantur errores; illi in uos saeuiant, qui nesciunt, quam rarum et arduum sit carnalia phantasmata piae mentis serenitate superare; illi in uos saeuiant, qui nesciunt, cum quanta difficultate sanetur", + "candidate_score": 0.7314, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_250", + "bdc_text": "„Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa021a.opp-lat1_window_3", + "psc_text": "P hiis (sic ubique) V 22 sunt Vb XXV. Aug. Mct. 6. 13 et lenimenta languentium, ut sunt consolationes, cohortationes, disputationes et quaecumque sunt alia: horum omnium quaedam etiam per malos nescientes operatur summa dei iustitia, quaedam autem per scientes bonos. nostrum igitur fuit eligere et optare meliora, ut ad uestram correctionem aditum haberemushaberes, non in contentione et aemulatione et persecutionibus, sed mansuete consolando, beniuole cohortando, leniter disputando. sicut scriptum est: seruum autem domini non oportet litigare, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diuersa sentientes. nostrum ergo fuit uelle has partes expetere; dei est uolentibus et petentibus donare, quod bonum est. cap. 2 Illi in uos saeuiant. qui nesciunt, cum quo labore uerum inueniatur et quam difficile caueantur errores; illi in uos saeuiant, qui nesciunt, quam rarum et arduum sit carnalia phantasmata piae mentis serenitate superare; illi in uos saeuiant, qui nesciunt, cum quanta difficultate sanetur", + "candidate_score": 0.719343, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_249_251", + "bdc_text": "Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait : „Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres . Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa021a.opp-lat1_window_3", + "psc_text": "P hiis (sic ubique) V 22 sunt Vb XXV. Aug. Mct. 6. 13 et lenimenta languentium, ut sunt consolationes, cohortationes, disputationes et quaecumque sunt alia: horum omnium quaedam etiam per malos nescientes operatur summa dei iustitia, quaedam autem per scientes bonos. nostrum igitur fuit eligere et optare meliora, ut ad uestram correctionem aditum haberemushaberes, non in contentione et aemulatione et persecutionibus, sed mansuete consolando, beniuole cohortando, leniter disputando. sicut scriptum est: seruum autem domini non oportet litigare, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diuersa sentientes. nostrum ergo fuit uelle has partes expetere; dei est uolentibus et petentibus donare, quod bonum est. cap. 2 Illi in uos saeuiant. qui nesciunt, cum quo labore uerum inueniatur et quam difficile caueantur errores; illi in uos saeuiant, qui nesciunt, quam rarum et arduum sit carnalia phantasmata piae mentis serenitate superare; illi in uos saeuiant, qui nesciunt, cum quanta difficultate sanetur", + "candidate_score": 0.68926, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_228_230", + "bdc_text": "Et quid in hac urbe vel uno anno effecerim , testem invoco omnem ecclesiam . Maiorem profecto ego habui redeundi occasionem , cum omnes exacerbatissimis animis in me essent conversi , Haller spielt hier auf seine Erfahrungen mit der Augsburger Kirche an ; s. dazu HBBW XV 692f ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa021a.opp-lat1_window_38", + "psc_text": "sua potestate; sed accipietis uirtutem spiritus sancti superuenientem in uos et eritis mihi testes apud Hierusalem et in tota Iudaea et Samaria et usque in totam terram. ecce habes, ubi commemorauit discipulos pollicitationis paternae, quam ex ore eius audierant de uenturo spiritu sancto. nunc uideamus, quando sit missus. paulo post enim sequitur et dicit: in illo tempore, quo subpletus est dies pentecostes, fuerunt omnes eadem animatione simul in unum; et factus est subito de caelo sonus, quasi ferretur flatus uehemens, et inpleuit totum illum locum, in quo erant sedentes; et uisae sunt illis linguae diuisae quasi ignis, qui et insedit super unumquemque illorum. et inpleti sunt omnes spiritu sancto et coeperunt loqui linguis, quomodo spiritus dabat eis pronuntiare. Hierosolymis autem fuerunt habitantes Iudaei, homines ex omni natione, quae est sub caelo. et cum facta esset uox, conlecta est turba et confusa est, quoniam audiebat unusquisque suo sermone et suis linguis", + "candidate_score": 0.665605, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_227_229", + "bdc_text": "et evertere consultius putem , quam re intentata prorsus arripere fugam . Et quid in hac urbe vel uno anno effecerim , testem invoco omnem ecclesiam . Maiorem profecto ego habui redeundi occasionem , cum omnes exacerbatissimis animis in me essent conversi , Haller spielt hier auf seine Erfahrungen mit der Augsburger Kirche an ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa021a.opp-lat1_window_38", + "psc_text": "sua potestate; sed accipietis uirtutem spiritus sancti superuenientem in uos et eritis mihi testes apud Hierusalem et in tota Iudaea et Samaria et usque in totam terram. ecce habes, ubi commemorauit discipulos pollicitationis paternae, quam ex ore eius audierant de uenturo spiritu sancto. nunc uideamus, quando sit missus. paulo post enim sequitur et dicit: in illo tempore, quo subpletus est dies pentecostes, fuerunt omnes eadem animatione simul in unum; et factus est subito de caelo sonus, quasi ferretur flatus uehemens, et inpleuit totum illum locum, in quo erant sedentes; et uisae sunt illis linguae diuisae quasi ignis, qui et insedit super unumquemque illorum. et inpleti sunt omnes spiritu sancto et coeperunt loqui linguis, quomodo spiritus dabat eis pronuntiare. Hierosolymis autem fuerunt habitantes Iudaei, homines ex omni natione, quae est sub caelo. et cum facta esset uox, conlecta est turba et confusa est, quoniam audiebat unusquisque suo sermone et suis linguis", + "candidate_score": 0.65308, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_254", + "bdc_text": "singulis meis ( nisi publicis impediantur negotiis ) intersunt concionibus .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa021a.opp-lat1_window_3", + "psc_text": "P hiis (sic ubique) V 22 sunt Vb XXV. Aug. Mct. 6. 13 et lenimenta languentium, ut sunt consolationes, cohortationes, disputationes et quaecumque sunt alia: horum omnium quaedam etiam per malos nescientes operatur summa dei iustitia, quaedam autem per scientes bonos. nostrum igitur fuit eligere et optare meliora, ut ad uestram correctionem aditum haberemushaberes, non in contentione et aemulatione et persecutionibus, sed mansuete consolando, beniuole cohortando, leniter disputando. sicut scriptum est: seruum autem domini non oportet litigare, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diuersa sentientes. nostrum ergo fuit uelle has partes expetere; dei est uolentibus et petentibus donare, quod bonum est. cap. 2 Illi in uos saeuiant. qui nesciunt, cum quo labore uerum inueniatur et quam difficile caueantur errores; illi in uos saeuiant, qui nesciunt, quam rarum et arduum sit carnalia phantasmata piae mentis serenitate superare; illi in uos saeuiant, qui nesciunt, cum quanta difficultate sanetur", + "candidate_score": 0.612717, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_150_152", + "bdc_text": "Relatum hoc principi Bavariae ( qui , qualiscunque fuerit in his turbis , neutrae tamen partineutrae . . . parti : d. h. weder den Schmalkaldenern noch den Kaiserlichen .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa021a.opp-lat1_window_65", + "psc_text": "caenosae ac turbidae cum suis inhabitatoribus; quarum interius uenti horribiles ac uehementes cum suo principe et genitoribus. rursum regio ignea et corruptibilis cum suis ducibus et nationibus. pari more introrsum gens caliginis ac fumi plena, in qua morabatur inmanis princeps bmnium etdux habens circaseinnumerabiles principes, quorum omnium ipse erat mens atque origo: haeque fuerunt naturae quinque terrae p'estiferae. . Si aerium uel etiam aetherium corpus diceret esse naturam dei, profecto inrideretur ab omnibus. qui sapientiae ueritatisque naturam per nulla spatia locorum distentam atque diffusam sine ulla mole magnam et magnificam nec in parte minorem et in parte maiorem, sed per omnia aequalem summo patri. nec aliud habentem hic et aliud alibi, sed ubique integram. 1 hec b cap. 15 incipit: Quis ferat sqq. b 3 si om. L 4 K H 5 supersticione T 6 exibet VP sed] et T 7 ueritatique suijt H 8 insequentibus H apparebit P 9", + "candidate_score": 0.585417, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 7, + "cf_id": "cf033", + "work_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis", + "max_score": 0.73088, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_248_250", + "bdc_text": "quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant . Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait : „Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_255", + "psc_text": "si ita justitia dictante abbati visum fuerit, et de cujuslibet ordine id faciat; sin alias, propria teneant loca: quia sive servus, sive liber I Cor. XII, omnes in Christo unum sumus: et sub uno Domino aequalem servitutis militiam bajulamus: quia non est personarum acceptio apud Deum Act. X . Solummodo in hac parte apud ipsum discernimur, si meliores ab aliis in operibus bonis et humiles inveniamur. Ergo aequalis sit ab eo omnibus charitas: una praebeatur in omnibus, secundum merita, disciplina. In doctrina namque sua abbas apostolicam 62 debet illam semper formam servare, in qua dicit: Argue, obsecra, increpa (I Tim. IV) , id est, miscens temporibus tempora, terroribus blandimenta: dirum magistri, pium patris ostendat affectum: id est indisciplinatos et inquietos debet durius arguere; obedientes autem, et mites, et patientes, ut in melius proficiant, obsecrare; negligentes autem et contemnentes, ut increpet et corripiat, admonemus. Neque dissimulet peccata delinquentium: sed mox ut", + "candidate_score": 0.73088, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_250", + "bdc_text": "„Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_108", + "psc_text": "« Non est, inquit, S. Augustinus Serm. 22 de Script., quod in fine dicatur Domino: Non me permisisti bene vivere, aut dilationem correctionis non mihi dedisti, aut non ostendisti quid appeterem, quid vitarem: videte quia tacet, videte quia differt, videte quia blanditur, hortatur, minatur. » Nam pius Dominus ait: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat; ] sive, ut ait Petrus apostolus: Patienter agit propter vos, nolens aliquos perire, sed omnes ad poenitentiam reverti; et Paulus: Deus vult omnes homines salvos facere; et item ipse Dominus per Prophetam: In quacunque die ingemuerit peccator, omnium iniquitatum ejus non recordabor. Cum ergo interrogassemus Dominum, fratres, de habitatore tabernaculi ejus; ] nimirum cum propheta dicentes: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo? Audivimus habitandi praeceptum. ] Id est, quid illud habitare cupientibus praecipiatur, cum post interrogationem responsum est: Qui ingreditur sine macula, etc. Sed si compleamus habitatoris officium, erimus haeredes regni coelorum. ]", + "candidate_score": 0.715755, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2055", + "psc_text": "(Cap. 41): « Si quis negligenter sonitum fecerit, aut aliud quid excesserit in refectorio, mox a priore veniam petat. » Istud tamen ad mensam silentium ita observabant veteres, ut ex Cassiano licitum esset decano loqui; ex Regula secunda et tertia SS. Patrum, cap. 7, atque S. Macarii, cap. 18, ei qui praeest; ex Regula S. Benedicti, priori pro aedificatione; ex Poenitentiali S. Columbani, omnibus pro necessitate alterius fratris. Sed in Regula Cujusdam ad virgines ista leguntur (Cap. 9): « Ad mensam vero nulla penitus praeter abbatissam, vel cui abbatissa praeceperit pro communi necessitate sororum, loqui praesumat . . . Portaria vero, quae pro necessariis causis alloquium expetierit abbatissae, loqui permittatur; quia forsitan talis supervenerit necessitas, quae moram habere non debeat . . . Festis vero Domini diebus, id est Nativitate Domini, vel Paschae solemnitate, ac Theophania, vel Pentecoste, vel si qua sunt alia Domini vel sanctorum martyrum praecipua sacra celebranda,", + "candidate_score": 0.698046, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_249_251", + "bdc_text": "Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait : „Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres . Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_255", + "psc_text": "si ita justitia dictante abbati visum fuerit, et de cujuslibet ordine id faciat; sin alias, propria teneant loca: quia sive servus, sive liber I Cor. XII, omnes in Christo unum sumus: et sub uno Domino aequalem servitutis militiam bajulamus: quia non est personarum acceptio apud Deum Act. X . Solummodo in hac parte apud ipsum discernimur, si meliores ab aliis in operibus bonis et humiles inveniamur. Ergo aequalis sit ab eo omnibus charitas: una praebeatur in omnibus, secundum merita, disciplina. In doctrina namque sua abbas apostolicam 62 debet illam semper formam servare, in qua dicit: Argue, obsecra, increpa (I Tim. IV) , id est, miscens temporibus tempora, terroribus blandimenta: dirum magistri, pium patris ostendat affectum: id est indisciplinatos et inquietos debet durius arguere; obedientes autem, et mites, et patientes, ut in melius proficiant, obsecrare; negligentes autem et contemnentes, ut increpet et corripiat, admonemus. Neque dissimulet peccata delinquentium: sed mox ut", + "candidate_score": 0.692431, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_249_251", + "bdc_text": "Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait : „Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres . Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_958", + "psc_text": "in saeculo; quodque magis perversum est, plerique in domo Dei non patiuntur esse contemptui, qui in sua non nisi contemptibiles esse potuerunt: ut quia videlicet, ubi a pluribus honores appetuntur, ipsi locum habere non meruerunt, saltem ibi honorabiles videantur, ubi ab omnibus honores contemnuntur. » Ad opus, ut abjectissimas artes et obedientias, verbi gratia, in coquina servitoribus ministrare, sordidos pannos lavare, cloacam purgare, non modo non refugiat, sed et libens amplectatur, attendens ad illam S. Basilii sententiam (In Const. monast. c. 24): Decet religiosum etiam viliora opera cum multa diligentia et animi promptitudine amplecti, scientem non esse exigui, sed magni momenti, et spiritale, coeloque dignum, et coelestem nobis mercedem afferre, quidquid propter Deum geritur. Proinde etiamsi sequenda sint jumenta oneraria, communi necessitati servientia, contradicere non debet, si cogitet quam alacriter Domino obedierint apostoli pullum adducere jubenti; ac reputet fratres esse Domini, quorum gratia nos curam jumentorum suscipimus . . .", + "candidate_score": 0.691674, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2791", + "psc_text": "Boherii, S. Patrem Benedictum hoc loco respexisse ad canones ecclesiasticos prohibentes in ecclesia fieri convivia: « Honestatem docet B. Benedictus, inquit Hildemarus, sequens auctoritatem canonicam: praecipiunt enim canones in concilio Laodicensi, cap. 24, cujus titulus iste: In ecclesiis prandia fieri non debeant. ] Et tamen diu post Laodicenum concilium haec in ecclesiis edendi consuetudo perseveravit, etiam apud monachos. Vide Hist. monast. Orientis Gallice scriptam, l. II, cap. 2, n. 9. Expleto opere Dei, omnes cum summo silentio exeant. ] Haec enim fuit priscorum monachorum religio, ut summum semper in oratorio silentium custodirent, maxime divinas laudes celebrantes: « Si acciderit ut psallendi tempore vel orandi, aut in medio lectionis aliquis loquatur, aut rideat, inquit Regula sancti Pachomii (Art. 1), solvet cingulum, et, inclinata cervice, manibus ad inferiora depressis, stabit ante altare, et a principe monasterii increpabitur. » Et infra (Art. 68): « Qui una oratione tardius venerit, vel qui mussitaverit, aut", + "candidate_score": 0.685548, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1964", + "psc_text": "alteri inter prandendo loquitur. Verumtamen si necesse fuerit, facto ab 470 aliquo sonitu cum cultello super mensam, statim accedit unus famulorum, et modeste dicit ei ille, ut afferat quod indiguerit. Quo expleto, statim famulus reexit; nequaquam enim debent ibi esse famuli dum comedunt. Priori autem vel infirmario, et, sicut supra dictum est, famulis loqui possunt; sed neque famulis, neque infirmario ea hora nisi de necessitate sua. Sicut sunt priores ita in ordine sedere debent. In sexta feria et in illis diebus quibus carnibus non vescuntur datur benedictio ad generale sicut in refectorio. Et sciendum quod nullus debet inde surgere, nisi summa cogente necessitate, nec mappulam suam plicare quandiu ibi quilibet etiam minimus comedit. Ad initium prandii, et ad finem legitur ab aliquo eorum, vel a puero, si ibi est, brevis lectio corde tenus; qua finita, versus dicitur, et miserere mei, Deus ab omnibus qui stare possunt; ibidem ante cathedras stando", + "candidate_score": 0.685016, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2485", + "psc_text": "potu quibus alii fratres, nisi ei nominatim fuerit interdictum; refecturus hora nona, si fratres sexta; vel ad vesperam, si fratres hora nona. In monasterio et in capitulo, in loco ubi solet esse, sit aut ultimus omnium, aut inter utrumque, secundum quod culpa fuerit et abbas praeceperit. In ecclesia missam non celebret, epistolam, vel lectionem, Evangelium, non legat, responsorium non canat, antiphonam super psalmos non imponat, nec aliquid hujusmodi, nisi cum caeteris agat: ad candelabrum vel ad thuribulum non se revestiat, ad offerendam vel ad pacem non accedat. Circa finem regulariter instituti operis Dei, tam in nocte quam in die, cum incipiunt Kyrie eleison, prosternat se ante gradum ubi benedictiones accipiuntur; ibique tandiu prostratus jaceat, usquequo dicatur: Qui tecum vivit. Si festivitas duodecim lectionum eveniat, tandiu ab hac satisfactione quiescat, quousque privati dies redeant. Dum fratres in refectorio comedunt, ipse sit in ecclesia. » Denique Divionenses S. Benigni Consuetudines (Cap. 32):", + "candidate_score": 0.684574, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2054", + "psc_text": "Deo deditis opportuna in ecclesia, vel in refectorio, aut quolibet in loco publice recitatur, nullus risu aut moveatur aut moveat. Similiter etiam eo tempore fabulas fugiendas esse cognoscant. Quod si quis non custodierit, praesenti denuntiatione commonitus, triduani eum jejunii multatio castiget. » In S. Columbani Poenitentiali: « Si locutus fuerit comedens non necessitate alterius fratris, sex percussionibus. » Et iterum: « Qui comedens loquitur, sex plagis; et cujus vox obstrepit de mensa ad mensam, sex plagis. » In Regula sancti Donati (Cap. 33): « Ad mensam quae loqui praesumpserit, vel viginti vel triginta percussiones accipiat. » Denique in concil. Aquisgr. (Cap. 41): « Si quis negligenter sonitum fecerit, aut aliud quid excesserit in refectorio, mox a priore veniam petat. » Istud tamen ad mensam silentium ita observabant veteres, ut ex Cassiano licitum esset decano loqui; ex Regula secunda et tertia SS. Patrum, cap. 7, atque S. Macarii, cap. 18, ei", + "candidate_score": 0.684294, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2442", + "psc_text": "Ad mensam autem qui ante versum non occurrerit, etc. Non permittatur ad mensae communis participationem; sed sequestratus a consortio omnium reficiat solus. ] Sive extra, sive intra commune refectorium post fratrum refectionem, sive in eodem refectorio reficientibus etiam fratribus; sed in loco separato, omnibusque conspicuo, ut 583 majoris confusionis rubore hujusmodi negligens perfundatur: quem postremum sensum, aliis rejectis, sequuntur commentatores Hildemarus, Bernardus Cassinensis, et Boherius in utroque commentario. Hildemari verba haec sunt: « Quod vero dicit, sequestratus a consortio reficiat solus, sunt qui intelligunt, ut post refectionem fratrum reficiat, aut cum ministris, aut solus: sed hic sensus non est sanus; sed quia, sicut de oratorio dicit, pro verecundia illum separatum stare, ut emendetur, ita pro emendatione intelligendum est, ut sedeat solus ad mensam aliam separatam ab aliis mensis, manducantibus aliis; nam cum solus separatus dicit, non est intelligendum, ut postquam alii manducaverint, ille manducet, sed quando alii manducant, ille separatus", + "candidate_score": 0.683527, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1532", + "psc_text": "sententia cujus probaretur esse delictum. » Qualis autem esset illa excommunicationis sententia pro levioribus, explicat S. Pater, scilicet a mensae participatione privetur, non autem ab oratorio; nam dum fratres in refectorio comedunt, ipse sit in ecclesia, ex statutis Lanfranci cap. 17. Ejusdem poenae meminerunt S. Basilius in serm. 1 de Institutione monach.; S. Caesarius in Regul. ad virg. c. 11; Regula Cujusdam ad virg., c. 19; et Regula Magistri, cap. 13. Privati autem a mensae consortio ista erit ratio. ] Id est rationabiliter isto modo procedetur, inquit Bernardus Cassinensis, sive, ut ait Hildemarus, Rationabilis causa est. Ut in oratorio psalmum, aut antiphonam non imponat. ] Sed neque aliquid simile, ut sunt responsoria, hymni, etc., quia idem judicium est in ipsis, infit Boherius. 365 Neque lectionem recitet. ] Neque missam celebret, si presbyter; neque ad eam offerat, si solum monachus sit, ut post Hildemarum docent Bernardus Cassin., Nicolaus de Fractura et", + "candidate_score": 0.681596, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1556", + "psc_text": "mensa, a sororum consortio excludere, et caetera hujusmodi, quae in Bethleemitico monasterio Paulam egisse memorat S. Hieronymus his verbis ( Epitaph. Paulae ): « Quam linguosam, garrulam, procacem, rixisque perspexerat delectari, et saepius commonitam nolle converti, inter ultimas, et extra conventum sororum ad fores triclinii orare faciebat, et separatim cibum sumere, ut quam objurgatio non correxerat, emendaret 371 pudor. » In Regula Cujusdam ad virgines decernitur (Cap. 6), ut « hae sorores quae pro gravibus culpis in poenitentia detinentur, in ecclesia cum caeteris quae communicant non stent, sed in alia ecclesia secrete cursum cantent. » Sed de his satis. Utriusque sententiae argumenta proponimus, ut liberum sit unicuique quam voluerit amplecti sententiam. Ad Regulae textum revertor. Nullus ei fratrum in ullo jungatur consortio neque in colloquio. ] Nam « cum inimicus Dei designatur, non debet ex illa hora jam fratribus esse amicus, » ut loquitur Magister (Cap. 13). Ita etiam S.", + "candidate_score": 0.680895, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_63_65", + "bdc_text": "contriti essent omnes totumque negotium confectum , si vel hac hora nostri vel potuissent instare vel ( meo iudicio ) si voluissent . Cum ad portam Lauginga [ e ]Hier und unten Textverlust durch Papierverlust am rechten Rand. venisset imperator , ita in angustiis pressus est ( sicut quidam Unbekannt . nostrorum retulit , qui , cum tum esset episcopusDer Augsburger Bischof", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2421", + "psc_text": "cum omnia etiam imperfecta, ut ad opus Dei debite celebrandum convolarent, relinquere deberent; imperfectum opus Dei, alios etiam suis discursibus perturbando, derelinquunt. Quam procul ab his erat S. Liudgenus episcopus (In ejus Vita, auctore anonym., cap. 32, saec. IV Ben., pag. 46; vide cap. 33), qui accersitus tertio ab imperatore Carolo Magno, venientibus nuntiis dum divinis interesset officiis, aliud nihil respondit quam se proxime peracto officio eos secuturum. Cumque, expleta psalmodia, ad imperatorem accessisset isque rogasset cur tot invitatus nuntiis statim venire despexisset, respondit: « Quia Deum et tibi, o rex, et cunctis hominibus praeponendum arbitrabar; hoc enim mihi praecepisti curam episcopalem committens; idcirco a tuis vocatus nuntiis, Omnipotentis servitium intermittere inconveniens judicavi. At mox divino peracto obsequio, paratior ad regis imperium veni. Quod responsum ejus imperator optimus veneratus: Gratias, ait, habeto, episcope, quia talem te modo reperio qualem antea aestimabam. Fuerunt aliqui qui facta bonitatis tuae malevole apud me", + "candidate_score": 0.680302, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2386", + "psc_text": "ut videre est apud Gratianum, de Consec. dist. 1, cap. Solent. Atque postremo hoc modo veteres monachi jejunium solvere solebant, ut patet ex dictis, maxime ex sancti Hieronymi testimonio ad Eustochium scribentis, quod apud eos « a Pascha ad Pentecosten coenae mutantur in prandia, quo et traditioni Ecclesiae satis fiat, et ventrem cibo non onerent duplicato. » Vide Regulam Magistri, cap. 53. His praenotatis explicatu non est difficile quomodo luce adhuc diei omnia consummarent, etiam hieme, cum non jejunarent. Nam, 1º cum 569 sanctus Pater ad coenam non indulgere videatur nisi tertiam librae panis partem cum aliquibus ad summum fructibus, hanc absque ullo corporis incommodo et sanitatis periculo consummare poterant ante horam decimam, id est ante nostram horam post meridiem quartam, etiam ad sextam prandentes. 2º Jejunium hora solita reficientes solvere poterant, aliquid solito lautius edendo, verbi gratia, pisces cum aliis diebus in solis leguminibus coenam acciperent. 3º Ad sextam", + "candidate_score": 0.679651, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_266_268", + "bdc_text": "Et hortabor etiam eos , sicuti hactenus diligenter etiam eos monui , Vgl. Nr. 2612 , 165-168 . ut caveant sibi . Haec , charissime mi pater , tantumnon flens in sinum effundo tuum ! Tecum maneant haec , quaeso .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_256", + "psc_text": "IV) , id est, miscens temporibus tempora, terroribus blandimenta: dirum magistri, pium patris ostendat affectum: id est indisciplinatos et inquietos debet durius arguere; obedientes autem, et mites, et patientes, ut in melius proficiant, obsecrare; negligentes autem et contemnentes, ut increpet et corripiat, admonemus. Neque dissimulet peccata delinquentium: sed mox ut coeperint oriri, radicitus ea, ut praevalet, amputet, memor periculi Heli sacerdotis de Silo I Reg. II. Et honestiores quidem atque intelligibiles animos, prima vel secunda admonitione verbis corripiat; improbos autem et duros corde, ac superbos, vel in obedientes, verberum vel corporis castigatione in ipso initio peccati coerceat, sciens scriptum: Stultus verbis non corrigitur. Et iterum: Percute filium tuum virga, et liberabis animam ejus a morte Prov. XXIII . Meminere debet semper abbas quod est, meminere quod dicitur, et scire quia cui plus committitur, plus ab eo exigitur. Sciatque quam difficilem et arduam rem suscepit regere animas et multorum servire moribus.", + "candidate_score": 0.679132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1840", + "psc_text": "Aegyptiis monachis loquens: « Unaquaeque decuria, inquit (Epist. 22), cum suo parente pergit ad mensas, quibus per singulas hebdomadas vicissim ministrant. » Sed S. Hieronymum de solo mensae servitio, non de coquinae officio forte intellexeris. Ut nullus excusetur a coquinae officio. ] Quod omnibus fratribus S. Pater imponit coquinae officium, illud uni soli committebant Aegyptii monachi, ut modo docebat Cassianus. Solis etiam junioribus injungit Regula SS. Pauli et Stephani, cujus haec verba (Cap. 22): « In omnibus obsequiis, et ministeriis, in quibus fratres juniores sibi vicissim succedunt, unusquisque bona voluntate susceptam hebdomadam vicis suae in quolibet ministerio hilariter absque murmuratione cum gratia Dei impleat. » Similem in suo monasterio, sed contra Regulam S. Benedicti consuetudinem instituerat V. Turketulus, abbas Croylandensis: hic enim teste Ingulfo (In Hist. Croyl.) « dividens totum conventum in tres gradus, ut quilibet gradus suum statum agnosceret, et teneret, statuit videlicet, quod juniores ab ingressu monasterii usque", + "candidate_score": 0.678961, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2720", + "psc_text": "esse possit, si tale quid commiserit, non reprehendi et non publicari. » Mss. Consuetudines S. Benigni Divionensis has praesertim horas recensent (Cap. 4): « Hi vadunt post offerendam majoris missae et minoris quacunque die; et post coenam cum bis reficiunt; et cum semel, post prandium. Vadunt et ad officium defunctorum. Surgunt etiam multoties de prandio aut de coena, non omnes, sed aliqui, cum suspicantur se reperturos in cellurio seu eleemosynaria aliquid negligentiae, aut alicubi prope refectorium, ut, si opus fuerit, statim possint occurrere cum caeteris ad versum post finem prandii. Solent quoque ire ad intervallum quod est post pulsationem cymbali usque ad prandium. » Statuta Lanfranci duo addunt tempora (Cap. 4) ante nocturnos, et sub finem matutinorum seu laudum. Sed etiam alios extollit. ] Hoc est a lectione distrahit, ut explicat citatus a Bernardo Cassinensi Petrus Diaconus; vel, ut habet Hildemarus, alios extollit, id est aliis occasionem jactantiae tribuit, cum", + "candidate_score": 0.676422, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2385", + "psc_text": "fuisse exempta . . . . Sin autem, quod dominicis prohibitum esset jejunare, velimus coenasse, dicendum tam modicam fuisse hanc coenam, ut grave inde non formidarent incommodum. » Ita ille, nihil definiens. Difficultatem vero facile solvet qui observaverit jejunium relaxari posse tribus modis: 1º bis in die reficiendo; 2º Lautius aliquid solito comedendo; nam et sanctus Petrus Damiani illos jejunare dicebat « qui panem cum sale et aqua percipiunt; ubi praeter haec aliud quid additur, inquit, in eremo jejunium non vocatur. » 3º Solitam refectionis horam praeveniendo. Sic Cabilonense concilium eos in Quadragesima non jejunare asserit, qui ad nonam ederent, ut videre est apud Gratianum, de Consec. dist. 1, cap. Solent. Atque postremo hoc modo veteres monachi jejunium solvere solebant, ut patet ex dictis, maxime ex sancti Hieronymi testimonio ad Eustochium scribentis, quod apud eos « a Pascha ad Pentecosten coenae mutantur in prandia, quo et traditioni Ecclesiae satis fiat,", + "candidate_score": 0.676161, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1547", + "psc_text": "asseruit Hildemarus sacros canones, qui hominem ab Ecclesia separant, ex hoc capite tractos fuisse. Et certe excommunicato negat communem mensam, oratorii ingressum, fratrum colloquium, benedictionem transeuntium, alicujus consortium, sive cohabitationem; a quibus excommunicatione nodatos prohibet Ecclesia; ut patet ex duobus hisce versibus, quos refert S. Thomas. Si pro delictis anathema quis efficiatur, Os, orare, vale, communio, mensa negetur. Et licet communio, quatenus sacramentorum participationem involvit, minus expresse hoc nominetur in capitulo, ab ea tamen satis privari intelligitur, cum ab oratorio in quo solet suscipi suspenditur. Et plane si pro levioribus culpis excommunicati nec celebrare nec communicare publice poterant, ut superiori capite vidimus ex Hildemaro, Statutis Lanfranci, Bernardo Cassin. etc., a fortiori majori perculsus excommunicatione 369, nec publice, nec privatim, celebrare aut communicare poterit. Tertio, de excommunicatione tanquam de maxima omnium poena loqui videtur S. Benedictus cum ait (Cap. 23): Si intelligit quanta sit poena, excommunicationi subjaceat. Quarto, hujusmodi traditum Satanae", + "candidate_score": 0.675866, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2451", + "psc_text": "degustare, verum etiam et manu contingere absque eo quod palam cunctis in commune reficientibus exhibetur, et ad percipiendum oeconomi dispensatione per fratrum obsequia publice ministratur. » 585 Ita S. Pachomius (Art. 4): « Nullus uvas aut spicas adhuc immaturas audeat comedere praeter ordinem disciplinae, et omnino de omnibus quae in agro sunt vel in pomario, nemo comedat separatim antequam cunctis fratribus Pater exhibeat. » S. Basilius (Serm. de Abd. rerum): « Cave ne clandestinae comestionis peccatum incurras. » Et alibi (Regul. jus., cap. 15) ad multam diem jejunum permanere jubet, « qui alieno tempore cibum sumpserit. » S. Augustinus (Cap. 5): « Quando autem aliqua non potest jejunare, non tamen extra horam prandii aliquid alimentorum sumat, nisi cum aegrotat. » Regula SS. Pauli et Stephani (Cap. 17): « Nulli liceat supra statutam consuetudinem sive in cibo sive in potu praesumere, nisi prioris permissu, cui ordinandi vel considerandi facultas est. »", + "candidate_score": 0.675667, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_220_222", + "bdc_text": "1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) . Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2054", + "psc_text": "Deo deditis opportuna in ecclesia, vel in refectorio, aut quolibet in loco publice recitatur, nullus risu aut moveatur aut moveat. Similiter etiam eo tempore fabulas fugiendas esse cognoscant. Quod si quis non custodierit, praesenti denuntiatione commonitus, triduani eum jejunii multatio castiget. » In S. Columbani Poenitentiali: « Si locutus fuerit comedens non necessitate alterius fratris, sex percussionibus. » Et iterum: « Qui comedens loquitur, sex plagis; et cujus vox obstrepit de mensa ad mensam, sex plagis. » In Regula sancti Donati (Cap. 33): « Ad mensam quae loqui praesumpserit, vel viginti vel triginta percussiones accipiat. » Denique in concil. Aquisgr. (Cap. 41): « Si quis negligenter sonitum fecerit, aut aliud quid excesserit in refectorio, mox a priore veniam petat. » Istud tamen ad mensam silentium ita observabant veteres, ut ex Cassiano licitum esset decano loqui; ex Regula secunda et tertia SS. Patrum, cap. 7, atque S. Macarii, cap. 18, ei", + "candidate_score": 0.67476, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219_221", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2356", + "psc_text": "loquitur (Collat. 21, cap. 23): « Ut ergo et diebus festivis statutae consuetudo solemnitatis conservetur, et saluberrimus parcimoniae modus minime transcendatur, sufficit ut indulgentiam remissionis eousque progredi patiamur, ut cibus qui hora diei nona fuerat capiendus, paulo citius, id est sexta hora pro festivitatis tempore capiatur, ea ratione duntaxat, ut escarum solitus modus vel qualitas non mutetur, etc. » Et ex sancto Hieronymo ad Eustochium de monachis scribente (Epist. 22), quod « a Pascha ad Pentecosten coenae mutantur in prandia, quo et traditioni Ecclesiae satis fiat, et ventrem cibo non onerent duplicato. » Idem etiam post scriptam S. P. Benedicti Regulam advertere licet in Regula sancti Fructuosi, in qua haec lego: « A Pascha usque ad Pentecosten reficiendum est ad sextam, et monophagia, id est unica refectio conservanda est. » Idem et de nostris Fuldensibus refert Mabillonius (Praefat. ad saec. III, part. I, num. 25), quod scilicet « abstinuere a", + "candidate_score": 0.674704, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_247_249", + "bdc_text": "Nec multo labore opus esse video apud multos , inÜber der Zeile nachgetragen . quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant . Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2608", + "psc_text": "laborat in agro colendo, alius in horto, alius in pistrino, alius in aeris officina, alius in fabricando, alius in arte fullonia, alius in parandis coriis, alius in consuendis calceis, alius in pulchre scribendo, alius contexebat magnas sportas, alius canistros et sportulas. Memoriter autem omnes expromunt Scripturas. » De Basilianis audiendus est ipse S. Basilius (Regul. fus. cap. 38): « Singulatim, ait, quaedam artificia praescribere non est facile, propterea quod apud alios alia juxta negotiationum cujusque loci commoditatem requiruntur. Potest illorum electio quaedam generali sermone determinari, ut pote quod nobis conveniant quaecunque vitae nostrae statum pacatum ac tranquillum retinent, nec multo negotio ad comparandam congruam materiam opus habent, neque multum efflagitant molestiae ad distrahendum ea quae parantur, et quae nobis nullum virorum aut mulierum indecorum convictum conciliant. Est autem nobis peculiariter hoc spectandum, ut frugalitatem ac vilitatem servemus, caventes nes stultis ac noxiis mundi desideriis serviamus operando quae ab illis affectantur;", + "candidate_score": 0.673744, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_247_249", + "bdc_text": "Nec multo labore opus esse video apud multos , inÜber der Zeile nachgetragen . quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant . Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2692", + "psc_text": "de accurata, qua obscuriores extricatioresque difficultates studiose elucidantur, intelligi debet. Quarto. Dicunt exemplum Christi et SS. apostolorum, qui nunquam studuisse, aliquando manibus laborasse leguntur, nullum studiis monachorum obicem afferre, cum infusam coelitus habuerint scientiam, quam ubi similiter acceperint monachi, libenter a studiis abstinebunt. Porro quod de labore apostolorum dicitur, solos Paulum et Barnabam respicere; nam caeteri apostoli nullum egisse opus manuum leguntur post adventum Spiritus sancti, ut docet Rupertus (Rupert. lib. III in Reg. S. Ben. cap. 5) et ante eum S. Augustinus (S. Aug. de Opere monach.). Imo quod Paulus laboravit, non necessitate, sed, ut ipse ait, ne quod Evangelio poneret impedimentum: « Infirmorum periculis, inquit S. Augustinus, ne falsis suspicionibus agitati, odissent quasi venale Evangelium, tanquam paternis maternisque visceribus tremefactus hoc fecit. » Qua eadem ratione S. doctor hortatur monachos ad laborem: « Miseremini ergo et compatimini, et ostendite hominibus, non vos in otio facilem victum, sed per", + "candidate_score": 0.670886, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_220_222", + "bdc_text": "1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) . Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3047", + "psc_text": "Ipse tamen ea cibi potusque mensura contentus sit, quam reliqui fratres accipiunt. Si vero propter hospitem voluerit ad solitam mensuram fratribus sibique augere aliquid, in sua maneat potestate. » Quod statutum confirmat Caroli Calvi praeceptum pro partitione praediorum S. Germani a Pratis, in quo assignat vineas in fratrum et hospitum usus in refectorio edentium. Deinde S. Benedictus, Regulae cap. 38 agens de lectore mensae, statuit ut non praesumat ibi quisquam de ipsa lectione aut aliunde quidquam requirere, ne detur occasio maligno, nisi forte prior voluerit pro aedificatione aliquid breviter dicere; ubi prior pro abbate usurpatur. Verum si abbas nunquam reficiat in conventu fratrum (debet enim reficere cum hospitibus, qui nunquam desunt monasterio, et si defuerint in ejus manet potestate quos vult de fratribus vocare, qui cum ipso reficiant), frustra permittitur ei in refectorio de lectione aliquid dicere, ut pote qui nunquam ibi cum fratribus manducaturus sit. Ut vim hujus argumenti", + "candidate_score": 0.670016, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1700", + "psc_text": "Sed et juxta Regulam Magistri (Cap. 19), « Cellerarius eleemosynam faciat cum jussu abbatis in praesentia ejus. In absentia vero liceat ei petenti pauperi eleemosynam exhibere, propter praeceptum Domini, quod dicit: Omni petenti te tribue; et item: Da, ne cui non dederis, ipse sit Christus. » Utrorumque autem et hospitum et pauperum omni prorsus admiratione dignam sollicitudinem gerebat B. Raingardis (Petr. Vener. lib. II, ep. 17), « Hos honorifice 408 suscipiens, istis sollicite providens; ut nec illis congrua, nec istis deessent necessaria. Cura tamen propensior circa pauperes erat, quorum egestas in corde mulieris sanctae praeponderabat, ut quos major premebat indigentia, major illis adhiberetur prae aliis diligentia. Ea de causa si quid de commissa obedientia superesse poterat, in usus eorum devote expendebat. Erogabantur frequentes eleemosynae, vestes pro posse parabantur, aut emebantur novae, aut veteres sororibus subreptae dabantur, omnibus secundum Evangelium petentibus absque quaestione quidquid cibi vel indumenti undequaque corrodere poterat, tribuebat:", + "candidate_score": 0.669894, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_217_219", + "bdc_text": "XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2391", + "psc_text": "mox ut surrexerint a coena.] Cum nimirum coenant, hoc est, tempore duntaxat paschali: nam tota aestate non videtur sanctus Pater coenam concessisse, ut diximus superiori capite. Igitur mox ut surrexerint a mensa: « Illud mox, inquit Hildemarus, non pro continuatione positum est; sed quia noluit sanctus Benedictus, ut grande intervallum fuisset, sed parvissimum inter coenam et collationem; ideo dixit mox, ac si diceret: Ut surrexerint a coena, parvissimo intervallo facto donec servitores manducant, mox accedant ad lectionem. » Similiter Bernardus Cassinensis: « Quod, inquit, dicit mox ut surrexerint a coena, non dicit quod incontinenti postquam surrexerint primi, debeat fieri collatio; sed postquam surrexerint servitores, quoniam omnes ad illam lectionem debent ad completorium convenire. » Eamdem sequitur sententiam Joannes Craesbeeck, uti et Cassinenses, qui in antiquis Declarationibus hunc ad locum sic scribunt: « Intellige mox largo modo, quia plerumque differunt per horam, vel amplius, ne hujusmodi lectio ob recentem coenam sit", + "candidate_score": 0.669722, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_220_222", + "bdc_text": "1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) . Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2451", + "psc_text": "degustare, verum etiam et manu contingere absque eo quod palam cunctis in commune reficientibus exhibetur, et ad percipiendum oeconomi dispensatione per fratrum obsequia publice ministratur. » 585 Ita S. Pachomius (Art. 4): « Nullus uvas aut spicas adhuc immaturas audeat comedere praeter ordinem disciplinae, et omnino de omnibus quae in agro sunt vel in pomario, nemo comedat separatim antequam cunctis fratribus Pater exhibeat. » S. Basilius (Serm. de Abd. rerum): « Cave ne clandestinae comestionis peccatum incurras. » Et alibi (Regul. jus., cap. 15) ad multam diem jejunum permanere jubet, « qui alieno tempore cibum sumpserit. » S. Augustinus (Cap. 5): « Quando autem aliqua non potest jejunare, non tamen extra horam prandii aliquid alimentorum sumat, nisi cum aegrotat. » Regula SS. Pauli et Stephani (Cap. 17): « Nulli liceat supra statutam consuetudinem sive in cibo sive in potu praesumere, nisi prioris permissu, cui ordinandi vel considerandi facultas est. »", + "candidate_score": 0.669654, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2359", + "psc_text": "cum nulla possit afferri ratio cur supra a Pascha ad Pentecosten ob reverentiam sacrae Resurrectionis et adventus Spiritus sancti dixerit, ad sextam reficiant, et ad seram coenent, hic vero postremum istud taceat. Nolim tamen id certo definire, cum supra ex sancto Hieronymo aliquos viderimus ex antiquis monachis prandium coenamque permittentes; quod etiam patet ex Cassiano, lib. III, cap. 12, quanquam haec coena levissima esset, nec nisi propter laborantes, senes, pueros, et aestus gravissimos concessa, essetque extraordinaria inter monachos ista refectio, nec omnes ad eam convenire cogerentur, ut docet Cassianus. Et certe plures ex antiquis monachis omnino non coenasse praeter ea quae diximus, probat Regula ms. incerti auctoris, cap. 2. Quae prandii sexta, si opera in agris habuerint 563 aut aestatis fervor nimius fuerit, continuanda erit. ] Quarta et sexta feria perinde ac aliis diebus. In Regula Tarnatensi haec habentur (Cap. 9): « Quando messes et vindemiae colliguntur, bis in die,", + "candidate_score": 0.668116, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_218_220", + "bdc_text": "Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2720", + "psc_text": "esse possit, si tale quid commiserit, non reprehendi et non publicari. » Mss. Consuetudines S. Benigni Divionensis has praesertim horas recensent (Cap. 4): « Hi vadunt post offerendam majoris missae et minoris quacunque die; et post coenam cum bis reficiunt; et cum semel, post prandium. Vadunt et ad officium defunctorum. Surgunt etiam multoties de prandio aut de coena, non omnes, sed aliqui, cum suspicantur se reperturos in cellurio seu eleemosynaria aliquid negligentiae, aut alicubi prope refectorium, ut, si opus fuerit, statim possint occurrere cum caeteris ad versum post finem prandii. Solent quoque ire ad intervallum quod est post pulsationem cymbali usque ad prandium. » Statuta Lanfranci duo addunt tempora (Cap. 4) ante nocturnos, et sub finem matutinorum seu laudum. Sed etiam alios extollit. ] Hoc est a lectione distrahit, ut explicat citatus a Bernardo Cassinensi Petrus Diaconus; vel, ut habet Hildemarus, alios extollit, id est aliis occasionem jactantiae tribuit, cum", + "candidate_score": 0.667449, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_220_222", + "bdc_text": "1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) . Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2055", + "psc_text": "(Cap. 41): « Si quis negligenter sonitum fecerit, aut aliud quid excesserit in refectorio, mox a priore veniam petat. » Istud tamen ad mensam silentium ita observabant veteres, ut ex Cassiano licitum esset decano loqui; ex Regula secunda et tertia SS. Patrum, cap. 7, atque S. Macarii, cap. 18, ei qui praeest; ex Regula S. Benedicti, priori pro aedificatione; ex Poenitentiali S. Columbani, omnibus pro necessitate alterius fratris. Sed in Regula Cujusdam ad virgines ista leguntur (Cap. 9): « Ad mensam vero nulla penitus praeter abbatissam, vel cui abbatissa praeceperit pro communi necessitate sororum, loqui praesumat . . . Portaria vero, quae pro necessariis causis alloquium expetierit abbatissae, loqui permittatur; quia forsitan talis supervenerit necessitas, quae moram habere non debeat . . . Festis vero Domini diebus, id est Nativitate Domini, vel Paschae solemnitate, ac Theophania, vel Pentecoste, vel si qua sunt alia Domini vel sanctorum martyrum praecipua sacra celebranda,", + "candidate_score": 0.667437, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_217_219", + "bdc_text": "XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2316", + "psc_text": "praxis, ex eorum regulis aliisque scriptis, priusquam ejus textum attingamus, ante referre duximus alicujus operae pretium. 553 Imprimis Regula sancti Antonii haec habet (Num. 2): « Jejuna usque ad nonam singulis diebus, excepto sabbato et dominico die. Adveniente vero nona, ne adeas cellam cujusquam fratrum, et cum sederis ad comedendum, ora prius, tum comede. » Regula sanctorum Patrum Serapionis, Macarii, Paphnutii, et alterius Macarii (Cap. 9): « Debet ergo iste ordo teneri, fratres, ut nullo die nisi hora nona reficiant fratres in monasterio, excepta dominica die et quinquagesima die Pentecostes. » Paulo severior erat monachorum sub sancto Eusebio abbate montis Coryphes in Syria saeculo IV, viventium continentia: hic enim, ut legimus in ejus Vita, num. 7 (Bolland., 23 Januar.), « cibum capiebat tertio et quarto quoque die. Iis autem qui secum habitabant, jubebat vesci alternis diebus. » Austerior adhuc monachorum in monte Sina de quibus S. Nilus (Histor. caedis SS.", + "candidate_score": 0.667404, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_191_193", + "bdc_text": "omnibus tamen invitis abiit. Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 . Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3464", + "psc_text": "praemittunt frater. Anno 1313, Adam abbas S. Faronis Meldensis chartam ita incipit (Saec. II Ben., pag. 601): Frater Adam divina permissione monasterii S. Faronis ordinis S. Benedicti abbas humilis. Denique anno 1493, in Instrumento Reformationis ordinis Cisterciensis articulis Parisiensibus praemisso omnes abbates inscribuntur fratres (Nomast. Cist. p. 574) . Ubicunque autem sibi obviant fratres, junior a priore benedictionem petat. ] Scilicet « in his locis et horis ubi licet loqui; verum si aliis locis et horis fuerint, in corde suo petet benedictionem inclinato capite, » inquit Hildemarus. Similiter et Bernardus Cassinensis: « Ubi et quando licet loqui, tunc modeste potest dicere benedicite; ubi et quando non licet loqui, sola capitis inclinatio erit benedictionis postulatio. » Concinunt Nicolaus de Eractura, Boherius, et Turrecremata, ut merito ad Cisterciensium objecta Petrus Venerabilis responderit (Lib. I, epist. 28): « Ubicunque sibi obviant fratres, junior a priore benedictionem petit, benedicite dicendo, si extra regularia loca", + "candidate_score": 0.667238, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_64_66", + "bdc_text": "Cum ad portam Lauginga [ e ]Hier und unten Textverlust durch Papierverlust am rechten Rand. venisset imperator , ita in angustiis pressus est ( sicut quidam Unbekannt . nostrorum retulit , qui , cum tum esset episcopusDer Augsburger Bischof und Kardinal Otto Truchsess von Waldburg .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2421", + "psc_text": "cum omnia etiam imperfecta, ut ad opus Dei debite celebrandum convolarent, relinquere deberent; imperfectum opus Dei, alios etiam suis discursibus perturbando, derelinquunt. Quam procul ab his erat S. Liudgenus episcopus (In ejus Vita, auctore anonym., cap. 32, saec. IV Ben., pag. 46; vide cap. 33), qui accersitus tertio ab imperatore Carolo Magno, venientibus nuntiis dum divinis interesset officiis, aliud nihil respondit quam se proxime peracto officio eos secuturum. Cumque, expleta psalmodia, ad imperatorem accessisset isque rogasset cur tot invitatus nuntiis statim venire despexisset, respondit: « Quia Deum et tibi, o rex, et cunctis hominibus praeponendum arbitrabar; hoc enim mihi praecepisti curam episcopalem committens; idcirco a tuis vocatus nuntiis, Omnipotentis servitium intermittere inconveniens judicavi. At mox divino peracto obsequio, paratior ad regis imperium veni. Quod responsum ejus imperator optimus veneratus: Gratias, ait, habeto, episcope, quia talem te modo reperio qualem antea aestimabam. Fuerunt aliqui qui facta bonitatis tuae malevole apud me", + "candidate_score": 0.667178, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_217_219", + "bdc_text": "XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2359", + "psc_text": "cum nulla possit afferri ratio cur supra a Pascha ad Pentecosten ob reverentiam sacrae Resurrectionis et adventus Spiritus sancti dixerit, ad sextam reficiant, et ad seram coenent, hic vero postremum istud taceat. Nolim tamen id certo definire, cum supra ex sancto Hieronymo aliquos viderimus ex antiquis monachis prandium coenamque permittentes; quod etiam patet ex Cassiano, lib. III, cap. 12, quanquam haec coena levissima esset, nec nisi propter laborantes, senes, pueros, et aestus gravissimos concessa, essetque extraordinaria inter monachos ista refectio, nec omnes ad eam convenire cogerentur, ut docet Cassianus. Et certe plures ex antiquis monachis omnino non coenasse praeter ea quae diximus, probat Regula ms. incerti auctoris, cap. 2. Quae prandii sexta, si opera in agris habuerint 563 aut aestatis fervor nimius fuerit, continuanda erit. ] Quarta et sexta feria perinde ac aliis diebus. In Regula Tarnatensi haec habentur (Cap. 9): « Quando messes et vindemiae colliguntur, bis in die,", + "candidate_score": 0.667134, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_218_220", + "bdc_text": "Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2431", + "psc_text": "perseverent, quousque praesidenti visum fuerit, eos pro modo culpae satisfecisse. » Ut videatur ab ipso vel ab omnibus. ] Particula vel hic loci sumitur copulative pro et. Atque in hoc discrepat S. P. Benedictus ab antiquis monachis, qui tarde venientes ad opus Dei non admittebant in oratorium, ut patet ex his Cassiani verbis (Lib. III, c. 7): « Is vero qui in tertia, sexta vel nona priusquam psalmus coeptus finiatur, ad orationem non occurrerit, ulterius oratorium introire non audet, nec semetipsum admiscere psallentibus; sed congregationis missam stans pro foribus praestolatur, donec egredientibus cunctis, submissa in terram poenitentia, negligentiae suae vel tarditatis impetret veniam, sciens nequaquam se posse desidiae suae noxam aliter expiare; sed ne in ea quidem, quae post tres horas erit secutura solemnitas admittendum, nisi pro negligentia praesenti confestim vera humilitate subnixius satisfacere festinaverit. In nocturnis vero conventiculis usque ad secundum psalmum praebetur tardanti dilatio, ita duntaxat ut antequam", + "candidate_score": 0.666618, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_220_222", + "bdc_text": "1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) . Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2404", + "psc_text": "Factis completoriis in ultimo dicunt hunc versum: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis; mox ingrediantur silentium, et suis se collocent lectis, et tanto silentio redigantur, ut usque ad nocturnos putetur nullus ibi esse de fratribus. » Quod si inventus fuerit quisquam praevaricari hanc taciturnitatis regulam, gratiori vindictae subjacent. ] Qualis autem esse debeat, S. Pater non explicat. In Poenis incerti auctoris, apud S. Basilium, decernitur (Num. 12), ut « si quis inveniatur nocte privatim cum aliquo agere, aut locum ubi dormit mutare praeter voluntatem ad hoc de ignatorum, excommunicetur. » Et item (Num. 15): « Si quis vesperi post Pater noster inveniatur colloquens, excommunicetur. » Idem praestitisse legitur S. Benedictus in sanctimoniales linguae plus debito indulgentes. De aliis violati silentii poenis vide Haeftenum lib. VI, tract. 3, disq. 13. Sed quaeret aliquis quandonam silentium nocturnum obligare incipiat: incepto, an finito completorio, et iterum quandonam desinat. Primum", + "candidate_score": 0.66588, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221_223", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) . Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt . Quod ego cum communicare cum fratribus inciperem , statim illi putantes se occasionem redeundi nactos , tantumnon me , qui resisterem nec tales ob causas ecclesias deserendas censerem , in suspicionem aliquam malam , quasi omnia ferre possem , trahebant .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2782", + "psc_text": "CAPUT LI. De fratribus qui non satis longe profiscuntur. Frater qui pro quovis responso dirigitur, et ea die speratur reverti ad monasterium, non praesumat foris manducare, etiamsi a quovis rogetur nisi forte ei ab abbate suo praecipiatur. Quod si aliter fecerit, excommunicetur. COMMENTARIUS. Frater qui pro quovis responso dirigitur. ] Responsum, ut probat Menardus ex lib. II Dial. S. Greg. papae, c. 12, et epist. 47, lib. II, est negotium quod quis tractat foris; unde responsales dicti sunt qui ad negotia tractanda mittebantur. Et ea die sperat reverti ad monasterium, non 665 praesumat foris manducare. ] Juxta priscorum monachorum disciplinam, quae fratres extra coenobium edere non ferebat. « Nequaquam in saeculari domo cibos sumere consueverant monachi, » inquit vetus scriptor Vitae S. Pachomii, n. 42. Et Regula incerti auctoris: « Nemo extra monasterium sine praecepto manducet, neque bibat; non enim hoc ad disciplinam pertinet monasterii: » quae pene iisdem verbis", + "candidate_score": 0.665754, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_220_222", + "bdc_text": "1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) . Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2004", + "psc_text": "carnes comederint, loco poenitentiae, injungatur ut septem psalmos cantent, vel, si nesciunt, septies orationem dominicam; Benignianae Consuet. addunt vel septies Miserere mei, Deus. Ex Caeremoniali etiam Bursfeldensium infirmi in conventum redire non debent, nisi ex abbatis licentia, et petita in capitulo 479 de negligentiis venia; et quidem ex libro Usuum Cisterc. jejuni, nisi in via dirigendi sint. Curam autem maximam habeat abbas, ne a cellerariis aut servitoribus negligantur infirmi. ] Cellerariorum nomine Bernardus Cass. et Boherius omnes intelligunt officiales quibus ratione obedientiae infirmis aliquid ministrare incumbit. Ab his ergo caveat abbas ne negligantur infirmi, qui « quidquid petierint eis dandum est, etiamsi emere opus sit, inquiunt Farfensis monasterii Consuetudines; regula enim praecipit ante omnia, et super omnia adhibendam infirmis esse curam, et sollicitudinem. » Hic redit in memoriam quanta S. Pachomius (Vita S. Pachom., n. 34, Boll., 14 Maii) severitate fratrem perstrinxerit qui postulanti infirmo carnes denegaverat. Quia ad ipsum", + "candidate_score": 0.665048, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_220_222", + "bdc_text": "1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) . Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1700", + "psc_text": "Sed et juxta Regulam Magistri (Cap. 19), « Cellerarius eleemosynam faciat cum jussu abbatis in praesentia ejus. In absentia vero liceat ei petenti pauperi eleemosynam exhibere, propter praeceptum Domini, quod dicit: Omni petenti te tribue; et item: Da, ne cui non dederis, ipse sit Christus. » Utrorumque autem et hospitum et pauperum omni prorsus admiratione dignam sollicitudinem gerebat B. Raingardis (Petr. Vener. lib. II, ep. 17), « Hos honorifice 408 suscipiens, istis sollicite providens; ut nec illis congrua, nec istis deessent necessaria. Cura tamen propensior circa pauperes erat, quorum egestas in corde mulieris sanctae praeponderabat, ut quos major premebat indigentia, major illis adhiberetur prae aliis diligentia. Ea de causa si quid de commissa obedientia superesse poterat, in usus eorum devote expendebat. Erogabantur frequentes eleemosynae, vestes pro posse parabantur, aut emebantur novae, aut veteres sororibus subreptae dabantur, omnibus secundum Evangelium petentibus absque quaestione quidquid cibi vel indumenti undequaque corrodere poterat, tribuebat:", + "candidate_score": 0.66489, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_191_193", + "bdc_text": "omnibus tamen invitis abiit. Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 . Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_938", + "psc_text": "eadem videre licet in Regula Magistri, in qua praescribitur (Cap. 15), ut « cum de aliquo fratre nuntiatum fuerit a praepositis abbati, convocet mox universam congregationem, et dicat omnibus abbas: Venite, fratres, subveniamus per dilectionem invicem nobis apud Dominum . . . . . Ergo unanimes pro hoc fratre nostro oremus ad Dominum, ut dignetur in eo signaculo crucis suae, vel jussione potentiae suae diaboli tentationes compescere. » Ecce abbatis totiusque congregationis pro fratre tentato orationem, cujus praxeos egregium habemus exemplum in Vita S. Anastasii Persae monachi, qui aliquando recordatione artis magicae, quam in saeculo exercuerat, tentatus, cum rem abbati manifestasset, ille « admonebat eum, et confortabat in Domino, secundum quae data illi fuerat in Domino gratiam; et faciens orationem pro eo coram omnibus fratribus in ecclesia, effugavit ab eo pugnam diabolicam (Apud Boll., 22 jan.) » Addit Magister: « Cum ergo oratum pro eo ab omnibus diutissime fuerit, surgens", + "candidate_score": 0.664364, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_361_363", + "bdc_text": "2 ) Martin Schrot , Ain neüwer Römischer Pasquillus von dem Bapst , seinem Reych unnd seinem Stul . . . , Augsburg , Valentin Othmar , 1546 ( VD16 S4298 ) , zusammengesetzt aus Bibelstellen ; 3 ) der unter dem Pseudonym \"Alphonsus Aemilius Sebastus \" verfasste Pasquillus . Der vertriben von Rhom , [ Augsburg , Philipp Ulhart d. Ä. ] ( VD16 S5195 ) , auch in lateinischer Fassung :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1355", + "psc_text": "appellat, quod non essent auctoritate Ecclesiae recepti. Psalmos et odas Salomonis inter apocryphas scripturas recenset S. Athanasius in Synopsi sacrae Scripturae: de quibus etiam agit Nicephorus patriarcha Constantinopolitanus in canone, et collocat inter Scripturas quibus contradicitur. Sed et ipse Athanasius in Synopsi inter Davidicos psalmos mentionem facit centesimi quinquagesimi primi, qui reperitur etiam in antiquis Psalteriis mss. exstatque editus in polyglotta. Multi etiam haeretici psalmos composuerunt, inter quos Hierax, quemadmodum docet S. Epiphanius l. II Panarii, haeresi 67. Valentinus quoque, ut videre est apud Tertullianum, lib. de Carne Christi. Denique Donatistae psalmos humano ingenio elaboratos in suis ecclesiis canebant, ut docet S. Augustinus in epist. 55, novae editionis. Ex hoc porro S. Benedicti loco Hildemarus eos qui Benedictinum officium in Romanum mutare praesumunt, ut Regulae violatores arguit, eo quod non omni hebdomada totum psalterium persolvunt, puta in hebdomada Paschae et Pentecostes, in quibus Romani solito brevius decantant officium. Quia nimis", + "candidate_score": 0.663868, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_218_220", + "bdc_text": "Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2359", + "psc_text": "cum nulla possit afferri ratio cur supra a Pascha ad Pentecosten ob reverentiam sacrae Resurrectionis et adventus Spiritus sancti dixerit, ad sextam reficiant, et ad seram coenent, hic vero postremum istud taceat. Nolim tamen id certo definire, cum supra ex sancto Hieronymo aliquos viderimus ex antiquis monachis prandium coenamque permittentes; quod etiam patet ex Cassiano, lib. III, cap. 12, quanquam haec coena levissima esset, nec nisi propter laborantes, senes, pueros, et aestus gravissimos concessa, essetque extraordinaria inter monachos ista refectio, nec omnes ad eam convenire cogerentur, ut docet Cassianus. Et certe plures ex antiquis monachis omnino non coenasse praeter ea quae diximus, probat Regula ms. incerti auctoris, cap. 2. Quae prandii sexta, si opera in agris habuerint 563 aut aestatis fervor nimius fuerit, continuanda erit. ] Quarta et sexta feria perinde ac aliis diebus. In Regula Tarnatensi haec habentur (Cap. 9): « Quando messes et vindemiae colliguntur, bis in die,", + "candidate_score": 0.663701, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_217_219", + "bdc_text": "XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_783", + "psc_text": "pendere arbitrio assignare dies, horas, tempus seu spatium, locum, modumque colloquii. Communis tamen ordinis usus obtinuit, ut non nisi privatis diebus abbas colloquium permitteret, dominicis festisque diebus duodecim lectionum continuo silentio consecratis. Et certe inter quinque capitula quae receptis concilii Aquisgran. capitulis addiderunt Centuriatores Tom. II Capitul. Baluz., p. 1092 , quartum ita habetur: « Ut in hebdomada Paschae in claustro non loquantur, sed lectio divina ab omnibus teneatur, similiter in hebdomada Pentecostes, et in omnibus diebus dominicis, seu in Natali Domini, et in omnibus SS. festis praecipuis. » Similiter antiquae Consuetudines SS. Benigni Divionensis Cap. 64: « Per octo dies Paschae, et Pentecostes, et Natalis Domini, et in Rogationibus, et in omni secunda, quarta, et sexta feria Quadragesimae, et in omnibus 12 lectionibus, nulla fit locutio in claustro. » Quae totidem verbis exstant in veteri Corbeiensi Ordinario ms., quibus concinit liber Usuum Beccensium, loquelam in claustro privatis duntaxat diebus", + "candidate_score": 0.663649, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_232_234", + "bdc_text": "XVII 426 , 11-13 . tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos . Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1534", + "psc_text": "aliquid hujusmodi nisi cum caeteris agat, ad candelabrum, vel ad thuribulum non se revestiat, ad offerendam, vel ad pacem non accedat. » Et Caeremoniale Bursfeldensium (Dist. 1, c. 8): « Missus in culpam leviorem ita se habere debet quemadmodum ipsa sibi regula praescribit. In quam tamen nullus mittatur, nisi tale quid commiserit, quod pro sui enormitate videatur districtiori animadversione puniendum. Itaque existens in poenitentia hujusmodi, antiphonam aut psalmum non imponat, lectionem non recitet, neque invitatorii officium faciat, non osculetur textum Evangelii, nec communicet, aut celebret, vel ministret publice in conventu, quae tamen in privato facere non prohibetur. » Antiquae Consuetudines Cluniacensis monasterii apud Udalricum l. II, c. 18, et ms. S. Benigni Divionensis c. 32, solum habent: « Non offert, non osculatur textum evangelii, non accedit ad pacem. » Sed ab hac poenitentia abstinebant in festis duodecim lectionum, ex praedictis Lanfranci statutis, Cons. Cluniac. et S. Benigni, donec privati dies", + "candidate_score": 0.663265, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_255", + "bdc_text": "Vgl. dazu Nr. 2663 , 37f . Invident me concordem cum fratribus et symmistis vivere posse ( quam eis eximere invidiam studiose laboro! ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_311", + "psc_text": "Instit. monach.: « Omnes aequali dilectionis mensura se debent diligere; injus itia quippe 75 est in conventu privatas actiones et sodalitates reperiri; qui enim unum prae aliis diligit, de se indicat quod perfectam non habeat erga alios charitatem . . . Ex amicitia singulari et sodalitate suspiciones et invidiae oriuntur; ubique enim aequalitatis de raudatio, initium et occasio odii et invidiae iis est qui ea defraudantur. Propterea praeceptum a Domino accipimus imitari bonitatem ejus qui similiter solem facit oriri super justos et injustos; quemadmodum Deus aequaliter lumen omnibus communicat, sic Dei imitatores aequalem et communem omnibus dilectionis radium praebent. » Basilio subscribit S. Dorotheus Doctr. 21: « Bonum est, inquit, monacho proficere cupienti non admodum affici erga coaetaneum suum; solet enim hujusmodi consuetudo, et longa amicorum atque coaetaneorum familiaritas fletum et fervens animi propositum plerumque exstinguere. » Et S. Caesarius in exhortatione ad Caesariam sororem suam: « Attende, o anima", + "candidate_score": 0.663226, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221_223", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) . Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt . Quod ego cum communicare cum fratribus inciperem , statim illi putantes se occasionem redeundi nactos , tantumnon me , qui resisterem nec tales ob causas ecclesias deserendas censerem , in suspicionem aliquam malam , quasi omnia ferre possem , trahebant .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1590", + "psc_text": "sic: Frater, ego multum compatior tibi, et multum desiderarem salutem animae tuae, et diligo te in Christo Jesu; et ideo compatiendo tibi ego obtinui a domno abbate quod liceat me loqui tibi. Haec autem quae dicturus sum dico ex me, et rogo te quod si tu aliquando loquaris abbati reconciliatus, sibi non dicas quod tibi dixerim verba ista; et tunc incipiat suas consolationes et alia verba ad animam lucrandam apta. » Hanc autem sollicitudinem cellerario, si prudens sit, committi posse asserit Hildemarus, in cujus monasterio illius erat excommunicatis cibum ministrare. Et consolentur eum, ne forte abundantiori tristitia absorbeatur. ] Ne sic desperans in aeternum pereat. Sed, sicut ait Apostolus, confirmetur in eo charitas. ] Quod Bernardus Cassinensis exponit eum charitate firmare. Similiter Haeftenus (Lib. VIII, tract. 4, disq. 5): « Ita, inquit, in charitate confirmetur, ut non vacillet circa statum suum immutandum, aut a bono proposito deficiat, et praefracte rebellis", + "candidate_score": 0.663171, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_310_312", + "bdc_text": "Cupiunt et ipsi hoc fieri , ut pro arbitrio vivere possint . Über der Zeile nachgetragen. Iaciuntur in eos scommata crebra : Man sech wol , das inn ire wyber nitt lieb syend , Vgl. Nr. 2698 , 93-100 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_893", + "psc_text": "se haudquaquam habere cognoscit? Merito autem inter humilitatis gradus odium propriae voluntatis reponitur; quia, ut dicit S. Joannes Climacus (Grad. 25), « humilis corde suam voluntatem semper tanquam deceptricem exsecratur. » Et postea: « Crux est, et grave onus humili, quando sibi credere cogitur, uti superbo quando alterius sententiae stare jubetur. » Hinc praeclara illa senioris cujusdam sententia a Boherio in secundo comm. relata: Mea namque tristitia est, si propriam fecero voluntatem. Desideria sua non delectetur implere. ] Recte inde consequitur, ut qui propriam non amat voluntatem, is desideria sua non delectetur implere. Implentem vero desideria recte onagro comparat S. Odo abbas Cluniac., explicans illud Scripturae (Lib. I Collat., n. 33): Quasi pullum onagri liberum se putat: « Onager, inquit, dicitur asinus agrestis; agrestia autem animalia libertatem amant, et ire quo volunt, et quiescere quando volunt: qui ergo implere mala quae desiderat per effrenatam libertatem quaerit, pullo onagri similis esse", + "candidate_score": 0.663152, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2055", + "psc_text": "(Cap. 41): « Si quis negligenter sonitum fecerit, aut aliud quid excesserit in refectorio, mox a priore veniam petat. » Istud tamen ad mensam silentium ita observabant veteres, ut ex Cassiano licitum esset decano loqui; ex Regula secunda et tertia SS. Patrum, cap. 7, atque S. Macarii, cap. 18, ei qui praeest; ex Regula S. Benedicti, priori pro aedificatione; ex Poenitentiali S. Columbani, omnibus pro necessitate alterius fratris. Sed in Regula Cujusdam ad virgines ista leguntur (Cap. 9): « Ad mensam vero nulla penitus praeter abbatissam, vel cui abbatissa praeceperit pro communi necessitate sororum, loqui praesumat . . . Portaria vero, quae pro necessariis causis alloquium expetierit abbatissae, loqui permittatur; quia forsitan talis supervenerit necessitas, quae moram habere non debeat . . . Festis vero Domini diebus, id est Nativitate Domini, vel Paschae solemnitate, ac Theophania, vel Pentecoste, vel si qua sunt alia Domini vel sanctorum martyrum praecipua sacra celebranda,", + "candidate_score": 0.663032, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_218_220", + "bdc_text": "Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2391", + "psc_text": "mox ut surrexerint a coena.] Cum nimirum coenant, hoc est, tempore duntaxat paschali: nam tota aestate non videtur sanctus Pater coenam concessisse, ut diximus superiori capite. Igitur mox ut surrexerint a mensa: « Illud mox, inquit Hildemarus, non pro continuatione positum est; sed quia noluit sanctus Benedictus, ut grande intervallum fuisset, sed parvissimum inter coenam et collationem; ideo dixit mox, ac si diceret: Ut surrexerint a coena, parvissimo intervallo facto donec servitores manducant, mox accedant ad lectionem. » Similiter Bernardus Cassinensis: « Quod, inquit, dicit mox ut surrexerint a coena, non dicit quod incontinenti postquam surrexerint primi, debeat fieri collatio; sed postquam surrexerint servitores, quoniam omnes ad illam lectionem debent ad completorium convenire. » Eamdem sequitur sententiam Joannes Craesbeeck, uti et Cassinenses, qui in antiquis Declarationibus hunc ad locum sic scribunt: « Intellige mox largo modo, quia plerumque differunt per horam, vel amplius, ne hujusmodi lectio ob recentem coenam sit", + "candidate_score": 0.662669, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_266_268", + "bdc_text": "Et hortabor etiam eos , sicuti hactenus diligenter etiam eos monui , Vgl. Nr. 2612 , 165-168 . ut caveant sibi . Haec , charissime mi pater , tantumnon flens in sinum effundo tuum ! Tecum maneant haec , quaeso .