diff --git "a/10/10642.json" "b/10/10642.json" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/10/10642.json" @@ -0,0 +1,10474 @@ +{ + "letter_id": "10642", + "bd_url": "https://www.bullinger-digital.ch/letter/10642", + "dominant_topic": 1, + "topic_dist": [ + 0.057639, + 0.064307, + 0.055904, + 0.0498, + 0.05253, + 0.044552, + 0.043986, + 0.051727, + 0.043622, + 0.045068, + 0.042663, + 0.044561, + 0.043963, + 0.045481, + 0.048918, + 0.05459, + 0.053986, + 0.049076, + 0.063578, + 0.044049 + ], + "citations": [ + { + "rank": 1, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae", + "max_score": 0.748011, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8_10", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.748011, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8_10", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.739178, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_7_9", + "bdc_text": "At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ; caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.734347, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_7_9", + "bdc_text": "At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ; caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.728689, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12_14", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae . Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) . post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.726926, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9_11", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ; 171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.723905, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9_11", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ; 171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.721528, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.718414, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1_3", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ; 248 , 17-19 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.711704, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.706328, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_11_13", + "bdc_text": "171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum . Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae . Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.703797, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_121_123", + "bdc_text": "et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_864", + "psc_text": "hi, qui cum in Christum ex Judaeis credidissent, tamen aemulatores erant Legis, ne per doctrinam Christi velut sacrilega, nec Deo mandante conscripta damnari putarentur quae per Moysen patribus fuerant ministrata. Hoc enim de Paulo jactaverant, non illi qui intelligebant quo animo a Judaeis fidelibus observari tunc ista deberent, propter commendandam scilicet auctoritatem divinam et sacramentorum illorum propheticam sanctitatem, non propter adipiscendam salutem, quae jam in Christo revelabatur, et per Baptismi sacramentum ministrabatur; sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea volebant observari, tanquam sine his in Evangelio salus credentibus esse non posset. Ipsum enim senserant vehementissimum gratiae praedicatorem et intentioni eorum maxime adversum, docentem non per illa hominem justificari, sed per gratiam Jesu Christi, cujus praenuntiandae causa illae umbrae in Lege mandatae sunt. Et ideo illi invidiam et persecutionem molientes concitare, tanquam inimicum Legis mandatorumque divinorum criminabantur: cujus falsae criminationis invidiam congruentius devitare non posset, quam ut ea ipse", + "candidate_score": 0.703688, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_13_15", + "bdc_text": "Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) . post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.702855, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_11_13", + "bdc_text": "171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum . Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae . Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.702799, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_14_16", + "bdc_text": "post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare . - Lit. : Albert van Roey , in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.700702, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_14", + "bdc_text": "post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.700578, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1_3", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ; 248 , 17-19 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2339", + "psc_text": "ut intelligerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. Ideo enim non ait, Quosdam autem pastores, quosdam vero doctores; cum superiora ipso locutionis genere distingueret dicendo, Quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam vero evangelistas: sed hoc tanquam unum aliquid duobus nominibus amplexus est, quosdam autem pastores et doctores. 12. Illa plane difficillime discernuntur, ubi ad Timotheum scribens ait, Obsecro itaque primum omnium fieri obsecrationes, orationes, interpellationes, gratiarum actiones (I Tim. II, 1). Secundum graecum enim eloquium discernenda sunt: nam nostri interpretes vix reperiuntur, qui ea diligenter et scienter transferre curaverint. Ecce enim sicut ea ipse posuisti, Obsecro fieri obsecrationes, non eodem verbo utrumque dixit Apostolus, qui utique graece illam scripsit epistolam; sed pro eo quod in latino est, Obsecro, ille graece dixit, παρακαλῶ. Pro eo vero quod latinus vester habet, obsecrationes, ille posuit, δεήσεις. Proinde alii codices in quibus et nostri sunt, non habent, obsecrationes, sed, deprecationes. Tria porro quae", + "candidate_score": 0.697321, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_2_4", + "bdc_text": "Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ; 248 , 17-19 ; 321 , 4-11. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3240", + "psc_text": "licet nos Apostolus non solum opportune, verum etiam importune praedicando verbo instare praecipiat (II Tim. IV, 2); non tamen in eorum hominum numero vos habemus, quibus sermo vel pagina nostra importuna videatur, quando id quod ad sanam doctrinam non pertinet, vos ut vigilanter evitetis alloquimur. Hinc ergo est quod admonitionem nostram tam grato animo suscepistis, ut in epistola tua ad quam nunc rescribimus, diceres: Sane quod me hortatur Reverentia vestra, ne aures indulgeam his hominibus qui pravis tractatibus venerandam fidem saepe corrumpunt, gratias uberes ago tam piae admonitioni. 3. Quod itaque adjungis et dicis, Sed noverit sacerdotium vestrum, longe me ac domunculam meam ab hujusmodi personis esse discretam: omnisque familia nostra adeo catholicam sequitur fidem, ut in nullam haeresim aliquando deviaverit, nec unquam lapsa sit; non dico in eas sectas quae vix expiantur, sed nec in eas quae parvos habere videntur errores; hoc est quod nos magis magisque compellit non", + "candidate_score": 0.694775, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_0_2", + "bdc_text": "Clarissimis viris d. Ambrosio Blaurero et Ioanni Zviccio , Constantiensibus praesulibus , Conrado item Zviccio et Thomae Blaurero , patritiis et senatoribus fratribus , Heinrychus Bullingerus gratiam et vitae innocentiam a domino . Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1562", + "psc_text": "occulta commonitione dirigere, quam velut comitem pravi itineris increpare? Sed mihi pro utilitate animae, magis quam pro saeculi laude currere cupienti, non est inutilis, ac proinde etiam non amara coargutio tua; maxime cum et mihi et caeteris vitam simul laudemque paritura sit. Nemo siquidem tam injustus esse, ut arbitror, potest, qui me ex eo quod aliquando devia sum secutus, stultitiae denotare malit quam ex eo quod recta delegerim, prudenter judicare cunctetur. Neque enim stulti aestimandi sunt, quos Paulus apostolus, ne in incertum currerent admonebat dicens, « Sic currite ut comprehendatis » (I Cor. IX, 24): quapropter via ista quam currimus, non solum relinquenda nobis, verum etiam intercludenda atque praecidenda est, ne forte etiam eos fallaci dilectionis simulatione frustretur. Tu enim non editorum jam a me librorum lector, sed probandorum emendator, ni fallor, electus es. Nam in illa epistola, quam in illis meis libellis velut praefatiunculam praetuli, hujusmodi verba conscripta sunt:", + "candidate_score": 0.693858, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_0_2", + "bdc_text": "Clarissimis viris d. Ambrosio Blaurero et Ioanni Zviccio , Constantiensibus praesulibus , Conrado item Zviccio et Thomae Blaurero , patritiis et senatoribus fratribus , Heinrychus Bullingerus gratiam et vitae innocentiam a domino . Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_390", + "psc_text": "Dixit quidem apostolus Paulus: Haereticum hominem post unam correptionem devita, sciens quia subversus est ejusmodi, et peccat, et est a semetipso damnatus (Tit. III, 10, 11). Sed qui sententiam suam, quamvis falsam atque perversam, nulla pertinaci animositate defendunt, praesertim quam non audacia praesumptionis suae pepererunt, sed a seductis atque in errorem lapsis parentibus acceperunt, quaerunt autem cauta sollicitudine veritatem, corrigi parati, cum invenerint; nequaquam sunt inter haereticos deputandi. Tales ergo vos nisi esse crederem, nullas fortasse vobis litteras mitterem. Quanquam et ipsum haereticum quamlibet odiosa superbia tumidum et pervivacia malae contentionis insanum, sicut vitandum monemus, ne infirmos et parvulos fallat; ita non abnuimus, quibuscumque modis possumus corrigendum. Unde factum est ut etiam ad nonnullos Donatistarum primarios scriberemus, non communicatorias litteras, quas jam olim, propter suam perversitatem ab unitate catholica quae toto orbe diffusa est, non accipiunt; sed tales privatas, qualibus nobis uti etiam ad Paganos licet, quas illi etsi aliquando", + "candidate_score": 0.693809, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_0_2", + "bdc_text": "Clarissimis viris d. Ambrosio Blaurero et Ioanni Zviccio , Constantiensibus praesulibus , Conrado item Zviccio et Thomae Blaurero , patritiis et senatoribus fratribus , Heinrychus Bullingerus gratiam et vitae innocentiam a domino . Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2339", + "psc_text": "ut intelligerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. Ideo enim non ait, Quosdam autem pastores, quosdam vero doctores; cum superiora ipso locutionis genere distingueret dicendo, Quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam vero evangelistas: sed hoc tanquam unum aliquid duobus nominibus amplexus est, quosdam autem pastores et doctores. 12. Illa plane difficillime discernuntur, ubi ad Timotheum scribens ait, Obsecro itaque primum omnium fieri obsecrationes, orationes, interpellationes, gratiarum actiones (I Tim. II, 1). Secundum graecum enim eloquium discernenda sunt: nam nostri interpretes vix reperiuntur, qui ea diligenter et scienter transferre curaverint. Ecce enim sicut ea ipse posuisti, Obsecro fieri obsecrationes, non eodem verbo utrumque dixit Apostolus, qui utique graece illam scripsit epistolam; sed pro eo quod in latino est, Obsecro, ille graece dixit, παρακαλῶ. Pro eo vero quod latinus vester habet, obsecrationes, ille posuit, δεήσεις. Proinde alii codices in quibus et nostri sunt, non habent, obsecrationes, sed, deprecationes. Tria porro quae", + "candidate_score": 0.693762, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8_10", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_756", + "psc_text": "recte reprehenderet eos qui Legem servarent, quasi doctor Gentium; et Petrus jure reprehenderetur qui princeps circumcisionis (Gal. II, 8) id imperavit Gentibus, quod soli qui ex Judaeis erant, debuerint observare. Hoc si placet, imo quia placet, ut quicumque credunt ex Judaeis debitores sint legis faciendae; tu ut episcopus in toto orbe notissimus, debes hanc promulgare sententiam, et in assensum tuum omnes coepiscopos trahere. Ego in parvo tuguriunculo, cum monachis, id est compeccatoribus meis, de magnis statuere non audeo, nisi hoc ingenue confiteri, me majorum scripta legere, et in commentariis, secundum omnium consuetudinem, varias ponere explanationes, ut e multis sequatur unusquisque quod velit. Quod quidem te puto et in saeculari litteratura, et in divinis Libris legisse, et probasse. 6. Hanc autem explanationem, quam primus Origenes in decimo Stromatum libro, ubi Epistolam Pauli ad Galatas interpretatur, et caeteri deinceps interpretes sunt secuti, illa vel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui", + "candidate_score": 0.693012, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8_10", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_757", + "psc_text": "quod velit. Quod quidem te puto et in saeculari litteratura, et in divinis Libris legisse, et probasse. 6. Hanc autem explanationem, quam primus Origenes in decimo Stromatum libro, ubi Epistolam Pauli ad Galatas interpretatur, et caeteri deinceps interpretes sunt secuti, illa vel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit procacitatem, quod principem Apostolorum Petrum ausus est reprehendere, et arguere in faciem, ac ratione constringere, quod male fecerit, id est, in eo errore fuerit, in quo fuit ipse qui alium arguit delinquentem. Quid dicam de Joanne, qui dudum in pontificali gradu Constantinopolitanam rexit Ecclesiam, et proprie super hoc capitulo latissimum exaravit librum, in quo Origenis et veterum sententiam est secutus? Si igitur me reprehendis errantem, patere me, quaeso, errare cum talibus; et cum me erroris mei multos socios habere perspexeris, tu veritatis tuae saltem unum adstipulatorem proferre debebis. Haec de explanatione unius capituli Epistolae ad Galatas. 7. Sed", + "candidate_score": 0.69268, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_145_147", + "bdc_text": "Nihil habemus , quod non acceperimus . Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. . Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2516", + "psc_text": "petiisset nisi esset voluntas. Sed nisi petiisset, quantum posset voluntas? Quia etsi possit antequam petat, quid ei prodest, nisi illi agat gratias ex eo quod potest, a quo petendum est quod nondum potest? Unde etiam qui jam continens est, non habet utique continentiam, nisi adsit voluntas; sed nisi accepisset, quid haberet voluntas? Quid enim habes, inquit, quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (I Cor. 4, 7)? id est, Quid gloriaris quasi a teipso habeas, quod si non accepisses, a teipso habere non posses? Hoc autem dictum est, ut qui gloriatur, non in seipso, sed in Domino glorietur (II Cor. X, 17); et qui nondum habet unde glorietur, non a seipso speret, sed Dominum precetur. Satius est enim minus quemque habere quod a Deo petat, quam plus habere quod sibi tribuat; quoniam expedit ab imo surgere, quam ex alto cadere: Deus enim, scriptum est, superbis resistit,", + "candidate_score": 0.692414, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_124_126", + "bdc_text": "In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_507", + "psc_text": "Nam et in capite sacrosancti Psalterii scriptum est de Filio Dei: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae (Psal. II, 7, 8). Et ipse Dominus Jesus Christus dicit Evangelium suum in omnibus gentibus futurum (Matth. XXIV, 14). Et apostolus Paulus, antequam sermo Dei in Africam pervenisset, in ipso capite Epistolae quam scripsit ad Romanos: Per quem accepimus, inquit, gratiam et apostolatum, ad obediendum fidei, in omnibus gentibus pro nomine ejus (Rom. I, 5). Deinde ipse a Jerusalem in circumitu per totam Asiam usque in Illyricum Evangelium praedicavit, Ecclesias constituit atque fundavit; non ipse, sed gratia Dei cum eo (I Cor. XV, 10), sicut ipse testatur. Quid autem evidentius apparere potest, quam cum in ejus Epistolis nomina etiam regionum vel civitatum invenimus? Ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses,", + "candidate_score": 0.691929, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_141_143", + "bdc_text": "Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur . Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia . Agnoscitis nimirum dona dei .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3238", + "psc_text": "honoranda, et merito illustris filia. Scire autem vos optime scimus quantum vobis debeamus religionis affectum, quantaque nobis et apud Deum et inter homines sit cura de vobis. Licet enim vos per litteras primum, deinde etiam praesentia corporali, pia et catholica, hoc est vera membra Christi exiguitas nostra cognoverit; tamen etiam per ministerium nostrum, cum accepissetis verbum auditus Dei, sicut dicit Apostolus, accepistis non ut verbum hominum, sed sicut est vere, verbum Dei (I Thes. II, 13). Cujus ministerii nostri, adjuvante gratia et misericordia Salavatoris, in domo vestra tantus fructus exortus est, ut humanis nuptiis jam paratis sancta Demetrias spiritualem sponsi illius praeferret amplexum, cui specioso prae filiis hominum ad habendam spiritus uberiorem fecunditatem, nec amittendam carnis integritatem, virgines nubunt. Nesciremus autem quemadmodum nostra illa tunc exhortatio a fideli et nobili virgine fuisset accepta, nisi nobis profectis, cum post paululum professa fuisset sanctimoniam virginalem, hoc ingens Dei donum, quod per servos", + "candidate_score": 0.691853, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_142_144", + "bdc_text": "Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia . Agnoscitis nimirum dona dei . Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3238", + "psc_text": "honoranda, et merito illustris filia. Scire autem vos optime scimus quantum vobis debeamus religionis affectum, quantaque nobis et apud Deum et inter homines sit cura de vobis. Licet enim vos per litteras primum, deinde etiam praesentia corporali, pia et catholica, hoc est vera membra Christi exiguitas nostra cognoverit; tamen etiam per ministerium nostrum, cum accepissetis verbum auditus Dei, sicut dicit Apostolus, accepistis non ut verbum hominum, sed sicut est vere, verbum Dei (I Thes. II, 13). Cujus ministerii nostri, adjuvante gratia et misericordia Salavatoris, in domo vestra tantus fructus exortus est, ut humanis nuptiis jam paratis sancta Demetrias spiritualem sponsi illius praeferret amplexum, cui specioso prae filiis hominum ad habendam spiritus uberiorem fecunditatem, nec amittendam carnis integritatem, virgines nubunt. Nesciremus autem quemadmodum nostra illa tunc exhortatio a fideli et nobili virgine fuisset accepta, nisi nobis profectis, cum post paululum professa fuisset sanctimoniam virginalem, hoc ingens Dei donum, quod per servos", + "candidate_score": 0.691774, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_2", + "bdc_text": "Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3240", + "psc_text": "licet nos Apostolus non solum opportune, verum etiam importune praedicando verbo instare praecipiat (II Tim. IV, 2); non tamen in eorum hominum numero vos habemus, quibus sermo vel pagina nostra importuna videatur, quando id quod ad sanam doctrinam non pertinet, vos ut vigilanter evitetis alloquimur. Hinc ergo est quod admonitionem nostram tam grato animo suscepistis, ut in epistola tua ad quam nunc rescribimus, diceres: Sane quod me hortatur Reverentia vestra, ne aures indulgeam his hominibus qui pravis tractatibus venerandam fidem saepe corrumpunt, gratias uberes ago tam piae admonitioni. 3. Quod itaque adjungis et dicis, Sed noverit sacerdotium vestrum, longe me ac domunculam meam ab hujusmodi personis esse discretam: omnisque familia nostra adeo catholicam sequitur fidem, ut in nullam haeresim aliquando deviaverit, nec unquam lapsa sit; non dico in eas sectas quae vix expiantur, sed nec in eas quae parvos habere videntur errores; hoc est quod nos magis magisque compellit non", + "candidate_score": 0.691217, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_141_143", + "bdc_text": "Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur . Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia . Agnoscitis nimirum dona dei .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1799", + "psc_text": "quorum cordibus per fidem habitat Christus, me dilectioni orationique commendo. Et alia manu: Deus verus et verax veraciter consoletur cor tuum, et protegat salutem tuam, domina insignis et merito illustris, ac praestantissima filia. EPISTOLA CXXXII. Augustinus Volusiano, exhortans illum ut sacrarum scripturarum lectioni vacet, sibique rescribat si quid in eis difficultatis legenti occurrerit. Domino illustri et merito praestantissimo filio VOLUSIANO, AUGUSTINUS episcopus. De salute tua, quam et in hoc saeculo, et in Christo esse cupio, sanctae matris tuae votis sum fortasse etiam ipse non impar. Unde meritis tuis reddens salutationis obsequium, hortor, ut valeo, ut Litterarum vere certeque sanctarum studio te curam non pigeat impendere. Sincera enim et solida res est, nec fucatis eloquiis ambit ad animum, nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac pendulum crepitat. Multum movet, non verborum, sed rerum avidum; et multum terret, factura securum. Praecipue Apostolorum linguas exhortor ut legas; ex his enim ad cognoscendos Prophetas", + "candidate_score": 0.690386, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12_14", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae . Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) . post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_794", + "psc_text": "falli potuisse credendum est: si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est: » tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu post eos ausus es disserere, quod illi explanare non potuerunt? si manifesta, superfluum est te voluisse disserere quod illos latere non potuit, maxime in explanatione Psalmorum quos apud Graecos interpretati sunt multis voluminibus, primus Origenes, secundus Eusebius Caesariensis, tertius Theodorus Heracleotes, quartus Asterius Scythopolitanus, quintus Apollinaris Laodicenus, sextus Didymus Alexandrinus. Feruntur et diversorum in paucos psalmos opuscula; sed nunc de integro Psalmorum corpore dicimus. Apud Latinos autem Hilarius Pictaviensis et Eusebius Vercellensis episcopi, Origenem et Eusebium transtulerunt: quorum priorem et noster Ambrosius in quibusdam secutus est. Respondeat mihi prudentia tua, quare tu post tantos et tales interpretes in explanatione Psalmorum diversa senseris? Si enim obscuri sunt Psalmi,", + "candidate_score": 0.690359, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_140_142", + "bdc_text": "Nec uno aliquo vobis opus panegyrista . Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur . Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1799", + "psc_text": "quorum cordibus per fidem habitat Christus, me dilectioni orationique commendo. Et alia manu: Deus verus et verax veraciter consoletur cor tuum, et protegat salutem tuam, domina insignis et merito illustris, ac praestantissima filia. EPISTOLA CXXXII. Augustinus Volusiano, exhortans illum ut sacrarum scripturarum lectioni vacet, sibique rescribat si quid in eis difficultatis legenti occurrerit. Domino illustri et merito praestantissimo filio VOLUSIANO, AUGUSTINUS episcopus. De salute tua, quam et in hoc saeculo, et in Christo esse cupio, sanctae matris tuae votis sum fortasse etiam ipse non impar. Unde meritis tuis reddens salutationis obsequium, hortor, ut valeo, ut Litterarum vere certeque sanctarum studio te curam non pigeat impendere. Sincera enim et solida res est, nec fucatis eloquiis ambit ad animum, nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac pendulum crepitat. Multum movet, non verborum, sed rerum avidum; et multum terret, factura securum. Praecipue Apostolorum linguas exhortor ut legas; ex his enim ad cognoscendos Prophetas", + "candidate_score": 0.68969, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_46_48", + "bdc_text": "Putarunt ergo isti exactores commentariorum nostrorum nihil me contra maiorum peccare exemplum , si post maxima maximorum virorum munera aera minuta duo mittam in gazophylacium dominiVgl. Lk 21 , 1-4. , peccaturum autem , si negem in commune deferre , quod contulit gratia domini . Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 . Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.689361, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_125_127", + "bdc_text": "Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios . Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.689329, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_140_142", + "bdc_text": "Nec uno aliquo vobis opus panegyrista . Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur . Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3238", + "psc_text": "honoranda, et merito illustris filia. Scire autem vos optime scimus quantum vobis debeamus religionis affectum, quantaque nobis et apud Deum et inter homines sit cura de vobis. Licet enim vos per litteras primum, deinde etiam praesentia corporali, pia et catholica, hoc est vera membra Christi exiguitas nostra cognoverit; tamen etiam per ministerium nostrum, cum accepissetis verbum auditus Dei, sicut dicit Apostolus, accepistis non ut verbum hominum, sed sicut est vere, verbum Dei (I Thes. II, 13). Cujus ministerii nostri, adjuvante gratia et misericordia Salavatoris, in domo vestra tantus fructus exortus est, ut humanis nuptiis jam paratis sancta Demetrias spiritualem sponsi illius praeferret amplexum, cui specioso prae filiis hominum ad habendam spiritus uberiorem fecunditatem, nec amittendam carnis integritatem, virgines nubunt. Nesciremus autem quemadmodum nostra illa tunc exhortatio a fideli et nobili virgine fuisset accepta, nisi nobis profectis, cum post paululum professa fuisset sanctimoniam virginalem, hoc ingens Dei donum, quod per servos", + "candidate_score": 0.688795, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_2_4", + "bdc_text": "Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ; 248 , 17-19 ; 321 , 4-11. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.687282, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_141_143", + "bdc_text": "Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur . Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia . Agnoscitis nimirum dona dei .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1798", + "psc_text": "ne capiamur, alia sic ferimus ne frangamur, et secundum praecepta divina in omnibus gratias agimus ei, de quo dicimus: Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo (Psal. XXXIII, 2); et, Bonum est mihi quod humiliasti me, ut discam justificationes tuas (Psal. CXVIII, 71). Neque enim revera, si fallacis prosperitatis semper hic tranquillitas arrideret, anima humana portum illum verae certaeque securitatis appeteret, domina insignis et merito illustris, et praestantissima filia. Reddens itaque debitum Praestantiae tuae salutationis obsequium, agensque gratias quod salutis nostrae religiosissimam curam geris, posco tibi a Domino futurae vitae praemia, praesentisque solaria; omniumque vestrum, in quorum cordibus per fidem habitat Christus, me dilectioni orationique commendo. Et alia manu: Deus verus et verax veraciter consoletur cor tuum, et protegat salutem tuam, domina insignis et merito illustris, ac praestantissima filia. EPISTOLA CXXXII. Augustinus Volusiano, exhortans illum ut sacrarum scripturarum lectioni vacet, sibique rescribat si quid in eis", + "candidate_score": 0.687039, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_46_48", + "bdc_text": "Putarunt ergo isti exactores commentariorum nostrorum nihil me contra maiorum peccare exemplum , si post maxima maximorum virorum munera aera minuta duo mittam in gazophylacium dominiVgl. Lk 21 , 1-4. , peccaturum autem , si negem in commune deferre , quod contulit gratia domini . Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 . Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_756", + "psc_text": "recte reprehenderet eos qui Legem servarent, quasi doctor Gentium; et Petrus jure reprehenderetur qui princeps circumcisionis (Gal. II, 8) id imperavit Gentibus, quod soli qui ex Judaeis erant, debuerint observare. Hoc si placet, imo quia placet, ut quicumque credunt ex Judaeis debitores sint legis faciendae; tu ut episcopus in toto orbe notissimus, debes hanc promulgare sententiam, et in assensum tuum omnes coepiscopos trahere. Ego in parvo tuguriunculo, cum monachis, id est compeccatoribus meis, de magnis statuere non audeo, nisi hoc ingenue confiteri, me majorum scripta legere, et in commentariis, secundum omnium consuetudinem, varias ponere explanationes, ut e multis sequatur unusquisque quod velit. Quod quidem te puto et in saeculari litteratura, et in divinis Libris legisse, et probasse. 6. Hanc autem explanationem, quam primus Origenes in decimo Stromatum libro, ubi Epistolam Pauli ad Galatas interpretatur, et caeteri deinceps interpretes sunt secuti, illa vel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui", + "candidate_score": 0.687019, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119_121", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita . Eiusdem quidem argumenti sunt duae priores et postrema , sed non pari filoin der Vorlage filio . et ratione conscriptae .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.686833, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_140_142", + "bdc_text": "Nec uno aliquo vobis opus panegyrista . Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur . Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1798", + "psc_text": "ne capiamur, alia sic ferimus ne frangamur, et secundum praecepta divina in omnibus gratias agimus ei, de quo dicimus: Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo (Psal. XXXIII, 2); et, Bonum est mihi quod humiliasti me, ut discam justificationes tuas (Psal. CXVIII, 71). Neque enim revera, si fallacis prosperitatis semper hic tranquillitas arrideret, anima humana portum illum verae certaeque securitatis appeteret, domina insignis et merito illustris, et praestantissima filia. Reddens itaque debitum Praestantiae tuae salutationis obsequium, agensque gratias quod salutis nostrae religiosissimam curam geris, posco tibi a Domino futurae vitae praemia, praesentisque solaria; omniumque vestrum, in quorum cordibus per fidem habitat Christus, me dilectioni orationique commendo. Et alia manu: Deus verus et verax veraciter consoletur cor tuum, et protegat salutem tuam, domina insignis et merito illustris, ac praestantissima filia. EPISTOLA CXXXII. Augustinus Volusiano, exhortans illum ut sacrarum scripturarum lectioni vacet, sibique rescribat si quid in eis", + "candidate_score": 0.686295, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_2_4", + "bdc_text": "Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ; 248 , 17-19 ; 321 , 4-11. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.686183, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_2", + "bdc_text": "Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.685909, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_39_41", + "bdc_text": "Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) . et Theophylactus Theophylakt von Achrida , geb. um 1050 , gest. um 1108 , stammte von Euböa , war Diakon und Rhetoriklehrer in Konstantinopel und seit etwa 1090 Erzbischof von Bulgarien mit Sitz in Achrida ( Ohrid , Makedonien) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.685837, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_46_48", + "bdc_text": "Putarunt ergo isti exactores commentariorum nostrorum nihil me contra maiorum peccare exemplum , si post maxima maximorum virorum munera aera minuta duo mittam in gazophylacium dominiVgl. Lk 21 , 1-4. , peccaturum autem , si negem in commune deferre , quod contulit gratia domini . Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 . Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_202", + "psc_text": "Mihi enim videtur exitiosissime credi, aliquod in Libris sanctis haberi mendacium; id est eos homines, per quos nobis illa Scriptura ministrata est atque conscripta, aliquid in libris suis fuisse mentitos. Alia quippe quaestio est, sitne aliquando mentiri viri boni; et alia quaestio est, utrum scriptorem sanctarum Scripturarum mentiri oportuerit: imo vero non alia, sed nulla quaestio est. Admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio, nulla illorum librorum particula remanebit, quae non ut cuique videbitur vel ad mores difficilis vel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima regula ad mentientis auctoris consilium officiumque referatur. 4. Si enim mentiebatur apostolus Paulus cum apostolum Petrum objurgans diceret, Si tu cum sis Judaeus, gentiliter et non judaice vivis, quemadmodum gentes cogis judaizare? et recte illi videbatur Petrus fecisse, quem non recte fecisse et dixit et scripsit, ut quasi animos tumultuantium deliniret (Gal. II, 11-14); quid respondebimus, cum exsurrexerint perversi homines, prohibentes nuptias, quos", + "candidate_score": 0.685313, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_40_42", + "bdc_text": "vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) . et Theophylactus Theophylakt von Achrida , geb. um 1050 , gest. um 1108 , stammte von Euböa , war Diakon und Rhetoriklehrer in Konstantinopel und seit etwa 1090 Erzbischof von Bulgarien mit Sitz in Achrida ( Ohrid , Makedonien) . Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.685046, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_41_43", + "bdc_text": "et Theophylactus Theophylakt von Achrida , geb. um 1050 , gest. um 1108 , stammte von Euböa , war Diakon und Rhetoriklehrer in Konstantinopel und seit etwa 1090 Erzbischof von Bulgarien mit Sitz in Achrida ( Ohrid , Makedonien) . Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.682605, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.682523, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119_121", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita . Eiusdem quidem argumenti sunt duae priores et postrema , sed non pari filoin der Vorlage filio . et ratione conscriptae .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_507", + "psc_text": "Nam et in capite sacrosancti Psalterii scriptum est de Filio Dei: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae (Psal. II, 7, 8). Et ipse Dominus Jesus Christus dicit Evangelium suum in omnibus gentibus futurum (Matth. XXIV, 14). Et apostolus Paulus, antequam sermo Dei in Africam pervenisset, in ipso capite Epistolae quam scripsit ad Romanos: Per quem accepimus, inquit, gratiam et apostolatum, ad obediendum fidei, in omnibus gentibus pro nomine ejus (Rom. I, 5). Deinde ipse a Jerusalem in circumitu per totam Asiam usque in Illyricum Evangelium praedicavit, Ecclesias constituit atque fundavit; non ipse, sed gratia Dei cum eo (I Cor. XV, 10), sicut ipse testatur. Quid autem evidentius apparere potest, quam cum in ejus Epistolis nomina etiam regionum vel civitatum invenimus? Ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses,", + "candidate_score": 0.682476, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36_38", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in : TRE II 356-362 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.679432, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_894", + "psc_text": "horum quatuor auctoritatem tu quoque infringis. Nam Laodicenum, cujus nomen taces, de Ecclesia dicis nuper egressum; Alexandrum autem veterem haereticum; Origenem vero ac Didymum reprehensos abs te lego in recentioribus opusculis tuis, et non mediocriter, nec de mediocribus quaestionibus, quamvis Origenem mirabiliter ante laudaveris. Cum iis ergo errare puto quia nec te ipse patieris; quamvis hoc perinde dicatur, ac si in hac sententia non erraverint. Nam quis est qui se velit cum quolibet errare? Tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes, et quem paulo post commemoras Joannes qui dudum in pontificali gradu Constantinopolitanam rexit ecclesiam. 