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3523", + "psc_text": "econtra torvo vultu, trementibus labiis, rugata fronte, effrenatis conviciis, facie inter pallorem ruboremque variata, clamore perstrepit, et errantes non tam ad bonum retrahit, quam ad malum saevitia sua praecipitat, » inquit citatus hic a Boherio S. Hieronymus in epistolam ad Titum. Sicut jam diximus. [ Nimirum supra ubi dixit: oderit vitia, diligat fratres: in ipsa autem correptione prudenter agat, ut exponunt Bernardus Cassin. et Boherius in secundo comm., vel capite 2 Regul., ut volunt idem Boherius in primo comm. et Richardus de S. Angelo. Et studeat plus amari quam timeri. ] Praeclare ad hunc locum S. Bernardus (Serm. 23, in Cant.): « Audiant hoc praelati, qui sibi commissis semper volunt esse formidini, utilitati raro. Erudimini qui judicatis terram; discite subditorum matres vos esse debere, non dominos: studere magis amati, quam metui. Et si interdum severitate opus est, paterna sit, non tyrannica. Matres fovendo, patres vos corrigendo exhibeatis: mansuescite, ponite feritatem,", + "candidate_score": 0.662641, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_191_193", + "bdc_text": "omnibus tamen invitis abiit. Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 . Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2823", + "psc_text": "ex lib. Usuum Cisterciensium, cap. 87. E primitus orent pariter, et sic sibi socientur in pace. ] Secundo praescribit S. Benedictus ut primitus orent pariter, id quod Richardus de S. Angelo intelligit « unus alterum salutando, vel unusquisque dicendo Benedicite, prout vidi, » inquit. Rectius S. Hildegardis primitus orent pariter exponit, ut « omnes quicunque sint ad ecclesiam ad adorandum ducantur, ita quod fratres Deum orent, ne cum eisdem hospitibus ordinem suum infringant, isti autem ut conversationem illorum videntes meliores fiant. » Quonam vero ritu id fieret, ita explicat liber Usuum Cirterciensium (Cap. 87): « Occurrentes vero hospitibus deponant caputia de capitibus, si tunc superposita fuerint, et sic, prostrati super genua, ducant ad orationem. Ingressi vero ecclesiam, aspergat illos aqua benedicta ille cui officium illud injunctum est. Postea faciant orationem incurvi vel prostrati, sicut tempus exigit. Sed si episcopus vel abbas fuerit, qui eum suscipit offerat ei sparsorium, osculando manum,", + "candidate_score": 0.662415, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3456", + "psc_text": "voluerit fratres, ita explicat Hildemarus: « Bene fratres jussit appellari, quia uno sacro fonte baptismatis sunt renati, et uno Spiritu sanctificati, et unam professionem professi sunt, et unam remunerationem adipisci desiderant, et una matre, id est sancta Ecclesia editi sunt. » Aliquid simile habet Bernardus Cassinensis. Vide Haeftenum, lib. III, tract. 4, disq. 2. Juniores autem priores suos nonnos vocent, quod intelligitur paterna reverentia. ] « Idem ergo significat nonnus quod Pater reverendus. Vox antiqua, et apud monachos honoris ac reverentiae causa usurpari solita, ut patet tum ex hoc loco, tum ex concilio Aquisgranensi, decernente (Can. 54), « ut qui praeponuntur nonni vocentur, id est paterna reverentia. » Ita etiam Papias: « Nonnos vocamus majores ob reverentiam: nam intelligitur paterna reverentia. » Ea voce S. Columbanus Petrum apostolum nuncupat; « Privilegium dedit claviculario, communi omnium nonno. » Porro cum synodus Aquisgranensis decernat ut praepositi nonni vocentur, suspicabitur forte non nemo", + "candidate_score": 0.661679, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2386", + "psc_text": "ut videre est apud Gratianum, de Consec. dist. 1, cap. Solent. Atque postremo hoc modo veteres monachi jejunium solvere solebant, ut patet ex dictis, maxime ex sancti Hieronymi testimonio ad Eustochium scribentis, quod apud eos « a Pascha ad Pentecosten coenae mutantur in prandia, quo et traditioni Ecclesiae satis fiat, et ventrem cibo non onerent duplicato. » Vide Regulam Magistri, cap. 53. His praenotatis explicatu non est difficile quomodo luce adhuc diei omnia consummarent, etiam hieme, cum non jejunarent. Nam, 1º cum 569 sanctus Pater ad coenam non indulgere videatur nisi tertiam librae panis partem cum aliquibus ad summum fructibus, hanc absque ullo corporis incommodo et sanitatis periculo consummare poterant ante horam decimam, id est ante nostram horam post meridiem quartam, etiam ad sextam prandentes. 2º Jejunium hora solita reficientes solvere poterant, aliquid solito lautius edendo, verbi gratia, pisces cum aliis diebus in solis leguminibus coenam acciperent. 3º Ad sextam", + "candidate_score": 0.661536, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_5_7", + "bdc_text": "s. Nr. 2706 , 1f. , pauca de rerum praesentium statu dabo , quamvis non dubitem , quin omnia haec prius resciveris . In der Vorlage resiveris . Tamen , ne meo ego defuisse videar officio , ea , quae mihi cognita sunt , communicabo .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_258", + "psc_text": "rebus transitoriis, et terrenis, atque caducis; sed semper cogitet quia animas suscepit regendas, de quibus et rationem redditurus est; et ne causetur de minore forte substantia, meminerit scriptum: Primum quaerite regnum Dei et justitiam ejus: et haec omnia adjicientur vobis Matth. VI . Et iterum: Nihil deest timentibus eum Psal. XXXIII . Sciatque quia qui suscipit animas regendas paret se ad rationem reddendam. Et quantum sub cura sua fratrum se habere scierit numerum, agnoscat pro certo quia in die judicii ipsarum omnium animarum redditurus est Domino rationem, sine dubio addita et suae animae: et ita semper timens 63 futuram discussionem pastoris de creditis ovibus, cum de alienis ratiociniis cavet, redditur de suis sollicitus; et cum de admonitionibus suis emendationem aliis subministrat ipse efficitur a vitiis emendatus. COMMENTARIUS Abbas qui praeesse dignus est monasterio. ] Abbatis nomine S. Benedictus vocat eum qui fratribus in monasterio praeficitur: quo nomine etiam, ut notat", + "candidate_score": 0.661471, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_218_220", + "bdc_text": "Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_783", + "psc_text": "pendere arbitrio assignare dies, horas, tempus seu spatium, locum, modumque colloquii. Communis tamen ordinis usus obtinuit, ut non nisi privatis diebus abbas colloquium permitteret, dominicis festisque diebus duodecim lectionum continuo silentio consecratis. Et certe inter quinque capitula quae receptis concilii Aquisgran. capitulis addiderunt Centuriatores Tom. II Capitul. Baluz., p. 1092 , quartum ita habetur: « Ut in hebdomada Paschae in claustro non loquantur, sed lectio divina ab omnibus teneatur, similiter in hebdomada Pentecostes, et in omnibus diebus dominicis, seu in Natali Domini, et in omnibus SS. festis praecipuis. » Similiter antiquae Consuetudines SS. Benigni Divionensis Cap. 64: « Per octo dies Paschae, et Pentecostes, et Natalis Domini, et in Rogationibus, et in omni secunda, quarta, et sexta feria Quadragesimae, et in omnibus 12 lectionibus, nulla fit locutio in claustro. » Quae totidem verbis exstant in veteri Corbeiensi Ordinario ms., quibus concinit liber Usuum Beccensium, loquelam in claustro privatis duntaxat diebus", + "candidate_score": 0.661248, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_218_220", + "bdc_text": "Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2055", + "psc_text": "(Cap. 41): « Si quis negligenter sonitum fecerit, aut aliud quid excesserit in refectorio, mox a priore veniam petat. » Istud tamen ad mensam silentium ita observabant veteres, ut ex Cassiano licitum esset decano loqui; ex Regula secunda et tertia SS. Patrum, cap. 7, atque S. Macarii, cap. 18, ei qui praeest; ex Regula S. Benedicti, priori pro aedificatione; ex Poenitentiali S. Columbani, omnibus pro necessitate alterius fratris. Sed in Regula Cujusdam ad virgines ista leguntur (Cap. 9): « Ad mensam vero nulla penitus praeter abbatissam, vel cui abbatissa praeceperit pro communi necessitate sororum, loqui praesumat . . . Portaria vero, quae pro necessariis causis alloquium expetierit abbatissae, loqui permittatur; quia forsitan talis supervenerit necessitas, quae moram habere non debeat . . . Festis vero Domini diebus, id est Nativitate Domini, vel Paschae solemnitate, ac Theophania, vel Pentecoste, vel si qua sunt alia Domini vel sanctorum martyrum praecipua sacra celebranda,", + "candidate_score": 0.661005, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_246_248", + "bdc_text": "Studeo ego non nostram modo attrahere urbem in nostram sententiam ( imo non nostram , sed christianam ) , sed et aliarum Sueviae civitatum ministris facio me familiarem , si quo pacto et hi iungantur . Nec multo labore opus esse video apud multos , inÜber der Zeile nachgetragen . quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2662", + "psc_text": "Cosmographiae quoque notitiam vobis percurrendam esse non immerito suademus, ut loca singula, quae in libris sanctis legitis, in qua parte mundi sint posita, evidenter agnoscere debeatis. » Inter alios vero Julii oratoris libellum de Cosmographia, Marcellini Constantinopolitanam Hierosolymitanamque descriptionem, et Ptolomei Cosmographiam laudat: alteroque post capite (Cap. 27): « Illud quoque, infit, commonendum esse credidimus, quoniam tam in sacris litteris quam in expositoribus doctissimis multa per schemati, multa per definitiones, multa per artem grammaticam, multa per artem rhetoricam, multa, per dialecticam, multa per disciplinam arithmeticam, multa per musicam, multa per disciplinam geometricam, multa per astronomicam intelligere possumus. » Postea consolatus quorumdam simplicitatem fratrum, qui ad arduum adeo studium haud possunt assurgere, subdit (Cap. 28): « Verumtamen nec illud Patres sanctissimi decreverunt, ut saecularium litterarum studia respuantur, quia exinde non minimum ad sacras Scripturas intelligendas sensus noster instruitur: si tamen divina gratia suffragante, notitia ipsarum rerum sobrie ac rationabiliter inquiratur, non", + "candidate_score": 0.660848, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_217_219", + "bdc_text": "XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1895", + "psc_text": "pacem, ad communionem, praeter illos qui pro nimia senectute, vel infirmitate, inter illos stare non possunt, qui tamen separatim communicant. Si quis vero hoc spiritali dono, id est corporis et sanguinis Domini nostri Jesu Christi se privaverit, Pater monasterii, qui praesens semper esse debet dum communicant, 454 cur hoc illi evenerit scire debet omnino. » De aliis vero Germaniae monachis ita praescribunt Germaniae Consuetudines mss. n. 21: « Communionem dominicam tempore duodecim lectionum, pacem, oblationem quoque tempore suo nullus praetermittere audeat absque permissu prioris. » Et certe citra omnem dubitationem videtur S. Pater Benedictus priscorum monachorum aemulatus fuisse exempla, qui, teste Cassiano (Lib. III, c. 2), sabbatis dominicisque diebus sacrae communionis obtentu hora tertia convenire solebant; quique, ut scribit S. Joannes Damascenus (In Vita SS. Barlaam, et Iosap., lib. I de Vit. Patr.), « procul inter se constructis aediculis dominicis diebus ad unam et eamdem ecclesiam pergunt ac divina mysteria,", + "candidate_score": 0.660788, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_217_219", + "bdc_text": "XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2431", + "psc_text": "perseverent, quousque praesidenti visum fuerit, eos pro modo culpae satisfecisse. » Ut videatur ab ipso vel ab omnibus. ] Particula vel hic loci sumitur copulative pro et. Atque in hoc discrepat S. P. Benedictus ab antiquis monachis, qui tarde venientes ad opus Dei non admittebant in oratorium, ut patet ex his Cassiani verbis (Lib. III, c. 7): « Is vero qui in tertia, sexta vel nona priusquam psalmus coeptus finiatur, ad orationem non occurrerit, ulterius oratorium introire non audet, nec semetipsum admiscere psallentibus; sed congregationis missam stans pro foribus praestolatur, donec egredientibus cunctis, submissa in terram poenitentia, negligentiae suae vel tarditatis impetret veniam, sciens nequaquam se posse desidiae suae noxam aliter expiare; sed ne in ea quidem, quae post tres horas erit secutura solemnitas admittendum, nisi pro negligentia praesenti confestim vera humilitate subnixius satisfacere festinaverit. In nocturnis vero conventiculis usque ad secundum psalmum praebetur tardanti dilatio, ita duntaxat ut antequam", + "candidate_score": 0.660461, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221_223", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) . Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt . Quod ego cum communicare cum fratribus inciperem , statim illi putantes se occasionem redeundi nactos , tantumnon me , qui resisterem nec tales ob causas ecclesias deserendas censerem , in suspicionem aliquam malam , quasi omnia ferre possem , trahebant .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3652", + "psc_text": "Dirigendi fratres in viam, omnium fratrum, vel abbatis orationi se commendent: et semper ad orationem ultimam operis Dei, commemoratio omnium absentium fiat. Revertentes autem de via fratres in ipso die quo redeunt, per omnes canonicas horas, dum expletur opus Dei, prostrati solo oratorii ab omnibus petant orationem, propter excessus: ne quid forte subripuerit in via visus, aut auditus malae rei, aut otiosi sermonis. Nec praesumat quisquam alio referre quaecunque foris monasterium viderit aut audierit: quia plurima destructio est. Quod si quis praesumpserit, vindictae regulari subjaceat. Similiter et qui praesumpserit claustra monasterii egredi, vel quocunque ire, vel quidpiam quamvis parvum sine abbatis jussione facere COMMENTARIUS. 876 Dirigendi fratres in via. ] Acute Petrus Boherius in utroque commentario hunc locum exponens, et post eum Haeftenus observant, non sine causa pluralem hic a S. Benedicto usurpatum esse numerum, quo tacite saltem innueret solos extra coenobium monachos sine socio fratre progredi non debere. Et", + "candidate_score": 0.660004, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_232_234", + "bdc_text": "XVII 426 , 11-13 . tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos . Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_167", + "psc_text": "hi quibus adhuc erat apostolicus fervor, memores pristinae illius perfectionis, discedentes a civitatibus suis, illorumque consortio qui sibi vel Ecclesiae Dei remissionis vitae negligentiam illicitam esse credebant, in locis suburbanis ac secretioribus commanere, et ea quae ab apostolis per universum corpus Ecclesiae generaliter meminerant instituta privatim exercere coeperunt; atque ita coaluit ista, quam diximus, discipulorum qui se ab illorum contagio sequestraverant, disciplina; qui paulatim tempore procedente segregati a credentium turbis, ab eo quod a conjugiis abstinerent, et a parentum se consortio mundique istius conversatione discernerent, monachi sive monazontes, singularis ac solitariae vitae districtione nominati sunt; unde consequens fuit ut ex communione consortii coenobitae, cellaeque ac diversoria eorum coenobia vocarentur. Istud ergo fuit antiquissimum monachorum genus, quod non modo tempore, sed etiam gratia primum est, quodque per annos plurimos solum inviolabile usque ad abbatis Pauli vel Antonii duravit aetatem. » Quanquam huic Cassiani sententiae non subscribent, qui S. Pachomium primum coenobitarum", + "candidate_score": 0.659335, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_220_222", + "bdc_text": "1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) . Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2446", + "psc_text": "apud eumdem Basilium (Num. 23): « Si quis absit a mensis, non dicta causa, maneat jejunus. » S. Columbanus (In Poenit.): « Si quis non venerit ad orationem supra mensam, et post cibum, duodecim psalmos cantet. » S. Isidorus (Cap. 10): « Refectionis tempore dato signo pariter omnes concurrant; qui autem ad mensam tardius venerit, aut poenitentiam agat, aut jejunus ad suum opus vel cubile recurrat. » Similiter S. Fructuosus (Cap. 18): « Ad mensam qui tardius venerit, prohibeatur a cibo. » 584 Denique Magister (Cap. 73): « Ad mensae vero antiphonam vel versum priorem qui non adfuerint, semote, et non signatum, et sine data et accepta benedictione manducent et bibant sine alicujus hominis eloquio usque dum se levent. Et merito sine alicujus eloquio hominis debet reficere, qui ante refectionem cum Deo non est locutus. » Similiter autem patiatur qui ad illum versum non fuerit praesens qui post cibum dicitur.", + "candidate_score": 0.659043, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_217_219", + "bdc_text": "XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2325", + "psc_text": "unam regulam observari oportet ab omnibus fratribus, praeter senes et infirmos, sive infantes; et una mensura sit in omnibus, id est ab hora nona usque ad horam alteram a cibis temperandum est, nec ante sive post mensam, quae communiter ad coenam fratribus apponitur, aliquid ori indulgendum est, nisi infirmitas, sive differentia aetatis, sive corporis aliquid coegerit. » Regula vero Magistri (Cap. 28): « Omni tempore, ait, in septimana duobus diebus ad sextam reficere debent, hoc est quinta feria et dominica: caeteris aliis in septimana diebus ad nonam horam reficere oportet. Nam erubescamus nos, qui sumus spiritales, fugere hora nona jejunium, cum vetusta consuetudo antiquitus cognoscitur prandia ignorasse. Nam ideo ad nonam horam universis diebus constituta sunt solvi jejunia, ut sit aliquid prolixius, quod Quadragesimae diebus addatur, id est usque ad vesperam, hoc est post lucernariam. A Sexagesima vero quarta, sexta, et sabbato, post lucernariam semper reficiant: aliis vero diebus usque", + "candidate_score": 0.658872, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_220_222", + "bdc_text": "1 Kor 12 , 12-27 . - stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) . Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1762", + "psc_text": "Is cui dispensatio credita est cum consideratione debet hoc facere. Si quis autem praeter illius voluntatem facere hoc praesumit, tanquam inquietus et indisciplinatus confundatur, usquequo discat loci sui ordinem custodire, secundum quod Apostolus dixit: unusquisque in quo vocatus est in eo permaneat. » Porro hoc nomine S. Pater vetat non solum quidquam dare; sed 423 et permutare, aut mutuo commodare; idque juxta priscorum monachorum disciplinam, quam videre est in Regula S. Pachomii: « Mutare de his quae a praeposito acceperit cum altero nemo audebit, nec accipiet melius, et dabit deterius aut econtrario dans melius, deterius accipiet. » In Poenis incerti auctoris apud S. Basilium (Art. 58. Idem habetur in Reg. Orient c. 9): « Si quis permutet aliquid cum aliquo, aut quid largiatur praeter voluntatem archimandritae, careat benedictione. « In Regula Tarnatensi: « Nihil de his quae perceperit ei sit licitum commutare, nec pro abjectiore viliora, nec pro commodo meliora;", + "candidate_score": 0.658804, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_310_312", + "bdc_text": "Cupiunt et ipsi hoc fieri , ut pro arbitrio vivere possint . Über der Zeile nachgetragen. Iaciuntur in eos scommata crebra : Man sech wol , das inn ire wyber nitt lieb syend , Vgl. Nr. 2698 , 93-100 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_492", + "psc_text": "ab honestatis proposito me reflectam. Vaccae siquidem quae in Bethsames deferebant arcam Domini, licet eas traheret naturalis quaedam affectio vitulorum, ad eos tamen colla sua minime reflectebant. » Vide S. Hieron., epist. 1 ad Heliodorum. Et quod sibi quis fieri non vult, alii non faciat. ] Et vicissim, quod sibi vult fieri, alteri faciat; utrumque enim hoc instrumento continetur, quod ideo affirmativum dici potest, et negativum, uti ait Bernardus Cassinensis Lib. III de Vit. Pat., n. 153, solumque illud observanti sufficere potest ad salutem, quemadmodum docet apud Ruffinum quidam Pater; ut pote quod omnia dilectionis praecepta complectatur, ut fuse docet S. Gregorius papa in lib. X Mor., cap. 4, hic ab Hildemaro citatus. Porro tanti fuit non solum apud Christianos, sed etiam apud paganos istud effatum, ut in aedibus suis et in publicis operibus illud insculpi 118 juberent; id quod de Alexandro Severo refert Lampridius in ejus Vita. Abnegare semetipsum", + "candidate_score": 0.658522, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_218_220", + "bdc_text": "Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3692", + "psc_text": "intranti vel exeunti; unus famulus semper est juxta illum, qui dicat interrogantibus propter quid talis ei poenitentia sit injuncta, nec recedit inde usquequo missa finiatur. » Vide quae supra diximus ex Benignianis Consuetudinibus ad cap. 44. Sed econtra Bernardus Cassinensis hic conqueritur de nonnullis religiosis qui, « quando aliquis fratrum etiam saeculares homines suo pravo corrumpit exemplo, eum occulte puniunt, vel de uno loco transferunt ad alium locum, et peccatum licet publicum aut negant mendaciter, aut palliant turpiter. Et qui malo ejus exemplo corrupti fuerant delinquentis, poenam ignorantes disciplinae latentis, magis corrumpuntur, et assumunt audaciam faciendi similia, vel etiam majora: contra quos invehitur hac auctoritate B. Benedictus: Peccantes coram omnibus arguantur. » Infantum vero usque ad quindecim annorum aetates disciplinae diligentia sit. ] Et etiam ultra si non sint morigerati, ut docet Hildemarus. Et tamen in excerpto 94 Egberti episcopi Eboracensis exstat canon Roman. et Francor. (Spelm. tom. I Concil.", + "candidate_score": 0.658006, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_217_219", + "bdc_text": "XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2720", + "psc_text": "esse possit, si tale quid commiserit, non reprehendi et non publicari. » Mss. Consuetudines S. Benigni Divionensis has praesertim horas recensent (Cap. 4): « Hi vadunt post offerendam majoris missae et minoris quacunque die; et post coenam cum bis reficiunt; et cum semel, post prandium. Vadunt et ad officium defunctorum. Surgunt etiam multoties de prandio aut de coena, non omnes, sed aliqui, cum suspicantur se reperturos in cellurio seu eleemosynaria aliquid negligentiae, aut alicubi prope refectorium, ut, si opus fuerit, statim possint occurrere cum caeteris ad versum post finem prandii. Solent quoque ire ad intervallum quod est post pulsationem cymbali usque ad prandium. » Statuta Lanfranci duo addunt tempora (Cap. 4) ante nocturnos, et sub finem matutinorum seu laudum. Sed etiam alios extollit. ] Hoc est a lectione distrahit, ut explicat citatus a Bernardo Cassinensi Petrus Diaconus; vel, ut habet Hildemarus, alios extollit, id est aliis occasionem jactantiae tribuit, cum", + "candidate_score": 0.657898, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_217_219", + "bdc_text": "XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1968", + "psc_text": "loqui permittuntur. Aliorum autem quispiam non sine licentiae obtentu loqui audeat cuiquam eorum, nisi forsan decumbenti et gravi infirmitate laboranti. Quae tamen locutio nocturnis horis, et quando opus Dei agitur in ecclesia, temperanda est cum eisdem; cum caeteris vero omnino diffugienda, casu necessitatis excepto. Non clamose, sed silenter debent loqui. » Ubi quod de silentio dum opus Dei percelebratur servando decernitur, antiquae est consuetudinis, 471 de qua Divionenses S. Benigni Consuet. (Cap. 46): « Dum regularis hora in monasterio canitur, nemo ibi, nec infra cunctas monasterii officinas loqui permittitur, nisi illi infirmi qui non valent surgere, loquuntur cum abbate aut priore de necessariis rebus. Alio modo neque prior neque abbas loquuntur. » Addunt tamen paulo post: « Nulla lex illi qui ex toto languescit, nec in cibo, nec in verbo. » Ad hanc silentii legem referri potest quod habent eaedem Benignianae Consuetudines (Ibidem): « Quando camerarius, sacrista, cellerarius, vel reliqui", + "candidate_score": 0.657805, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_191_193", + "bdc_text": "omnibus tamen invitis abiit. Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 . Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3658", + "psc_text": "occurrunt in antiquis libris. Porro hanc petendae benedictionis legem tanti faciebant Cistercienses, ut qui eadem die reversuri illam non flagitarent, hos panis et aquae poenitentia mulctarent, nisi evidenti necessitate aut utilitate ordinis excusarentur, quemadmodum continet libellus antiquarum definitionum, dist. 10, c. 2. Duo hic restant circa Regulae textum adnotanda. Omnium fratrum vel abbatis orationi se commendent, inquit S. Benedictus. 1º Terminus universalis omnium S. Stephanum abbatem Obazinensem movere potuit, ut « in itinere processurus, post generalem fratrum benedictionem, etiam infimorum se orationibus commendaret. » 2º Particula vel, quam Menardus asserit hic esse conjunctivam, secundum Bernardum Cassinensem et Boherium disjunctive accipi debet, propter improvisos et inopinatos casus urgentesque necessitates, quae conventum congregari non sinunt, verbi gratia, cum nocte recumbentibus adhuc in lecto fratribus, aut per diem extra monasterium laborantibus, proficiscendum est: quo casu solam abbatis benedictionem percipi voluerit S. Benedictus: cujus rei praxim videre est in lib. I Dialogorum S. Gregorii", + "candidate_score": 0.657785, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1964", + "psc_text": "alteri inter prandendo loquitur. Verumtamen si necesse fuerit, facto ab 470 aliquo sonitu cum cultello super mensam, statim accedit unus famulorum, et modeste dicit ei ille, ut afferat quod indiguerit. Quo expleto, statim famulus reexit; nequaquam enim debent ibi esse famuli dum comedunt. Priori autem vel infirmario, et, sicut supra dictum est, famulis loqui possunt; sed neque famulis, neque infirmario ea hora nisi de necessitate sua. Sicut sunt priores ita in ordine sedere debent. In sexta feria et in illis diebus quibus carnibus non vescuntur datur benedictio ad generale sicut in refectorio. Et sciendum quod nullus debet inde surgere, nisi summa cogente necessitate, nec mappulam suam plicare quandiu ibi quilibet etiam minimus comedit. Ad initium prandii, et ad finem legitur ab aliquo eorum, vel a puero, si ibi est, brevis lectio corde tenus; qua finita, versus dicitur, et miserere mei, Deus ab omnibus qui stare possunt; ibidem ante cathedras stando", + "candidate_score": 0.657551, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_218_220", + "bdc_text": "Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1895", + "psc_text": "pacem, ad communionem, praeter illos qui pro nimia senectute, vel infirmitate, inter illos stare non possunt, qui tamen separatim communicant. Si quis vero hoc spiritali dono, id est corporis et sanguinis Domini nostri Jesu Christi se privaverit, Pater monasterii, qui praesens semper esse debet dum communicant, 454 cur hoc illi evenerit scire debet omnino. » De aliis vero Germaniae monachis ita praescribunt Germaniae Consuetudines mss. n. 21: « Communionem dominicam tempore duodecim lectionum, pacem, oblationem quoque tempore suo nullus praetermittere audeat absque permissu prioris. » Et certe citra omnem dubitationem videtur S. Pater Benedictus priscorum monachorum aemulatus fuisse exempla, qui, teste Cassiano (Lib. III, c. 2), sabbatis dominicisque diebus sacrae communionis obtentu hora tertia convenire solebant; quique, ut scribit S. Joannes Damascenus (In Vita SS. Barlaam, et Iosap., lib. I de Vit. Patr.), « procul inter se constructis aediculis dominicis diebus ad unam et eamdem ecclesiam pergunt ac divina mysteria,", + "candidate_score": 0.657457, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_390_392", + "bdc_text": "Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster . Der erste Eintrag dieser Aufgabenliste zeigt , dass Bullinger nach der Lektüre dieses Briefes beschloss , die in Augsburg wirkenden Zürcher Pfarrer zurückrufen zu lassen. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1647", + "psc_text": "at Pater monasterii, videns ejus humilitatem, a Domino cor ejus intellexit visitatum, et ad portam eum collocavit, praebendo victum quotidianum. » Postea vero, probata ejus poenitentia sinceraque virtute ex miraculo sancti Bertini, fratres « statim sine mora eum in priorem revocavere locum. Porro licet habitu monastico statim ut redierant revestitos fuisse appareat, aliquibus tamen saltem in locis eis denegabatur, ut patet ex praefato lib. Mir. S. Bercharii, ubi praedictus Hugo, Dervensis monachus, tandem morbo correptus, « auxilium fratrum statim revocare coepit, ut eum quam citissime habitu monastico renovarent. » Antiqua etiam Cartusiensium statuta decernunt (Part. II, cap. 31, n. 41), ut « omnibus expulsis et fugitivis, si fieri potest commode, habitus auferatur, vel ad minus detruncetur, exceptis fugitivis, qui ad alium ordinem litteras accipiunt de non repetendo: clericus ergo cucullam, laicus caputium deponat et barbam. » Sed ex tertia statutorum compilatione (Cap. 10, n. 6) « apostatae ante omnia ad", + "candidate_score": 0.657015, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_217_219", + "bdc_text": "XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2763", + "psc_text": "penitus voluntas vivat in nobis, » ut loquitur Cassianus (Lib. XII, c. 32). Haec est enim secura et unica monachis ad perfectionem tendentibus via; quam secuti sunt quotquot aliquando 660 in coenobiis enituerunt: unde etiam Regula S. Posthumio ab angelo tradita: « Si in via, inquit, calcaveris spinam, non est educenda donec abbas praeceperit. » Vide S. Basilii Regulas breviores, interrog. 137, et S. Dorothei Doctrin. 7. CAPUT L. De fratribus qui longe ab oratorio laborant, aut in via sunt. Fratres qui omnino longe sunt in labore, et non possunt occurrere hora competenti ad oratorium, et abbas hoc perpendit, quia ita est, agant ibidem opus Dei, ubi operantur, cum tremore divino, flectentes genua. Similiter qui in itinere directi sunt, non eos praetereant horae constitutae: sed ut possunt, agant sibi, et servitutis pensum non negligant reddere. COMMENTARIUS. Fratres qui omnino longe sunt in labore. ] Id est, qui valde distantes ab", + "candidate_score": 0.656849, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_218_220", + "bdc_text": "Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3438", + "psc_text": "Pater subdit. Qui abbas non conturbet gregem sibi commissum, etc.] Hic, ut scribit Bernardus Cassinensis, « triplici freno considerationem constringit abbatis. Primo quod paci subditorum intendat, gregem non conturbando. Secundo quod omnia juste disponat, potestatis libertate non abutendo. Tertio quod tam opera quam judicia Deo sunt cognita, et semper timeat discussionem extremi judicii cogitando. » Sic accedant ad pacem. ] Scilicet quae datur in missa, ut docent Bernardus Cassinensis, Nicolaus de Fractura, Richardus de S. Angelo, Boherius in secundo commentario, Theobaldus Artaldus, et Nicolaus Bravus; vel quae datur advenientibus hospitibus aut in missa, ut Menardus; vel tandem quae datur in missa, aut accedentibus hospitibus, aut professis post missam, aut in missa Evangelio dicto a textu Evangelii sine cruce in quibusdam monasteriis, ut exponit in primo commentario Boherius. De modo dandi et accipiendi in missa pacem ante communionem, de qua hunc locum interpretor, vide quae diximus in l. II de Antiq.", + "candidate_score": 0.656573, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2358", + "psc_text": "ad sextam, et sero coenam aestate sibi pararent, quod de Tabennensibus imprimis refert sanctus Hieronymus (Praefat. ad Regulam S. Pachomii): « Bis, inquit, in hebdomada die quarta et sexta sabbati ab omnibus jejunatur, excepta Pentecoste: aliis diebus comedunt, qui volunt post meridiem, et in coena similiter mensa ponitur propter laborantes, senes, pueros, et aestus gravissimos. Sunt qui secundo parum comedunt, alii qui prandii sive coenae uno tantum cibo contenti sunt, nonnulli gustato paululum pane egrediuntur. » Nec desunt etiam qui ita sancti Benedicti textum intelligant de prandio simul et de coena. Sed ad sui temporis usum respexisse credendi sunt, praesertim cum nulla possit afferri ratio cur supra a Pascha ad Pentecosten ob reverentiam sacrae Resurrectionis et adventus Spiritus sancti dixerit, ad sextam reficiant, et ad seram coenent, hic vero postremum istud taceat. Nolim tamen id certo definire, cum supra ex sancto Hieronymo aliquos viderimus ex antiquis monachis prandium coenamque permittentes;", + "candidate_score": 0.656532, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_217_219", + "bdc_text": "XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2371", + "psc_text": "ut Quadragesima hoc loco sumatur pro jejunio quadragesimali. » Ad nonam semper reficiant fratres. ] Hac nimirum hora qua veteres Romani ad cibum capiendum vocabantur, uti discimus ex Regula Magistri, quae propterea ait (Cap. 28): « Erubescamus nos, qui sumus spiritales, fugere hora nona jejunium, cum vetusta consuetudo antiquitus cognoscitur prandia ignorasse, sed semper vesperam, hoc est coenam suis refectionibus ordinavit. In tantum et annona quae erogabatur aut laborantibus, aut militibus, ideo annona usque hodie dicitur, quia ad horam nonam diei erogabatur, quando et sumebatur, et ideo usque hodie annona nomen remansit. » Consentit sanctus Isidorus docens (Lib. XX Orig., c. 2) annonae vocabulum tractum esse a tempore quo Romani veteres ad cibos vocabantur. Nullum ab idibus Septembris ad Pascha diem a jejunio eximit S. P. Benedictus. Ex communi tamen Ecclesiae consuetudine ac lege, cui, repugnantibus licet summis abstinentiae votis, ultro parebant etiam monachi, dominica propter reverentiam Resurrectionis Domini solvendum", + "candidate_score": 0.656511, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_217_219", + "bdc_text": "XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2385", + "psc_text": "fuisse exempta . . . . Sin autem, quod dominicis prohibitum esset jejunare, velimus coenasse, dicendum tam modicam fuisse hanc coenam, ut grave inde non formidarent incommodum. » Ita ille, nihil definiens. Difficultatem vero facile solvet qui observaverit jejunium relaxari posse tribus modis: 1º bis in die reficiendo; 2º Lautius aliquid solito comedendo; nam et sanctus Petrus Damiani illos jejunare dicebat « qui panem cum sale et aqua percipiunt; ubi praeter haec aliud quid additur, inquit, in eremo jejunium non vocatur. » 3º Solitam refectionis horam praeveniendo. Sic Cabilonense concilium eos in Quadragesima non jejunare asserit, qui ad nonam ederent, ut videre est apud Gratianum, de Consec. dist. 1, cap. Solent. Atque postremo hoc modo veteres monachi jejunium solvere solebant, ut patet ex dictis, maxime ex sancti Hieronymi testimonio ad Eustochium scribentis, quod apud eos « a Pascha ad Pentecosten coenae mutantur in prandia, quo et traditioni Ecclesiae satis fiat,", + "candidate_score": 0.655818, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_191_193", + "bdc_text": "omnibus tamen invitis abiit. Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 . Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2877", + "psc_text": "monasteriis nostris aliquis frater pauperum susceptioni praeficiebatur, qui eos in xenodochio monasterii aedibus vicino excipiebat; cujus rei exempla habemus in Vita S. Agili abbatis Resbacensis, num. 20, saec. II; apud Adrevaldum, in lib. Mir. S. Benedicti; apud Walfridum, in lib. Mir. S. Galli, cap. 43; in Vita S. Popponis num. 13; apud Bollandum, 25 Januarii. Idipsum etiam enixe rogarunt olim monachi Fuldenses, in libello supplici ad Carolum Magnum, postulantes (Num. 13), ut « peregrinorum susceptio et lavatio in eis pedum non negligatur, sed secundum Regulam, et secundum priorum nostrorum consuetudinem, quandocunque venerint misericorditer suscipiatur, et ab omnibus fratribus lavatio pedum eis exhibeatur. » Coquina abbatis et hospitum super se sit, etc.] In quem locum Smaragdus: « Aestimatur enim a multis, quia sicut coquina alia quam fratrum, et in alio erat constituta loco, ita et mensa abbatis non tunc in communi refectorio erat cum caeteris mensis posita; sed in alia erat", + "candidate_score": 0.655799, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2720", + "psc_text": "esse possit, si tale quid commiserit, non reprehendi et non publicari. » Mss. Consuetudines S. Benigni Divionensis has praesertim horas recensent (Cap. 4): « Hi vadunt post offerendam majoris missae et minoris quacunque die; et post coenam cum bis reficiunt; et cum semel, post prandium. Vadunt et ad officium defunctorum. Surgunt etiam multoties de prandio aut de coena, non omnes, sed aliqui, cum suspicantur se reperturos in cellurio seu eleemosynaria aliquid negligentiae, aut alicubi prope refectorium, ut, si opus fuerit, statim possint occurrere cum caeteris ad versum post finem prandii. Solent quoque ire ad intervallum quod est post pulsationem cymbali usque ad prandium. » Statuta Lanfranci duo addunt tempora (Cap. 4) ante nocturnos, et sub finem matutinorum seu laudum. Sed etiam alios extollit. ] Hoc est a lectione distrahit, ut explicat citatus a Bernardo Cassinensi Petrus Diaconus; vel, ut habet Hildemarus, alios extollit, id est aliis occasionem jactantiae tribuit, cum", + "candidate_score": 0.655673, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_246_248", + "bdc_text": "Studeo ego non nostram modo attrahere urbem in nostram sententiam ( imo non nostram , sed christianam ) , sed et aliarum Sueviae civitatum ministris facio me familiarem , si quo pacto et hi iungantur . Nec multo labore opus esse video apud multos , inÜber der Zeile nachgetragen . quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3515", + "psc_text": "Summus itaque locus bene regitur, cum is qui praeest, vitiis potius quam fratribus dominatur: bene acceptam potestatem regit, qui et tenere illam novit et impugnare; bene hanc regit, qui scit per illum super culpas erigi, scit cum illa caeteris in aequalitate componi. » Eamdem ipse S. pontifex servabat regulam: unde et ad Venantium Italiae cancellarium scribens (Lib. I, epist. 33), « sic, inquit, culpam tuam insequor, ut te diligam: sic personam diligo, ut culpae vitium non amplectar. » Eamdem et S. Fulgentius (Bolland., 1 Januar.), qui « odiens vitia, diligens homines, tandiu severus apparebat quandiu disciplinae spiritualis utilitas exigebat: alias autem circa singulos ita mansuetus fuit, et communis, et facilis, ut neminem fratrum puro nomine clamitaret, neque cum typho saecularis dominationis aliquibus quamvis parvulis imperaret. » In ipsa autem correptione prudenter agat. ] Qualiter fieri debeat correptio, alio juvat ex ore audire: « In his, qui plerumque contingere solent, lapsibus", + "candidate_score": 0.655229, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_217_219", + "bdc_text": "XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3692", + "psc_text": "intranti vel exeunti; unus famulus semper est juxta illum, qui dicat interrogantibus propter quid talis ei poenitentia sit injuncta, nec recedit inde usquequo missa finiatur. » Vide quae supra diximus ex Benignianis Consuetudinibus ad cap. 44. Sed econtra Bernardus Cassinensis hic conqueritur de nonnullis religiosis qui, « quando aliquis fratrum etiam saeculares homines suo pravo corrumpit exemplo, eum occulte puniunt, vel de uno loco transferunt ad alium locum, et peccatum licet publicum aut negant mendaciter, aut palliant turpiter. Et qui malo ejus exemplo corrupti fuerant delinquentis, poenam ignorantes disciplinae latentis, magis corrumpuntur, et assumunt audaciam faciendi similia, vel etiam majora: contra quos invehitur hac auctoritate B. Benedictus: Peccantes coram omnibus arguantur. » Infantum vero usque ad quindecim annorum aetates disciplinae diligentia sit. ] Et etiam ultra si non sint morigerati, ut docet Hildemarus. Et tamen in excerpto 94 Egberti episcopi Eboracensis exstat canon Roman. et Francor. (Spelm. tom. I Concil.", + "candidate_score": 0.655203, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_218_220", + "bdc_text": "Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ; s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f; 1 Kor 12 , 12-27 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2358", + "psc_text": "ad sextam, et sero coenam aestate sibi pararent, quod de Tabennensibus imprimis refert sanctus Hieronymus (Praefat. ad Regulam S. Pachomii): « Bis, inquit, in hebdomada die quarta et sexta sabbati ab omnibus jejunatur, excepta Pentecoste: aliis diebus comedunt, qui volunt post meridiem, et in coena similiter mensa ponitur propter laborantes, senes, pueros, et aestus gravissimos. Sunt qui secundo parum comedunt, alii qui prandii sive coenae uno tantum cibo contenti sunt, nonnulli gustato paululum pane egrediuntur. » Nec desunt etiam qui ita sancti Benedicti textum intelligant de prandio simul et de coena. Sed ad sui temporis usum respexisse credendi sunt, praesertim cum nulla possit afferri ratio cur supra a Pascha ad Pentecosten ob reverentiam sacrae Resurrectionis et adventus Spiritus sancti dixerit, ad sextam reficiant, et ad seram coenent, hic vero postremum istud taceat. Nolim tamen id certo definire, cum supra ex sancto Hieronymo aliquos viderimus ex antiquis monachis prandium coenamque permittentes;", + "candidate_score": 0.654736, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_191_193", + "bdc_text": "omnibus tamen invitis abiit. Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 . Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2828", + "psc_text": "cap. 6. Illud autem nonnisi oratione praemissa propter illusiones diabolicas exhiberi voluit; id quod ab antiquis item monachis didicerat, testante Rufino (Lib. II de Vitis Patr., cap. 1), quia « hic est mos apud Aegyptum, ut ubi advenerint fratres, statim per orationem sibi invicem confoederentur . . . Propterea enim forma hujusmodi inter monachos observatur, ut si quis ad eos veniat, sive vir ille, sive mulier sit, sive senex, sive juvenis, sive ignotus, sive notus, ante omnia ut oratio fiat, ut nomen Domini invocetur, quia si fuerit aliqua transformatio daemonis, continuo oratione facta diffugiet. » Nonnulli tamen ex priscis etiam monachis ante orationem advenienti hospiti osculum praebebant, ut manifestum est ex eodem Rufino (Ibid., cap. 9), ubi de Coprete: « Is, inquit, cum nos vidisset, et osculo salutasset, atque ex more etiam post orationem pedes lavisset, requirebat quae gererentur in saeculo. » Et de monachis sub sancti Apollonii disciplina degentibus", + "candidate_score": 0.654586, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2791", + "psc_text": "Boherii, S. Patrem Benedictum hoc loco respexisse ad canones ecclesiasticos prohibentes in ecclesia fieri convivia: « Honestatem docet B. Benedictus, inquit Hildemarus, sequens auctoritatem canonicam: praecipiunt enim canones in concilio Laodicensi, cap. 24, cujus titulus iste: In ecclesiis prandia fieri non debeant. ] Et tamen diu post Laodicenum concilium haec in ecclesiis edendi consuetudo perseveravit, etiam apud monachos. Vide Hist. monast. Orientis Gallice scriptam, l. II, cap. 2, n. 9. Expleto opere Dei, omnes cum summo silentio exeant. ] Haec enim fuit priscorum monachorum religio, ut summum semper in oratorio silentium custodirent, maxime divinas laudes celebrantes: « Si acciderit ut psallendi tempore vel orandi, aut in medio lectionis aliquis loquatur, aut rideat, inquit Regula sancti Pachomii (Art. 1), solvet cingulum, et, inclinata cervice, manibus ad inferiora depressis, stabit ante altare, et a principe monasterii increpabitur. » Et infra (Art. 68): « Qui una oratione tardius venerit, vel qui mussitaverit, aut", + "candidate_score": 0.653974, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_191_193", + "bdc_text": "omnibus tamen invitis abiit. Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 . Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2532", + "psc_text": "« Cum singula peccata ad memoriam revocaveris, vade ad sacerdotem, et deposito caputio, humiliter genuflecte, et junctis manibus dicas: Confiteor Deo, et B. Mariae, et angelis Dei, et B. Stephano confessori, et omnibus sanctis, et vobis, pater. Et sic incipias dicere illa peccata quae superius cogitasti: quibus dictis, subjungas ultimo dicens: De istis et omnibus peccatis meis mortalibus et venialibus confessis et oblitis, quibus offendi Creatorem meum, mea culpa, etc. Ideo deprecor, etc. » De persona cui facienda sit confessio praescribit S. Benedictus ut tantum abbati aut senioribus spiritalibus fiat. Unde liberum semper fuisse videtur abbati, aut ab eo deputatis confiteri, ut colligitur ex dictis tum ex Petri abbatis Silvae Majoris Statutis anno 1198 editis, tum ex aliis mss. Statutis capituli generalis monachorum provinciae Rhemensis in archimonasterio S. Remigii anno 1348 celebrati: quamvis abbati quaedam peccata reservata fuisse constet ex praedictis Statutis Petri Silvae Majoris abbatis. Apud Carthusienses etiam (Antiq.", + "candidate_score": 0.653875, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_191_193", + "bdc_text": "omnibus tamen invitis abiit. Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 . Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3070", + "psc_text": "nunquam vel raro discedunt, hospitibus autem et peregrinis nihil deesse patiuntur. » Audiant et alium Petrum (Petrus Dam., opusc. 33, cap. 7): « Nonnulla in nostris partibus monasteria praeclaram nuper institutionis normam sibimet indiderunt, ut praeter caetera pietatis opera, etiam tres pauperes cum privata mensa juxta se semper abbas habeat, eisque singulis mensuram cibi, quem quivis habet frater, apponat. Nam cum regularis norma praecipiat ut abbatis mensa semper sit cum hospitibus, hoc modo noviter utrumque completur, ut et abbatis mensa non superbis saeculi, sed sanctis hospitibus haereat, et ipse convesci fratribus non omittat. » CAPUT LVII. De artificibus monasterii Artifices, si sunt in monasterio, cum omni humilitate faciant ipsas artes, si permiserit abbas. Quod si aliquis ex eis extollitur pro scientia artis suae, eo quod 733 videatur aliquid conferre monasterio: hic talis evellatur ab ipsa arte, et denuo per eam non transeat, nisi forte humiliato ei iterum abbas jubeat. Si", + "candidate_score": 0.653725, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1762", + "psc_text": "Is cui dispensatio credita est cum consideratione debet hoc facere. Si quis autem praeter illius voluntatem facere hoc praesumit, tanquam inquietus et indisciplinatus confundatur, usquequo discat loci sui ordinem custodire, secundum quod Apostolus dixit: unusquisque in quo vocatus est in eo permaneat. » Porro hoc nomine S. Pater vetat non solum quidquam dare; sed 423 et permutare, aut mutuo commodare; idque juxta priscorum monachorum disciplinam, quam videre est in Regula S. Pachomii: « Mutare de his quae a praeposito acceperit cum altero nemo audebit, nec accipiet melius, et dabit deterius aut econtrario dans melius, deterius accipiet. » In Poenis incerti auctoris apud S. Basilium (Art. 58. Idem habetur in Reg. Orient c. 9): « Si quis permutet aliquid cum aliquo, aut quid largiatur praeter voluntatem archimandritae, careat benedictione. « In Regula Tarnatensi: « Nihil de his quae perceperit ei sit licitum commutare, nec pro abjectiore viliora, nec pro commodo meliora;", + "candidate_score": 0.653639, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_191_193", + "bdc_text": "omnibus tamen invitis abiit. Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 . Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3416", + "psc_text": "ne sacerdotii honorem ambiens abbatem proprio motu conveniat, ab eo sacrum ordinem extorqueat, aut etiam eo invito ad tantum gradum ascendat: nam « Clericatum aut praesidentiam fratrum desiderare religioso haudquaquam competit: est enim morbus diabolicus, et vitium ambitionis, judicium habens extremae diaboli malitiae, » ut cum S. Basilio loquar (Const. mon., cap. 10): unde et illud cujusdam imperatoris: Profecto indignus est sacerdotio nisi fuerit ordinatus invitus; et Lucius papa III ad archiepiscopum Turonensem rescribens: « Honestius et tutius est subjectis, debitam praepositis obedientiam impendendo, in inferiori ministerio deservire, quam cum praepositorum scandalo graduum appetere dignitatem; nec est in hac parte subjectorum desiderium confovendum. » Quapropter recte omnino Cistercienses olim decreverunt, ut « qui abbates suos per se vel per alios inquietant, ut promoveantur ad ordines; a die qua hoc fecerint, usque ad biennium, non ordinentur, nisi promoti fuerint in abbates. » Caeterum cum S. Benedictus presbyterum et diaconum simul prius", + "candidate_score": 0.653625, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_232_234", + "bdc_text": "XVII 426 , 11-13 . tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos . Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2380", + "psc_text": "Fuliensium, c. 41) a jejunio eximunt festa Sanctorum Omnium, Nativitatis Domini, Circumcisionis, Epiphaniae, Purificationis, et titularis monasterii. Et certe cum jejunia magis sint afflictionis quam exsultationis, non conveniunt in diebus laetitae, inquit S. Thomas (2-2, quaest, 147, a. 5, ad 3). Unde et veteres solvere jejunium solebant in martyrum solemnitatibus, quod ne eveniret in Quadragesima, concilium Laodicenum cap. 51 statuit ne martyrum festa in Quadragesima celebrarentur. Laudabiliores tamen qui festa sanctorum spiritualibus potius quam corporalibus gaudiis student celebrare, et animabus potius quam corporibus reficiendis, in hisce festis laborant. Qua de re Cistercienses commendat Petrus Venerabilis, lib. I, epist. 28, idque actitant etiam nunc magna cum laude nonnullae monachorum et monialium congregationes. In Quadragesima vero usque ad Pascha ad vesperam reficiant. ] Id quod singulare non exstitit monachis, sed omnibus etiam Christianis fuit commune: quae consuetudo adhuc tempore sancti Bernardi vigebat, uti ipse testatur, fratres suos initio Quadragesimae sic alloquens (Serm.", + "candidate_score": 0.653472, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_254_256", + "bdc_text": "singulis meis ( nisi publicis impediantur negotiis ) intersunt concionibus . Vgl. dazu Nr. 2663 , 37f . Invident me concordem cum fratribus et symmistis vivere posse ( quam eis eximere invidiam studiose laboro! ) . Utuntur Subjekt sind Schwyzer und Meyer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_236", + "psc_text": "atiquatenus videar aemulari de quo dicitur: Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem, merearque illius verbum humiliter dicere, quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me Patris. » Et S. Cuthbertus et ipse anachoreticam vitam ducens, teste Venerabili Beda in ejus Vita Saec. II Bened., c. 22, « hoc quoque fratribus solebat intimare, ne conversationem ejus quasi singulariter celsam mirarentur, quia contemptis saecularibus curis securus vivere mallet; sed jure, inquit, est coenobitarum vita miranda, qui abbatis per omnia subjiciuntur imperiis, ad ejus arbitrium cuncta vigilandi, orandi, jejunandi, atque operandi tempora moderantur, quorum plurimos novi parvitatem meam longe et munditia mentis et culmine gratiae prophetalis anteire. » Tertio. « Dilectionis Christi ratio, inquit S. Basilius Regul. fus. cap. 7, non permittit ut quisque quod suum est spectet; dilectio enim, inquit, non quaerit quae sua sunt: at solitaria vita unicum scopum habet, ut quisque quod suum est quaerat.", + "candidate_score": 0.653112, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_64_66", + "bdc_text": "Cum ad portam Lauginga [ e ]Hier und unten Textverlust durch Papierverlust am rechten Rand. venisset imperator , ita in angustiis pressus est ( sicut quidam Unbekannt . nostrorum retulit , qui , cum tum esset episcopusDer Augsburger Bischof und Kardinal Otto Truchsess von Waldburg .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_949", + "psc_text": "regularisque disciplinae observantia labefactata est, causas, recenseatur nimia aedificiorum magnificentia (Mabil. praef. ad saec. 4): cui morbo mederi cupientes monachi Fuldenses, porrecto ad Carolum Magnum imperatorem libello supplici, postularunt (Num. 12), « ut aedificia immensa atque superflua, et caetera opera inutilia omittantur, quibus fratres ultra modum fatigantur, et familiae foris dispereunt; sed omnia juxta mensuram et discretionem fiant. » Unde Ludovicus Pius imperator, Caroli filius et successor, in exhortatione ad Eigilem electum Fuldensis monasterii abbatem (In Vita Eigilis n. 12. Saec. 4 Bened.): « Immensa, inquit, aedificia, Pater, et opera non necessaria, quibus familiae foris et intus fratrum congregatio fatigatur, ex hinc penitus ad mensuram dimitte; et memento quam saepe hujus nimietatis querimonia genitoris mei ac nostras aures inquietabat. » Longe modestior erat in construendis monachorum aedificiis magnus Benedictus abbas Anianensis (Saec. IV Bened., parte I): « non enim ornatis parietibus tegulisque rubentibus, vel pictis laquearibus, sed stramine vilique materia", + "candidate_score": 0.653019, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_675", + "psc_text": "praecipiat; ex concilio Romano, in quo S. Gregorius papa prohibet, ne episcopus missas in coenobio monachorum celebret, ne forte « in servorum Dei recessibus et eorum receptaculis ulla popularis 158 praebeatur occasio conventus, vel mulierum fiat novus introitus, quod omnino nec expedit animabus eorum; » ex supra citata Justiniani novella, quae nequidem ad celebrandum tertium, nonum, quadragesimum, et annuum defunctorum diem, ad monasteria virorum feminis permittit ingressum; ex Gregorio Turonensi, referente S. Romanum abbatem Condatiscensem, ut mulieribus ad suum sepulcrum, quod Deo revelante noverat miraculis coruscaturum, pateret accessus, voluisse extra propriam ecclesiam sepultura donari, « Non potest fieri, inquiens, ut ego in monasterio sepulcrum habeam, a quo mulierum arcetur accessus. » Atque hic fuit communis ordinis Benedictini usus, generalisque pene omnium monasteriorum nostrorum consuetudo: quod ne quis a nobis gratis confictum e se existimet, quasi singularem quorumdam, et quidem paucorum coenobiorum praxim, pro generali consuetudine traducere vellemus, rem si non", + "candidate_score": 0.652822, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2485", + "psc_text": "potu quibus alii fratres, nisi ei nominatim fuerit interdictum; refecturus hora nona, si fratres sexta; vel ad vesperam, si fratres hora nona. In monasterio et in capitulo, in loco ubi solet esse, sit aut ultimus omnium, aut inter utrumque, secundum quod culpa fuerit et abbas praeceperit. In ecclesia missam non celebret, epistolam, vel lectionem, Evangelium, non legat, responsorium non canat, antiphonam super psalmos non imponat, nec aliquid hujusmodi, nisi cum caeteris agat: ad candelabrum vel ad thuribulum non se revestiat, ad offerendam vel ad pacem non accedat. Circa finem regulariter instituti operis Dei, tam in nocte quam in die, cum incipiunt Kyrie eleison, prosternat se ante gradum ubi benedictiones accipiuntur; ibique tandiu prostratus jaceat, usquequo dicatur: Qui tecum vivit. Si festivitas duodecim lectionum eveniat, tandiu ab hac satisfactione quiescat, quousque privati dies redeant. Dum fratres in refectorio comedunt, ipse sit in ecclesia. » Denique Divionenses S. Benigni Consuetudines (Cap. 32):", + "candidate_score": 0.652599, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_219", + "bdc_text": "s. SI III 57f. , illis licere exhibere coenas privatim , hac tamen ratione , ut parochus mensa composita actum habeat , sicut in templo fieri solet , nec solus etiam communicet decumbens , sed et familia et alii , quotquot adsunt corporis Christi membraVgl. Röm 12 , 4f;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2385", + "psc_text": "fuisse exempta . . . . Sin autem, quod dominicis prohibitum esset jejunare, velimus coenasse, dicendum tam modicam fuisse hanc coenam, ut grave inde non formidarent incommodum. » Ita ille, nihil definiens. Difficultatem vero facile solvet qui observaverit jejunium relaxari posse tribus modis: 1º bis in die reficiendo; 2º Lautius aliquid solito comedendo; nam et sanctus Petrus Damiani illos jejunare dicebat « qui panem cum sale et aqua percipiunt; ubi praeter haec aliud quid additur, inquit, in eremo jejunium non vocatur. » 3º Solitam refectionis horam praeveniendo. Sic Cabilonense concilium eos in Quadragesima non jejunare asserit, qui ad nonam ederent, ut videre est apud Gratianum, de Consec. dist. 1, cap. Solent. Atque postremo hoc modo veteres monachi jejunium solvere solebant, ut patet ex dictis, maxime ex sancti Hieronymi testimonio ad Eustochium scribentis, quod apud eos « a Pascha ad Pentecosten coenae mutantur in prandia, quo et traditioni Ecclesiae satis fiat,", + "candidate_score": 0.652494, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_247_249", + "bdc_text": "Nec multo labore opus esse video apud multos , inÜber der Zeile nachgetragen . quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant . Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2630", + "psc_text": "piorumque monachorum historiae lectionem: at vero Ecclesiae traditionem investigare, conciliorum summorumque pontificum decreta discere, ecclesiasticas historias scrutari, de theologicis dogmatibus disputare, quid haec ad viros mundo mortuos? Ita fere argumentantur qui laborem manuum studiis praeferendum esse existimant. Alii econtra asserunt, primo, ordini monastico haud esse essentiale operari manibus, cum nonnulli inter veteres monachos viri graves, et pietate, et virtutum meritis insignes, ab omni prorsus exteriori labore abstinuerint: qualis fuit imprimis S. abbas Paulus in Ferme, qui mons est in Sceti, degens, haud pauciores quingentis monachos habens; quique, ut scribit Sozomenus (Hist. lib. VI. c. 29) « nullum opus faciebat, nec ab ullo accipiebat quidquam praeterquam quod esurus esset; orationi tantum vacabat, trecentas orationes velut tributum quoddam quotidie persolvens Deo; » id quod praeter Sozomenum narrat etiam Palladius in Lausiaca cap. 23. Idemque cap. 52 refert de S. Apolline, « qui erat Pater 629 monachorum quingentorum, valde clarus et celebratus in", + "candidate_score": 0.651626, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_240", + "bdc_text": "at velle ante tempus exprimere nocivum magis quam salubre est .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_598", + "psc_text": "] Quia os justi meditari debet justitiam. Porro « malum eloquium est, quod non est bonum; pravum, quod plus est nocivum quam malum, » inquit Hildemarus. Multum loqui non amare. ] Nam in multiloquio non effugies peccatum. Non tamen hic omnino prohibet multum loqui; nonnulli enim aut charitatis lege, aut ratione officii, ut abbates et cellerarii, ad hoc vel inviti coguntur; sed multum loqui non amare, pestiferam illam damnans loquendi aviditatem, quam abbas Agatho Apud S. Doroth. doctr. 4, n. 9 magno comparabat incendio, quod cum excandescit, omnes ab aspectu suo procul abire compellit. Verba vana aut risui apta non loqui. ] Ut enim pie ac devote, et quidem veraciter dixit Gerardus Belga monachus, « nunquam insulsiores joci etiam lepidissimi, quam in ore monachi, quando neque sic quidquam indignius aut abominabilius, quam in vestitu tam lugubri gestus mimici, et mores simii. » Hinc Regula Tarnatensis cap. 18: « Qui joculare", + "candidate_score": 0.651562, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_232_234", + "bdc_text": "XVII 426 , 11-13 . tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos . Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2357", + "psc_text": "Regulam advertere licet in Regula sancti Fructuosi, in qua haec lego: « A Pascha usque ad Pentecosten reficiendum est ad sextam, et monophagia, id est unica refectio conservanda est. » Idem et de nostris Fuldensibus refert Mabillonius (Praefat. ad saec. III, part. I, num. 25), quod scilicet « abstinuere a coena per totum annum iidem ad aetatem Marcwardi abbatis, id est ad medium saeculum duodecimum, nec ante decimum quartum feminas in ecclesiam suam admiserunt. » Idemque asserendum esse de iis monasteriis quae ad Fuldensium normam vivebant, in quibus instituta est disciplina purior. Neque tamen defuerunt ex priscis monachis qui prandium ad sextam, et sero coenam aestate sibi pararent, quod de Tabennensibus imprimis refert sanctus Hieronymus (Praefat. ad Regulam S. Pachomii): « Bis, inquit, in hebdomada die quarta et sexta sabbati ab omnibus jejunatur, excepta Pentecoste: aliis diebus comedunt, qui volunt post meridiem, et in coena similiter mensa ponitur propter laborantes,", + "candidate_score": 0.651159, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_232_234", + "bdc_text": "XVII 426 , 11-13 . tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos . Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2052", + "psc_text": "singularis isthaec ad mensam silendi disciplina: nam et eam canonicis olim indixit sanctus Aldricus episcopus Cenomanensis in quodam privilegio quod in ejus gestis refertur num. 32 (Tom. I Miscel. Baluz.): imo etiam viguit apud ethnicos, praesertim Persas, Medos, et Chaldaeos, quos ea de causa ita commendat Origenes (Lib. III in Job): « In escis ac potibus os non aperiunt ad loquendum, neque qui ministrant, neque quibus ministratur; sed nutibus omnibus ministrantibus praecipiunt: hanc consuetudinem pro mandato a prioribus accipientes, et velut legem hanc cum sollicitudine observantes; et qui 491 hanc violaverit, tanquam maxima transgrediens jura torquetur. » Quod si tanta apud hujuscemodi homines disciplinae severitas obtinuit, haud dubium videri debet si inter aliis monachorum leges, inflictas hujus silentii transgressoribus poenas legamus, ut in Regula S. Pachomii (Art. 11, et in Regula Orient. cap. 36): « Si quis locutus fuerit vel riserit in vescendi tempore, aget poenitentiam; et in eodem loco", + "candidate_score": 0.651081, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3047", + "psc_text": "Ipse tamen ea cibi potusque mensura contentus sit, quam reliqui fratres accipiunt. Si vero propter hospitem voluerit ad solitam mensuram fratribus sibique augere aliquid, in sua maneat potestate. » Quod statutum confirmat Caroli Calvi praeceptum pro partitione praediorum S. Germani a Pratis, in quo assignat vineas in fratrum et hospitum usus in refectorio edentium. Deinde S. Benedictus, Regulae cap. 38 agens de lectore mensae, statuit ut non praesumat ibi quisquam de ipsa lectione aut aliunde quidquam requirere, ne detur occasio maligno, nisi forte prior voluerit pro aedificatione aliquid breviter dicere; ubi prior pro abbate usurpatur. Verum si abbas nunquam reficiat in conventu fratrum (debet enim reficere cum hospitibus, qui nunquam desunt monasterio, et si defuerint in ejus manet potestate quos vult de fratribus vocare, qui cum ipso reficiant), frustra permittitur ei in refectorio de lectione aliquid dicere, ut pote qui nunquam ibi cum fratribus manducaturus sit. Ut vim hujus argumenti", + "candidate_score": 0.650931, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_247_249", + "bdc_text": "Nec multo labore opus esse video apud multos , inÜber der Zeile nachgetragen . quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant . Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2642", + "psc_text": "dotes requirit (Cap. 64), ut doctus sit, ut sciat unde proferat nova et vetera; et decanos non per ordinem, sed secundum sapientiae doctrinam vult institui (Cap. 21). Deinde oblatos in monasterio pueros (Cap. 59), hoc est aliquando quinquennes, aliquando septennes, aut non multo provectiores, suscipi jubet; quorum proinde in litterarum studiis institutionem in se suscepit: quae ratio valet pro Pachomianis, Basilianis, aliisque qui in monasteriis parvulos admittebant. Praeterea fratribus infirmis et delicatis, inquit hoc capite, talis opera aut ars injungatur, ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur. Quem locum exponens Hildemarus, antiquissimus Regulae commentator: « Ars, inquit, est, si sapit cantare, doceat alium cantum, vel etiam si scit grammaticam, tradat aliis, aut alias artes quae sunt utiles in monasterio; si sapit, doceat alios. » Tandem fratres suos ad sanctorum Patrum doctrinam remittit Regulae cap. 73. Quod autem tam ipse S. Benedictus quam alii veteres monachi laborem prae litterarum studiis", + "candidate_score": 0.650928, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_232_234", + "bdc_text": "XVII 426 , 11-13 . tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos . Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2378", + "psc_text": "567 statim sexta cantabitur, et facto intervallo nona sequitur. » De Carthusianis quoque idem Petrus Venerabilis sic loquitur (Lib. II Mir. cap. 28): « Semel in die semper comedunt, exceptis octo diebus Natalis Domini, octo diebus Paschae, octo diebus Pentecostes, Epiphania Domini, Repraesentatione ejus, hoc est Purificatione sanctae Mariae; Annuntiatione Domini, quando paschali tempore pervenit; Ascensione Domini, Assumptione, ac Nativitate jam dictae sacrae Virginis matris ejus, et exceptis festis duodecim apostolorum, sancti Joannis Baptistae, sancti Michaelis, sancti Martini, et illo, quod in calendas Novembris celebratur, festo Omnium Sanctorum. » Petrus Damiani in suae congregationis Institutis (Opusc. 15, cap. 6) ab idibus Septembris ad Pascha hos solos dies a jejunio eximit, festum « sancti Martini, et sancti Andreae, hebdomada Natalis Domini, et uno die Epiphaniae et Hypopanti. » Cassinenses vero (Cassin. cap. 41) dispensant a jejunio in festis sancti Matthaei, sancti Michaelis, sanctae Justinae de Padua, sancti Lucae, sanctorum Simonis et", + "candidate_score": 0.650823, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_796", + "psc_text": "responso: Dominus. » De colloquii loco variae fuerunt monasteriorum consuetudines; nam S. Adalardus in Statutis lib. II, cap. 6, dormitorium assignat; Clunianenses, Divionenses, Parisienses, Beccenses, et alii communiter monachi cum Carthusiensibus loquebantur in claustro; Camaldulenses in viridario. At raro extra monasterium recreationis gratia deambulantes monachos veteres offendes. Quod spectat ad modum sive ordinem in colloquio tenendum, 1º illud non incipiebant nisi praemisso: Benedicite. « Post capitulum, inquit ms. S. Petri supra Divam Ordinarium, sedeant omnes in claustro ad colloquium. Audito itaque tympano pergant ad sextam; qua cantata, revertantur ad colloquium, dicatque ultimus in ordine novitius: Benedicite, et sic loquantur de consuetudinibus, de bonis et aedificationis eloquiis. » Apud Bursfeldenses et Carthusianos non ultimus, sed ipse qui colloquio praeerat, Benedicite dicebat. Hi etiam antequam quidquam loqui inciperent, aliquam lectionem praemittebant. « Quando post nonam in ecclesia dictam diebus capituli in claustro convenimus, inquiunt in nova Collectione Statutorum, tunc antequam sedeamus, qui", + "candidate_score": 0.650777, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_158_160", + "bdc_text": "decembris sint conventuri ThermisIn Baden ( Kt. Aargau) . - Gemeint ist die am 7 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1284", + "psc_text": "episcopus his verbis (Lib. IV Sent., c. 13, serm. 2): « Constat non solum apud nos, verum etiam apud saeculi sapientes, septenarium numerum sacratissimum ac perfectissimum esse, quoniam et omnia tempora, et omnes numeri in eo continentur. Constat enim ex pari id est quatuor, et ex primo impari id est tribus: omnis autem numerus aut par est, aut impar. Omnis ergo numerus ex septenarii partibus constituitur, et per hoc alii numeri in hoc uno numero continentur. Hinc est quod Judaei septem diebus comedunt azyma, hinc est quod septem diebus celebrant festivitates, hinc est quod manus sacerdotum quando ordinantur septem diebus unguntur et consecrantur, hinc est quod pontifex tangens in sanguine digitum septies projicit contra propitiatorium et fores tabernaculi, hinc est quod leprosus concluditur septem diebus, hinc est quod Maria soror Moysi septem diebus mansit extra castra, hinc est quod muri Jericho septies circumdantur et corruunt, hinc est quod septies in", + "candidate_score": 0.650578, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_232_234", + "bdc_text": "XVII 426 , 11-13 . tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos . Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_232", + "psc_text": "gradu 27, ubi sic loquitur: « Notavi ego daemones saepe vagabundos solitarios, et qui nullo consilio solitudinem sunt ingressi, excitare, ut ad veros et justos anachoretas saepius adeant, et pugiles Christi per illos errones vel modicum a studiis pietatis impediant. Hos tu vagones, bone vir, observa, nec recusa hosce inertes pie contristare; fortasse enim ex tristitia hac circumcursare et vagari desinent. » His ergo omissis, ] scilicet sarabaitis, gyrovagis, imo et anachoretis. Ad coenobitarum fortissimum genus disponendum adjuvante Domino veniamus. ] Coenobiticam igitur vitam aliis omnibus anteponit. Et sane tutiorem utilioremque omnibus eam praedicant quotquot de rebus asceticis scripsere doctores et magistri. Et quidem quod sarabaitas gyrovagosque attinet, nemo non videt iis longe praeferendos esse coenobitas. De anachoretis major apparet difficultas: enim vero cum ex coenobitica ad eremiticam translationem non modo permittat, sed et suadeat S. Benedictus, ut ex S. Petro Damiani superius vidimus, consequenter inferendum videtur, etiam anachoresim vitae", + "candidate_score": 0.650037, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_283_285", + "bdc_text": "s. Hoven 585 s. v. verbatim . scribo omnes . Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1452", + "psc_text": "comment. exscribit Boherius; in secundo vero: « Lectisternia, inquit, id est lectorum stramenta, » de quibus c. 55, ad quod remittit: « Stramenta lectorum matta, sagum, laena, et capitale. » Denique Richardus de S. Angelo: « Lectisternia, id est ordines, seu ordinationes lectorum. » Ad quem accedit Theobaldus Artaldus hunc locum Gallice ita reddens: Ils doivent avoir et garder les lieux et situations de leurs couches. Ex his omnibus sententiis duae omnino videntur probabiles. Prima, quam refert Bernardus Cassinensis, qua lectisternia dicuntur lecti strati, seu lecti cum suo stramento. Eam sequitur Menardus hunc in locum ita scribens: « Lectisternia sunt lecti. Sidonius epist. 15, l. 4: Epulum multiplex et capacissima lectisternia para. Acta S. Findani, c. 4: Pro lectisterniis lapides velatos inter fratres pausans occulte corpori supposuit. » Concinit antiqua versio Gallica Regulae S. Benedicti: Les lits soient appareillés comme il appartient à leur conversation; et versio Guidonis: Et aient", + "candidate_score": 0.649987, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2451", + "psc_text": "degustare, verum etiam et manu contingere absque eo quod palam cunctis in commune reficientibus exhibetur, et ad percipiendum oeconomi dispensatione per fratrum obsequia publice ministratur. » 585 Ita S. Pachomius (Art. 4): « Nullus uvas aut spicas adhuc immaturas audeat comedere praeter ordinem disciplinae, et omnino de omnibus quae in agro sunt vel in pomario, nemo comedat separatim antequam cunctis fratribus Pater exhibeat. » S. Basilius (Serm. de Abd. rerum): « Cave ne clandestinae comestionis peccatum incurras. » Et alibi (Regul. jus., cap. 15) ad multam diem jejunum permanere jubet, « qui alieno tempore cibum sumpserit. » S. Augustinus (Cap. 5): « Quando autem aliqua non potest jejunare, non tamen extra horam prandii aliquid alimentorum sumat, nisi cum aegrotat. » Regula SS. Pauli et Stephani (Cap. 17): « Nulli liceat supra statutam consuetudinem sive in cibo sive in potu praesumere, nisi prioris permissu, cui ordinandi vel considerandi facultas est. »", + "candidate_score": 0.649769, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_190_192", + "bdc_text": "fautores non paucos nec parvos ; omnibus tamen invitis abiit. Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2845", + "psc_text": "Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa ejus discretione. Qua finita assurgunt omnes in abbatis et fratrum oscula. Deinde abbas: Benedicti vos a Domino. Et fratres: Qui fecit coelum et terram. » Et ita forte capiendus est locus ex Vita S. Alcadri abbatis Gemmeticensis, num. 11 (Saec. II Ben.). « Susceptis monachis ad domum auditorii eos perduxit. » Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho", + "candidate_score": 0.649705, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1861", + "psc_text": "hortum habere possint sine penuria, plura cocis administrentur solatia. » Eodem fere modo loquuntur Hildemarus, Bernardus Cassin., Nicolaus de Fractura, Richardus de S. Angelo, Boherius in utroque comm., Turrecremata, Mathias Lambertus, et Menardus. Si major congregatio fuerit, cellerarius excusetur a coquina. ] Cellerarium a coquina eximit S. Pater quia majoribus utilitatibus occupatur; quapropter si proprio motu aut ex devotione istud officium secundum ordinem vicis suae exercere voluerit, difficile, ei permittendum esse decernit S. Adalardus his verbis (Stat. lib. I, cap. 3): « Senior autem cellerarius tam interius quam exterius, id est, vel in refectorio, vel in coquina, vel in his habitaculis quae ad coquinam pertinent in omnibus, et pro omnibus sollicitudinem gerat, ne qui sibi aliter agendo, loquendo intemperanter vel se vel ea quae agit tractare praesumat, nisi secundum quod religioni nostrae omnino conveniat. Nec quaerendum, nec exigendum ab eodem cellerario est ut ipse, ac si propria devotione, in praeparandis", + "candidate_score": 0.649393, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2054", + "psc_text": "Deo deditis opportuna in ecclesia, vel in refectorio, aut quolibet in loco publice recitatur, nullus risu aut moveatur aut moveat. Similiter etiam eo tempore fabulas fugiendas esse cognoscant. Quod si quis non custodierit, praesenti denuntiatione commonitus, triduani eum jejunii multatio castiget. » In S. Columbani Poenitentiali: « Si locutus fuerit comedens non necessitate alterius fratris, sex percussionibus. » Et iterum: « Qui comedens loquitur, sex plagis; et cujus vox obstrepit de mensa ad mensam, sex plagis. » In Regula sancti Donati (Cap. 33): « Ad mensam quae loqui praesumpserit, vel viginti vel triginta percussiones accipiat. » Denique in concil. Aquisgr. (Cap. 41): « Si quis negligenter sonitum fecerit, aut aliud quid excesserit in refectorio, mox a priore veniam petat. » Istud tamen ad mensam silentium ita observabant veteres, ut ex Cassiano licitum esset decano loqui; ex Regula secunda et tertia SS. Patrum, cap. 7, atque S. Macarii, cap. 18, ei", + "candidate_score": 0.649354, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_390_392", + "bdc_text": "Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster . Der erste Eintrag dieser Aufgabenliste zeigt , dass Bullinger nach der Lektüre dieses Briefes beschloss , die in Augsburg wirkenden Zürcher Pfarrer zurückrufen zu lassen. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2028", + "psc_text": "Hanc porro lectionem ad mensam adeo necessariam existimavit S. P. Benedictus, ut ad omnes omnino mensas eam frequentari voluerit; ut indicat absoluta et indeterminata ejus locutio mensis edentium fratrum lectio deesse non debet. Hinc synodus Aquisgranensis (Can. 28): « Servitores non ad unam mensam, sed in propriis locis post refectionem fratrum reficiantur, quibus eadem lectio quae fratribus recitata est, recitetur. » Cujus statuti praxim videre est apud Cluniacenses, quibus « tempore refectionis nunquam deerat lectio utrisque mensis, » ut loquitur Joannes Monachus in Vita S. Odonis, lib. I, num. 30: unde et Udalricus agens de lectore hebdomadario (Lib. II, cap. 34), « librum, inquit, in quo legendum est, in refectorium portat et reportat qui legit ad servitores. » Idem habent Divionenses S. Benigni Consuetudines mss., cap. 37. Idem etiam ex recentioribus Congregationibus institutum amplexi sunt Cassinenses, ubi major est congregatio, Coelestini, Olivetani, et Fulienses, ut in eorum Declarationibus sive Constitutionibus", + "candidate_score": 0.649102, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3464", + "psc_text": "praemittunt frater. Anno 1313, Adam abbas S. Faronis Meldensis chartam ita incipit (Saec. II Ben., pag. 601): Frater Adam divina permissione monasterii S. Faronis ordinis S. Benedicti abbas humilis. Denique anno 1493, in Instrumento Reformationis ordinis Cisterciensis articulis Parisiensibus praemisso omnes abbates inscribuntur fratres (Nomast. Cist. p. 574) . Ubicunque autem sibi obviant fratres, junior a priore benedictionem petat. ] Scilicet « in his locis et horis ubi licet loqui; verum si aliis locis et horis fuerint, in corde suo petet benedictionem inclinato capite, » inquit Hildemarus. Similiter et Bernardus Cassinensis: « Ubi et quando licet loqui, tunc modeste potest dicere benedicite; ubi et quando non licet loqui, sola capitis inclinatio erit benedictionis postulatio. » Concinunt Nicolaus de Eractura, Boherius, et Turrecremata, ut merito ad Cisterciensium objecta Petrus Venerabilis responderit (Lib. I, epist. 28): « Ubicunque sibi obviant fratres, junior a priore benedictionem petit, benedicite dicendo, si extra regularia loca", + "candidate_score": 0.648907, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_88_90", + "bdc_text": "a caesareanis captam ; item Dinckelspühel . Nach Dinkelsbühl ( Lkr. Ansbach , Bayern )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2925", + "psc_text": "ne hac vel illac ad saeculum prospiciat, cum illud super caput suum habet. » Ab hujusmodi cuculla haud multum discrepat ea quam gestabant olim monachi Fuldenses, cujus figuram ex tabella Fuldensi, qua legatio ad Ludovicum imperatorem impetrando novo abbati destinata ob oculos ponitur, exhibet noster Mabillonius in praefatione ad saeculum V Benedictinum. Horum siquidem cernitur « cuculla non adeo ampla, manicis satistrictis, capitio in acumen desinente, et ad pectus magis aperto, caetera totum corpus ambiens ad talos usque. » Hanc cucullae descriptionem confirmat antiqua imago « Desiderii abbatis cucullati, talari scilicet vestimento undique clauso, nec admodum sinuoso, manicis non amplis, » quam in archivo Cassinensi asservari asserit Angelus de Nuce in notis ad epist. Theodemari ad Carolum Magnum. Sed et Bernardus Cassinensis hunc in locum ita scribit: « Cucullam dicit Petrus Diaconus esse cappam, propter diminutionem a casula; cujus est diminutivum cuculla. Paulus vero Diaconus quod cuculla tunica est de", + "candidate_score": 0.648678, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_232_234", + "bdc_text": "XVII 426 , 11-13 . tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos . Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_162", + "psc_text": "omnino est omnis religiosae vitae ratio: ut vel solus et solitarius decertando vivas, vel 40 cum uno alterove sodali, vel ut in coenobio cum pluribus per patientiam conquiescas. Primo enim denotat anachoretas, qui soli; secundo sarabaitas, qui bini aut terni; tertio coenobitas, qui cum pluribus degunt. Sed et apud Cassianum abbas Piamon eadem tria monachorum genera in Aegypto exstitisse testatur Collat. 18, cap. 4: quorum duo sunt optima, inquit, tertium vero tepidum et omni modis evitandum. » Quartum addit ejusdem collationis cap. 8 suis temporibus exortum, eorum nempe « qui in primordiis fervore quodam brevi coenobii perfectionem videntur expetere, sed continuo tepefacti, dum pristinos mores ac vitia resecare contemnunt, nec jugum humilitatis ac patientiae diutius sustinere contenti sunt, subdique seniorum imperio dedignantur, separatas expetunt cellas, ac solitarii sedere desiderant, ut ita scilicet a nemine lacessiti, patientes, mansueti, ac humiles possint ab hominibus testimari. » Quos etiam perperam cum gyrovagis confundit", + "candidate_score": 0.648368, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_390_392", + "bdc_text": "Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster . Der erste Eintrag dieser Aufgabenliste zeigt , dass Bullinger nach der Lektüre dieses Briefes beschloss , die in Augsburg wirkenden Zürcher Pfarrer zurückrufen zu lassen. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2781", + "psc_text": "ibi, hoc est in itinere, quam lectionem probat Menardus. Et servitu is pensum non negligant reddere. ] Ideoque « debent a bibliotheca habere librum in quo sit officium ordinatum, » inquit Bernardus Cassinensis; idque juxta Gregorii papae IX constitutionem pro Benedictinis, praescribentem ut « ipsi dicant horas in via, et de libris provideatur eisdem: » cui concinit Benedictus XII in sua item pro monachis Benedictinis constitutione, in qua sic lego (Cap. 24): « Nullus monachus pernoctaturus extra ecclesiam, monasterium, et alium locum suum, permittatur abire sine cuculla regulari clausa, nec non breviario, in quo servitutis pensum possit exsolvere Creatori. » CAPUT LI. De fratribus qui non satis longe profiscuntur. Frater qui pro quovis responso dirigitur, et ea die speratur reverti ad monasterium, non praesumat foris manducare, etiamsi a quovis rogetur nisi forte ei ab abbate suo praecipiatur. Quod si aliter fecerit, excommunicetur. COMMENTARIUS. Frater qui pro quovis responso dirigitur. ]", + "candidate_score": 0.647912, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_329_331", + "bdc_text": "Nam cogor ex honestate cubiculum illud ( id solum habeo vacans)Am Rande nachgetragen . Die Klammern wurden ergänzt. peregrinis servare quotidie ad me divertentibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2719", + "psc_text": "inquit liber Usuum Cisterciensium (Cap. 15), claustro, oratorio, capitulo, dormitorio, calefactorio, refectorio, coquina, auditoriis, ne forte aliquis inconvenienter se habere inveniatur, et propter hoc officinas praedictas ingredi poterunt, exceptis auditoriis. » Et tamen ex Lanfranci Statutis (Cap. IV): « Officinas monasterii nunquam pro hac cura ingrediantur; sed ostia eorum prospiciant, si forte aliqui fratres per curiam vadant vagantes, aut stent, vel sedeant fabulantes. » Horis quibus vacant fratres lectioni. ] Imo etiam aliis: « Totum claustrum, infit Udalricus (Lib. III, c. 7), non semel, sed multoties in die circumeant, ut nec locus sit nec hora in qua frater ullus securus esse possit, si tale quid commiserit, non reprehendi et non publicari. » Mss. Consuetudines S. Benigni Divionensis has praesertim horas recensent (Cap. 4): « Hi vadunt post offerendam majoris missae et minoris quacunque die; et post coenam cum bis reficiunt; et cum semel, post prandium. Vadunt et ad officium defunctorum.", + "candidate_score": 0.647773, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_320", + "bdc_text": "Das Familienbuch Hans Voglers des Älteren und des Jüngeren aus dem Sankt Galler Rheintal , hg. v. Alexa Renggli , Basel 2010 , S. 72f , und die Stellenver weise im Reg. , qui iam etiam hic agit .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1140", + "psc_text": "etiam de nostris legimus in lib. II de Gestis SS. Rotonensium cap. 5. Porro licet Petrus Boherius hunc locum exponens dicat in hac expresse Regula non contineri, num standum an sedendum sit quando psalmi canuntur, ex his tamen S. Benedicti verbis satis apposite intulit Menardus, instituti nostri monachis inter psallendum esse standum: qui enim jubentur sedere dum leguntur lectiones, prius stetisse psallendo necesse est, quod confirmat ex Reg. cap. 60: Concedatur ei post abbatem stare et benedicere, et ex cap. 63: Sic accedat ad pacem, ad communionem, ad psalmum imponendum, in choro standum. Nam licet stare non semper pro corporis erectione, sed pro praesentia aliquando sumatur, ut cum dicitur sunt de hic stantibus, nihil tamen vetat hic illo sensu accipi: si enim sedissent, naturali loquendi ratione dixisset: Concedatur ei post abbatem sedere, et sic accedant ad pacem . . .in choro sedendum, etc. Atque haec fuit veterum monachorum praxis, quam", + "candidate_score": 0.64773, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_247_249", + "bdc_text": "Nec multo labore opus esse video apud multos , inÜber der Zeile nachgetragen . quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant . Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3072", + "psc_text": "ipsis autem pretiis non subripiat avaritiae malum: sed semper aliquantulum vilius detur quam ab aliis saecularibus datur, ut in omnibus glorificetur Deus. COMMENTARIUS Artifices si sunt in monasterio, cum omni humilitate et reverentia faciant ipsas artes, si tamen jusserit abbas. ] Cum omnia in monasteriis obedientiae subjaceant, nec ipsas quas artifices callent artes, exercere permisit, nisi jubente abbate. Id quod ex antiquis monachorum regulis accipere potuit, nam Pachomiana ita habet (Art. 123 in cod. Reg.): « Nemo quidquam operis faciet, nec scyphos plenos aqua circumferet, nec funiculum quidem torquebit, nisi praepositus jusserit. » Et S. Basilius interrogatus (Regul. brev., interr. 142): « Si oportet eos qui noverunt artificia suscipere aliquod opus absque conscientia vel jussione ejus qui praeest et operum sollicitudinem gerit? » respondet: « Furti reus erit hujusmodi, vel similis eis qui furibus concurrunt. » Idem videre est in Regula SS. Pauli et Stephani, cap. 33, et in Regula", + "candidate_score": 0.64753, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_249", + "bdc_text": "Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3073", + "psc_text": "142): « Si oportet eos qui noverunt artificia suscipere aliquod opus absque conscientia vel jussione ejus qui praeest et operum sollicitudinem gerit? » respondet: « Furti reus erit hujusmodi, vel similis eis qui furibus concurrunt. » Idem videre est in Regula SS. Pauli et Stephani, cap. 33, et in Regula S. Aureliani ad monachos, cap. 23. Operantes autem remanebant soli, nec ulli fas erat alterius officinam sine abbatis commeatu ingredi: « Nulli liceat, inquit Regula SS. Pauli et Stephani (Cap. 26), tam in cellario quam in singulis officinis artificum improba et importuna absque senioris jussu audacia introire; quia et communem utilitatem valde impedit haec praesumptio, et ipsis artificibus rancorem animorum ex superflua importunitate impingit. » Quod si aliquis ex eis extollitur pro scientia artis suae, eo quod videatur aliquid conferre monasterio, hic talis evellatur ab ipsa arte. ] « Et merito quidem arte et artificio suo prohibetur, qui iis plus", + "candidate_score": 0.647366, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2055", + "psc_text": "(Cap. 41): « Si quis negligenter sonitum fecerit, aut aliud quid excesserit in refectorio, mox a priore veniam petat. » Istud tamen ad mensam silentium ita observabant veteres, ut ex Cassiano licitum esset decano loqui; ex Regula secunda et tertia SS. Patrum, cap. 7, atque S. Macarii, cap. 18, ei qui praeest; ex Regula S. Benedicti, priori pro aedificatione; ex Poenitentiali S. Columbani, omnibus pro necessitate alterius fratris. Sed in Regula Cujusdam ad virgines ista leguntur (Cap. 9): « Ad mensam vero nulla penitus praeter abbatissam, vel cui abbatissa praeceperit pro communi necessitate sororum, loqui praesumat . . . Portaria vero, quae pro necessariis causis alloquium expetierit abbatissae, loqui permittatur; quia forsitan talis supervenerit necessitas, quae moram habere non debeat . . . Festis vero Domini diebus, id est Nativitate Domini, vel Paschae solemnitate, ac Theophania, vel Pentecoste, vel si qua sunt alia Domini vel sanctorum martyrum praecipua sacra celebranda,", + "candidate_score": 0.646825, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_232_234", + "bdc_text": "XVII 426 , 11-13 . tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos . Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2453", + "psc_text": "16): « Si attenuatus abstinentia frater non valuerit jejunia suscepta portare, nisi prandii hora completa aliquid accipere judicet indecorum. Illi vero qui incommodo detinentur, et designatas horas non possunt custodire, licite concedatur percipiant quod possunt. » Regula S. Isidori (Cap. 10): « Nullum esus furtiva contaminatio polluat, aut impudens, vel privatus extra communem mensam appetitus; excommunicationis enim sententiae subjacebit qui vel occulte vel extra ordinariam mensam aliquid degustaverit. Ante refectionis tempus nullus vesci audeat, praeter eum qui aegrotat: qui enim tempus edendi antecesserit, subsequentibus poenis abstinentiae subjacebit. » Regula S. Fructuosi (Cap. 5): « Quilibet ex monachis jejunium solvere non praesumat, nec priusquam in commune reficiant cum caeteris, vel postquam refecerint, quidquam quod ad potandum vel edendum pertinet gustare vel contingere audeat, vel occulte quodlibet peculiariter recondere vel habere praesumat. » Denique Regula Cujusdam ad monachos (Cap. 11): « Nec ante sive post mensam, quae communiter ad coenam fratribus apponitur,", + "candidate_score": 0.64678, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_240_242", + "bdc_text": "at velle ante tempus exprimere nocivum magis quam salubre est . Didici ego demum Augustae , quid sit ecclesia et quid sit episcopum esse . Vgl. Nr. 2685 , 64-67 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3520", + "psc_text": "(Lib. IX, epist. 8): « Sic enim vulnus debes abscindere, ut non possis ulcerare quod sanum est, ne si plus quam res exigit ferrum impresseris, noceas cui prodesse festinas. » Vide S. Dorothei doctrinam 6. Suamque fragilitatem semper suspectus sit. ] Egregie in hanc rem S. Gregorius papa (Lib. XXIII Moral., c. 8): « Consideremus quia aut tales sumus, quales nonnullos corrigimus, aut tales aliquando fuimus, etsi divina gratia operante non sumus, ut tanto temperatius corde humili corrigamus, quanto nosmetipsos verius in his quos emendamus agnoscimus. Si autem tales nec sumus, nec fuimus, quales adhuc illi sunt quos emendare curamus, ne cor nostrum forte superbiat, et de ipsa innocentia pejus ruat, quorum mala corrigimus, alia eorum bona nobis ante oculos revocemus: quae si omnino nulla sunt, ad occulta Dei judicia recurramus, quia sicut nos meritis nullis hoc ipsum bonum quod habemus accepimus, ita illos quoque potest gratia supernae virtutis infundere,", + "candidate_score": 0.646713, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_232_234", + "bdc_text": "XVII 426 , 11-13 . tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos . Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_783", + "psc_text": "pendere arbitrio assignare dies, horas, tempus seu spatium, locum, modumque colloquii. Communis tamen ordinis usus obtinuit, ut non nisi privatis diebus abbas colloquium permitteret, dominicis festisque diebus duodecim lectionum continuo silentio consecratis. Et certe inter quinque capitula quae receptis concilii Aquisgran. capitulis addiderunt Centuriatores Tom. II Capitul. Baluz., p. 1092 , quartum ita habetur: « Ut in hebdomada Paschae in claustro non loquantur, sed lectio divina ab omnibus teneatur, similiter in hebdomada Pentecostes, et in omnibus diebus dominicis, seu in Natali Domini, et in omnibus SS. festis praecipuis. » Similiter antiquae Consuetudines SS. Benigni Divionensis Cap. 64: « Per octo dies Paschae, et Pentecostes, et Natalis Domini, et in Rogationibus, et in omni secunda, quarta, et sexta feria Quadragesimae, et in omnibus 12 lectionibus, nulla fit locutio in claustro. » Quae totidem verbis exstant in veteri Corbeiensi Ordinario ms., quibus concinit liber Usuum Beccensium, loquelam in claustro privatis duntaxat diebus", + "candidate_score": 0.646208, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_12_14", + "bdc_text": "Vgl. dazu auch Nr. 2671 , 29-32 . Sed metuens utraque pars , ne ( sicut plerumque fieri solet discedentibus ita a se invicem exercitibus ) ab altera parte magnum acciperet in fuga damnum , tam diu sustinuerunt , ut inauditum sit in tanto frigore tantas copias sub diusub diu = sub dio : im Freien. castrametasse .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_647", + "psc_text": "quod curiosius feminam aspexisset, stagno gelu constricto collo tenus se immersit. Alii flagellis, ciliciis, vigiliis, chameunis, ferreis catenis carnis tentationes impugnarunt, et vicerunt. Vide Regulam B. Aelredi ad Virgines, cap. 26 et 27. Secundo. Quia non minus castitati quam ipsi animae inimica est otiositas: « Qui thesaurum magnum in fragili corpore portatis, inquit Trithemius Homil. 21 , otium fugite, semper aliquid boni facite, ut quoties tentator diabolus accesserit, utiliter vos occupatos inveniat. Enimvero qui otiosus est, insidiis patet tentantis; qui autem occupatur in opere bono, aditum clausit omnem insidiis. » Certe terrere nos debet quod scribit S. Joannes Climacus Grad. 2: « Multos vidimus in saeculo prae curis, 152 sollicitudinibus, nugis, vigiliisque, corporis sui furiosam tyrannidem fugisse, qui postquam ad religiosae quietis et secretae vitae silentium se contulerunt, per refractarios corporis motus misere sunt inquinati et polluti. » Tertio. Ad tuendam servandamque castitatem plurimum valet novissimorum, maxime inferni meditatio: id", + "candidate_score": 0.646119, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1532", + "psc_text": "sententia cujus probaretur esse delictum. » Qualis autem esset illa excommunicationis sententia pro levioribus, explicat S. Pater, scilicet a mensae participatione privetur, non autem ab oratorio; nam dum fratres in refectorio comedunt, ipse sit in ecclesia, ex statutis Lanfranci cap. 17. Ejusdem poenae meminerunt S. Basilius in serm. 1 de Institutione monach.; S. Caesarius in Regul. ad virg. c. 11; Regula Cujusdam ad virg., c. 19; et Regula Magistri, cap. 13. Privati autem a mensae consortio ista erit ratio. ] Id est rationabiliter isto modo procedetur, inquit Bernardus Cassinensis, sive, ut ait Hildemarus, Rationabilis causa est. Ut in oratorio psalmum, aut antiphonam non imponat. ] Sed neque aliquid simile, ut sunt responsoria, hymni, etc., quia idem judicium est in ipsis, infit Boherius. 365 Neque lectionem recitet. ] Neque missam celebret, si presbyter; neque ad eam offerat, si solum monachus sit, ut post Hildemarum docent Bernardus Cassin., Nicolaus de Fractura et", + "candidate_score": 0.645766, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_266", + "bdc_text": "Et hortabor etiam eos , sicuti hactenus diligenter etiam eos monui , Vgl. Nr. 2612 , 165-168 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_256", + "psc_text": "IV) , id est, miscens temporibus tempora, terroribus blandimenta: dirum magistri, pium patris ostendat affectum: id est indisciplinatos et inquietos debet durius arguere; obedientes autem, et mites, et patientes, ut in melius proficiant, obsecrare; negligentes autem et contemnentes, ut increpet et corripiat, admonemus. Neque dissimulet peccata delinquentium: sed mox ut coeperint oriri, radicitus ea, ut praevalet, amputet, memor periculi Heli sacerdotis de Silo I Reg. II. Et honestiores quidem atque intelligibiles animos, prima vel secunda admonitione verbis corripiat; improbos autem et duros corde, ac superbos, vel in obedientes, verberum vel corporis castigatione in ipso initio peccati coerceat, sciens scriptum: Stultus verbis non corrigitur. Et iterum: Percute filium tuum virga, et liberabis animam ejus a morte Prov. XXIII . Meminere debet semper abbas quod est, meminere quod dicitur, et scire quia cui plus committitur, plus ab eo exigitur. Sciatque quam difficilem et arduam rem suscepit regere animas et multorum servire moribus.", + "candidate_score": 0.645574, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_390_392", + "bdc_text": "Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster . Der erste Eintrag dieser Aufgabenliste zeigt , dass Bullinger nach der Lektüre dieses Briefes beschloss , die in Augsburg wirkenden Zürcher Pfarrer zurückrufen zu lassen. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.645372, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_342_344", + "bdc_text": "In der Vorlage occupatis . Haec in praesentiarum . Zum Ausdruck s. Nr. 2612 , Anm. 31 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2556", + "psc_text": "ab antiquis Patribus sancita sententia, operantem monachum uno daemone pulsari, otiosum vero innumeris spiritibus devastari (Cassian. lib. X, c. 23) . Adversus pestiferum hoc virus, cujus varia referunt incommoda cardinalis de Turrecremata in hunc locum, et Haeftenus lib. IX, tract. 1, disq. 1, tria potissimum remedia adhibuerunt patres nostri: orationem, lectionem et laborem, ut videre est in Vita S. Marculfi abbatis num. 11, in Vita S. Wallarici et in Regula Solitariorum cap. 32. Iisdem quoque remediis hoc capite utitur S. Benedictus; unde subjungit: Et ideo certis temporibus occupari debent fratres in labore manuum; certis iterum horis in 612 lectione divina. ] Occupari debent, inquit: si debent, ergo legitime non excusantur ab opere manuum quotidiano. Ita censet Petrus Boherius in secundo commentario hunc ad locum sic scribens: « Debent, id est tenentur, quoniam monachis necessitatem importat, ut dicetur infra. Sed nonne enim qui sub Regula Pachomii, Basilii, Augustini, et Francisci militant,", + "candidate_score": 0.644319, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_65_67", + "bdc_text": "nostrorum retulit , qui , cum tum esset episcopusDer Augsburger Bischof und Kardinal Otto Truchsess von Waldburg . in castris caesaris , una cum ipsis fugere et saluti suae consulere coactus est - is simu[ l ] cum Carolo Laugingam venit et , sicut omnia gesta , bona fide retulit ) , ut tantumnon expirarit .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_199", + "psc_text": "Madalgisilus In append. ad saec. IV « cupiens arctiorem remotamque arripere vivendi formulam, cum magna humilitate expetiit, ut sibi liceret remotum et quietum locum perquirere . . . . quique quod devote expetiit, gratuita fratrum benignitas ei cum magna dulcedine concessit, » ut scribit Hariulfus in ejus Vita, II. 5. Denique S. Wilfridus episcopus Eboracencis, et abbas Ripensis Celino praeposito petendae eremi concessurus licentiam, rem prius fratribus retulit, ut auctor est Eddius in ejus Vita, n. 60. Et sane aequum videtur ut qui de consensu fratrum in monasterio solent admitti, ab eo haudquaquam recedant nisi accedente totius congregationis benevola concessione: apud veteres tamen solum abbatis consensum satis fuisse probari posset ex Severo Sulpicio, cujus haec verba Lib. I Dial., c. 5: « Haud procul ab eremo Nilo contigua multa sunt monasteria: habitant in uno loco plerumque conteni . . . . Ex his si qui majorem virtutem mente conceperint, ut", + "candidate_score": 0.644012, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1245", + "psc_text": "editionis. Purgent se ab hujusmodi vitio. ] Scilicet rancoris, iracundiae, dissidii, contentionis, sicuti locum istum explicat Hincmarus Rhemensis episcopus ad Rotrudem sic scribens (Apud Flodoard. l. III Hist. Rhem., cap. 27): « Scitis quia Regula quam professae estis, propter scandalorum spinas, quae oriri in monasterio solent, orationem dominicam in matutinis et vespertinis officiis, ita ut omnes illam audiant, a priore orari praecipit, ut timentes convenientiam qua dicimus: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, omnem rancorem de corde nostro pellamus. » Duabus porro de causis orationem dominicam alta voce decantari voluisse S. Benedictum post Hildemarum docet Durandus (Lib. III Ration., cap. 3), scilicet propter simplices, et astutos. Propter simplices, ut audientes orationem dominicam, illam memoria retineant: sed hanc rationem merito refellit Haeftenus l. VII, tract. 8, disq. 3. Propter astutos, qui si taciti orationem dominicam recitarent, petitionem de dimittendis peccatis praetermitterent, ne forte duplici se vinculo ligarent.", + "candidate_score": 0.643956, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_299_301", + "bdc_text": "Nr. 2613 , 50f ; Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc. Ex qua hora parum familiaritatis nobiscum habet .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_791", + "psc_text": "His in colloquiis, ut id obiter observem, aliquando sermo agebatur de litteris: Si de litteris sermo exoritur, inquit S. Bernardus, vetera proferuntur et nova; volant sententiae, verba resonant ampullosa; aliquando de religione: Quod si de religione agitur, statim visiones et somnia proferuntur, deinde laudat jejunia, etc.; aliquando de rebus jocosis: Si ad ludicra sermo convertitur, in his quanto assuetior, tanto loquacior invenitur. Ex hinc colliges hujusmodi colloquia non fuisse communia, hoc est omnibus simul in unum coeuntibus, sed inter se ad proprium libitum divisis, aut ad nutum abbatis; alioquin S. Bernardus, qui fuisset praesens, si communia exstitissent, ludicra nequaquam passus fuisset. Quam frequenter autem illa hora occurreret nos latet: sanctimoniales Strictioris Observantiae ordinis Cisterciensis in Hispania In Constit. c. 2 et 11, apud Henriq. in Liliis Cist., p. 26 semel in hebdomada extra Adventum aut Quadragesimam junctae recreationem habent ante vel post vesperas ad nutum abbatissae; dummodo dies ille non", + "candidate_score": 0.643865, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_283_285", + "bdc_text": "s. Hoven 585 s. v. verbatim . scribo omnes . Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1453", + "psc_text": "lecti. Sidonius epist. 15, l. 4: Epulum multiplex et capacissima lectisternia para. Acta S. Findani, c. 4: Pro lectisterniis lapides velatos inter fratres pausans occulte corpori supposuit. » Concinit antiqua versio Gallica Regulae S. Benedicti: Les lits soient appareillés comme il appartient à leur conversation; et versio Guidonis: Et aient les couches garnies de ce qu' il faut selon la manière de leur conversation; aliaeque plures expositiones Gallicae. Secunda est quam tradit in secundo comment. Boherius, ubi lectisternia interpretatur lectorum stramenta; quo sensu eam vocem aliquando usurpat S. Gregorius: « Ancillis Dei, quas vos graeca lingua monastrias dicitis, lectisternia emere disposui; quia in lectis suis gravi nuditate in hujus hiemis vehementissimo frigore laborant. » Et alibi ad Joannem abbatem de monte Sina scribens (Lib. XII, ep. 16): « Cognovimus lectos vel lectisternia in Gerontocomio, quod illic ab Isauro constructum est, deesse; propterea misimus laenas 15, rachanas 30, lectos 15. »", + "candidate_score": 0.643817, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_331_333", + "bdc_text": "peregrinis servare quotidie ad me divertentibus . Zuletzt hatte sich auch Johannes Huser bei ihm niedergelassen ; s. Nr. 2685 , 82-87 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3337", + "psc_text": "Si quis monachus peregrinus de longinquis provinciis supervenerit, si pro hospite voluerit in monasterio habitare, et contentus fuerit consuetudine loci quam invenerit. ] Solebant enim veteres monachi hospitem monachum post duos tresve dies ad communem congregationis vivendi rationem redigere. Nitrienses permittebant (Pall., Laus. cap. 7), « una hebdomada manere in otio; aliis autem diebus deinceps occupabant eum in operibus, aut in pistrino, aut in coquina. Quod si quispiam fuisset cujus habenda esset ratio, dabant ei librum legendum, non permittentes ei ut cum ullo colloqueretur usque ad horam sextam. » In Regula tamen S. Pachomio ab angelo tradita praescriptum lego (In ejus Vita, apud Boll., 14 Maii), ut « peregrinus alterius monasterii, si veniret habens habitum diversum, nullus cum eo comederet, excepto eo qui iter agens id observare non posset. » Et non forte superfluitate sua perturbat monasterium. ] Hildemarus superfluitatem intelligit in cibo, aut potu, vel in aliquo opere; Bernardus", + "candidate_score": 0.643424, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_390_392", + "bdc_text": "Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster . Der erste Eintrag dieser Aufgabenliste zeigt , dass Bullinger nach der Lektüre dieses Briefes beschloss , die in Augsburg wirkenden Zürcher Pfarrer zurückrufen zu lassen. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1849", + "psc_text": "de Vulturno habetur in Vita S. Thomae abbatis Farfensis (Saec. III Ben.); quod scilicet congruis temporibus ad Farfense monasterium veniebant, « et hebdomadas suas in coquinae officio sicut et alii fratres in ipso faciebant monasterio. » Porro nullum hoc capite discrimen ponere videtur S. Benedictus inter coquinae hebdomadarios et mensae ministros: utrosque tamen distinguit cap. 38, ubi, agens de hebdomadario lectore, ait: Postea autem cum coquinae hebdomadariis, et servitoribus reficiat. Quem in locum Boherius in primo comment.: « An enim isti servitores per septimanas serviant, an per dies non curo, quia nec in Regula hoc reperio, sibi tamen vicissim hujus servitutis officium impendent. » Ubi manifeste servitores ab hebdomadariis coquinae, qui per totam septimanam serviebant, distinguit. Apud Cluniacenses tamen, Divionenses S. Benigni, et Cistercienses, hebdomadarii coquinae utrumque munus obibant. De Cluniacensibus audiendus est Udalricus (Lib. II, c. 35): « Finita hora post quam fratres sunt refecturi, celeriter exeunt, ut fabas", + "candidate_score": 0.643412, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_390_392", + "bdc_text": "Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster . Der erste Eintrag dieser Aufgabenliste zeigt , dass Bullinger nach der Lektüre dieses Briefes beschloss , die in Augsburg wirkenden Zürcher Pfarrer zurückrufen zu lassen. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1146", + "psc_text": "Volens renuntiare saeculo, inquit S. Pachomius (In Regul. art. 26) ,. . .manebit paucis diebus foris ante januam, et docebitur orationem dominicam, et psalmos quantos potuerit discere. » Et alibi (Art. 80): « Omnino nullus erit in monasterio qui non discat litteras, et de Scripturis aliquid teneat, quod minimum est, usque ad Novum Testamentum et Psalterium. » S. Basilius (In Animadv. num. 1): « Si quis integra corporis valetudine orationes facere, aut psalmos memoriae mandare neglexerit, excusans excusationes in peccatis, hic a caeterorum consortio segregetur, aut hebdomadam unam jejunet. » S. Ferreolus: « Omnis qui nomen vult monachi vindicare, litteras ei ignorare non liceat; quin etiam psalmos totos memoriter teneat; neque se quacunque excusatione defendat quominus sancto hoc studio capiatur. » S. Hieronymus Rusticum monachum instituens (Epist. 4): « Nunquam de manu et oculis tuis recedat liber; discatur Psalterium ad verbum. » Et alibi de Aegyptiis monachis loquens (Epist. 22):", + "candidate_score": 0.643357, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3455", + "psc_text": "non enim dicit priores juniores fratres nominent, sed juniores suos, id est sibi inferiores in ordine professionis: unde contingere potest ut unus et idem monachus frater et nonnus vocetur, frater ab antiquiore, nonnus ab inferiore. Certe saeculo XII Joannes sacerdos et monachus frater Joannes appellatus legitur in Vita S. Aiberti num. 7 (Bolland., 7 Aprilis). Alius tamen usus viguit apud Cluniacenses, in quorum antiquis Consuetudinibus reperio (Lib. II, c. 20): « Si quem fratrem appellat, nunquam puro nomine appellat, nisi domnus adjungat; et pueros fratres nominat. Item proprium nomen dicturus, semper frater praemittit. » Quare autem juniores S. Benedictus appellari voluerit fratres, ita explicat Hildemarus: « Bene fratres jussit appellari, quia uno sacro fonte baptismatis sunt renati, et uno Spiritu sanctificati, et unam professionem professi sunt, et unam remunerationem adipisci desiderant, et una matre, id est sancta Ecclesia editi sunt. » Aliquid simile habet Bernardus Cassinensis. Vide Haeftenum, lib. III,", + "candidate_score": 0.642942, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_261_263", + "bdc_text": "eis praeferri . Nam hoc apertis verbis Laurentius conquestus est : se nihil hic valere , nullum exhiberi ei honorem , nemini suam arridere vocem , Siehe Nr. 2612 , 177 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_87", + "psc_text": "ieris, a latronibus tutus eris, et contingat ut vere non ibi latrones inveniantur; verum ille locutus est, sed non in corde suo; aliud enim putabat, et nesciens verum dixit: ergo parum est verum loqui, nisi etiam in corde ita sit. » Qui non egit dolum in lingua sua. ] Ad quae verba iterum S. Augustinus: « Lingua agitur dolus, cum aliud ore profertur et aliud pectore tegitur. » Nec fecit proximo suo malum. ] Proximus est omnis homo, quem cum diligere teneamur, ab omni malo illi inferendo abstinere debemus. Qui opprobrium non accepit adversus proximum suum. ] Id est « non libenter aut temere credidit criminatori, » ut ait S. Augustinus In psal. XIV. Aliam hujus versiculi expositionem ex S. Hieronymo tradit Hildemarus: « Ille, inquit, non accipit opprobrium adversus proximum suum, qui nullum laesit, neminem nocuit, neminem scandalizavit, ut ab illo debuisset accipere opprobrium. » Qui malignum diabolum aliqua", + "candidate_score": 0.642542, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_158_160", + "bdc_text": "decembris sint conventuri ThermisIn Baden ( Kt. Aargau) . - Gemeint ist die am 7 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1285", + "psc_text": "unguntur et consecrantur, hinc est quod pontifex tangens in sanguine digitum septies projicit contra propitiatorium et fores tabernaculi, hinc est quod leprosus concluditur septem diebus, hinc est quod Maria soror Moysi septem diebus mansit extra castra, hinc est quod muri Jericho septies circumdantur et corruunt, hinc est quod septies in die laudem Domino dicimus, hinc est quod non solum septies sed etiam septuagies 305 septies nostris debitoribus dimittere jubemur, hinc est quod templum Salomon septem annis aedificatur et septem diebus dedicatur. Hoc septem Ecclesiae, septem candelabra, septem lucernae, septem sigilla, septem angeli tuba canentes, septem panes turbam multam in deserto reficientes, et septem gratiae Spiritus sancti significare videntur. » Vide Menardum ad hunc locum, et Joannem Bona de Divina Psalmod. cap. 2, § 5. Quia de his horis diurnis dixit: Septies in die laudem dixi tibi. ] Quem Prophetae versiculum de die artificiali late sumpto, prout aurora et crepusculo circumscribitur,", + "candidate_score": 0.642475, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_329_331", + "bdc_text": "Nam cogor ex honestate cubiculum illud ( id solum habeo vacans)Am Rande nachgetragen . Die Klammern wurden ergänzt. peregrinis servare quotidie ad me divertentibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2743", + "psc_text": "in Vita S. Kentigerni, cap. 3 (Saec. II Ben., Bolland. 13 Januar.), idque de S. Aethelvoldo narrat Willelmus Malmesburiensis lib. IV de Pontif. Angl., in fine. Ergo his diebus augeamus nobis aliquid ad solitum pensum servitutis nostrae. ] Quod ait ad solitum pensum duobus modis intelligi potest. 1º Ad solitam aliorum temporum vivendi rationem; « superius enim definierat, inquit Hildemarus, quantum panem, quanta pulmenta, vel quantum dormire. Nunc vero, ut augeamus ad istum pensum, hoc est mensuram aliquid suadet. » Quam explicationem confirmare possunt praecedentia verba, quibus hortatur aliorum temporum negligentias his sanctis diebus diluere. 2º Ad solitum pensum, id est, ad praescriptam etiam in Quadragesima a regula mensuram; qui sensus connaturalior videtur: nam quae quadragesimali tempore facienda regula praescribit, omnes aequaliter servare tenentur: quae autem hic addenda suadet, non ita, sed pro cujusque voluntate, et abbatis benedictione: quae vero illa sint docent subsequentia. Orationes peculiares. ] Orationes peculiares Hildemaro", + "candidate_score": 0.642393, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_337_339", + "bdc_text": "eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum . Vellem d. Laeto haec obiter insinuares , si quo pacto de amplioribus mihi prospiceret aedibus ; id quod hac tempestate impetrare facile esset pfafforum domibus Damit sind wohl freistehende Wohnungen von katholischen Geistlichen gemeint ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2820", + "psc_text": "21): « Licet omnibus hospitalitatis bonum cum gratia oporteat referri, uberior tamen clericis et monachis deferenda est honorificentia hospitalitatis. » Denique Regula S. Stephani ordinis Grandimontensis institutoris (Cap. 36): « Religiosis plus honoris et reverentiae quam caeteris exhibere studeatis. » Ut ergo nuntiatus fuerit hospes, occurratur ei a priore, vel a fratribus cum omni officio charitatis. ] Incipit hic S. Benedictus hospitis suscipiendi ritum describere. Et primo quidem ante omnia vult ut advenienti occurratur, juxta priscorum monachorum morem, quem videre est apud Rufinum, lib. II de Vitis Patrum, cap. 1 et 7, et insuper cap. 21, ubi de Nitriensihus loquens, haec habet: « Huic cum appropinquaremus loco, ubi peregrinos fratres advenire senserunt, continuo velut examen apum, singuli quique ex suis cellulis proruunt, atque in obviam nobis laeto cursu et festina alacritate contendunt, portantes secum quamplurimi ipsorum urceos aquae et panes, secundum quod propheta corripiens quosdam dicit, quia non existis filiis", + "candidate_score": 0.641828, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3463", + "psc_text": "6, Usuardus pater 830 dicitur. Denique in Vita S. Anscharii, quem primo nonnum Witmarum appellatum legimus, postea pater Witmarus nuncupatur. Caeterum in subscriptione nominum non solum simplices monachi, sed ipsi etiam abbates proprii nomini frater praemittere solebant. In Chronico Centulensi, lib. IV, Gervinus chartam quamdam ita incipit: Ego frater Gervinus abbas monasterii S. Richarii. Saeculo XI (Saec. III Ben., part. I) Bovo abbas Sithiensis Widoni Rhemensi archiepiscopo scribens, epistolam ita inscribit (Spicil. tom. V): Domino praestantissimo archiepiscopo Widoni frater Bovo indignus abbas Sithiensis coenobii. In subscriptionibus monachorum Piscariensium in electione Dominici abbatis omnes, etiam praepositus et alii sacerdotes, nomini proprio praemittunt frater. Anno 1313, Adam abbas S. Faronis Meldensis chartam ita incipit (Saec. II Ben., pag. 601): Frater Adam divina permissione monasterii S. Faronis ordinis S. Benedicti abbas humilis. Denique anno 1493, in Instrumento Reformationis ordinis Cisterciensis articulis Parisiensibus praemisso omnes abbates inscribuntur fratres (Nomast. Cist. p. 574) . Ubicunque", + "candidate_score": 0.641804, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_300", + "bdc_text": "Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_791", + "psc_text": "His in colloquiis, ut id obiter observem, aliquando sermo agebatur de litteris: Si de litteris sermo exoritur, inquit S. Bernardus, vetera proferuntur et nova; volant sententiae, verba resonant ampullosa; aliquando de religione: Quod si de religione agitur, statim visiones et somnia proferuntur, deinde laudat jejunia, etc.; aliquando de rebus jocosis: Si ad ludicra sermo convertitur, in his quanto assuetior, tanto loquacior invenitur. Ex hinc colliges hujusmodi colloquia non fuisse communia, hoc est omnibus simul in unum coeuntibus, sed inter se ad proprium libitum divisis, aut ad nutum abbatis; alioquin S. Bernardus, qui fuisset praesens, si communia exstitissent, ludicra nequaquam passus fuisset. Quam frequenter autem illa hora occurreret nos latet: sanctimoniales Strictioris Observantiae ordinis Cisterciensis in Hispania In Constit. c. 2 et 11, apud Henriq. in Liliis Cist., p. 26 semel in hebdomada extra Adventum aut Quadragesimam junctae recreationem habent ante vel post vesperas ad nutum abbatissae; dummodo dies ille non", + "candidate_score": 0.641532, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2785", + "psc_text": "deerit. » Idem habet (Opusc. 14) loquens de ordine eremitarum Fontis Avellani. Et sane consideranti quam periculosum sit monachis una cum saecularibus manducare eorumque conviviis interesse, quam necessarium ut stimulante fame citius ad monasterium revertantur, aequum omnino videbitur S. Patris decretum: unde Gregorius IX in sua pro Benedictinis constitutione: « Nullus abbas, inquit, vel monachus prope monasterium suum, vel cellam monasterii sui ad leucam unam in domo saeculari comedat vel pernoctet. » Etiamsi a quovis rogentur. ] Etiam ab episcopo, abbate, magnate, seu quovis nobili, quibus, ut ait Bernardus Cassinensis, « frater licentiam non habens debet respondere sibi comedere non licere. » Nisi forte ab abbate suo eis praecipiatur. ] Quia, ut monent commentatores, cum summa semper discretione agere debet, atque habita ratione personae quae dirigitur, illius ad quam dirigitur, laboris itineris, proficiscenti fratri comedendi licentiam dare debet, si forte ab episcopo aut principe invitetur, vel si ad seram duntaxat", + "candidate_score": 0.64146, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_298_300", + "bdc_text": "Nr. 2612 , 176 ; Nr. 2613 , 50f ; Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_791", + "psc_text": "His in colloquiis, ut id obiter observem, aliquando sermo agebatur de litteris: Si de litteris sermo exoritur, inquit S. Bernardus, vetera proferuntur et nova; volant sententiae, verba resonant ampullosa; aliquando de religione: Quod si de religione agitur, statim visiones et somnia proferuntur, deinde laudat jejunia, etc.; aliquando de rebus jocosis: Si ad ludicra sermo convertitur, in his quanto assuetior, tanto loquacior invenitur. Ex hinc colliges hujusmodi colloquia non fuisse communia, hoc est omnibus simul in unum coeuntibus, sed inter se ad proprium libitum divisis, aut ad nutum abbatis; alioquin S. Bernardus, qui fuisset praesens, si communia exstitissent, ludicra nequaquam passus fuisset. Quam frequenter autem illa hora occurreret nos latet: sanctimoniales Strictioris Observantiae ordinis Cisterciensis in Hispania In Constit. c. 2 et 11, apud Henriq. in Liliis Cist., p. 26 semel in hebdomada extra Adventum aut Quadragesimam junctae recreationem habent ante vel post vesperas ad nutum abbatissae; dummodo dies ille non", + "candidate_score": 0.641188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_299_301", + "bdc_text": "Nr. 2613 , 50f ; Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc. Ex qua hora parum familiaritatis nobiscum habet .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_790", + "psc_text": "« Silentium, inquit Lib. II Histor. Occid. cap. 14, per totam fere diem observantes, mutuis collocutionibus et collationibus unam sibi horam reservant, invicem consolantes, et invicem instruentes. » Quod ita explicat Julianus Varnier De Ant. Praxi Regul. S. B., cap. 16, non quasi singulis diebus unam horam ad mutuam collocutionem reservarent; sed quod, cum abbas fratribus loquendi licentiam indulgeret, integram in id exercitii horam impenderent. Et de hac hora intelligendus S. Bernardus, ubi superbum monachum describens, haec habet In Tract. de Grad. humil., c. 14: « Cum autem pulsato signo necesse est interrumpi colloquium, horam longam breve queritur intervallum. » His in colloquiis, ut id obiter observem, aliquando sermo agebatur de litteris: Si de litteris sermo exoritur, inquit S. Bernardus, vetera proferuntur et nova; volant sententiae, verba resonant ampullosa; aliquando de religione: Quod si de religione agitur, statim visiones et somnia proferuntur, deinde laudat jejunia, etc.; aliquando de rebus jocosis:", + "candidate_score": 0.640966, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_249", + "bdc_text": "Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3072", + "psc_text": "ipsis autem pretiis non subripiat avaritiae malum: sed semper aliquantulum vilius detur quam ab aliis saecularibus datur, ut in omnibus glorificetur Deus. COMMENTARIUS Artifices si sunt in monasterio, cum omni humilitate et reverentia faciant ipsas artes, si tamen jusserit abbas. ] Cum omnia in monasteriis obedientiae subjaceant, nec ipsas quas artifices callent artes, exercere permisit, nisi jubente abbate. Id quod ex antiquis monachorum regulis accipere potuit, nam Pachomiana ita habet (Art. 123 in cod. Reg.): « Nemo quidquam operis faciet, nec scyphos plenos aqua circumferet, nec funiculum quidem torquebit, nisi praepositus jusserit. » Et S. Basilius interrogatus (Regul. brev., interr. 142): « Si oportet eos qui noverunt artificia suscipere aliquod opus absque conscientia vel jussione ejus qui praeest et operum sollicitudinem gerit? » respondet: « Furti reus erit hujusmodi, vel similis eis qui furibus concurrunt. » Idem videre est in Regula SS. Pauli et Stephani, cap. 33, et in Regula", + "candidate_score": 0.640727, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_183_185", + "bdc_text": "- Thoman Ruman , den Haller weiter unten einige Mal erwähnt , ist hier nicht einbezogen . Er war erst nach der hier angesprochenen Begebenheit in Augsburg eingetroffen. et ecclesiae negotiis . De negotio , quod nobis fuit cum Caesare Georg Caesar , der über die Anwesenheit von zwinglischen Pfarrern in Augsburg sehr aufgebracht war ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.640276, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2643", + "psc_text": "sapit cantare, doceat alium cantum, vel etiam si scit grammaticam, tradat aliis, aut alias artes quae sunt utiles in monasterio; si sapit, doceat alios. » Tandem fratres suos ad sanctorum Patrum doctrinam remittit Regulae cap. 73. Quod autem tam ipse S. Benedictus quam alii veteres monachi laborem prae litterarum studiis commendare visi sunt, tria potissimum faciebant. Primum librorum raritas, quae temporibus illis, quibus nulli nisi manu exarati habebantur, tanta erat, ut aliquando monachorum numerus in coenobiis numerum excederet voluminum; qua in re exemplo esse potest Centulense monasterium, in quo trecenti olim cum pueris centum degebant monachi; cum tamen ibidem non essent codices trecenti, ut patet ex catalogo librorum ejusdem monasterii tempore Ludovici Pii confecto, et ab Hariulfo in Chronico Centulensi relato (In Chron. Centul. lib. III, cap. 3): unde etiam horis secundum Regulam lectioni deputatis, uno legente alii saepius auscultare cogebantur; eoque respexit S. Benedictus cum dicit (Cap. 4) lectiones", + "candidate_score": 0.640097, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_234_236", + "bdc_text": "Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar . Alios hoc facere tantisper fero , donec data fuerit commoda hunc morem mutandi occasio . Et profecto , sicut nuper etiam significavi , Bezug auf Hallers Mitteilung über sein erfolgreiches Wirken in Augsburg in Nr. 2677 , 150-152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_675", + "psc_text": "praecipiat; ex concilio Romano, in quo S. Gregorius papa prohibet, ne episcopus missas in coenobio monachorum celebret, ne forte « in servorum Dei recessibus et eorum receptaculis ulla popularis 158 praebeatur occasio conventus, vel mulierum fiat novus introitus, quod omnino nec expedit animabus eorum; » ex supra citata Justiniani novella, quae nequidem ad celebrandum tertium, nonum, quadragesimum, et annuum defunctorum diem, ad monasteria virorum feminis permittit ingressum; ex Gregorio Turonensi, referente S. Romanum abbatem Condatiscensem, ut mulieribus ad suum sepulcrum, quod Deo revelante noverat miraculis coruscaturum, pateret accessus, voluisse extra propriam ecclesiam sepultura donari, « Non potest fieri, inquiens, ut ego in monasterio sepulcrum habeam, a quo mulierum arcetur accessus. » Atque hic fuit communis ordinis Benedictini usus, generalisque pene omnium monasteriorum nostrorum consuetudo: quod ne quis a nobis gratis confictum e se existimet, quasi singularem quorumdam, et quidem paucorum coenobiorum praxim, pro generali consuetudine traducere vellemus, rem si non", + "candidate_score": 0.640042, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2781", + "psc_text": "ibi, hoc est in itinere, quam lectionem probat Menardus. Et servitu is pensum non negligant reddere. ] Ideoque « debent a bibliotheca habere librum in quo sit officium ordinatum, » inquit Bernardus Cassinensis; idque juxta Gregorii papae IX constitutionem pro Benedictinis, praescribentem ut « ipsi dicant horas in via, et de libris provideatur eisdem: » cui concinit Benedictus XII in sua item pro monachis Benedictinis constitutione, in qua sic lego (Cap. 24): « Nullus monachus pernoctaturus extra ecclesiam, monasterium, et alium locum suum, permittatur abire sine cuculla regulari clausa, nec non breviario, in quo servitutis pensum possit exsolvere Creatori. » CAPUT LI. De fratribus qui non satis longe profiscuntur. Frater qui pro quovis responso dirigitur, et ea die speratur reverti ad monasterium, non praesumat foris manducare, etiamsi a quovis rogetur nisi forte ei ab abbate suo praecipiatur. Quod si aliter fecerit, excommunicetur. COMMENTARIUS. Frater qui pro quovis responso dirigitur. ]", + "candidate_score": 0.640014, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1832", + "psc_text": "tale fecerint, semper tamen id cavent, ut nullus famulus pro illorum invitatione in refectorio compareat. » Eadem habent mss. Consuetudines S. Benigni Divionensis cap. 42. In Regula etiam S. Isidori decernitur, ut « tempore quo refectionis debitum solvitur, claustra monasterii obserentur, nec ullus extranens interesse praesumat, ne quietem fraternam praesentia sua impediat. » Quid? quod in Regula S. Aureliani non solum coquinae aut refectorii, sed ne ipsius quidem monasterii accessus viris saecularibus liber relinquitur: « Provisores vero monasterii, si in habitu laico fuerint, nec ipsi permittantur intrare: pro his utilitatibus quas in hac Regula statuimus (Cap. 19) cum marcionibus, aut carpentariis, si aliquid necesse fieri, aut reparari, aut certa aliqua ratione abbati facienda, introeant. De caetero nullam licentiam aut libertatem habeant introeundi. » Quod S. Aurelianus ait si in habitu laico fuerint, in memoriam revocat antiquam monasterii S. Galli consuetudinem qua laicis etiam potentissimis haud fas erat dominicis diebus processionem", + "candidate_score": 0.639752, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_283_285", + "bdc_text": "s. Hoven 585 s. v. verbatim . scribo omnes . Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1195", + "psc_text": "omnibus. Ad priora referunt Hildemarus et Boherius in primo comm. Ad posteriora Bernardus Cassinensis et Nicolaus de Fractura: « Cum honore, inquit Nicolaus, quia omnes debent stare pedibus rectis, et caputiis amotis de capite, dum legitur lectio de Evangelio; cum tremore, quia cum magno tremore debemus intelligere et audire poenas et praemia quae nobis per Evangelium promittuntur. » Boherius econtra: « Cum honore, 282 infit, quia indutus vestimentis sacerdotalibus, quia capite discooperto, quia in pulpito contra altare erecto, et cum lumine et incenso. » Similiter Hildemarus: « Cum planeta, orario, et candelabris duobus, et thuribulo. » Stantibus omnibus. ] Juxta antiquam atque ab apostolis traditam consuetudinem, cujus meminit Liturgia S. Marci: « State audiamus S. Evangelium. » Missa S. Basilii: « Legitur Evangelium stantibus omnibus cum timore et reverentia. » Constitutiones apostolicae apud Clementem (Lib. II, cap. 57): « Cum legitur Evangelium, presbyteri et diaconi, universusque populus magno cum silentio", + "candidate_score": 0.639625, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_337_339", + "bdc_text": "eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum . Vellem d. Laeto haec obiter insinuares , si quo pacto de amplioribus mihi prospiceret aedibus ; id quod hac tempestate impetrare facile esset pfafforum domibus Damit sind wohl freistehende Wohnungen von katholischen Geistlichen gemeint ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_660", + "psc_text": "Similiter Romanum sub S. Gregorio Apud Baron. ann. 601 cavet « ne in servorum Dei recessibus et eorum receptaculis illa popularis conventus praebeatur occasio, vel mulierum fiat novus introitus, quod omnino non expedit animabus eorum. » Idem jubet S. pontifex ad Castorium Ariminensem episcopum scribens Lib. IV Reg., cap. 43; et ad Valentinum abbatem Ibid. lib. III, cap. 40, qui feminas in suo admiserat monasterio: « Hujus te praecepti serie, inquit, commonemus, ut neque mulieres in monasterio tuo deinceps qualibet occasione permittas ascendere, neque monachos tuos commatres sibi facere; nam si hoc denuo ad aures nostras pervenerit, sic te severissimae noveris ultioni subdendum, ut emendationis tuae qualitate, caeteri sine dubio corrigantur. » In antiqua etiam formula condendi privilegii statuitur Exstat Saec. IV Bened., part. I, pag. 744 , ut « mulierum accessus intra portas monasterii nullatenus fiat. » His omnibus accedunt civiles imperatorum leges, Justiniani novella 133: « Non ingredientur", + "candidate_score": 0.639406, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_160_162", + "bdc_text": "- Gemeint ist die am 7 . Dezember beginnende Tagsatzung ; s. Nr. 2693 , Anm. 45 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1271", + "psc_text": "Magistri (Cap. 45) ut « In Natali Domini usque ad Epiphaniam omnes antiphonae vel responsoria die noctuque cum alleluia psallantur. » CAPUT XVI. Qualiter divina opera per diem agantur. Ut ait propheta, Septies in die laudem dixi tibi (Psal. CXVIII) . Qui septenarius sacratus numerus a nobis sic implebitur, si matutini, primae, tertiae, sextae, nonae, vesperae, completoriique tempore, nostrae servitutis officia persolvamus, quia de his horis diurnis dixit: Septies in die laudem dixi tibi. Nam de nocturnis vigiliis idem ipse propheta ait: Media nocte surgebam ad confitendum tibi (Ibidem), Ergo his temporibus referamus laudes Creatori nostro super judicia justitiae suae; id est matutinis prima, tertia, sexta, nona, vespera, completorio, et nocte surgamus ad confitendum ei. COMMENTARIUS. Agit praesertim hoc capitulo S. P. Benedictus de canonicarum horarum numero, de quibus priusquam Regulae textum expendamus, nonnulla praemittenda sunt. Certe mos semper in Ecclesia viguit, certis statisque horis Deo quotidie laudes persolvendi, licet", + "candidate_score": 0.639364, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181_183", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä . und Lorenz Meyer ( Agricola ) . - Thoman Ruman , den Haller weiter unten einige Mal erwähnt , ist hier nicht einbezogen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1978", + "psc_text": "decernit Regula S. Augustini cap. 13, S. Caesarii ad virgines cap. 30, Tarnatensis cap. 21, S. Isidori cap. 20, et S. Fructuosi cap. 10. Apposite vero hunc locum exponens Hildemarus advertit « quia S. Benedictus cum dicit servitor, non dicit ut canonicus aut laicus sit, sed monachus. Non enim, inquit, ille legem laicis aut canonicis constituit, sed monachis. Vide quomodo potest manus, aut pedes, aut oculus corpori servire, si non fuerit in corpore, ita quomodo potest canonicus, aut laicus, qui non est membrum monasterii, monacho, id est alieno membro servire? » Addit tamen: « Verum si necessitas fuerit ut vestimenta infirmorum propter immunditiam, sicut solet in infirmo, contingere, potest laicus vel canonicus lavare vestimenta sordida. Similiter si necesse fuerit carnes afferre, laicus, vel canonicus afferre debet. » Apud Cluniacenses et Divionenses tres his officiis deputati erant famuli. Hildemari observationi concinit istud Petri Venerabilis statutum (Stat. 24): « Infirmis ipsis, vel", + "candidate_score": 0.639347, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_20", + "psc_text": "faciendum didiceris; non enim auditores legis justi erunt, sed factores legis justificabuntur; » et S. Benedictus: efficaciter comple. At forte movebit aliquem quod omnes hic S. P. Benedictus alloquens, qui exstiterunt Regulae sanctae profitentes, quasi tamen ad unum duntaxat sermonem dirigeret, dicit: Ausculta, o fili, praecepta magistri, etc. Sed individuam hac loquendi ratione sanctos inter monachos commendat unitatem, quorum cor unum et anima una, quorum, inquam, etsi multa sint corpora, non tamen multa sunt corda; et de quibus, ut dicit S. Augustinus In Psal. CXXXII, egregie Psaltes regius cecinit: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum! et S. Basilius Const. monast. cap. 19 : « Homines ex variis generibus et locis moti ad tantam similitudinis perfectionem conglutinati sunt, ut anima una in multis corporibus consideretur, et multa corpora unius animi organa spectanda exhibeantur. » Atque hanc nobis expositionem subministrat S. Odo Cluniacensis abbas, cujus haec verba (", + "candidate_score": 0.638434, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", + "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", + "candidate_score": 0.638076, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2390", + "psc_text": "praevaricari hanc taciturnitatis regulam, graviori vindictae subjaceat: excepto si necessitas hospitum supervenerit, aut forte abbas aliquid jusserit. Quod tamen et ipsum cum summa gravitate et moderatione honestissime fiat. COMMENTARIUS. Omni tempore silentio debent studere monachi, etc.] Hoc S. P. Benedicti effatum, quod explicuimus supra, ad cap. 6, nihil absolute determinat, sed solum praeparat et disponit discipulos ad proximum decretum: « Exeuntes a completorio, nulla sit denuo licentia cuiquam loqui aliquid. » Et ideo omni tempore, sive jejunii, sive prandii.] Id est, sive sit tempus jejunii, sive non; quia jejunantes non prandebant, unde prandium et jejunium opponuntur. Si tempus fuerit prandii, mox ut surrexerint a coena.] Cum nimirum coenant, hoc est, tempore duntaxat paschali: nam tota aestate non videtur sanctus Pater coenam concessisse, ut diximus superiori capite. Igitur mox ut surrexerint a mensa: « Illud mox, inquit Hildemarus, non pro continuatione positum est; sed quia noluit sanctus Benedictus, ut grande intervallum", + "candidate_score": 0.638005, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_212_214", + "bdc_text": "Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ; 143 , 152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1590", + "psc_text": "sic: Frater, ego multum compatior tibi, et multum desiderarem salutem animae tuae, et diligo te in Christo Jesu; et ideo compatiendo tibi ego obtinui a domno abbate quod liceat me loqui tibi. Haec autem quae dicturus sum dico ex me, et rogo te quod si tu aliquando loquaris abbati reconciliatus, sibi non dicas quod tibi dixerim verba ista; et tunc incipiat suas consolationes et alia verba ad animam lucrandam apta. » Hanc autem sollicitudinem cellerario, si prudens sit, committi posse asserit Hildemarus, in cujus monasterio illius erat excommunicatis cibum ministrare. Et consolentur eum, ne forte abundantiori tristitia absorbeatur. ] Ne sic desperans in aeternum pereat. Sed, sicut ait Apostolus, confirmetur in eo charitas. ] Quod Bernardus Cassinensis exponit eum charitate firmare. Similiter Haeftenus (Lib. VIII, tract. 4, disq. 5): « Ita, inquit, in charitate confirmetur, ut non vacillet circa statum suum immutandum, aut a bono proposito deficiat, et praefracte rebellis", + "candidate_score": 0.637988, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.637966, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3658", + "psc_text": "occurrunt in antiquis libris. Porro hanc petendae benedictionis legem tanti faciebant Cistercienses, ut qui eadem die reversuri illam non flagitarent, hos panis et aquae poenitentia mulctarent, nisi evidenti necessitate aut utilitate ordinis excusarentur, quemadmodum continet libellus antiquarum definitionum, dist. 10, c. 2. Duo hic restant circa Regulae textum adnotanda. Omnium fratrum vel abbatis orationi se commendent, inquit S. Benedictus. 1º Terminus universalis omnium S. Stephanum abbatem Obazinensem movere potuit, ut « in itinere processurus, post generalem fratrum benedictionem, etiam infimorum se orationibus commendaret. » 2º Particula vel, quam Menardus asserit hic esse conjunctivam, secundum Bernardum Cassinensem et Boherium disjunctive accipi debet, propter improvisos et inopinatos casus urgentesque necessitates, quae conventum congregari non sinunt, verbi gratia, cum nocte recumbentibus adhuc in lecto fratribus, aut per diem extra monasterium laborantibus, proficiscendum est: quo casu solam abbatis benedictionem percipi voluerit S. Benedictus: cujus rei praxim videre est in lib. I Dialogorum S. Gregorii", + "candidate_score": 0.637944, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.637935, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_329_331", + "bdc_text": "Nam cogor ex honestate cubiculum illud ( id solum habeo vacans)Am Rande nachgetragen . Die Klammern wurden ergänzt. peregrinis servare quotidie ad me divertentibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1724", + "psc_text": "mutuis sese colloquiis fratres recreare debebant. Ita discimus ex Udalrico, cujus haec verba (Lib. III, c. 11): « Quoties loquuntur in claustro, camerarius, vel ejus junior, qui clavem camerae portat, nunquam debet deesse; tunc enim auditurus est a singulis quid ille, aut ille opus habeat; et nec ad ipsos pueros venire negligit, ut ab eis si quid sit quo indigeant, sciscitetur. Ergo ea vice dat quidquid est dandum, ne si fratres, qui ab eo ad aliam horam, qua silentium est, quaesierint, silentium tenere non possint. » Et alibi agens de his quae non licet facere nisi ad horam loquendi, ita habet (Lib. II. c. 20): « Si quid opus habet a camerario quaerere, tunc maxime quaerit. » Idem praescribunt Divionenses S. Benigni Consuetudines c. 43. Quod nec obscure insinuant Hildemarus et praecitati Smaragdus et Bernardus Cassinensis, cum horas competentes esse asserunt, quando silentium tenere fratres non debent, sive legere, aut", + "candidate_score": 0.637932, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_337_339", + "bdc_text": "eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum . Vellem d. Laeto haec obiter insinuares , si quo pacto de amplioribus mihi prospiceret aedibus ; id quod hac tempestate impetrare facile esset pfafforum domibus Damit sind wohl freistehende Wohnungen von katholischen Geistlichen gemeint ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_676", + "psc_text": "ego in monasterio sepulcrum habeam, a quo mulierum arcetur accessus. » Atque hic fuit communis ordinis Benedictini usus, generalisque pene omnium monasteriorum nostrorum consuetudo: quod ne quis a nobis gratis confictum e se existimet, quasi singularem quorumdam, et quidem paucorum coenobiorum praxim, pro generali consuetudine traducere vellemus, rem si non de omnibus, saltem de praecipuis et insignioribus monasteriis certissimis testimoniis demonstrare non erit fortassis ingratum, et utinam aliquando utile! Atque ut a monasteriis ab ipso S. P. Benedicto constructis exordium ducamus, quamvis non legamus S. Patrem mulieres ab ingressu ecclesiarum exclusisse, nihilominus tamen cum neque in ejus Vita, neque in ejus Regula hunc illis permisisse scribatur, non levis conjectura est, ejus ecclesias mulieribus penitus inaccessas fuisse: saltem id sibi persuasisse videntur olim Cistercienses, cum exemplo S. legislatoris oratorii aditum feminis denegarunt, uti ipsi testantur in Exordio parvo Cisterciensi, cap. 12. Conjecturam nostram corroborat supra citatum a nobis S. Gregorii decretum,", + "candidate_score": 0.637768, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1590", + "psc_text": "sic: Frater, ego multum compatior tibi, et multum desiderarem salutem animae tuae, et diligo te in Christo Jesu; et ideo compatiendo tibi ego obtinui a domno abbate quod liceat me loqui tibi. Haec autem quae dicturus sum dico ex me, et rogo te quod si tu aliquando loquaris abbati reconciliatus, sibi non dicas quod tibi dixerim verba ista; et tunc incipiat suas consolationes et alia verba ad animam lucrandam apta. » Hanc autem sollicitudinem cellerario, si prudens sit, committi posse asserit Hildemarus, in cujus monasterio illius erat excommunicatis cibum ministrare. Et consolentur eum, ne forte abundantiori tristitia absorbeatur. ] Ne sic desperans in aeternum pereat. Sed, sicut ait Apostolus, confirmetur in eo charitas. ] Quod Bernardus Cassinensis exponit eum charitate firmare. Similiter Haeftenus (Lib. VIII, tract. 4, disq. 5): « Ita, inquit, in charitate confirmetur, ut non vacillet circa statum suum immutandum, aut a bono proposito deficiat, et praefracte rebellis", + "candidate_score": 0.637757, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_283_285", + "bdc_text": "s. Hoven 585 s. v. verbatim . scribo omnes . Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1454", + "psc_text": "disposui; quia in lectis suis gravi nuditate in hujus hiemis vehementissimo frigore laborant. » Et alibi ad Joannem abbatem de monte Sina scribens (Lib. XII, ep. 16): « Cognovimus lectos vel lectisternia in Gerontocomio, quod illic ab Isauro constructum est, deesse; propterea misimus laenas 15, rachanas 30, lectos 15. » Atque ita Joannes de Precis, abbas S. Germani a Pratis, hunc Regulae locum Gallice reddidit: Et doivent prendre tels draps, et telles couvertures comme l' abbé établira. Utraque expositio proba est et probanda; sed rejicienda videtur utraque Hildemari interpretatio, Smaragdi, Bernardi Cassinensis, Nicolai, et cardinalis Turrecrematae: nam S. Benedictus nec domum in qua multi sternuntur lecti singulis monachis concedit; nec singulis singulas domos, in qua unus lectus sternant indulget; sed omnes uno vult dormire in dormitorio. Pro modo conversationis. ] Obscura locutio, quam diversimode reddunt commentatores. Hildemarus pro modo conversationis intelligit: Secundum qualitatem vitae uniuscujusque; quod clarius exponit Bernardus Cassinensis:", + "candidate_score": 0.637713, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2177", + "psc_text": "conversis; qua in re cum priori placuerit ut ita fiat, ei contradicere nullus audeat attentare. » in mss. etiam Cluniacensis monasterii Consuetudinibus, et in Benignianis, cap. 40, memorantur panis duo genera, quorum optimus fratribus ministraretur. Isto tamen optimo erat adhuc melior infirmis tribuendus. 520 Antequam vero hinc discedamus, observandum Benedictinam libram debere esse propensam, quod nonnulli explicant praeponderatam, sive ante pensatam. Ita Smaragdus, Hildemarus, Bernardus Cassinensis, Nicolaus de Fractura, Boherius et alii, juxta veterum monachorum morem, qui ante panem librabant quam mensae apponerent; cujus rei exemplum profert Theodoretus de Publio quodam monachorum patre (Lib. IX de Vit. Patr., cap. 9), qui accedens ad trutinam, panis mensuram diligenter perpendebat, et si quando invenisset plus quam esset definitum, aegre ferebat, et eos qui ita facerent helluones appellabat. Atque hunc fuisse ordinis nostri usum probant varia, quae etiam supersunt, librarum pondera. Verum propensa hoc sensu non est vox Latina, quare alii libram propensam", + "candidate_score": 0.637616, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_320", + "bdc_text": "Das Familienbuch Hans Voglers des Älteren und des Jüngeren aus dem Sankt Galler Rheintal , hg. v. Alexa Renggli , Basel 2010 , S. 72f , und die Stellenver weise im Reg. , qui iam etiam hic agit .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.637592, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_6_8", + "bdc_text": "In der Vorlage resiveris . Tamen , ne meo ego defuisse videar officio , ea , quae mihi cognita sunt , communicabo . Postquam frigus illud magnum , Zu diesem Kälteeinbruch s.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1718", + "psc_text": "jubente seniore ministrent; nec per superbam inflationem differendo occasiones faciant querelarum, per quas murmuratio contra eorum laborem, qui nobis in assignatis rebus charitate deserviunt, non debet excitari. » Typi etiam dicuntur febres frigidae; eoque forte respexit versio Gallica quae Constitutionibus sanctimonialium Vallis Gratiae praemittitur, hunc locum ita reddens, sans agir avec fro deur chagrine et 412 dédaigneuse; Guido Juvenalis vertit, sans fascherie; altera versio, sans chagrin; alia vero, sans arrogance. Non desunt etiam qui typum hic pro excusatione interpretantur; alii qui typum et moram idem esse existimant. Memor divini eloquii, quid mereatur, qui scandalizaverit unum de pusillis. ] Nimirum expedit ei ut suspendatur in collo ejus mola asinaria, et demergatur in profundum maris. Terribile prorsus judicium! quamvis haud minus terrere debeat quod respondet sanctus Basilius ( Regul. brev. ) ad interrogationem « Quid si ex negligentia res necessarias fratri non tribuerit? » Scilicet « Perspicuum est hoc judicium ex verbis", + "candidate_score": 0.637483, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2782", + "psc_text": "CAPUT LI. De fratribus qui non satis longe profiscuntur. Frater qui pro quovis responso dirigitur, et ea die speratur reverti ad monasterium, non praesumat foris manducare, etiamsi a quovis rogetur nisi forte ei ab abbate suo praecipiatur. Quod si aliter fecerit, excommunicetur. COMMENTARIUS. Frater qui pro quovis responso dirigitur. ] Responsum, ut probat Menardus ex lib. II Dial. S. Greg. papae, c. 12, et epist. 47, lib. II, est negotium quod quis tractat foris; unde responsales dicti sunt qui ad negotia tractanda mittebantur. Et ea die sperat reverti ad monasterium, non 665 praesumat foris manducare. ] Juxta priscorum monachorum disciplinam, quae fratres extra coenobium edere non ferebat. « Nequaquam in saeculari domo cibos sumere consueverant monachi, » inquit vetus scriptor Vitae S. Pachomii, n. 42. Et Regula incerti auctoris: « Nemo extra monasterium sine praecepto manducet, neque bibat; non enim hoc ad disciplinam pertinet monasterii: » quae pene iisdem verbis", + "candidate_score": 0.637438, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1143", + "psc_text": "magnis Galliae coenobiis advertisse dum psalmi explentur fratres sedere; interdum fratrum medietatem in uno psalmo sedisse, aliam alternatim in alio. Quod de Sublacensi Boherius, hoc de Cassinensi asserit Bernardus Cassinensis: « Usque hodie, inquit, in psalmis canendis non sedent fratres in monte Cassinensi, licet alibi videam sedentes alternatim per vices, quod et ego non vitupero: istud tamen ut pote magis consonum intentioni P. N. Benedicti magis laudo. » 269 Inter magna illa Galliae monasteria, in quibus fratres sedentes in choro vidisse se Boherius affirmat, recenseri merito posset Cluniacense, in quo si quis « sedere voluerit inter psalmodiam, infit Udalricus, observat ne sedeat juxta alium sedentem, sed ita ut unus stet, et sedeat alter, et invicem exhibere debent occasionem sedendi; » Divionense S. Benigni cujus antiquae Consuetudines mss. eamdem cum Udalrico praescribunt, hoc solum addito, quod unus per duos psalmos sedeat, et alter stet; et Cisterciense in cujus libro Usuum decernitur", + "candidate_score": 0.637377, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_320", + "bdc_text": "Das Familienbuch Hans Voglers des Älteren und des Jüngeren aus dem Sankt Galler Rheintal , hg. v. Alexa Renggli , Basel 2010 , S. 72f , und die Stellenver weise im Reg. , qui iam etiam hic agit .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1066", + "psc_text": "veteres monachos Psalterium memoriter discere: nam meditari apud antiquos saepe sumitur pro simplici lectione, ut in secunda Regula SS. Patrum cap. 5, sive pro studio; unde antiqua versio Gallica ms. Conchensis monasterii hunc Regulae textum ita vertit: Le temps qui reste après vigile soit occupé à dire Psautier ou à étudier. Quinto, non solum Psalterium, sel alios insuper Scripturae libros ex mente S. Benedicti memoriae commendandos esse existimo, maxime cum nonnullas lectiones ad opus Dei memoriter recitari voluerit, communisque apud veteres monachos usus obtinuerit, Scripturam memoriae mandandi. Addo praeterea occultos illius variosque sensus esse rimandos: nam Scripturae sacrae studium apud eos praecipuum fuisse constat; unde etiam Hildemarus nolenti vigilare fratri, et nihil se adjuvante Domino indigere dicenti, « Abbas, inquit, talem propositionem debet proponere, quam ille frater non possit solvere, ut humilietur, » aliquem scilicet Scripturae locum perdifficilem cujus sensum frater ille negligens et superbus ignoret. Sexto, denique non sic", + "candidate_score": 0.637173, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181_183", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä . und Lorenz Meyer ( Agricola ) . - Thoman Ruman , den Haller weiter unten einige Mal erwähnt , ist hier nicht einbezogen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_260", + "psc_text": "abba, inquit S. Augustinus Serm. 156 de Script., respondetur tibi: Pater, abba enim Hebraice pater dicitur. » Semper meminere debet quod dicitur. ] Ut nominis significationi respondeat vita consimilis; et sicut Pater vocatur, patrem revera erga inferiores se exhibeat, « paterno more filios, id est monachos suos nutriat, paterno more diligat, et cum necesse fuerit paterno more castiget, arguat, obsecret, etc., » sicuti loquitur Smaragdus. Et nomen majoris factis implere. ] Ut enim ait S. Gregorius, « tanto debet actionem populi actio transcendere praesulis, quantum distat a grege vita pastoris: oportet namque ut metiri se sollicite studeat, quanta tenendae rectitudinis necessitate constringitur sub cujus aestimatione populus grex vocatur. Sit ergo necesse est cogitatione mundus, actione praecipuus, discretus in silentio, utilis in verbo, singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, bene agentibus per humilitatem socius, etc.: » quae fusius sequentibus capitibus prosequitur, quaeque ultima verba pene iisdem terminis repetit in libro", + "candidate_score": 0.636973, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_329_331", + "bdc_text": "Nam cogor ex honestate cubiculum illud ( id solum habeo vacans)Am Rande nachgetragen . Die Klammern wurden ergänzt. peregrinis servare quotidie ad me divertentibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1483", + "psc_text": "quemadmodum hic scribunt Hildemarus, Bernardus Cassinensis et Boherius, patetque ex diversis monasteriorum consuetudinariis. Porro ex Regula Orientali c. 28, et ex Regula Magistri cap. 29, ad hebdomadarios pertinebat accendere candelam. Hebdomadarios vero intelligo coquinae: unde et Udalricus agens de pueris, ait (Lib. III, cap. 8): « Quando in coquina obsequuntur, magistri eorum solent providere, ut opportune accendant luminaria dormitorii, et necessariarum, et ad nocturnos. » 353 Accendendi horam assignat Magister his verbis (Cap. 29): « In quo atrio pendeat cicendelus, qui quotidie a cellerario factus, ab hebdomadariis ad seram ante completorios incendatur, ut videant diversi quomodo se collocent. » Hildemarus vero, habita temporum ratione, aestate quidem qua majores sunt dies, post capitulum, id est post collationis lectionem; hieme autem, quando incipiente jam nocte completur capitulum, dum ibidem sedent, lucernam vult accendi. Smaragdus quotidie ante completorium, Bernardus Cassinensis quando propter solis occasum dormitorium incipit obscurari. Sed juvat hic Ingulfi abbatis Croylandensis", + "candidate_score": 0.636931, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3657", + "psc_text": "fratres, » inquit Richardus de S. Angelo. Id autem tam ex Smaragdo quam ex Hildemaro, et libro Usuum Cisterciensium, c. 88, praestare debebant prostrati ante altare, si tempus ferret; alias tantum incurvati: 877 quamvis in Franciae monasteriis omni tempore genuflecterent, cum hoc discrimine quod diebus quibus ex ecclesiae praescripto genua flectenda essent, etiam prosternerentur, aliis minime, quemadmodum testatur Hildemarus. Prostrati vero ex eodem auctore dicebant: « Domine Jesu Christe, tu scis fragilitatem meam, adjuva me in hoc itinere, quatenus hoc iter obedientiae meae valeam orationibus fratrum sine offensione peragere. » Preces dicendas super eos habes apud Smaragdum et Haeftenum, passimque occurrunt in antiquis libris. Porro hanc petendae benedictionis legem tanti faciebant Cistercienses, ut qui eadem die reversuri illam non flagitarent, hos panis et aquae poenitentia mulctarent, nisi evidenti necessitate aut utilitate ordinis excusarentur, quemadmodum continet libellus antiquarum definitionum, dist. 10, c. 2. Duo hic restant circa Regulae textum adnotanda. Omnium", + "candidate_score": 0.636916, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_295_297", + "bdc_text": "Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3519", + "psc_text": "praecipue in Urbico abbate redarguit S. Gregorius papa (Lib. IX, epist. 42): « Vehementer ingemisco, inquit, quia aliter esse monasterium vestrum, quam putabam, invenio: quod ex nulla re alia evenire valuit, nisi quia tua dilectio in regimine suo inordinata est, nec cum gravitate aliquid valet disponere, sed modo studet precantibus leniter blandiri, modo inordinate extra modum nimie irasci. » Porro licet S. legislator ad utrumque respexerit, et nimiam severitatem cum indiscreta remissione ex aequo damnaverit, primam tamen praesertim intendisse sequentia verba demonstrant Nedum nimis cupit eradere aeruginem, frangatur vas. ] Alia similitudine utitur S. Gregorius Bononi abbati Lerinensi ita scribens (Lib. IX, epist. 8): « Sic enim vulnus debes abscindere, ut non possis ulcerare quod sanum est, ne si plus quam res exigit ferrum impresseris, noceas cui prodesse festinas. » Vide S. Dorothei doctrinam 6. Suamque fragilitatem semper suspectus sit. ] Egregie in hanc rem S. Gregorius papa (Lib. XXIII", + "candidate_score": 0.636856, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_233_235", + "bdc_text": "tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos . Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar . Alios hoc facere tantisper fero , donec data fuerit commoda hunc morem mutandi occasio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_675", + "psc_text": "praecipiat; ex concilio Romano, in quo S. Gregorius papa prohibet, ne episcopus missas in coenobio monachorum celebret, ne forte « in servorum Dei recessibus et eorum receptaculis ulla popularis 158 praebeatur occasio conventus, vel mulierum fiat novus introitus, quod omnino nec expedit animabus eorum; » ex supra citata Justiniani novella, quae nequidem ad celebrandum tertium, nonum, quadragesimum, et annuum defunctorum diem, ad monasteria virorum feminis permittit ingressum; ex Gregorio Turonensi, referente S. Romanum abbatem Condatiscensem, ut mulieribus ad suum sepulcrum, quod Deo revelante noverat miraculis coruscaturum, pateret accessus, voluisse extra propriam ecclesiam sepultura donari, « Non potest fieri, inquiens, ut ego in monasterio sepulcrum habeam, a quo mulierum arcetur accessus. » Atque hic fuit communis ordinis Benedictini usus, generalisque pene omnium monasteriorum nostrorum consuetudo: quod ne quis a nobis gratis confictum e se existimet, quasi singularem quorumdam, et quidem paucorum coenobiorum praxim, pro generali consuetudine traducere vellemus, rem si non", + "candidate_score": 0.636733, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_216_218", + "bdc_text": "206 , 5 ; XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag : Bezeichnung einer längeren , unbestimmten Frist ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2862", + "psc_text": "possunt, dies intelliguntur sanctae paschalis Quadragesimae, Litaniarum et quatuor anni temporum, aut si alicujus diei festi fuerit agenda vigilia, quando non solum a canonicis clericis, verum etiam a laicis 684 catholicis jejunatur. » Eodem fere modo loquuntur Nicolaus de Fractura et Richardus de S. Angelo. Inter hos etiam praecipuos jejunii dies, qui violari nequeunt, veteres monachi accensebant quartam et sextam feriam: « Solve jejunium si frater aliquis ad te peregre venerit, inquit S. Athanasius ( Syntagma doct. ad mon., etc.) seu quilibet alius; nequaquam vero jejunium certum quartae diei et Parasceves, et Quadragesimae et Passionis. Sermo est de illo jejunio, cujus tu auctor es, secundae, tertiaeque nimirum et quintae dierum. » Et Cassianus de Aegyptiis monachis loquens (Lib. V, cap. 24): « Absque legitimis quartae sextaeque feriis, quocunque pergebamus, quotidiana statio solvebatur. » Vide Rufinum, lib. II de Vit. Pat., cap. 7, et Pallad., in Lausiaca, cap. 52. Fratres autem", + "candidate_score": 0.6365, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_88_90", + "bdc_text": "a caesareanis captam ; item Dinckelspühel . Nach Dinkelsbühl ( Lkr. Ansbach , Bayern )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2936", + "psc_text": "dictum a scapulis, eo quod scapulas tegat; et usque hodie tam Cassinenses quam Cistercienses habitum caputiatum a scapulis ex utraque parte dependentem scapulare appellant. Sed Cassinenses idem scapulare sub brachiis circa medium corporis, quasi ad locum cinguli sutum quasi ad mensuram medii palmi de consuetudine claudunt, quod scapulare quando operantur ne opus impediat desuper cingunt, sine quo etiam scapulari, vel sine cuculla manicata non se sacris vestibus ad explenda divina officia induere debent. Illud insuper scapulare benedicitur ab abbate, quando monachus profitetur. Attamen Cluniacenses et Ultramontani monachi scapulare illud cucullam appellant, et desuper vestem manicatam sine caputio gerunt, quam vestem frocum vulgariter dicunt. Puto autem quod Cistercienses ad fontem recurrerunt Cassinenses et ab illo tam vocabulum quam figuram utriusque traxerunt scapularis et cucullae. » Simile aliquid habet Nicolaus de Fractura. De Cisterciensibus vide Julianum Varnerium loco supra citato. Bursfeldenses scapulare suum ita describunt (Dist. 3, cap. 21): « Pro opere", + "candidate_score": 0.636499, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2518", + "psc_text": "in Meldensi S. Faronis monasterio monachus (Saec. II Ben.), « quotidie 692 intentus in renovandis confessionum poenitentiis » dicitur in Vita sancti Faronis cap. 119; verum Crodegangus in Regula canonicorum cap. 32, solum praescribit, ut « Monachi in unoquoque sabbato confessionem faciant cum bona voluntate, episcopo aut priori suo. » Crodegango concinit sanctus Dunstanus decernens, ut « Dominicis diebus fratrum unusquisque suae conscientiae reatum Patri spirituali, vel ejus, si absens fuerit, vicario per humilem revelet confessionem. Si autem tanta fuerit multitudo, ut ea die omnes ad confessionem venire nequeant, sequenti die, secunda videlicet feria, hoc idem impleant. Schola vero nullo modo hoc, quanquam puerilis, intermittat, sed ut senes, licet nondum tentationibus impugnata, consuete peragat. Qui autem aliis indiguerit diebus, tentatione aliqua animi vel corporis stimulatus, ad confessionis salubre remedium devotus non eo minus venire differat. » Idem ab ipso ordinis sui exordio a Carthusianis observatum fuit, testante Guigone (Stat. c.", + "candidate_score": 0.636318, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_287", + "bdc_text": "Taxarimne vitia , necne idque gravitate senili , licet iuvenis ?", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1500", + "psc_text": "subvertendo et dissipando revolvunt, aliquot orationes perdant aut psalmos. » Et facto signo absque mora surgentes. ] Sicuti praescribit Regula S. Pachomii (Art. 73): « Audito signo excitantis, aut voce psallentis, omnes surgant, currentes ad orationem. » Festinent invicem se praevenire ad opus Dei, cum gravitate tamen et modestia. ] Quae « notabilem gressum et incessus levitatem refrenet, » inquit Bernardus Cassinensis. Adolescentiores fratres juxta se non habeant lectos, sed permixti cum senioribus. ] A quibus gravitatem et honestatem addiscant. Simile aliquid decernit S. Basilius (Serm. de Abdic. rerum): « Quandocunque capiendi somni causa cubandum, cave ne vestimenta inter se mutuo sibi vestra propinquent, potiusque medius inter vos aliquis senex semper adhibeatur. » Et recte quidem: nam, ut ait Gerardus Belga monachus piissimus: « Sicut carbonis ad carbones, sic incendii motus inter juvenes; proin misceri oportet (sed frigidos) senes, non qui sunt ipsi sicut oleum ad ignes. Illos autem censeo", + "candidate_score": 0.636137, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1666", + "psc_text": "Basilius pueros ita puniri praescribit (Regul. fus., cap. 15): « Cibum, inquit, usurpavit intempestive? majore diei portione jejunus maneat. Immodeste et turpiter comedit? tempore refectionis cibo prohibitus, cogatur alios scite vescentes contueri, ut et abstinentia puniatur, et gravitatem discat. Otiose quid locutus est? Convicium dixit proximo suo? mentitus est? aut aliorum quid eorum dixit quae prohibita sunt? et jejunio et silentio castigetur. » Ut sanentur. ] Nam, ut ait Scriptura, Stultitia colligata est in corde pueri, et virga disciplinae effugabit eam (Prov. XXII) . CAPUT XXXI. De cellerario monasterii qualis sit . Cellerarius monasterii eligatur de congregatione sapiens, maturis moribus, sobrius, non multum edax, non elatus, non turbulentus, non injuriosus, non tardus, non prodigus, sed timens Deum, qui omni congregationi sit sicut pater. Curam gerat de omnibus, sine jussione abbatis nihil faciat. Quae jubentur custodiat: fratres non contristet. Si quis frater ab eo forte aliqua irrationabiliter postulat, non spernendo eum", + "candidate_score": 0.636089, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_337_339", + "bdc_text": "eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum . Vellem d. Laeto haec obiter insinuares , si quo pacto de amplioribus mihi prospiceret aedibus ; id quod hac tempestate impetrare facile esset pfafforum domibus Damit sind wohl freistehende Wohnungen von katholischen Geistlichen gemeint ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2883", + "psc_text": "separata loca episcoporum a divitibus, sint simul tamen separata a pauperibus, et abbatibus, et monachis; eo quod non possunt insimul convenire comes et episcopus cum pauperibus et abbatibus peregrinis. » Et alibi (In cap. 67): « Verum quia dicit regula de hospitibus suscipiendis: Et domus Dei a sapientibus sapienter administretur, intelligunt, quia dormitorium ubi monachi suscipi debent habetur separatum a laicorum cubiculo, id est ubi laici jacent, eo quod laici possunt stare usque mediam noctem, et loqui, et jocari, et monachi non debent, sed magis silentium habere, et orare: ideo juxta oratorium illorum monachorum hospitum est dormitorium, ubi ipsi jaceant soli reverenter, et possunt nocte surgere qua hora velint, et ire in ecclesiam . . . Quod si dormitorium monachorum hospitum non est juxta oratorium propter orationem faciendam, 689 sed cum laicis; tunc domus Dei non sapienter a sapientibus ministratur. » Erat ergo monachorum hospitum dormitorium juxta oratorium; et quidem", + "candidate_score": 0.636049, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_234_236", + "bdc_text": "Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar . Alios hoc facere tantisper fero , donec data fuerit commoda hunc morem mutandi occasio . Et profecto , sicut nuper etiam significavi , Bezug auf Hallers Mitteilung über sein erfolgreiches Wirken in Augsburg in Nr. 2677 , 150-152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2809", + "psc_text": "Et S. Ephrem (Tom. II in Doct. varia.): « Non decet monachum ullam habere cum femina societatem: ad eam vero quae virginitatem profitetur, prorsus ne accesseris, siquidem ullus in te carnalis sensus viget; nam monachum inter epulas cum feminis versari, idem est ac se in ignem projicere: qui autem earum fugit consuetudinem, fugiat tanquam dama ex retibus, et velut avis ex laqueo. » Huc spectat quod Godehardus abbas Tegernsensis ad quamdam abbatissam scribit (Tom. IV Analect.): « Ista soror nostra venit ad nos ante Natale Domini multiplicis necessitatis suae miseriam nobis conquesta; quam libentissime nobiscum commorari permitteremus, et in quantum sufficeremus ministrare illi necessaria juberemus, si qualitas sexus aliquot permitteret monasterio fratrum feminas cohabitare: quia, ut a sanctis viris comprobatur, stipulae, paleae, ignisque nunquam sibi pacificantur, nisi alter alterius damno citius consummentur. » Cisterciensium hac in re religionem experta est quaedam mulier devotionis causa ad sepulcrum S. Roberti profecta (Bolland.,", + "candidate_score": 0.636035, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_329_331", + "bdc_text": "Nam cogor ex honestate cubiculum illud ( id solum habeo vacans)Am Rande nachgetragen . Die Klammern wurden ergänzt. peregrinis servare quotidie ad me divertentibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.636034, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_283_285", + "bdc_text": "s. Hoven 585 s. v. verbatim . scribo omnes . Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2886", + "psc_text": "mattam vel nattam dicimus: in his autem solis antiqui monachi dormire solebant, et his solis lectulos suos sternebant. » Eodem modo loquitur Petrus Diaconus, sed Bernardus Cassinensis et Boherius lectos stratos intelligunt lectos « ordinatos cum suis stramentis, id est omnibus ad quiescendum necessariis praeparatos. » Similiter Richardus de S. Angelo lectos ordinatos quos etiam molles vult esse S. Fructuosus, c. 10. Vide Regulam Magistri, cap. 79. Et domus Dei a sapientibus sapienter administretur. ] S. Pachomius « sollicitudinem totius dispensationis erga fratres et peregrinos eisdem commisit, qui se in ordine sequebantur, » ut legimus in ejus Vita, cap. 25 (Apud Rosweid, lib. I de Vit. Patr.). Hospitibus autem, cui non praecipitur, nullatenus societur neque colloquatur. ] Haec fuit communis veterum monachorum praxis, quam videre est in omnibus pene antiquis Regulis, Regula SS. Serapionis, Macarii, Paphnutii, et alterius Macarii (Cap. 8): « Nec licebit aliqua fratri eum superveniente sermocinari, non", + "candidate_score": 0.635874, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_212_214", + "bdc_text": "Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ; 143 , 152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_796", + "psc_text": "responso: Dominus. » De colloquii loco variae fuerunt monasteriorum consuetudines; nam S. Adalardus in Statutis lib. II, cap. 6, dormitorium assignat; Clunianenses, Divionenses, Parisienses, Beccenses, et alii communiter monachi cum Carthusiensibus loquebantur in claustro; Camaldulenses in viridario. At raro extra monasterium recreationis gratia deambulantes monachos veteres offendes. Quod spectat ad modum sive ordinem in colloquio tenendum, 1º illud non incipiebant nisi praemisso: Benedicite. « Post capitulum, inquit ms. S. Petri supra Divam Ordinarium, sedeant omnes in claustro ad colloquium. Audito itaque tympano pergant ad sextam; qua cantata, revertantur ad colloquium, dicatque ultimus in ordine novitius: Benedicite, et sic loquantur de consuetudinibus, de bonis et aedificationis eloquiis. » Apud Bursfeldenses et Carthusianos non ultimus, sed ipse qui colloquio praeerat, Benedicite dicebat. Hi etiam antequam quidquam loqui inciperent, aliquam lectionem praemittebant. « Quando post nonam in ecclesia dictam diebus capituli in claustro convenimus, inquiunt in nova Collectione Statutorum, tunc antequam sedeamus, qui", + "candidate_score": 0.635739, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_320", + "bdc_text": "Das Familienbuch Hans Voglers des Älteren und des Jüngeren aus dem Sankt Galler Rheintal , hg. v. Alexa Renggli , Basel 2010 , S. 72f , und die Stellenver weise im Reg. , qui iam etiam hic agit .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1152", + "psc_text": "tunc ille; nunc hinc, nunc inde, » inquit Smaragdus; sive, ut ait Bernardus Cassinensis, « alternative sibi succedendo, » ita ut nunquam duas unus et idem legat lectiones, unde et ad singulas petitur benedictio, quam iterare necesse non esset, si unus et idem plures consequenter legere deberet lectiones. Et certe id postulabat summa S. Patris discretio, ne forte nimium laborarent in legendo, maxime cum prolixiores tunc temporis essent lectiones, nec ita facile esset legere in codicibus manuscriptis. Vide lib. II de Antiquis monachorum Ritibus cap. 1. Super analogium. ] Quid sit analogium describit in prima expositione Boherius his verbis: « Vocatur hic analogium locus altus supra chorum, ubi stant libri sanctae praedicationis, ut sunt legendarii, sive lectionarii, qui continent sermones SS. doctorum. » Apte omnino si nominis 271 etymon attendamus: ἀνὰ Graece sursum Latine, et λόγος sermo dicitur; unde etiam S. Isodorus (Lib. XV Orig., cap. 4), « analogium, infit,", + "candidate_score": 0.635612, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_329_331", + "bdc_text": "Nam cogor ex honestate cubiculum illud ( id solum habeo vacans)Am Rande nachgetragen . Die Klammern wurden ergänzt. peregrinis servare quotidie ad me divertentibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1365", + "psc_text": "est in servandi ordinis continua jugitate prolixitas; tanta praesertim in ecclesiasticis officiis protelabatur instantia, ut in ipso Cancri sive Leonis aestu, cum longiores sunt dies, vix per totum diem unius saltem vacaret horae dimidium quo fratribus in claustro licuisset miscere colloquium. Hoc autem tam continui laboris exercitium ad hoc est, ut reor, solerti satis ac provida magisterii arte provisum, ut levium atque 325 infirmorum fratrum fragilitatem reprimat, et delinquendi propemodum occasionem tollat, quatenus, etiamsi velint, praeter cogitationem peccare vix possint. Fragilium igitur imbecillitati consulitur, dum in persolvendo continui ordinis penso totum non modo diurni, sed et nocturni temporis spatium profligatur. » Antequam caput istud absolvam, observabo cum Boherio in secundo comm., hujus capitis initio, quosdam olim existimasse S. Patrem Benedictum Gallicano usum esse Psalterio; quod ex iis locis colligebant, quae S. Pater citat ex Psalterio in Regula, in quibus variae reperiuntur lectiones quae non exstant in Romano, bene autem in", + "candidate_score": 0.635347, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1066", + "psc_text": "veteres monachos Psalterium memoriter discere: nam meditari apud antiquos saepe sumitur pro simplici lectione, ut in secunda Regula SS. Patrum cap. 5, sive pro studio; unde antiqua versio Gallica ms. Conchensis monasterii hunc Regulae textum ita vertit: Le temps qui reste après vigile soit occupé à dire Psautier ou à étudier. Quinto, non solum Psalterium, sel alios insuper Scripturae libros ex mente S. Benedicti memoriae commendandos esse existimo, maxime cum nonnullas lectiones ad opus Dei memoriter recitari voluerit, communisque apud veteres monachos usus obtinuerit, Scripturam memoriae mandandi. Addo praeterea occultos illius variosque sensus esse rimandos: nam Scripturae sacrae studium apud eos praecipuum fuisse constat; unde etiam Hildemarus nolenti vigilare fratri, et nihil se adjuvante Domino indigere dicenti, « Abbas, inquit, talem propositionem debet proponere, quam ille frater non possit solvere, ut humilietur, » aliquem scilicet Scripturae locum perdifficilem cujus sensum frater ille negligens et superbus ignoret. Sexto, denique non sic", + "candidate_score": 0.6352, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_162_164", + "bdc_text": "s. Nr. 2693 , Anm. 45 . et de pace facienda inter caesarem et imperii status consultaturi ea ratione , ut , si quae pars aequas renuerit pacis conditiones , se alteri parti omnibus viribus auxiliaturos esse . In den Akten dieser Tagsatzung ist nichts Entsprechendes zu finden .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_781", + "psc_text": "Et sane S. Benedictus qui illo 183 capite omne cum excommunicatis colloquium prohibet, capitis titulum ita effert: De his qui sine jussione abbatis junguntur excommunicatis; non dicit junguntur vel loquuntur; quia utrumque sub verbo junguntur intelligitur. Addet aliquis locum ex cap. 49 de observatione Quadragesimae, in qua S. Pater praecipit aliquid subtrahi de loquacitate aliorum temporum; confirmaturque ex perpetua ordinis praxi, cujus exemplum videre est in Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis Saec. II Bened., p. 630 , ubi quandoque cum discipulis colloquium familiare habuisse dicitur. Hinc fit ut taedio non afficiantur monachi, et severius post haec silentium observetur, ut docet S. Hildegardis. Pertimescendumque est ne si diutius aut silentio, aut orationi occupetur animus, tandem deficiat, sicut arcus, qui, cum nimis aut diutius distenditur, vel debilitatur, vel frangitur. Nec refert quod Regula cap. 42 jubet omni tempore silentio studere monachos; nam multum differunt semper silere, et omni tempore silentio studere; semper", + "candidate_score": 0.635143, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_337_339", + "bdc_text": "eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum . Vellem d. Laeto haec obiter insinuares , si quo pacto de amplioribus mihi prospiceret aedibus ; id quod hac tempestate impetrare facile esset pfafforum domibus Damit sind wohl freistehende Wohnungen von katholischen Geistlichen gemeint ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2807", + "psc_text": "cum Joseph locum non inveniat in diversorio, ne nobis Jesus dicat exclusus: Hospes eram, et non suscepistis me. Solos haereticos non suscepimus. » Et S. Basilius (Regul. brev., interr. 124): « De cibo capiendo cum haereticis habemus praeceptum Apostoli in quibus hoc fugere conveniat, etc. » Secundo. Eadem lege excludendi sunt ab hospitio homines malitiosi, ad omnia crimina parati; id quod enixe postularunt in supplici ad Carolum Magnum libello monachi Fuldenses his verbis (Cap. 17): « Malitiosae et furiosae mentis homines, et ad cuncta flagitia perpetranda promptissimi, non colligantur intra monasterium, sicut factum est de illo homicida clerico qui monachum interfecit, qui contra omnium fratrum voluntatem et consensum locatus est in monasterio. » Attamen, ut cum S. Augustino loquar (Epist. 38): « In recipiendis hospitibus ignotis solemus dicere multo esse melius malum hominem perpeti, quam forsitan per ignorantiam excludi bonum, dum cavetur ne recipiatur malus. » Tertio. Sub hac etiam", + "candidate_score": 0.635139, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_388", + "psc_text": "Convocatis fratribus, abbas rem cujus causa congregavit eos, exponit; quia, ut ait Plato ( In Phaedro ), « in omni re consulendi principium, nosse id de quo consilium institutum; aut tota via aberrare necessum est. » Antequam vero tractandum negotium exponat, ex Hildemaro, « oculis corporeis fixis in terra, et oculo cordis in Deum, rogare debet Deum dicens: Domine, rogo clementiam tuam, ut per quem vis manifestare, dignare indicare. » Divino implorato auxilio, negotium explicet, allatis utrinque rationibus, sic tamen ut suam ipse non aperiat sententiam, ut omnis tollatur adulationi aut assentationi occasio, ut libera et integra etiam timidioribus quid sentiant exponendi licentia detur, et ne forte inveniatur male feriatus aliquis, maligno discordiae spiritu agitatus, qui ut aliquam procreet abbati molestiam, cognito ejus desiderio, in contrariam abeat sententiam. Cui plane incommodo obviant Constitutiones congregationis Montis Oliveti, decernentes Part. II, c. 3, ut « caveat tam generalis quam particularis abbas, ne", + "candidate_score": 0.634994, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181_183", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä . und Lorenz Meyer ( Agricola ) . - Thoman Ruman , den Haller weiter unten einige Mal erwähnt , ist hier nicht einbezogen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2139", + "psc_text": "ejusdem loci saec. X abbas (Tom. IV Anal.): « In regione, inquit, australi, sicut scitis, habitantes, more monachorum, ut docet, a carnibus abstinentes, captura piscium raro pascimur; quia piscosas aquas minime habemus. » Quid vero de Cisterciensibus? Certe audiendus est hic Guillelmus abbas Sancti Theoderici de Clarevallensibus loquens (Lib. I de Vita sancti Bern., cap. 5): « Pulmentaria, inquit, saepius ex foliis fagi conficiebant. Panis instar prophetici illius ex hordeo, et milio, et vicia erat; ita ut aliquando religiosus vir quidam appositum sibi in hospitio ubertim plorans clam asportaverit, quasi pro miraculo omnibus ostendendum, quod inde viverent homines, et tales homines. » Et Fastredus tertius Clarevallensis abbas; arguens abbatem quemdam qui lautius vivebat (Inter epist. S. Bernardi): « Non est haec vita quam me et te docuit Pater et praedecessor noster Bernardus felicis recordationis; nec modus quem nostri sacri ordinis abbates et monachi sequuntur, qui nos pane ex avena confecto,", + "candidate_score": 0.634743, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_273_275", + "bdc_text": "Siehe zuletzt Nr. 2685 , Anm. 34 . Oh , non haec mihi excuterent lachrimas ( iam a Lutheranis hoc audioWie zuletzt vom Lutheraner Georg Caesar ; s. dazu Nr. 2677 , 68-76 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_622", + "psc_text": "Et item Num. 44: « Coge teipsum ut ores perpetuo cum lacrymis, ut forte misereatur tui Deus, et exuat te veteri homine. » Sed S. Benedicti textum expendamus. Quinque potissimum hic praecipit S. Pater. Primo peccatorum confessionem, quae, ut dicit S. Bernardus Epist. 113, « peccatoris est vita, justi gloria, et peccatori necessaria, et justum nihilominus decet. » Secundo vult confessionem illam peccatorum esse praeteritorum, cupit enim non esse praesentia: praeterita autem vocat ea quae in saeculo ante conversionem commissa sunt: qua semel facta, nullum ab eo committi voluit, cujus angelica prorsus esse vita debuisset, ut observat Hildemarus. Vel etiam quia, ut loquitur Bernardus Cassinensis, « utilis est memoria praeteritorum peccatorum, quia ex illa tollitur praesumptio, et humilitas conservatur, et virtus bonae operationis acquiritur, sicut ex appositione fimi terra magis fecundatur et fructificat. » Eadem similitudine utitur Candidus in Vita Eigilis abbatis Fuldensis n. 26. Tertio, idque cum lacrymis vel", + "candidate_score": 0.634462, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2029", + "psc_text": "34), « librum, inquit, in quo legendum est, in refectorium portat et reportat qui legit ad servitores. » Idem habent Divionenses S. Benigni Consuetudines mss., cap. 37. Idem etiam ex recentioribus Congregationibus institutum amplexi sunt Cassinenses, ubi major est congregatio, Coelestini, Olivetani, et Fulienses, ut in eorum Declarationibus sive Constitutionibus videre licet. Atque ita etiam S. Benedictum exposuit in secundo comment. Boherius. Ejus hoc decretum non ad secundas duntaxat mensas, sed ad ipsos insuper infirmos extendunt insigniores Regulae commentatores. Hildemarus: « Attendendum est, inquit, quia non dicit de sanorum mensis, vel, ubi generalitas fratrum manducat: et ideo sicut de sanis generaliter in unum comedentibus intelligitur lectionem fieri debere, ita etiam debet intelligi de infirmis vel de fleutomatis, de senibus vel infantibus et reliquis aliis fratribus. Hoc tamen sciendum est, si sex fuerint infirmi, aut fleutomati, aut senes cum infantibus, aut reliqui alii, cum manducant, lectio illis debet esse manducantibus, verumtamen", + "candidate_score": 0.633867, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_320", + "bdc_text": "Das Familienbuch Hans Voglers des Älteren und des Jüngeren aus dem Sankt Galler Rheintal , hg. v. Alexa Renggli , Basel 2010 , S. 72f , und die Stellenver weise im Reg. , qui iam etiam hic agit .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3146", + "psc_text": "regulam, » etc. Praeter hanc regulae lectionem, concilium Aquisgranense decernit, « ut monachi omnes, qui possunt, Regulam memoriter discant. » Idem praescribunt Constitutiones Othoboni legati in Anglia anno 1248, apud Spelmannum tom. II Conc. Angliae, pag. 285. Et dicatur ei. ] Scilicet in capitulo, coram omnibus ex lib. Usuum Cisterciensium. Ecce lex. ] Legem nuncupat suam Regulam, de qua appellatione videsis Haeftenum l. II, tract. 2, disq. 1. Sub qua militare vis. ] Apposite hunc in locum Smaragdus: « Non ait, ecce lex sub qua quiescas, vel vacans otio quietus vivas; sed sub qua militare vis, inquit, ut intelligas quia militia est vita hominis super terram, et sicut mercenarii dies ejus. » Tunc ducatur in supradictam cellam novitiorum. ] Fratrum orationibus commendatus, ex Udalrico l. II, c. 26: « et aliquando, inquit, si videtur unum psalmum post singulas horas in illo die cantari, » abbas jubeat. Et iterum probetur in", + "candidate_score": 0.633739, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_233_235", + "bdc_text": "tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos . Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar . Alios hoc facere tantisper fero , donec data fuerit commoda hunc morem mutandi occasio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_995", + "psc_text": "in vestitu, quam alii fratres gerunt; sed in omnibus illorum moribus se conformet: dummodo a semitis regulae non recedant; quia turpis est illa pars quae suo non congruit universo. » Et quia nihil perniciosius est in coenobiis singularitate, nihilque adeo exsecrati sunt quotquot exstiterunt vitae monasticae veri cultores; nonnullas hic rationes quibus ab ea deterreri possimus breviter subjungere non erit fortassis otiosum. Prima ratio petitus ex illo celebri S. Leonis papae effato (Serm. 3, de Jejun. septimi mensis): « Sacratius est quod publica lege celebratur, quam quod privata institutione dependitur. 234 Nihil in tali populo inordinatum, nihilque diversum est, ubi ad unum pietatis vigorem omnia sibi totius corporis membra consentiunt. » Secunda ratio est, quia quidquid contra communis monasterii regulam praesumitur, a maligno spiritu esse dignoscitur, ut docet inter alios Cassianus (Collat. 18, cap. 3), eleganterque describit S. Bernardus his verbis (Serm. 33, in Cant.): « Quoties, verbi gratia, suggessit", + "candidate_score": 0.633684, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_234_236", + "bdc_text": "Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar . Alios hoc facere tantisper fero , donec data fuerit commoda hunc morem mutandi occasio . Et profecto , sicut nuper etiam significavi , Bezug auf Hallers Mitteilung über sein erfolgreiches Wirken in Augsburg in Nr. 2677 , 150-152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1230", + "psc_text": "Alexander Acoemetus abbas instituisse dicitur, ut « officii absoluta acoluthia, lectionibus servatis, ministeriis peractis, hymnologiam SS. Angelorum nocte ac die septuagies septies decantarent: ea est autem Gloria in altissimis Deo, et in terra pax, in hominibus bona voluntas. » Et completum est. ] « Scilicet cum benedictione, id est benedicamus; aliter enim populus, vel monachorum coetus non debet juxta Agathense concilium ab ecclesia relaxari, » inquit Boherius in secunda expositione. CAPUT XIII. Privatis diebus qualiter matutini agantur. Diebus autem privatis matutinorum solemnitas ita agatur: id est ut sexagesimus sextus psalmus dicatur, sine antiphona, subtrahendo modice sicut dominica: ut omnes occurrant ad quinquagesimum, qui cum antiphona dicatur. Post quem alii duo psalmi dicantur secundum consuetudinem: id est, secunda feria quintus et tricesimus quintus; tertia feria quadragesimus secundus et quinquagesimus sextus; quarta feria sexagesimus tertius et sexagesimus quartus; quinta feria octogesimus septimus et octogesimus nonus; sexta feria septuagesimus quintus et nonagesimus primus;", + "candidate_score": 0.633568, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_389_391", + "bdc_text": "Revocare fratres . Knonow . Buch von Basel. Frowenmünster .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2028", + "psc_text": "Hanc porro lectionem ad mensam adeo necessariam existimavit S. P. Benedictus, ut ad omnes omnino mensas eam frequentari voluerit; ut indicat absoluta et indeterminata ejus locutio mensis edentium fratrum lectio deesse non debet. Hinc synodus Aquisgranensis (Can. 28): « Servitores non ad unam mensam, sed in propriis locis post refectionem fratrum reficiantur, quibus eadem lectio quae fratribus recitata est, recitetur. » Cujus statuti praxim videre est apud Cluniacenses, quibus « tempore refectionis nunquam deerat lectio utrisque mensis, » ut loquitur Joannes Monachus in Vita S. Odonis, lib. I, num. 30: unde et Udalricus agens de lectore hebdomadario (Lib. II, cap. 34), « librum, inquit, in quo legendum est, in refectorium portat et reportat qui legit ad servitores. » Idem habent Divionenses S. Benigni Consuetudines mss., cap. 37. Idem etiam ex recentioribus Congregationibus institutum amplexi sunt Cassinenses, ubi major est congregatio, Coelestini, Olivetani, et Fulienses, ut in eorum Declarationibus sive Constitutionibus", + "candidate_score": 0.633549, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_326_328", + "bdc_text": "wohnte seit Oktober bei Haller ; s. Nr. 2631 , 110-113 . Die drei Monate waren also damals bald vorüber .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1042", + "psc_text": "mensis praecedentis incipiant numerari, merito hic quaeri posset qua ratione iste locus a calendis Novembris intelligendus sit; an scilicet a die 16 Octobris, quo incipiunt numerari Novembres calendae, eo nimirum modo quo cap. 48 calendas Octobris pro die 14 Septembris usurpat; an vero a prima die Novembris, in quem incidunt ipsae calendae. Hildemarus ad usum forte sui temporis respiciens, existimat per calendas Novembris intelligendam esse dominicam primo mensis Novembris diei proximiorem, sive primo Novembris die, sive ante, sive postea contingat; ita ut si feria 2, 3 aut 4, calendae eveniant, institutus a S. Benedicto ordo dominica praecedente incipiat; si vero feria 5, 6 aut sabbato, a dominica sequente Optima sane explicatio, dummodo tempore S. P. Benedicti is fuerit in Ecclesia officii divini recitandi usus, qui ab aevo Hildemari ad nostrum usque perseverat. At cum nobis id non constet, nec aliunde appareat S. Benedictum diem Octobris 16 hic intellexisse; calendas Novembris", + "candidate_score": 0.633352, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_320", + "bdc_text": "Das Familienbuch Hans Voglers des Älteren und des Jüngeren aus dem Sankt Galler Rheintal , hg. v. Alexa Renggli , Basel 2010 , S. 72f , und die Stellenver weise im Reg. , qui iam etiam hic agit .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2513", + "psc_text": "abbatem vel congregationem. ] Particula vel, juxta Boherium, hic sumitur copulative pro et. Quod autem S. Pater ait ante abbatem vel congregationem, ita Bernardus Cassinensis, Nicolaus de Fractura, et Boherius intelligunt, ut in minoribus et levioribus culpis ante abbatem; in gravioribus, unde fratres possent scandalizari, ante congregationem delinquens confiteatur culpam; quibus fere concinit Hildemarus, asserens culpas omnes primum abbati esse deferendas; tum, si judicaverit ille, congregationi. Verum, salvo saniori judicio, tam minores quam majores culpas ante abbatem et congregationem esse prodendas existimaverim; nullum enim hujus distinctionis 601 vestigium in Regula apparet: quod tamen non sic capiendum velim, quasi continuo, ut quid aliquis fregerit, aut perdiderit, etc., statim convocanda sit congregatio; sed statim abbati, deinde in proximo capitulo congregationi revelanda. Ita Cassinenses (Declarat. Cassin. in cap. 46) declarant « hoc esse servandum quando abbas ibi adesset, aut in loco propinquo, et hoc delinquens scierit; alias satisfaciat ante congregationem in sequenti capitulo.", + "candidate_score": 0.633038, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_212_214", + "bdc_text": "Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ; 143 , 152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_388", + "psc_text": "Convocatis fratribus, abbas rem cujus causa congregavit eos, exponit; quia, ut ait Plato ( In Phaedro ), « in omni re consulendi principium, nosse id de quo consilium institutum; aut tota via aberrare necessum est. » Antequam vero tractandum negotium exponat, ex Hildemaro, « oculis corporeis fixis in terra, et oculo cordis in Deum, rogare debet Deum dicens: Domine, rogo clementiam tuam, ut per quem vis manifestare, dignare indicare. » Divino implorato auxilio, negotium explicet, allatis utrinque rationibus, sic tamen ut suam ipse non aperiat sententiam, ut omnis tollatur adulationi aut assentationi occasio, ut libera et integra etiam timidioribus quid sentiant exponendi licentia detur, et ne forte inveniatur male feriatus aliquis, maligno discordiae spiritu agitatus, qui ut aliquam procreet abbati molestiam, cognito ejus desiderio, in contrariam abeat sententiam. Cui plane incommodo obviant Constitutiones congregationis Montis Oliveti, decernentes Part. II, c. 3, ut « caveat tam generalis quam particularis abbas, ne", + "candidate_score": 0.632939, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_65", + "bdc_text": "nostrorum retulit , qui , cum tum esset episcopusDer Augsburger Bischof", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2705", + "psc_text": "Absit ergo, absit ut scientiis coenobiorum inordinationes imputemus; absit ut propensionem ad sacras litteras, quas summi pontifices et concilia monachis commendant, relictam in monasteriis esse a daemone dicamus ad regularis observantiae subversionem. Longe aliter sentiebat videratque Adalbero, Augustensis Ecclesiae episcopus, qui rediens e monasterio S. Galli, ubi omnes tunc scientiae vigebant, et quod devotionis gratia visitarat, « interrogatus inter caetera aliquando a suis, inquit Ekkehardus Sanctigallensis monachus (In Vit. Notkeri Balbul., apud Boll. 6 April.), essetne nobiscum, ut fama vulgavit, religio cum doctrina, severitas cum disciplina? Caeteri, inquit, quid sentiant nescio, quod mihi animo est pronuntio: Unum ego sanctum, et hunc defunctum quaesivi; vivos autem, ut vere fratres fatear, sanctissimos inveni. Doctrinam vero illorum et disciplinam in virtutum eorum operibus videre est. Delectat me talium memorari, quos quidem ut iterum videam vix exspecto, etc. » Igitur si qui aliquando monachi scientiis dediti prolapsi sunt, id non scientiis, quibus a crimine", + "candidate_score": 0.632862, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_88_90", + "bdc_text": "a caesareanis captam ; item Dinckelspühel . Nach Dinkelsbühl ( Lkr. Ansbach , Bayern )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2956", + "psc_text": "essent Basilianorum vestes discimus ex Vita S. Philareti saeculo XI a Nilo monacho coaetaneo scripta, num. 21 (Bolland., 6 Aprilis), ubi agens de illius ad habitum monasticum receptione, has recenset vestes: Sticarium, id est tunicam; pallium, quod supra cervices et scapulas est; cucullium, quod capiti imponimus; crucem in fronte gestandam, et cingulum cum sua fibula. Inter Aegyptiorum monachorum vestes Evagrius Sithensis monachus in epistola ad Anatolium (Tom. III Mon. Eccles. Graec.) has nominat: Cucullum, analabum, melotem, zonam, et baculum. Alias addit Cassianus eo in libro quem de Habitu monachi conscripsit, ubi has eorum vestes earumque symbola explicat, scilicet cucullum, colobium, rebrachiatoria, mafortes, melotem et pellem caprinam, cingulum et caligas. Abbas Patermuthius adolescentem ad se conversionis gratia accedentem « lebitone indutum, cuculla capiti circumposita, ac melote ad humeros, cinctumque linteo ad monachale institutum, exercitiumque promovit, » ut videre est in Aegypt. monach. Historia (Tom. III Mon. Eccles. Graecae). In Regula S.", + "candidate_score": 0.632711, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1877", + "psc_text": "Benedictus hunc canonem in suam Regulam invexit, feria secunda, qua suam incipiebant hebdomadam, post matutinos hymnos hujusmodi utensilia sibi succedentibus consignabant (Cassian. lib. IV, cap. 19). Ex libro autem Usuum Cisterc. « statim post vesperas, si dies jejunii fuerit (Cap. 108); aut post 450 refectionem servitorum, si Quadragesima; vel post coenam eorumdem, si dies fuerit prandii, vasa, et caetera quae in coquina receperunt, cellerario reddant, et cellerarius intranti. Quod si aliqua de his quae reddenda sunt, desunt, in capitulo satisfaciant; et quae defuerint notificent. » Horum vasorum seu utensilium numerum et nomina offendes apud Udalricum, lib. II, cap. 36, et in mss. Cons. S. Benigni cap. 35. Obiter hic notandum ad eos, qui ex coquinae exercitio exibant, pertinuisse sequenti hebdomada communem focum hiemis tempore praeparare, ut discimus ex his Hildemari verbis (Comm. in cap. 6): « Abbas debet locum deputatum habere, ubi se calefaciant, et illi debent facere focum, qui", + "candidate_score": 0.632604, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_329_331", + "bdc_text": "Nam cogor ex honestate cubiculum illud ( id solum habeo vacans)Am Rande nachgetragen . Die Klammern wurden ergänzt. peregrinis servare quotidie ad me divertentibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1972", + "psc_text": "Idem legitur in Benignianis et in mss. Cluniacensis monasterii Consuetudinibus. Sed de his satis. Quae vero ad corporis valetudinem restaurandum praescribat sanctus Pater, jam inquirendum est. Quibus fratribus infirmis sit cella super se deputata. ] Id est ab aliis officinis monasterii separata, inquit Bernardus Cassinensis et post eum Boherius; nam, licet ex vitae coenobiticae institutione omnes simul monachi debeant habitare, in uno simul refectorio manducare, in uno simul dormitorio quiescere, infirmis tamen fratribus par erat separatum providere habitaculum. Idque pietas exigebat tam propter sanos, qui ex eis non modicum paterentur 472 impedimentum, quam propter aegros, qui in separato loco paulo liberius tractari queunt. Atque ita placuit priscis vitae monasticae Patribus, ut videre est in Regula S. Pachomii art. 20; S. Caesarii ad virgines, cap. 30; S. Aureliani ad monachos cap. 53, et ad virgines cap. 37; Cujusdam etiam ad virgines cap. 15, apud Hieronymum epist. 22, in concil. Agathensi cap.", + "candidate_score": 0.632529, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2302", + "psc_text": "His concinunt ea quae de vivendi ratione priscorum monachorum nonnulli scribunt. Sanctus Athanasius (In Vit. S. Anton.): « De carnibus vero et vino tacere melius puto quam quidquam dicere, quando nec apud plurimos quidem monachorum istiusmodi aliquid reperiatur. » Sanctus Augustinus (Lib. de Mor. eccles. Cath., cap. 31): « Non solum a carnibus et vino abstinent pro sufficientia domandarum libidinum, sed ab eis etiam quae tanto concitatius ventris et gutturis provocant appetitum. » Severus Sulpicius de discipulis sancti Martini (Lib. I de Vita S. Martini): « Vinum nemo noverat, nisi quem infirmitas coegisset. » Vide Vitam sancti Pachomii, num. 50, apud Bolland., 14 Maii. Sed his indulgentiores fuerunt Nitrienses monachi, qui, teste Palladio, vino utebantur. Vinum etiam monachis permittunt sanctus Ferreolus, sanctus Fructuosus, et Magister in suis Regulis; sanctimonialibus sanctus Caesarius in Regul., cap. 28 (Laus. c. 7): infirmis duntaxat sanctus Leander, in lib. de Institutione virginum, cap. 9. In", + "candidate_score": 0.632253, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_329_331", + "bdc_text": "Nam cogor ex honestate cubiculum illud ( id solum habeo vacans)Am Rande nachgetragen . Die Klammern wurden ergänzt. peregrinis servare quotidie ad me divertentibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1851", + "psc_text": "cap. 35, adduntque: « Et non solum ipsi, sed et omnes, qui scutellas in refectorio portant, hanc diligentiam debent habere, ne scutellam ita bassam portent, ut intus possint anhelare, nec aliquam psalmodiae mussitationem interim faciant, ut fundum ipsius nec sordidum sit provideant, ut tutelam frocci ab ipsa custodiant, ut digitum ne intus intingant, caveant. » Generale tamen et pittantiam tam ex Udalrico quam ex praedictis consuetudinibus, non ipsi ex debito, sed cellerarius et alii quibus innuebat ipse, ministrabant. Generale autem, quod dominica, fer. 3, 5, et sabbato serviebant, illud vocabant, quod singulis in singulis scutellis porrigebatur. Pittantia vero, quae fer. 2, 4, 6, illud quod duobus in una scutella ministrabatur ex eodem Udalrico. De Cisterciensibus ita liber Usuum, cap. 108: « Ubi quatuor hebdomadarii coquinae fuerint, duo una die, et duo alia vicissim serviant. » His tamen adjungebatur cellerarius ex cap. 76, in quo sic legitur: « Cellerarius, et coci", + "candidate_score": 0.632217, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_209_211", + "bdc_text": "Percepimus a quibusdam fieri privatas coenas dominicas ; quod , me hercle , ignoravi ego hactenus . Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3400", + "psc_text": "nec ille de monasterio suo hac pro causa egredi, nec extraneum sibi ad peragendum sacrum opus cogatur adducere. » Et certe hujusmodi extraneus deesse posset, et revera aliquando deerat, ut patet ex Rufino, lib. II de Vita Patrum, cap. 11, ubi de sancto Heleno loquens haec habet: « Alio rursus tempore dominica die venit ad monasterium quoddam fratrum, et cum vidisset eos non agentes 815 solemnitatem diei, causam requirit: cum autem dixissent, pro eo quod presbyter non adesset, qui trans flumen maneret, etc. » Ex his manifestum est quam longe a vero aberrent qui monachos olim in ecclesiis paroechialibus divinis interfuisse mysteriis incunctanter asserunt: quod utut verum sit de eremitis, et forte de aliquibus virginibus Deo sacratis, de coenobitis nusquam demonstrari poterit. Sane primus eorum Pater S. Pachomius, si quando inter suos sacerdotem monachum non habebat, « ubi ad peragenda sacra mysteria erat necesse, presbyterum e vicinarum ecclesiarum una aliqua", + "candidate_score": 0.632151, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2403", + "psc_text": "Id est completorium dicant, vel compleant hanc scilicet collationis moram, �� inquit Boherius. Et exeuntes a completorio, nulla sit licentia denuo cuiquam loqui aliquid. ] Quod dicit exeuntes a completorio, intelligendum est de completorio officii, non de completorio collationis: « Non debet tamen quilibet postquam surgit e capitulo aliquid loqui: quia, infit Hildemarus, aliud silentium eum constringit. » Hanc vero silentii nocturni legem cum S. Benedicto praescribunt S. Pachomius in Regala, art. 53: S. Aurelianus, cap. 35; S. Isidorus, cap. 14; S. Fructuosus, cap. 17; Regula Cujusdam ad virgines. cap. 9, denique Regula Magistri, ubi sic loquitur (Cap. 30): « Factis completoriis in ultimo dicunt hunc versum: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis; mox ingrediantur silentium, et suis se collocent lectis, et tanto silentio redigantur, ut usque ad nocturnos putetur nullus ibi esse de fratribus. » Quod si inventus fuerit quisquam praevaricari hanc taciturnitatis regulam, gratiori", + "candidate_score": 0.631988, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1699", + "psc_text": "uti loquitur Smaragdus. Tertio, hospites, quibus advenientibus escas parabit ex Regula Orientali cap. 25. Sive, ut praescribit S. Isidorus (Cap. 19), « ipse praebebit hebdomadariis quidquid necessarium est victui monachorum hospitum et infirmorum. » Observat etiam hic Hildemarus moris fuisse apud veteres monachos ut cellerarius hospitum curam gereret; successu vero temporis propter nimiam eorum multitudinem, alios ad id muneris constitutos fuisse, illudque, quod Regula S. Benedicti cellerario injungit de cura hospitum, intelligendum esse quando dicuntur in refectorio manducaturi. Cujus sententiam confirmare videntur Statuta S. Adelardi lib. II, cap. 3. Quarto, pauperes, quibus ex Regula S. Isidori quidquid residuum fuerit reservabit. Sed et juxta Regulam Magistri (Cap. 19), « Cellerarius eleemosynam faciat cum jussu abbatis in praesentia ejus. In absentia vero liceat ei petenti pauperi eleemosynam exhibere, propter praeceptum Domini, quod dicit: Omni petenti te tribue; et item: Da, ne cui non dederis, ipse sit Christus. » Utrorumque autem et hospitum", + "candidate_score": 0.63182, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_215_217", + "bdc_text": "VIII 117 , 20 ; 206 , 5 ; XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2452", + "psc_text": "5): « Quando autem aliqua non potest jejunare, non tamen extra horam prandii aliquid alimentorum sumat, nisi cum aegrotat. » Regula SS. Pauli et Stephani (Cap. 17): « Nulli liceat supra statutam consuetudinem sive in cibo sive in potu praesumere, nisi prioris permissu, cui ordinandi vel considerandi facultas est. » Utraque S. Aureliani ad monachos et ad virgines Regula (Cap. 52 et 36): « Extra mensam communem nec quidquam cibi potusve gustare liceat absque infirmis et illis aetatibus quae adhuc perenutriri indigent. » Regula Tarnatensis (Cap. 9): « Aquam ipsam ante refectionem legitimam bibere non praesumant. » Et iterum (Cap. 16): « Si attenuatus abstinentia frater non valuerit jejunia suscepta portare, nisi prandii hora completa aliquid accipere judicet indecorum. Illi vero qui incommodo detinentur, et designatas horas non possunt custodire, licite concedatur percipiant quod possunt. » Regula S. Isidori (Cap. 10): « Nullum esus furtiva contaminatio polluat, aut impudens, vel", + "candidate_score": 0.631749, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_196_198", + "bdc_text": "Mihi quidem ex consilio CellariiMichael Keller . et d. LaetiGeorg Frölich. videtur hac tempestate satis prudenter actum . Non enim magnas libenter turbas nunc excitant domini inter ministros verbi , ut eiicerent statim omnes nobis malevolos ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_256", + "psc_text": "IV) , id est, miscens temporibus tempora, terroribus blandimenta: dirum magistri, pium patris ostendat affectum: id est indisciplinatos et inquietos debet durius arguere; obedientes autem, et mites, et patientes, ut in melius proficiant, obsecrare; negligentes autem et contemnentes, ut increpet et corripiat, admonemus. Neque dissimulet peccata delinquentium: sed mox ut coeperint oriri, radicitus ea, ut praevalet, amputet, memor periculi Heli sacerdotis de Silo I Reg. II. Et honestiores quidem atque intelligibiles animos, prima vel secunda admonitione verbis corripiat; improbos autem et duros corde, ac superbos, vel in obedientes, verberum vel corporis castigatione in ipso initio peccati coerceat, sciens scriptum: Stultus verbis non corrigitur. Et iterum: Percute filium tuum virga, et liberabis animam ejus a morte Prov. XXIII . Meminere debet semper abbas quod est, meminere quod dicitur, et scire quia cui plus committitur, plus ab eo exigitur. Sciatque quam difficilem et arduam rem suscepit regere animas et multorum servire moribus.", + "candidate_score": 0.631732, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181_183", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä . und Lorenz Meyer ( Agricola ) . - Thoman Ruman , den Haller weiter unten einige Mal erwähnt , ist hier nicht einbezogen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1158", + "psc_text": "cum septuaginta episcopis, quod probant ex Gratiani decreto dist. 15, cap. Sancta Romana Ecclesia. Ea tamen quae hac de re habentur in dicto Gratiani decreto, in ejus mss. haud reperiuntur; scribitque Theodemarus ante Gregorium papam in Ecclesia Romana Scripturas non esse lectas. Sed et expositiones earum quae a nominatissimis doctoribus orthodoxis et catholicis Patribus factae sunt. ] « Non dixit a nominatis, inquit Hildemarus, sed a nominatissimis; quia fuerunt multi nominati, et tamen in eorum libris inventus est error; et ideo dixit a nominatissimis, ac si diceret, illorum doctorum legant expositiones quorum in libris non invenitur error, sicut est Augustinus, et Gregorius, sive Ambrosius, et caeteri alii Patres catholici. » Nicolao de Fractura doctores nominatissimi sunt Gregorius, Augustinus, Hieronymus, Ambrosius. Addit tamen: « Alii enim doctores, ut est Hilarius, Basilius, Joannes Chrysost., Gregorius Nazianzenus, Beda presbyter, nominatissimi similiter possunt dici, ex eo quod eorum dicta sunt ab Ecclesia approbata, etc.", + "candidate_score": 0.631667, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_320", + "bdc_text": "Das Familienbuch Hans Voglers des Älteren und des Jüngeren aus dem Sankt Galler Rheintal , hg. v. Alexa Renggli , Basel 2010 , S. 72f , und die Stellenver weise im Reg. , qui iam etiam hic agit .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.631607, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2405", + "psc_text": "quis vesperi post Pater noster inveniatur colloquens, excommunicetur. » Idem praestitisse legitur S. Benedictus in sanctimoniales linguae plus debito indulgentes. De aliis violati silentii poenis vide Haeftenum lib. VI, tract. 3, disq. 13. Sed quaeret aliquis quandonam silentium nocturnum obligare incipiat: incepto, an finito completorio, et iterum quandonam desinat. Primum satis explicat sanctus Benedictus cum dicit: Exeuntes a completorio nulla sit denuo licentia cuiquam loqui aliquid. Ergo non obligat nisi finito completorio publice dicto, nec nisi dimissa congregatione, Exeuntes a completorio, inquit. Non defuere tamen qui silentii nocturni leges extenderent: Parisienses S. Germani silentium ab ultimo completorii 574 psalmo incipiebant; S. Dunstanus in sua Concordia praescribit (Cap. 6), ut « omni tempore a pulsu vespertinalis synaxis silentium teneatur in claustro, usquequo capitulum finiatur. » Idem legitur in antiquis Consuetudinibus, quas in monasteriis a se institutis S. Benedictus abbas Anianensis observari curavit: « Imprimis, ut a vespertinis usque in capitulum quod", + "candidate_score": 0.631192, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_212_214", + "bdc_text": "Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ; 143 , 152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1245", + "psc_text": "editionis. Purgent se ab hujusmodi vitio. ] Scilicet rancoris, iracundiae, dissidii, contentionis, sicuti locum istum explicat Hincmarus Rhemensis episcopus ad Rotrudem sic scribens (Apud Flodoard. l. III Hist. Rhem., cap. 27): « Scitis quia Regula quam professae estis, propter scandalorum spinas, quae oriri in monasterio solent, orationem dominicam in matutinis et vespertinis officiis, ita ut omnes illam audiant, a priore orari praecipit, ut timentes convenientiam qua dicimus: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, omnem rancorem de corde nostro pellamus. » Duabus porro de causis orationem dominicam alta voce decantari voluisse S. Benedictum post Hildemarum docet Durandus (Lib. III Ration., cap. 3), scilicet propter simplices, et astutos. Propter simplices, ut audientes orationem dominicam, illam memoria retineant: sed hanc rationem merito refellit Haeftenus l. VII, tract. 8, disq. 3. Propter astutos, qui si taciti orationem dominicam recitarent, petitionem de dimittendis peccatis praetermitterent, ne forte duplici se vinculo ligarent.", + "candidate_score": 0.631176, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2791", + "psc_text": "Boherii, S. Patrem Benedictum hoc loco respexisse ad canones ecclesiasticos prohibentes in ecclesia fieri convivia: « Honestatem docet B. Benedictus, inquit Hildemarus, sequens auctoritatem canonicam: praecipiunt enim canones in concilio Laodicensi, cap. 24, cujus titulus iste: In ecclesiis prandia fieri non debeant. ] Et tamen diu post Laodicenum concilium haec in ecclesiis edendi consuetudo perseveravit, etiam apud monachos. Vide Hist. monast. Orientis Gallice scriptam, l. II, cap. 2, n. 9. Expleto opere Dei, omnes cum summo silentio exeant. ] Haec enim fuit priscorum monachorum religio, ut summum semper in oratorio silentium custodirent, maxime divinas laudes celebrantes: « Si acciderit ut psallendi tempore vel orandi, aut in medio lectionis aliquis loquatur, aut rideat, inquit Regula sancti Pachomii (Art. 1), solvet cingulum, et, inclinata cervice, manibus ad inferiora depressis, stabit ante altare, et a principe monasterii increpabitur. » Et infra (Art. 68): « Qui una oratione tardius venerit, vel qui mussitaverit, aut", + "candidate_score": 0.630884, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_295_297", + "bdc_text": "Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1590", + "psc_text": "sic: Frater, ego multum compatior tibi, et multum desiderarem salutem animae tuae, et diligo te in Christo Jesu; et ideo compatiendo tibi ego obtinui a domno abbate quod liceat me loqui tibi. Haec autem quae dicturus sum dico ex me, et rogo te quod si tu aliquando loquaris abbati reconciliatus, sibi non dicas quod tibi dixerim verba ista; et tunc incipiat suas consolationes et alia verba ad animam lucrandam apta. » Hanc autem sollicitudinem cellerario, si prudens sit, committi posse asserit Hildemarus, in cujus monasterio illius erat excommunicatis cibum ministrare. Et consolentur eum, ne forte abundantiori tristitia absorbeatur. ] Ne sic desperans in aeternum pereat. Sed, sicut ait Apostolus, confirmetur in eo charitas. ] Quod Bernardus Cassinensis exponit eum charitate firmare. Similiter Haeftenus (Lib. VIII, tract. 4, disq. 5): « Ita, inquit, in charitate confirmetur, ut non vacillet circa statum suum immutandum, aut a bono proposito deficiat, et praefracte rebellis", + "candidate_score": 0.630701, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_335_337", + "bdc_text": "Offeruntur mihi iuvenes multi , qui sub mea cuperent esse disciplina . Sed hanc solam ob causam Fehlt in der Vorlage . eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2820", + "psc_text": "21): « Licet omnibus hospitalitatis bonum cum gratia oporteat referri, uberior tamen clericis et monachis deferenda est honorificentia hospitalitatis. » Denique Regula S. Stephani ordinis Grandimontensis institutoris (Cap. 36): « Religiosis plus honoris et reverentiae quam caeteris exhibere studeatis. » Ut ergo nuntiatus fuerit hospes, occurratur ei a priore, vel a fratribus cum omni officio charitatis. ] Incipit hic S. Benedictus hospitis suscipiendi ritum describere. Et primo quidem ante omnia vult ut advenienti occurratur, juxta priscorum monachorum morem, quem videre est apud Rufinum, lib. II de Vitis Patrum, cap. 1 et 7, et insuper cap. 21, ubi de Nitriensihus loquens, haec habet: « Huic cum appropinquaremus loco, ubi peregrinos fratres advenire senserunt, continuo velut examen apum, singuli quique ex suis cellulis proruunt, atque in obviam nobis laeto cursu et festina alacritate contendunt, portantes secum quamplurimi ipsorum urceos aquae et panes, secundum quod propheta corripiens quosdam dicit, quia non existis filiis", + "candidate_score": 0.630598, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_320", + "bdc_text": "Das Familienbuch Hans Voglers des Älteren und des Jüngeren aus dem Sankt Galler Rheintal , hg. v. Alexa Renggli , Basel 2010 , S. 72f , und die Stellenver weise im Reg. , qui iam etiam hic agit .