24. Porro, si quaeras vel recolas quid hinc senserit noster Ambrosius, quid noster itidem Cyprianus; invenies fortasse nec nobis defuisse, quos in eo quod asserimus sequeremur. Quanquam, sicut paulo ante dixi, tantummodo Scripturis canonicis hanc ingenuam debeam servitutem, qua eas solas ita sequar, ut conscriptores earum nihil in eis omnino errasse, nihil fallaciter posuisse non", + "candidate_score": 0.678742, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_10_12", + "bdc_text": "vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ; 171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum . Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.678269, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_102_104", + "bdc_text": "Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant . Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est . In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.67804, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_35_37", + "bdc_text": "Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.677615, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_46_48", + "bdc_text": "Putarunt ergo isti exactores commentariorum nostrorum nihil me contra maiorum peccare exemplum , si post maxima maximorum virorum munera aera minuta duo mittam in gazophylacium dominiVgl. Lk 21 , 1-4. , peccaturum autem , si negem in commune deferre , quod contulit gratia domini . Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 . Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.677339, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36_38", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in : TRE II 356-362 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.675745, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_757", + "psc_text": "quod velit. Quod quidem te puto et in saeculari litteratura, et in divinis Libris legisse, et probasse. 6. Hanc autem explanationem, quam primus Origenes in decimo Stromatum libro, ubi Epistolam Pauli ad Galatas interpretatur, et caeteri deinceps interpretes sunt secuti, illa vel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit procacitatem, quod principem Apostolorum Petrum ausus est reprehendere, et arguere in faciem, ac ratione constringere, quod male fecerit, id est, in eo errore fuerit, in quo fuit ipse qui alium arguit delinquentem. Quid dicam de Joanne, qui dudum in pontificali gradu Constantinopolitanam rexit Ecclesiam, et proprie super hoc capitulo latissimum exaravit librum, in quo Origenis et veterum sententiam est secutus? Si igitur me reprehendis errantem, patere me, quaeso, errare cum talibus; et cum me erroris mei multos socios habere perspexeris, tu veritatis tuae saltem unum adstipulatorem proferre debebis. Haec de explanatione unius capituli Epistolae ad Galatas. 7. Sed", + "candidate_score": 0.675326, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_2", + "bdc_text": "Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_382", + "psc_text": "nosti, quando ne ipsos quidem praetermittere volueris, subjungeres etiam in quibus cavendi essent: quanquam nonnullos etiam praeterieris; quod scire cuperem quo consilio factum sit. Aut si illud volumen forte onerare noluisti, ut commemoratis haereticis, non adderes in quibus eos catholica damnarit auctoritas; peto ne grave sit litterario labori tuo, quo non mediocriter per Domini Dei nostri gratiam, in latina lingua sanctorum studia et accendisti et adjuvisti, id quod tibi per humilitatem meam fraterna charitas indicit, ut si occupationes tuae sinunt, omnium haereticorum perversa dogmata, qui rectitudinem fidei christianae usque ad hoc tempus vel impudentia vel imperitia vel pervicacia depravare conati sunt, uno libello breviter digesta edas, in notitiam eorum quibus aut non vacat propter alia negotia, aut non valent propter alienam linguam tam multa legere atque cognoscere. Diu te rogarem, nisi hoc soleret esse indicium minus praesumentis de charitate. Hunc interea fratrem nostrum Paulum in Christo multum commendo benignitati tuae,", + "candidate_score": 0.675289, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_756", + "psc_text": "recte reprehenderet eos qui Legem servarent, quasi doctor Gentium; et Petrus jure reprehenderetur qui princeps circumcisionis (Gal. II, 8) id imperavit Gentibus, quod soli qui ex Judaeis erant, debuerint observare. Hoc si placet, imo quia placet, ut quicumque credunt ex Judaeis debitores sint legis faciendae; tu ut episcopus in toto orbe notissimus, debes hanc promulgare sententiam, et in assensum tuum omnes coepiscopos trahere. Ego in parvo tuguriunculo, cum monachis, id est compeccatoribus meis, de magnis statuere non audeo, nisi hoc ingenue confiteri, me majorum scripta legere, et in commentariis, secundum omnium consuetudinem, varias ponere explanationes, ut e multis sequatur unusquisque quod velit. Quod quidem te puto et in saeculari litteratura, et in divinis Libris legisse, et probasse. 6. Hanc autem explanationem, quam primus Origenes in decimo Stromatum libro, ubi Epistolam Pauli ad Galatas interpretatur, et caeteri deinceps interpretes sunt secuti, illa vel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui", + "candidate_score": 0.675115, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_14_16", + "bdc_text": "post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare . - Lit. : Albert van Roey , in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_794", + "psc_text": "falli potuisse credendum est: si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est: » tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu post eos ausus es disserere, quod illi explanare non potuerunt? si manifesta, superfluum est te voluisse disserere quod illos latere non potuit, maxime in explanatione Psalmorum quos apud Graecos interpretati sunt multis voluminibus, primus Origenes, secundus Eusebius Caesariensis, tertius Theodorus Heracleotes, quartus Asterius Scythopolitanus, quintus Apollinaris Laodicenus, sextus Didymus Alexandrinus. Feruntur et diversorum in paucos psalmos opuscula; sed nunc de integro Psalmorum corpore dicimus. Apud Latinos autem Hilarius Pictaviensis et Eusebius Vercellensis episcopi, Origenem et Eusebium transtulerunt: quorum priorem et noster Ambrosius in quibusdam secutus est. Respondeat mihi prudentia tua, quare tu post tantos et tales interpretes in explanatione Psalmorum diversa senseris? Si enim obscuri sunt Psalmi,", + "candidate_score": 0.674807, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_101_103", + "bdc_text": "At diligentis et absoluti interpretis erat ista omnia observare . Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant . Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.674599, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_99_101", + "bdc_text": "certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae . Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit . At diligentis et absoluti interpretis erat ista omnia observare .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.67408, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_148_150", + "bdc_text": "Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus . Eatenus ergo vos ipsos et nobis impendite , ut vestri nominis auspitio hi commentarii nostri exeant in publicum , id est , ut vestri nominis authoritate vendibiliores magis propitios habeamus lectores . Salutant vos fratres , Leo Iudae , Conradus Pellicanus , Theodorus Bibliander et caeteri symmistae .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4251", + "psc_text": "Scriptura nos admonet, dicens: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum (Jacobi I, 19): et ille in Psalmo ait, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam; continuoque subjecit, Et exsultabunt ossa humiliata (Psal. L, 10). Vidit enim in audiendo facillime servari humilitatem, quae difficilis est in docendo; quoniam necesse est ut doctor habeat superiorem locum, ubi laboriosum est obtinere ne subrepat elatio. 3. Videsne quemadmodum periclitemur a quibus hoc exspectatur, ut non solum doctores simus, verum etiam cum simus homines, divina doceamus? Sed laborum periculorumque nostrorum singulare est solatium, cum ita proficitis, ut illo perveniatis ubi nullius hominis doctoris egeatis. Isto autem periculo non tantum nos; nam ad illum de quo dicturus sum, quid sumus nos? non ergo nos tantum periculo isto, sed etiam ille Doctor Gentium periclitatum se esse testatur, cum dicit: Ne magnitudine revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis (II Cor. XII, 7) etc.", + "candidate_score": 0.673818, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_35_37", + "bdc_text": "Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.673649, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_34_36", + "bdc_text": "Verum illa non pervenerunt in manus nostras . Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.6733, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.673281, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_14", + "bdc_text": "post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_794", + "psc_text": "falli potuisse credendum est: si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est: » tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu post eos ausus es disserere, quod illi explanare non potuerunt? si manifesta, superfluum est te voluisse disserere quod illos latere non potuit, maxime in explanatione Psalmorum quos apud Graecos interpretati sunt multis voluminibus, primus Origenes, secundus Eusebius Caesariensis, tertius Theodorus Heracleotes, quartus Asterius Scythopolitanus, quintus Apollinaris Laodicenus, sextus Didymus Alexandrinus. Feruntur et diversorum in paucos psalmos opuscula; sed nunc de integro Psalmorum corpore dicimus. Apud Latinos autem Hilarius Pictaviensis et Eusebius Vercellensis episcopi, Origenem et Eusebium transtulerunt: quorum priorem et noster Ambrosius in quibusdam secutus est. Respondeat mihi prudentia tua, quare tu post tantos et tales interpretes in explanatione Psalmorum diversa senseris? Si enim obscuri sunt Psalmi,", + "candidate_score": 0.673103, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.673057, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_144_146", + "bdc_text": "Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae . Nihil habemus , quod non acceperimus . Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3247", + "psc_text": "donum habet a Deo, alius sic, alius autem sic (I Cor. VII, 7). Audiat etiam ipsum, non tantum suum, sed universae Ecclesiae unicum sponsum, de tali castitate atque integritate dicentem. Non omnes capiunt verbum hoc, sed quibus datum est (Matth. XIX, 11); ut intelligat ex eo quod habet tam magnum bonum atque praeclarum, se potius Deo et Domino nostro gratias agere debere, quam cujusquam verba, quod velut ex seipsa id habeat, ut non dicamus assentantis adulatoris, ne de occultis hominum temere judicare videamur, certe errantis laudatoris audire. Omne quippe datum optimum, et omne donum perfectum, sicut dicit etiam apostolus Jacobus, desursum est, descendens a Patre luminum (Jacobi I, 17): hinc ergo et sancta virginitas, qua te filia volentem gaudentemque vicit, natu posterior, actu prior, genere ex te, honore ante te, aetate subsequens, sanctitate praecedens; in qua etiam tuum esse coepit quod in te esse non potuit. Illa quippe carnaliter non", + "candidate_score": 0.672308, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.6717, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.671445, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_133_135", + "bdc_text": "Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt . Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent . Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2387", + "psc_text": "necesse commendandi alicujus gratia, cui hoc negare non possem intercessionis officio; quae solet nostra esse omnibus concedendi consuetudo, et quaedam, etiam importuna, non tamen improbanda, professio. Itaque feci: nam amicum meum commendavi benignitati tuae; a quo etiam sua rescripta jam sumpsi, agente gratias, quas et ipse ago. 3. Si quid autem de te mali existimarem, praesertim in ea causa quam etiam non expressam, tamen mihi tua epistola redolebat; absit ut ad te tale aliquid scriberem, ubi ullum vel mihi vel cuiquam beneficium postularem. Aut enim conticescerem, observans tempus ubi te possem habere praesentem; aut si litteris agendum putarem, illud potius agerem, et sic agerem, ut dolorem manifestare vix posses. Nam ideo post illius impiam crudelemque perfidiam (cui etiam per tuam nobiscum participatam sollicitudinem frustra vehementer institimus, ne illo cor nostrum dolore percelleret, suam vero conscientiam tanto scelere trucidaret), continuo sum a Carthagine profectus, occultato abscessu meo, ne tot ac tanti", + "candidate_score": 0.671333, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_63_65", + "bdc_text": "Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in : Contenta . Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.67132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_61_63", + "bdc_text": "Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ; ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.670915, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47_49", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 . Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte . Seine \"Annotationes \" zum Neuen Testament wurden 1505 von Erasmus herausgegeben und sind enthalten in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.67057, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_104", + "bdc_text": "In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3265", + "psc_text": "37, 39, 40). In hac ergo dilectione quotidie profice, et orando, et bene agendo, ut ipso adjuvante qui tibi eam praecepit atque donavit, nutriatur et crescat, donec haec te perfecta perficiat. Ipsa est enim charitas, quae, sicut Apostolus dicit, diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus est nobis (Rom. V, 5): ipsa est de qua item dicit, Plenitudo legis charitas (Id. XIII, 10): ipsa est per quam fides operatur; unde iterum dicit, Neque circumcisio quidquam valet, neque praeputium; sed fides quae per dilectionem operatur (Galat V, 6). 3. In hac ergo omnes sancti patres nostri et Patriarchae et Prophetae et Apostoli placuerunt Deo. In hac omnes veri martyres usque ad sanguinem contra diabolum certaverunt; et quia in eis non refriguit nec defecit, ideo vicerunt. In hac omnes fideles boni quotidie proficiunt, pervenire cupientes non ad regnum mortalium, sed ad regnum coelorum; non ad temporalem, sed ad sempiternam", + "candidate_score": 0.670139, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_148_150", + "bdc_text": "Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus . Eatenus ergo vos ipsos et nobis impendite , ut vestri nominis auspitio hi commentarii nostri exeant in publicum , id est , ut vestri nominis authoritate vendibiliores magis propitios habeamus lectores . Salutant vos fratres , Leo Iudae , Conradus Pellicanus , Theodorus Bibliander et caeteri symmistae .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3421", + "psc_text": "CXCVI. Augustinus Asellico episcopo, docens quae sit utilitas Mosaicae legis, quam Judaeorum more observare non licet Christianis: hos enim vere esse Israelitas juxta sensum spiritualem; attamen istud nomen vulgo ipsis imponendum non esse. Pelagianos obiter notat in damnabilem Judaismum incidisse. Domino beatissimo fratri et coepiscopo ASELLICO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Litteras Sanctitatis tuae, quas ad venerabilem senem Donatianum de cavendi Judaismi disceptatione misisti, ad me ipse dignatus est mittere, atque ut eis responderem, petendo vehementius imperavit: quem veritus contemnere, ut possum Domino adjuvante respondeo; gratum existimans etiam Charitati tuae, quod ad te scribendo, illi jubenti, quem pro suis meritis ambo veneramur, obtemperare non renui. 2. Christianos, maxime ex Gentibus venientes, judaizare non oportere Paulus apostolus docet, ubi ait, Dixi Petro coram omnibus, Si tu, cum sis Judaeus, gentiliter et non judaice vivis, quemadmodum Gentes cogis judaizare? Et secutus adjunxit: Nos natura Judaei, et non ex Gentibus peccatores.", + "candidate_score": 0.6699, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.669874, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_138_140", + "bdc_text": "Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat . Ipsi per divinam adiuti gratiam vobis ipsis satis estis ad gloriam . Nec uno aliquo vobis opus panegyrista .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2066", + "psc_text": "Deo fit in ejus gloriam quidquid coram hominibus in bonis operibus lucet. At vero stultarum virginum, hoc oleum non secum portantium deficiunt lampades; id est, non perseveranter bona opera lucent, cum laus humana fuerit subtracta, propter quam illa faciebant, hucusque intentionem suam perducentes ut viderentur ab hominibus, non ut glorificaretur Pater qui in coelis est. Quae intentio perennis est gloriae, qua novit anima Deo se debere quod justificata est ad facienda bona opera, et ideo in illo, non in se, laudari amat. Unde alibi homo Dei cantat, In Domino laudabitur anima mea (Psal. XXXIII, 2), ut qui gloriatur, in Domino glorietur (I Cor. 1, 31). CAPUT XXXII. 76. Sed quid est quod in eadem Evangelii lectione scriptum est, omnes sponso tardante dormisse? Somnum istum si intellexerimus, quod velut tardante judicio, ad quod faciendum venturus est Christus, abundante iniquitate charitas refrigescit, quomodo ibi ponemus virgines sapientes, cum potius in illis sint", + "candidate_score": 0.668646, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_72_74", + "bdc_text": "In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) . et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana . Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.668302, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_34_36", + "bdc_text": "Verum illa non pervenerunt in manus nostras . Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.667461, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_71_73", + "bdc_text": "ders. : In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) . et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.666797, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_67_69", + "bdc_text": "RGG II 854 ; Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.666383, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42_44", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) . - Lit. : Hans Georg Beck , in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.6654, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_28", + "bdc_text": "et Theodorum Eracleotem Theodor von Heraclea , ein Arianer , 335-355 Bischof von Herakleia in Thrakien , Verfasser mehrerer Kommentare .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3871", + "psc_text": "pullulaverunt, aliquid breviter scriberem; quam sit hoc difficile, continuo reperta occasione rescripsi per filium meum Hipponensium primarium Philocalum: mox autem etiam ista oblata est, qua nunc rescribo, et breviter difficultatem operis ejus ostendo. 2. Philastrius quidam Brixiensis episcopus, quem cum sancto Ambrosio Mediolani etiam ipse vidi, scripsit hinc librum; nec illas haereses praetermittens, quae in populo Judaeo fuerunt ante adventum Domini, easque viginti octo commemoravit; et post Domini adventum centum viginti octo. Scripsit hinc etiam graece episcopus Cyprius Epiphanius, in doctrina catholicae fidei laudabiliter diffamatus: sed ipse utriusque temporis haereses colligens, octoginta complexus est. Cum ergo ambo id vellent facere quod a me petis, quantum tamen inter se differant de numero interim sectarum, vides: quod utique non evenisset, nisi aliud uni eorum videretur esse haeresis, et aliud alteri. Neque enim putandum est aliquas ignorasse Epiphanium, quas noverat Philastrius, cum Epiphanium longe Philastrio doctiorem invenerimus; ita ut Philastrium potius dicere deberemus", + "candidate_score": 0.665174, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_865", + "psc_text": "intentioni eorum maxime adversum, docentem non per illa hominem justificari, sed per gratiam Jesu Christi, cujus praenuntiandae causa illae umbrae in Lege mandatae sunt. Et ideo illi invidiam et persecutionem molientes concitare, tanquam inimicum Legis mandatorumque divinorum criminabantur: cujus falsae criminationis invidiam congruentius devitare non posset, quam ut ea ipse celebraret quae damnare tanquam sacrilega putabatur, atque ita ostenderet, nec Judaeos tunc ab eis tanquam a nefariis prohibendos, nec Gentiles ad ea tanquam ad necessaria compellendos. 10. Nam si revera sic ea reprobaret, quemadmodum de illo auditum erat, et ideo celebranda susciperet, ut actione simulata suam posset occultare sententiam, non ei diceret Jacobus, Et scient omnes; sed diceret, Et putabunt omnes, quoniam quae de te audierunt, falsa sunt: praesertim quia in ipsis Jerosolymis Apostoli jam decreverant, ne quisquam Gentes cogeret judaizare (Act. XV, 28); non autem decreverant, ne quisquam tunc Judaeos judaizare prohiberet, quamvis etiam ipsos jam doctrina christiana non", + "candidate_score": 0.665042, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_10_12", + "bdc_text": "vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ; 171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum . Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.664895, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62_64", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in : Contenta .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.664819, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_20_22", + "bdc_text": "- Lit. : Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_894", + "psc_text": "horum quatuor auctoritatem tu quoque infringis. Nam Laodicenum, cujus nomen taces, de Ecclesia dicis nuper egressum; Alexandrum autem veterem haereticum; Origenem vero ac Didymum reprehensos abs te lego in recentioribus opusculis tuis, et non mediocriter, nec de mediocribus quaestionibus, quamvis Origenem mirabiliter ante laudaveris. Cum iis ergo errare puto quia nec te ipse patieris; quamvis hoc perinde dicatur, ac si in hac sententia non erraverint. Nam quis est qui se velit cum quolibet errare? Tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes, et quem paulo post commemoras Joannes qui dudum in pontificali gradu Constantinopolitanam rexit ecclesiam. 24. Porro, si quaeras vel recolas quid hinc senserit noster Ambrosius, quid noster itidem Cyprianus; invenies fortasse nec nobis defuisse, quos in eo quod asserimus sequeremur. Quanquam, sicut paulo ante dixi, tantummodo Scripturis canonicis hanc ingenuam debeam servitutem, qua eas solas ita sequar, ut conscriptores earum nihil in eis omnino errasse, nihil fallaciter posuisse non", + "candidate_score": 0.66345, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_141", + "bdc_text": "Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2802", + "psc_text": "referas, ignorat eos quibus dicturus est, Non novi vos (Luc. XIII, 27); sed eorum improbatio hoc verbo insinuata est. 3. Cum autem Dominus dicat, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt (Matth. V, 8), eaque visio nobis in fine summum praemium promittatur; non est metuendum, si nunc ad liquidum, quae de Dei natura credimus, conspicere non valemus, ne inde sit dictum, Qui ignorat, ignorabitur. Quia enim in sapientia Dei non cognovit mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes. Haec stultitia praedicationis, ac stultum Dei, quod sapientius est hominibus (I Cor. I, 21, 25), multos contrahit ad salutem, ut non solum qui nondum certa valent intelligentia conspicere naturam Dei, quam fide tenent, verum etiam qui nondum in ipsa anima sua ita incorpoream substantiam a corporis generalitate discernunt, quemadmodum certi sunt se vivere, nosse, velle, ideo non sint alieni a salute, quam stultitia illa praedicationis fidelibus confert.", + "candidate_score": 0.663326, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_38_40", + "bdc_text": "TRE II 356-362 ) . Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.662195, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_507", + "psc_text": "Nam et in capite sacrosancti Psalterii scriptum est de Filio Dei: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae (Psal. II, 7, 8). Et ipse Dominus Jesus Christus dicit Evangelium suum in omnibus gentibus futurum (Matth. XXIV, 14). Et apostolus Paulus, antequam sermo Dei in Africam pervenisset, in ipso capite Epistolae quam scripsit ad Romanos: Per quem accepimus, inquit, gratiam et apostolatum, ad obediendum fidei, in omnibus gentibus pro nomine ejus (Rom. I, 5). Deinde ipse a Jerusalem in circumitu per totam Asiam usque in Illyricum Evangelium praedicavit, Ecclesias constituit atque fundavit; non ipse, sed gratia Dei cum eo (I Cor. XV, 10), sicut ipse testatur. Quid autem evidentius apparere potest, quam cum in ejus Epistolis nomina etiam regionum vel civitatum invenimus? Ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses,", + "candidate_score": 0.660901, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69_71", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in : Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ; ders. :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.660178, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_75_77", + "bdc_text": "Nieuw koop 1963 ) . -Quellen und Darstellungen aus der Geschichte des Reformations jahrhunderts VI , S. 91-102 , Nr. 62-64. 66 ). , verum adeo non debere illorum diligentiam absterrere a scribendo , ut incitet potius , utpote qui enarratione ipsorum diligenti plurimum possim iuvari . Vicit tandem obstinatiam meam ratio , operis difficultatem cum veterum tum recensiorum diligentia .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_793", + "psc_text": "corruptos per obelos et asteriscos, et christiani hominis interpretatiunculam non sequaris; praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi, post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt: imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum bibliothecas condemnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. CAPUT VI. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: « Aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in eis falli potuisse credendum est: si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est: » tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu post eos ausus es disserere, quod illi", + "candidate_score": 0.659989, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_128", + "bdc_text": "Nam hi variis afflictionibus explorantur , nonnunquam vel inertia vel corrupta doctrina et haeresibus a simplicitate abducuntur , ut pharmaco aliquo adversus hos morbos sit opus , quod quidem coelestis medicus Paulus ea paravit epistola .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_390", + "psc_text": "Dixit quidem apostolus Paulus: Haereticum hominem post unam correptionem devita, sciens quia subversus est ejusmodi, et peccat, et est a semetipso damnatus (Tit. III, 10, 11). Sed qui sententiam suam, quamvis falsam atque perversam, nulla pertinaci animositate defendunt, praesertim quam non audacia praesumptionis suae pepererunt, sed a seductis atque in errorem lapsis parentibus acceperunt, quaerunt autem cauta sollicitudine veritatem, corrigi parati, cum invenerint; nequaquam sunt inter haereticos deputandi. Tales ergo vos nisi esse crederem, nullas fortasse vobis litteras mitterem. Quanquam et ipsum haereticum quamlibet odiosa superbia tumidum et pervivacia malae contentionis insanum, sicut vitandum monemus, ne infirmos et parvulos fallat; ita non abnuimus, quibuscumque modis possumus corrigendum. Unde factum est ut etiam ad nonnullos Donatistarum primarios scriberemus, non communicatorias litteras, quas jam olim, propter suam perversitatem ab unitate catholica quae toto orbe diffusa est, non accipiunt; sed tales privatas, qualibus nobis uti etiam ad Paganos licet, quas illi etsi aliquando", + "candidate_score": 0.659188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_67_69", + "bdc_text": "RGG II 854 ; Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.65914, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_137_139", + "bdc_text": "Adulari non didici . Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat . Ipsi per divinam adiuti gratiam vobis ipsis satis estis ad gloriam .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2066", + "psc_text": "Deo fit in ejus gloriam quidquid coram hominibus in bonis operibus lucet. At vero stultarum virginum, hoc oleum non secum portantium deficiunt lampades; id est, non perseveranter bona opera lucent, cum laus humana fuerit subtracta, propter quam illa faciebant, hucusque intentionem suam perducentes ut viderentur ab hominibus, non ut glorificaretur Pater qui in coelis est. Quae intentio perennis est gloriae, qua novit anima Deo se debere quod justificata est ad facienda bona opera, et ideo in illo, non in se, laudari amat. Unde alibi homo Dei cantat, In Domino laudabitur anima mea (Psal. XXXIII, 2), ut qui gloriatur, in Domino glorietur (I Cor. 1, 31). CAPUT XXXII. 76. Sed quid est quod in eadem Evangelii lectione scriptum est, omnes sponso tardante dormisse? Somnum istum si intellexerimus, quod velut tardante judicio, ad quod faciendum venturus est Christus, abundante iniquitate charitas refrigescit, quomodo ibi ponemus virgines sapientes, cum potius in illis sint", + "candidate_score": 0.658547, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.657066, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_103_105", + "bdc_text": "Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est . In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ; item , qui gloriam dei , non suam quaerunt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_637", + "psc_text": "plura quam sciam. Sed ideo spem in nomine Christi non infructuosam gero, quia non solum credidi Deo meo, in illis duobus praeceptis totam Legem Prophetasque pendere (Matth. XXII, 40), sed etiam expertus sum, experiorque quotidie; quandoquidem nullum mihi sacramentum, aut aliquis sermo admodum obscurior de sacris Litteris aperitur, ubi non eadem praecepta reperiam: Finis enim praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona et fide non ficta (I Tim. I, 5); et plenitudo legis charitas (Rom. XIII, 10). 39. Itaque et tu, charissime, sive ista, sive alia, sic lege, sic disce, ut memineris verissime dictum: Scientia inflat, charitas aedificat (I Cor. VIII, 1). Charitas autem non aemulatur, non inflat. Sic itaque adhibeatur scientia tanquam machina quaedam, per quam structura charitatis assurgat quae maneat in aeternum, etiam cum scientia destruetur (Id. XIII, 4, 8); quae ad finem charitatis adhibita multum est utilis; per se autem ipsa sine tali fine, non", + "candidate_score": 0.657045, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_38_40", + "bdc_text": "TRE II 356-362 ) . Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.656357, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_38_40", + "bdc_text": "TRE II 356-362 ) . Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_849", + "psc_text": "75 et 81, rescribit accuratius Augustinus de interpretatione loci Epistolae ad Galatas, confirmans quod Petrus merito veraciterque reprehensus fuerit a Paulo. Caeterum deprecatur veniam, si dictis quibusdam incautioribus Hieronymi animum offenderit, excusans quod nulla sua culpa per multorum manus obambularit epistola, priusquam ad eum cui scripta erat, pervenerat. Domino dilectissimo, et in Christi visceribus honorando, sancto fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Jam pridem tuae Charitati prolixam epistolam misi, respondens illi tuae quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc jam non solum fratrem, verum etiam collegam meum, misisse te recolis. Quae utrum in manus tuas pervenire meruerit, adhuc nescio; nisi quod per fratrem sincerissimum Firmum scribis, si ille qui te primum gladio petiit, stilo repulsus est, ut sit humanitatis meae atque justitiae accusantem reprehendere, non respondentem. Hoc solo tenuissimo indicio, utcumque conjicio legisse te illam epistolam meam. In ea quippe deploravi tantam inter vos exstitisse", + "candidate_score": 0.656048, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_126", + "bdc_text": "Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.655396, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.655376, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_35_37", + "bdc_text": "Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_849", + "psc_text": "75 et 81, rescribit accuratius Augustinus de interpretatione loci Epistolae ad Galatas, confirmans quod Petrus merito veraciterque reprehensus fuerit a Paulo. Caeterum deprecatur veniam, si dictis quibusdam incautioribus Hieronymi animum offenderit, excusans quod nulla sua culpa per multorum manus obambularit epistola, priusquam ad eum cui scripta erat, pervenerat. Domino dilectissimo, et in Christi visceribus honorando, sancto fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Jam pridem tuae Charitati prolixam epistolam misi, respondens illi tuae quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc jam non solum fratrem, verum etiam collegam meum, misisse te recolis. Quae utrum in manus tuas pervenire meruerit, adhuc nescio; nisi quod per fratrem sincerissimum Firmum scribis, si ille qui te primum gladio petiit, stilo repulsus est, ut sit humanitatis meae atque justitiae accusantem reprehendere, non respondentem. Hoc solo tenuissimo indicio, utcumque conjicio legisse te illam epistolam meam. In ea quippe deploravi tantam inter vos exstitisse", + "candidate_score": 0.654707, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_88_90", + "bdc_text": "Alium ordinem et tractatum alia requirunt tempora . Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_913", + "psc_text": "adhuc nosse quomodo coaequanda sit in interprete peritia linguarum, conjecturis eorum qui Scripturas edisserendo pertractant; quos necesse est, etiamsi rectae atque unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem aliter atque aliter eumdem locum potest exponere, quia hoc ejus obscuritas patitur. 35. Ideo autem desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et tanta latinorum interpretum, qui qualescumque hoc ausi sunt, quantum possumus imperitia careamus: et hi qui me invidere putant utilibus laboribus tuis, tandem aliquando, si fieri potest, intelligant, propterea me nolle tuam ex hebraeo interpretationem in ecclesiis legi, ne contra Septuaginta auctoritatem, tanquam novum aliquid proferentes, magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jonae IV, 6), si in hebraeo nec hedera est, nec cucurbita,", + "candidate_score": 0.654555, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42_44", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) . - Lit. : Hans Georg Beck , in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.653604, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.653399, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_67_69", + "bdc_text": "RGG II 854 ; Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_849", + "psc_text": "75 et 81, rescribit accuratius Augustinus de interpretatione loci Epistolae ad Galatas, confirmans quod Petrus merito veraciterque reprehensus fuerit a Paulo. Caeterum deprecatur veniam, si dictis quibusdam incautioribus Hieronymi animum offenderit, excusans quod nulla sua culpa per multorum manus obambularit epistola, priusquam ad eum cui scripta erat, pervenerat. Domino dilectissimo, et in Christi visceribus honorando, sancto fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Jam pridem tuae Charitati prolixam epistolam misi, respondens illi tuae quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc jam non solum fratrem, verum etiam collegam meum, misisse te recolis. Quae utrum in manus tuas pervenire meruerit, adhuc nescio; nisi quod per fratrem sincerissimum Firmum scribis, si ille qui te primum gladio petiit, stilo repulsus est, ut sit humanitatis meae atque justitiae accusantem reprehendere, non respondentem. Hoc solo tenuissimo indicio, utcumque conjicio legisse te illam epistolam meam. In ea quippe deploravi tantam inter vos exstitisse", + "candidate_score": 0.65228, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_40", + "bdc_text": "vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_849", + "psc_text": "75 et 81, rescribit accuratius Augustinus de interpretatione loci Epistolae ad Galatas, confirmans quod Petrus merito veraciterque reprehensus fuerit a Paulo. Caeterum deprecatur veniam, si dictis quibusdam incautioribus Hieronymi animum offenderit, excusans quod nulla sua culpa per multorum manus obambularit epistola, priusquam ad eum cui scripta erat, pervenerat. Domino dilectissimo, et in Christi visceribus honorando, sancto fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Jam pridem tuae Charitati prolixam epistolam misi, respondens illi tuae quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc jam non solum fratrem, verum etiam collegam meum, misisse te recolis. Quae utrum in manus tuas pervenire meruerit, adhuc nescio; nisi quod per fratrem sincerissimum Firmum scribis, si ille qui te primum gladio petiit, stilo repulsus est, ut sit humanitatis meae atque justitiae accusantem reprehendere, non respondentem. Hoc solo tenuissimo indicio, utcumque conjicio legisse te illam epistolam meam. In ea quippe deploravi tantam inter vos exstitisse", + "candidate_score": 0.651854, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_78_80", + "bdc_text": "Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis . Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ? Cum ipsa vetustas nonnihil authoritatis rebus addat et foelicius nonnunquam , purius et apositius apud illos reddita sit , quam hodie a nobis reddi possit .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1546", + "psc_text": "factum est, ut non pauci, sed populi etiam, qui non possunt ista dijudicare ratione, fide credant, donec salutaribus praeceptis adminiculati, evadant ab his perplexitatibus in auras purissimae atque sincerissimae veritatis. Cujus auctoritati tanto devotius obtemperari oportet, quanto videmus nullum jam errorem se audere extollere, ad congregandas sibi turbas imperitorum, qui non christiani nominis velamenta conquirat: eos autem solos ex veteribus, praeter christianum nomen in conventiunculis suis aliquanto frequentius perdurare, qui Scripturas eas tenent, per quas annuntiatum esse ipsum Dominum Jesum Christum, se intelligere et videre dissimulant. Porro illi qui cum in unitate atque communione catholica non sint, christiano tamen nomine gloriantur, coguntur adversari credentibus, et audent imperitos quasi ratione traducere, quando maxime cum ista medicina Dominus venerit, ut fidem populis imperaret. Sed hoc facere coguntur, ut dixi, quia jacere se abjectissime sentiunt, si eorum auctoritas cum auctoritate catholica conferatur. Conantur ergo auctoritatem stabilissimam fundatissimae Ecclesiae quasi rationis nomine et pollicitatione", + "candidate_score": 0.651745, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ?", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_913", + "psc_text": "adhuc nosse quomodo coaequanda sit in interprete peritia linguarum, conjecturis eorum qui Scripturas edisserendo pertractant; quos necesse est, etiamsi rectae atque unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem aliter atque aliter eumdem locum potest exponere, quia hoc ejus obscuritas patitur. 35. Ideo autem desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et tanta latinorum interpretum, qui qualescumque hoc ausi sunt, quantum possumus imperitia careamus: et hi qui me invidere putant utilibus laboribus tuis, tandem aliquando, si fieri potest, intelligant, propterea me nolle tuam ex hebraeo interpretationem in ecclesiis legi, ne contra Septuaginta auctoritatem, tanquam novum aliquid proferentes, magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jonae IV, 6), si in hebraeo nec hedera est, nec cucurbita,", + "candidate_score": 0.651585, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_35_37", + "bdc_text": "Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_794", + "psc_text": "falli potuisse credendum est: si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est: » tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu post eos ausus es disserere, quod illi explanare non potuerunt? si manifesta, superfluum est te voluisse disserere quod illos latere non potuit, maxime in explanatione Psalmorum quos apud Graecos interpretati sunt multis voluminibus, primus Origenes, secundus Eusebius Caesariensis, tertius Theodorus Heracleotes, quartus Asterius Scythopolitanus, quintus Apollinaris Laodicenus, sextus Didymus Alexandrinus. Feruntur et diversorum in paucos psalmos opuscula; sed nunc de integro Psalmorum corpore dicimus. Apud Latinos autem Hilarius Pictaviensis et Eusebius Vercellensis episcopi, Origenem et Eusebium transtulerunt: quorum priorem et noster Ambrosius in quibusdam secutus est. Respondeat mihi prudentia tua, quare tu post tantos et tales interpretes in explanatione Psalmorum diversa senseris? Si enim obscuri sunt Psalmi,", + "candidate_score": 0.651306, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36_38", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in : TRE II 356-362 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_849", + "psc_text": "75 et 81, rescribit accuratius Augustinus de interpretatione loci Epistolae ad Galatas, confirmans quod Petrus merito veraciterque reprehensus fuerit a Paulo. Caeterum deprecatur veniam, si dictis quibusdam incautioribus Hieronymi animum offenderit, excusans quod nulla sua culpa per multorum manus obambularit epistola, priusquam ad eum cui scripta erat, pervenerat. Domino dilectissimo, et in Christi visceribus honorando, sancto fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Jam pridem tuae Charitati prolixam epistolam misi, respondens illi tuae quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc jam non solum fratrem, verum etiam collegam meum, misisse te recolis. Quae utrum in manus tuas pervenire meruerit, adhuc nescio; nisi quod per fratrem sincerissimum Firmum scribis, si ille qui te primum gladio petiit, stilo repulsus est, ut sit humanitatis meae atque justitiae accusantem reprehendere, non respondentem. Hoc solo tenuissimo indicio, utcumque conjicio legisse te illam epistolam meam. In ea quippe deploravi tantam inter vos exstitisse", + "candidate_score": 0.651175, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_113_115", + "bdc_text": "Quod me attinet , malo ego in spongiam recidereVgl . Sueton , Augustus 85 , 2 . et interire scripta mea , si non prosunt ecclesiae , si non per omnia congruunt scripturis canonicis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_854", + "psc_text": "offendero Litteris, quod videatur contrarium veritati; nihil aliud, quam vel mendosum esse codicem, vel interpretem non assecutum esse quod dictum est, vel me minime intellexisse, non ambigam. Alios autem ita lego, ut quantalibet sanctitate doctrinaque praepolleant, non ideo verum putem, quia ipsi ita senserunt; sed quia mihi vel per illos auctores canonicos, vel probabili ratione, quod a vero non abhorreat, persuadere potuerunt. Nec te, mi frater, sentire aliud existimo: prorsus, inquam, non te arbitror sic legi tuos libros velle, tanquam Prophetarum, vel Apostolorum; de quorum scriptis, quod omni errore careant, dubitare nefarium est. Absit hoc a pia humilitate et veraci de temetipso cogitatione; qua nisi esses praeditus, non utique diceres: Utinam mereremur complexus tuos, et collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremus. CAPUT II. 4. Quod si teipsum, consideratione vitae ac morum tuorum, non simulate nec fallaciter dixisse credo; quanto magis aequum est me credere; apostolum Paulum non aliud sensisse", + "candidate_score": 0.651124, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_137_139", + "bdc_text": "Adulari non didici . Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat . Ipsi per divinam adiuti gratiam vobis ipsis satis estis ad gloriam .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3574", + "psc_text": "Et ideo de te narratio ejus suavior nobis erat, quia ea dicebat quae ipse non posses, ne quidem me inquirente, rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta Scriptura prohibet (Prov. XXVII, 2), fieres praedicator. Quanquam et ego verear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine illustris et merito praestantissime, atque in Christi dilectione charissime fili. 2. Laudes itaque tuas in Christo, sive magis in te laudes Christi, vide quid mihi delectationis et laetitiae fuit audire ab illo qui nec fallere me posset propter fidem suam, et eas ignorare non posset propter amicitiam tuam. Sed alia et ab aliis, etsi non tam multa vel certa, verumtamen audivimus, fides tua quam sit sana et catholica, quam pia exspectatio futurorum, quae Dei fratrumque dilectio, quam non superbe sapias in excelsis honoribus, nec speres in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, et dives sis in operibus bonis; quam sit domus tua requies solatiumque", + "candidate_score": 0.650322, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_88_90", + "bdc_text": "Alium ordinem et tractatum alia requirunt tempora . Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_792", + "psc_text": "in Libris canonicis interpretatio asteriscos habeat, et virgulas praenotatas, et postea aliam translationem absque his signis ediderim; pace tua dixerim, videris mihi non intelligere quod quaesisti. Illa enim interpretatio Septuaginta interpretum est; et ubicumque virgulae, id est obeli sunt, significatur quod Septuaginta plus dixerint quam habetur in hebraeo: ubi autem asterisci, id est stellae praelucentes, ex Theodotionis editione ab Origene additum est; et ibi graeca transtulimus, hic de ipso hebraico, quod intelligebamus expressimus, sensuum potius veritatem quam verborum interdum ordinem conservantes. Et miror quomodo Septuaginta interpretum libros legas non puros, ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos, sive corruptos per obelos et asteriscos, et christiani hominis interpretatiunculam non sequaris; praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi, post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt: imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod", + "candidate_score": 0.650178, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_61_63", + "bdc_text": "Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ; ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.64993, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_68_70", + "bdc_text": "Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in : Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.649101, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_6_8", + "bdc_text": "Quid , quod temporis angustia ac brevitas non modo mihi me ipsum surripit , sed conatus meos vehementissime fraudat ? At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ; caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3508", + "psc_text": "quo esse vel dici coepit hora novissima. CAPUT VII. 19. Quod autem ideo videtur Venerationi tuae comprehendi non posse temporum mensuras, ut definiatur quo anno futurus est finis, quia secundum promissionem Domini breviabuntur dies illi, prorsus non intelligo. Si enim sic breviabuntur, ut fiant ex pluribus pauciores; quaero secundum quam veritatem futuri erant plures, nisi breviarentur? Hebdomades enim sancti Danielis non ad primum Domini adventum, sicut pluribus visum est, sed ad secundum potius existimas pertinere. Itanc ergo breviabuntur, ut vel una in eis hebdomada minus futura sit, et falsa erit prophetia, quae tanta diligentia numerum hebdomadarum definire curavit, ut quiddam diceret etiam dimidio hebdomadis implendum? Miror si per prophetiam Christi destruitur prophetia Danielis. Deinde quale est ut putemus ignorasse Danielem, vel potius angelum, a quo ista dicebat breviaturum Dominum dies illos, et errasse ut hoc diceret; vel scisse quidem, sed ei quem docebat fuisse mentitum? Quod si absurdum est, cur", + "candidate_score": 0.649023, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_751", + "psc_text": "vocaretur, si eorum tantum vel vitas vel scripta ibi legisses, qui jam defuncti essent; cum vero multorum, et eo tempore quo scrib batur, et nunc usque viventium commemorentur opuscula, mirari te cur ei hunc titulum imposuerim. Puto intelligere prudentiam tuam, quod ex opere ipso titulum potueris intelligere. Legisti enim et graecos et latinos, qui vitas virorum illustrium descripserunt, quod nunquam Epitaphium huic operi scripserint, sed de illustribus viris, verbi gratia, ducibus, philosophicis, oratoribus, historicis, poetis, epicis, tragicis, comicis. Epitaphium autem proprie scribitur mortuorunt: quod quidem in dormitione sanctae memoriae Nepotiani presbyteri olim fecisse me novi. Ergo hic liber vel de illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus", + "candidate_score": 0.648998, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_38_40", + "bdc_text": "TRE II 356-362 ) . Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_745", + "psc_text": "modum meum, quem servandum putavi, et motum ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, vel quomodo non debui, aliquid scripsi; non ad illum de me, sed ad me ipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem, quo correctus petam ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. EPISTOLA LXXV. Respondet tandem Hieronymus ad Augustini quaestiones propositas in Epist. 28, 40 et 71, scilicet de titulo libri ecclesiasticos scriptores repraesentantis, de Petro reprehenso a Paulo in Epist. ad Galatas, de translatione veteris Testamenti, ac de hederae vocabulo apud Jonam: defendens acriter scriptiones et interpretationes suas adversus Augustinum. Domino vere sancto et beatissimo papae AUGUSTINO, HIERONYMUS, in Christo salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Tres simul epistolas, imo libellos breves, per diaconum Cyprianum, tuae Dignationis accepi, diversas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones opusculorum meorum continentes: ad quas si respondere voluero, libri magnitudine opus erit. Tamen conabor, quantum facere possum, modum", + "candidate_score": 0.648986, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_13", + "bdc_text": "Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.645898, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_143_145", + "bdc_text": "Agnoscitis nimirum dona dei . Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae . Nihil habemus , quod non acceperimus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3247", + "psc_text": "donum habet a Deo, alius sic, alius autem sic (I Cor. VII, 7). Audiat etiam ipsum, non tantum suum, sed universae Ecclesiae unicum sponsum, de tali castitate atque integritate dicentem. Non omnes capiunt verbum hoc, sed quibus datum est (Matth. XIX, 11); ut intelligat ex eo quod habet tam magnum bonum atque praeclarum, se potius Deo et Domino nostro gratias agere debere, quam cujusquam verba, quod velut ex seipsa id habeat, ut non dicamus assentantis adulatoris, ne de occultis hominum temere judicare videamur, certe errantis laudatoris audire. Omne quippe datum optimum, et omne donum perfectum, sicut dicit etiam apostolus Jacobus, desursum est, descendens a Patre luminum (Jacobi I, 17): hinc ergo et sancta virginitas, qua te filia volentem gaudentemque vicit, natu posterior, actu prior, genere ex te, honore ante te, aetate subsequens, sanctitate praecedens; in qua etiam tuum esse coepit quod in te esse non potuit. Illa quippe carnaliter non", + "candidate_score": 0.64541, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_72", + "bdc_text": "In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.645188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_13", + "bdc_text": "Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.644003, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_68_70", + "bdc_text": "Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in : Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.643357, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2950", + "psc_text": "de hac quaestione inter nos, ego et praedictus venerabilis frater Hieronymus satis litteris egerimus; et in hoc opere recentissimo, quod sub nomine Critobuli adversus Pelagium modo edidit (Lib. 1 adversus Pelag.), eamdem de ista re gesta dictisque apostolicis sententiam tenuit, quam beatissimi Cypriani etiam nos secuti sumus (Epist. 71 ad Quintum). Illud potius de origine animarum, non propter partus adulterinos, sed propter innocentium, quod absit, damnationem, quod, opinor, non stulte quaeritur; si quid a tali ac tanto didicisti viro, quod recte responderi ambigentibus possit, quaeso nobiscum communicare non abnuas. Ita quippe mihi in epistolis tuis eruditus et suavis apparuisti, ut operae pretium sit tecum litteris colloqui. Nescio sane quem librum ejusdem hominis Dei, quem presbyter Orosius attulit, tuaeque Dilectioni describendum dedit, ubi de resurrectione carnis praeclare disputasse laudatur, jam nobis peto non differas mittere. Ideo quippe non eum cito poposcimus, quia et describendum et emendandum utique cogitavimus; cui utrique operi", + "candidate_score": 0.643337, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ?", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_792", + "psc_text": "in Libris canonicis interpretatio asteriscos habeat, et virgulas praenotatas, et postea aliam translationem absque his signis ediderim; pace tua dixerim, videris mihi non intelligere quod quaesisti. Illa enim interpretatio Septuaginta interpretum est; et ubicumque virgulae, id est obeli sunt, significatur quod Septuaginta plus dixerint quam habetur in hebraeo: ubi autem asterisci, id est stellae praelucentes, ex Theodotionis editione ab Origene additum est; et ibi graeca transtulimus, hic de ipso hebraico, quod intelligebamus expressimus, sensuum potius veritatem quam verborum interdum ordinem conservantes. Et miror quomodo Septuaginta interpretum libros legas non puros, ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos, sive corruptos per obelos et asteriscos, et christiani hominis interpretatiunculam non sequaris; praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi, post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt: imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod", + "candidate_score": 0.642827, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_105", + "bdc_text": "item , qui gloriam dei , non suam quaerunt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2066", + "psc_text": "Deo fit in ejus gloriam quidquid coram hominibus in bonis operibus lucet. At vero stultarum virginum, hoc oleum non secum portantium deficiunt lampades; id est, non perseveranter bona opera lucent, cum laus humana fuerit subtracta, propter quam illa faciebant, hucusque intentionem suam perducentes ut viderentur ab hominibus, non ut glorificaretur Pater qui in coelis est. Quae intentio perennis est gloriae, qua novit anima Deo se debere quod justificata est ad facienda bona opera, et ideo in illo, non in se, laudari amat. Unde alibi homo Dei cantat, In Domino laudabitur anima mea (Psal. XXXIII, 2), ut qui gloriatur, in Domino glorietur (I Cor. 1, 31). CAPUT XXXII. 76. Sed quid est quod in eadem Evangelii lectione scriptum est, omnes sponso tardante dormisse? Somnum istum si intellexerimus, quod velut tardante judicio, ad quod faciendum venturus est Christus, abundante iniquitate charitas refrigescit, quomodo ibi ponemus virgines sapientes, cum potius in illis sint", + "candidate_score": 0.642425, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_33_35", + "bdc_text": "Halbbd. ( V A , 2 ) 1908f. . Verum illa non pervenerunt in manus nostras . Nam iniuria temporum interciderunt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3535", + "psc_text": "Non est vestrum scire tempora, quae Pater in sua potestate posuit; quoniam tempora quae per Danielis prophetiam scire poterant, non ad finem saeculi, de quo quaesierant, pertinebant. CAPUT X. 34. Signa vero de coelo et terra, numquid majora nos vidimus, quam qui fuerunt ante nos? Nonne si gentium legatur historia, tanta mira reperiuntur extitisse de coelo terraque, ut aliqua etiam non credantur? Sed, ut multa omittam quae persequi longum est, duos soles quando nos vidimus? quos visos litteris mandaverunt qui tunc fuerunt, antequam Dominus venisset in carne. Quando nos vidimus solem sic obscuratum, quemadmodum obscuratus est, cum Lumen mundi penderet in ligno? nisi forte defectus solis et lunae, quos consueverunt computatores siderum annotare atque praedicere, inter coelestia prodigia numerabimus, quia lunam saepius in sua plenitudine, solem vero rarius, sed tamen vidimus in fine lunae secundum eorum computum defecisse. Non erat talis solis ille defectus, quando crucifixus est Christus, et ideo", + "candidate_score": 0.640983, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_849", + "psc_text": "75 et 81, rescribit accuratius Augustinus de interpretatione loci Epistolae ad Galatas, confirmans quod Petrus merito veraciterque reprehensus fuerit a Paulo. Caeterum deprecatur veniam, si dictis quibusdam incautioribus Hieronymi animum offenderit, excusans quod nulla sua culpa per multorum manus obambularit epistola, priusquam ad eum cui scripta erat, pervenerat. Domino dilectissimo, et in Christi visceribus honorando, sancto fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Jam pridem tuae Charitati prolixam epistolam misi, respondens illi tuae quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc jam non solum fratrem, verum etiam collegam meum, misisse te recolis. Quae utrum in manus tuas pervenire meruerit, adhuc nescio; nisi quod per fratrem sincerissimum Firmum scribis, si ille qui te primum gladio petiit, stilo repulsus est, ut sit humanitatis meae atque justitiae accusantem reprehendere, non respondentem. Hoc solo tenuissimo indicio, utcumque conjicio legisse te illam epistolam meam. In ea quippe deploravi tantam inter vos exstitisse", + "candidate_score": 0.640448, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_56_58", + "bdc_text": "Der bedeutende humanistische Theologe vertrat einen nicht-scholastischen Aristotelismus und war beeinflußt durch Nikolaus von Kues und die Devotio moderna . Seine Theologie trägt mystische Züge ; trotz seiner Ablehnung mancher äußerlicher Frömmigkeitsformen brach er aber nicht mit der römischen Kirche .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2367", + "psc_text": "Judaismum. Deinde sequitur propter superstitiones Gentilium, Corpus autem Christi, inquit, nemo vos convincat: turpe est, inquit, et nimis incongruum, et a generositate vestrae libertatis alienum, ut cum sitis corpus Christi, seducamini umbris, et convinci videamini veluti peccantes, si haec observare negligitis. Corpus ergo Christi, nemo vos convincat volens in humilitate cordis. Hoc si per verbum graecum diceretur, etiam in latina consuetudine populari sonaret usitatius. Sic enim et vulgo dicitur qui divitem affectat, thelodives, et qui sapientem, thelosapiens, et caetera hujusmodi: ergo et hic thelohumilis, quod plenius dicitur thelon humilis, id est, volens humilis, affectans humilitatem; quod intelligitur, volens videri humilis, affectans humilitatem. Hoc enim talibus observationibus agitur, ut cor hominis velut religione humile reddatur. Addidit autem et culturam Angelorum, vel sicut vestri codices habent, religionem Angelorum, quae graece θρησκεία dicitur; Angelos volens intelligi Principatus, quos elementorum mundi hujus praepositos, in his observationibus colendos esse arbitrantur. 28. Nemo ergo vos, inquit,", + "candidate_score": 0.640173, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_149", + "bdc_text": "Eatenus ergo vos ipsos et nobis impendite , ut vestri nominis auspitio hi commentarii nostri exeant in publicum , id est , ut vestri nominis authoritate vendibiliores magis propitios habeamus lectores .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3982", + "psc_text": "Cum autem ibi me inveneris, ora pro me ne deficiam, sed perficiar; ora fili, ora. Sentio quid dicam, scio quid petam; non tibi videatur indignum, et quasi ultra merita tua: fraudabis me magno adjutorio, si non feceris. Non solum tu, sed etiam omnes qui ex ore tuo dilexerint, orate pro me: hoc eis me petivisse indica, et si multum nobis tribuitis, jussisse nos existimate quod petimus, et tamen date petentibus, vel obtemperate jubentibus. Orate pro nobis. Lege Litteras divinas, et invenies ipsos arietes nostros Apostolos petiisse hoc a filiis suis, sive praecepisse auditoribus suis. Ego certe quoniam hoc a me petiisti pro te, quantum faciam, videt qui exaudiat, qui videbat quia et ante faciebam: sed redde etiam in hac re dilectionis vicem. Praepositi vestri sumus; grex Dei estis: considerate et videte pericula nostra majora esse quam vestra, et orate pro nobis. Hoc enim et nobis condecet et vobis, ut bonam", + "candidate_score": 0.639415, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_112", + "bdc_text": "Loquendum ergo omnibus , quorum loqui interest , quorum loquutio sana est atque prodest .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4251", + "psc_text": "Scriptura nos admonet, dicens: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum (Jacobi I, 19): et ille in Psalmo ait, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam; continuoque subjecit, Et exsultabunt ossa humiliata (Psal. L, 10). Vidit enim in audiendo facillime servari humilitatem, quae difficilis est in docendo; quoniam necesse est ut doctor habeat superiorem locum, ubi laboriosum est obtinere ne subrepat elatio. 3. Videsne quemadmodum periclitemur a quibus hoc exspectatur, ut non solum doctores simus, verum etiam cum simus homines, divina doceamus? Sed laborum periculorumque nostrorum singulare est solatium, cum ita proficitis, ut illo perveniatis ubi nullius hominis doctoris egeatis. Isto autem periculo non tantum nos; nam ad illum de quo dicturus sum, quid sumus nos? non ergo nos tantum periculo isto, sed etiam ille Doctor Gentium periclitatum se esse testatur, cum dicit: Ne magnitudine revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis (II Cor. XII, 7) etc.", + "candidate_score": 0.638741, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_40", + "bdc_text": "vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2839", + "psc_text": "tuae, cito de hac re gaudio explebitur cor nostrum, et lingua nostra exsultatione (Psal. CXXV, 2). EPISTOLA CLXXI Excusat formam superioris epistolae ad Maximum datae. Domino beatissimo, et venerabiliter charissimo fratri et coepiscopo PEREGRINO, ALYPIUS et AUGUSTINUS, in Domino salutem. Ad honorabilem fratrem nostrum Maximum litteras dedimus, credentes eum gratanter eas suscepturum: utrum tamen aliquid profecerimus, proxima occasione, quam reperire potueris, dignare rescribere. Sciat sane prolixas epistolas ad familiarissimos nostros, non solum laicos, verum etiam episcopos, sic quomodo ista scripta est, ad eos scribere nos solere, ut et cito scribantur, et charta teneatur commodius cum leguntur, ne forte istum morem nostrum nesciens, factam sibi arbitretur injuriam. FRAGMENTUM EPISTOLAE HACTENUS INEDITAE AUGUSTINI AD MAXIMUM. In Primasii super Apocalypsim Commentariis repertum, libro secundo ad haec verba: Hos septem quin etiam gradus. .. . idem doctor amplissimus Augustinus multis memorat: ad Maximum denique scribens dicit sic: Praeceptis Dei, quae ut bene agamus accepimus", + "candidate_score": 0.638431, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_105", + "bdc_text": "item , qui gloriam dei , non suam quaerunt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3255", + "psc_text": "se non in Domino glorietur. Nam gloria quidem ejus in ipsa est, non in verbis alienis, sicut Apostolus dicit: Opus autem suum probet unusquisque, et tunc in semetipso gloriam habebit, et non in altero (Galat. VI, 4). Sed absit ut gloria sua ipsa sit, et non ille cui dicitur. Gloria mea, et exaltans caput meum (Psal. III, 4)! Ita quippe est in ea salubriter gloria ejus, cum Deus qui in illa est, ipse est gloria ejus, a quo habet omnia bona quibus est bona; et habebit omnia quibus melior erit, in quantum in hac vita melior esse poterit; et quibus perfecta erit, quando fuerit divina gratia, non humana laude perfecta. In Domino enim laudabitur anima ejus (Psal. XXXIII, 2), qui satiavit in bonis desiderium ejus (Psal. CII, 5); quia et hoc desiderium ipse inspiravit, ne virgo ejus sic in aliquo bono glorietur quasi non acceperit. 10. De hoc ergo ejus", + "candidate_score": 0.637868, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_148", + "bdc_text": "Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4251", + "psc_text": "Scriptura nos admonet, dicens: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum (Jacobi I, 19): et ille in Psalmo ait, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam; continuoque subjecit, Et exsultabunt ossa humiliata (Psal. L, 10). Vidit enim in audiendo facillime servari humilitatem, quae difficilis est in docendo; quoniam necesse est ut doctor habeat superiorem locum, ubi laboriosum est obtinere ne subrepat elatio. 3. Videsne quemadmodum periclitemur a quibus hoc exspectatur, ut non solum doctores simus, verum etiam cum simus homines, divina doceamus? Sed laborum periculorumque nostrorum singulare est solatium, cum ita proficitis, ut illo perveniatis ubi nullius hominis doctoris egeatis. Isto autem periculo non tantum nos; nam ad illum de quo dicturus sum, quid sumus nos? non ergo nos tantum periculo isto, sed etiam ille Doctor Gentium periclitatum se esse testatur, cum dicit: Ne magnitudine revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis (II Cor. XII, 7) etc.", + "candidate_score": 0.637117, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51_53", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. : Joachim Leuschner , in : RGG VI 1227f ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_713", + "psc_text": "non solum res ipsa indicat, sed etiam te attestatum esse memini. Ac per hoc plurimum profueris, si eam graecam Scripturam, quam Septuaginta operati sunt, latinae veritati reddideris: quae in diversis codicibus ita varia est, ut tolerari vix possit; et ita suspecta, ne in graeco aliud inveniatur, ut inde aliquid proferri aut probari dubitetur. Brevem putabam futuram hanc epistolam; sed nescio quomodo ita mihi dulce factum est in ea progredi, ac si tecum loquerer. Sed obsecro te per Dominum, ne te pigeat ad omnia respondere, et praestare mihi, quantum potueris, praesentiam tuam. EPISTOLA LXXII. Hieronymus Augustino expostulans de illius epistola per Italiam sparsa, qua taxabatur locus non recte expositus in Epistola ad Galatas. Domino vere sancto et beatissimo papae AUGUSTINO, HIERONYMUS, in Domino salutem. CAP. PRIMUM. 1. Crebras ad me epistolas dirigis, et saepe compellis ut respondeam cuidam epistolae tuae, cujus ad me, ut ante jam scripsi, per fratrem Sysinnium diaconum", + "candidate_score": 0.636296, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_40", + "bdc_text": "vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_688", + "psc_text": "Si autem intelligunt, ambos, ut dixi, audiant, et quod voluerint faciant. Si quae etiam plebes a vobis ad nos transierunt, quas putas a dominis coactas, hoc et ibi fiat; ambos nos audiant, et eligant quod placuerit. Si autem non vis hoc fieri, cui non appareat non vos de veritate praesumere? Sed cavenda est ira Dei, et hic et in futuro saeculo. Adjuro te per Christum, ut ad ista respondeas. EPISTOLA LXVII. Augustinus Hieronymo: negans se scripsisse librum in eum; in hoc falsus, quod aliquis prolixam epistolam librum appellasset. Domino charissimo et desideratissimo, et honorando in Christo fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Audivi pervenisse in manus tuas litteras meas; sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam imputaverim dilectioni tuae: aliquid procul dubio impedimenti fuit. Unde agnosco a me Dominum potius deprecandum, ut tuae voluntati det facultatem mittendi quod rescripseris: nam rescribendi jam dedit quia, cum", + "candidate_score": 0.635997, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_70_72", + "bdc_text": "Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ; ders. : In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.635777, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_129_131", + "bdc_text": "Cum autem circumspicerem , cui pro more hasce commentationes , laborem meum , dedicarem , primum occurrit integritatis vestrae quatemio firmissime sibi fide , nobilitate , gloria et sanguine connexaDie Brüder Zwick waren Neffen zweiten Grades der Brüder Blarer , aber ungefähr gleich alt ; vgl. Moeller , Zwick 15f. . Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3320", + "psc_text": "Deo debemus agere gratias, quam quod ejus sic defenditur gratia ab eis quibus datur, adversus eos quibus vel non datur, vel ingratum est quod datur; quia ut eis gratum sit, occulto et justo judicio Dei non datur? 2. Quapropter, domine venerabilis, et in Christi charitate suscipiende sancte frater, quamvis optime facias, cum de hac re scribis ad fratres, apud quos se illi de tua solent efferre amicitia; tamen haec cura major tibi restat, ut non solum salubri severitate plectantur qui errorem illum christiano infestissimum nomini audent garrire liberius, sed etiam ii diligentissime caveantur vigilantia pastorali, propter infirmiores et simpliciores dominicas oves, cui eum pressius quidem ac timidius, sed tamen insusurrare non sant, penetrantes domos, sicut ait Apostolus, et caetera quae sequuntur exercita impietate facientes (II Tim. III, 6, et sqq). Nec illi negligendi sunt, qui usque ad profundum silentium supprimunt timore quod sentiunt, sed tamen eamdem perversitatem sentire non desinunt.", + "candidate_score": 0.635558, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_135_137", + "bdc_text": "Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo . Nec ego vel lucrum facere vel encomia canere institui . Adulari non didici .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2387", + "psc_text": "necesse commendandi alicujus gratia, cui hoc negare non possem intercessionis officio; quae solet nostra esse omnibus concedendi consuetudo, et quaedam, etiam importuna, non tamen improbanda, professio. Itaque feci: nam amicum meum commendavi benignitati tuae; a quo etiam sua rescripta jam sumpsi, agente gratias, quas et ipse ago. 3. Si quid autem de te mali existimarem, praesertim in ea causa quam etiam non expressam, tamen mihi tua epistola redolebat; absit ut ad te tale aliquid scriberem, ubi ullum vel mihi vel cuiquam beneficium postularem. Aut enim conticescerem, observans tempus ubi te possem habere praesentem; aut si litteris agendum putarem, illud potius agerem, et sic agerem, ut dolorem manifestare vix posses. Nam ideo post illius impiam crudelemque perfidiam (cui etiam per tuam nobiscum participatam sollicitudinem frustra vehementer institimus, ne illo cor nostrum dolore percelleret, suam vero conscientiam tanto scelere trucidaret), continuo sum a Carthagine profectus, occultato abscessu meo, ne tot ac tanti", + "candidate_score": 0.633492, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_40", + "bdc_text": "vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_235", + "psc_text": "quae tibi data est, dono remunerari voles, tuto facies. Sunt enim, velim credas, unum cor et una in Domino anima nobiscum. Gratia Dei tecum, ut est, in aeternum maneat, frater in Christo Domino unanime, venerabilis, dilectissime, et desiderabilis. Omnes in Christo sanctos, quales tibi cohaerere non dubium est, a nobis saluta. Commenda nos omnibus sanctis, ut tecum pro nobis orare dignentur. SECUNDA CLASSIS. Epistolae quas Augustinus jam episcopus, ante collationem Carthaginensem cum Donatistis habitam, et ante detectam in Africa Pelagii haeresim scripsit, ab anno Christi 396 ad 410. EPISTOLA XXXI. Paulino pro secundis litteris ab eo receptis, grati animi obsequium exhibet, seque Valerio coepiscopum Hipponensem ordinatum esse renuntians, exoptat ut in Africam trajicere ipse velit, magno cum sibi solatio, tum caeteris christianis exemplo futurus. Dominis dilectissimis et sincerissimis, vere beatissimis atque abundantissima Dei gratia praestantissimis fratribus, PAULINO et THERASIAE, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cum litteras meas, quibus respondi prioribus", + "candidate_score": 0.63327, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_61", + "bdc_text": "Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_722", + "psc_text": "a recti linea discrepare videantur? Et hoc dico, non quod in operibus tuis quaedam reprehendenda jam censeam. Neque enim lectioni eorum unquam operam dedi: nec horum exemplariorum apud nos copia est, praeter Soliloquiorum tuorum libros, et quosdam Commentarios in Psalmos; quos si vellem discutere, non dicam a me, qui nihil sum, sed a veterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. Vale, mi amice, charissime, aetate fili, dignitate parens: et hoc a me rogatus observa, ut quidquid mihi scripseris, ad me primum facias pervenire. EPISTOLA LXXIII. Hieronymum litteris suis nonnihil offensum demulcere studet Augustinus. Apologiam illius contra Ruffinum accepisse se testatur, deplorans tantos inter viros quondam amicissimos tam amarulentam discordiam incidisse. Domino venerando et desideratissimo fratri, compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAP. PRIMUM. 