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1978", + "psc_text": "decernit Regula S. Augustini cap. 13, S. Caesarii ad virgines cap. 30, Tarnatensis cap. 21, S. Isidori cap. 20, et S. Fructuosi cap. 10. Apposite vero hunc locum exponens Hildemarus advertit « quia S. Benedictus cum dicit servitor, non dicit ut canonicus aut laicus sit, sed monachus. Non enim, inquit, ille legem laicis aut canonicis constituit, sed monachis. Vide quomodo potest manus, aut pedes, aut oculus corpori servire, si non fuerit in corpore, ita quomodo potest canonicus, aut laicus, qui non est membrum monasterii, monacho, id est alieno membro servire? » Addit tamen: « Verum si necessitas fuerit ut vestimenta infirmorum propter immunditiam, sicut solet in infirmo, contingere, potest laicus vel canonicus lavare vestimenta sordida. Similiter si necesse fuerit carnes afferre, laicus, vel canonicus afferre debet. » Apud Cluniacenses et Divionenses tres his officiis deputati erant famuli. Hildemari observationi concinit istud Petri Venerabilis statutum (Stat. 24): « Infirmis ipsis, vel", + "candidate_score": 0.630536, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181_183", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä . und Lorenz Meyer ( Agricola ) . - Thoman Ruman , den Haller weiter unten einige Mal erwähnt , ist hier nicht einbezogen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1132", + "psc_text": "Et certe Paulus Augustinus a Janua observat in Regul. cap. 12 particulam de interdum esse negativam, ut idem sit decantare ac non cantare, sed simpliciter sine vocis modulatione recitare. Inde sequatur Ambrosianum. ] Id est hymnus, quem S. Pater Ambrosianum nuncupat, tanquam aliquid vere Ambrosianum, sive divinum, ac coeleste, divinitusque inspiratum, ut exponit Smaragdus, et post eum citatus a Bernardo Cassinensi Petrus Diaconus; vel ab Ambrosio praesule, hymnorum magistro, ut item exponit idem Smaragdus, quia hymni a S. Ambrosio compositi ejus tempore frequentius cantari coeperunt, ut ipse testatur in fine concionis de Basilicis non tradendis haereticis. Postremam explicationem illustrat Amalarius in praefato Supplemento sic scribens: « Certum autem probatur quodammodo S. Benedictus consuetum morem S. Ambrosii in nonnullis ecclesiasticis elegisse, verbi gratia, de hymnis quos Ambrosianos appellat. » Et Walfridus in lib. de Rebus eccles. (Cap. 25): « S. Benedictus hymnos Ambrosianos nominans, vel illos vult intelligi quos confecit Ambrosius,", + "candidate_score": 0.630391, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_320", + "bdc_text": "Das Familienbuch Hans Voglers des Älteren und des Jüngeren aus dem Sankt Galler Rheintal , hg. v. Alexa Renggli , Basel 2010 , S. 72f , und die Stellenver weise im Reg. , qui iam etiam hic agit .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3078", + "psc_text": "Pater, quamvis ad beneplacitum abbatis opera distraherent. Per quorum manus transigenda sunt. ] « Id est in quibus manibus ponenda sunt ad vendendum, ut ille venditor sit legalis, sive fidelis, » inquit Richardus de S. Angelo; ita ut ipsi per se non vendant, sed per domesticos, aut alios amicos: quia magnum est monachis periculum vel minimum claustro egredi. Eadem ratione S. Stephanus Grandimontensis (In Regul. cap. 15) fratres suos nolebat quidquam per se emere; sed « cum aliquid emere volueritis, infit, mandate alicui amicorum vestrorum, quatenus hoc vobis afferat; quod si vobis dare noluerit, 735 postquam ab eo ad emendum petieritis, nullatenus accipiatis. Sed nobis fortasse dicetis, Melius mercabimur si nundinas adeamus? hoc vobis prohibemus, nam multo melius vobis est parum substantiae amittere, quam redeundo ad saeculum animam perdere. » Et sane cautum olim fuit ne monachi venderent, ut passim videre est in conciliis. Sed ante sancti Benedicti tempora id", + "candidate_score": 0.630338, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_54_56", + "bdc_text": "Oktober in der Hand der Kaiserlichen ; s. Nr. 2621 , Anm. 7 . insecuti sunt , et , ut audio , non minus 2000 caesareanorum desiderata sunt , pauci nostrorum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_737", + "psc_text": "Id est, statim ut audivit, obedivit. Et item dicit doctoribus: qui vos audit me audit. ] Doctoribus, inquit, ne forte quis solis apostolis aut discipulis haec dicta existimaret. Ergo hi tales. ] Qui nihil sibi Christo charius aliquid existimant. Relinquentes statim quae sua sunt. ] Id est quae ad propriam utilitatem sibi ab abbate et Regula concessa sunt, ut exponit Hildemarus; nam monachi suum nihil habent, cum nec corpora, nec voluntates in sua illorum potestate. Vel quae sua sunt, scilicet opere vel custodia, ut loquitur Boherius in secundo commentario, id est quae agebant, suaeque tradita erant custodiae. Vel tandem quae sua sunt, hoc est quae sibi magis eligunt, magisque placent, juxta Bernardum Cassin. et Boherium in primo comm. Et voluntatem propriam deserentes. ] Per voluntatem propriam hic delectationem et voluptatem, quam in operando percipimus, intelligit Hildemarus: unde etiam Bernardus Cassinensis haec verba praecedentium esse exposititia asserit, ut idem sit, Et", + "candidate_score": 0.630161, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1851", + "psc_text": "cap. 35, adduntque: « Et non solum ipsi, sed et omnes, qui scutellas in refectorio portant, hanc diligentiam debent habere, ne scutellam ita bassam portent, ut intus possint anhelare, nec aliquam psalmodiae mussitationem interim faciant, ut fundum ipsius nec sordidum sit provideant, ut tutelam frocci ab ipsa custodiant, ut digitum ne intus intingant, caveant. » Generale tamen et pittantiam tam ex Udalrico quam ex praedictis consuetudinibus, non ipsi ex debito, sed cellerarius et alii quibus innuebat ipse, ministrabant. Generale autem, quod dominica, fer. 3, 5, et sabbato serviebant, illud vocabant, quod singulis in singulis scutellis porrigebatur. Pittantia vero, quae fer. 2, 4, 6, illud quod duobus in una scutella ministrabatur ex eodem Udalrico. De Cisterciensibus ita liber Usuum, cap. 108: « Ubi quatuor hebdomadarii coquinae fuerint, duo una die, et duo alia vicissim serviant. » His tamen adjungebatur cellerarius ex cap. 76, in quo sic legitur: « Cellerarius, et coci", + "candidate_score": 0.630035, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_341_343", + "bdc_text": "inoccupatis . In der Vorlage occupatis . Haec in praesentiarum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3543", + "psc_text": "absente illo curam fratrum in se recipiat, ut et praesentibus fratribus ab uno aliquo administretur adhortationis sermo, et non in absentia hegumeni democraticum quemdam statum arripiant fratres ad destructionem regulae et traditi ordinis, sed quae ad gloriam Dei diligenter sunt decreta custodiant, etc. » 850 Secunda ratio est ut etiam praesens abbas aliquem habeat in solatium, cujus auxilio onus impositum faciliori negotio portare possit. Hanc rationem videre est in Regula S. Ferreoli, cap. 17; in Regula monastica communi S. Fructuosi, cap. 11; in Regula Cujusdam ad virgines, cap. 2, et apud S. Gregorium lib. IX, epist. 42. Ita S. Aventinus Fidolum monasterii sui praepositum constituit (Saec. I Ben.), « ut tanto securius orationi et divinae contemplationi posset insistere, quanto sciret eum nihil extra communis regulae ordinem agere vel jubere, » ut habent Acta S. Fidoli, num. 8. Tertia ratio est ut, si contingat abbatem esse negligentem, praepositi sollicitudine salva et", + "candidate_score": 0.629962, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2058", + "psc_text": "ut silentium ad mensam sicut in regulari refectorio ubique et ab omnibus teneatur; sed si extra refectorium commune comedenti quilibet supervenerit, surget; cumque invitabit, loquetur, et stando quantum necesse fuerit; sed postquam resederit, ut prius tacebit. » Deinde statuti rationem reddens subdit: « Causa hujus instituti est Apostolus etiam laicis praecipiens: Unusquisque panem suum cum silentio manducet; etiam S. Benedictus monachis imperans et dicens: Summum fiat silentium ad mensam; etiam antiqui seu moderni temporis religiosi, qui ubicunque comedant, rigorem silentii nullo modo relaxant. » Et Instituta Cisterc. ord. (Cap. 79): « Ordinamus ne monachus sive conversus ad mensam loquatur, nisi forte in via constitutus, si non habuerit qui signa sua intelligat, singula verba dicendo, ut aquam, panem, et vinum, et caetera comestioni tantum necessaria breviter et silenter requirat. Qui vero aliter fecerit, in ipsa refectione a vino abstineat: quod si vinum non habuerit, uno pulmento, si duo habuerit, careat. »", + "candidate_score": 0.629843, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181_183", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä . und Lorenz Meyer ( Agricola ) . - Thoman Ruman , den Haller weiter unten einige Mal erwähnt , ist hier nicht einbezogen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1159", + "psc_text": "et Gregorius, sive Ambrosius, et caeteri alii Patres catholici. » Nicolao de Fractura doctores nominatissimi sunt Gregorius, Augustinus, Hieronymus, Ambrosius. Addit tamen: « Alii enim doctores, ut est Hilarius, Basilius, Joannes Chrysost., Gregorius Nazianzenus, Beda presbyter, nominatissimi similiter possunt dici, ex eo quod eorum dicta sunt ab Ecclesia approbata, etc. » Hujusmodi expositiones in Ecclesia legi, dummodo sincerus et optimus fiat earum delectus, tanquam pium et utile satis approbat S. Gregorius, Joanni Ravennensis Ecclesiae subdiacono sic scribens (Lib. X, ep. 22): « Illud quod ad me quorumdam relatione perlatum est, quia reverendissimus frater et coepiscopus meus Marianus legi commenta B. Job publice ad vigilias faciat, non grate suscepi; quia non est illud opus populare, et rudibus auditoribus impedimentum magis quam provectum generat. Sed dic ei ut commenta Psalmorum legi ad vigilias faciat, quae mentes saecularium ad bonos mores praecipue informant. » Ex quibus verbis observare licet nondum in Ecclesia ordinata", + "candidate_score": 0.629776, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_285_287", + "bdc_text": "Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent . Dixerimne veritatem , necne ? Taxarimne vitia , necne idque gravitate senili , licet iuvenis ?", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1449", + "psc_text": "ad faciem respiciant, sed una post aliam quiescens dormiat . . . ut una ex illis semper senior sit, de cujus religione non dubitetur. Juvenculas vero nullatenus simul quiescere censemus. » Notat porro hic Bernardus Cassinensis istis S. Benedicti verbis: Singuli per singula lecta dormiant, supplendum esse vel quiescant, quia perfectus monachus non semper in lecto jacens dormit, sed lacrymis interdum stratum suum rigat, ut Prophetae ad instar nos hortatur S. Ferreolus in Regula c. 33. Et certe sancti nocturnas vigilias orationibus et precibus praevenire solebant, sicut de S. Mauro refert Faustus in ejus Vita, quod aliquando quinquagenos, aliquando centenos psalmos, aliquando psalterium integrum recitaret ante nocturnae orationis synaxim; et Gervinus abbas Centulensis piissimus (Chron. Centul. l. IV, c. 26), ubi somni parum percepisset, de grabato sese excutiens, domum orationis intrabat, omnes aras orando, gemendo, genuaque flectendo circuibat; atque ut vigiliarum horam advenire sentiret, ne ab aedituis aut janitoribus observaretur,", + "candidate_score": 0.629726, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181_183", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä . und Lorenz Meyer ( Agricola ) . - Thoman Ruman , den Haller weiter unten einige Mal erwähnt , ist hier nicht einbezogen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3505", + "psc_text": "alia erat mens S. Gregorii papae, qui necessarias hujusmodi exemptiones propria didicerat experientia, uti ipse testatur his verbis: « Quam sit necessarium monasteriorum quieti prospicere, et de eorum perpetua securitate tractare, anteactum nos officium, quod in coenobii regimine exhibuimus, informat. Et quia in plurimis monasteriis multa a praesulibus praejudicia atque gravamina monachos pertulisse cognoscimus, oportet ut nostrae fraternitatis provisio de futura quiete eorum salubri disponat ordinatione, quatenus conversantes in illis, in Dei servitio, gratia illius suffragante, mente libera perseverent. » Eamdem necessitatem agnoverat S. Theodorus Siceota, coenobiorum in Galatia archimandrita, qui a Mauritio imperatore et Cyriaco patriarcha C. P. privilegium obtinuit, ut sua monasteria « nulli alii episcopatui subjecta essent, sed sanctissimae tantum et magnae Ecclesiae apostolicae regiae ipsius civitatis, » quemadmodum scribit Georgius illius discipulus in ejus Vita, num. 72. Et Gregorius VII (Lib. II, epist. 69): « An ignoras quod SS. Patres plerumque et religiosa monasteria de subjectione", + "candidate_score": 0.629716, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_64", + "bdc_text": "Cum ad portam Lauginga [ e ]Hier und unten Textverlust durch Papierverlust am rechten Rand. venisset imperator , ita in angustiis pressus est ( sicut quidam Unbekannt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_949", + "psc_text": "regularisque disciplinae observantia labefactata est, causas, recenseatur nimia aedificiorum magnificentia (Mabil. praef. ad saec. 4): cui morbo mederi cupientes monachi Fuldenses, porrecto ad Carolum Magnum imperatorem libello supplici, postularunt (Num. 12), « ut aedificia immensa atque superflua, et caetera opera inutilia omittantur, quibus fratres ultra modum fatigantur, et familiae foris dispereunt; sed omnia juxta mensuram et discretionem fiant. » Unde Ludovicus Pius imperator, Caroli filius et successor, in exhortatione ad Eigilem electum Fuldensis monasterii abbatem (In Vita Eigilis n. 12. Saec. 4 Bened.): « Immensa, inquit, aedificia, Pater, et opera non necessaria, quibus familiae foris et intus fratrum congregatio fatigatur, ex hinc penitus ad mensuram dimitte; et memento quam saepe hujus nimietatis querimonia genitoris mei ac nostras aures inquietabat. » Longe modestior erat in construendis monachorum aedificiis magnus Benedictus abbas Anianensis (Saec. IV Bened., parte I): « non enim ornatis parietibus tegulisque rubentibus, vel pictis laquearibus, sed stramine vilique materia", + "candidate_score": 0.629681, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_234_236", + "bdc_text": "Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar . Alios hoc facere tantisper fero , donec data fuerit commoda hunc morem mutandi occasio . Et profecto , sicut nuper etiam significavi , Bezug auf Hallers Mitteilung über sein erfolgreiches Wirken in Augsburg in Nr. 2677 , 150-152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3680", + "psc_text": "eosque etiam impossibilia imperanti per omnia obedire velit: « Si ita est ut monachus pro se non audeat quidquam loqui, multo minus pro aliis. » Cui concinit S. Columbanus hic a S. Benedicto Anianensi in Concordia citatus. Nec quolibet modo id a monachis praesumatur. ] « Multis enim modis, uti observat Hildemarus, fit defensio: aliquando pro consanguinitate; aliquando pro patria, quia de una patria est; aliquando pro discipulatu, aliquando pro amicitia, aliquando pro gula. » Sed nullo modo id a monachis praesumatur. Quia exinde gravissima occasio scandalorum oriri potest. ] Quia, ut ait S. Basilius (Reg. a Ruff. transl., c. 26): « Non jam correptionem ad emendationem, sed defensionem ad confirmandum peccatum suscipit, qui delinquit. Sed et alios ad simile provocat malum: ita ut conveniat ei, qui peccantes defendit, illud quod dictum est: Quia si non ostenderitis fructus dignos poenitentiae, excidemini, et in ignem mittemini. » Et Orsiesius (Doctr. c.", + "candidate_score": 0.62966, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_234_236", + "bdc_text": "Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar . Alios hoc facere tantisper fero , donec data fuerit commoda hunc morem mutandi occasio . Et profecto , sicut nuper etiam significavi , Bezug auf Hallers Mitteilung über sein erfolgreiches Wirken in Augsburg in Nr. 2677 , 150-152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2812", + "psc_text": "occasio blasphemandi. Quod si ad vesperas venerint, abjicere eas nefas est; sed accipient, ut diximus, separatum locum, et clausum cum omni disciplina atque cautela, ut grex fratrum libere suo officio serviat, et nulli detur offendiculum detrahendi. » Idem praestabant et Cluniacenses, ut testatur Petrus Venerabilis ad S. Bernardum scribens (Lib. I, epist. 28), et Farfenses ex mss. Consuetudinibus ejusdem monasterii. Ipsi etiam Cistercienses, etsi feminas ad hospitandum haud reciperent, foris nihilominus eis victum praebebant ex lib. Usuum Cisterciensium cap. 120. Quarto. « Quod S. Benedictus ait supervenientes, videtur excludere contiguos vel proximos habitatores, qui potius domestici seu concives, quam hospites appellari possunt, » ut cum Bernardo Cassinensi loquitur 673 Boherius. Addit tamen: « Sed et contra illos indifferenter admittendos, vel totaliter excludendos discretio debet haberi. Pauperem tamen sive remotum, sive propinquum admittendum hortor. » Fuerunt etiam qui hospitalitatem tanquam monasticae quieti et solitudini contrariam a monachorum coenobiis omnino arcendam esse", + "candidate_score": 0.629541, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_283_285", + "bdc_text": "s. Hoven 585 s. v. verbatim . scribo omnes . Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2885", + "psc_text": "et Servandi. Hinc illud concilii Aquisg. decretum (Can. 58), « ut dormitorium juxta oratorium constituatur, ubi supervenientes monachi dormiant. » In antiqua tamen delineatione S. Galli monasterii dormitorium monachorum hospitum longe dissitum erat a dormitorio fratrum, licet et ipsum contra oratorium: nam dormitorium fratrum ecclesiae contiguum ex parte meridionali, dormitorium autem monachorum hospitum ex septentrionali. Quae autem dicimus de separatione hospitii monachorum ab hospitio divitum atque pauperum, confirmantur ex eadem delineatione, ex Bernardo Cassinensi, et ex Boherio. Ubi sint lecti strati sufficienter. ] Hic Smaragdus, « a sternendo, inquit, lecti strati dicuntur; strati quasi storiati; storia enim dicitur quod nos mattam vel nattam dicimus: in his autem solis antiqui monachi dormire solebant, et his solis lectulos suos sternebant. » Eodem modo loquitur Petrus Diaconus, sed Bernardus Cassinensis et Boherius lectos stratos intelligunt lectos « ordinatos cum suis stramentis, id est omnibus ad quiescendum necessariis praeparatos. » Similiter Richardus de S.", + "candidate_score": 0.629534, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181_183", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä . und Lorenz Meyer ( Agricola ) . - Thoman Ruman , den Haller weiter unten einige Mal erwähnt , ist hier nicht einbezogen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1143", + "psc_text": "magnis Galliae coenobiis advertisse dum psalmi explentur fratres sedere; interdum fratrum medietatem in uno psalmo sedisse, aliam alternatim in alio. Quod de Sublacensi Boherius, hoc de Cassinensi asserit Bernardus Cassinensis: « Usque hodie, inquit, in psalmis canendis non sedent fratres in monte Cassinensi, licet alibi videam sedentes alternatim per vices, quod et ego non vitupero: istud tamen ut pote magis consonum intentioni P. N. Benedicti magis laudo. » 269 Inter magna illa Galliae monasteria, in quibus fratres sedentes in choro vidisse se Boherius affirmat, recenseri merito posset Cluniacense, in quo si quis « sedere voluerit inter psalmodiam, infit Udalricus, observat ne sedeat juxta alium sedentem, sed ita ut unus stet, et sedeat alter, et invicem exhibere debent occasionem sedendi; » Divionense S. Benigni cujus antiquae Consuetudines mss. eamdem cum Udalrico praescribunt, hoc solum addito, quod unus per duos psalmos sedeat, et alter stet; et Cisterciense in cujus libro Usuum decernitur", + "candidate_score": 0.629482, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_413", + "psc_text": "codicibus Cassinensibus, neque in Oxoniensi, neque apud Hildemarum, neque apud Smaragdum; imo neque in codice quem propriis manibus scripsit S. Benedictus, ut docet idem Smaragdus, nec sane requiritur. Itaque juxta nostram lectionem sensus est, quod non omnem in monasterio contentionem S. Benedictus prohibuerit, sed protervam, superbam et contumacem; extra monasterium vero et protervam et amicam. Ita Smaragdus: « Sciendum est, inquit, quia cum contentionem cum additamento proterve vetuit, amicam et pacificam contentionem concessit; est enim amica et proficua contentio quae frequenter inter duos homines pro qualitate intervenientis causae efficitur: sicut inter B. Benedictum et Maurum ejus discipulum pro puero Placido quondam fuisse legitur. . . . Foris nec protervam, nec amicam concessit, quia si in publico etiam amica contentio fiat, magistro inde nociva est despectio, et discipulo mortifera nascitur elatio. » Et sic forte intelligendus est S. Odo abbas Cluniacensis, cum ait Lib. I Collat., n. 20: « Quod magistri", + "candidate_score": 0.629333, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2791", + "psc_text": "Boherii, S. Patrem Benedictum hoc loco respexisse ad canones ecclesiasticos prohibentes in ecclesia fieri convivia: « Honestatem docet B. Benedictus, inquit Hildemarus, sequens auctoritatem canonicam: praecipiunt enim canones in concilio Laodicensi, cap. 24, cujus titulus iste: In ecclesiis prandia fieri non debeant. ] Et tamen diu post Laodicenum concilium haec in ecclesiis edendi consuetudo perseveravit, etiam apud monachos. Vide Hist. monast. Orientis Gallice scriptam, l. II, cap. 2, n. 9. Expleto opere Dei, omnes cum summo silentio exeant. ] Haec enim fuit priscorum monachorum religio, ut summum semper in oratorio silentium custodirent, maxime divinas laudes celebrantes: « Si acciderit ut psallendi tempore vel orandi, aut in medio lectionis aliquis loquatur, aut rideat, inquit Regula sancti Pachomii (Art. 1), solvet cingulum, et, inclinata cervice, manibus ad inferiora depressis, stabit ante altare, et a principe monasterii increpabitur. » Et infra (Art. 68): « Qui una oratione tardius venerit, vel qui mussitaverit, aut", + "candidate_score": 0.629294, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_786", + "psc_text": "ante capitulum dicitur, bis in claustro loquuntur, post capitulum et post sextam. » In quibusdam vero Angliae monasteriis hora ad colloquium stata erat post prandium; sed « cum quidam post prandium proniores sunt ad loquendum quod non prodest, quam quod aedificat audientes, ad ampliandum cultum justitiae, qui in silentio reperitur, statutum est, quod parlamentum quod post prandium in quibusdam claustris fieri consuevit, penitus interdicatur, et loco ipsius vacetur uberius meditationibus et lectionibus repetendis, » inquiunt abbates ordinis nostri in editis anno 1249 statutis. Casalini jejunii diebus post vesperas, diebus prandii post coenam loquebantur. Plurimi nec diem, nec horam assignatam habebant, quorum res omnes ex uno abbatis nutu pendebant. Quanto vero temporis spatio mutui colloquii hora protraheretur, non una fuit omnium consuetudo monasteriorum. De Cluniacensibus, qui binas in die locutiones habebant, audiendus imprimis Udalricus. De prima quae fiebat post capitulum sic disserit Lib. I, cap. 18 : « Eo tempore quo", + "candidate_score": 0.629139, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181_183", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä . und Lorenz Meyer ( Agricola ) . - Thoman Ruman , den Haller weiter unten einige Mal erwähnt , ist hier nicht einbezogen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1000", + "psc_text": "ad abbatem questi essent, quod per continuos septem dies jejunasset; hic illum increpans 235 ait (In Vita S. Sim. Stylit, cap. 3): « Unde nobis advenit iste homo destruere volens regulam monasterii? Fili, quid dicunt fratres de te? non tibi sufficit jejunare sicut nos? etc. » Vide S. Bern., sermone de Humberti monachi obitu, et Petr. Blesen. serm. 50. Sexto denique, Petrus Damiani exemplo Christi hortatur (Opusc. 47) « ne peregrinae adinventionis praesumas superinducere novitatem; nam et ipse qui Magister est angelorum in coelo, morem in terra tenuit quem invenit; nec dedignatus est terrenam servare consuetudinem, qui venerat exhibere coelestem. Nam, ut infinita praeteream, cur sibi caput ac pedes unguento conspergi muliebri ministerio passus est, nisi quia Palaestinae atque Judaicae regionis mos erat, ut ejus accolae crebrius ungerentur? » Vel majorum cohortantur exempla. ] Majorum nomine Smaragdus intelligit Patres tam Veteris quam Novi Testamenti, ut monachus « exemplum accipiat humilitatis", + "candidate_score": 0.629114, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_392", + "bdc_text": "Der erste Eintrag dieser Aufgabenliste zeigt , dass Bullinger nach der Lektüre dieses Briefes beschloss , die in Augsburg wirkenden Zürcher Pfarrer zurückrufen zu lassen. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2557", + "psc_text": "] Occupari debent, inquit: si debent, ergo legitime non excusantur ab opere manuum quotidiano. Ita censet Petrus Boherius in secundo commentario hunc ad locum sic scribens: « Debent, id est tenentur, quoniam monachis necessitatem importat, ut dicetur infra. Sed nonne enim qui sub Regula Pachomii, Basilii, Augustini, et Francisci militant, suis debent etiam manibus operari? Sic, inquam, cum utraque ipsorum Regula de labore manuum expressam fecit mentionem: Omnes quidem Religiosos decet ac convenit sibi victum suis laboribus procurare, ut dicetur inferius, et probat hoc idem clarius Augustinus in libro de Opere monachorum, ubi respondet dicentibus se habere, aut velle litterarum studiis aut praedicationibus insudare, » Et infra refert Basilii Caesariensis episcopi sententiam ad quemdam Syncleticum (Cassian. lib. V, cap. 19): « Qui cum renuntiasse se diceret huic mundo quaedam sibi de propriis facultatibus reservarat, nolens exercitio manuum suarum sustentari, et humilitatem veram nuditate, et operis contritione, monasteriique subjectione conquirere: Et", + "candidate_score": 0.628929, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_233_235", + "bdc_text": "tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos . Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar . Alios hoc facere tantisper fero , donec data fuerit commoda hunc morem mutandi occasio .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_232", + "psc_text": "gradu 27, ubi sic loquitur: « Notavi ego daemones saepe vagabundos solitarios, et qui nullo consilio solitudinem sunt ingressi, excitare, ut ad veros et justos anachoretas saepius adeant, et pugiles Christi per illos errones vel modicum a studiis pietatis impediant. Hos tu vagones, bone vir, observa, nec recusa hosce inertes pie contristare; fortasse enim ex tristitia hac circumcursare et vagari desinent. » His ergo omissis, ] scilicet sarabaitis, gyrovagis, imo et anachoretis. Ad coenobitarum fortissimum genus disponendum adjuvante Domino veniamus. ] Coenobiticam igitur vitam aliis omnibus anteponit. Et sane tutiorem utilioremque omnibus eam praedicant quotquot de rebus asceticis scripsere doctores et magistri. Et quidem quod sarabaitas gyrovagosque attinet, nemo non videt iis longe praeferendos esse coenobitas. De anachoretis major apparet difficultas: enim vero cum ex coenobitica ad eremiticam translationem non modo permittat, sed et suadeat S. Benedictus, ut ex S. Petro Damiani superius vidimus, consequenter inferendum videtur, etiam anachoresim vitae", + "candidate_score": 0.628882, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181_183", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä . und Lorenz Meyer ( Agricola ) . - Thoman Ruman , den Haller weiter unten einige Mal erwähnt , ist hier nicht einbezogen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2837", + "psc_text": "illud Regulae S. Pachomii (Art. 28): « Quod si voluerint (hospites) orationis tempore atque collectae venire ad conventum fratrum, et ejusdem fidei fuerint; janitor, vel minister xenodochii nuntiabit Patri monasterii, et sic deducentur ad orandum. » Et revera solebant olim hospites monachi una cum fratribus tam die quam nocte divinis interesse laudibus; unde et S. Hidulfus « ordinans interius claustri cuncta religiose, decrevit domum hospitum, ne fratres a supervenientibus molestarentur, ad portam monasterii aedificare; et juxta illam, capellam in qua hospites ad divina audienda convenirent, » ut scribit Richerus in ejus Vita, cap. 19 (Append. ad saec. III Ben.). Hinc S. Benedictus Anianensis, teste Ardone in ejus Vita, num. 52 (Saec. IV Ben.). Volebat ut nocte « ecclesiae ostiis patefactis hospitibus pateret ingressus: » hinc et in antiqua monasterii S. Galli delineatione contra basilicam describitur susceptio supervenientium fratrum, cum eorum dormitorio. Ita denique Ingelramnus abbas Centulensis (Saec. II Ben.), in", + "candidate_score": 0.628763, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_335_337", + "bdc_text": "Offeruntur mihi iuvenes multi , qui sub mea cuperent esse disciplina . Sed hanc solam ob causam Fehlt in der Vorlage . eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2074", + "psc_text": "quantitate non sumatur. Priusquam incipiat legere. ] Id est paulo antequam legat, non vero cum servitoribus, qui una hora ante refectionem fratrum mixtum debent accipere. Propter communionem sanctam, et ne forte grave sit ei jejunium sustinere. ] Reddit rationem quare mixtum sumere lectori permittat, scilicet: 1º propter communionem sanctam, 2º propter jejunii laborem. Sed quod ait propter communionem sanctam varie intelligunt recentiores Regulae commentatores. Richardus de S. Angelo, praepositus Vallis Lucis, qui saeculo XIV ineunte scribebat, duplicem hujus loci adducit expositionem: « Communionem sanctam, inquit, id est sanctam congregationem; quasi dicat, ne deficiat sanctae congregationi in legendo; quia communio derivari potest a communi, et ubi communitas, ibi congregatio, quae derivatur a coeundo, quasi conveniendo in unum, ut 15 dist. canones generalium 496 in fine. Ergo recte taliter potest exponi; et illud ne, quod sequitur, expone pro non, et supple quasi diceret, ne deficiat congregationi, ut dictum est, et non sit", + "candidate_score": 0.628676, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_295_297", + "bdc_text": "Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1598", + "psc_text": "1º Dicendo verberum vindictam una cum excommunicatione acriorem esse poenam, quam solam excommunicationem: et hoc voluerit Bernardus Cassinensis, cum ait: « Quidquid additur acrius, judicatur; non quod sic periculosius, vel majus, sed quia magis timentur diversae poenae quam una. » 2º Quia « verberum vindicta est acrior, et sensibilior corpori, » inquit Boherius; sive, ut ait Richardus de S. Angelo, « dicas quod S. Benedictus vertit se ad conditiones delinquentium, qui magis dolent si percutiuntur externis, id est in corpore, quam si percussi sunt internis, id est anima per excommunicationem. » Id est ut verborum vindicta in eum procedat. ] De verberibus, sive, ut nunc loquuntur, de disciplina diximus in lib. II de Antiq. monach. Ritib., c. 11. Quod si nec ita se correxerit, etc., tunc abbas faciat quod sapiens medicus. ] Hic observat Hildemarus sapientis prudentisque esse medici non statim mutare aut multiplicare temere remedia; sed iisdem semper uti", + "candidate_score": 0.628666, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_329_331", + "bdc_text": "Nam cogor ex honestate cubiculum illud ( id solum habeo vacans)Am Rande nachgetragen . Die Klammern wurden ergänzt. peregrinis servare quotidie ad me divertentibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1078", + "psc_text": "in claustro sese recipiebant, ex cap. 84; unde S. Bernardus singularem monachum describens (De Grad. humil.), aliis in claustro quiescentibus, inquit, solus remanet in oratorio: ubi quod dicit quiescentibus non de corporea, sed de spiritali quiete intelligendum est, ut patet ex Aelredo abbate hom. de duobus discipulis euntibus in Emmaus, et ex Gilberto de Hoillandia Serm. 23, in Cant. Denique apud primos B. Stephani abbatis Obazinensis discipulos (Tom. IV Misc. Baluz.), « illud quod post vigilias intervallum restabat, non quieti aut somno deputabatur sed peculiaribus orationibus aut operibus manuum inserviebat, » ut legitur in ejus Vita, n. 7. Istud autem institutum antiquis monachis, ut vidimus hactenus, inviolabile 254 duplici ex causa commendat Joannes Cassianus: 1º ne purificationem nostram nocturnis orationibus acquisitam invidus hostis illusione somni contaminet; 2º ne somnus ille inertiam in monacho parturiat, ac per totum diem vigorem ejus obtundat, cordis pinguedinem exhauriat, et debilem reddat eum adversus insidias", + "candidate_score": 0.62858, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_88_90", + "bdc_text": "a caesareanis captam ; item Dinckelspühel . Nach Dinkelsbühl ( Lkr. Ansbach , Bayern )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2921", + "psc_text": "latere apertum est, ut facilius brachia exerantur, et liberiorem eorum usum habeant laborantes. Casulam etiam aliquando pro tunica talari, aliquando pro alio indumenti genere usurpari: docet noster Mabillonius in praefatione ad saeculum I Bened. pag. 55. Aliter etiam Smaragdus cucullam explicat: « Cucullam, inquit, dicit ille (S. Benedictus) quod nos modo cappam dicimus. » Idem asserit Hildemarus infra citandus. Quid autem sit cappa vix conjicere possum. Theodemarus in citata ad Carolum Magnum epistola seipsum ita explicat: « Illud autem vestimentum quod a Gallicanis monachis coculla dicitur, et nos cappam vocamus, quod proprie monachorum designat habitum, melotem appellare debemus, sicut et hactenus in provincia a quibusdam vocatur, de quo, sicut B. Gregorius scripsit in libro Dialogi, ereptus ab aqua per Maurum monachum puer Placidus 699 dixit: Ego cum ab aqua abstraherer, melotem supra me abbatis cernebam, eumque me ab aquis educere considerabam. » Jam vero quid sit melotes discimus ex Isidoro", + "candidate_score": 0.628268, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_329_331", + "bdc_text": "Nam cogor ex honestate cubiculum illud ( id solum habeo vacans)Am Rande nachgetragen . Die Klammern wurden ergänzt. peregrinis servare quotidie ad me divertentibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_798", + "psc_text": "« ubi abbatissa licentiam recreandi vel colloquendi dederit, sint colloquia religiosa, ad quod servire poterit pius aliquis liber. » Data autem semel loquendi licentia, duo, vel tres, pluresve simul a superiore jungebantur; quibuscum, non cum aliis, de rebus honestis et piis sermonem invicem miscebant. Ita praescribunt antiqua S. Adalardi Statuta Lib. II, cap. 6, tom. IV Spicil.: « Quando loqui licet, quia locutio semper ibi (in dormitorio) servanda est, sive duo, seu tres, seu etiam plures, sicuti fieri 187 solet quando de capitulo surgunt, conjungantur. » Vel promiscue, ut ferebat animus, quibuscum cupiebat unusquisque loquebatur: et haec videtur fuisse Cluniacensium, Carthusiensium, imo et Cisterciensium, ut supra collegimus ex S. Bernardo, consuetudo. Tunc qui aliqua re indigebant, hanc potissimum eo tempore petebant, ut de Cluniacensibus scribit Udalricus, et Carthusiensibus suis praescribit Guido his verbis: « Post nonam convenimus in claustro de utilibus locuturi: in hoc spatio incaustum, pergamenum, pennas, cretam, libros", + "candidate_score": 0.628216, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_283_285", + "bdc_text": "s. Hoven 585 s. v. verbatim . scribo omnes . Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2041", + "psc_text": "Post versum vere dictum complente abbate, mox primo abbati, deinde omnibus pacem tradat; deinde in medio omnium mensarum sibi ordinet sellam, et post omnium sessionem ad mensas, petita benedictione, sedeat et ipse in sella cum codice. » Et sic accepta benedictione ingrediatur ad legendum. ] Quem in locum Smaragdus: « Quod autem dicit accepta benedictione ingrediatur ad legendum, subintelligitur a fratribus oratione accepta, et a sacerdote benedictionis collecta, ingrediatur ad lectionem perficiendam. Quae collecta hoc modo, si placet, lectori a sacerdote ante altare datur missa peracta, dicaturque: Averte, quaesumus, Domine, ab hoc famulo tuo spiritum elationis, ut humiliter legens, sensum et intellectum capiat lectionis. Per Dominum nostrum, etc. » Eamdem collectam habet Boherius cum his praemittendis versiculis: Salvum fac servum tuum, et: Mitte ei auxilium de Sancto. Aliam benedictionem profert Hildemarus his verbis: « Capitula vero haec sunt quae debent dici: Salvum fac servum tuum: Deus meus, sperantem in te.", + "candidate_score": 0.628204, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_329_331", + "bdc_text": "Nam cogor ex honestate cubiculum illud ( id solum habeo vacans)Am Rande nachgetragen . Die Klammern wurden ergänzt. peregrinis servare quotidie ad me divertentibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2781", + "psc_text": "ibi, hoc est in itinere, quam lectionem probat Menardus. Et servitu is pensum non negligant reddere. ] Ideoque « debent a bibliotheca habere librum in quo sit officium ordinatum, » inquit Bernardus Cassinensis; idque juxta Gregorii papae IX constitutionem pro Benedictinis, praescribentem ut « ipsi dicant horas in via, et de libris provideatur eisdem: » cui concinit Benedictus XII in sua item pro monachis Benedictinis constitutione, in qua sic lego (Cap. 24): « Nullus monachus pernoctaturus extra ecclesiam, monasterium, et alium locum suum, permittatur abire sine cuculla regulari clausa, nec non breviario, in quo servitutis pensum possit exsolvere Creatori. » CAPUT LI. De fratribus qui non satis longe profiscuntur. Frater qui pro quovis responso dirigitur, et ea die speratur reverti ad monasterium, non praesumat foris manducare, etiamsi a quovis rogetur nisi forte ei ab abbate suo praecipiatur. Quod si aliter fecerit, excommunicetur. COMMENTARIUS. Frater qui pro quovis responso dirigitur. ]", + "candidate_score": 0.628111, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181_183", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä . und Lorenz Meyer ( Agricola ) . - Thoman Ruman , den Haller weiter unten einige Mal erwähnt , ist hier nicht einbezogen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3409", + "psc_text": "S. Galli, cap. 1 (Spicil. tom. IV). In litteris monachorum S. Remigii Rhemensis, quibus circa annum 838 societatem ineunt cum Dionysianis, exstat fratrum monasterii S. Dionysii in Francia catalogus in quo ex monachis centum viginti tribus recensetur unus episcopus, presbyteri triginta tres, diaconi septemdecim, subdiaconi viginti quatuor, acolyti septem. Ex triginta monachis monasterii Croylandensis quos anno 870 817. Normannorum rabiem fugisse scribit Ingulfus (Hist. Croyl.), decem erant sacerdotes. In Chronico Piscariensi anno 1047 electioni abbatis Dominici ex triginta duobus undeviginti sacerdotes, unus diaconus, reliqui monachi subscribunt (Spicil. tom. V). Denique in subscriptionibus venditionis cujusdam terrae a monachis Laudunensibus S. Joannis monasterio S. Theoderici factae anno 1184 (Histor. ms. S. Theod.) ex quatuordecim monachis octo presbyteri, tres diaconi et tres subdiaconi recitantur. Tandem Clemens V in concilio Viennensi ad ampliationem cultus divini statuit « quod monachi quilibet ad monitionem sui abbatis se faciant ad omnes ordines sacros, excusatione cessante legitima, promoveri.", + "candidate_score": 0.62789, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_329_331", + "bdc_text": "Nam cogor ex honestate cubiculum illud ( id solum habeo vacans)Am Rande nachgetragen . Die Klammern wurden ergänzt. peregrinis servare quotidie ad me divertentibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1725", + "psc_text": "habet (Lib. II. c. 20): « Si quid opus habet a camerario quaerere, tunc maxime quaerit. » Idem praescribunt Divionenses S. Benigni Consuetudines c. 43. Quod nec obscure insinuant Hildemarus et praecitati Smaragdus et Bernardus Cassinensis, cum horas competentes esse asserunt, quando silentium tenere fratres non debent, sive legere, aut orationi vacare; idem sit judicium de tempore laboris, et comestionis, quo strictum fratribus silentium indictum est. Dentur quae danda sunt, et petantur quae petenda sunt. ] Hic tacite omnia superflua ac statui monastico contraria S. P. Benedictus resecat, cellerarium astringens ad solas res necessarias distribuendas; dentur quae danda sunt; et fratres ad petenda quae petenda sunt, et non alia. Ut nemo perturbetur neque contristetur in domo Dei. ] Hoc est in monasterio; « Vere enim monasterium domus Dei est, inquit Richardus de Sancto Angelo, quia ibi semper oratur. » Addit Nicolaus de Fractura: « In quo Deo servimus. » Vel", + "candidate_score": 0.627665, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_298_300", + "bdc_text": "Nr. 2612 , 176 ; Nr. 2613 , 50f ; Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_790", + "psc_text": "« Silentium, inquit Lib. II Histor. Occid. cap. 14, per totam fere diem observantes, mutuis collocutionibus et collationibus unam sibi horam reservant, invicem consolantes, et invicem instruentes. » Quod ita explicat Julianus Varnier De Ant. Praxi Regul. S. B., cap. 16, non quasi singulis diebus unam horam ad mutuam collocutionem reservarent; sed quod, cum abbas fratribus loquendi licentiam indulgeret, integram in id exercitii horam impenderent. Et de hac hora intelligendus S. Bernardus, ubi superbum monachum describens, haec habet In Tract. de Grad. humil., c. 14: « Cum autem pulsato signo necesse est interrumpi colloquium, horam longam breve queritur intervallum. » His in colloquiis, ut id obiter observem, aliquando sermo agebatur de litteris: Si de litteris sermo exoritur, inquit S. Bernardus, vetera proferuntur et nova; volant sententiae, verba resonant ampullosa; aliquando de religione: Quod si de religione agitur, statim visiones et somnia proferuntur, deinde laudat jejunia, etc.; aliquando de rebus jocosis:", + "candidate_score": 0.627622, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_329_331", + "bdc_text": "Nam cogor ex honestate cubiculum illud ( id solum habeo vacans)Am Rande nachgetragen . Die Klammern wurden ergänzt. peregrinis servare quotidie ad me divertentibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_799", + "psc_text": "Carthusiensium, imo et Cisterciensium, ut supra collegimus ex S. Bernardo, consuetudo. Tunc qui aliqua re indigebant, hanc potissimum eo tempore petebant, ut de Cluniacensibus scribit Udalricus, et Carthusiensibus suis praescribit Guido his verbis: « Post nonam convenimus in claustro de utilibus locuturi: in hoc spatio incaustum, pergamenum, pennas, cretam, libros seu legendos seu transcribendos a sacrista; a coquinario vero legumina, sal, et caetera hujusmodi poscimus, et accipimus. » Vel denique omnes uno in loco residentes, se invicem loquentes auscultabant, ut velle videtur S. Hildegardis. Atque ad hos potissimum spectat praeclara illa S. Basilii admonitio Serm. 2 de Instit. monach. : « Inutilis sermo, et quae ex mutuis colloquiis oritur importuna elatio non proferatur, sed si quid utile ad aedificationem animarum, hoc solum convenit loqui; et haec ipsa quae utilia sunt, cum ordine, et decenti tempore, et ab his a quibus dici oportet. Si quis de inferioribus sit, exspectet donec invitetur", + "candidate_score": 0.627601, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_795", + "psc_text": "Caeremoniali hoc tantum decernunt Dist. 3, cap. 10 : « A solo abbate et priore, seu etiam subpriore in prioris absentia, loquendi licentia in monasterio aut extra concedatur, nisi forte alicui alteri pro vice aliqua speciali super hoc ab abbate et priore fuerit concessa potestas. Dans loquendi licentiam fratribus dicat: Benedicite; et illi respondeant: Deus: et ex tunc licitum erit de permissis ad invicem conferre usque ad iteratam silentii impositionem, quae fieri solet per haec verba: Adjutorium nostrum in nomine Domini. Nulli ergo absque licentia loqui fas est, sed habita licentia, aut facultate loquendi, non loquatur nisi praemisso: Benedicite, et responso: Dominus. » De colloquii loco variae fuerunt monasteriorum consuetudines; nam S. Adalardus in Statutis lib. II, cap. 6, dormitorium assignat; Clunianenses, Divionenses, Parisienses, Beccenses, et alii communiter monachi cum Carthusiensibus loquebantur in claustro; Camaldulenses in viridario. At raro extra monasterium recreationis gratia deambulantes monachos veteres offendes. Quod spectat ad", + "candidate_score": 0.627529, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_329_331", + "bdc_text": "Nam cogor ex honestate cubiculum illud ( id solum habeo vacans)Am Rande nachgetragen . Die Klammern wurden ergänzt. peregrinis servare quotidie ad me divertentibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3337", + "psc_text": "Si quis monachus peregrinus de longinquis provinciis supervenerit, si pro hospite voluerit in monasterio habitare, et contentus fuerit consuetudine loci quam invenerit. ] Solebant enim veteres monachi hospitem monachum post duos tresve dies ad communem congregationis vivendi rationem redigere. Nitrienses permittebant (Pall., Laus. cap. 7), « una hebdomada manere in otio; aliis autem diebus deinceps occupabant eum in operibus, aut in pistrino, aut in coquina. Quod si quispiam fuisset cujus habenda esset ratio, dabant ei librum legendum, non permittentes ei ut cum ullo colloqueretur usque ad horam sextam. » In Regula tamen S. Pachomio ab angelo tradita praescriptum lego (In ejus Vita, apud Boll., 14 Maii), ut « peregrinus alterius monasterii, si veniret habens habitum diversum, nullus cum eo comederet, excepto eo qui iter agens id observare non posset. » Et non forte superfluitate sua perturbat monasterium. ] Hildemarus superfluitatem intelligit in cibo, aut potu, vel in aliquo opere; Bernardus", + "candidate_score": 0.627514, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_335_337", + "bdc_text": "Offeruntur mihi iuvenes multi , qui sub mea cuperent esse disciplina . Sed hanc solam ob causam Fehlt in der Vorlage . eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_405", + "psc_text": "Neque vero hic solum desidiosos deliciososque abbates, qui, spreta communi fratrum vita, sibi ipsis in cameris indulgent, S. P. Benedictus arguit; sed illos insuper qui jure antiquitatis, aut alicujus quod exercent officii sese a regulis exemptos existimant: quasi vero aetas aut dignitatis gradus absolveret, et non potius monachos stringeret. Si juniores ea jubentur agere quae majorum cohortantur exempla, eos prorsus hac vivendi ratione majores absolvunt a regulae observatione, eruntque inutiles omnes quaecunque regulae, quas nec seniores, nec ipsi juniores observare tenebuntur. Quod vero S. legislator ait in omnibus, intelligi debet non solum in magnis, sed etiam in parvis; qui enim dicit in omnibus nihil omnino excipit: ubi tacite redarguit eos qui nonnullas observantias tanquam minimas despiciunt: quasi vero parvum aliquid foret apud Deum; parvum quo Deus honoratur, parvum quo aeternum gloriae pondus acquiri potest. Praeclare S. Augustinus Lib. IV de Doctr. Christ., cap. 18 , « Quod minimum est, inquit,", + "candidate_score": 0.627513, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_283_285", + "bdc_text": "s. Hoven 585 s. v. verbatim . scribo omnes . Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3529", + "psc_text": "Hildemarus haec verba non ad imperia, sed ad opera quae injunguntur refert: nimirum virgulam post consideratus ponens, reliqua consequenter ita legit: Et sive secundum Deum, sive secundum saeculum sit opera quam injungit, discernat atque temperet. Quod ideo fecit, inquit Bernardus Cassinensis, « propter hoc quod in aliquibus regulis est bis illud sit; dicit enim alia littera: Sit providus et consideratus, sive secundum Deum, sive secundum saeculum sit. Ubi vero, inquit, non est nisi unum sit, non est necessaria haec expositio Pauli (id est Hildemari, quem sub nomine Pauli consuevit citare). Ubi vero est bis illud sit, expositio est bona: et puto illam litteram, ubi est bis, esse meliorem. » Vulgatam tamen lectionem, quam etiam habet vetustissimus codex Oxoniensis, praeferendam esse censet Menardus, ita ut verbum substantivum sint referatur ad imperia, citatque Smaragdum hunc locum ita explicantem: « Imperia secundum saeculum sunt, quae 846 ad corpus spectant, ut sunt arare, metere;", + "candidate_score": 0.627428, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_283_285", + "bdc_text": "s. Hoven 585 s. v. verbatim . scribo omnes . Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2845", + "psc_text": "Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa ejus discretione. Qua finita assurgunt omnes in abbatis et fratrum oscula. Deinde abbas: Benedicti vos a Domino. Et fratres: Qui fecit coelum et terram. » Et ita forte capiendus est locus ex Vita S. Alcadri abbatis Gemmeticensis, num. 11 (Saec. II Ben.). « Susceptis monachis ad domum auditorii eos perduxit. » Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho", + "candidate_score": 0.62738, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_5", + "bdc_text": "s. Nr. 2706 , 1f. , pauca de rerum praesentium statu dabo , quamvis non dubitem , quin omnia haec prius resciveris .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_258", + "psc_text": "rebus transitoriis, et terrenis, atque caducis; sed semper cogitet quia animas suscepit regendas, de quibus et rationem redditurus est; et ne causetur de minore forte substantia, meminerit scriptum: Primum quaerite regnum Dei et justitiam ejus: et haec omnia adjicientur vobis Matth. VI . Et iterum: Nihil deest timentibus eum Psal. XXXIII . Sciatque quia qui suscipit animas regendas paret se ad rationem reddendam. Et quantum sub cura sua fratrum se habere scierit numerum, agnoscat pro certo quia in die judicii ipsarum omnium animarum redditurus est Domino rationem, sine dubio addita et suae animae: et ita semper timens 63 futuram discussionem pastoris de creditis ovibus, cum de alienis ratiociniis cavet, redditur de suis sollicitus; et cum de admonitionibus suis emendationem aliis subministrat ipse efficitur a vitiis emendatus. COMMENTARIUS Abbas qui praeesse dignus est monasterio. ] Abbatis nomine S. Benedictus vocat eum qui fratribus in monasterio praeficitur: quo nomine etiam, ut notat", + "candidate_score": 0.62732, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_215_217", + "bdc_text": "VIII 117 , 20 ; 206 , 5 ; XV 425 , 9f . esse etiam concessum , ut , si qui prorsus sint clinici , qui aedes exire non possint jar und tagjar und tag :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_528", + "psc_text": "diurnas horas alicui exercitio assignatas habeant, absque Superioris licentia visitare non debent infirmos. Atque haec est antiqua veterum monachorum praxis, quam exprimit Regula S. Pachomii his verbis Art. 24: « Aegrotantem absque concessu majoris nullus audeat visitare. » Abbas tamen, ut ait Hildemarus, cum frater aliquis valde infirmus annuntiatur, dicat in capitulo: » Qui vult infirmum visitare, vadat hodie, et visitet; » forte loquens juxta sui temporis morem. Visitantem vero istud imprimis observare debet, quod tradit S. Ephraem: « Si aegrotum visitas, vide ne inimicus inter vos otiosiloquium suggerat, aut detractiones, ne tuae mercedis jacturam patiaris; 126 cum moris sit diabolo uni nocere per auditum, alteri vero per linguam; sed ex sacris Scripturis consolari oportet potius laborantem, et passione Salvatoris nostri Jesu Christi. » Et haec erat pia Farfensium nostrorum praxis, quam ex mss. eorum consuetudinibus in specimen aliorum hic describere non erit fortassis otiosum: « Si aliquis frater de", + "candidate_score": 0.627015, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_180_182", + "bdc_text": "Haec de rebus novis . Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä . und Lorenz Meyer ( Agricola ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_260", + "psc_text": "abba, inquit S. Augustinus Serm. 156 de Script., respondetur tibi: Pater, abba enim Hebraice pater dicitur. » Semper meminere debet quod dicitur. ] Ut nominis significationi respondeat vita consimilis; et sicut Pater vocatur, patrem revera erga inferiores se exhibeat, « paterno more filios, id est monachos suos nutriat, paterno more diligat, et cum necesse fuerit paterno more castiget, arguat, obsecret, etc., » sicuti loquitur Smaragdus. Et nomen majoris factis implere. ] Ut enim ait S. Gregorius, « tanto debet actionem populi actio transcendere praesulis, quantum distat a grege vita pastoris: oportet namque ut metiri se sollicite studeat, quanta tenendae rectitudinis necessitate constringitur sub cujus aestimatione populus grex vocatur. Sit ergo necesse est cogitatione mundus, actione praecipuus, discretus in silentio, utilis in verbo, singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, bene agentibus per humilitatem socius, etc.: » quae fusius sequentibus capitibus prosequitur, quaeque ultima verba pene iisdem terminis repetit in libro", + "candidate_score": 0.626946, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_781", + "psc_text": "Et sane S. Benedictus qui illo 183 capite omne cum excommunicatis colloquium prohibet, capitis titulum ita effert: De his qui sine jussione abbatis junguntur excommunicatis; non dicit junguntur vel loquuntur; quia utrumque sub verbo junguntur intelligitur. Addet aliquis locum ex cap. 49 de observatione Quadragesimae, in qua S. Pater praecipit aliquid subtrahi de loquacitate aliorum temporum; confirmaturque ex perpetua ordinis praxi, cujus exemplum videre est in Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis Saec. II Bened., p. 630 , ubi quandoque cum discipulis colloquium familiare habuisse dicitur. Hinc fit ut taedio non afficiantur monachi, et severius post haec silentium observetur, ut docet S. Hildegardis. Pertimescendumque est ne si diutius aut silentio, aut orationi occupetur animus, tandem deficiat, sicut arcus, qui, cum nimis aut diutius distenditur, vel debilitatur, vel frangitur. Nec refert quod Regula cap. 42 jubet omni tempore silentio studere monachos; nam multum differunt semper silere, et omni tempore silentio studere; semper", + "candidate_score": 0.626931, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2279", + "psc_text": "sextarium, non heminam appellasset, ut pote quae magis ad sextarii quam ad heminae mensuram accessisset: unde et sanctus Isidorus, qui non multo post sanctum Benedictum scripsit, de hemina, tanquam de mensura unciarum duodecim, locutus est, unicam ei pondo libram tribuens (Lib. XVI Orig., c. 25). Quid sentiendum sit de sancto Isidoro, docuit nos supra dissertator: sufficiat hic dicere, eum in libris Originum, non de monastica, sed de communi locutum fuisse hemina. Quod vero urget in nomine heminae, 1º supponit immutatas fuisse veteres Romanorum mensuras; 2º sanctum Benedictum nullam aliam habuisse rationem, ut mensuram a se institutam hoc nomine donaret; 3º hoc mera conjectura est, quae aliquantuli potest esse ponderis, cum non occurrunt aliunde certae rationes oppositae. At superius demonstratum est heminam Benedictinam tribus constare calicibus, ut patet ex Regula Magistri, sancti Isidori, sancti Fructuosi, statutis sancti Adalardi, et ex Nicolao de Fractura, et insuper ex libro Usuum Cisterciensium, cap. 73,", + "candidate_score": 0.626909, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_260", + "psc_text": "abba, inquit S. Augustinus Serm. 156 de Script., respondetur tibi: Pater, abba enim Hebraice pater dicitur. » Semper meminere debet quod dicitur. ] Ut nominis significationi respondeat vita consimilis; et sicut Pater vocatur, patrem revera erga inferiores se exhibeat, « paterno more filios, id est monachos suos nutriat, paterno more diligat, et cum necesse fuerit paterno more castiget, arguat, obsecret, etc., » sicuti loquitur Smaragdus. Et nomen majoris factis implere. ] Ut enim ait S. Gregorius, « tanto debet actionem populi actio transcendere praesulis, quantum distat a grege vita pastoris: oportet namque ut metiri se sollicite studeat, quanta tenendae rectitudinis necessitate constringitur sub cujus aestimatione populus grex vocatur. Sit ergo necesse est cogitatione mundus, actione praecipuus, discretus in silentio, utilis in verbo, singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, bene agentibus per humilitatem socius, etc.: » quae fusius sequentibus capitibus prosequitur, quaeque ultima verba pene iisdem terminis repetit in libro", + "candidate_score": 0.626893, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_947", + "psc_text": "De vilitate habitationis non sine magno animi dolore hic dicere cogor, considerans quam procul dissiti sumus ab his temporibus quibus non alias monachi domos inhabitabant praeter eas quas propriis sibi manibus paraverant (Rufin. lib. II de Vitis Pat. c. 23), easque vel uno die constructas; attendens ad magni tot monachorum Patris, sancti scilicet Martini, exemplum, qui, referente Severo Sulpicio (Lib. I de Vit. S. Mart.), « ipse ex lignis contextam cellulam habebat, et multi quidem ex fratribus in eumdem modum, plerique saxo superjecti montis cavato receptacula sibi fecerant; » recolens felices illos dies quibus S. Ebrulfus abbas Uticensis una cum sociis (In ejus Vita, n. 8, saec. I Bened.) « nomen Domini invocantes, pro quantitate habitantium de virgultis et frondibus construxere tugurium, quod claustro parvulo ejusdem materiae circumcingentes, manserunt ibi; » quibus S. Sigirannus abbas Longoretensis (In ejus Vita, n. 10, saec. II) parvulum ex lignis habitaculum aedificasse legitur; quibus", + "candidate_score": 0.626767, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_145", + "bdc_text": "MetellinPankraz Mötteli vom Rappenstein. ille , cuius ope capitaneatum nactus est , Vgl. Nr. 2612 , 16-25 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2923", + "psc_text": "Haeftenus censet melotem S. Benedicti tempore alio nomine vocatam fuisse cucullam; id quod probari posset ex capitulari Theodori Cantuariensis episcopi, in quo praescribitur ut in monachorum ordinationibus abbas caput monachi velet cuculla per dies septem; nam Hildemarus in Regulae cap. 58 ritus hujus mentionem faciens, melote exprimit quod Theodorus cucullam vocat. Verum idem Hildemarus hunc in locum scribens melotem ad scapularis, quod tamen nonnulli etiam cucullam vocarunt, similitudinem accessisse asserit; cucullamque, quam idem cum cappa esse docet, a melote distinguit; « nam aliud est cuculla, inquit, aliud melota, eo quod S. Benedictus cucullam dicit de ea quam nos cappam vocamus. » Cappam aliter describunt Bursfeldenses in Caeremoniali his verbis: « Itinerantes pro floccis, si velint, poterunt uti cappa rotunda, quae flocco sit brevior, ut ex utraque parte foramen habeat ad exserenda brachia, et desuper caputium assutum, ad instar caputii regularis: subtus vero cappam scapulare deferant, et capellum de filtro nigrum", + "candidate_score": 0.626748, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_341_343", + "bdc_text": "inoccupatis . In der Vorlage occupatis . Haec in praesentiarum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1063", + "psc_text": "firmarent, adversarius adfuit. » Tandem Guido Juvenalis in Gallica versione sanctum Benedictum ita intelligit, ut qui legere, praevidere et quaerere aliquid opus habent id exsequantur: alii vero contemplationi seu rerum divinarum meditationi vacent, Regulae textum contra fidem omnium mss. ita corrumpens: Quod vero restat post vigilias, a fratribus (nisi qui Psalterii, vel lectione aliquid indigent) meditationi inserviatur. Ut autem in tanta opinionum varietate etiam quid sentiam aperiam: Primo, existimo S. Benedictum eam non praescripsisse meditationem quae in rerum divinarum contemplatione consistit, quam vulgo orationis mentalis nomine intelligimus; tum quia non videtur credibile eum tanto temporis intervallo mentes discipulorum applicasse, qui in conventu omnino breviari orationem jubet; tum quia si ita esset, his qui psalterio et lectione indigent, aliud tempus ad meditationem assignandum fuisset, quod tamen haud facit; tum denique quia in antiquis monachorum regulis nullam orationi mentali horam indictam fuisse legimus, cum in omni loco et tempore coelestia jugiter meditarentur.", + "candidate_score": 0.626655, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_948", + "psc_text": "sociis (In ejus Vita, n. 8, saec. I Bened.) « nomen Domini invocantes, pro quantitate habitantium de virgultis et frondibus construxere tugurium, quod claustro parvulo ejusdem materiae circumcingentes, manserunt ibi; » quibus S. Sigirannus abbas Longoretensis (In ejus Vita, n. 10, saec. II) parvulum ex lignis habitaculum aedificasse legitur; quibus nostri Floriacenses tecta monasterii stipula cooperiebant. Sed o tempora! o mores! quis jam aliqua nonnullorum monasteriorum aedificia contuens, ea monachorum, hoc est pauperum, saeculi vanitatibus renuntiantium habitacula crederet, et non principum palatia? Sed non hac primum aetate hoc virus monachorum cordibus irrepsit; cum inter praecipuas, quibus olim ordo monasticus occubuit regularisque disciplinae observantia labefactata est, causas, recenseatur nimia aedificiorum magnificentia (Mabil. praef. ad saec. 4): cui morbo mederi cupientes monachi Fuldenses, porrecto ad Carolum Magnum imperatorem libello supplici, postularunt (Num. 12), « ut aedificia immensa atque superflua, et caetera opera inutilia omittantur, quibus fratres ultra modum fatigantur, et familiae foris", + "candidate_score": 0.626488, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_283_285", + "bdc_text": "s. Hoven 585 s. v. verbatim . scribo omnes . Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2395", + "psc_text": "] Id est simul, sive, ut alii legunt, in unum locum, seu in uno loco. De loco ubi facienda sit collatio, diximus in lib. I de Antiq. monach. Ritibus, cap. 11. Et legat unus collationes. ] Quales descripsit Cassianus. Vel vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes. ] Quod Smaragdus explicat « de homiliis Patrum, in quibus aedificationes pleniter scriptae sunt audientium; vel certe de expositionibus librorum catholicorum, quae ab orthodoxis factae sunt viris, in quibus sancta sufficienter sanctis doctrina redundat monachis. » Similiter Bernardus Cassinensis: « De homiliis sanctorum doctorum, et aliis moralibus et aedificationis documentis. » Et Nicolaus de Fractura: « De homiliis sanctorum Patrum, et aliis moralibus, et de lib. Dialog. B. Gregorii, de vitis Patrum, et aliis similibus. » Ita sanctus Benedictus abbas Anianensis unum « ex sanctorum doctorum homiliis, quae in exhortationem monachorum sunt prolatae conjunxit librum; eumque omni tempore in vespertinis collectis legere", + "candidate_score": 0.626266, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_283_285", + "bdc_text": "s. Hoven 585 s. v. verbatim . scribo omnes . Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1193", + "psc_text": "privatis diebus unam de Novo Testamento, dominicis et sabbato duas lectiones haberent, nec ita frequentes apud eos essent sacerdotes aut levitae. An etiam absolute necessaria sit ad legendum in vigiliis Evangelium ordinatio, quaestio esse posset; quam solvit Boherius dicens: « Haec lectio, quae fit in vigiliis, potest competere non solum non ordinato, imo et mulieri; » et citat. art. ext. de poenit. et remiss. cap. Nova et 20, q. 1, Sanctimoniales. Vide 16 c., q. 1. Quare autem ad vigilias S. Evangelium legi jusserit S. Pater, declarat S. Hildegardis his verbis: « Dominicis autem diebus, et in aliis solemnitatibus post nocturnos Evangelium legi praecipiens, intelligi vult quod omni tempore, videlicet tam in nocte quam die nuntium Dei audiri, et compleri, et per illud Deo serviri debet; et ut etiam audito Evangelio monachi illius Evangelii recordarentur: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te; et etiam hoc intendit, ut si quis", + "candidate_score": 0.626077, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3408", + "psc_text": "Angilberto abbate, qui anno 814 vivere desiit, ex trecentis monachis triginta duo, ut minimum, erant presbyteri, sicuti constat ex ejusdem scripto ab Hariulfo in Chronico Centulensi relato (Spicil. tom. IV), quo mandat « ut nulla dies praetereat absque sacrarum missarum decantatione: videlicet ut, si non plus, vel triginta a fratribus diversorum chororum per diversa altaria missae quotidie agantur, exceptis illis duabus de conventu, quae mane et meridie solemnissime celebrantur. » Non multo post sub Salomone abbate S. Galli: « Fuerunt simul in nostro monasterio presbyteri 42, diaconi 24, subdiaconi 15, pueri 20, » inquit Ekkehardus Junior in libro de Casibus S. Galli, cap. 1 (Spicil. tom. IV). In litteris monachorum S. Remigii Rhemensis, quibus circa annum 838 societatem ineunt cum Dionysianis, exstat fratrum monasterii S. Dionysii in Francia catalogus in quo ex monachis centum viginti tribus recensetur unus episcopus, presbyteri triginta tres, diaconi septemdecim, subdiaconi viginti quatuor, acolyti septem. Ex", + "candidate_score": 0.626076, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_273_275", + "bdc_text": "Siehe zuletzt Nr. 2685 , Anm. 34 . Oh , non haec mihi excuterent lachrimas ( iam a Lutheranis hoc audioWie zuletzt vom Lutheraner Georg Caesar ; s. dazu Nr. 2677 , 68-76 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1058", + "psc_text": "laeti et alacres surgant. Quod vero restat post vigilias, a fratribus qui psalterii vel lectionum aliquid indigent, meditationi inserviatur. ] Hic locus sua difficultate non caret; unde et varie a variis intelligitur; nam quod ait: meditationi inserviatur, Bernardus Cassinensis tribus modis exponit: « 1º pro studio et Scripturarum pertractatione; 2º pro psalmorum silenti sibimet decantatione; 3º si Deus dederit, pro attenta contemplatione gehennae ad timendum, gloriae ad desiderandum, Dei ad amandum, sanctorum ad imitandum, peccatorum ad fugiendum. » Ex tribus hisce expositionibus primam et tertiam admisisse videtur S. Hildegardis, hunc in locum sic scribens: « Post noctis vigilias, id est psalmis nocturnis finitis, intervallum habere per meditationem orationum aut lectionum designavit. » Aliter Joannes Craesbeeck hunc locum explicat, scilicet, « ut quem forte imprudentem et negligentem aliquid de psalmis vel alia divini officii pars in communi synaxi praeteriit, id privatim suppleat. » Nova quidem explicatio, et sua novitate merito rejicienda.", + "candidate_score": 0.625895, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_234_236", + "bdc_text": "Coenam privatam celebrare nec mihi imponi patiar . Alios hoc facere tantisper fero , donec data fuerit commoda hunc morem mutandi occasio . Et profecto , sicut nuper etiam significavi , Bezug auf Hallers Mitteilung über sein erfolgreiches Wirken in Augsburg in Nr. 2677 , 150-152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3667", + "psc_text": "concedenda autem ista licentia abbas non nimis facilem exhibere se debet; sed ad solam monasterii necessitatem aut piam aliquam utilitatem attendere. Et tunc tam egredientes quam revertentes abbatis benedictionem excipiant juxta veterum monachorum morem, quem videre est in sexta synodo, can. 46; in Poenis incerti auctoris, apud S. Basilium, n. 1; in Regula S. Fructuosi, cap. 8; in lib. II Dialogorum S. Gregorii papae, cap. 7 et 12, et apud S. Joannem Climacum, grad. 4. Hanc autem benedictionem edito super egredientes crucis signo dabant, ut patet tum Poenitentiali S. Columbani, tum ex Ardone in Vita S. Benedicti Anianensis, n. 23. Quod vero S. Benedictus addit vel quocunque ire, Menardus id intelligit « de his qui in via diriguntur, ut tantum ad locum ad quem missi sunt, nec declinando ad dextram vel ad sinistram recta se conferant. » Sed omnes Cassinenses commentatores id interpretantur de discursu intra claustra monasterii, ut nec", + "candidate_score": 0.625814, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1325", + "psc_text": "arridet. Nam S. Benedictus in Regulae c. 21 decanos in sola majori congregatione instituit, verum supra duodecim aut quindecim monachos, vel circiter, sufficiunt abbas et praepositus. Major ergo congregatio haud potest esse, nisi ubi duo minimum existunt decani, singuli supra denos monachos constituti, et super utrosque abbas et praepositus, hoc est viginti quatuor. Atque ita sentit Hildemarus in cap. 21 scribens; additque secundum usum eam esse majorem congregationem in qua sunt quadraginta et triginta monachi. Cum antiphonis; si vero minor in arrectum psallantur. ] Quid sit cum antiphona psallere, quid in directum, explicat Haeftenus his verbis (Lib. VII, tract. 4, disq. 3): « Voluit S. Benedictus per psalmodiam cum antiphona designare eam divini officii partem quae fit cum nota et melodico concentu; quod ipse satis indicat: cum enim dixisset modulatis, ut supra diximus, sex psalmis, idipsum paulo post exprimens ait: Post quas lectiones sequantur ex ordine alii sex psalmi cum", + "candidate_score": 0.625692, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2404", + "psc_text": "Factis completoriis in ultimo dicunt hunc versum: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis; mox ingrediantur silentium, et suis se collocent lectis, et tanto silentio redigantur, ut usque ad nocturnos putetur nullus ibi esse de fratribus. » Quod si inventus fuerit quisquam praevaricari hanc taciturnitatis regulam, gratiori vindictae subjacent. ] Qualis autem esse debeat, S. Pater non explicat. In Poenis incerti auctoris, apud S. Basilium, decernitur (Num. 12), ut « si quis inveniatur nocte privatim cum aliquo agere, aut locum ubi dormit mutare praeter voluntatem ad hoc de ignatorum, excommunicetur. » Et item (Num. 15): « Si quis vesperi post Pater noster inveniatur colloquens, excommunicetur. » Idem praestitisse legitur S. Benedictus in sanctimoniales linguae plus debito indulgentes. De aliis violati silentii poenis vide Haeftenum lib. VI, tract. 3, disq. 13. Sed quaeret aliquis quandonam silentium nocturnum obligare incipiat: incepto, an finito completorio, et iterum quandonam desinat. Primum", + "candidate_score": 0.625685, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_283_285", + "bdc_text": "s. Hoven 585 s. v. verbatim . scribo omnes . Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1450", + "psc_text": "psalmos, aliquando psalterium integrum recitaret ante nocturnae orationis synaxim; et Gervinus abbas Centulensis piissimus (Chron. Centul. l. IV, c. 26), ubi somni parum percepisset, de grabato sese excutiens, domum orationis intrabat, omnes aras orando, gemendo, genuaque flectendo circuibat; atque ut vigiliarum horam advenire sentiret, ne ab aedituis aut janitoribus observaretur, lectum ullo sine strepitu repetebat. Lectisternia. ] Quid sint lectisternia non consentiunt Regulae commentatores. Hildemarus: « Sternia, inquit, duobus modis dicuntur; id est domus ubi lecti sternuntur, seu etiam locus ubi unus lectus stratus existit. » Similiter Smaragdo: « Lectisternia dicuntur ubi homines jacere sedereque consueverunt. » Ita etiam Nicolaus de Fractura: « Lectisternia, id est loca in quibus jacere solent monachi; » et cardinalis de Turrecremata: « Lectisternia autem, id est loca vel locellos 346 in quibus lecti sternendi sunt. » Quibus consentit Bernardus Cassinensis ita scribens: « De hoc vocabulo, lectisternia, dicunt quidam quod idem est quod lectus", + "candidate_score": 0.62557, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_283_285", + "bdc_text": "s. Hoven 585 s. v. verbatim . scribo omnes . Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1451", + "psc_text": "de Fractura: « Lectisternia, id est loca in quibus jacere solent monachi; » et cardinalis de Turrecremata: « Lectisternia autem, id est loca vel locellos 346 in quibus lecti sternendi sunt. » Quibus consentit Bernardus Cassinensis ita scribens: « De hoc vocabulo, lectisternia, dicunt quidam quod idem est quod lectus stratus, hoc est lectus cum suo stramento; alii dicunt lectisternium esse domum in qua lecti sternuntur; sed rei veritas est quod lectisternia sunt loca in quibus sedere et jacere solemus: nam regulariter monachus et lectum in quo quiescat, et locellum in quo sedendo legat habere debet. » Bernardum in primo comment. exscribit Boherius; in secundo vero: « Lectisternia, inquit, id est lectorum stramenta, » de quibus c. 55, ad quod remittit: « Stramenta lectorum matta, sagum, laena, et capitale. » Denique Richardus de S. Angelo: « Lectisternia, id est ordines, seu ordinationes lectorum. » Ad quem accedit Theobaldus Artaldus hunc", + "candidate_score": 0.625563, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_212_214", + "bdc_text": "Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ; 143 , 152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_413", + "psc_text": "codicibus Cassinensibus, neque in Oxoniensi, neque apud Hildemarum, neque apud Smaragdum; imo neque in codice quem propriis manibus scripsit S. Benedictus, ut docet idem Smaragdus, nec sane requiritur. Itaque juxta nostram lectionem sensus est, quod non omnem in monasterio contentionem S. Benedictus prohibuerit, sed protervam, superbam et contumacem; extra monasterium vero et protervam et amicam. Ita Smaragdus: « Sciendum est, inquit, quia cum contentionem cum additamento proterve vetuit, amicam et pacificam contentionem concessit; est enim amica et proficua contentio quae frequenter inter duos homines pro qualitate intervenientis causae efficitur: sicut inter B. Benedictum et Maurum ejus discipulum pro puero Placido quondam fuisse legitur. . . . Foris nec protervam, nec amicam concessit, quia si in publico etiam amica contentio fiat, magistro inde nociva est despectio, et discipulo mortifera nascitur elatio. » Et sic forte intelligendus est S. Odo abbas Cluniacensis, cum ait Lib. I Collat., n. 20: « Quod magistri", + "candidate_score": 0.625442, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_283_285", + "bdc_text": "s. Hoven 585 s. v. verbatim . scribo omnes . Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1152", + "psc_text": "tunc ille; nunc hinc, nunc inde, » inquit Smaragdus; sive, ut ait Bernardus Cassinensis, « alternative sibi succedendo, » ita ut nunquam duas unus et idem legat lectiones, unde et ad singulas petitur benedictio, quam iterare necesse non esset, si unus et idem plures consequenter legere deberet lectiones. Et certe id postulabat summa S. Patris discretio, ne forte nimium laborarent in legendo, maxime cum prolixiores tunc temporis essent lectiones, nec ita facile esset legere in codicibus manuscriptis. Vide lib. II de Antiquis monachorum Ritibus cap. 1. Super analogium. ] Quid sit analogium describit in prima expositione Boherius his verbis: « Vocatur hic analogium locus altus supra chorum, ubi stant libri sanctae praedicationis, ut sunt legendarii, sive lectionarii, qui continent sermones SS. doctorum. » Apte omnino si nominis 271 etymon attendamus: ἀνὰ Graece sursum Latine, et λόγος sermo dicitur; unde etiam S. Isodorus (Lib. XV Orig., cap. 4), « analogium, infit,", + "candidate_score": 0.625348, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_295_297", + "bdc_text": "Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3053", + "psc_text": "quot inter fratres in abbatem murmurationes, quot detractiones, quot maledicta, ne quid pejus dicam! O singularis charitas! Praeclarum sane est quod aiunt nonnulli (Apud Haeft., lib. XI, tract. 3, disq. 4), S. Benedictum praevidentem quod futurum erat, scilicet divisionem mensae abbatis a mensa monachorum, hoc caput edidisse, non quidem per modum praecipientis, sed per modum praenuntiantis quod futurum videbat. Quasi vero S. Pater praevidens quod futurum erat, tanto morbo non occurrisset, et adversus illud suos non praemunisset. Nec majoris sunt momenti quae dicit Haeftenus (Ibid., disq. 1), « non defuisse illi justas rationes separatae mensae: 1º ne fratres turbarentur; 2º ut prae illis liberalius exciperentur (hospites); 3º ne moribus imperfectiorum fratrum forte offenderentur; 4º ne daretur occasio hospites sine venia alloquendi. » Nam easdem rationes ipse refellit postea. Et certe non moverunt rationes istae Patres Aquisgranenses, quominus statuerent (Can. 27), « ut abbas vel quispiam fratrum ad portam monasterii cum", + "candidate_score": 0.625346, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_392", + "bdc_text": "Der erste Eintrag dieser Aufgabenliste zeigt , dass Bullinger nach der Lektüre dieses Briefes beschloss , die in Augsburg wirkenden Zürcher Pfarrer zurückrufen zu lassen. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2645", + "psc_text": "destinabant, scientiis informare omnino satagebant, Domini per prophetam comminationem formidantes: Quia repulisti scientiam, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi; et illud: Ignorans ignorabitur. Tertium, perversa Massalianorum haereticorum et quorumdam vagantium monachorum doctrina, qui aut orationis, aut praedicationis obtentu, laborem non solum tanquam inutilem, sed etiam ut malum, et evangelicis verbis contrarium in servis Dei damnabant; quorum dogma impium refutarunt S. Epiphanius lib. III Contra haereses, haer. 80, et S. Augustinus eo in opusculo quod hortatu Aurelii Carthaginensis episcopi conscripsit de Opere monachorum (Cap. 30), « ne boni fratres apostolicis praeceptis obedientes, a pigris et inobedientibus etiam praevaricatores dicerentur; ut qui non operantur, saltem illos qui operantur sibi anteponendos esse non dubitent, » ut loquitur ipse sanctus doctor: quod tamen non sic dicit quasi laborantes absolute non laborantibus judicaret esse meliores; nam et eos qui perfectionis gratia reclusioni se dedunt, non solum laborantibus non postponit, verum etiam « horum, inquit (Cap.", + "candidate_score": 0.625153, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1972", + "psc_text": "Idem legitur in Benignianis et in mss. Cluniacensis monasterii Consuetudinibus. Sed de his satis. Quae vero ad corporis valetudinem restaurandum praescribat sanctus Pater, jam inquirendum est. Quibus fratribus infirmis sit cella super se deputata. ] Id est ab aliis officinis monasterii separata, inquit Bernardus Cassinensis et post eum Boherius; nam, licet ex vitae coenobiticae institutione omnes simul monachi debeant habitare, in uno simul refectorio manducare, in uno simul dormitorio quiescere, infirmis tamen fratribus par erat separatum providere habitaculum. Idque pietas exigebat tam propter sanos, qui ex eis non modicum paterentur 472 impedimentum, quam propter aegros, qui in separato loco paulo liberius tractari queunt. Atque ita placuit priscis vitae monasticae Patribus, ut videre est in Regula S. Pachomii art. 20; S. Caesarii ad virgines, cap. 30; S. Aureliani ad monachos cap. 53, et ad virgines cap. 37; Cujusdam etiam ad virgines cap. 15, apud Hieronymum epist. 22, in concil. Agathensi cap.", + "candidate_score": 0.625127, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_145", + "bdc_text": "MetellinPankraz Mötteli vom Rappenstein. ille , cuius ope capitaneatum nactus est , Vgl. Nr. 2612 , 16-25 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2972", + "psc_text": "Rabani aliorumque iconibus observavimus, atque etiam in Rituali Anianensi. Et ratio sane id postulabat, quandoquidem tunicam, quae cuti adhaerebat (nam laneae interulae praeter Regulae auctoritatem postea concessae sunt), cum saepius lavari ad munditiam exigeret, potius ex lana candida quam ex nigra fieri congruum 710 erat. Scapulare ita dictum, quod scapulas praecipue tegat et caput, ad laborem qui corpore exercetur, a sanctissimo legislatore concessum est. Cuculla summa vestis est, cum operimento capitis, undique corpus et brachia obvolvit. Utraque nigri semper coloris fuit; unde Monachi Nigri appellati; Cistercienses vero Albi, quod cucullam candidi coloris nigrae pertulerint. » Verum etiam cucullam albi fuisse coloris probat id quod de S. Juniano, qui eodem cum S. Mauro vivebat tempore, scribit Wlfinus Boetius in ejus Vita, n. 7 (Saec. I Ben.): « Vestis ejus cilicina de caprarum pilis, quae in modum caracallae, quam nunc cappam vocamus, perseverat usque hodie apud nos, quae ita illaesa perseverat, ut", + "candidate_score": 0.6251, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_273_275", + "bdc_text": "Siehe zuletzt Nr. 2685 , Anm. 34 . Oh , non haec mihi excuterent lachrimas ( iam a Lutheranis hoc audioWie zuletzt vom Lutheraner Georg Caesar ; s. dazu Nr. 2677 , 68-76 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_621", + "psc_text": "ut multis nos Scriptura locis edocet: et certe « perparum orat, quisquis illo tantum tempore, quo genua flectuntur, orare consuevit, » inquit abbas Isaac apud Cassianum Collat. 10, cap. 14. Mala sua praeterita cum lacrymis vel gemitu quotidie in oratione Deo confiteri, de ipsis malis de caetero emendare. ] Simile aliquid praescribit S. Antonius In Regul. n. 23: « Contristare, infit, diu noctuque pro peccato tuo, accende lampadem oleo oculorum tuorum, nempe lacrymis. » Et iterum Num. 30: « Ne glorieris, neque rideas omnino: da operam ut lugeas ob peccatum tuum, sicut luget is penes quem aliquis mortuus est. » Et item Num. 44: « Coge teipsum ut ores perpetuo cum lacrymis, ut forte misereatur tui Deus, et exuat te veteri homine. » Sed S. Benedicti textum expendamus. Quinque potissimum hic praecipit S. Pater. Primo peccatorum confessionem, quae, ut dicit S. Bernardus Epist. 113, « peccatoris est vita, justi gloria,", + "candidate_score": 0.624924, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_335_337", + "bdc_text": "Offeruntur mihi iuvenes multi , qui sub mea cuperent esse disciplina . Sed hanc solam ob causam Fehlt in der Vorlage . eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3056", + "psc_text": "saeculi sunt, ad Dei servitutem venire festinabunt, » ut cum Hildemaro loquar. Tandem non esse periculum ne fratres haudquaquam jussi hospitibus loquantur experientia magistra docet. Unum est quod majorem videtur pati difficultatem. Nam cum S. Benedictus abbatem velit frangere jejunium propter hospitem, et hospites nunquam desint monasterio, si abbas cum hospitibus in refectorio reficere debet, sequetur abbatem quotidie coram toto conventu, aliis interim jejunantibus, jejunium frangere; quod quis credat? Haec objectio, quae prima fronte videtur aliquid habere difficultatis, nullam in rei veritate complectitur; nam quid melius jejunium extra aut coram conventu violare? quid perfectius? Deinde haec objectio locum tantum habet quando abbas solitas refectionis horas propter hospitem cogitur praevenire; nam quando hospites una cum conventu reficiunt, abbas nec debet frangere jejunium, nec aliis quam fratres uti alimentis, saltem communiter. Non ita vero frequens est abbatem praevenire solitas refectionis horas, cum non quotidie veniant hospites, et saepius horam congregationis facile exspectent.", + "candidate_score": 0.624858, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2246", + "psc_text": "non plus pendere quam septem uncias et semis. At Menardi computum de Graecorum, non de Romanorum hemina in elligendum esse existimavit Gallicus dissertator. Paulo liberalior fuit Nicolaus Bravus, auctor Hispanus: nam uncias omnino decem heminae dedit. Eamdem esse heminae mensuram docuit dissertator Gallicus a nobis jam citatus, eo in libello quem de hemina vini Benedictina anno 1667 Parisiis publici juris fecit. Is enim probat heminam esse semisextarium; sextarium sextam congii partem; congium unciis constare omnino centum viginti; cujus rei periculum factum esse asserit ad antiquum congium, qui Romae in aedibus Farnesianis asservatur; ex quo intulit heminam uncias plus quam decem continere haud posse. Sed quidquid sit de congio Farnesiano, qui tamen facta proportione ad veteres uncias Romanas, non omnino inventus est ex aequo respondere, tota dissertatoris disputatio super Romanam, non super Benedictinam heminam cadit; quod interim demonstrandum incumbebat. Mediam, et quidem, ut mihi videtur, tutiorem iniit viam noster Mabillonius, uncias", + "candidate_score": 0.624777, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_211_213", + "bdc_text": "Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc. Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2406", + "psc_text": "S. Dunstanus in sua Concordia praescribit (Cap. 6), ut « omni tempore a pulsu vespertinalis synaxis silentium teneatur in claustro, usquequo capitulum finiatur. » Idem legitur in antiquis Consuetudinibus, quas in monasteriis a se institutis S. Benedictus abbas Anianensis observari curavit: « Imprimis, ut a vespertinis usque in capitulum quod fit post primum, summum silentium teneatur. » Ex quibus postremis verbis patet responsio ad secundum, scilicet nocturni silentii obligationem cessare post primum: quod insuper constat ex Willelmo Malmesburiensi, qui Lanzonem monachum laudat, quod licet tam acutis cruciaretur morbis, ut nec sedens, nec ambulans, nec jacens, nec stans, ne uno quidem momento tranquillus esse posset; « nunquam tamen noctibus est locutus, rogantibus fratribus ut solveret silentium, non acquievit, rogans ne monachatus sui pudicitiam libarent, quod nunquam postquam monachicum habitum accepisset, a completorio exiens usque ad sequentis diei primam locutus fuisset. » Denique hanc silentii nocturni legem etiam extra monasterium observabant, ut", + "candidate_score": 0.624696, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_88_90", + "bdc_text": "a caesareanis captam ; item Dinckelspühel . Nach Dinkelsbühl ( Lkr. Ansbach , Bayern )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2920", + "psc_text": "casulla cuculla. » Certe casulam monachorum fuisse indumentum patet ex Vita S. Severini abbatis Agaunensis, apud Bollandum, 11 Februar.; ex Vita S. Caesarii Arelatensis episcopi, lib, II; ex Actis S. Fulgentii Ruspensis episcopi, et ex Vita S. Filiberti abbatis Gemmeticensis, saec. II Benedict. Quid autem sit casula docet S. Isidorus, scilicet vestis quae totum hominem tegat, unde dicitur casula, quasi parva casa, quae totum corpus in se contineat, sine manicis, et cum hujusmodi forte cucullis Pachomiani accedebant ad sacram communionem: vestimenti genus satis incommodum, cujus forsitan loco, si conjecturis locus sit, S. Benedictus indulsit scapulare propter opera, quod ex utroque latere apertum est, ut facilius brachia exerantur, et liberiorem eorum usum habeant laborantes. Casulam etiam aliquando pro tunica talari, aliquando pro alio indumenti genere usurpari: docet noster Mabillonius in praefatione ad saeculum I Bened. pag. 55. Aliter etiam Smaragdus cucullam explicat: « Cucullam, inquit, dicit ille (S. Benedictus) quod nos", + "candidate_score": 0.624683, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3657", + "psc_text": "fratres, » inquit Richardus de S. Angelo. Id autem tam ex Smaragdo quam ex Hildemaro, et libro Usuum Cisterciensium, c. 88, praestare debebant prostrati ante altare, si tempus ferret; alias tantum incurvati: 877 quamvis in Franciae monasteriis omni tempore genuflecterent, cum hoc discrimine quod diebus quibus ex ecclesiae praescripto genua flectenda essent, etiam prosternerentur, aliis minime, quemadmodum testatur Hildemarus. Prostrati vero ex eodem auctore dicebant: « Domine Jesu Christe, tu scis fragilitatem meam, adjuva me in hoc itinere, quatenus hoc iter obedientiae meae valeam orationibus fratrum sine offensione peragere. » Preces dicendas super eos habes apud Smaragdum et Haeftenum, passimque occurrunt in antiquis libris. Porro hanc petendae benedictionis legem tanti faciebant Cistercienses, ut qui eadem die reversuri illam non flagitarent, hos panis et aquae poenitentia mulctarent, nisi evidenti necessitate aut utilitate ordinis excusarentur, quemadmodum continet libellus antiquarum definitionum, dist. 10, c. 2. Duo hic restant circa Regulae textum adnotanda. Omnium", + "candidate_score": 0.624601, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_162_164", + "bdc_text": "s. Nr. 2693 , Anm. 45 . et de pace facienda inter caesarem et imperii status consultaturi ea ratione , ut , si quae pars aequas renuerit pacis conditiones , se alteri parti omnibus viribus auxiliaturos esse . In den Akten dieser Tagsatzung ist nichts Entsprechendes zu finden .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1816", + "psc_text": "« Qui monachus in proprietatis crimen lapsus esse deprehensus fuerit, cum aliis poenis gravissimis puniatur, tum monasterium pro carcere per annum habeat, ita ut ex eo pedem non efferat. » CAPUT XXXIV. 435 Si omnes aequaliter debeant necessaria accipere. Sicut scriptum est: Dividebatur singulis prout cuique opus erat: ubi non dicimus, ut personarum (quod absit) acceptio sit, sed infirmitatum consideratio. Ubi qui minus indiget, agat Deo gratias, et non contristetur; qui vero plus indiget, humilietur pro infirmitate et non extollatur pro misericordia; et ita omnia membra erunt in pace. Ante omnia, ne murmurationis malum pro qualicunque causa in aliquo qualicunque verbo vel significatione appareat. Quod si deprehensus fuerit, districtiori disciplinae subdatur. COMMENTARIUS. Sicut scriptum est: Dividebatur singulis prout cuique opus erat, etc.] Eamdem Regulam ducem sequuntur S. Basilius in Regulis brevior., interrog. 135, S. Augustinus in Regula cap. 1, Regula Tarnatensis, c. 14, et S. Leander in lib. de Institut.", + "candidate_score": 0.624471, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1978", + "psc_text": "decernit Regula S. Augustini cap. 13, S. Caesarii ad virgines cap. 30, Tarnatensis cap. 21, S. Isidori cap. 20, et S. Fructuosi cap. 10. Apposite vero hunc locum exponens Hildemarus advertit « quia S. Benedictus cum dicit servitor, non dicit ut canonicus aut laicus sit, sed monachus. Non enim, inquit, ille legem laicis aut canonicis constituit, sed monachis. Vide quomodo potest manus, aut pedes, aut oculus corpori servire, si non fuerit in corpore, ita quomodo potest canonicus, aut laicus, qui non est membrum monasterii, monacho, id est alieno membro servire? » Addit tamen: « Verum si necessitas fuerit ut vestimenta infirmorum propter immunditiam, sicut solet in infirmo, contingere, potest laicus vel canonicus lavare vestimenta sordida. Similiter si necesse fuerit carnes afferre, laicus, vel canonicus afferre debet. » Apud Cluniacenses et Divionenses tres his officiis deputati erant famuli. Hildemari observationi concinit istud Petri Venerabilis statutum (Stat. 24): « Infirmis ipsis, vel", + "candidate_score": 0.62428, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_341_343", + "bdc_text": "inoccupatis . In der Vorlage occupatis . Haec in praesentiarum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2482", + "psc_text": "pauperibus erogentur. Ad fores oratorii prostratus jaceat in terra dum completur opus Dei, non habens caputium in capite, quod tamen in eundo debet habere. Quoties autem missa vel officium defunctorum sine intervallo sequitur horam canonicam, non prosternatur donec conventus exeat de ecclesia. Cum autem in capitulo recipiendus fuerit ad jussionem abbatis, ad ingressum capituli habeat caputium in capite. Quo deposito, veniens ante abbatem, prosternat se ante pedes ejus super genua et super articulos manuum, deinde ante priorem, ac percurrens chorum prioris, si prior fuerit, vel abbas loco illius, et chorum abbatis, eodem modo se prosternat ante pedes singulorum, illis non inclinantibus, nec adjuvantibus ipsum, sed quiete sedentibus. Quoties autem ante abbatem transierit inclinet, et sic ante analogium veniens, stet, 593 non petens veniam donec jussus ab abbate, eat sessum. Nec ponatur ea die in ordine suo, nec aliquod officium exsequatur usque ad jussionem abbatis; sed cum completur opus Dei tam", + "candidate_score": 0.624045, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1143", + "psc_text": "magnis Galliae coenobiis advertisse dum psalmi explentur fratres sedere; interdum fratrum medietatem in uno psalmo sedisse, aliam alternatim in alio. Quod de Sublacensi Boherius, hoc de Cassinensi asserit Bernardus Cassinensis: « Usque hodie, inquit, in psalmis canendis non sedent fratres in monte Cassinensi, licet alibi videam sedentes alternatim per vices, quod et ego non vitupero: istud tamen ut pote magis consonum intentioni P. N. Benedicti magis laudo. » 269 Inter magna illa Galliae monasteria, in quibus fratres sedentes in choro vidisse se Boherius affirmat, recenseri merito posset Cluniacense, in quo si quis « sedere voluerit inter psalmodiam, infit Udalricus, observat ne sedeat juxta alium sedentem, sed ita ut unus stet, et sedeat alter, et invicem exhibere debent occasionem sedendi; » Divionense S. Benigni cujus antiquae Consuetudines mss. eamdem cum Udalrico praescribunt, hoc solum addito, quod unus per duos psalmos sedeat, et alter stet; et Cisterciense in cujus libro Usuum decernitur", + "candidate_score": 0.623718, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1363", + "psc_text": "retulimus in lib. I de Antiq. monachor. Ritib., c. 2, 3, 4, 9 et 11. Scio equidem aliquos prolixitatem illam in psalmodia non ita probasse, ut sunt Guillelmus abbas S. Theoderici in epistola ad fratres de Monte Dei, et Petrus Blesensis ad monachum quemdam Carthusianum, quem ad Cluniacenses transire meditantem ita dehortatur (Epist. 86): « Quid, quaeso, dulcedinis aut devotionis invenies apud eos quibus versa est in nauseam numerosa atque confusa iteratio, atque farsura psalmorum. Paulus dicit: Psallam spiritu, psallam et mente. Si psallentibus non adsit devotio, licet eumdem psalmum millies repetant, non est hic psalmus jucunda decoraque laudatio. » Sed postea zeli sui fervorem paulo temperavit, ad M. abbatem de Evesham sic scribens (Ep. 97): « Fateor quod psalmodiae prolixitas, si ex devotione procedit, saluberrima est; si acediam habet sociam, occupatio tamen est honesta; si vagos excursus mentis omnino non reprimit, per eam saltem studiis honestioribus assuescit. » Caeterum", + "candidate_score": 0.62321, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_341_343", + "bdc_text": "inoccupatis . In der Vorlage occupatis . Haec in praesentiarum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3571", + "psc_text": "Pachomius (Art. 128): « Ipse autem praepositus nihil faciet, nisi quod Pater jusserit, in re nova maxime; nam quae ex more descendi, observabit regulas monasterii. » Quae quidem intelligenda sunt, non solum quando praesens est abbas, sed etiam quando est absens; unde magna licet sit in monasterio absente abbate praepositi auctoritas, limites tamen ejus potestati ponit semper abbatis voluntas. Hinc et liber Usuum Cisterciensium (Cap. III) ista vetat absente abbate fieri a praeposito: « Locum ejus (scilicet abbatis) in ecclesia non occupabit, nec missas solemnes pro eo cantabit, nec candelas, cineres, ramos, ignem, coronam, novitium benedicet, nec ad Evangelium benedictionem dabit: infirmum non unget, mortuum non sepeliet; nullum promovebit, vel degradabit, nec ordinare faciet; nullum in gravi culpa mittet, aut inde absolvet; monachum de monasterio non ejiciet, nec novitium recipiet nisi jusserit, nec confessionem de criminabilibus nisi in extremis positi recipiet. Non ei committetur cura operum, vel gregum, aut grangiarum;", + "candidate_score": 0.623101, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2634", + "psc_text": "secundum ipsius doctrinam coenobiis ab ipso directum, legimus hunc morem in monasterio quod in Andegavensi episcopatu construxerat tenuisse: ut quia eis sine proprio labore cuncta necessaria suppeditabant; omisso manuum opere, spiritualibus, ut diximus, exercitiis exercitati, otiosi non essent; sicque sibi nuper a sancto traditam Regulam bona semper operando optime conservarent, » quemadmodum ait Petrus Venerabilis ad S. Bernardum scribens (Lib. I epist. 28); cui etiam concinit Rupertus abbas Tuitiensis l. III in Regul. S. Bened., c. 7? Quod si quis dicat, hos prae magno aliorum numero qui manibus laborabant, esse paucos; respondent paucos quidem nonnullis videri, sed virtutum merito atque auctoritate adeo graves, ut multitudini facili negotio praeponderent. Et sane etsi unus suppeteret Martinus, hic omnibus Orientis monachis si non praeferendus, saltem auctoritate haudquaquam inferior esset habendus. Ad mentem vero S. Benedicti quod spectat, unicum sancti Mauri judicium omnium quorumcunque posset proferri, longe praeponderare debet. Nam, ut optime dicit Rupertus", + "candidate_score": 0.62306, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_335_337", + "bdc_text": "Offeruntur mihi iuvenes multi , qui sub mea cuperent esse disciplina . Sed hanc solam ob causam Fehlt in der Vorlage . eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1700", + "psc_text": "Sed et juxta Regulam Magistri (Cap. 19), « Cellerarius eleemosynam faciat cum jussu abbatis in praesentia ejus. In absentia vero liceat ei petenti pauperi eleemosynam exhibere, propter praeceptum Domini, quod dicit: Omni petenti te tribue; et item: Da, ne cui non dederis, ipse sit Christus. » Utrorumque autem et hospitum et pauperum omni prorsus admiratione dignam sollicitudinem gerebat B. Raingardis (Petr. Vener. lib. II, ep. 17), « Hos honorifice 408 suscipiens, istis sollicite providens; ut nec illis congrua, nec istis deessent necessaria. Cura tamen propensior circa pauperes erat, quorum egestas in corde mulieris sanctae praeponderabat, ut quos major premebat indigentia, major illis adhiberetur prae aliis diligentia. Ea de causa si quid de commissa obedientia superesse poterat, in usus eorum devote expendebat. Erogabantur frequentes eleemosynae, vestes pro posse parabantur, aut emebantur novae, aut veteres sororibus subreptae dabantur, omnibus secundum Evangelium petentibus absque quaestione quidquid cibi vel indumenti undequaque corrodere poterat, tribuebat:", + "candidate_score": 0.622808, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_335_337", + "bdc_text": "Offeruntur mihi iuvenes multi , qui sub mea cuperent esse disciplina . Sed hanc solam ob causam Fehlt in der Vorlage . eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3057", + "psc_text": "quando abbas solitas refectionis horas propter hospitem cogitur praevenire; nam quando hospites una cum conventu reficiunt, abbas nec debet frangere jejunium, nec aliis quam fratres uti alimentis, saltem communiter. Non ita vero frequens est abbatem praevenire solitas refectionis horas, cum non quotidie veniant hospites, et saepius horam congregationis facile exspectent. Adde quod S. Pater praescribit ut quoties minus sunt hospites, in abbatis sit potestate quos vult de fratribus vocare; qui scilicet ejus vice cum hospitibus reficiant, dummodo duos seniores propter disciplinam dimittat cum fratribus, ut ipse possit in communi fratrum conventu refectionem sumere; nam ita explicare Regulae textum nihil est incommodi. Major difficultas repetitur ex duobus Regulae locis qui mensae abbatialis separationi favere videntur. Primus exstat cap. 53: Coquina abbatis et hospitum super se sit: quem locum exponens Smaragdus ait: « Aestimatur a multis quia, sicut coquina alia quam fratrum, et in alio erat constituta loco, ita et mensa abbatis", + "candidate_score": 0.622432, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_209_211", + "bdc_text": "Percepimus a quibusdam fieri privatas coenas dominicas ; quod , me hercle , ignoravi ego hactenus . Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1833", + "psc_text": "carpentariis, si aliquid necesse fieri, aut reparari, aut certa aliqua ratione abbati facienda, introeant. De caetero nullam licentiam aut libertatem habeant introeundi. » Quod S. Aurelianus ait si in habitu laico fuerint, in memoriam revocat antiquam monasterii S. Galli consuetudinem qua laicis etiam potentissimis haud fas erat dominicis diebus processionem in claustro sequi, nisi habitu monastico indutis, ut testatur Ekkehardus 440 junior his verbis: « Vidi ego ante tempora quae a Gallis patimur, monachorum schismatis, comites aliosque potentes loci milites, pro dilectione festis diebus crucem nobiscum per claustrum sequendo; juvenes et senes quosdam ad cingulum barbatos monachicis indutos roccis nobiscum quaque ivimus ingredi. » De caetero autem claustrum « ab antiqua patrum memoria tantae venerationi est habitum, ut nemini vel potentissimorum saeculi canonicorum seu laicorum introitus, vel etiam introspectus eis licuerit. » Hanc disciplinam suis in coenobiis etiam instituerat S. Columbanus abbas; unde inter alia accusationis capita, quibus querebatur de", + "candidate_score": 0.622427, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_212_214", + "bdc_text": "Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ; 143 , 152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2246", + "psc_text": "non plus pendere quam septem uncias et semis. At Menardi computum de Graecorum, non de Romanorum hemina in elligendum esse existimavit Gallicus dissertator. Paulo liberalior fuit Nicolaus Bravus, auctor Hispanus: nam uncias omnino decem heminae dedit. Eamdem esse heminae mensuram docuit dissertator Gallicus a nobis jam citatus, eo in libello quem de hemina vini Benedictina anno 1667 Parisiis publici juris fecit. Is enim probat heminam esse semisextarium; sextarium sextam congii partem; congium unciis constare omnino centum viginti; cujus rei periculum factum esse asserit ad antiquum congium, qui Romae in aedibus Farnesianis asservatur; ex quo intulit heminam uncias plus quam decem continere haud posse. Sed quidquid sit de congio Farnesiano, qui tamen facta proportione ad veteres uncias Romanas, non omnino inventus est ex aequo respondere, tota dissertatoris disputatio super Romanam, non super Benedictinam heminam cadit; quod interim demonstrandum incumbebat. Mediam, et quidem, ut mihi videtur, tutiorem iniit viam noster Mabillonius, uncias", + "candidate_score": 0.622328, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_145", + "bdc_text": "MetellinPankraz Mötteli vom Rappenstein. ille , cuius ope capitaneatum nactus est , Vgl. Nr. 2612 , 16-25 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1493", + "psc_text": "superiori cuculla utantur regulari, clausa sine manicis, nisi fuerint itinerantes, quibus conceditur scapularibus uti dormitionis tempore, non minus tamen omnes quiescentes tunica et caligis vestiantur sub habitu regulari. » Cassinenses declarant (Cap. 22) « hoc modo vestitos dormire fratres, cum scapulari scilicet cum caputio sicut in die super tunicellam propter munditiam, quod habet quasi formam cucullae secundum Clementinam. » Constitutiones Montis Oliveti: « Nocturno tempore inspiciat abbas si monachi cum biretulis laneis induti tunicella, scapulari, cinguloque cincti dormiant; iisque nocturnum scapulare conficiendum curet: secus dormientem primum aqua et pane jejunare praecipiat; secundo arctiori poena emendare procuret. » Paulo laxiores sunt Constitutiones Coelestinorum, quae solum volunt (Cap. 10, § 13) ut « monachi ipsi nudi non dormiant, sed vestiti et cingulo accincti, et sine cultello juxta Regulae dispositionem; et propter evitandam immunditiam, et in aestate calorem, lanea saltem interula, et parvo scapulari sint induti; » et Fuliensium (Cap. 22), ut «", + "candidate_score": 0.622147, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_212_214", + "bdc_text": "Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ; 143 , 152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_123", + "psc_text": "15 In not. ad conc. Reg. cap. 15, § 2 : « Nec liceat monachis cellas habere communes, sed schola labore communi construatur, ubi omnes jaceant, aut abbate aut praeposito gubernante; » ex Regula cujusdam cap. 12: « Focos vero in schola poenitentes, si fuerint, bini per hebdomadas faciant: » ex Regula S. Caesarii cap. 3: « De ipso tamen habitu mutando, vel lecto in schola habendo sit in potestate prioris. » Hic vero schola a sancto Benedicto accipitur usurpaturque ad significandam regulam, unde et mox eam institutionem vocat; neque omnino insolitum est apud veteres scripta sacra institutaque sanctorum scholas appellare; nam et S. Hieronymus, referente Boherio, in epist. ad Evagrium librum Exodi vocat scholam medici, ubi leges datae a Deo populo Israel sunt descriptae; et interrogatus apud Cassianum Joannes abbas, cur, relicta anachoresi, coenobitarem instituta esset amplexus, respondit, « velut imparem se anachoreticae disciplinae, et sublimitate tantae perfectionis indignum", + "candidate_score": 0.622121, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1151", + "psc_text": "alioquin rariores illo tempore forent codices manu exarati (nam, verbi gratia, in Centulensi monasterio, in quo trecenti minimum erant monachi cum centum pueris, non nisi septem psalteria habebantur, ut constat ex librorum ejusdem monasterii catalogo anno 831 facto), manifestum est psalmos a nostris ex corde decantatos fuisse: unde etiam antiquae Germaniae Consuetudines mss. praescribunt (Num. 13), ut lectori provideatur ab oratorii provisore candela, abbati ab armario, eo quod prius psalmos in tenebris sine lumine, ac proinde sine libro cantarent. Lectiones autem a fratribus vicissim recitari voluit S. Benedictus, « id est per vices, alternatim, vel mutuo, id est tunc iste, tunc ille; nunc hinc, nunc inde, » inquit Smaragdus; sive, ut ait Bernardus Cassinensis, « alternative sibi succedendo, » ita ut nunquam duas unus et idem legat lectiones, unde et ad singulas petitur benedictio, quam iterare necesse non esset, si unus et idem plures consequenter legere deberet lectiones. Et certe", + "candidate_score": 0.622063, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_212_214", + "bdc_text": "Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ; 143 , 152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_781", + "psc_text": "Et sane S. Benedictus qui illo 183 capite omne cum excommunicatis colloquium prohibet, capitis titulum ita effert: De his qui sine jussione abbatis junguntur excommunicatis; non dicit junguntur vel loquuntur; quia utrumque sub verbo junguntur intelligitur. Addet aliquis locum ex cap. 49 de observatione Quadragesimae, in qua S. Pater praecipit aliquid subtrahi de loquacitate aliorum temporum; confirmaturque ex perpetua ordinis praxi, cujus exemplum videre est in Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis Saec. II Bened., p. 630 , ubi quandoque cum discipulis colloquium familiare habuisse dicitur. Hinc fit ut taedio non afficiantur monachi, et severius post haec silentium observetur, ut docet S. Hildegardis. Pertimescendumque est ne si diutius aut silentio, aut orationi occupetur animus, tandem deficiat, sicut arcus, qui, cum nimis aut diutius distenditur, vel debilitatur, vel frangitur. Nec refert quod Regula cap. 42 jubet omni tempore silentio studere monachos; nam multum differunt semper silere, et omni tempore silentio studere; semper", + "candidate_score": 0.622016, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_295_297", + "bdc_text": "Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1977", + "psc_text": "liber Usuum Cisterciensium his verbis: « Infirmis non licet ingredi ecclesiam, nisi quando in ea opus Dei celebratur, nec in claustro demorari, nec cum monachis, 473, qui conventum tenent, significare, sed, quantum possunt, ne ab ipsis, vel ab aliis hominibus videantur, observent. » Hujus instituti causa haec erat, amor uniformitatis, odium singularitatis, ne forte ab aliis infirmi discreparent, dum stantibus illis isti sedere viderentur, atque ut ex hac separatione cogerentur, aut saltem monerentur sola necessitate, non desiderio remissioris vitae monachos infirmitorium petere debere. Et servitor timens Deum, et diligens, ac sollicitus. ] Imo plures si res exigit, inquit Boherius. Idem decernit Regula S. Augustini cap. 13, S. Caesarii ad virgines cap. 30, Tarnatensis cap. 21, S. Isidori cap. 20, et S. Fructuosi cap. 10. Apposite vero hunc locum exponens Hildemarus advertit « quia S. Benedictus cum dicit servitor, non dicit ut canonicus aut laicus sit, sed monachus. Non enim, inquit,", + "candidate_score": 0.621862, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_129_131", + "bdc_text": "Heri rediit demum ZollerusHans Wilpert Zoller d. J. , qui et ipse veniam Urlaub; vgl . Zedler XLVI 1617 . habet ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_117", + "psc_text": "Dum adhuc vacat, et in hoc corpore sumus. ] Id est dum sani, rationem habentes, malum declinare. bonumque facere valemus: nam, ut recte S. Basilius ait ( In praef. ad Reg. fus. ), « Nunc tempus est acceptum, inquit Apostolus, nunc dies salutis; hoc saeculum resipiscentiae est, futurum vero retributionis; hoc operationis ac studii, illud praemii; hoc patientiae, illud consolationis; nunc adjuvat Deus a via mala recedentes; tunc terribilis erit, et humanarum actionum judex infallibilis. » Ut ergo in futuro nobis saeculo retribuat Deus, ut debitis nos absolvat tormentis, dum tempus habemus operemur bonum. « O homo, qui desideras regnum Deo possidere, exclamat S. Augustinus Serm. 251, in append. Serm., seu quivis alius, cur fecisti malum? Dum potes emenda, dum tempus habes clama ad omnipotentem Deum; dum datur spatium luge, dum licentia est poeniteas; festina dum potes, dum anima versatur in corpore; dum adhuc vivis futurum remedium require tibi, priusquam", + "candidate_score": 0.621717, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_341_343", + "bdc_text": "inoccupatis . In der Vorlage occupatis . Haec in praesentiarum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3570", + "psc_text": "Jesu Christe, qui pie servientibus tibi munificus retributor et clemens largitor existis, hunc famulum tuum, qui in hac domo tua nunc usque fideliter laboravit, et tibi servisque tuis obediendo injunctum sibi te auxiliante administravit officium, laboribus suis solita benignitate responde, et pius remunerator appare; et praesta ut in hac domo jugiter permaneat, et mercedem laborum suorum, et hic, et in retributione justorum a te percipiat, largitoremque omnium bonorum te esse plenissima fide non dubitet. » Idem habent Benignianae Consuetudines mss. cap. 2. Qui tamen praepositus illa agat cum reverentia quae ab abbate suo ei injuncta fuerint. ] Ita quoque S. Pachomius (Art. 128): « Ipse autem praepositus nihil faciet, nisi quod Pater jusserit, in re nova maxime; nam quae ex more descendi, observabit regulas monasterii. » Quae quidem intelligenda sunt, non solum quando praesens est abbas, sed etiam quando est absens; unde magna licet sit in monasterio absente abbate praepositi", + "candidate_score": 0.621697, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_341_343", + "bdc_text": "inoccupatis . In der Vorlage occupatis . Haec in praesentiarum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1978", + "psc_text": "decernit Regula S. Augustini cap. 13, S. Caesarii ad virgines cap. 30, Tarnatensis cap. 21, S. Isidori cap. 20, et S. Fructuosi cap. 10. Apposite vero hunc locum exponens Hildemarus advertit « quia S. Benedictus cum dicit servitor, non dicit ut canonicus aut laicus sit, sed monachus. Non enim, inquit, ille legem laicis aut canonicis constituit, sed monachis. Vide quomodo potest manus, aut pedes, aut oculus corpori servire, si non fuerit in corpore, ita quomodo potest canonicus, aut laicus, qui non est membrum monasterii, monacho, id est alieno membro servire? » Addit tamen: « Verum si necessitas fuerit ut vestimenta infirmorum propter immunditiam, sicut solet in infirmo, contingere, potest laicus vel canonicus lavare vestimenta sordida. Similiter si necesse fuerit carnes afferre, laicus, vel canonicus afferre debet. » Apud Cluniacenses et Divionenses tres his officiis deputati erant famuli. Hildemari observationi concinit istud Petri Venerabilis statutum (Stat. 24): « Infirmis ipsis, vel", + "candidate_score": 0.621655, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_295_297", + "bdc_text": "Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1022", + "psc_text": "ut loquitur Bernardus Cassinensis, pro qua lectione Boherius habet ampullositas. Cum gravitate. ] Sive honeste, « in gravitate enim continetur honestas, » inquit praefatus Bernardus. Vel cum gravitate, id est ita ut pondus insit sermonibus, juxta illud Eccli. XXVIII: Verbis tuis facito stateram. Vel pauca verba. ] Qui enim multis utitur verbis laedet animam suam. Idem praecipit S. Ferreolus in Regul. cap. 29 Et rationabilia loquatur. ] Quia qui inconsideratus est ad loquendum sentiet mala. Inconsideratus autem censetur ille qui absque necessitate aut justa utilitate loquitur. Et non sit clamosus in voce. ] Juxta illud S. Ambrosii (Lib. I de Offic., c. 17): « Ipsum vocis sonum libret modestia, ne cujusquam offendat aurem vox fortior. » Merito autem inter humilitatis gradus S. Benedictus inseruit ne monachus clamosus sit in voce; nam et SS. Patres clamorem inter superbiae signa reponunt. Ita Cassianus superbum describens (Lib. XII, c. 27); « Irae quoque", + "candidate_score": 0.621509, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_181", + "bdc_text": "Nunc pauca de fratribus Gemeint sind die damals in Augsburg weilenden Zürcher Pfarrer Rudolf Schwyzer d.Ä .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1362", + "psc_text": "c. 14. Quod nos tepidi utinam septimana integra persolvamus. ] Quibus postremis verbis, paternaque increpatione S. Benedictus stimulos addit discipulis, ut aliquid ad solitum suae devotionis servitium addant: unde satis mirari non possum quosdam monachos, eo quod parvum B. Mariae officium aliquando recitare cogantur, conqueri, quasi nimis prolixa graventur psalmodia, cum vix ulla olim exstiterit monachorum congregatio, quae quotidie illud persolvendum non susceperit, tantaque olim apud nostros augendi officii increverit devotio, « ut in quibusdam monasteriis ultra tria in quantitate Psalteria » ad institutum a S. Patre divini operis cursum adjecerint, ut scribit Boherius: quod certe patet ex his quae retulimus in lib. I de Antiq. monachor. Ritib., c. 2, 3, 4, 9 et 11. Scio equidem aliquos prolixitatem illam in psalmodia non ita probasse, ut sunt Guillelmus abbas S. Theoderici in epistola ad fratres de Monte Dei, et Petrus Blesensis ad monachum quemdam Carthusianum, quem ad Cluniacenses transire meditantem", + "candidate_score": 0.621444, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_295_297", + "bdc_text": "Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1766", + "psc_text": "est annexum, ut sine proprietatis abjectione monachus esse non possit, uti sentiebat olim sanctus Fulgentius. Nam « dicebat frequenter, nec debere, nec posse monachum judicari, cui voluntas habere privatum peculiam persuaserit. » Et S. Isaac apud sanctum Gregorium (Lib. III Dial., c. 14): « Monachus qui in terra possessionem quaerit. monachus non est. » Eadem mente S. Basilius, ad Senatorem quemdam, qui saeculo renuntians aliquid sibi de propriis facultatibus retinuerat, dixit: Et Senatorem perdidisti, et monachum non fecisti (Apud Cass. l. VII, c. 19) . Et revera quotquot exstiterunt aliquando veri monasticae vitae cultores, quotquot Regularum conditores de abdicanda proculque amandanda proprietate leges aut sanxerunt, aut servaverunt. Praeclarum hanc in rem exemplum habemus in discipulis sancti Gerasimi abbatis, qui, ut scribit Cyrillus in Vita sancti Euthymii, « nihil 424 possidere tantae eis erat curae, quantae nihil aliud . . . . . erantque adeo remoti ab omni sollicitudine, et a", + "candidate_score": 0.621432, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_146", + "bdc_text": "cum hisce diebus fuisset Monaci et in itinere versus Augustam in ditione BavariHerzog Wilhelm IV .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.621396, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_29_31", + "bdc_text": "November mit 200 Pferden ; s. den oben in Anm . 9 angeführten Brief von Konstanz an Zürich , 4 . Dezember ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1169", + "psc_text": "nonagesimo quarto psalmo. COMMENTARIUS. 275 A Pascha autem usque ad calendas Novembris, etc.] A Pascha, inquit, scilicet Resurrectionis, ad differentiam aliarum solemnitatum Domini nostri Jesu Christi, inquit Boherius, quas etiam quaedam provinciae Paschata vocant. Ita in antiquis Germaniae Consuetudinibus mss., feria V in Coena Domini Pascha appellatur. Pro ipsis tribus lectionibus una de Veteri Testamento memoriter dicatur. ] Huc spectare videtur illud Guigonis Carthusiae prioris statutum (Cap. 5): « A Pentecoste usque ad Novembris calendas, una, nisi festum intersit, lectione sicut caeteri monachi contenti sumus. » Quod dicit a Pentecoste, ostendit toto tempore Paschali plures recitatas fuisse lectiones, et revera tres olim in omnibus passim monasteriis legebantur, uti observavimus in lib III de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 18, quod etiam exemplo Romanae Ecclesiae tota aestate praestitisse Cassinenses constat ex Theodemari abbatis epistola ad Carolum Magnum. Scribit etiam Amalarius in Supplem. quod « in quibusdam monasteriis monachorum propter consuetudinem Romanam, ne", + "candidate_score": 0.621134, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_233", + "bdc_text": "tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1920", + "psc_text": "relevandi sunt ministerio. » In altera autem Regula (Cap. 7) infirmi « tanto ministerio foveantur, ut nec propinquorum affectus, nec urbium delicias requirant; sed quod necesse habuerint cellerarius et praepositus praevideant. » Denique Regula Magistri (Cap. 70): « Fratres qui se voluerint ostendere quam pleni sunt charitate, cum certamine aegrotos fratres visitent, consolentur et serviant. » At plus his omnibus S. P. Benedictus. Neque enim simpliciter curandos jubet infirmos, sed eorum cura, inquit, ante omnia et super omnia adhibenda est, ut sicut revera Christo, ita eis serviatur. Multa quidem in sua Regula ante omnia facienda, aut fugienda praescribit; at solam infirmorum curam, ut notat Hildemarus, ante omnia et super omnia adhibendam esse voluit; « eo quod, inquit, nulla res ita agenda est cum tanto studio quomodo obsequium infirmorum; nec ipsa ecclesia agenda est cum tanto studio quanto domus infirmorum. » Porro quod dicit ante omnia et super omnia, « sciendum", + "candidate_score": 0.620949, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_212_214", + "bdc_text": "Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ; 143 , 152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1877", + "psc_text": "Benedictus hunc canonem in suam Regulam invexit, feria secunda, qua suam incipiebant hebdomadam, post matutinos hymnos hujusmodi utensilia sibi succedentibus consignabant (Cassian. lib. IV, cap. 19). Ex libro autem Usuum Cisterc. « statim post vesperas, si dies jejunii fuerit (Cap. 108); aut post 450 refectionem servitorum, si Quadragesima; vel post coenam eorumdem, si dies fuerit prandii, vasa, et caetera quae in coquina receperunt, cellerario reddant, et cellerarius intranti. Quod si aliqua de his quae reddenda sunt, desunt, in capitulo satisfaciant; et quae defuerint notificent. » Horum vasorum seu utensilium numerum et nomina offendes apud Udalricum, lib. II, cap. 36, et in mss. Cons. S. Benigni cap. 35. Obiter hic notandum ad eos, qui ex coquinae exercitio exibant, pertinuisse sequenti hebdomada communem focum hiemis tempore praeparare, ut discimus ex his Hildemari verbis (Comm. in cap. 6): « Abbas debet locum deputatum habere, ubi se calefaciant, et illi debent facere focum, qui", + "candidate_score": 0.62059, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_212_214", + "bdc_text": "Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ; 143 , 152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_421", + "psc_text": "satis esse in minori congregatione non negaverim; at vero in majori tres quatuorve consulendos existimarem. Atque ita se habuisse apud veteres monachos colligitur ex his Hildemari verbis: « Cum tres aut quatuor locuti fuerint, alius inter illos sine vocatione accedat absque verecundia. » Apud Cassinenses seniores sunt: Prior claustralis, decani, magister novitiorum, et cellerarius; in congregatione Montis Oliveti: Vicarius, cellerarius, magister novitiorum, procurator, et senior secundum professionem. Fulienses vero in suis Constitutionibus haec statuunt Cap. 3: « Seniorum appellatione intelligimus praeter subpriorem cujusquo monasterii duos sacerdotes, ubi decem vocales sunt; aut unum sacerdotem, ubi minor est numerus, quos superior tanquam virtute, judicio, usuque rerum praestantiores e conventu suo elegerit, ut eorum consilio adjuvetur; quibus, quotiescunque de rebus temporalibus agitur, accedet cellerarius. » Sicut scriptum est: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis. ] Ita S. Basilius Reg. Brev. interrog. 104 : « In universo, inquit, generatim negotio meminisse", + "candidate_score": 0.620407, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_299_301", + "bdc_text": "Nr. 2613 , 50f ; Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc. Ex qua hora parum familiaritatis nobiscum habet .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_528", + "psc_text": "diurnas horas alicui exercitio assignatas habeant, absque Superioris licentia visitare non debent infirmos. Atque haec est antiqua veterum monachorum praxis, quam exprimit Regula S. Pachomii his verbis Art. 24: « Aegrotantem absque concessu majoris nullus audeat visitare. » Abbas tamen, ut ait Hildemarus, cum frater aliquis valde infirmus annuntiatur, dicat in capitulo: » Qui vult infirmum visitare, vadat hodie, et visitet; » forte loquens juxta sui temporis morem. Visitantem vero istud imprimis observare debet, quod tradit S. Ephraem: « Si aegrotum visitas, vide ne inimicus inter vos otiosiloquium suggerat, aut detractiones, ne tuae mercedis jacturam patiaris; 126 cum moris sit diabolo uni nocere per auditum, alteri vero per linguam; sed ex sacris Scripturis consolari oportet potius laborantem, et passione Salvatoris nostri Jesu Christi. » Et haec erat pia Farfensium nostrorum praxis, quam ex mss. eorum consuetudinibus in specimen aliorum hic describere non erit fortassis otiosum: « Si aliquis frater de", + "candidate_score": 0.620247, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_335_337", + "bdc_text": "Offeruntur mihi iuvenes multi , qui sub mea cuperent esse disciplina . Sed hanc solam ob causam Fehlt in der Vorlage . eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3064", + "psc_text": "junioribus, ut super eos invigilarent; sicut in dormitorio noluit adolescentiores fratres juxta se lectos habere, sed permixtos cum senioribus dormire. Et certe decani, quos S. Benedictus, cap. 22, seniores appellat, ex antiqua monachorum disciplina suis decaniis assidebant ad mensam, ut supra diximus ad cap. 21. Ab hac vero disciplina S. legislator recedere noluit, unde cum nollet abbatem in sua mensa remanere solum, ubi pauci, vel nulli sunt hospites, quosdam ex senioribus vocare permisit, ita tamen ut unum aut duos ex fratribus permixtos relinqueret, ne hanc disciplinam a monachis receptam ex toto dimittere videretur. Et sane qualis esset illa disciplina, si uno aut duobus senioribus cum fratribus relictis, abbas cum reliquis sibi seorsim indulgeret? Aliter etiam respondet Hildemarus, hunc locum intelligendum esse de illis diebus quibus hospitalitatis gratia solitam refectionis horam abbas praevenire cogitur. Tunc enim cum pauci sunt hospites, quos vult ex fratribus potest vocare, qui cum eo et hospitibus", + "candidate_score": 0.620022, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_212_214", + "bdc_text": "Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ; 143 , 152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2406", + "psc_text": "S. Dunstanus in sua Concordia praescribit (Cap. 6), ut « omni tempore a pulsu vespertinalis synaxis silentium teneatur in claustro, usquequo capitulum finiatur. » Idem legitur in antiquis Consuetudinibus, quas in monasteriis a se institutis S. Benedictus abbas Anianensis observari curavit: « Imprimis, ut a vespertinis usque in capitulum quod fit post primum, summum silentium teneatur. » Ex quibus postremis verbis patet responsio ad secundum, scilicet nocturni silentii obligationem cessare post primum: quod insuper constat ex Willelmo Malmesburiensi, qui Lanzonem monachum laudat, quod licet tam acutis cruciaretur morbis, ut nec sedens, nec ambulans, nec jacens, nec stans, ne uno quidem momento tranquillus esse posset; « nunquam tamen noctibus est locutus, rogantibus fratribus ut solveret silentium, non acquievit, rogans ne monachatus sui pudicitiam libarent, quod nunquam postquam monachicum habitum accepisset, a completorio exiens usque ad sequentis diei primam locutus fuisset. » Denique hanc silentii nocturni legem etiam extra monasterium observabant, ut", + "candidate_score": 0.619672, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_295_297", + "bdc_text": "Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3525", + "psc_text": "correctio vero diligens sit, non severa: sed sic alterum condiatur ex altero, ut et boni habeant amando quod caveant, et pravi metuendo quod diligant. » Non sit turbulentus et anxius. ] « Turbulentus Smaragdo dicitur, commotionis ira turbatus, moestus, molestus, vel atrox. Anxius vero dicitur acedia vel anxietate plenus. » Hildemaro turbulentus, « qui in vultu suo hilaritatem non ostendit: anxius est superfluus, sicut nos dicimus. Sive anxius est ille, qui uno in tempore diversa cupit agere sine aliqua interpositione. » Denique Bernardo Cassinensi « turbulentus est qui semper incedit quasi iratus, vel ira turbatus aut commotus: anxius dicitur commotus. » 845 Non sit nimius et obstinatus. ] Secundum Hildemarum « nimius et obstinatus unum significat. Obstinatus autem est qui aliquid praecipitanter et sine revocatione facere festinat. » At Smaragdus utrumque sic distinguit, ut nimius sit « dilargus, prodigus, vel rerum monasterii nimius et superfluus dispensator. Obstinatus vero insuperabilis, obfirmatus,", + "candidate_score": 0.619603, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_212_214", + "bdc_text": "Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ; 143 , 152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1852", + "psc_text": "2, 4, 6, illud quod duobus in una scutella ministrabatur ex eodem Udalrico. De Cisterciensibus ita liber Usuum, cap. 108: « Ubi quatuor hebdomadarii coquinae fuerint, duo una die, et duo alia vicissim serviant. » His tamen adjungebatur cellerarius ex cap. 76, in quo sic legitur: « Cellerarius, et coci praevideant, ut ambo pulmentaria priusquam campana pulsetur (si sic tamen viderit expedire) per mensas disponant. » Quem morem forte respicit locus ex Vita S. Stephani, abbatis Obazinensis, lib. II, num. 19, quo cellerarius ex ejus praecepto refectorium praeparasse, et mensas mantilibus ornasse dicitur (Miscell. Baluz., tom. IV). Praeterea tam apud Cluniacenses quam apud Cistercienses a coquinae hebdomadariis distinctus erat refectorarius, qui, adjutus ab aliis fratribus, si necesse esset, quotidie refectorium parabat, mantilibus, cochlearibus, cultellis, pane et vino mensas sternebat, cujus officium fusius descriptum habes apud Udalricum, lib. III, cap. 21, in Consuetud. S. Benigni, cap. 42, et in lib. Usuum", + "candidate_score": 0.619492, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_295_297", + "bdc_text": "Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1599", + "psc_text": "De verberibus, sive, ut nunc loquuntur, de disciplina diximus in lib. II de Antiq. monach. Ritib., c. 11. Quod si nec ita se correxerit, etc., tunc abbas faciat quod sapiens medicus. ] Hic observat Hildemarus sapientis prudentisque esse medici non statim mutare aut multiplicare temere remedia; sed iisdem semper uti donec inutilia reddantur, atque ad alia transeundi cogat necessitas. Ex quo infert abbati tanquam sapienti animarum medico non ita propere transeundum ab uno gradu ad alium, nec verbi gratia statim ut aliquem privatim monuit, hunc publice objurgare debere; aut ut publice objurgavit, statim excommunicare; sed aliquandiu exspectare, si forte sua patientia delinquentem ad poenitentiam adducat. Si exhibuit fomenta, si unguenta exhortationum, etc.] Quosdam hic veluti gradus describit per quos ad ferri praecisionem, hoc est ad ejectionem e monasterio medicus spiritalis tandem ascendere debeat. Sex praecipue numerant Hildemarus, Bern. Cass. et Boherius (Vide Cons. Bened. tom. IV Anal.), scilicet 1º binam", + "candidate_score": 0.619475, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_254", + "bdc_text": "singulis meis ( nisi publicis impediantur negotiis ) intersunt concionibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_616", + "psc_text": "15: « Si quilibet ignotus cubiculum regis irrumpat, eique praesens tanquam familiaris assistat, regis tamen alloquio non perfruitur, quia charus ei per anterioris notitiae gratiam non habetur; ita et nos infelices et miseri, quod quidem de mei similibus loquor, saepe soli in angustae cellae remotione consistimus, sois divinae majestatis obtutibus trementes adstamus, peccatis tamen obstantibus, vel intimi splendoris igniculum, vel compunctionis gratiam non meremur; sic itaque velut ante Regis videmur astare praesentiam; sed quia per vitae rectitudinem sibi noti non sumus, collocutionis internae dulcedinem non gustamus. » Secundo, ad bene orandum disponit saecularium negotiorum abdicatio, ut scribamus « sapientiam in tempore otii, nam qui minoratur actu, inquit praefatus Gilbertus ( Loco citato ), recipiet eam. » Unde et Petrus Damiani ( Loco supra citato ): « Meus terrenis obtenebrata negotiis, frustra se in contemplationis culmen attollere nititur, dum actionum saecularium merito quasi congestis lapidum ruderibus aggravatur; sicut enim aluta calcei,", + "candidate_score": 0.619433, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_366_368", + "bdc_text": "4 ) Pasquillus der halbe Poet vom Krieg , [ Augsburg , Philipp Ulhart d. Ä. ] ( VD16 P862 ) , auch in lateinischer Fassung : Pasquillus . Semipoeta de bello religionis causa , s. l. ( VD16 P861 ) , mit Einschaltungen von Versen aus Vergils Aeneis ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1261", + "psc_text": "11). Quae quamvis adeo celebris apud Christianos exstiterit, atque a SS. Patribus tantopere commendata, perversorum tamen jacula non latuit, suos passa adversarios, maxime vero Vigilantium, qui, ut scribit S. Hieronymus (Advers. Vigil.), nunquam nisi in Pascha alleluia cantandum esse dicebat; cujus fortassis in erroris odium toto fere anno alleluia decantari voluerit S. Benedictus edito hoc capite. A sancto Pascha usque ad Pentecosten. ] Quasi diceret, ab initio Paschae usque ad finem Paschae: totum enim paschale tempus, ut scribit Hildemarus, Pascha dicebatur. Usque ad Pentecosten. ] Et ejus octavam, ut interpretatur idem Hildemarus. 299 Sine intermissione dicatur alleluia, tam in psalmis. ] Hoc est in fine psalmorum, inquit Boherius. Quam in responsoriis. ] Atque etiam in antiphonis et versibus, nam eadem est ratio, quam confirmat praxis, ubi quod antiphonas spectat, aliquando in fine, aliquando initio ponebatur alleluia, verbi gratia: Alleluia. Sancti tui, Domine, etc. Alleluia. In velamento, etc. Solemne autem fuit", + "candidate_score": 0.619359, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_212_214", + "bdc_text": "Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ; 143 , 152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1851", + "psc_text": "cap. 35, adduntque: « Et non solum ipsi, sed et omnes, qui scutellas in refectorio portant, hanc diligentiam debent habere, ne scutellam ita bassam portent, ut intus possint anhelare, nec aliquam psalmodiae mussitationem interim faciant, ut fundum ipsius nec sordidum sit provideant, ut tutelam frocci ab ipsa custodiant, ut digitum ne intus intingant, caveant. » Generale tamen et pittantiam tam ex Udalrico quam ex praedictis consuetudinibus, non ipsi ex debito, sed cellerarius et alii quibus innuebat ipse, ministrabant. Generale autem, quod dominica, fer. 3, 5, et sabbato serviebant, illud vocabant, quod singulis in singulis scutellis porrigebatur. Pittantia vero, quae fer. 2, 4, 6, illud quod duobus in una scutella ministrabatur ex eodem Udalrico. De Cisterciensibus ita liber Usuum, cap. 108: « Ubi quatuor hebdomadarii coquinae fuerint, duo una die, et duo alia vicissim serviant. » His tamen adjungebatur cellerarius ex cap. 76, in quo sic legitur: « Cellerarius, et coci", + "candidate_score": 0.619056, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_212_214", + "bdc_text": "Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ; 143 , 152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3541", + "psc_text": "Haeftenum lib. III, tract. 6, disq. 1 et 2, consulere potes. Nunc vero licet remaneat in coenobiis praepositi munus et officium, nomen pene antiquatum est, cujus loco prioris voce uti solemus: qua etiam usus est Lanfrancus in Statutis, ubi dicit (Cap. 3), quod, « servata abbati in omnibus reverentia, prior, qui et praepositus in Regula nominatur, honorabilior est reliquis ministris domus Dei. » Eadem et Ingulfus in Historia Croylandensi non semel, maxime ubi refert quod in excidio monasterii « domnus Askerus prior in vestiaria, domnus Letwynus subprior in refectorio, » barbarorum gladio occisi sunt. Eadem longe ante S. Gregorius Magnus ad Victorem episcopum scribens in haec verba (Lib. IV, epist. 4): « Victoria . . . . res monasterii dispersit, ut ad prioratus locum pertingeret, et ipsa post abbatissam interim inveniri debuisset. » Illius instituendi causas tres omnino recensere possumus. Prima, quae S. Basilii est (Regul. fus., cap. 45), ut", + "candidate_score": 0.619, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_284_286", + "bdc_text": "scribo omnes . Quas ubi legit , interrogavi eum praesente Laurentio et Romano , quomodo ei placerent . Dixerimne veritatem , necne ?", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1195", + "psc_text": "omnibus. Ad priora referunt Hildemarus et Boherius in primo comm. Ad posteriora Bernardus Cassinensis et Nicolaus de Fractura: « Cum honore, inquit Nicolaus, quia omnes debent stare pedibus rectis, et caputiis amotis de capite, dum legitur lectio de Evangelio; cum tremore, quia cum magno tremore debemus intelligere et audire poenas et praemia quae nobis per Evangelium promittuntur. » Boherius econtra: « Cum honore, 282 infit, quia indutus vestimentis sacerdotalibus, quia capite discooperto, quia in pulpito contra altare erecto, et cum lumine et incenso. » Similiter Hildemarus: « Cum planeta, orario, et candelabris duobus, et thuribulo. » Stantibus omnibus. ] Juxta antiquam atque ab apostolis traditam consuetudinem, cujus meminit Liturgia S. Marci: « State audiamus S. Evangelium. » Missa S. Basilii: « Legitur Evangelium stantibus omnibus cum timore et reverentia. » Constitutiones apostolicae apud Clementem (Lib. II, cap. 57): « Cum legitur Evangelium, presbyteri et diaconi, universusque populus magno cum silentio", + "candidate_score": 0.618926, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_145", + "bdc_text": "MetellinPankraz Mötteli vom Rappenstein. ille , cuius ope capitaneatum nactus est , Vgl. Nr. 2612 , 16-25 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1494", + "psc_text": "Constitutiones Coelestinorum, quae solum volunt (Cap. 10, § 13) ut « monachi ipsi nudi non dormiant, sed vestiti et cingulo accincti, et sine cultello juxta Regulae dispositionem; et propter evitandam immunditiam, et in aestate calorem, lanea saltem interula, et parvo scapulari sint induti; » et Fuliensium (Cap. 22), ut « nemo sine cuculla et caputio dormiat (cum ex iis constet vestitus monachi) nec discinctus. » Non praetereundi sunt Carthusiani (Part. II, c. 23, n. 34), qui « vestiti cilicio, tunicella, caligis, cingulo, et parva cuculla, » hoc est minimo scapulari dormiunt ex Nova Collectione statutorum. De pedum indumentis audiendus est Hildemarus (In cap. 55): « Sciendum est quia, si necessitas est caloris, potest ille monachus sine pedulibus jacere; ita tamen ut ad nocturnas statim ut surgit debeat illos induere, et sic cum illis ire debet in ecclesiam . . . . . Si potest fieri ante debet sine femoralibus jacere,", + "candidate_score": 0.618794, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_307", + "bdc_text": "Apud te solum haec dicere volui , ne fratri quidem proprioWolfgang Haller , damals Schulmeister in Kappel. quicquam dicerem .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1792", + "psc_text": "In aliis quoque monasteriis, in quibus aliqua remissius indulgentur, hanc regulam videmus strictissime nunc usque servari, ut ne verbo quidem audeat quis dicere suum aliquid; magnumque sit crimen, ex ore monachi processisse codicem meam, tabulas meas, graphium meum, tunicam meum, caligas meas; proque hoc digna poenitentia satisfacturus sit, si casu aliquo per subreptionem, vel ignorantiam hujusmodi verbum de ore ejus effugerit. » Ex sancto etiam Basilio (Reg. fus., cap. 32): « Doctrina veritatis omnino illud meum ac tuum inter fratres dici vetat. » Idem videre est in aliis monasticis regulis passim. In Regula sancti Augustini (Cap. 1): « Non dicatis aliquid proprium. » In Regula sancti Aureliani (Cap. 25): « Nullus praesumat quidquam suum dicere. » In Poenitentiali sancti Columbani: « Meum et tuum dixisse sex plagis. » In Regula a sancto David monachis tradita (Apud Boll., Mart. 1): « Omnia omnibus communia, et nihil meum, nihil tuum dicebant; quisquis", + "candidate_score": 0.618641, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_212_214", + "bdc_text": "Respondit Cellarius ab initio discordis huius concordiaeMit der \"concordia discors \" ist die Wittenberger Konkordie von 1536 gemeint . - Zur Entstehung dieser Bezeichnung s. HBBW VII 74 , 56 ; 143 , 152 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_794", + "psc_text": "benigni sint ad recreationes fratribus, praecipue solemnitatibus duplicibus, quae non occurrunt in Adventu aut Quadragesima, concedendas. Camaldulenses Lib. I Constit. Camald. cum dispensant a silentio per mediam duntaxat horam per viridarium, aut aliquam aliam monasterii partem, in qua perpetuum non vigeat silentium, colloquium permittunt. Casalini quotidie 186 a coena ad completorium, vel diebus jejunii a vespera etiam ad completorium colloquebantur, ita tamen ut illo tempore possent ad cellas secedere, et lectioni atque orationi vacare: post prandium vero sub silentio per mediam horam deambulabant in horto. Bursfeldenses nec diem, nec horam, nec tempus seu spatium colloquii determinatum habuisse videntur, sed in Caeremoniali hoc tantum decernunt Dist. 3, cap. 10 : « A solo abbate et priore, seu etiam subpriore in prioris absentia, loquendi licentia in monasterio aut extra concedatur, nisi forte alicui alteri pro vice aliqua speciali super hoc ab abbate et priore fuerit concessa potestas. Dans loquendi licentiam fratribus dicat:", + "candidate_score": 0.618597, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_331_333", + "bdc_text": "peregrinis servare quotidie ad me divertentibus . Zuletzt hatte sich auch Johannes Huser bei ihm niedergelassen ; s. Nr. 2685 , 82-87 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1743", + "psc_text": "quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri, prout necessitas postulaverit; » ex Leone Ostiensi docente morem fuisse apud Cassinenses (Chron. Cass. l. I, c. 31) ut pridie calendas Septembris omnium in circuitu monachorum conventus fieret, in quo « sequenti die ordinabantur et describebantur, atque destinabantur in obedientias per singulas prout opportunum erat provincias; » ex Vita sancti Joannis Gorziensis (Num. 73, saec. V Bened.), quem Einoldus abbas diversis exercere mutationibus non destitit; cujus etiam diversa officia describit Joannes abbas Mettensis his verbis: « Jussus praepositus, paret (continuo.) Praepositura deposita, decanus esto; jugum quietus admittit. Eo abiens cellarium cura, manum illico profert. Alio ibi succedente, vestes fratrum serva;", + "candidate_score": 0.618593, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_296_298", + "bdc_text": "- Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ; Nr. 2612 , 176 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_293", + "psc_text": "proinde gloria 71 aeternaque felicitate excludendus; 2º ne forte reprobus inveniatur, id est ne forte ejus doctrina a discipulis reprobetur; nam, ut dicit S. Augustinus Libro IV de Doctr. Christ., cap. 27 , « abundant qui malae suae vitae defensionem ex ipsis suis praepositis et doctoribus quaerunt, respondentes corde suo, aut etiam si ad hoc erumpant ore suo, atque dicentes: Quod mihi praecipis cur ipse non facis? Ita fit ut eum non obedienter audiant, qui se ipse non audit, et Dei verbum, quod eis praedicatur, simul cum ipso praedicatore contemnunt. » Hinc S. Hieronymus ad Nepotianum scribens: « Non confundant, inquit, opera sermonem tuum, ne cum in ecclesia loqueris, tacitus quisque respondeat: Cur haec quae dicis ipse non facis? » Concinit Cassianus in libro de Spiritu irae Lib. VIII Instit., cap. 5, ubi sic loquitur. « Oportet illum qui alterius vulneri mederi cupit, omni languoris morbo alienum sanumque subsistere, ne", + "candidate_score": 0.618465, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_146_148", + "bdc_text": "cum hisce diebus fuisset Monaci et in itinere versus Augustam in ditione BavariHerzog Wilhelm IV . von Bayern. invenisset duos rusticosUnbekannt . venientes ex castris caesaris cum karris = carris :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3732", + "psc_text": "Vit. Pat. cap. ult.) Vitas Patrum, et Institutiones monachorum Leobardo monacho, ad Majus monasterium recluso direxit, ut eum adversus tentationes praemuniret. Sed et Regula S. Patris nostri Basilii. ] Caesariensis nimirum in Cappadocia episcopi, cujus habemus regulas breviores, et fusius disputatas, et alteram ex utrisque conflatam, quam ex Graeco in Latinum Rufinus Aquileiensis presbyter convertit, cum monasticis Constitutionibus, quas omnes hoc in commentario non semel citavimus: unde miramur Boherium Basilii Regulam, de qua hic S. P. Benedictus, Basilio cuidam monacho a Caesariensi episcopo distincto ascripsisse: nam Regula illa Basilii monachi, quam observant, ut ait, Orientales coenobitae, quamque ipse multoties citat, haudquaquam est alia ab illis quas scripsit Caesariensis episcopus. Quod vero S. Benedictus eum vocat Patrem et suum, non inde sequitur eum militasse sub S. Basilii institutis; sed eum Patrem appellat, vel honoris gratia tanquam antiquiorem, juxta illud S. Augustini: « Honorificentiae causa Patres appellamus eos qui nos vel tempore", + "candidate_score": 0.618421, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_70_72", + "bdc_text": "increbuit ipsum mortuum , Zu diesem falschen Gerücht s. auch Nr. 2700 , 18-23 und Anm. 20 . et multi magna deponunt . et multi magna deponunt :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_533", + "psc_text": "atque, ut ad viam salutis redeat, salubriter instigat. » Mortuum etiam spiritaliter sepelit monachus, cum foras non vagans, intra cellae limites ipse se recondit: ex eorum enim numero 127 censeri potest quibus Apostolus ait: Mortui estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Et cellam esse sepulcrum docet Petrus Venerabilis, ad Gilbertum monachum scribens in haec verba Lib. I, ep. 20: « Tu autem, ut vere te mundo ostendas mortuum, ipsum adhuc vivens intrasti sepulcrum. » Et hoc maxime attendere debent omnes monachi; qui si cellae angustiis nimis arctati foras prorumpere praesumunt, mortuum sepulcro extrahunt, nec minus intolerabilem omnibus, quam putridum cadaver extra sepulcrum, inspirant odorem. In tribulatione subvenire. ] Tribulatio suscitatur aliquando exterius ab homine, aliquando a daemone, aliquando a proprio corpore, ut dicit Smaragdus: ex quacunque autem oriatur causa, tribulato celerrime subveniendum est. Dolentem consolari. ] Alii dolent et affliguntur pro peccatis praeteritis; alii pro vitandis", + "candidate_score": 0.61773, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_145", + "bdc_text": "MetellinPankraz Mötteli vom Rappenstein. ille , cuius ope capitaneatum nactus est , Vgl. Nr. 2612 , 16-25 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1490", + "psc_text": "lineos, praecincti lumbos, habeantque singuli melotem, id est caprinam pellem confectam albam, sine qua neque comedant, neque dormiant. » S. Paternus primum monachus, postea episcopus, « veste tantummodo qua in die usus est, ea per noctem contentus est. » ut scribit Fortunatus episcopus in ejus Vita, n. 9. Similiter S. Fulgentius in episcopatu vitam monachi retinens, « nec deposito saltem cingulo somnum petivit; . . . et in qua tunica dormiebat, in ipsa sacrificabat; et in tempore sacrificii mutanda esse potius corda quam vestimenta dicebat. » S. Benedictus nihil hoc capitulo definit; sed ex cap. 55 saltem tunica et cuculla indutos quiescere debere monachos Benedictinos colligimus: sufficere enim ait monacho duas tunicas et duas cucullas habere propter noctes et propter lavare ipsas res. Quamvis Turrecremata illum in locum sic scribat: « Licet nobis prima facie ita videatur, nihilominus quia hoc grave est et durum, antiquae consuetudini ordinis, quae ut interpres", + "candidate_score": 0.61772, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_299_301", + "bdc_text": "Nr. 2613 , 50f ; Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc. Ex qua hora parum familiaritatis nobiscum habet .