1. Quamvis existimem, antequam istas sumeres, venisse in manus tua, litteras meas, quas per Dei servum, filium nostrum, Cyprianum diaconum misi; quibus certissime agnosceres meam esse epistolam, cujus exemplaria", + "candidate_score": 0.633196, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.632918, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_713", + "psc_text": "non solum res ipsa indicat, sed etiam te attestatum esse memini. Ac per hoc plurimum profueris, si eam graecam Scripturam, quam Septuaginta operati sunt, latinae veritati reddideris: quae in diversis codicibus ita varia est, ut tolerari vix possit; et ita suspecta, ne in graeco aliud inveniatur, ut inde aliquid proferri aut probari dubitetur. Brevem putabam futuram hanc epistolam; sed nescio quomodo ita mihi dulce factum est in ea progredi, ac si tecum loquerer. Sed obsecro te per Dominum, ne te pigeat ad omnia respondere, et praestare mihi, quantum potueris, praesentiam tuam. EPISTOLA LXXII. Hieronymus Augustino expostulans de illius epistola per Italiam sparsa, qua taxabatur locus non recte expositus in Epistola ad Galatas. Domino vere sancto et beatissimo papae AUGUSTINO, HIERONYMUS, in Domino salutem. CAP. PRIMUM. 1. Crebras ad me epistolas dirigis, et saepe compellis ut respondeam cuidam epistolae tuae, cujus ad me, ut ante jam scripsi, per fratrem Sysinnium diaconum", + "candidate_score": 0.632681, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.632195, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_129", + "bdc_text": "Cum autem circumspicerem , cui pro more hasce commentationes , laborem meum , dedicarem , primum occurrit integritatis vestrae quatemio firmissime sibi fide , nobilitate , gloria et sanguine connexaDie Brüder Zwick waren Neffen zweiten Grades der Brüder Blarer , aber ungefähr gleich alt ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3320", + "psc_text": "Deo debemus agere gratias, quam quod ejus sic defenditur gratia ab eis quibus datur, adversus eos quibus vel non datur, vel ingratum est quod datur; quia ut eis gratum sit, occulto et justo judicio Dei non datur? 2. Quapropter, domine venerabilis, et in Christi charitate suscipiende sancte frater, quamvis optime facias, cum de hac re scribis ad fratres, apud quos se illi de tua solent efferre amicitia; tamen haec cura major tibi restat, ut non solum salubri severitate plectantur qui errorem illum christiano infestissimum nomini audent garrire liberius, sed etiam ii diligentissime caveantur vigilantia pastorali, propter infirmiores et simpliciores dominicas oves, cui eum pressius quidem ac timidius, sed tamen insusurrare non sant, penetrantes domos, sicut ait Apostolus, et caetera quae sequuntur exercita impietate facientes (II Tim. III, 6, et sqq). Nec illi negligendi sunt, qui usque ad profundum silentium supprimunt timore quod sentiunt, sed tamen eamdem perversitatem sentire non desinunt.", + "candidate_score": 0.631606, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_105_107", + "bdc_text": "item , qui gloriam dei , non suam quaerunt . Notissimum certe illud comicum : \"Nullum est iam dictum , quod non dictum sit prius .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3255", + "psc_text": "se non in Domino glorietur. Nam gloria quidem ejus in ipsa est, non in verbis alienis, sicut Apostolus dicit: Opus autem suum probet unusquisque, et tunc in semetipso gloriam habebit, et non in altero (Galat. VI, 4). Sed absit ut gloria sua ipsa sit, et non ille cui dicitur. Gloria mea, et exaltans caput meum (Psal. III, 4)! Ita quippe est in ea salubriter gloria ejus, cum Deus qui in illa est, ipse est gloria ejus, a quo habet omnia bona quibus est bona; et habebit omnia quibus melior erit, in quantum in hac vita melior esse poterit; et quibus perfecta erit, quando fuerit divina gratia, non humana laude perfecta. In Domino enim laudabitur anima ejus (Psal. XXXIII, 2), qui satiavit in bonis desiderium ejus (Psal. CII, 5); quia et hoc desiderium ipse inspiravit, ne virgo ejus sic in aliquo bono glorietur quasi non acceperit. 10. De hoc ergo ejus", + "candidate_score": 0.631181, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_85", + "bdc_text": "Nec vero probandi sunt consarcinatores stolidi , qui citra iudicium quaelibet congerunt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_406", + "psc_text": "adversus fallaces criminatores, apud transmarinos ecclesiasticos judices diligentissima discussione purgarent. 10. Itaque concilium illud perversum atque nefarium, maxime ut creditur traditorum fuit, quibus confessis Secundus Tigisitanus ignoverat: ut quoniam de traditione fama crebruerat, infamatis aliis a se averterent suspicionem, et cum homines per Africam totam credentes episcopis, falsa de innocentibus loquerentur, quod damnati essent apud Carthaginem traditores, tanquam in nebula mendacissimi rumoris, ipsi qui vere tradiderant latitarent. Unde videtis, charissimi, fieri potuisse, quod verisimile non esse quidam vestrum dicebant, ut qui essent de sua traditione confessi, causamque suam impetravissent Deo dimitti oportere, iidem judices damnatoresque tanquam traditorum absentium postea consedissent. Magis enim amplexi sunt occasionem, qua possent alios falsa criminatione perfundere, et conversas in eos linguas hominum ab inquisitione criminum suorum hoc modo declinare. Alioquin si fieri non posset ut quisque mala quae ipse committeret, in alio judicaret, non diceret quibusdam Paulus apostolus: Propterea inexcusabilis es, o homo omnis qui", + "candidate_score": 0.631145, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_58_60", + "bdc_text": "trotz seiner Ablehnung mancher äußerlicher Frömmigkeitsformen brach er aber nicht mit der römischen Kirche . Nach dem Scheitern eines Reformversuches in der Diözese Meaux mußte er jedoch 1525 vorübergehend nach Straßburg fliehen . Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3931", + "psc_text": "ita necessarium est, ut sine hoc eam non oporteat remanere, dicamus Domino, Esto nobis in Deum protectorem, et in locum munitum (Psal. XXX, 3). 2. Sed hoc consilium tibi propterea non sufficit, ut scribis, ne contra Domini praeceptum vel exemplum facere nitamur, ubi fugiendum esse de civitate in civitatem monet. Recolimus enim verba dicentis, Cum autem persequentur vos in civitate ista, fugite in aliam (Matth. X, 23): quis autem credat ita hoc Dominum fieri voluisse, ut necessario ministerio, sine quo vivere nequeunt, deserantur greges, quos suo sanguine comparavit? Numquid hoc fecit ipse, quando portantibus parentibus in Aegyptum parvulus fugit (Id. II, 14), qui nondum Ecclesias congregaverat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? Numquid quando apostolus Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus est, et effugit manus ejus (II Cor. XI, 33), deserta est quae ibi erat Ecclesia necessario ministerio, et non ab aliis fratribus ibidem constitutis quod", + "candidate_score": 0.630865, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_0", + "bdc_text": "Clarissimis viris d. Ambrosio Blaurero et Ioanni Zviccio , Constantiensibus praesulibus , Conrado item Zviccio et Thomae Blaurero , patritiis et senatoribus fratribus , Heinrychus Bullingerus gratiam et vitae innocentiam a domino .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3309", + "psc_text": "antiquissimae fidei stabilita molitur fundamenta convellere adversus Dei gratiam disputando, quam Dominus Christus pusillis et magnis ineffabili bonitate largitur: cujus vel auctores, vel certe acerrimi notissimique suasores cum Pelagius et Celestius exstitissent, conciliorum episcopalium vigilantia in adjutorio Salvatoris qui suam tuetur Ecclesiam, etiam a duobus venerabilibus antistitibus apostolicae Sedis, papa Innocentio et papa Zosimo, nisi correcti etiam egerint poenitentiam, toto christiano orbe damnati sunt. De quibus exempla recentium litterarum, sive quae specialiter ad Afros, sive quae universaliter ad omnes episcopos de memorata Sede manarunt, ne forte ad vestram Sanctitatem nondum pervenerint, vobis curavimus mitti ab eis fratribus quibus et has litteras, ut tuae Venerationi dirigerent, dedimus. Hi autem non ideo sunt haeretici, quia dicunt animas originem de illa prima peccatrice non ducere, quod vel aliqua fortasse ratione vera dici potest, vel sine fidei labe nesciri: sed hinc conantur efficere (unde omnino apertissimi haeretici judicantur) animas parvulorum nihil mali ex Adam", + "candidate_score": 0.630261, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_56", + "bdc_text": "Der bedeutende humanistische Theologe vertrat einen nicht-scholastischen Aristotelismus und war beeinflußt durch Nikolaus von Kues und die Devotio moderna .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2311", + "psc_text": "viventes divina eloquia tractaverunt, ideo commemoranda arbitratus sum, ut sciat iste frater, si quid aliter quam isti sentit, deposita dissensionis amaritudine, et fraternae charitatis suavitate servata atque in integrum restituta, diligenti et tranquilla consideratione quaerendum vel discendum vel docendum. Neque enim quorumlibet disputationes, quamvis catholicorum et laudatorum hominum, velut Scripturas canonicas habere debemus, ut nobis non liceat salva honorificentia quae illis debetur hominibus, aliquid in eorum scriptis improbare atque respuere, si forte invenerimus quod aliter senserint quam veritas habet, divino adjutorio vel ab aliis intellecta, vel a nobis. Talis ego sum in scriptis aliorum; tales volo esse intellectores meorum. Denique in iis omnibus quae de opusculis sanctorum atque doctorum commemoravi, Ambrosii, Hieronymi, Athanasii, Gregorii, et si qua aliorum talia legere potui quae commemorare longum putavi, Deum non esse corpus, nec formae humanae habere membra, nec eum esse per locorum spatia divisibilem, et esse natura incommutabiliter invisibilem, nec per eamdem naturam", + "candidate_score": 0.629606, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_7", + "bdc_text": "At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3196", + "psc_text": "res sit ac transitoria, surdus non capit, surdaster non totum capit, atque in his qui audiunt cum pariter ei propinquant, tanto magis alius alio capit, quanto est acutioris, tanto autem minus, quanto est obtusioris auditus, cum ille non varie magis minusve insonet, sed in eo loco in quo sunt, omnibus aequaliter praesto sit; quanto excellentius Deus natura incorporea et immutabiliter viva, qui non sicut sonus per moras temporum tendi et dividi potest, nec spatio aerio tanquam loco suo indiget, ubi praesentibus praesto sit, sed aeterna stabilitate in seipso manens, totus adesse rebus omnibus potest, et singulis totus, quamvis in quibus habitat, habeant eum pro suae capacitatis diversitate, alii amplius, alii minus, quos ipse sibi dilectissimum templum gratia suae bonitatis aedifificat! 20. Et donationum quidem dictae sunt divisiones tanquam per partes et membra unius corporis, ubi et simul omnes unum templum, et singuli singula templa sumus; quia non est Deus in", + "candidate_score": 0.629468, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_144", + "bdc_text": "Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3247", + "psc_text": "donum habet a Deo, alius sic, alius autem sic (I Cor. VII, 7). Audiat etiam ipsum, non tantum suum, sed universae Ecclesiae unicum sponsum, de tali castitate atque integritate dicentem. Non omnes capiunt verbum hoc, sed quibus datum est (Matth. XIX, 11); ut intelligat ex eo quod habet tam magnum bonum atque praeclarum, se potius Deo et Domino nostro gratias agere debere, quam cujusquam verba, quod velut ex seipsa id habeat, ut non dicamus assentantis adulatoris, ne de occultis hominum temere judicare videamur, certe errantis laudatoris audire. Omne quippe datum optimum, et omne donum perfectum, sicut dicit etiam apostolus Jacobus, desursum est, descendens a Patre luminum (Jacobi I, 17): hinc ergo et sancta virginitas, qua te filia volentem gaudentemque vicit, natu posterior, actu prior, genere ex te, honore ante te, aetate subsequens, sanctitate praecedens; in qua etiam tuum esse coepit quod in te esse non potuit. Illa quippe carnaliter non", + "candidate_score": 0.629112, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_148", + "bdc_text": "Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2488", + "psc_text": "tot divinis muneribus adminiculato et instructo. 12. Si enim virtutes quas accepisti, a quo acceperis sentiens, eique gratias agens, eas ad ipsius cultum etiam in tuis istis saecularibus honoribus conferas, tuaeque potestati subditos homines ad eum colendum exemplo tuae religiosae vitae, et ipso studio consulendi, seu fovendo seu terrendo erigas et adducas, nihilque aliud in eo quod per te securius vivunt, velis, nisi ut hinc illum promereantur, apud quem beate vivent; et verae illae virtutes erunt, et illius opitulatione, cujus largitate donatae sunt, ita crescent et perficientur, ut te ad vitam vere beatam, quae non nisi aeterna est, sine ulla dubitatione perducant: ubi jam nec prudenter discernantur a bonis mala, quae non erunt; nec fortiter tolerentur adversa, quia non ibi erit nisi quod amemus, non etiam quod toleremus; nec temperanter libido trenetur, ubi nulla ejus incitamenta sentiemus; nec juste subveniatur ope indigentibus, ubi inopem atque indigum non habebimus. Una ibi", + "candidate_score": 0.628518, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_73", + "bdc_text": "et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.626816, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_135", + "bdc_text": "Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1736", + "psc_text": "1. Et petisse te et promisisse me recolens, ut de orando Deo ad te aliquid scriberem, ubi tribuente ipso quem oramus, tempus facultasque concessa est, oportuit ut debitum meum jam jamque persolverem, et pio studio tuo in Christi charitate servirem. Quam me autem laetificaverit ipsa petitio tua, in qua cognovi quantam rei tantae curam geris, verbis explicare non possum. Quod enim majus oportuit esse negotium viduitatis tuae, quam persistere in oratione nocte ac die, secundum Apostoli admonitionem? ille quippe ait: Quae autem vere vidua est et desolata speravit in Domino, et persistit in oratione nocte ac die (I Tim. V, 5). Unde mirum videri potest, cum sis secundum hoc saeculum nobilis, dives, tantaeque familiae mater, et in eo licet vidua, non tamen desolata, quomodo occupaverit cor tuum praecipueque sibi vindicaverit orandi cura; nisi quia prudenter intelligis quod in hoc mundo et in hac vita nulla anima possit esse secura. 2.", + "candidate_score": 0.626533, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_144", + "bdc_text": "Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_509", + "psc_text": "non communicare 3. Quaerimus ergo ut nobis respondere non graveris, quam causam forte noveris, qua factum est ut Christus amitteret haereditatem suam per orbem terrarum diffusam, et subito in solis Afris, nec ipsis omnibus remaneret. Etenim Ecclesia catholica est etiam in Africa, quia per omnes terras eam Deus esse voluit et praedixit. Pars autem vestra, quae Donati dicitur, non est in omnibus illis locis, in quibus et Litterae et sermo et facta apostolica cucurrerunt. Sed ne dicatis, non vocari Ecclesiam nostram catholicam, sed Macarianam, sicuti eam vos appellatis; nosse debes, quod facillime potest, in illis omnibus partibus, unde istas terras Evangelium Christi perfudit, nec nomen Donati sciri, nec nomen Macarii. Vestra autem quia Donati pars dicitur, nec vos negare potestis, et omnibus notum est ubicumque est vestra communio. Dignare ergo rescribere nobis, ut sciamus quomodo fieri possit ut Ecclesiam suam Christus de toto orbe perdiderit, et in vobis solis habere", + "candidate_score": 0.624284, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_92_94", + "bdc_text": "\"harena sine calce \"Nach Sueton , Caligula 53 , 2 , soll der römische Kaiser Caligula ( Caius ) mit diesen Worten den Stil Senecas charakterisiert haben ; vgl . Adagia , 2 , 3 , 57 ( LB II 508). , et illud Ciceronis : \"scopae dissolutae \"Cicero .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_536", + "psc_text": "diaconus iratus Silvano, quod ab eo fuerit excommunicatus, haec omnia judiciis prodidit, quae certis documentis et responsionibus testium, et recitatione Gestorum et multarum epistolarum, luce clarius constiterunt. 