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_777", + "psc_text": "Vitam, lib. I, n. 9. Secundum. Quamvis nullum Regula determinate designet tempus quo fratres inter se conveniant, convenientius tamen ipsis interdum mutuis colloquiis animi relaxandi indulgentiam esse concedendam; inhumanum est enim hominem in taciturnitate semper esse, et non loqui, inquit S. Hildegardis, atque ita senserunt S. Antonius In Constit. monast. c. 12, et S. Basilius, insignes ambo vitae monasticae cultores: « Utile fuerit loqui, si de virtute opportuno tempore disseratur, » inquit S. Basilius. Et S. Antonius, referente S. Athanasio In ejus Vita c. 15, « dicebat ad omnem quidem mandatorum disciplinam Scripturas posse sufficere, sed et hoc optimum fore, si mutuis se invicem fratres sermonibus consolarentur. » Atque eam fuisse S. Benedicti mentem patet, tum ex hoc capite, quo aliqua, licet rara concedit eloquia, vultque ori exemplo prophetae apponi custodiam sive ostium quod aliquando aperitur, aliquando clauditur, ut ait Hildemarus; tum ex capite 48, in quo mentionem facit horarum", + "candidate_score": 0.617582, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_209_211", + "bdc_text": "Percepimus a quibusdam fieri privatas coenas dominicas ; quod , me hercle , ignoravi ego hactenus . Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1896", + "psc_text": "teste Cassiano (Lib. III, c. 2), sabbatis dominicisque diebus sacrae communionis obtentu hora tertia convenire solebant; quique, ut scribit S. Joannes Damascenus (In Vita SS. Barlaam, et Iosap., lib. I de Vit. Patr.), « procul inter se constructis aediculis dominicis diebus ad unam et eamdem ecclesiam pergunt ac divina mysteria, hoc est incruentum puri corporis et pretiosi sanguinis Christi sacrificium percipiunt. » Ubi Sinaitas monachos designasse videtur, de quibus S. Nilus in Historia caedis SS. Patrum in Sina (Apud Boll. 13 Jan.): « Diebus autem dominicis ad unam veniunt ecclesiam, et inter se conveniunt post unam hebdomadam . . . . Divinis itaque communicant sacramentis, et se invicem excipiunt convivio exercitationis eorum quae convenit eloquiorum. » Idem de S. Gerasimi discipulis narrat Cyrillus in Vita S. Euthymii n. 89 (Apud Boll. 20 Jan.). De Pachomianis audiendus est Palladius, seu potius angelus in Regula S. Pachomio tradita (Lausiac. 38): « Ingredientes", + "candidate_score": 0.617491, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_335_337", + "bdc_text": "Offeruntur mihi iuvenes multi , qui sub mea cuperent esse disciplina . Sed hanc solam ob causam Fehlt in der Vorlage . eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2807", + "psc_text": "cum Joseph locum non inveniat in diversorio, ne nobis Jesus dicat exclusus: Hospes eram, et non suscepistis me. Solos haereticos non suscepimus. » Et S. Basilius (Regul. brev., interr. 124): « De cibo capiendo cum haereticis habemus praeceptum Apostoli in quibus hoc fugere conveniat, etc. » Secundo. Eadem lege excludendi sunt ab hospitio homines malitiosi, ad omnia crimina parati; id quod enixe postularunt in supplici ad Carolum Magnum libello monachi Fuldenses his verbis (Cap. 17): « Malitiosae et furiosae mentis homines, et ad cuncta flagitia perpetranda promptissimi, non colligantur intra monasterium, sicut factum est de illo homicida clerico qui monachum interfecit, qui contra omnium fratrum voluntatem et consensum locatus est in monasterio. » Attamen, ut cum S. Augustino loquar (Epist. 38): « In recipiendis hospitibus ignotis solemus dicere multo esse melius malum hominem perpeti, quam forsitan per ignorantiam excludi bonum, dum cavetur ne recipiatur malus. » Tertio. Sub hac etiam", + "candidate_score": 0.617325, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_299_301", + "bdc_text": "Nr. 2613 , 50f ; Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc. Ex qua hora parum familiaritatis nobiscum habet .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_778", + "psc_text": "si mutuis se invicem fratres sermonibus consolarentur. » Atque eam fuisse S. Benedicti mentem patet, tum ex hoc capite, quo aliqua, licet rara concedit eloquia, vultque ori exemplo prophetae apponi custodiam sive ostium quod aliquando aperitur, aliquando clauditur, ut ait Hildemarus; tum ex capite 48, in quo mentionem facit horarum incompetentium, quibus fratri ad fratrem se adjungere haudquaquam liceat, quod supponit horas competentes, quibus fratribus loqui indultum sit. Et revera capite 31 jubet ut horis competentibus dentur quae danda sunt, petantur quae petenda sunt, quod de hujusmodi mutui colloquii horis intellexerunt antiqui Patres nostri; unde et cellerarius et camerarius iis interesse tenebantur, cum fratres in claustro invicem loquebantur, ut qui aliqua re indigerent, praesentes eos haberent, et libere ab eis petere et accipere valerent. Atque hunc esse Regulae genuinum sensum patet ex S. Adalardo tum in lib. II Statutorum, c. 6, ubi haec habet Tom. IV Spicil.: « Cum vero", + "candidate_score": 0.617235, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_209_211", + "bdc_text": "Percepimus a quibusdam fieri privatas coenas dominicas ; quod , me hercle , ignoravi ego hactenus . Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2742", + "psc_text": "ad aliam partem pergebat. Vivebat autem sibi ipsi et Deo, psallens frequenter, et constituto gustans tempore cibum. Ita omnia jejunia celebrantes, revertebantur ad monasterium ante vivificum diem Resurrectionis Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi, quam festam dominicam cum ramis palmarum celebrare sancta accepit Ecclesia. Revertebantur autem unusquisque habens proprii laboris testem propriam conscientiam, cognoscentem qualiter operatus est, et qualia laborum semina seminavit. Et nullus ullo modo interrogabat alium quomodo aut qualiter laboris certamina consummasset. » Isthaec autem in solitudinem tempore Quadragesimae secedendi consuetudo non monachis modo, sed episcopis etiam placuit, ut videre est in Vita S. Walarici, c. 13, et in Vita S. Kentigerni, cap. 3 (Saec. II Ben., Bolland. 13 Januar.), idque de S. Aethelvoldo narrat Willelmus Malmesburiensis lib. IV de Pontif. Angl., in fine. Ergo his diebus augeamus nobis aliquid ad solitum pensum servitutis nostrae. ] Quod ait ad solitum pensum duobus modis intelligi potest. 1º Ad solitam", + "candidate_score": 0.617176, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_299_301", + "bdc_text": "Nr. 2613 , 50f ; Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc. Ex qua hora parum familiaritatis nobiscum habet .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2724", + "psc_text": "loquentes, simul assurgant eis ipsi loquentes, dicatque eis unus eorum, si ita est, quia per licentiam ibi loquuntur. » Idem habent Divionenses S. Benigni Consuetudines. Neque frater ad fratrem jungatur horis incompetentibus. » Quid sint horae competentes, ostendimus ad cap. 6 et 31, ubi demonstravimus eas dici, quibus certis diebus ac temporibus, mutuis colloquiis animum recreare licet, quam expositionem confirmat Boherius hunc in locum sic scribens: « Omnes fere horae ad hoc incompetentes sunt, nisi fiant conventualiter hae conjunctiones, vel a Regula permittantur. » Addit tamen: « Vel forte loquitur hic de operariis, quibus non est licitum conjungi, imo nec alias artes, vel artium cellas ingredi; » quod probat ex Regula sancti Basilii. Ad hunc porro locum pertinet quod in Poenis incerti auctoris apud eumdem S. Basilium legitur (Num. 25): « Si duo reperti fuerint simul inter se conversantes, et commoniti non secesserint, sint excommunicati donec corrigantur. » Dominico die", + "candidate_score": 0.617056, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_331_333", + "bdc_text": "peregrinis servare quotidie ad me divertentibus . Zuletzt hatte sich auch Johannes Huser bei ihm niedergelassen ; s. Nr. 2685 , 82-87 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3123", + "psc_text": "4): « Qui renuntians saeculo ad monasterium venerit, non statim in coetum delegandus est monachorum; vitam enim uniuscujusque in hospitalis servitio tribus mensibus considerari oportet. » Regula S. Fructuosi (Cap. 21): « Hospitibus sive peregrinis stramina comportabit, aquam calefaciens pedibus, et omnia humiliter ministeria exercebit; fascemque lignorum suo quotidie 746 dorso ferens hebdomadariis tribuit. » Regula Magistri (Cap. 87): « In quibus duobus mensibus sub cura illorum fratrum qui peregrinos custodiunt, et ipsi similiter ex improviso custodiantur; et in cella peregrinorum dormiant, ut ingressus illorum vel exitus in monasterio custodum praesentia videatur. » Eodem forte etiam respexerit S. Basilius (Apud Ruff. cap. 6) cum scripsit: « Priusquam corpori fraternitatis inseratur, oportet ei injungi quaedam laboriosa opera, et quae videantur opprobrio haberi a saecularibus; et observare oportet si libenter haec et libere ac fideliter expleat, nec confusionem eorum graviter ferat, vel etiamsi in labore impiger inveniatur, et promptus. » Denique Hildemarus:", + "candidate_score": 0.616661, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_299_301", + "bdc_text": "Nr. 2613 , 50f ; Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc. Ex qua hora parum familiaritatis nobiscum habet .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_780", + "psc_text": "jungatur ad fratrem horis incompetentibus, haudquaquam erui posse dandas esse horas competentes, quibus licite possint fratres invicem jungi et miscere colloquia, quasi idem essent jungi et loqui, cum et S. Pater utrumque distinguat infra cap. 26, ubi de communicantibus cum excommunicatis ita habet: « Si quis frater praesumpserit sine jussione abbatis fratri excommunicato quolibet modo se jungere, aut loqui cum eo, vel mandatum ei dirigere, similem sortiatur excommunicationis vindictam. » Non, inquam, id obstat. Nam si quod sit discrimen, illud unum est, quod jungi de longa et prolixa confabulatione dicatur; loqui vero de transeunte et brevi sicut de longa intelligatur. Et sane S. Benedictus qui illo 183 capite omne cum excommunicatis colloquium prohibet, capitis titulum ita effert: De his qui sine jussione abbatis junguntur excommunicatis; non dicit junguntur vel loquuntur; quia utrumque sub verbo junguntur intelligitur. Addet aliquis locum ex cap. 49 de observatione Quadragesimae, in qua S. Pater praecipit", + "candidate_score": 0.616433, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_331_333", + "bdc_text": "peregrinis servare quotidie ad me divertentibus . Zuletzt hatte sich auch Johannes Huser bei ihm niedergelassen ; s. Nr. 2685 , 82-87 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3038", + "psc_text": "fratribus praescribit S. P. Benedictus, auctor est Hildemarus antiquae fuisse consuetudinis, unicuique ad faciem manusque extergendas, saponem, et ad calceos ungendos unctum in uno eodemque vasculo, quod servabant ad lectum, dandi; et vasculum quidem ab abbate, saponem a camerario aequaliter divisum in capitulo recepisse. CAPUT LVI. De mensa abbatis. 725 Mensa abbatis cum hospitibus et peregrinis sit semper. Quotiens tamen minus sunt hospites, quos vult de fratribus vocare, in ipsius sit potestate. Seniores tamen unum, aut duos semper cum fratribus dimittendum procuret, propter disciplinam. COMMENTARIUS. Mensa abbatis cum hospitibus et peregrinis sit semper, etc.] Inter hospites et peregrinos hic distinguunt commentatores. Hildemarus: « Hospites, inquit, sunt qui de eadem regione sunt de prope. Peregrini sunt qui de alia regione; peregrinus enim dicitur, sicut dicit Cassiodorus, quasi pergens longius. » Idem habet Bernardus Cassinensis, cujus verba cum retulisset in primo commentario Boherius, addit: « Vel dicuntur peregrini qui ad monasterium aut", + "candidate_score": 0.61642, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_155_157", + "bdc_text": "Quid futurum sit , ignoro . De Helvetiis heri ad VoglerumHans Vogler d. J . scripsit d. Seilerus Hieronymus Sailer. , quod ad 5 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1330", + "psc_text": "his verbis (De cons., dist. 5 c. Convenit, opusc. 10, cap. 4): « Vesperum non eumdem psalmorum modum apud diversos ordines habet: nam apud clericos quidem quinque psalmos amplectitur; apud monachos autem quatuor solis expletur. Neutrum tamen ratione vacare dignoscitur, si dignae discussionis indagine perquiratur. Nam de quinque vesperae psalmis haec eadem non absurde redditur ratio quae et superius absoluta de matutinis habetur. Nam quia humani generis judex nocte venturus sit ipso docente cognoscimus, sed qua noctis hora, videlicet utrum media nocte, an galli cantu, an mane veniat, quia ipso perhibente sicut fur venturus est, ignoramus; recte ergo sicut in matutinae, ita et in vespertinae laudis officio sponsum suum sancta electorum ecclesia praestolatur, quae per numerum est quinque prudentum virginum congrue designata; cui nimirum cum quinque psalmos bonis operibus ornata conjubilat, accensis quasi totidem lampadibus in ejus occursum laetabunda festinat. Qui vero quatuor psalmos instituit, ad hoc nisi fallor spectasse", + "candidate_score": 0.616273, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_295_297", + "bdc_text": "Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_925", + "psc_text": "non sinistram maxillam, sed aliam dextram maxillam, interiorem scilicet; ita « ut si exterior dextra tua impetum ferientis exceperit, interior quoque homo per humilitatis assensum dextram suam praebeat verberandam, compatiens exterioris hominis passioni, et quodammodo succumbens atque subjiciens suum corpus ferientis injuriae, ne exterioris hominis caede, vel tacitus intra moveatur interior. » Hildemarus quoque locum istum explicat de animi praeparatione ad sufferendum percussorem, ejusque si ita placuerit plagas iterato excipiendas; aliasque hujus loci mysticas expositiones adducit, sicuti et Boherius, quas 218 consulto praetermittimus. Potest tamen et in sensu litterali accipi, magnamque indicat perfectionem, dummodo non ex superba mente, et quasi aliis insultandi et provocandi gratia, ut illi de quibus Cassianus collat. 16, cap. 20, sed humili corde suam ipsius abjectionem sitiente exerceatur. Auferenti tunicam dimittunt et pallium. ] Quod ita exponit Smaragdus: « Ille qui maledictum non reddit pro maledicto, auferenti tunicam dimittit et pallium. » Aliter Bernardus Cassinensis: «", + "candidate_score": 0.616243, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_295_297", + "bdc_text": "Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3529", + "psc_text": "Hildemarus haec verba non ad imperia, sed ad opera quae injunguntur refert: nimirum virgulam post consideratus ponens, reliqua consequenter ita legit: Et sive secundum Deum, sive secundum saeculum sit opera quam injungit, discernat atque temperet. Quod ideo fecit, inquit Bernardus Cassinensis, « propter hoc quod in aliquibus regulis est bis illud sit; dicit enim alia littera: Sit providus et consideratus, sive secundum Deum, sive secundum saeculum sit. Ubi vero, inquit, non est nisi unum sit, non est necessaria haec expositio Pauli (id est Hildemari, quem sub nomine Pauli consuevit citare). Ubi vero est bis illud sit, expositio est bona: et puto illam litteram, ubi est bis, esse meliorem. » Vulgatam tamen lectionem, quam etiam habet vetustissimus codex Oxoniensis, praeferendam esse censet Menardus, ita ut verbum substantivum sint referatur ad imperia, citatque Smaragdum hunc locum ita explicantem: « Imperia secundum saeculum sunt, quae 846 ad corpus spectant, ut sunt arare, metere;", + "candidate_score": 0.616073, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_209_211", + "bdc_text": "Percepimus a quibusdam fieri privatas coenas dominicas ; quod , me hercle , ignoravi ego hactenus . Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_675", + "psc_text": "praecipiat; ex concilio Romano, in quo S. Gregorius papa prohibet, ne episcopus missas in coenobio monachorum celebret, ne forte « in servorum Dei recessibus et eorum receptaculis ulla popularis 158 praebeatur occasio conventus, vel mulierum fiat novus introitus, quod omnino nec expedit animabus eorum; » ex supra citata Justiniani novella, quae nequidem ad celebrandum tertium, nonum, quadragesimum, et annuum defunctorum diem, ad monasteria virorum feminis permittit ingressum; ex Gregorio Turonensi, referente S. Romanum abbatem Condatiscensem, ut mulieribus ad suum sepulcrum, quod Deo revelante noverat miraculis coruscaturum, pateret accessus, voluisse extra propriam ecclesiam sepultura donari, « Non potest fieri, inquiens, ut ego in monasterio sepulcrum habeam, a quo mulierum arcetur accessus. » Atque hic fuit communis ordinis Benedictini usus, generalisque pene omnium monasteriorum nostrorum consuetudo: quod ne quis a nobis gratis confictum e se existimet, quasi singularem quorumdam, et quidem paucorum coenobiorum praxim, pro generali consuetudine traducere vellemus, rem si non", + "candidate_score": 0.615829, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_298_300", + "bdc_text": "Nr. 2612 , 176 ; Nr. 2613 , 50f ; Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2054", + "psc_text": "Deo deditis opportuna in ecclesia, vel in refectorio, aut quolibet in loco publice recitatur, nullus risu aut moveatur aut moveat. Similiter etiam eo tempore fabulas fugiendas esse cognoscant. Quod si quis non custodierit, praesenti denuntiatione commonitus, triduani eum jejunii multatio castiget. » In S. Columbani Poenitentiali: « Si locutus fuerit comedens non necessitate alterius fratris, sex percussionibus. » Et iterum: « Qui comedens loquitur, sex plagis; et cujus vox obstrepit de mensa ad mensam, sex plagis. » In Regula sancti Donati (Cap. 33): « Ad mensam quae loqui praesumpserit, vel viginti vel triginta percussiones accipiat. » Denique in concil. Aquisgr. (Cap. 41): « Si quis negligenter sonitum fecerit, aut aliud quid excesserit in refectorio, mox a priore veniam petat. » Istud tamen ad mensam silentium ita observabant veteres, ut ex Cassiano licitum esset decano loqui; ex Regula secunda et tertia SS. Patrum, cap. 7, atque S. Macarii, cap. 18, ei", + "candidate_score": 0.615711, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_331_333", + "bdc_text": "peregrinis servare quotidie ad me divertentibus . Zuletzt hatte sich auch Johannes Huser bei ihm niedergelassen ; s. Nr. 2685 , 82-87 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.61565, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_295_297", + "bdc_text": "Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_359", + "psc_text": "raptoribus bonorum monasterii cedendum non censeo, sic pro minutiis servos Dei judicio contendere non probo. Lites in omnibus omnino damnare videtur S. Augustinus pluribus in locis. Easdem in monachis maxime improbat S. Bernardus Homil. 4, sup. Missus est, n. 10 : « Video alios, inquit, quod non sine dolore videri debet, post aggressam Christi militiam rursus saecularibus implicari negotiis, rursus cupiditatibus terrenis immergi, cum magna cura erigere muros, et negligere mores, sub praetextu quoque communis utilitatis verba vendere divitibus, et matronis salutationes; sed et contra imperatoris sui edictum concupiscere aliena, et sua cum lite repetere, non audientes Apostolum ex imperio Regis tubicinantem: Hoc ipsum, inquit, delictum est in vobis, quod causas habetis: quare non magis fraudem patimini? Itane mundum sibi, et se mundo crucifixerunt, ut qui antea vix in suo vico vel oppido cogniti fuerant, modo circumeuntes provincias, et curias frequentantes, regum notitias principumque familiaritates assecuti sunt. » Et iterum", + "candidate_score": 0.615623, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_240", + "bdc_text": "at velle ante tempus exprimere nocivum magis quam salubre est .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1598", + "psc_text": "1º Dicendo verberum vindictam una cum excommunicatione acriorem esse poenam, quam solam excommunicationem: et hoc voluerit Bernardus Cassinensis, cum ait: « Quidquid additur acrius, judicatur; non quod sic periculosius, vel majus, sed quia magis timentur diversae poenae quam una. » 2º Quia « verberum vindicta est acrior, et sensibilior corpori, » inquit Boherius; sive, ut ait Richardus de S. Angelo, « dicas quod S. Benedictus vertit se ad conditiones delinquentium, qui magis dolent si percutiuntur externis, id est in corpore, quam si percussi sunt internis, id est anima per excommunicationem. » Id est ut verborum vindicta in eum procedat. ] De verberibus, sive, ut nunc loquuntur, de disciplina diximus in lib. II de Antiq. monach. Ritib., c. 11. Quod si nec ita se correxerit, etc., tunc abbas faciat quod sapiens medicus. ] Hic observat Hildemarus sapientis prudentisque esse medici non statim mutare aut multiplicare temere remedia; sed iisdem semper uti", + "candidate_score": 0.615611, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_129", + "bdc_text": "Heri rediit demum ZollerusHans Wilpert Zoller d. J. , qui et ipse veniam Urlaub;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_117", + "psc_text": "Dum adhuc vacat, et in hoc corpore sumus. ] Id est dum sani, rationem habentes, malum declinare. bonumque facere valemus: nam, ut recte S. Basilius ait ( In praef. ad Reg. fus. ), « Nunc tempus est acceptum, inquit Apostolus, nunc dies salutis; hoc saeculum resipiscentiae est, futurum vero retributionis; hoc operationis ac studii, illud praemii; hoc patientiae, illud consolationis; nunc adjuvat Deus a via mala recedentes; tunc terribilis erit, et humanarum actionum judex infallibilis. » Ut ergo in futuro nobis saeculo retribuat Deus, ut debitis nos absolvat tormentis, dum tempus habemus operemur bonum. « O homo, qui desideras regnum Deo possidere, exclamat S. Augustinus Serm. 251, in append. Serm., seu quivis alius, cur fecisti malum? Dum potes emenda, dum tempus habes clama ad omnipotentem Deum; dum datur spatium luge, dum licentia est poeniteas; festina dum potes, dum anima versatur in corpore; dum adhuc vivis futurum remedium require tibi, priusquam", + "candidate_score": 0.615261, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_209_211", + "bdc_text": "Percepimus a quibusdam fieri privatas coenas dominicas ; quod , me hercle , ignoravi ego hactenus . Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_783", + "psc_text": "pendere arbitrio assignare dies, horas, tempus seu spatium, locum, modumque colloquii. Communis tamen ordinis usus obtinuit, ut non nisi privatis diebus abbas colloquium permitteret, dominicis festisque diebus duodecim lectionum continuo silentio consecratis. Et certe inter quinque capitula quae receptis concilii Aquisgran. capitulis addiderunt Centuriatores Tom. II Capitul. Baluz., p. 1092 , quartum ita habetur: « Ut in hebdomada Paschae in claustro non loquantur, sed lectio divina ab omnibus teneatur, similiter in hebdomada Pentecostes, et in omnibus diebus dominicis, seu in Natali Domini, et in omnibus SS. festis praecipuis. » Similiter antiquae Consuetudines SS. Benigni Divionensis Cap. 64: « Per octo dies Paschae, et Pentecostes, et Natalis Domini, et in Rogationibus, et in omni secunda, quarta, et sexta feria Quadragesimae, et in omnibus 12 lectionibus, nulla fit locutio in claustro. » Quae totidem verbis exstant in veteri Corbeiensi Ordinario ms., quibus concinit liber Usuum Beccensium, loquelam in claustro privatis duntaxat diebus", + "candidate_score": 0.615182, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_295_297", + "bdc_text": "Ille hoc unum in me reiecit , etiam aliiGemeint ist Meyer . - Haller befürchtete , dass er für Augsburger Verhältnisse nicht vornehm genug und zu direkt sein könnte ; s. HBBW XVII 497f , 140-145 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1152", + "psc_text": "tunc ille; nunc hinc, nunc inde, » inquit Smaragdus; sive, ut ait Bernardus Cassinensis, « alternative sibi succedendo, » ita ut nunquam duas unus et idem legat lectiones, unde et ad singulas petitur benedictio, quam iterare necesse non esset, si unus et idem plures consequenter legere deberet lectiones. Et certe id postulabat summa S. Patris discretio, ne forte nimium laborarent in legendo, maxime cum prolixiores tunc temporis essent lectiones, nec ita facile esset legere in codicibus manuscriptis. Vide lib. II de Antiquis monachorum Ritibus cap. 1. Super analogium. ] Quid sit analogium describit in prima expositione Boherius his verbis: « Vocatur hic analogium locus altus supra chorum, ubi stant libri sanctae praedicationis, ut sunt legendarii, sive lectionarii, qui continent sermones SS. doctorum. » Apte omnino si nominis 271 etymon attendamus: ἀνὰ Graece sursum Latine, et λόγος sermo dicitur; unde etiam S. Isodorus (Lib. XV Orig., cap. 4), « analogium, infit,", + "candidate_score": 0.614721, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_209_211", + "bdc_text": "Percepimus a quibusdam fieri privatas coenas dominicas ; quod , me hercle , ignoravi ego hactenus . Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1895", + "psc_text": "pacem, ad communionem, praeter illos qui pro nimia senectute, vel infirmitate, inter illos stare non possunt, qui tamen separatim communicant. Si quis vero hoc spiritali dono, id est corporis et sanguinis Domini nostri Jesu Christi se privaverit, Pater monasterii, qui praesens semper esse debet dum communicant, 454 cur hoc illi evenerit scire debet omnino. » De aliis vero Germaniae monachis ita praescribunt Germaniae Consuetudines mss. n. 21: « Communionem dominicam tempore duodecim lectionum, pacem, oblationem quoque tempore suo nullus praetermittere audeat absque permissu prioris. » Et certe citra omnem dubitationem videtur S. Pater Benedictus priscorum monachorum aemulatus fuisse exempla, qui, teste Cassiano (Lib. III, c. 2), sabbatis dominicisque diebus sacrae communionis obtentu hora tertia convenire solebant; quique, ut scribit S. Joannes Damascenus (In Vita SS. Barlaam, et Iosap., lib. I de Vit. Patr.), « procul inter se constructis aediculis dominicis diebus ad unam et eamdem ecclesiam pergunt ac divina mysteria,", + "candidate_score": 0.614372, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_299_301", + "bdc_text": "Nr. 2613 , 50f ; Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc. Ex qua hora parum familiaritatis nobiscum habet .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2723", + "psc_text": "increpando; priores rogando. » De prioribus tamen ita scribit Udalricus (Lib. III, cap. 7): « Domno abbati et priori ita deferunt circatores, ut nequaquam veniant ubi eos noverint esse, quia scriptum est: Non est discipulus super magistrum. » Accedentibus autem circatoribus, qui ex licentia de rebus necessariis colloquebantur, hoc eis significare haud morabantur, testante Udalrico (Ibid.), quia « obedientiarii, qui non possunt omittere, ut aliquando, aliis silentibus, de obedientiis suis loquantur, si quem circatorum viderint supervenire, continuo assurgunt, et summatim demonstrant quae sit eis necessitas loquendi. » Et Statuta Lanfranci (cap. 4): « Cum autem extra claustrum inveniunt aliquos fratres loquentes, simul assurgant eis ipsi loquentes, dicatque eis unus eorum, si ita est, quia per licentiam ibi loquuntur. » Idem habent Divionenses S. Benigni Consuetudines. Neque frater ad fratrem jungatur horis incompetentibus. » Quid sint horae competentes, ostendimus ad cap. 6 et 31, ubi demonstravimus eas dici, quibus certis diebus", + "candidate_score": 0.614296, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_233", + "bdc_text": "tam ministri quam cives alii , quos omnes integritate et simplici prudentia reddidi omnibus Tigurinis amicissimos et benevolentissimos .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_506", + "psc_text": "» An vero ad hos, aut universum ad omnes monachos respexerit S. Isidorus, cum agens de monachis dixit Lib. II de Divin. Officiis, c. 15: « Quidquid necessario victui superest ex operibus manuum et epularum restrictione, tanta cura egentibus distribuitur, ut nihil remaneat quod abundaverit. » Quanta autem sollicitudine pauperum curam haberi voluerit S. Benedictus, patet non solum ex hoc capite et multis aliis sanctae Regulae locis, ut cum cap. 31 Cellerarium jubet omni sollicitudine pauperum curam gerere; cap. 53, pauperum et peregrinorum susceptioni sollicitam curam adhiberi; cap. 55, vetera vestimenta reponi in vestiario propter pauperes; cap. 58, professionem emissurum res quas habet 121 distribuere pauperibus vel monachis; sed etiam ex ejus Vita c. 28. S. Patris in pauperes misericordiam pie aemulati sunt posteri ejus filii, ut passim testantur eorum hac de re statuta, ex quibus celebre est inter alia istud concilii Aquisgranensis Can. 49: « Ut de omnibus in", + "candidate_score": 0.614141, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_299_301", + "bdc_text": "Nr. 2613 , 50f ; Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc. Ex qua hora parum familiaritatis nobiscum habet .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_789", + "psc_text": "horam, et hoc intervallum ante vesperas non immerito potius dixerim nullum quam parvum: saepius autem priusquam omnes in claustro consideant, et aliquis fratrum vel unum verbum faciat, pulsatur signum ad vesperas, et ecce loquendi finis. » Et alibi Lib. I, cap. 40 de eadem locutione, cum fieret post sextam: « Non solum post capitulum, sed etiam post sextam habemus loquendi licentiam, quanquam illud spatium soleat esse brevissimum; nam non amplius erit quam ut sacerdos et caeteri ad majorem missam servituri lavent manus, et sint se ad induendum parati. » 185 Cistercienses ex Jacobo de Vitriaco integram in colloquio horam insumebant: « Silentium, inquit Lib. II Histor. Occid. cap. 14, per totam fere diem observantes, mutuis collocutionibus et collationibus unam sibi horam reservant, invicem consolantes, et invicem instruentes. » Quod ita explicat Julianus Varnier De Ant. Praxi Regul. S. B., cap. 16, non quasi singulis diebus unam horam ad mutuam collocutionem", + "candidate_score": 0.614047, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_299_301", + "bdc_text": "Nr. 2613 , 50f ; Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc. Ex qua hora parum familiaritatis nobiscum habet .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_788", + "psc_text": "servitur, non minima pars expenditur dici; quae tamen singula, ordine nostro salvo et integro, remanere non possunt; propter quod hora loquendi necessario magis est brevis; et si minus aliquantulum loquimur, in hoc ordinis quidem nemo sensit ullum esse detrimentum. » Cum ergo nullus existat qui infra mediam horam privatam missam cantare haud queat, ultra hoc temporis spatium, quod postea etiam abbreviatum est, prima locutionis hora non extendebatur. Secunda etiam ex eodem Udalrico longe brevior erat: « Nona autem, inquit Ibidem, ad quam sunt se levaturi, adeo tarda erit, ut postquam in refectorio biberint, et iterum loquendi licentiam habuerint, eamdem loquendi horam, et hoc intervallum ante vesperas non immerito potius dixerim nullum quam parvum: saepius autem priusquam omnes in claustro consideant, et aliquis fratrum vel unum verbum faciat, pulsatur signum ad vesperas, et ecce loquendi finis. » Et alibi Lib. I, cap. 40 de eadem locutione, cum fieret post sextam: «", + "candidate_score": 0.613889, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_331_333", + "bdc_text": "peregrinis servare quotidie ad me divertentibus . Zuletzt hatte sich auch Johannes Huser bei ihm niedergelassen ; s. Nr. 2685 , 82-87 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3336", + "psc_text": "suscipiatur congregationi sociandus, verum etiam suadeatur ut stet, ut ejus exemplo alii erudiantur: quia in omni loco uni Domino servitur et uni Regi militatur. Quem etiam si talem esse perspexerit abbas, liceat eum in superiore aliquantulum constituere loco. Non solum autem monachum, sed etiam de suprascriptis gradibus sacerdotum vel clericorum stabilire potest abbas in majori quam ingreditur loco, si eorum talem perspexerit esse vitam. Caveat autem abbas ne aliquando de alio noto monasterio monachum ad habitandum suscipiat, sine consensu abbatis ejus, aut litteris commendatitiis: quia scriptum est: Quod tibi non vis fieri, alteri ne feceris (Tob. IV) . COMMENTARIUS. 800 Si quis monachus peregrinus de longinquis provinciis supervenerit, si pro hospite voluerit in monasterio habitare, et contentus fuerit consuetudine loci quam invenerit. ] Solebant enim veteres monachi hospitem monachum post duos tresve dies ad communem congregationis vivendi rationem redigere. Nitrienses permittebant (Pall., Laus. cap. 7), « una hebdomada manere in", + "candidate_score": 0.613819, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_68", + "bdc_text": "Unde rumor apud nos toto iam octiduototo iam octiduo :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1049", + "psc_text": "horae octavae, initio, an medio spatio, an vero in fine surgendum sit: Bernardus vero statim post mediatam octavam surgendum esse asserit. Neutri tamen S. Benedicti sensum attigisse videntur; quem etiam multo amplius fugit Hispana congregatio Vallisoletana, quae, referente et probante Antonio Perezio, horam noctis octavam ad mediam noctem statuit, eo quod a calendis novembris a quarta pomeridiana ad mediam noctem horae octo intercipiuntur. Quamvis haud improbet eorum praxim, qui duabus tantum post horis surgunt. Hos omnes decepit sui temporis usus, diem naturalem in horas viginti quatuor aequales dividendi; cum tamen veteres maxime Judaei, Romani, et Itali, ut historiae et mathematicorum libri testantur, artificialem diem, hoc est totum illud spatium temporis quod ab ortu solis ad occasum intercipitur et noctem, sive tempus illud quod solis inter occasum et ortum elabitur, in horas sive partes duodecim aequales partirentur, modo breviores, modo prolixiores, pro brevitate aut prolixitate noctis aut diei: nam aestate, qua", + "candidate_score": 0.613474, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_145", + "bdc_text": "MetellinPankraz Mötteli vom Rappenstein. ille , cuius ope capitaneatum nactus est , Vgl. Nr. 2612 , 16-25 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1070", + "psc_text": "252 quoad salutem animarum ipsorum; et propterea dicit Hieronymus ad Rusticum monachum: Nunquam de manu tua cadat psalterium. » Caeterum hic praeterire non possum quod de piis Sanctigallensis monasterii Notkero, Ratperto et Tutilone monachis scribit Ekkehardus junior (In Vita Notkeri, n. 4, saec. V Bened.): « Erat tribus illis inseparabilibus consuetudo, permisso quidem prioris, in intervallo laudum nocturno, convenire in scriptorio, collationesque tali horae aptissimas de Scripturis facere. » Ex dictis hactenus constat perfectum S. Benedicti discipulum post nocturnas vigilias lectum non posse repetere; id quod tum antiquis tum recentioribus monachis sub magna districtione cautum videmus: nam S. Chrysostomus monachorum sui temporis vitam describens (Homil. 59, ad popul. Antioch.), « cum matutinas orationes et hymnos celebraverint, inquit, ad Scripturarum lectionem convertuntur. » Idem de Aegyptiis monachis asserit Cassianus in lib. II, cap. 12. Refert etiam Ruffinus (Lib. III de Vit. Pat., n. 199) nonnullos fratres, quatuor nocte horis somno, quatuor", + "candidate_score": 0.613417, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_146", + "bdc_text": "cum hisce diebus fuisset Monaci et in itinere versus Augustam in ditione BavariHerzog Wilhelm IV .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2705", + "psc_text": "Absit ergo, absit ut scientiis coenobiorum inordinationes imputemus; absit ut propensionem ad sacras litteras, quas summi pontifices et concilia monachis commendant, relictam in monasteriis esse a daemone dicamus ad regularis observantiae subversionem. Longe aliter sentiebat videratque Adalbero, Augustensis Ecclesiae episcopus, qui rediens e monasterio S. Galli, ubi omnes tunc scientiae vigebant, et quod devotionis gratia visitarat, « interrogatus inter caetera aliquando a suis, inquit Ekkehardus Sanctigallensis monachus (In Vit. Notkeri Balbul., apud Boll. 6 April.), essetne nobiscum, ut fama vulgavit, religio cum doctrina, severitas cum disciplina? Caeteri, inquit, quid sentiant nescio, quod mihi animo est pronuntio: Unum ego sanctum, et hunc defunctum quaesivi; vivos autem, ut vere fratres fatear, sanctissimos inveni. Doctrinam vero illorum et disciplinam in virtutum eorum operibus videre est. Delectat me talium memorari, quos quidem ut iterum videam vix exspecto, etc. » Igitur si qui aliquando monachi scientiis dediti prolapsi sunt, id non scientiis, quibus a crimine", + "candidate_score": 0.61328, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_335_337", + "bdc_text": "Offeruntur mihi iuvenes multi , qui sub mea cuperent esse disciplina . Sed hanc solam ob causam Fehlt in der Vorlage . eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2420", + "psc_text": "auctores sobrie S. Regulae textum esse intelligendum, ut scilicet audito signo, quaelibet fuerint in manibus relinquantur 578 quae sine periculo aut gravi damno relinqui possunt. Nam si quis, verbi gratia, serviret infirmis, ministraret hospitibus, praepararet coquinam, exhauriret vinum, hic non debet, relicto opere, statim occurrere. Secus qui scriberet librum, aptaret calceum, coleret hortum. Quamvis non defuerint etiam qui praefata opera obedientiae gratia dimitterent imperfecta, quorum obedientiam aliquando miraculis illustratam legimus: sed ad intentionem, non ad factum Deum respexisse credimus. Ergo nihil operi Dei praeponatur. ] Hoc attendant qui pro levibus, vanis, et inanibus rebus ab opere Dei se dispensant; qui cum omnia etiam imperfecta, ut ad opus Dei debite celebrandum convolarent, relinquere deberent; imperfectum opus Dei, alios etiam suis discursibus perturbando, derelinquunt. Quam procul ab his erat S. Liudgenus episcopus (In ejus Vita, auctore anonym., cap. 32, saec. IV Ben., pag. 46; vide cap. 33), qui accersitus tertio ab imperatore", + "candidate_score": 0.613168, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_254", + "bdc_text": "singulis meis ( nisi publicis impediantur negotiis ) intersunt concionibus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_388", + "psc_text": "Convocatis fratribus, abbas rem cujus causa congregavit eos, exponit; quia, ut ait Plato ( In Phaedro ), « in omni re consulendi principium, nosse id de quo consilium institutum; aut tota via aberrare necessum est. » Antequam vero tractandum negotium exponat, ex Hildemaro, « oculis corporeis fixis in terra, et oculo cordis in Deum, rogare debet Deum dicens: Domine, rogo clementiam tuam, ut per quem vis manifestare, dignare indicare. » Divino implorato auxilio, negotium explicet, allatis utrinque rationibus, sic tamen ut suam ipse non aperiat sententiam, ut omnis tollatur adulationi aut assentationi occasio, ut libera et integra etiam timidioribus quid sentiant exponendi licentia detur, et ne forte inveniatur male feriatus aliquis, maligno discordiae spiritu agitatus, qui ut aliquam procreet abbati molestiam, cognito ejus desiderio, in contrariam abeat sententiam. Cui plane incommodo obviant Constitutiones congregationis Montis Oliveti, decernentes Part. II, c. 3, ut « caveat tam generalis quam particularis abbas, ne", + "candidate_score": 0.61313, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_299_301", + "bdc_text": "Nr. 2613 , 50f ; Nr. 2685 , 53f . aliquando dicendum esse , etc. Ex qua hora parum familiaritatis nobiscum habet .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1589", + "psc_text": "commentatores, Hildemarus, Bernardus Cassin., Boherius, qui haec verba quasi secrete exponunt tanquam ab abbate non missi: « Quasi non ab abbate, sed a se ipsis venisse illi fratri excommunicato loquantur, » inquit Hildemarus. Et Bernardus Cassinensis: « Istud secrete hic importat quod non videantur ab ipso missi specialiter abbate, ne forte nimis de misericordia praesumens in sua duritia perseveret. » Idem fere iisdem verbis habet Boherius. Verum cum haud lateat excommunicatum neminem nisi ex abbatis licentia secum loqui posse, ne de abbatis clementia praesumat, hujusmodi sympaectae erit discretionis pie ac sapienter decipere incautum. « Potest autem, inquit Bernardus Cass., dicere sic: Frater, ego multum compatior tibi, et multum desiderarem salutem animae tuae, et diligo te in Christo Jesu; et ideo compatiendo tibi ego obtinui a domno abbate quod liceat me loqui tibi. Haec autem quae dicturus sum dico ex me, et rogo te quod si tu aliquando loquaris abbati reconciliatus,", + "candidate_score": 0.612906, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_307", + "bdc_text": "Apud te solum haec dicere volui , ne fratri quidem proprioWolfgang Haller , damals Schulmeister in Kappel. quicquam dicerem .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1791", + "psc_text": "suum aliquid, non codex meus, non ager, non villa, non census; sed si tale coram hominibus dicere oporteat, noster, non meus dicat. Etenim cum res monasterii communitatis sint, et communitas praesupponit multos, nulli videatur ridiculum si monachus aut abbas, singularis persona dixerit nostrum. Ad communitatem dicti sermonis refertur intentio; neque puerilia sunt haec, quae SS. Patres antiquissimos tam studiose constat observasse, ut poenitentiam in transgressores praescriberent. » Ad SS. Patres quod spectat ex antiquis eorum institutis ac regulis apparet quanta sollicitudine frigidum illud verbum meum in communi sermone vitarent. De Aegyptiis Tabennensiotisque audiendus est Cassianus (Lib. IV, c. 13): « In aliis quoque monasteriis, in quibus aliqua remissius indulgentur, hanc regulam videmus strictissime nunc usque servari, ut ne verbo quidem audeat quis dicere suum aliquid; magnumque sit crimen, ex ore monachi processisse codicem meam, tabulas meas, graphium meum, tunicam meum, caligas meas; proque hoc digna poenitentia satisfacturus sit, si casu", + "candidate_score": 0.612392, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_209_211", + "bdc_text": "Percepimus a quibusdam fieri privatas coenas dominicas ; quod , me hercle , ignoravi ego hactenus . Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1897", + "psc_text": ". Divinis itaque communicant sacramentis, et se invicem excipiunt convivio exercitationis eorum quae convenit eloquiorum. » Idem de S. Gerasimi discipulis narrat Cyrillus in Vita S. Euthymii n. 89 (Apud Boll. 20 Jan.). De Pachomianis audiendus est Palladius, seu potius angelus in Regula S. Pachomio tradita (Lausiac. 38): « Ingredientes autem ad Christi communionem sabbato et dominica zonas solvant, et pellem ovillam deponant, et cum sola cuculla ingrediantur. » Atque ad hunc morem referendum est quod interrogatus a Paphnutiio S. Onuphrius (Lib. I de Vit. Patr.): « Pater benigne, die dominico et sabbato communionem percipiebas ab aliquo? » Respondit: « Omni die dominico, vel sabbato angelum Domini paratum invenio sacrosanctum corpus et sanguinem Domini nostri Jesu Christi secum deferentem; » et quod de S. Severo abbate Agathensi scribunt: « Tantum diebus dominicis post perceptam eucharistiam sumebat escam. » Nimirum cum S. abbate Theona sibi persuasum habebant justius esse, « ut", + "candidate_score": 0.612392, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_303_305", + "bdc_text": "Sperabam me amicos habituros , sed metuo , ne inimiciores sint futuri peregrinis . Ego nemini ne verbum quidem , nec Laeto nec Cellario nec Musculo . Wolfgang Musculus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_489", + "psc_text": "Vidi ego hominem currentem bene; et ecce cogitatio (quidni vulpecula fuit?): Quantis, inquit, bonum quo solus fruor, si essem in patria, possem utique impertiri fratribus, et cognatis, notis et amicis! Amant me, et facile acquiescent suadenti. Utquid perditio haec? Vado illuc, et salvo multos ex illis, et me pariter; nec verendum in loci mutatione, etenim dum bene faciam, quid prodest ubi, nisi quod illic procul dubio satius, ubi fructuosius degam? Quid plura? It, et perit miser, non tam exsul ad patriam, quam canis reversus ad vomitum. Et se perdidit infelix, et suorum acquisivit neminem. » Videsis S. Hieronymum de Vita Malchi monachi. Jam vero si quis objiciat Apostolum dicentem: Si quis suorum et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior, respondet S. Basilius Const. Monast., c. 21: « Apostolus locutus est ad saeculares, ad eos qui divitias externas et crassas habent, possuntque cognatorum egestatem solari .", + "candidate_score": 0.612258, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_331_333", + "bdc_text": "peregrinis servare quotidie ad me divertentibus . Zuletzt hatte sich auch Johannes Huser bei ihm niedergelassen ; s. Nr. 2685 , 82-87 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2815", + "psc_text": "ipso aliquando excipi voluit, ut de quodam ignoto testatur S. Gregorius his verbis (Homil. 23 in Evang.): « Quidam paterfamilias cum tota domo sua magno hospitalitatis studio serviebat, cumque quotidie ad mensam suam peregrinos susciperet, quodam die peregrinus quidam inter alios advenit, ad mensam ductus; dumque paterfamilias ex humilitatis consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceum accepit; sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem ei nocte Dominus per visionem dixit: Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in meipso suscepisti. » At quod S. pontifex de alio quodam quasi ignoto, hoc ipsum de illo narrat Joannes Diaconus l. II Vitae S. Greg., c. 22 (Saec. II Ben.), et sequenti capite refert quoque alia vice susceptum ab eo fuisse angelum. Simile aliquid de S. Agilo abbate Resbacensi in ejus Vita, c. 20, et de S.", + "candidate_score": 0.612132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_209_211", + "bdc_text": "Percepimus a quibusdam fieri privatas coenas dominicas ; quod , me hercle , ignoravi ego hactenus . Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2106", + "psc_text": "propter illud quod idem S. Benedictus alibi dicit diebus privatis et dominica; ut sicut illic divisit inter privatos dies et dominicam, cum de officiis dixit, ita et in hoc loco intelligitur divisisse, cum dicit ad refectionem quotidianam; ac per hoc in eo quod dicit ad refectionem quotidianam, datur intelligi, ut ad refectionem solemnium dierum aliquid plus et melius esse debeat. » 504 Sic Regula Cujusdam ad virgines, quae magna ex parte ex Benedictina sumpta est: « Quotidianis, inquit (Cap. 10), diebus sufficere decernimus duo fercula, exceptis pomorum donis, de leguminibus, vel de oleribus conferta, seu farinae qualibet conspersione . . . . Festis vero diebus pro reverentia sacrae solemnitatis pluribus cibis, id est ternis vel quaternis ferculis sunt corpora reficienda: sic tamen ut, si plura sunt cibaria numero, sint minora, ut corpora necessario cibo reficiantur, et non nimia saturitate damnentur. » Et certe ea fuit priscorum monachorum consuetudo, ut festis", + "candidate_score": 0.612122, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_209_211", + "bdc_text": "Percepimus a quibusdam fieri privatas coenas dominicas ; quod , me hercle , ignoravi ego hactenus . Ego itaque clam percontatus , unde hoc , quis hunc ritum introduxerit , etc.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_676", + "psc_text": "ego in monasterio sepulcrum habeam, a quo mulierum arcetur accessus. » Atque hic fuit communis ordinis Benedictini usus, generalisque pene omnium monasteriorum nostrorum consuetudo: quod ne quis a nobis gratis confictum e se existimet, quasi singularem quorumdam, et quidem paucorum coenobiorum praxim, pro generali consuetudine traducere vellemus, rem si non de omnibus, saltem de praecipuis et insignioribus monasteriis certissimis testimoniis demonstrare non erit fortassis ingratum, et utinam aliquando utile! Atque ut a monasteriis ab ipso S. P. Benedicto constructis exordium ducamus, quamvis non legamus S. Patrem mulieres ab ingressu ecclesiarum exclusisse, nihilominus tamen cum neque in ejus Vita, neque in ejus Regula hunc illis permisisse scribatur, non levis conjectura est, ejus ecclesias mulieribus penitus inaccessas fuisse: saltem id sibi persuasisse videntur olim Cistercienses, cum exemplo S. legislatoris oratorii aditum feminis denegarunt, uti ipsi testantur in Exordio parvo Cisterciensi, cap. 12. Conjecturam nostram corroborat supra citatum a nobis S. Gregorii decretum,", + "candidate_score": 0.612039, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_146_148", + "bdc_text": "cum hisce diebus fuisset Monaci et in itinere versus Augustam in ditione BavariHerzog Wilhelm IV . von Bayern. invenisset duos rusticosUnbekannt . venientes ex castris caesaris cum karris = carris :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2228", + "psc_text": "sanctus Theodorus Siceota (In ejus Vita n. 63, Boll. 22 April.), quos ea de causa ad oppidum remittebat. Imo inter objecta Graecorum tempore Michaelis Cerularii Latinis improperarunt (Humberti lib. contr. Graec. calumanias) , quod sanctus Benedictus infirmis carnis esum concedit; et inter querelas quas Innocentii III tempore adversus Latinos renovarunt, quinquagesima tertia haec erat: Ipsorum monachi carne vescuntur. Quid quod monachis ad Ecclesiae dignitates assumptis, extra infirmitatis necessitatem, carnibus vesci prorsus illicitum erat? Cujus rei illustre habemus exemplum in persona Hincmari ex monacho Dionysiano archiepiscopi Rhemensis, quem ex morbo recens convalescentem Pardulus Laudunensis episcopus monet, « ne a lardo sive quadrupedibus abstineat, donec sanitas confirmetur, et sic ad siccos, et miseros, tardioresque monasticos cibos rediatur. » Quapropter haudquaquam mirum videri debet si sanctus Fructuosus monachum qui abstinentiam « violaverit, et contra sanctionem regulae usumque veternum, vesci carnibus praesumpserit, sex mensium spatio retrusioni et poenitentiae » subjacere decernat (Cap. 5). Quae", + "candidate_score": 0.611413, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_146", + "bdc_text": "cum hisce diebus fuisset Monaci et in itinere versus Augustam in ditione BavariHerzog Wilhelm IV .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3732", + "psc_text": "Vit. Pat. cap. ult.) Vitas Patrum, et Institutiones monachorum Leobardo monacho, ad Majus monasterium recluso direxit, ut eum adversus tentationes praemuniret. Sed et Regula S. Patris nostri Basilii. ] Caesariensis nimirum in Cappadocia episcopi, cujus habemus regulas breviores, et fusius disputatas, et alteram ex utrisque conflatam, quam ex Graeco in Latinum Rufinus Aquileiensis presbyter convertit, cum monasticis Constitutionibus, quas omnes hoc in commentario non semel citavimus: unde miramur Boherium Basilii Regulam, de qua hic S. P. Benedictus, Basilio cuidam monacho a Caesariensi episcopo distincto ascripsisse: nam Regula illa Basilii monachi, quam observant, ut ait, Orientales coenobitae, quamque ipse multoties citat, haudquaquam est alia ab illis quas scripsit Caesariensis episcopus. Quod vero S. Benedictus eum vocat Patrem et suum, non inde sequitur eum militasse sub S. Basilii institutis; sed eum Patrem appellat, vel honoris gratia tanquam antiquiorem, juxta illud S. Augustini: « Honorificentiae causa Patres appellamus eos qui nos vel tempore", + "candidate_score": 0.611156, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_335_337", + "bdc_text": "Offeruntur mihi iuvenes multi , qui sub mea cuperent esse disciplina . Sed hanc solam ob causam Fehlt in der Vorlage . eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3475", + "psc_text": "Contrarium tamen supra docuerunt Boherius, et Haeftenus, l. IV, tr. 1, disq. 6, ubi ex hoc Regulae textu recte omnino intulit pueros olim in ordine nostro seorsim ab aliis monachis institutos fuisse, quia, infit, « dum ait ordines suos, aperte significat eos non commiscendos ordinibus seniorum, sed habere particularem inter se ordinem. Unde Bernardus Cassinensis ait: Hic fit mentio de pueris qui sua loca specialia, suosque specialis habent magistros, nec sedent nec stant cum aliis majoris aetatis. » Atque hanc fuisse communem ordinis consuetudinem probant ea quae diximus in lib. V de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 5. Eamque S. Benedictus potuit accipere a S. Basilio in Regul. fus., c. 15, ubi pueros a senioribus ita separandos constituit, ut tamen communes sint omnibus preces. Foris autem vel ubi ubi. ] « Hoc est in omni loco: nam cum 833 dicit ubi, nullum locum praetermittit, » inquit Hildemarus. Custodiam habeant, et disciplinam,", + "candidate_score": 0.611037, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_331_333", + "bdc_text": "peregrinis servare quotidie ad me divertentibus . Zuletzt hatte sich auch Johannes Huser bei ihm niedergelassen ; s. Nr. 2685 , 82-87 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2032", + "psc_text": "in refectorio semper usque ad finem mensae, sed ante debet finiri lectio. Si vero fratres in labore sunt, et ibi manent, debet pleniter sicut in refectorio illis legi lectio. Si autem non fuerit generalitas, et non manserint, debet parum legi. Similiter si tantum manserint . . . parum legendum est. Similiter si hospes ante horam in refectorio manducaverit: si autem tales et tanti hospites fuerint, id est duo vel tres, parum legendum est, id est leviter; si autem plures, tantum usque prior innuat lectori finem facere. » Hujus rei aliqua ex parte praxim videre est apud Hariulfum in Chron. Centul. lib. IV, cap. 26, ubi de Gervino abbate piissimo scribit, quod in itinere constitutus (Spicil. tom. IV), « coena apparata, si accubuisset pransurus, lectionis auditione vel divinae legis meditatione implicari studebat. » His accedit quod de decanis villarum provisoribus extra monasterium suis in decaniis comedentibus habet Udalricus (Lib. III, c.", + "candidate_score": 0.610907, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_336", + "bdc_text": "Sed hanc solam ob causam Fehlt in der Vorlage .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2236", + "psc_text": "et rationabili causa factum est: et causa vel ratio, quia bis a me in duabus epistolis domno abbati Clarevallensi directis studiose descripta est, hic iterare superfluum judico: si adeo studiosus fueris, ibi plene reperies. At hujus capituli praevaricatio qua ratione excusabitur? Qua causa sospes et integris viribus monachus carnibus utens reus non esse monstrabitur? Dic, quaeso, si quid habes, et aliqua vera vel verisimilis ratio est. Carnes tibi si potes vindica. Non habes, non habes, inquam, ut aestimo quid dicas; non habes plane unde perjurii naevum, ne dicam noxam expurges: obviat Regula, contradicit justitia. » Cum ergo frangendae absinentiae a carnibus causa rationabilis afferri nulla queat, manifestum est nec abbatem cum monachis circa esum carnium dispensare posse, nisi forte in certis quibusdam casibus extraordinariis, qui vix intra mille annos semel evenient. Caeterum necdum nobis reperire licuit summorum pontificum bullas monachis Benedictinis ter in hebdomada carnes edendi licentiam facientes; aut si", + "candidate_score": 0.610587, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_251", + "bdc_text": "Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3525", + "psc_text": "correctio vero diligens sit, non severa: sed sic alterum condiatur ex altero, ut et boni habeant amando quod caveant, et pravi metuendo quod diligant. » Non sit turbulentus et anxius. ] « Turbulentus Smaragdo dicitur, commotionis ira turbatus, moestus, molestus, vel atrox. Anxius vero dicitur acedia vel anxietate plenus. » Hildemaro turbulentus, « qui in vultu suo hilaritatem non ostendit: anxius est superfluus, sicut nos dicimus. Sive anxius est ille, qui uno in tempore diversa cupit agere sine aliqua interpositione. » Denique Bernardo Cassinensi « turbulentus est qui semper incedit quasi iratus, vel ira turbatus aut commotus: anxius dicitur commotus. » 845 Non sit nimius et obstinatus. ] Secundum Hildemarum « nimius et obstinatus unum significat. Obstinatus autem est qui aliquid praecipitanter et sine revocatione facere festinat. » At Smaragdus utrumque sic distinguit, ut nimius sit « dilargus, prodigus, vel rerum monasterii nimius et superfluus dispensator. Obstinatus vero insuperabilis, obfirmatus,", + "candidate_score": 0.609714, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_145", + "bdc_text": "MetellinPankraz Mötteli vom Rappenstein. ille , cuius ope capitaneatum nactus est , Vgl. Nr. 2612 , 16-25 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1638", + "psc_text": "Sufficiat. Injungatur ei satisfactio gravis culpae, et in ipsa satisfactione habeat se, sicut superius dictum est, cum de gravi culpa ageretur. Si abjectis monachi vestimentis in saeculari habitu ad monasterium redit, servatis circa eum caeteris, quae superius dicta sunt, saeculari veste, in qua reversus est, circumcinctus, sicut supra de staminia dictum est, et non portans cucullam, capitulum ingrediatur, et post susceptam disciplinam, cuculla a camerario ante ipsum posita ab eo suscipiatur, et ibi statim induatur. Ex Constitutione Benedicti papae XII, cap. 24. 392 Ad ecclesias etiam, vel monasteria, seu loca hujusmodi redeuntes, ad communionem aliorum monachorum seu fratrum donec satisfactionem hujusmodi fecerint, nullatenus admittantur; quae subjicitur esse talis, videlicet quod a porta regulari, parlatorio, seu alio loco consueto per claustrum cum magistro novitiorum, vel alio ad hoc deputato, ad capitulum veniat in staminia, vel nudus, secundum quarumdam ecclesiarum, monasteriorum, et locorum religiosorum morem, femoralia et caligas sine pedalibus tantum habens;", + "candidate_score": 0.609528, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_145", + "bdc_text": "MetellinPankraz Mötteli vom Rappenstein. ille , cuius ope capitaneatum nactus est , Vgl. Nr. 2612 , 16-25 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2973", + "psc_text": "coloris probat id quod de S. Juniano, qui eodem cum S. Mauro vivebat tempore, scribit Wlfinus Boetius in ejus Vita, n. 7 (Saec. I Ben.): « Vestis ejus cilicina de caprarum pilis, quae in modum caracallae, quam nunc cappam vocamus, perseverat usque hodie apud nos, quae ita illaesa perseverat, ut nihil vetustatis redoleat, candido colore perfusa. » Sed et S. Maurum Jacobo abbati Cormaricensis monasterii candidissimum monachi praeferens habitum apparuisse scribebat anno 869 (Saec. IV, part. II) Odo Glannafoliensis abbas in Historia translationis S. Mauri, n. 9, et Ansegisus (In ejus Vita, saec. IV Ben., part. I) in Constitutione de victu et vestitu monachorum Fontanellensium assignat « ad saccos 15 comparandum griseos sicciscos unde cappae fiant. » Porro cappae nomine intelligi cucullam constat ex dictis; griseumque colorem magis ad album quam ad nigrum accedere omnibus notum est. Erant ergo etiam cucullae albae, saltem aliquibus in monasteriis, nam de omnibus quis", + "candidate_score": 0.609155, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_263", + "bdc_text": "se nihil hic valere , nullum exhiberi ei honorem , nemini suam arridere vocem , Siehe Nr. 2612 , 177 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_806", + "psc_text": "Et si avygne que ascune tense, oue autre desordinement, soit celle mise en silence par tice, et teigne la penaunce tres jour. Denique Carthusienses in Nova Collectione Statutorum (II part., c. 14, n. 7): « Qui absque licentia silentium fregerit, culpam suam recognoscat, et disciplinam cum virgis accipiat in dominica proxime sequenti . . . . Si assuetus fuerit in frangendo, vino privetur, aut ad terram comedat, vel alia poena arbitrio prioris puniatur. » Et alibi (Cap. 8, n. 5): « Dicentes autem culpas suas de fractione silentii debent exprimere locum, vices et qualitates personarum; et tenentur disciplinas cum virgis a praesidente recipere. . . . Et omnes priores servent, et servare faciant istud statutum de disciplinis pro fractione silentii dandis; alias visitatores super hoc provideant. » Quia scriptum est: In multiloquio non effugies peccatum. « Nam multiloquium, ut ait S. Joannes Climacus (Grad. 11), sedes est vanae gloriae, per", + "candidate_score": 0.608647, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_146_148", + "bdc_text": "cum hisce diebus fuisset Monaci et in itinere versus Augustam in ditione BavariHerzog Wilhelm IV . von Bayern. invenisset duos rusticosUnbekannt . venientes ex castris caesaris cum karris = carris :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1833", + "psc_text": "carpentariis, si aliquid necesse fieri, aut reparari, aut certa aliqua ratione abbati facienda, introeant. De caetero nullam licentiam aut libertatem habeant introeundi. » Quod S. Aurelianus ait si in habitu laico fuerint, in memoriam revocat antiquam monasterii S. Galli consuetudinem qua laicis etiam potentissimis haud fas erat dominicis diebus processionem in claustro sequi, nisi habitu monastico indutis, ut testatur Ekkehardus 440 junior his verbis: « Vidi ego ante tempora quae a Gallis patimur, monachorum schismatis, comites aliosque potentes loci milites, pro dilectione festis diebus crucem nobiscum per claustrum sequendo; juvenes et senes quosdam ad cingulum barbatos monachicis indutos roccis nobiscum quaque ivimus ingredi. » De caetero autem claustrum « ab antiqua patrum memoria tantae venerationi est habitum, ut nemini vel potentissimorum saeculi canonicorum seu laicorum introitus, vel etiam introspectus eis licuerit. » Hanc disciplinam suis in coenobiis etiam instituerat S. Columbanus abbas; unde inter alia accusationis capita, quibus querebatur de", + "candidate_score": 0.608269, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_165", + "bdc_text": "- Diese Hoffnung entstand wahrscheinlich in Zusammenhang mit den vom Landgrafen angestrebten Verhandlungen mit dem Kaiser , die dieser damals ablehnte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2421", + "psc_text": "cum omnia etiam imperfecta, ut ad opus Dei debite celebrandum convolarent, relinquere deberent; imperfectum opus Dei, alios etiam suis discursibus perturbando, derelinquunt. Quam procul ab his erat S. Liudgenus episcopus (In ejus Vita, auctore anonym., cap. 32, saec. IV Ben., pag. 46; vide cap. 33), qui accersitus tertio ab imperatore Carolo Magno, venientibus nuntiis dum divinis interesset officiis, aliud nihil respondit quam se proxime peracto officio eos secuturum. Cumque, expleta psalmodia, ad imperatorem accessisset isque rogasset cur tot invitatus nuntiis statim venire despexisset, respondit: « Quia Deum et tibi, o rex, et cunctis hominibus praeponendum arbitrabar; hoc enim mihi praecepisti curam episcopalem committens; idcirco a tuis vocatus nuntiis, Omnipotentis servitium intermittere inconveniens judicavi. At mox divino peracto obsequio, paratior ad regis imperium veni. Quod responsum ejus imperator optimus veneratus: Gratias, ait, habeto, episcope, quia talem te modo reperio qualem antea aestimabam. Fuerunt aliqui qui facta bonitatis tuae malevole apud me", + "candidate_score": 0.607338, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_168", + "bdc_text": "Und tatsächlich wurde auf der Tagsatzung eine Gesandtschaft der Freiburger und Luzerner nach Frankreich beschlossen ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2677", + "psc_text": "direxit, et in Fritislariensi primum asceterio, postea in Fuldensi, tum Trajecti ad Rhenum, aliisque in locis publicas aperuit scholas. Atque ne id genus exercitii eo mortuo insuper haberetur, scripsit epistolam ad Fulradum, magnae tunc in regno Francorum auctoritatis, in haec verba: Deprecor celsitudinem regis nostri pro nomine Christi Filii Dei, ut mihi nunc viventi indicare et mandare dignetur circa discipulos meos, qualem mercedem postea de illis facere voluerit. Sunt enim pene omnes peregrini, quidam presbyteri, per multa loca ad ministerium Ecclesiae et populorum constituti. Quidam sunt monachi per cellulas nostras et infantes ad legentes ( Forte infantibus ad legendas) litteras ordinati sunt; et aliqui seniores, qui longo tempore mecum viventes laboraverunt, et me adjuvabant. De his omnibus sollicitus sum, ut post obitum meum non disperdantur. Hinc mortuo Wigberto Fritislariensis monasterii abbate, praecipit ut Wigbertus presbyter et Megingodus diaconus Regulam insinuent, et magistri sint infantium, et praedicent verbum Dei fratribus. Floruere", + "candidate_score": 0.607147, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_323_325", + "bdc_text": "ulterius eum mihi non obtrudat . Vgl . schon Nr. 2685 , 79-81 . - Vogler d.J .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_449", + "psc_text": "nam, ut dicit Gilbertus de Hoillandia Serm. 19, in Cant., « Si infra vires tuas amor se cohibet et contrahit, iniquus est; et si juxta vires, exiguus. » Quid ergo? Iterum cum eodem Gilberto dicat unusquisque nostrum Ibid.: « Diligam te, bone Jesu; diligam te, virtus mea, quem non possum gratis diligere, nec possum tamen satis diligere; dirigantur in te ex integro studia mea, nec alieno deducantur et distrahantur affectu. At quam exigua sunt etiam cum integra sunt in te studia nostra? quomodo ergo diminuam, quod cum integrum est, tam exile est? totus in te, Deus bone, desiderio ferar. » Deinde proximum tanquam seipsum. ] Ut hoc instrumentum breviter expediam, tria mihi inquirenda propono: 1º quis noster proximus dicendus sit; 2º quis noster in eum affectus esse debeat; 3º quae instrumenti hujus necessitas vel utilitas. Primum explicat S. Augustinus Serm. 108, in Append. Serm. S. August. seu quivis alius his", + "candidate_score": 0.606678, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_146_148", + "bdc_text": "cum hisce diebus fuisset Monaci et in itinere versus Augustam in ditione BavariHerzog Wilhelm IV . von Bayern. invenisset duos rusticosUnbekannt . venientes ex castris caesaris cum karris = carris :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2193", + "psc_text": "testimonium commendat, quod fuerat ipse monachus Fuldensis monasterii, quod sub strictiori et severiori Regulae S. Benedicti observatione S. Bonifacius fundaverat, misso in Italiam S. Sturmio, qui in melius ordinatis monasteriis puriorem verioremque Regulae sensum addiceret, a Fuldensibus monachis postea ad praxim reducendum, ac proinde Rabanus loqui haud potuit, praeter sensum suo in monasterio intellectum. Eadem fuit sententia Dietrici Mettensis episcopi, qui aliquando loquens de disciplina quam ipse studens in monasterio S. Galli viderat (Ekkehard. de Casibus S. Galli, cap. 11): « Erant, inquit, alii qui solis volatilibus, quod unius cum piscibus creaturae sint, licite uterentur. » His accedit sancta Hildegardis, cujus haec verba: « Carnium esus infirmis omnino, debilibusque pro reparatione concedatur. Carnes tam quadrupedum quam volatilium intelligi volens, et nullas carnes quas homines comedere solent excipiens. At ubi meliorati fuerint, a carnibus more solito abstineant, scilicet a carnibus quadrupedum; quia sani illas et succum earum comedere non solebant, sed", + "candidate_score": 0.606116, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_146", + "bdc_text": "cum hisce diebus fuisset Monaci et in itinere versus Augustam in ditione BavariHerzog Wilhelm IV .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1766", + "psc_text": "est annexum, ut sine proprietatis abjectione monachus esse non possit, uti sentiebat olim sanctus Fulgentius. Nam « dicebat frequenter, nec debere, nec posse monachum judicari, cui voluntas habere privatum peculiam persuaserit. » Et S. Isaac apud sanctum Gregorium (Lib. III Dial., c. 14): « Monachus qui in terra possessionem quaerit. monachus non est. » Eadem mente S. Basilius, ad Senatorem quemdam, qui saeculo renuntians aliquid sibi de propriis facultatibus retinuerat, dixit: Et Senatorem perdidisti, et monachum non fecisti (Apud Cass. l. VII, c. 19) . Et revera quotquot exstiterunt aliquando veri monasticae vitae cultores, quotquot Regularum conditores de abdicanda proculque amandanda proprietate leges aut sanxerunt, aut servaverunt. Praeclarum hanc in rem exemplum habemus in discipulis sancti Gerasimi abbatis, qui, ut scribit Cyrillus in Vita sancti Euthymii, « nihil 424 possidere tantae eis erat curae, quantae nihil aliud . . . . . erantque adeo remoti ab omni sollicitudine, et a", + "candidate_score": 0.606011, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_146_148", + "bdc_text": "cum hisce diebus fuisset Monaci et in itinere versus Augustam in ditione BavariHerzog Wilhelm IV . von Bayern. invenisset duos rusticosUnbekannt . venientes ex castris caesaris cum karris = carris :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_157", + "psc_text": "sufficiunt pugnare. Tertium vero monachorum teterrimum genus est sarabaitarum, qui nulla regula approbati, experientia magistri, sicut aurum fornacis; sed in plumbi natura molliti, adhuc operibus servantes saeculo fidem, mentiri Deo per tonsuram noscuntur. Qui bini, aut terni, aut certe singuli, sine pastore, non dominicis, sed suis inclusi ovilibus, pro lege eis est desideriorum voluptas: cum quidquid putaverint vel elegerint, hoc dicunt sanctum; et quod noluerint, hoc putant non licere. Quartum vero genus est monachorum quod nominatur gyrovagum, qui tota vita sua per diversas provincias ternis aut quaternis diebus per diversorum cellas hospitantur, semper vagi, et nunquam stabiles, et propriis voluptatibus, et gulae illecebris servientes, et per omnia deteriores sarabaitis. De quorum omnium miserrima conversatione melius est silere quam loqui. His ergo omissis, ad coenobitarum 39 fortissimum genus disponendum, adjuvante Domino, veniamus. COMMENTARIUS. Monachorum. ] Monachus dicitur ille qui segregatus ab omni hominum frequentia, in solitudine poenitentiae lacrymis vacat, et Deo", + "candidate_score": 0.605108, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_146", + "bdc_text": "cum hisce diebus fuisset Monaci et in itinere versus Augustam in ditione BavariHerzog Wilhelm IV .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3638", + "psc_text": "» Idem dicendum est de peregrinationibus quas devotionis aut poenitentiae causa nonnulli suscipiunt. Unde et S. Bernardus monachum quemdam a peregrinationis proposito, quam de licentia sui abbatis inceperat, dehortatum ad suum remisit monasterium (Epist. 319): « Rectius judicantes, inquit, ad ejus abbatem scribens, quantumlibet reum in suo monasterio monachum poenitentiam agere, quam foris vagando provincias circumire; neque enim terrenam, sed coelestem requirere Jerosolymam monachorum propositum est, et hoc non pedibus proficiscendo, sed affectibus proficiendo. Et Gauffridus abbas Vindocinensis (Lib. IV, epist. 21): « Fides utique monasticae professionis eundo Jerusalem observari minime potest, sed violari. Jerusalem etenim ire sicut indultum est laicis, sic interdictum est monachis ab apostolica sede: quod novi ego ipse sicut ille cujus aures erant ad os domini Urbani papae, cum et eundo Jerusalem peregrinari praeciperet laicis, et ipsam peregrinationem monachis prohiberet, etc. » Exstat ea de re decretum concilii Eboracensis anno 1195 (Can. 13, apud Spelm.). «", + "candidate_score": 0.604529, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_146", + "bdc_text": "cum hisce diebus fuisset Monaci et in itinere versus Augustam in ditione BavariHerzog Wilhelm IV .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3640", + "psc_text": "egrediantur. » Vide S. Lanfranci epist. 57, et S. Anselmi lib. III, epist. 130. Quid quod ne quidem ad procurandas res monasterii temporales monachos foras exire probaverunt nonnulli? Certe ea videtur fuisse mens S. Gregorii papae, ut colligimus ex epistola ad Petrum subdiaconum Siciliae, qua praecipit ei ut exteriorem curam monasterii Fausto commendet, quia, inquit (Lib. I, epist. 67), « sicut studii nostri condecet, et litigiis foralibus monachos submovere, ut divinis ministeriis pie ac solerter invigilent, ita necesse est nostra provisione, quemadmodum negotia eorum disponi debeant ordinare, ne districta mens per varias causarum curas diffluat. et ad celebrandum opus consuetum enervata torpescat. » Et infra: « Expedit enim parvo incommodo a strepitu causarum servos Dei quietos existere, ut et utilitates cellae per negligentiam non pereant, et servorum Dei memes ad opus dominicum liberiores existant. » Haec eadem etiam erat mens S. Dunstani, qui Wlfinum germanum fratrem suum « sibi forinsecus", + "candidate_score": 0.604234, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_146_148", + "bdc_text": "cum hisce diebus fuisset Monaci et in itinere versus Augustam in ditione BavariHerzog Wilhelm IV . von Bayern. invenisset duos rusticosUnbekannt . venientes ex castris caesaris cum karris = carris :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3655", + "psc_text": "modicum, matura quoque societate eisdem ad custodiam deputata. » Sane hanc monachorum consuetudinem tanti faciebat S. Gregorius (Lib. X Regist., cap. 22), ut Constantinum monachum a fratribus in abbatem expetitum ideo repulerit, quod peculiaritati studeret, et quia « ad monasterium quod in Piceni provincia situm est, solus pergere sine aliquo fratrum suorum praesumpsit. Ex qua ejus actione cognoscimus, inquit, quia si sine teste ambulat, recte non vivat. » Constitutiones Coelestinorum praescribunt (Tract. 1, cap. 12) ut monachi sine licentia euntes aut soli, carceribus tradantur. » Hujus instituti causas habes apud Haeftenum, lib. XI, tract. 4, disq. 1. Omnium fratrum vel abbatis orationi se commendent. ] Idem habes in Regula S. Isidori, cap. 22, et Magistri, cap. 66. Ritum explicat Hildemarus his verbis: « Et hoc notandum est, si longa via vadunt, veluti est ad regem aut etiam in aliquid longe: tunc in capitulum veniet sive abbas sive caeteri quilibet ambulaverint,", + "candidate_score": 0.604221, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_251", + "bdc_text": "Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3519", + "psc_text": "praecipue in Urbico abbate redarguit S. Gregorius papa (Lib. IX, epist. 42): « Vehementer ingemisco, inquit, quia aliter esse monasterium vestrum, quam putabam, invenio: quod ex nulla re alia evenire valuit, nisi quia tua dilectio in regimine suo inordinata est, nec cum gravitate aliquid valet disponere, sed modo studet precantibus leniter blandiri, modo inordinate extra modum nimie irasci. » Porro licet S. legislator ad utrumque respexerit, et nimiam severitatem cum indiscreta remissione ex aequo damnaverit, primam tamen praesertim intendisse sequentia verba demonstrant Nedum nimis cupit eradere aeruginem, frangatur vas. ] Alia similitudine utitur S. Gregorius Bononi abbati Lerinensi ita scribens (Lib. IX, epist. 8): « Sic enim vulnus debes abscindere, ut non possis ulcerare quod sanum est, ne si plus quam res exigit ferrum impresseris, noceas cui prodesse festinas. » Vide S. Dorothei doctrinam 6. Suamque fragilitatem semper suspectus sit. ] Egregie in hanc rem S. Gregorius papa (Lib. XXIII", + "candidate_score": 0.593943, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_251", + "bdc_text": "Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1680", + "psc_text": "Turbulentus ex Hildemaro, « dicitur obscurus, non sincerus, non hilaris, furibundus; veluti aer dicitur turbulentus cum non est serenus, id est lucidus. Sive aqua dicitur turbulenta cum non est limpida et lucida; ita homo dicitur turbu entus cujus vultus obscurus est, id est non hilaris aut suavis. » Eodem fere modo Bernardus Cassin., » Nicolaus de Fractura et Turrecremata. Non injuriosus. ] Ad injurias inferendas contumeliasque irrogandas promptus. Non tardus. ] « In obediendo scilicet mandato superioris, nec in constitutam annonam fratribus etiam tribuendo, » inquit Boherius. Non prodigus. ] Id est, nimis largus, aut profusus, consumptor et dilapidator bonorum monasterii, ne forte ex ejus profusione totius monasterii ruina manaret. Ita autem se gerere debet, ut annui sumptus monasterii non excedant reditum; quin imo nec totum expendat, ut semper supersit aliquid pauperibus erogandum, fortuitisque casibus opportune possit occurri. Sed timens Deum. ] Quod est veluti antedictorum corollarium, ad quod illa", + "candidate_score": 0.591165, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_251", + "bdc_text": "Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3524", + "psc_text": "Cant.): « Audiant hoc praelati, qui sibi commissis semper volunt esse formidini, utilitati raro. Erudimini qui judicatis terram; discite subditorum matres vos esse debere, non dominos: studere magis amati, quam metui. Et si interdum severitate opus est, paterna sit, non tyrannica. Matres fovendo, patres vos corrigendo exhibeatis: mansuescite, ponite feritatem, suspendite verbera, producite ubera: pectora lacte pinguescant, non typho turgeant. Quid jugum vestrum super eos aggravatis, quorum potius ubera portare deberetis? » At his in omnibus sequenda est regula S. Gregorii ad Bononem Lerinensem abbatem ita scribentis (Lib. IX, epist. 8): « Ipsa in te dulcedo cauta, non remissa sit: correctio vero diligens sit, non severa: sed sic alterum condiatur ex altero, ut et boni habeant amando quod caveant, et pravi metuendo quod diligant. » Non sit turbulentus et anxius. ] « Turbulentus Smaragdo dicitur, commotionis ira turbatus, moestus, molestus, vel atrox. Anxius vero dicitur acedia vel anxietate plenus. »", + "candidate_score": 0.589283, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_337", + "bdc_text": "eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2813", + "psc_text": "appellari possunt, » ut cum Bernardo Cassinensi loquitur 673 Boherius. Addit tamen: « Sed et contra illos indifferenter admittendos, vel totaliter excludendos discretio debet haberi. Pauperem tamen sive remotum, sive propinquum admittendum hortor. » Fuerunt etiam qui hospitalitatem tanquam monasticae quieti et solitudini contrariam a monachorum coenobiis omnino arcendam esse existimarent. Hac ratione S. Augustinus in Hipponensi monachorum asceterio, in quo presbyter vixit, hospites recipi nolebat. In statutis quoque Guigonis Carthusiae prioris lego (Cap. 19): « Ipsorum hospitum personas tantum, non etiam equitaturas procuramus. » Tanquam Christus suscipiantur, quia ipse dicturus est: Hospes fui, et suscepistis me. Ex hoc maxime capite hospitalitatem commendant SS. Patres, atque in primis S. Augustinus (Serm. 136): « Discite, inquit, hospites suscipere, ubi agnoscitur Christus: an nescitis quia si quem Christianum susceperitis, ipsum suscipitis? Nonne ipse dixit: hospes fui, et suscepistis me? et quando ei dicitur, Domine, quando te vidimus hospitem? respondet: Cum uni ex", + "candidate_score": 0.588768, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_337", + "bdc_text": "eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2851", + "psc_text": "Bernardus, episcopo, vel principi, si ad carnium abstinentiam astringerentur. Sentiat aliter qui vult, tamen in hoc signo universali omnis hoc comprehendi puto, habita consideratione discretionis ad hospites religiosos sanos, quibus uti carnibus non licet. » Et Turrecremata: « Si hospitibus cibus carnium indifferenter negaretur, non omnis humanitas eis censeretur exhiberi. » Sed huic opinioni, quae contraria est optimae monasteriorum ordinis nostri praxi, et quam expresse damnavit Innocentius Papa III, in brevi ad abbatem et conventum Sylvae Majoris, qui tale aliquid praesumpserant, merito potest opponi illud S. Ambrosii (Lib. V in Hexam., cap. 8): « Melior est enim hospitalitas in oleribus cum gratia, quam vitulorum pinguium praeparatio cum discordia. » Et illud Evagrii in Monachicis, n. 2 (Tom. III Monum. Eccles. Graecae): « Si praetextu hospitalitatis de sumptuoso cibo in mentem venerit, abjice eam cogitationem, nec illi adhaereas; per illam quippe insidiatur tibi adversarius . . . . licet panem duntaxat", + "candidate_score": 0.587007, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_11", + "bdc_text": "Magnus enim militum numerus nudorum sola frigoris vehementia in utrisque castris periit .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_646", + "psc_text": "victum nobis parcum et tenuem constituerunt ad certam mensuram, quo corpus sustentetur ad necessitatem, et non incrassetur ad libidinem, » ut scribit Trithemius Homil. 21. Jejunii autem nomine cuncta macerationis genera vulgo intelligunt, quibus usi persaepe leguntur sancti, ut foedos libidinis aestus exstinguerent. Ita monachus quidam omnes ad lucernae flammam sibi digitos incendisse dicitur, ne libidinis flamma cor suum ardere permitteret Lib. V de Vit. Pat., libello 5, n. 37. Ita S. Benedictus S. Greg. l. II Dialog., c. 2 carnis tentatione afflictus, in spinas et vepres corpus nudum provolvit. Ita S. Bernardus In ejus Vita l. I. c. 3, quod curiosius feminam aspexisset, stagno gelu constricto collo tenus se immersit. Alii flagellis, ciliciis, vigiliis, chameunis, ferreis catenis carnis tentationes impugnarunt, et vicerunt. Vide Regulam B. Aelredi ad Virgines, cap. 26 et 27. Secundo. Quia non minus castitati quam ipsi animae inimica est otiositas: « Qui thesaurum magnum in fragili", + "candidate_score": 0.586933, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_337", + "bdc_text": "eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2802", + "psc_text": "et in omnibus officiis monasterii ista sit consideratio, ut quando indigent, solatia accommodentur eis; et iterum quando vacant, obediant imperatis. Item et cellam hospitum habeat assignatam frater, cujus animam timor Dei possidet: ubi sint lecti strati sufficienter, et domus Dei a sapientibus sapienter administretur. Hospitibus autem, cui non praecipitur, nullatenus societur neque colloquatur; sed si obviaverit aut viderit, salutatis humiliter, ut dictum est, et petita benedictione, pertranseat, dicens non licere sibi colloqui cum hospite. COMMENTARIUS. Ab oratorio transimus ad hospitium; tanta est enim utriusque loci affinitas, ut ab invicem separari non debeant: utrobique Christus adoratur, utrobique suscipitur; in oratorio quidem ad altare, in hospitio autem in hospite et peregrino. Neque vero necesse arbitror pluribus hic hospitalitatis virtutem commendare, quam tot ac tantis SS. Patres celebrarunt encomiis. Hanc abunde laudat Petrus Blesensis in epist. 29, quem si lubet consule: nobis interim sufficiat exemplum patriarcharum, praeceptum apostolorum, Christi Domini promissum, quo coeleste", + "candidate_score": 0.586703, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_337", + "bdc_text": "eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1924", + "psc_text": "22): « Si quis coeperit aegrotare, transfertur ad exedram latiorem; et tanto senum ministerio confovetur, ut nec delicias urbium, nec matris quaerat affectum. » Et Tabennenses, de quibus idem Hieronymus ( Praefat. in Regulam S. Pachom. ): « Aegrotantes miris sustentantur obsequiis, et ad omnem copiam praeparatis cibis. » Sed et ipsi infirmi considerent in honorem Dei sibi serviri. ) Talesque se exhibeant, quales esse decet eos qui Christi vices gerunt et in quibus Christo ministratur. Et non superfluitate sua contristent fratres suos servientes sibi. ] Ut S. P. Benedicti mentem plenius attingamus, observandum variis ac diversis modis multifariaque, ut ita loquar, superfluitate infirmos contristare posse servientes sibi fratres. Primo superfluitate moestitiae, cum infirmitatis pondere gravati, nimium se morosos exhibent, ac de infirmitate plus aequo tristantur, longe ab illo venerabili sene dissiti, qui « cum frequenter infirmaretur corpore, et langueret, contigit ut uno anno nulla eum valetudo contingeret, et propterea", + "candidate_score": 0.5827, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_337", + "bdc_text": "eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3054", + "psc_text": "ut prae illis liberalius exciperentur (hospites); 3º ne moribus imperfectiorum fratrum forte offenderentur; 4º ne daretur occasio hospites sine venia alloquendi. » Nam easdem rationes ipse refellit postea. Et certe non moverunt rationes istae Patres Aquisgranenses, quominus statuerent (Can. 27), « ut abbas vel quispiam fratrum ad portam monasterii cum hospitibus non reficiatur: in refectorio autem omnem eis humanitatem manducandi exhibeat. » Non moverunt concilium Londonense II, statuens, 729 « ne abbates faciant milites, et ut in eadem domo cum monachis suis dormiant, et comedant, nisi aliqua necessitate prohibente. » Non moverunt Cluniacenses, aliasque congregationes monasticas, quae ad puriorem Regulae normam vitam instituere studuerunt; quae omnes abbatem ad commune fratrum refectorium remittunt, et hospites illo duci et manducare permittunt. Et certe non multum esse timendum ne fratres inde turbentur experientia docet; deinde quid prohibet quominus hospites in refectorio liberalius excipiantur? Quod vero timetur ne scandalizentur minus perfectorum fratrum moribus, multo", + "candidate_score": 0.58153, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_337", + "bdc_text": "eos recipere non valeo , quia hospitium nimis habeo angustum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1923", + "psc_text": "de caetero, nec dicamus ei: ubi jaces, ubi cubas in meridie? quia jam novimus locum; scimus enim eum in infirmaria jacere, non autem restat nisi praestare obsequium. » Quia ipse dixit: Infirmus fui et visitastis me, et quod fecistis uni de his minimis meis, mihi fecistis. ] Ad quam Salvatoris sententiam attendens S. Basilius (Apud Ruff. cap. 30), interrogatusque « quali affectu debemus infirmis fratribus ministrare, » respondet: « Sicut ipsi Domino offerentes obsequium, qui dixit quia quaecunque feceritis uni ex his minimis fratribus meis, mihi fecistis. » Eo 461 haud dubium respiciebant Aegyptii monachi, de quibus S. Hieronymus (Epist. 22): « Si quis coeperit aegrotare, transfertur ad exedram latiorem; et tanto senum ministerio confovetur, ut nec delicias urbium, nec matris quaerat affectum. » Et Tabennenses, de quibus idem Hieronymus ( Praefat. in Regulam S. Pachom. ): « Aegrotantes miris sustentantur obsequiis, et ad omnem copiam praeparatis cibis. » Sed", + "candidate_score": 0.5798, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 8, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1", + "max_score": 0.728382, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_250_252", + "bdc_text": "„Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres . Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) . Invident mihi populi concursum ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_529", + "psc_text": "diuersa sentientes, continuo aubiunzit: ne forte det illis deus paenitentiam ad cognoscendam ueritatem et resipiscant de diaboli laqueislaquei, captiuati ab ipso secundum ipsius uoluntatem. ecce apostolica mansuetudo! cum quibus placide, patienter modesteque agi praecepit, eos ipsos dicit a diabolo captiuatos, nec tamen lenitatem quam commendabat amisit, quia eam quam docebat tacere noluit ueritatem. § 91 Sed ipse uideris cuius partes agas, qui meamei uerba uelut conuiciosa et saeua criminando eos, quos ad disputandum conuenire non uis, ad litigandum niteris excitare; nolo enim dicere, quia et te litigare delectat. parcius quippe ac uerecundius, sed quasi ex obliquo mihi obicis quae ad me omnino non pertinent. quid enim iudicem de Manicheorum pestilentiosissima et christianis omnibus anathemanda uanitate, si tantum dicere solerem ac non etiam conscriptis libris multismulti multiplicibusque testarer, ne sic quidem esset aduersus me 1 Petil. I 26, 28. cf. Marc. 3, 23 8 II Tim. 2, 24-26 22 cf. epist.", + "candidate_score": 0.728382, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_250", + "bdc_text": "„Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_529", + "psc_text": "diuersa sentientes, continuo aubiunzit: ne forte det illis deus paenitentiam ad cognoscendam ueritatem et resipiscant de diaboli laqueislaquei, captiuati ab ipso secundum ipsius uoluntatem. ecce apostolica mansuetudo! cum quibus placide, patienter modesteque agi praecepit, eos ipsos dicit a diabolo captiuatos, nec tamen lenitatem quam commendabat amisit, quia eam quam docebat tacere noluit ueritatem. § 91 Sed ipse uideris cuius partes agas, qui meamei uerba uelut conuiciosa et saeua criminando eos, quos ad disputandum conuenire non uis, ad litigandum niteris excitare; nolo enim dicere, quia et te litigare delectat. parcius quippe ac uerecundius, sed quasi ex obliquo mihi obicis quae ad me omnino non pertinent. quid enim iudicem de Manicheorum pestilentiosissima et christianis omnibus anathemanda uanitate, si tantum dicere solerem ac non etiam conscriptis libris multismulti multiplicibusque testarer, ne sic quidem esset aduersus me 1 Petil. I 26, 28. cf. Marc. 3, 23 8 II Tim. 2, 24-26 22 cf. epist.", + "candidate_score": 0.724958, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_249_251", + "bdc_text": "Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait : „Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres . Valde enim me vexat et excruciat illa rusticana et incivilis importunitas Haller meint Schwyzers und Meyers Benehmen. ( gravius nihil dico ) .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_529", + "psc_text": "diuersa sentientes, continuo aubiunzit: ne forte det illis deus paenitentiam ad cognoscendam ueritatem et resipiscant de diaboli laqueislaquei, captiuati ab ipso secundum ipsius uoluntatem. ecce apostolica mansuetudo! cum quibus placide, patienter modesteque agi praecepit, eos ipsos dicit a diabolo captiuatos, nec tamen lenitatem quam commendabat amisit, quia eam quam docebat tacere noluit ueritatem. § 91 Sed ipse uideris cuius partes agas, qui meamei uerba uelut conuiciosa et saeua criminando eos, quos ad disputandum conuenire non uis, ad litigandum niteris excitare; nolo enim dicere, quia et te litigare delectat. parcius quippe ac uerecundius, sed quasi ex obliquo mihi obicis quae ad me omnino non pertinent. quid enim iudicem de Manicheorum pestilentiosissima et christianis omnibus anathemanda uanitate, si tantum dicere solerem ac non etiam conscriptis libris multismulti multiplicibusque testarer, ne sic quidem esset aduersus me 1 Petil. I 26, 28. cf. Marc. 3, 23 8 II Tim. 2, 24-26 22 cf. epist.", + "candidate_score": 0.724367, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_248_250", + "bdc_text": "quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant . Apud alios contra , qui acerbiores sunt , artibus opus est , et talibus artibus , quales in suo canone ponit apostolus Paulus. , cum ait : „Servum domini non oportet pugnare , sed placidum esse erga omnes , propensum ad docendum , tolerantem malos cum mansuetudine , erudientem eos , qui obsistunt , si quando det illis deus poenitentiam ad agnoscendum veritatem et resipiscant e diaboli laqueo “2Tim 2 , 24-26. , etc. Quod meum consilium quomodo tibi placeat , aperte respondeas , oro , nec celes , si quid in eo desideres .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_6", + "psc_text": "— quae utinam mihi ad explicanda ea quae sentio pro desiderio prouenisset! —, sed quaedam sophistica et maligna professio, quae sibi proponit non ex animo, sed ex contentione uel commodo pro omnibus et contra omnia dicere. de hac ait sancta scriptura: qui sophistice loquitur odibilis est; ab hac mihi uidetur Paulus apostolus iuuentutem Timothei prohibere, ubi ait: noli uerbis contendere; ad nihil enim utile est nisi ad subuersionem audientium. et ne a facultate recte dicendi eum prohibuisse putaretur, continuo subiecit: satis age te ipsum probabilem operarium exhibere deo non erubescentem, uerbum ueritatis recte tractantem. nimirum itaque tibi haec animi subrepsit affectio, quod contradicendi studio, non quo ita sentires, sed quo a nobis intentionem discere uolentis auerteres, perhibuisti nos eloquentes et uituperasti eloquentiam. nam quomodo te hoc ex animo fecisse credam, cum sciam, quemadmodum praedicare soleatis eloquentiam Donati, Parmeniani aliorumque uestrorum? qua quid esset utilius, si tam largo flumine pro pace", + "candidate_score": 0.722043, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221_223", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) . Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt . Quod ego cum communicare cum fratribus inciperem , statim illi putantes se occasionem redeundi nactos , tantumnon me , qui resisterem nec tales ob causas ecclesias deserendas censerem , in suspicionem aliquam malam , quasi omnia ferre possem , trahebant .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_385", + "psc_text": "si quos tales in sacramentorum eius communione cognouero, uerbo et disciplina domini emendo quos possum, tolero quos emendare non possum. fugio paleam, ne hoc sim, non aream, ne nihil sim. § 40 Proinde noli frustra in hac sententia uentilari. magis enim me ammonet, quomodo id agam, praeceptum apostolicum quod ipse posuisti: ne commiinicescommunices peccatis alienis; te ipsum castum se-rltlt. nam ut ostenderet, quemadmodum quisque non communicaret peccatis alienis, ad hoc addidit: te ipsum castum serua. non enim, qui se castum seruat, communicat peccatis alienis, quamuis non eorum peccata, sed illa quae ad iudicium sibi sumunt dei sacramenta communicet cum eis, a quibus se castum seruando fecit alienum. alioquin etiam Cyprianus, quod absit, peccatis raptorum et faeneratorum collegarum communicabat, cum quibus tamen in communione diuinorum sacramentorum manebat, de quibus 6 epiat. Cresc. 11 cf. Gal. 6, 5 20 epiat. Creec. et I Tiiu. 5, Z2 4 zi(ze-i )zaniae YR 7 displicent", + "candidate_score": 0.672629, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_246_248", + "bdc_text": "Studeo ego non nostram modo attrahere urbem in nostram sententiam ( imo non nostram , sed christianam ) , sed et aliarum Sueviae civitatum ministris facio me familiarem , si quo pacto et hi iungantur . Nec multo labore opus esse video apud multos , inÜber der Zeile nachgetragen . quibus hoc unum desidero , ut , quod recte intelligunt , aperte proferant .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_31", + "psc_text": "nobis — non enim ob aliud in ecclesia recitantur —; adtende etiam illud, quod apostolus ait: an uultis experimentum eius accipere qui in me loquitur Christus? et recole iam non quid Paulus, sed quid per eum Christus locutus sit quod paulo ante commemoraui: praedicauerbum, instaoportuneinoportune etcetera; adtende etiam quemadmodum ad Titum, cum explicaret qualis esse episcopus debeat, etiam perseuerantem dixit esse oportere iuxta doctrinam fidelis uerbi: ut potens sit, inquit, et exhortari in doctrina sana et contradicentes redarguere. sunt enim multi non subditi, uaniloqui et mentis seductores, maxime qui ex circumcisione sunt, quos oportet refelli. non ergo solos qui ex circumcisione sunt, sed eos maxime tales esse ait; oportere tamen in doctrina sana redargui refellique ab episcopo uaniloquos et mentis seductores indubitata praeceptione firmauit. unde hoc etiam mihi iussum esse cognosco, hoc pro uiribus ago, huic operi, quantum ipse qui iussit adiuuat, perseueranter insisto. quid obstas, quid obstrepis, cur prohibes,", + "candidate_score": 0.668795, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_4_6", + "bdc_text": "Nunc autem , quoniam commodum hunc nactus sum nunciumDer Diener von Hans Wyss ; s. Nr. 2706 , 1f. , pauca de rerum praesentium statu dabo , quamvis non dubitem , quin omnia haec prius resciveris . In der Vorlage resiveris .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_654", + "psc_text": "nolaeris Y uolueris R quidquam Wv 24 te om. WXYmlZ credo) credere Wml crede Wm2XmlYmlR causa WXml 25 debuerat R 26 quandam WXmJYmlR qua Xm2Z dictam et rei totius ordinem cognouisse. deinde etiam me credens adhuc ignorare quid gestum sit atque admonens, ut quid habeat ueritas discerem, narrasti plane non quid ueritas habeat, sed quid incautis et neglegentibus uestri pro ueritate subponant. dicis enim, cum quam plurimos episcopos error sibi Maximiani sociare contenderet, contracto a uestris concilio in eos omnes, qui in eius schismate perstitissent, prolatam esse sententiam, quam me quoque legisse commemoras. quaequa cum sententia consensu omnium firmaretur, placuisse tamen decreto concilii dilationem temporis dari, intra quod si qui corrigi uoluisset innocens haberetur. sic esse factum, ut non solum duo illi quos memoro, sed etiam multi alii purgatipurga atque innocentes ecclesiae redderentur, quorum ideo putas baptisma non debuisse rescindi, quia intra diem praestitutum restituti peremptoria sententia non tenerentur nec,", + "candidate_score": 0.667102, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_4_6", + "bdc_text": "Nunc autem , quoniam commodum hunc nactus sum nunciumDer Diener von Hans Wyss ; s. Nr. 2706 , 1f. , pauca de rerum praesentium statu dabo , quamvis non dubitem , quin omnia haec prius resciveris . In der Vorlage resiveris .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_372", + "psc_text": "in me rescinditis quod sciebam? baptismum quippe Christi me accepisse sciebam; uos etiam ipsi alienum scelus docetis, quod ignoratum nemini obesse conceditis. § 36 Cur ergo heri baptizatum hodie rebaptizatis, cum alienum scelus quod heri nesciebat hodie doceatis? nesciens a quali acceperit baptismi accepti non erat reus: modo abs te hoc didicit, baptismi rescissi quare fit reus? nam sinesiue consenserit documentis tuis siue non consenserit, qui Christi baptismum ministerio traditoris accepit, nisi probaueris eum scisse a quo acceperit, nec secundum uos recte poteris baptizare. iam nunc auerte ab studio partium mentem tuam et considera, quam innumerabilis multitudo christianorumChristianorum in Africa ipsa nesciat qui fuerint traditores; quanto magis in cetero orbe terrarum quantam multitudinem nisi, cum 1 cernimus om. Z cemimus-ecclesia om. WXYR cernimus de ecclesia mg. Tm2 5 labori XmJ 6 communion. W littoria XZ 7 dirumpendo Z fiat WXYmlRZ nolaistij potuisti Yml ita Z dicerem] dicere in W 8", + "candidate_score": 0.665692, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_205_207", + "bdc_text": "Multum ergo mihi negocii est cum eis . mit Schwyzer und Meyer . Nam quandocunque audiunt Lutheranos esse potentes aliquid moliri , statim de deserenda cogitant et loquuntur vocatione , imprudenterque effutiunt apud eos , qui singula eorum verba malevolis sine ambiguitate deferunt .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_3", + "psc_text": "non sit 'ex multa eloquentia', sed 'ei mnltiloquiomultiloquio'. multiloquium autem est superflua locutio, uitium scilicet loquendi amore contractum. plenimqueplerumque autem loqui amant etiam qui nesciunt, quid loquantur uel quomodo loquantur siue ad sanitatem sententiarum siue ad ipsum qui per artem grammaticam discitur integrum sonum ordinemque uerborum. eloquentia uero facultas dicendi est congruenter explicans quae sentimus, qua tunc utendum est cum recta sentimus. hoc modo ea non usi sunt haeretici. nam utique si recta sensissent, non solum nihil mali, uerum et boni aliquid esset quod eloquenter explicare potuissent. frustra igitur istorum exemplorum commemoratione accusasti eloquentiam. neque enim propterea pro patria non est miles armandus, quia contra patriam nonnulli arma sumpserunt, aut ideo uti non debent boni et docti medici ferramentis medicinalibus ad salutem, quia his ad perniciem etiam indocti pessimique abutuntur. quis enim nescit, sicuti est (medicina utilis uel inutilis), ut fuerint (utilia uel inutil)ia quae quaeruntur, ita eloquentiam, hoc est", + "candidate_score": 0.661582, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_221_223", + "bdc_text": "- stare tamen penes parochum , ut , si quis ab eo petat , ipseque commodis rationibus decumbentem dehortari possit , liceat ( seque Cellarius nunquam hoc facere nec facturum dicebat ) . Dises und die fünf nächsten Klammerpaare ergänzt . Quod ego cum communicare cum fratribus inciperem , statim illi putantes se occasionem redeundi nactos , tantumnon me , qui resisterem nec tales ob causas ecclesias deserendas censerem , in suspicionem aliquam malam , quasi omnia ferre possem , trahebant .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_193", + "psc_text": "neminem fallit, area dicta est ecclesia dei dominumque ipsum cum uentilabro esse uenturum et mundaturum aream suam, ut frumenta recondat in horreo, paleam uero conburat igni inextinguibili. aut ergo recte passi estis persecutionem aut, si modus christianus excessus est, palea nostra fecit, propter quam non fuerat area dominica deserenda, ne, quisquis ante tempus uentilationis ab area paleam refugeret. a frumento separatus palea fieret. tu autem, cum hoc non meum, sed sanctae scripturae testimonium refellere conareris. nullam persecutionem iustam esse posse dixisti; ubi ignoscendum tibi est nescienti scripturas, unde tibi uenire posset in mentem, quam iusta uoce sit dictum: detrahentem proximo suo occulte, hunc persequebar, et ab ipso domino Iesu Christo in excellentissima prophetia: persequar inimicos meos et conprehendam illos, et non conuertar donec deficiant. et alia multa diuina testimonia, 5 epist. Cresc. 12 cf. Petil. I 18. 20 13 cf. Matth. 8, 12 21 cf. epitr. Cresc. 24 Pa. 100,", + "candidate_score": 0.659673, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_4_6", + "bdc_text": "Nunc autem , quoniam commodum hunc nactus sum nunciumDer Diener von Hans Wyss ; s. Nr. 2706 , 1f. , pauca de rerum praesentium statu dabo , quamvis non dubitem , quin omnia haec prius resciveris . In der Vorlage resiveris .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_660", + "psc_text": "tibi Tf-YR 19 perspucuis W 20 non] no W 23 resciso W 24 chismate W dederunt WXYmlZ 25 maledictioni WYml aspidum consecrauerant. talia quippe in eos dicuntur ea sententia, quam in eos omnes prolatam esse non negas. § 37 Hic tu respondes, quod non solum duo isti quos memoro, sed etiam multi alii purgati atque innocentes intra diem dilationis se ecclesiae reddiderunt. quo uerbo me adinuasadiuua, quo uerbo mecum asseris ueritatem caliginemque illam, quam conabaris offundere, discutis. cum enim dicis eos se ecclesiae reddidisse, procul dubio fateris eos extra ecclesiam fuisse. ubi ergo antequam se ecclesiae redderent fuerunt, ibi baptizauerunt; ergo extra ecclesiam baptisma fuit quod dederunt. ab hoc inexplicabili inplicamento dum te conaris euoluere, rursus inuolueris. dicis enim ideo eorum baptisma non debuisse rescindi, quia intra diem praestitutum restituti peremptoria sententia non tenerentur. quomodo ergo dicis ante diem restitutionis non fuisse ab ecclesia separatos, quos ante diem dilationipdilationis confiteris", + "candidate_score": 0.659193, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_238_240", + "bdc_text": "ulcus iam mollitum est . Statim speramus saniem omnem illam effluituram ; at velle ante tempus exprimere nocivum magis quam salubre est .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_748", + "psc_text": "salubre, sed perniciosum erat, ut per cuncta membra pestilens uirus inreperet. salubrior ergo erat causa, ut conpendioso dolore natum decideret uulnus, quamuis non esset salubris, sed contra exitiabilis, ut per cuncta membra pestilens inreperet uirus. sic traditionem probabilius nos uobis obicimus, quamuis eam uos nobis non probabiliter obiciatis. § 66 lam illud quod in Siluanum Cirtensem episcopum uestrum dixi, fuisse traditorem municipalia gesta testantur 5 epist. Cresc. cf. pag. 489, 28 7 III 73, 85 sqq. 10 Uerg. Georg. III 513 11 Aen. III 498 sq. 16 Sententia concilii Bagaieneis 27 cf. Petil. I 21, 23 1 loquutionis WZ 2 dictum scripsi factum codd. v 4 orribilius W et probabiliiw om. W 10 di] de Yml dii Zv 12 reperies WXTmlZ 14 loquutionis WXZ 15 Bagaiensis concilii v 17 inrepat uirus] inreparturiis W inreparaturus R ut post dolore exhibet Zml conpendio suo W 18 decidit Xtnl 20 ciosum euan. W", + "candidate_score": 0.657249, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_7", + "bdc_text": "Tamen , ne meo ego defuisse videar officio , ea , quae mihi cognita sunt , communicabo .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_174", + "psc_text": "iguoremignorem. propter hoc enim ab omnipotente deo dictum est: quae nota sunt, uobis, quae occulta, mihi. semper igitur attendo eonscientiamconscientiam dantis, et quia ipsam notinon uideo, quid d.e ea in publico notum est quaero, nec ad rem pertinet, si aliud sit in secretosecreta conscientia, aliud in publica fama. sufficit enim scisse, quitiquia necdum eittseius a quo accipio damnata conscientia est. § 22 Ecce ipsa uerba tua posui, quibus te dicere ostenderem quod meis uerbis breuiter aperteque conplexus sum, quod ad hoc adtendatur abluentis conscientia, ut quae de illa fama sit cognoscatur. non ergo ipsa adtenditur, homo 9. 10 Petil. I 1, 2 14 epist. Cresc. 20 Deut. 29, 29 1 existimationis v 2 uideo WmlXmlYmlR in quodj inquit rmJ 7 praeteream Wm2 8 hunc ex bun.. Xm2 an] at Xm2Z idem] quidem Z 15 habeo W 16 habeo Wml 18 quod] quid Wm2YmlIt potes Wm2 19 eo] illo v 24", + "candidate_score": 0.655964, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_264_266", + "bdc_text": "etc. Accedit huius mali fax exitiosa , quod adversarii nostri unum hoc studebunt , ut nos in diversas trahant partes et perniciosam inter nos seminent discordiam . Quod ego , quantum in me est , fieri non patiar . Et hortabor etiam eos , sicuti hactenus diligenter etiam eos monui , Vgl. Nr. 2612 , 165-168 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_109", + "psc_text": "fallor, et ueris certisque rationibus et maxime diuinarum scripturarum exemplis penitus amputaui, quibus dilucidissime docui a sanctis praedicatoribus atque adsertoribus ueritatis etiam contra praesentes eius aduersarios nec tantum qui ex eodem populo quo et illi fuerunt, uerum etiam contra alienigenas et extraneos et, unde praecipue uanas formidines inicitis imperitis, contra eos qui dialecticam maxime profiterentur habitum fuisse sermonem, ne contentiosissimus habeatur diligentissimus praedicator et ne litigator putetur inpiger disputator, instans secundum praeceptum apostoli oportune inoportune, ut doctrina sana contradicentes redarguantur, uaniloqui refellantur, inquieti corripiantur, pusillanimes consolentur, infirmi suscipiantur, dum aduersus omnes resistentes uerbum salutis euangelicae cum patientia defenditur. sine diffidentia praedicatur. ostendi etiam, quam non debeatis ideo putare apud uos esse hominem baptizandum, quia et nos consentimus quod et baberihaberi a uobis baptismus possit et dari, cum et illud dicamus perniciose haberi et perniciose dari, quoniam illa sancta, quibus uti et mali possunt, quanto sanctiora sunt, tanto ab eis inutilius", + "candidate_score": 0.654368, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_82_84", + "bdc_text": "Interim elector Gmünd ( civitatem prorsus antichristianam et sanguinariam , cum negaret ei transitum et vi resisteret ) Dieses und die beiden nächsten Klammerpaare ergänzt . vi expugnavit et coepit . Siehe dazu oben Anm. 9 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_758", + "psc_text": "eum, qui non solum per Africam. uerum etiam per tot gentium christianarum terras tanto pluribus episcopis ceteris uel innotescere innocens potuit uel occultari nocens, apud quos aut ab agnoscente meruit absolui aut non meruit ab ignorante damnari aut 9 Cypr. epist. 54, 3 1 eccleiis W titam WYml 2 concilio Wml saniori Ym2R 6 tolerarem Xml 9 esse in ecclesia R 10 debet] add. aut Cypr. 11 aestra R utj aut WXmlYml zizaniam Yml ecclesiain R 12 illos Yml 13 purgatis WYB 14 tolerant X separarent WYml 15 societatem WYml 17 uera in] ueram Xml 20 accentum WR 21 eum om. R 22 quem (em in ras. m2) X em causa euan. W 28 fuisse euan. W eum] cam WXmlYmlR 24 aeram] sed XZ christianas cum R 26 occultare Wml ab om. WYml 27 solui XZ corrupto iudice contra quam meruerat absolutus non potuit aliis, qui non iudicauerant, demonstrari. uos", + "candidate_score": 0.649115, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_205_207", + "bdc_text": "Multum ergo mihi negocii est cum eis . mit Schwyzer und Meyer . Nam quandocunque audiunt Lutheranos esse potentes aliquid moliri , statim de deserenda cogitant et loquuntur vocatione , imprudenterque effutiunt apud eos , qui singula eorum verba malevolis sine ambiguitate deferunt .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_26", + "psc_text": "Christus de diuinis eloquiis habere conloquium, quid utique praeuidens nisi, quod Iudaeis et diabolo nihil proderat, credituris gentibus profuturum? § 11 Prophetas etiam legimus missos ad homines tam inoboedientes, ut deus ipse qui prophetas mittebat de his ad quos mittebat praediceret, quod uerbis eorum obtemperaturi non essent. omitto quod prophetico spiritu quo futura cernebant etiam hoc utique nosse potuissent, quod eorum uerba contempturi fuerant, quibus ea tamen uehementi instantia non tacebant. apertissime dominus ad Hiezechielem prophetam dicit: 19 cf. Matth. 4, 3-10 1 persequuturos et 2 loquutua sic saepe W(l)Z 3 illis Wnal 5 (ad) ‹ ief. X quae scripsi quem codd. cum Ym2v, cf. Breuic. III 11, 22: ad quod obiectum obmutescentes ommutescere W obmutescerent Z 8 in eoa] intellege de eis 9 eos om. Z 13 precandi Wml 16 nullu W conuersam iri v filium Z 17 quaestionem YmlR 18 conuincit Wml 19 sathana Z eloquiis] scripturis B", + "candidate_score": 0.649081, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_82", + "bdc_text": "Interim elector Gmünd ( civitatem prorsus antichristianam et sanguinariam , cum negaret ei transitum et vi resisteret ) Dieses und die beiden nächsten Klammerpaare ergänzt .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_94", + "psc_text": "commoti humanis uitiis ultra iustitiam faciamus ullam diuinis rebus iniuriam, cum et apostolum uideamus etiam in ara gentilium, a quibus idola colebantur, dei nomen inuentum confirmasse potius quam negasse. neque enim propterea mutandusmutandas uel inprobandus est regius character in homine, si erroris sui ueniam et militandi ordinem a rege inpetrauerit, quia eundem characterem, quo sibi satellites congregaret, desertor infixit, aut propterea signa mutanda sunt ouibus, cum dominico gregi sociantur, quia eiaeis dominicum signum fugitiuus seruus inpressit. § 36 Quodsi haec tamquam decipientia formidatis, quia non sunt ecclesiastica exempla, quamquam et de ouibus et de militibus datas esse in scripturis similitudines noueritis, propheticarum scripturarum quae dicuntur ueteris testamenti nolouolo aliquid dicere, quoniam in noui testamenti libris nec a nobis nec a uobis rei huius inuenitur exemplum. circumcisionem certe praeputii in figura futuri baptismi Christi ab antiquis obseruatam esse negare, ut arbitror, non audetis. numquid apud Samaritanos circumcisus, si fieri tunc uellet", + "candidate_score": 0.648243, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_82", + "bdc_text": "Interim elector Gmünd ( civitatem prorsus antichristianam et sanguinariam , cum negaret ei transitum et vi resisteret ) Dieses und die beiden nächsten Klammerpaare ergänzt .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_95", + "psc_text": "noueritis, propheticarum scripturarum quae dicuntur ueteris testamenti nolouolo aliquid dicere, quoniam in noui testamenti libris nec a nobis nec a uobis rei huius inuenitur exemplum. circumcisionem certe praeputii in figura futuri baptismi Christi ab antiquis obseruatam esse negare, ut arbitror, non audetis. numquid apud Samaritanos circumcisus, si fieri tunc uellet Iudaeus, posset iterum circumcidi? nonne illius hominis error corrigeretur, signaculum autem fidei agnitum probaretur? et nunc sunt quidam haeretici qui se Nazarenos uocant, a nonnullis autem Symmachiani appellantur 2 efficisti WYml 3 admonemus WTmlR ammonemus Xtnl ammoneremas Xm2 multam Wml 4 qui] quia Xml scismatici WXRZ (passim) 6 quae] qui ex qua W quem R sicut nos Xm2Z 7 nec WmlXmlYR 8 uidemas Ym1 11 caracter Ym2Z 13 caracterem Ym2Z 14 desertos WXmlYmlR 17 decipientiam WmlYm1 decipienti jiani B 18 et exempla WXmlYml quanquam Y 22 huius rei Z 25 iudeis R 26 autem om. WYml 28 simmachiani R 23*", + "candidate_score": 0.647548, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_240_242", + "bdc_text": "at velle ante tempus exprimere nocivum magis quam salubre est . Didici ego demum Augustae , quid sit ecclesia et quid sit episcopum esse . Vgl. Nr. 2685 , 64-67 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_385", + "psc_text": "si quos tales in sacramentorum eius communione cognouero, uerbo et disciplina domini emendo quos possum, tolero quos emendare non possum. fugio paleam, ne hoc sim, non aream, ne nihil sim. § 40 Proinde noli frustra in hac sententia uentilari. magis enim me ammonet, quomodo id agam, praeceptum apostolicum quod ipse posuisti: ne commiinicescommunices peccatis alienis; te ipsum castum se-rltlt. nam ut ostenderet, quemadmodum quisque non communicaret peccatis alienis, ad hoc addidit: te ipsum castum serua. non enim, qui se castum seruat, communicat peccatis alienis, quamuis non eorum peccata, sed illa quae ad iudicium sibi sumunt dei sacramenta communicet cum eis, a quibus se castum seruando fecit alienum. alioquin etiam Cyprianus, quod absit, peccatis raptorum et faeneratorum collegarum communicabat, cum quibus tamen in communione diuinorum sacramentorum manebat, de quibus 6 epiat. Cresc. 11 cf. Gal. 6, 5 20 epiat. Creec. et I Tiiu. 5, Z2 4 zi(ze-i )zaniae YR 7 displicent", + "candidate_score": 0.647444, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_207", + "bdc_text": "Nam quandocunque audiunt Lutheranos esse potentes aliquid moliri , statim de deserenda cogitant et loquuntur vocatione , imprudenterque effutiunt apud eos , qui singula eorum verba malevolis sine ambiguitate deferunt .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_26", + "psc_text": "Christus de diuinis eloquiis habere conloquium, quid utique praeuidens nisi, quod Iudaeis et diabolo nihil proderat, credituris gentibus profuturum? § 11 Prophetas etiam legimus missos ad homines tam inoboedientes, ut deus ipse qui prophetas mittebat de his ad quos mittebat praediceret, quod uerbis eorum obtemperaturi non essent. omitto quod prophetico spiritu quo futura cernebant etiam hoc utique nosse potuissent, quod eorum uerba contempturi fuerant, quibus ea tamen uehementi instantia non tacebant. apertissime dominus ad Hiezechielem prophetam dicit: 19 cf. Matth. 4, 3-10 1 persequuturos et 2 loquutua sic saepe W(l)Z 3 illis Wnal 5 (ad) ‹ ief. X quae scripsi quem codd. cum Ym2v, cf. Breuic. III 11, 22: ad quod obiectum obmutescentes ommutescere W obmutescerent Z 8 in eoa] intellege de eis 9 eos om. Z 13 precandi Wml 16 nullu W conuersam iri v filium Z 17 quaestionem YmlR 18 conuincit Wml 19 sathana Z eloquiis] scripturis B", + "candidate_score": 0.646772, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_228", + "bdc_text": "Et quid in hac urbe vel uno anno effecerim , testem invoco omnem ecclesiam .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_744", + "psc_text": "caelum: eritis, inquit, mihi testes in Hierusalem et in totam ludaeamIudaeam et Samariam et usque in fines terrae. haec igitur ecclesia incipiens ab Hierusalem seque per omnes gentes tam euidenti fecunditate diffundens. ut te ipsum confiteri cogat, quod in christianum nomen prouidentia dei totus cotidie uertitur mundus, haec, inquam, ecclesia, quae domino deo deorum loquente a solis ortu usque ad occasum uocatur, nullo modo ab Afris traditoribus pollui potuit quos omnino nesciuit, si Maximiani sacrilegi surculi non polluere plantaria tot collegas eius, tantum quia ordinando manus ei non inposuemntquamuiseum a Primiano damnatum laudauerint Primianumque damnauerint, quamuis in eius schismate constituti dilationem qua reuerterentur acceperint § 65 Quin etiam quia dixi: traditionem multo probabilius nos uobis obicimus, respondes me hoc modo fuisse confessum, quod eam uos nobis probabiliter obiecistis. 12 Act. 1, 8 16 cf. pag. 573,21 et ad pag. 560, 9 25 Petil. I 21, 28 26 cf. III 73,", + "candidate_score": 0.639665, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_152_154", + "bdc_text": "d. h. weder den Schmalkaldenern noch den Kaiserlichen . concessit alterius partis homines intra suos fines spoliari , quod praeconium multo iam habuit tempore ) , is iniuriam hanc intra suos fines factam his duobus ab Augustano capitaneo graviter questus est et capitaliter hunc accusavit . Nostri itaque domini eum in vincula coniecerunt .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_754", + "psc_text": "contra quod scribis, et aut intellege quae dicuntur aut noli quod intellegis uertere in aliud. ego dixi non apud uestros, sed apud ecclesias transmannastransmarinas, quibus innocentes illi uidebantur qui arguebantur a uestris, eos debuisse conuinci. nam et Maximianenses conuictum sibi uidentur damnasse Primianum, sed non apud eos, qui longius positi et a gratia uel inuidia remotiores tale de illo possent ferre iudicium, quod uniuersae parti Donati facile probaretur. nunc uero damnauerunt eum centum, et amplius quam trecentis absoluendum reliquerunt, apud quos ipsi periculum damnationis incurrerent. eis quippe tam pluribus suam debuerunt persuadere sententiam, ut ipsi cum eis intus essent, Primianus autem foris, si damnatus paenitentiam respuisset. si autem hoc tam maiori numero collegarum et tot suae 10 Petil. 1 22, 24 13 cf. epiat. Cresc. 2 ntia corre euan. W 8 si facere] si stare ex sistatacere R e uoluis euan. W 4 non] et non W pr. in om.", + "candidate_score": 0.639518, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_192_194", + "bdc_text": "Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 . Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer . Laurentium et Rodolphum , quod non aliter sint mulctati =multati .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_659", + "psc_text": "enim Praetextatum et Felicianum Maximiani ordinatores in eo quod commiserunt sacrilego schismate baptizaflse et ab eis baptizatos cum eis esse susceptos non rescisso baptismate, quod in schismate dederant, quod sacrilegi ministrauerant, quod ore maledictione pleno, quod labiis cum ueneno 8 epist. Cresc. cf. III 15, 18 1 eitra] ex WYm/R ecclesia Ym21i 2 sic scripsi si codd. v non om. cod. Michaelinus (Abrinc. 94 saee. XII) 7 commemorentur WYmllt 8 episcopus WYmlR 9 errore WXmlYmlB 11 lege IVYml testaris] certaris W 12 sentia JFml 13 concilio WYmlB quis Xm2Zv 14 innocentis W siccine Zv 16 propterea om. Z 18 ibi] tibi Tf-YR 19 perspucuis W 20 non] no W 23 resciso W 24 chismate W dederunt WXYmlZ 25 maledictioni WYml aspidum consecrauerant. talia quippe in eos dicuntur ea sententia, quam in eos omnes prolatam esse non negas. § 37 Hic tu respondes, quod non solum duo isti quos memoro, sed", + "candidate_score": 0.636466, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_108_110", + "bdc_text": "iam langrafiumZur Route des Landgrafen s. Nr. 2702 , Anm. 21 . sequi , si quo modo posset cum illis adhuc congredi , priusquam Rhenum traiicerent . In oppidulis illis Gundelfingen , Laugingen , Dillingen , etc. , pauci adhuc sunt caesareani ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_473", + "psc_text": "quod ideo nobis non totus orbisorbi communicet, quia uel adhuc multa sunt gentium barbararum, quae in Christum nondum crediderunt, uel sub nomine Christi haereses multae a communione nostrae societatis alienae. § 71 Nec attendis nec saltem ab scientibus quaeris, quam multa ipsarum barbararum gentium quas commemorasti 3 Petil. I 23, 25. cf. etiam Ep. c. Don. 6, 11 5 Gen. 22, 18 7 Gal. 8, 15-16 18 Gen. 22, 17 19 cf. epist. Cresc. 3 illa om. Z 5 habrahae XZ 10 promissionis WmlYml semine W 14 stillae W harena Ym2 15 libertati codd. 16 orbi WXml delatatur Xml propheta W 21 soli remittere codd. 22 argamentares Yml inaniter om. M 24 multae Xm2Zv multi Ym2R barbarum WXYml 25 qui Ym2R 28 multa scripgi multam WXmlYml multae Xm2Zv multi Ym2R barbarum TOT Christi iam nomini mancipata sint et quemadmodum in ceteras euangelium crescendo fructificare non cesset, donec in omnibus cum", + "candidate_score": 0.635016, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_192_194", + "bdc_text": "Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 . Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer . Laurentium et Rodolphum , quod non aliter sint mulctati =multati .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_453", + "psc_text": "famoso schismatis sacrilegio tenerentur, etiam per terrenas potestates persecuti estis. fiebat enim hoc, quantum res ipsa consecuta indicauit, corrigendi studio, non nooendi, ut illis molestiis agitati suum scelus cogitare cogerentur et repressis animositatis furiis emendare. sed quia ista non reprehendimus, ideo uestri schismatis crimen iure culpamus, merito detestamur, omni ratione conuincimus, quo uos a nobis. immo ab orbis terrarum catholica communione separatis, talia nobis obiciendo, qualia uos in causa Maximianensium fecisse negare, ut arbitror, non potestis. si enim baptismus Christi est et ideo nullo modo destruendus, qui datus est per Felici anum et PraeteitatumPraetextatum, cum separati a uobis Maximiano coniungerentur, cum illo a nobis pro nefarii schismatis crimine condemnati, quomodo non est baptismus Christi uel quomodo destruendus est, qui datur in ecclesia, quae ramos suos, ut uerbis Cypriani utar, per uniuersam terram copia ubertatis extendit, qui datur postremo in illis ecclesiis, quas numquam in litteris apostolicis recitare cessastis, numquam ullo", + "candidate_score": 0.63434, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_192_194", + "bdc_text": "Vgl. aber Nr. 2723 , 104-108 . Abominantur fratres Gemeint sind die Augsburger Pfarrer . Laurentium et Rodolphum , quod non aliter sint mulctati =multati .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_667", + "psc_text": "etiam trahebat ad consortium criminis plurimos catena sacrilegii, ibi erat uenenum aspidum sub labiis eorum, ibi eorum os maledictione et amaritudine plenum, ibi ueloces eorum pedes ad effundendum sanguinem, ibi contritio et infelicitas in uiis eorum, ibi uiam pacis non cognoscebant nec erat timor dei ante oculos eorum, ibi iacebant abscisa membra, quae pestifera putredoputri ita corruperat, ut plus haberet in abscisione solaminis quam in remissione medicaminis, ibi erant famosi criminis rei Uictorianus Carcabianensis et ceteri cum isto duodecim, inter quos FraetextatusPraetextatus Adsuritanus et Felicianus Mustitanus, de quibus receptis agimus, qui eundem Maximianum praesentes ordinauerant, hoc est funesto opere perditionis uas sordidum collecta faeculentia glutinauerant, ubi tanto facinori tamquam inlicito incestui clerici Carthaginis lenocinium praebuerunt. tales ministri sacramentorum nondum correcti, nondum uobis redditi ac restituti in schismate Maximiani baptizauerunt, post tales ministros sacramentorum correctos redditos restitutos uestri non rebaptizauerunt. § 39 Quid sola in uobis praeualet animositas? aliquando adtendatur, aliquando", + "candidate_score": 0.633914, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_153_155", + "bdc_text": "concessit alterius partis homines intra suos fines spoliari , quod praeconium multo iam habuit tempore ) , is iniuriam hanc intra suos fines factam his duobus ab Augustano capitaneo graviter questus est et capitaliter hunc accusavit . Nostri itaque domini eum in vincula coniecerunt . Quid futurum sit , ignoro .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_754", + "psc_text": "contra quod scribis, et aut intellege quae dicuntur aut noli quod intellegis uertere in aliud. ego dixi non apud uestros, sed apud ecclesias transmannastransmarinas, quibus innocentes illi uidebantur qui arguebantur a uestris, eos debuisse conuinci. nam et Maximianenses conuictum sibi uidentur damnasse Primianum, sed non apud eos, qui longius positi et a gratia uel inuidia remotiores tale de illo possent ferre iudicium, quod uniuersae parti Donati facile probaretur. nunc uero damnauerunt eum centum, et amplius quam trecentis absoluendum reliquerunt, apud quos ipsi periculum damnationis incurrerent. eis quippe tam pluribus suam debuerunt persuadere sententiam, ut ipsi cum eis intus essent, Primianus autem foris, si damnatus paenitentiam respuisset. si autem hoc tam maiori numero collegarum et tot suae 10 Petil. 1 22, 24 13 cf. epiat. Cresc. 2 ntia corre euan. W 8 si facere] si stare ex sistatacere R e uoluis euan. W 4 non] et non W pr. in om.", + "candidate_score": 0.632811, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_152_154", + "bdc_text": "d. h. weder den Schmalkaldenern noch den Kaiserlichen . concessit alterius partis homines intra suos fines spoliari , quod praeconium multo iam habuit tempore ) , is iniuriam hanc intra suos fines factam his duobus ab Augustano capitaneo graviter questus est et capitaliter hunc accusavit . Nostri itaque domini eum in vincula coniecerunt .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_568", + "psc_text": "innocentes ad pacem propriam reuocabat tot ceteros, a quibus ipse damnatus est? § 8 In hac uestra conflictione quid uultis ut nos medii iudicemus, quandoquidem nec Maximiani nec uestra communione detinemur? quid, inquam, hinc uultis iudicemus, nisi contra duo concilia, quibus damnatus est Primianus, unum Bagaiense posterius pro illo ualere debere, quo damnatus est Maximianus, eo uidelicet firmius id esse arbitrantes. quo posterius potuit de prioribus iudicare? ecce in hoc fauemus uobis; alia nobis est cum Maximianensibus causa, si ausi fuerimus censere. fauemus, inquam. tertium iudicium Bagaiense factum est pro Primiano contra Maximianum eiusque collegas, quo posteriore 4 pr. est om. Z praedamnatos Wml ~i cebarausi Z* uestris WXmlYml post episcopi del. uestri Z condiderunt (on in ras.) Y 6 perfecto JVYml plenius quam Xml 7 esse auctori-. tatis v 9 aput R 11 considebat XJtZm2v 12 ille om. WYRv 16 indieemus (s in ras.) X uestram communionem WXmlYml 17", + "candidate_score": 0.63219, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_151_153", + "bdc_text": "parti : d. h. weder den Schmalkaldenern noch den Kaiserlichen . concessit alterius partis homines intra suos fines spoliari , quod praeconium multo iam habuit tempore ) , is iniuriam hanc intra suos fines factam his duobus ab Augustano capitaneo graviter questus est et capitaliter hunc accusavit .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_754", + "psc_text": "contra quod scribis, et aut intellege quae dicuntur aut noli quod intellegis uertere in aliud. ego dixi non apud uestros, sed apud ecclesias transmannastransmarinas, quibus innocentes illi uidebantur qui arguebantur a uestris, eos debuisse conuinci. nam et Maximianenses conuictum sibi uidentur damnasse Primianum, sed non apud eos, qui longius positi et a gratia uel inuidia remotiores tale de illo possent ferre iudicium, quod uniuersae parti Donati facile probaretur. nunc uero damnauerunt eum centum, et amplius quam trecentis absoluendum reliquerunt, apud quos ipsi periculum damnationis incurrerent. eis quippe tam pluribus suam debuerunt persuadere sententiam, ut ipsi cum eis intus essent, Primianus autem foris, si damnatus paenitentiam respuisset. si autem hoc tam maiori numero collegarum et tot suae 10 Petil. 1 22, 24 13 cf. epiat. Cresc. 2 ntia corre euan. W 8 si facere] si stare ex sistatacere R e uoluis euan. W 4 non] et non W pr. in om.", + "candidate_score": 0.632182, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_188_190", + "bdc_text": "Habuit ipse cum suis sociisDie unbekannten Begleiter Caesars ; s. Nr. 2677 , 50 . fautores non paucos nec parvos ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_650", + "psc_text": "quilibet obscurus apud uos te sciente 4 Cypr. De lapsis c. 6 8 cf. Cypr. epist. 55, 27 et De bapt. IIII 4, 6 11 cf. I Cor. 11, 29 15 cf. Matth. 3, 12 16 cf. Matth. 13, 47—48 17 cf. II Tim. 2, 20-21 1 non] non in XZ heresi Xm2Z(v) 2 commisBos R 3 idem etiam ipse Ym2Rv fenori codd. v 7 fenus Rv 8 idolalatriae Xm2 idolatriae JVYRZ 11 niaebant JVYR 12 misteria TFXB communicabant Xml 13 hoc om. W 16 conmixtionem Y disserere W bonos Ym2R 17 commiitione W 21 ne] te Xml 23 potest JVYR 27 scienti Yml . mali aliquid fecerit, cum eum non potueris a ueetrauestra communione separare, quia uel non tibi creditur aceusantiaccusanti uel accusare non audes, ne non ualeas conprobare, aut deserenda tibi est pars Donati aut talis eris, qualis ille cuius peccatum non ignoras, quamuis dissimiliter uiuas. hoc non", + "candidate_score": 0.631858, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_153_155", + "bdc_text": "concessit alterius partis homines intra suos fines spoliari , quod praeconium multo iam habuit tempore ) , is iniuriam hanc intra suos fines factam his duobus ab Augustano capitaneo graviter questus est et capitaliter hunc accusavit . Nostri itaque domini eum in vincula coniecerunt . Quid futurum sit , ignoro .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_568", + "psc_text": "innocentes ad pacem propriam reuocabat tot ceteros, a quibus ipse damnatus est? § 8 In hac uestra conflictione quid uultis ut nos medii iudicemus, quandoquidem nec Maximiani nec uestra communione detinemur? quid, inquam, hinc uultis iudicemus, nisi contra duo concilia, quibus damnatus est Primianus, unum Bagaiense posterius pro illo ualere debere, quo damnatus est Maximianus, eo uidelicet firmius id esse arbitrantes. quo posterius potuit de prioribus iudicare? ecce in hoc fauemus uobis; alia nobis est cum Maximianensibus causa, si ausi fuerimus censere. fauemus, inquam. tertium iudicium Bagaiense factum est pro Primiano contra Maximianum eiusque collegas, quo posteriore 4 pr. est om. Z praedamnatos Wml ~i cebarausi Z* uestris WXmlYml post episcopi del. uestri Z condiderunt (on in ras.) Y 6 perfecto JVYml plenius quam Xml 7 esse auctori-. tatis v 9 aput R 11 considebat XJtZm2v 12 ille om. WYRv 16 indieemus (s in ras.) X uestram communionem WXmlYml 17", + "candidate_score": 0.630751, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_19_21", + "bdc_text": "- Siehe auch unten Z. 45-47 ; Nr. 2700 , Anm. 5 ; Heyd , Ulrich von Württ. III 431 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_389", + "psc_text": "IIII 45, 54 17. 22 epist. Cresc. 1 dic. Yml dicunt Ym2R ortamento WX ornamento YRZv 2 oportet Cgpr. et om. XZ 3 contempta Cypr. regum Cypr. 8 rapere] parere WYml parare Ym2R fenus W foenus X 9 ille communicabat v 10 cum] com R 11 persistebat XZv, cf. index. 12 ipsiJ illi XZ qui-habebant addidi 13 sanctis scripsi suis codd. v ad om. XmJ 14 quid estj Quidem R quod ei) cum ex Xm2Zv 15 proposuisses] pro suis es W ego numquam v 17 a addidi ex IIII 45, 54 18 Hecut X 19 uitii] utii W 20 quicquid XYRZ 21 processit XYRZv ereatricem uel fontem caputue constituo. sed tu ad ilhid redis in quo Petilianus errauit, ne, cum quisque naeciturnascitur in sanctificatione baptismatis, Christus sit origo caputque nascentis, et non me uenire in maledictum de quo scriptum est: male dietus omnis qui spem suam ponit in homine, cum", + "candidate_score": 0.630648, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_151_153", + "bdc_text": "parti : d. h. weder den Schmalkaldenern noch den Kaiserlichen . concessit alterius partis homines intra suos fines spoliari , quod praeconium multo iam habuit tempore ) , is iniuriam hanc intra suos fines factam his duobus ab Augustano capitaneo graviter questus est et capitaliter hunc accusavit .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_19", + "psc_text": "omnino in adiutorio domini dei nostri christianaeChristianae unitatis utilitatem pietatem sanctitatem, praedicamus uolentibus oportune, renitentibus inoportune, et quantis ualemus uiribus istam inter nos partemque Donati quaestionem et pro quibus (et contra quos) possumus olim finitam esse monstramus. § 9 Agnoscant in se contentiosae animositatis nomen et crimen, qui uel peruicaci astutia praebent patrocinium falsitati uel inuida iactantia ministrant praeconium ueritati. utrumque hoc contentiosorum genus apostolus Paulus expressit, illud primum in Alexandro, de quo ait: Alexander aerarius multa mala mihi ostendit; reddet illi dominus secundum opera eius. quem et tu euita, ualde enim restitit nostris sermonibus, hoc uero alterum in eis, de quibus ait: quidam quidem ex inuidia et contentione Christum adnuntiant, non caste, existimantes tribulationem suscitari uinculis meis. nam hi procul dubio id ipsum adnuntiabant quod Paulus, non tamen eo animo, non ea uoluntate, non ex caritate sed ex inuidia, sicut dixit, sed ex contentione, uolentes superbo sensu in eadem", + "candidate_score": 0.629859, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_188_190", + "bdc_text": "Habuit ipse cum suis sociisDie unbekannten Begleiter Caesars ; s. Nr. 2677 , 50 . fautores non paucos nec parvos ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_386", + "psc_text": "a quibus se castum seruando fecit alienum. alioquin etiam Cyprianus, quod absit, peccatis raptorum et faeneratorum collegarum communicabat, cum quibus tamen in communione diuinorum sacramentorum manebat, de quibus 6 epiat. Cresc. 11 cf. Gal. 6, 5 20 epiat. Creec. et I Tiiu. 5, Z2 4 zi(ze-i )zaniae YR 7 displicent XZ 8 malorum WXtnlYR 12 portat WYml 14 in oin. WYR 18 hanc WYRv sententiam YR\" uentilare YR 19 amonet Yml admonet Ym2RZ 21 nan X 22 communicet Z 26 communicent WYR 27 alioquim YmlR 28 feneratorum JVZv funeratorum YR dicit: episcopi plurimi, quos et hortamento esse oportebat ceteris et exemplo, diuina procuratione neglecta procuratores rerum saecularium fieri, derelicta cathedra, plebe deserta per alienasaliena prouincias oberrantes negotiationis quaestuosaequaestuosa nundinas aiicupanaucupari. esurientibus in ecclesia fratribus habere argentum largiter uelle, fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multipli cantibus faenus augere. numquid talium communicabat ille peccatis, numquid eorum sectam sequebatur? et tamen cum eis", + "candidate_score": 0.629841, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_152_154", + "bdc_text": "d. h. weder den Schmalkaldenern noch den Kaiserlichen . concessit alterius partis homines intra suos fines spoliari , quod praeconium multo iam habuit tempore ) , is iniuriam hanc intra suos fines factam his duobus ab Augustano capitaneo graviter questus est et capitaliter hunc accusavit . Nostri itaque domini eum in vincula coniecerunt .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_19", + "psc_text": "omnino in adiutorio domini dei nostri christianaeChristianae unitatis utilitatem pietatem sanctitatem, praedicamus uolentibus oportune, renitentibus inoportune, et quantis ualemus uiribus istam inter nos partemque Donati quaestionem et pro quibus (et contra quos) possumus olim finitam esse monstramus. § 9 Agnoscant in se contentiosae animositatis nomen et crimen, qui uel peruicaci astutia praebent patrocinium falsitati uel inuida iactantia ministrant praeconium ueritati. utrumque hoc contentiosorum genus apostolus Paulus expressit, illud primum in Alexandro, de quo ait: Alexander aerarius multa mala mihi ostendit; reddet illi dominus secundum opera eius. quem et tu euita, ualde enim restitit nostris sermonibus, hoc uero alterum in eis, de quibus ait: quidam quidem ex inuidia et contentione Christum adnuntiant, non caste, existimantes tribulationem suscitari uinculis meis. nam hi procul dubio id ipsum adnuntiabant quod Paulus, non tamen eo animo, non ea uoluntate, non ex caritate sed ex inuidia, sicut dixit, sed ex contentione, uolentes superbo sensu in eadem", + "candidate_score": 0.629187, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "12748_sent_188_190", + "bdc_text": "Habuit ipse cum suis sociisDie unbekannten Begleiter Caesars ; s. Nr. 2677 , 50 . fautores non paucos nec parvos ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa019.opp-lat1_window_703", + "psc_text": "sacrilegio iam damnatos tanta concordia suscepistis. § 51 Dicis orientalibus nota fuisse crimina traditorum, quando tibi Afro Maximianei\\\\sium schisma in Africae capite commissum, antequam meas litteras legens ualde permotus consuleres episcopos uestros, incognitum fuit et. cum consuluisses, uerum ab eis audire minime potuisti. quos certe si defendis, ne dicas mentitos, concedis ignaros, et tamen nec nos nec orientis et occidentis tot tantosque populos saltem nescire permittis causam Caeciliani, cum isti nesciant Praetextati et Feliciani, quos 9 cf. epist. Cresc. 11 lib. I-III 17 Senteutia concilii Bagaiensis 21 cf. epist. Cresc. et III 34, 38 1 mentitum] mentium W quippe forte v 2 non] num R 3 fixisti WXmlYml 5 obsurdiscere WYml obsordeecere It 7 attende WXYZ quanta WXml 9 quicquid XYRZ 10 fecisti W 14 posteros] positos Ym2R 23 literas li legeres WXYmlZ, fort. legeres fermentum illud, quod abscondit mulier illa euangelica mensuris tribus, B donec fermentetur totum, mysteriorammysteriorum quoque premendam esse doctrinam. quod apertius dominus in euangelio docuit suo dicens: tu autem cum orabis, intra in cubiculum 4 Gen. 27, 20 6 Psalm. XXXXVIIII 14 8 Luc. 17, 14-16 11 Luc. 17, 18 sq. 17 Gen. 18, 6 18 Exod. 12, 34 Philo de sacr. 16 (174, 15; I 227, 9 C.) 21 Luc. 13, 21 24 Matth. 6, 6 sq. 3 quaecumque P 4 tuus AA' meus Pm2 in ras. suus Pml cet. 13 surgite 8 (it eras.) 16 misteria BPV 17 abraam M subcinericios V 18 extulerant M (a m2 ex u) 19 azyma 8 azima cet. 0NrPI