5. Multa sunt alia quae illi recites, si non contentiose agere, sed prudenter audire voluerit: preces Donatistarum ad Constantinum, ut propter ipsam causam inter Afros episcopos dirimendam judices ex Gallia episcopos mitteret. Litteras etiam ejusdem imperatoris, ubi episcopos misit ad urbem Romam. Gesta quoque in urbe Roma, ubi ab episcopis quos ille miserat, causa cognita atque discussa est. Itemque alias litteras, ubi declarat memoratus imperator eos apud se de collegarum suorum judicio, id est episcoporum quos ad urbem Romam miserat, fuisse conquestos; ubi etiam alios episcopos voluit apud Arelatum judicare; ubi isti et ab ipsorum judicio ad eumdem Imperatorem appellaverunt; ubi postremo causam inter partes ipse cognovit; ubi eos vehementissime detestatur innocentia Caeciliani fuisse superatos. Quae si voluerit, audiet, et tacebit, et desinet", + "candidate_score": 0.624005, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_58", + "bdc_text": "trotz seiner Ablehnung mancher äußerlicher Frömmigkeitsformen brach er aber nicht mit der römischen Kirche .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1400", + "psc_text": "alienis, Ecclesiae deserunt unitatem, ipsos esse potius iniquissimos. Vides foris esse zizania, eos qui noluerunt in unitate agri Domini zizania tolerare. Vides foris esse paleam, eos qui noluerunt in unitate domus magnae talia tolerare. Vides quam veraciter scriptum est, Filius malus ipse se justum dicit; exitum autem suum non abluit (Prov. XXIV, sec. LXX): exitum scilicet quo exit de Ecclesia, non purgat, non excusat, non defendit, non purum et sine crimine ostendit; hoc est enim, non abluit; quia si non seipsum justum diceret, sed vere ac legitime justus esset, non bonos propter malos impiissime desereret, sed malos propter bonos patientissime sustineret, donec ipse Dominus, sive per se, sive per Angelos suos, a tritico zizania, a frumentis paleas, a vasis misericordiae vasa irae, et haedos ab ovibus, pisces malos a bonis in fine saeculi separaret. CAPUT IV. 13. Sed si testimonia illa Scripturarum, quae majores vestri ad dividendum populum Dei, vel", + "candidate_score": 0.62332, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.622652, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.621526, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_138", + "bdc_text": "Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3977", + "psc_text": "accipiendum tanquam dixerit: Si bona quae facio, fine laudis humanae facerem, laudis amore tumescerem. Volebat ergo Apostolus placere omnibus, et eis placere gaudebat, non quorum laudibus tumescebat in seipso, sed quos laudatus aedificabat in Christo. Cur ergo me non delectet laudari abs te, cum et vir bonus sis ne me fallas, et ea laudes quae ames, et quae amare utile ac salubre est, etiamsi non sint in me? neque hoc tibi tantum, sed etiam mihi prodest. Si enim non sunt in me, salubriter erubesco, atque ut sint inardesco. Ac per quod agnosco mea in laude tua, gaudeo me habere, et abs te illa ac meipsum diligi propter illa: quae autem non agnosco, non solum ut ipse habeam, desidero consequi, verum etiam ne semper in mea laude fallantur, qui me sinceriter diligunt. 5. Ecce quam multa dixi, et quid sit illud quod me longe amplius eloquio tuo, longe amplius laudibus meis", + "candidate_score": 0.620646, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1223", + "psc_text": "et de melo scribere alios forsitan sex, fateor, disponebam, cum mihi otium futurum sperabam. Sed posteaquam mihi curarum ecclesiasticarum sarcina imposita est, omnes illae deliciae fugere de manibus, ita ut vix nunc ipsum codicem inveniam, quoniam tuam voluntatem, nec petitionem sed jussionem, contemnere nequeo. Quod sane opusculum si potuero mittere, non quidem me tibi obtemperasse, verumtamen te hoc a me tantopere flagitasse poenitebit. Difficillime quippe intelliguntur in eo quinque libri, si non adsit qui non solum disputantium possit separare personas, verum etiam pronuntiando ita sonare morulas syllabarum, ut eis exprimantur sensumque aurium feriant genera numerorum: maxime quia in quibusdam etiam silentiorum dimensa intervalla miscentur, quae omnino sentiri nequeunt, nisi auditorem pronuntiator informet. 4. Sextum sane librum quem emendatum reperi, ubi est omnis fructus caeterorum, non distuli mittere Charitati tuae: fortassis ipse tuam non multum refugiet gravitatem. Nam superiores quinque vix filio nostro et condiacono Juliano, quoniam et ipse jam nobiscum", + "candidate_score": 0.620324, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_94_96", + "bdc_text": "\"scopae dissolutae \"Cicero . Epistulae ad Atticum 7 , 13 b , 6 und Orator 70 , 235 ; vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_794", + "psc_text": "falli potuisse credendum est: si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est: » tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu post eos ausus es disserere, quod illi explanare non potuerunt? si manifesta, superfluum est te voluisse disserere quod illos latere non potuit, maxime in explanatione Psalmorum quos apud Graecos interpretati sunt multis voluminibus, primus Origenes, secundus Eusebius Caesariensis, tertius Theodorus Heracleotes, quartus Asterius Scythopolitanus, quintus Apollinaris Laodicenus, sextus Didymus Alexandrinus. Feruntur et diversorum in paucos psalmos opuscula; sed nunc de integro Psalmorum corpore dicimus. Apud Latinos autem Hilarius Pictaviensis et Eusebius Vercellensis episcopi, Origenem et Eusebium transtulerunt: quorum priorem et noster Ambrosius in quibusdam secutus est. Respondeat mihi prudentia tua, quare tu post tantos et tales interpretes in explanatione Psalmorum diversa senseris? Si enim obscuri sunt Psalmi,", + "candidate_score": 0.620213, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_135", + "bdc_text": "Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4248", + "psc_text": "in epistolis meis, quas ad matrem Reverentiae tuae debito mihi cum honore nominandam dedi, non semel feci. Sed quia hoc mihi rescribere dignata est, prius te velle accipere litteras meas; tunc demum, si quid forte opus esset tibi ex ministerio meo, quod venerando studio tuo omniumque talium, quantum possum, libera servitute debere me novi, non te esse tacituram et rescribendo insinuaturam: ecce feci quod te voluisse, quamvis non per te, comperi; ne viderer tibi ostium fiduciae inhumaniter claudere: superest ut promas ipsa, si quid ex me quaerendum putas. Aut enim scio quod inquisieris, et non negabo: aut ita nescio, ut nullo fidei salutisque detrimento nesciam, et de hoc etiam teipsam, si potuero, faciam reddita ratione securam. Aut certe, si et nescio, et tamen sciendum est, vel impetrabo a Domino ne tibi desim; nam saepe officium impertiendi meritum est accipiendi: vel ita tibi respondebo, ut noveris pro hac ipsa re quam", + "candidate_score": 0.616638, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_59", + "bdc_text": "Nach dem Scheitern eines Reformversuches in der Diözese Meaux mußte er jedoch 1525 vorübergehend nach Straßburg fliehen .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3931", + "psc_text": "ita necessarium est, ut sine hoc eam non oporteat remanere, dicamus Domino, Esto nobis in Deum protectorem, et in locum munitum (Psal. XXX, 3). 2. Sed hoc consilium tibi propterea non sufficit, ut scribis, ne contra Domini praeceptum vel exemplum facere nitamur, ubi fugiendum esse de civitate in civitatem monet. Recolimus enim verba dicentis, Cum autem persequentur vos in civitate ista, fugite in aliam (Matth. X, 23): quis autem credat ita hoc Dominum fieri voluisse, ut necessario ministerio, sine quo vivere nequeunt, deserantur greges, quos suo sanguine comparavit? Numquid hoc fecit ipse, quando portantibus parentibus in Aegyptum parvulus fugit (Id. II, 14), qui nondum Ecclesias congregaverat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? Numquid quando apostolus Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus est, et effugit manus ejus (II Cor. XI, 33), deserta est quae ibi erat Ecclesia necessario ministerio, et non ab aliis fratribus ibidem constitutis quod", + "candidate_score": 0.614399, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_33_35", + "bdc_text": "Halbbd. ( V A , 2 ) 1908f. . Verum illa non pervenerunt in manus nostras . Nam iniuria temporum interciderunt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3480", + "psc_text": "longe futurus est, cum ipsi Apostoli, tempore quo adhuc erant in carne, dixerint, Novissima hora est (I Joan. II, 18)? quamvis a Domino audierint, Non est vestrum scire tempora. Hoc ergo nesciebant quod nescimus et nos (quantum ad me attinet dico, et eos qui hoc mecum nesciunt); et tamen quibus dictum est, Non est vestrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate (Act. I, 7), diligebant ejus manifestationem, et dabant conservis suis in tempore cibaria, nec percutiebant eos dominando eis, nec luxuriabantur cum amatoribus mundi, dicentes, Moram facit Dominus meus. 2. Alia est ergo ignorantia temporum, alia labes morum amorque vitiorum. Nam et apostolus Paulus quando dicebat, Non cito moveamini mente, neque terreamini, sive per verbum sive per epistolam, tanquam per nos missam, quasi instet dies Domini (II Thess. II, 2); nolebat utique ut crederent eis qui jam propinquare Domini arbitrabantur adventum: nec tamen volebat ut, tanquam servus ille,", + "candidate_score": 0.612263, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_33_35", + "bdc_text": "Halbbd. ( V A , 2 ) 1908f. . Verum illa non pervenerunt in manus nostras . Nam iniuria temporum interciderunt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3487", + "psc_text": "divina hominibus sunt locuti. Sed si venratio tua satis admiratione plenum esse dicit, si ea Deus quae praedici voluit, ad hominum sensus penitus non posse pervenire constituit; quanto majore admiratione plenam est, si ea quae Prophetae hominibus sunt locuti, haec Apostoli vel scire sunt prohibiti vel docere! Quomodo autem Prophetae ista, de quibus agitur, tempora docentes, non intelligerentur ab Apostolis, si intelliguntur a nobis? aut si eos Apostoli intellexerunt, istam mensuram temporis prophetantes; quomodo non docerent quod intellexerunt, quando per eorum praeconium et ipsi Prophetae innotescebant, qui eos suis Libris ista docuerunt? Et ideo per quas Litteras ea ipsi didicerant, per easdem poterant alii quoque in his gentibus discere, in quibus Apostoli auctoritatem propheticam commendabant. Cur ergo eis dictum est, Non est vestrum scire, vel si ita intelligendum est. Non est vestrum docere tempora, quae Pater posuit in sua potestate; quandoquidem sic ea docebant, cum hi in quorum Litteris discerentur,", + "candidate_score": 0.609378, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_33_35", + "bdc_text": "Halbbd. ( V A , 2 ) 1908f. . Verum illa non pervenerunt in manus nostras . Nam iniuria temporum interciderunt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3494", + "psc_text": "idem ipse dixit apestolus: Non retinetis memoria quia cum essem apud vos, haec dicebam vobis? Et nunc quid detineat, scitis, ut reveletur in suo tempore. Nam mysterium jam operatur iniquitatis; tantum qui tenet, modo teneat, donec de medio fiat: et tunc revelabitur ille iniquus, quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui (II Thess. II, 5-8. Vid. Lib. 20 de Civitate Dei, c. 19). Quae verba apostolica utinam non tantummodo ponere, verum etiam exponere dignareris: ita sane obscura sunt et mystice dicta, ut tamen appareat eum nihil de statutis dixisse temporibus, nullumque eorum intervallum spatiumque apernisse. Ait enim, ut reveletur in suo tempore: nec dixit post quantum temporis hoc futurum sit. Deinde subjunxit, Jam enim mysterium operatur iniquitatis. Hoc iniquitatis mysterium quomodolibet intelligatur quid sit, ab alio sic, ab alio autem sic; quamdiu tamen operetur, occultum est. Neque id expressit Apostolus tanquam homo ex eorum numero quibus dictum est, Non est", + "candidate_score": 0.608347, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_33_35", + "bdc_text": "Halbbd. ( V A , 2 ) 1908f. . Verum illa non pervenerunt in manus nostras . Nam iniuria temporum interciderunt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3457", + "psc_text": "in brevi spatio non solent diei, sicut dies vel hora, maxime si graecum intueamur eloquium, ex qua lingua in nostram eumdem librum, ubi hoc scriptum est, scimus esse translatum; quamvis latine satis exprimi non potuerit. Ibi enim graece legitur, χρόνους ἢ καιρούς. Nostri autem utrumque hoc verbum tempora appellant, sive χρόνους, sive καιροὺς, cum habeant haec duo inter se non negligendam differentiam. Καιροὺς quippe appellant Graeci tempora quaedam, non tamen quae in spatiorum voluminibus transeunt, sed quae in rebus ad aliquid opportunis vel importunis sentiuntur; sicut messis, vindemia, calor, frigus, pax, bellum, et si qua similia: χρόνους autem ipsa spatia temporum vocant. 3. Et hoc certe ipsi Apostoli non ita quaesierunt, quasi unum novissimum diem vel horam, id est exiguam diei partem scire voluissent; sed utrum jam esset opportunum tempus quo regnum repraesentaretur Israel. Tunc audierunt, Nemo potest cognoscere tempora, quae Pater posuit in sua potestate, id est χρόνους ἢ", + "candidate_score": 0.606313, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_5", + "bdc_text": "Remorantur equidem vel plurima conantem frequentes illae contiones publicae , remorantur negotia varia .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3880", + "psc_text": "me offenderet, vel alios offendere posset, partim reprehendendo, partim defendendo quod legi deberet et posset, operabar. Et duo volumina jam absolveram, retractatis omnibus libris meis, quorum numerum nesciebam: eosque ducentos triginta duos esse cognovi. Restabant epistolae, deinde tractatus populares, quos Graeci homilias vocant. Et plurimas jam epistolarum legeram, sed adhuc nihil inde dictaveram, cum me etiam isti Juliani libri occupare coeperant, quorum nunc quarto respondere coepi. Quando ergo id explicavero, quintoque respondero, si tres non supervenerint, dispono (si Deus voluerit) et quod poscis incipere, simul agens utrumque, et hoc scilicet, et illud de retractatione opusculorum meorum, nocturnis et diurnis temporibus in singula distributis. 3. Hoc ideo insinuavi Sanctitati tuae, ut quantum tibi desiderium est sumendi quod poscis, tanto flagrantius a Domino mihi poscas adjutorium, quo serviam laudabili studio tuo, atque utilitati eorum quibus id existimas profuturum, domine sinceriter dilectissime frater. Commendo iterum perlatorem, et negotium propter quod eo perrexit; si", + "candidate_score": 0.585273, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 2, + "cf_id": "cf031", + "work_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas", + "max_score": 0.745015, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123_125", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.745015, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_121_123", + "bdc_text": "et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.742157, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_124_126", + "bdc_text": "In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.732633, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122_124", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.730377, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_121_123", + "bdc_text": "et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_78", + "psc_text": "persuasum est colere judaismum. Ergo proscriptus Christus est, id est bona ejus distracta et vendita sunt, quae utique in nobis erant, et judaismi persuasione proscripta sunt, vendita et perdita. Ergo stulti, quorum ante oculos Jesus Christus proscriptus est, ut ea bona in vobis praesentibus perirent, ut pereunt illa quae proscribuntur: quod non restitistis, non repugnastis, et idcirco stulti. Denique et in hac sententia etiam illud est quod in vobis crucifixus est Christus; hoc enim fecerunt et in vobis illi Judaei, qui vobis persuaserunt ut judaismum sequeremini, quod fecerunt Christo ut in crucem tollerent: sic et persuadendo vobis judaismi disciplinam, et vobis Christum crucifixerunt. Stulti ergo vos, Galatae, perdidistis ex vestris animis Christum et ejus bona. Nescio quis igitur vos in bonis vestris fascinavit. VERS. 2.-- Hoc solum volo discere a vobis. Nihil movebo, nihil reprehendam; hoc solum, inquit, volo discere, et a vobis discere; ex operibus legis spiritum accepistis, an", + "candidate_score": 0.729531, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122_124", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_29", + "psc_text": "Jesum Christum credentes justificentur ex fide non ex operibus legis. Huc usque ratio de se: deinde admonitio et enarratio est satis utilis et commoda ad id quod agere cupit, ut Galatas corrigat, ne sequentes judaismum, Evangelium non sequantur; quod unum est, et in Christum veram fidem habere, et ab eo justificari, non ex operibus legis. Post haec dat alia argumenta, quia ex Christo justificatio fit non ex lege neque ex operibus; et est ista omnis lectio, quam supra dixi, usque ad illum locum, qui incipit ita, si autem quaerentes justificari in Christo, inveniemur et ipsi peccatores; ergo Christus peccati minister est? » et reliqua. Sed nunc ad narrationem (quae quare suscepta sit diximus) de sua persona redeamus. Audistis, inquit, conversationem meam aliquando in judaismo. Ne novam rem de se narrare videatur, audistis inquit vitam meam: hoc enim dixit conversationem: actum scitis vivendi, quem actum habebam aliquando cum in judaismo eram,", + "candidate_score": 0.723541, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_121_123", + "bdc_text": "et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_29", + "psc_text": "Jesum Christum credentes justificentur ex fide non ex operibus legis. Huc usque ratio de se: deinde admonitio et enarratio est satis utilis et commoda ad id quod agere cupit, ut Galatas corrigat, ne sequentes judaismum, Evangelium non sequantur; quod unum est, et in Christum veram fidem habere, et ab eo justificari, non ex operibus legis. Post haec dat alia argumenta, quia ex Christo justificatio fit non ex lege neque ex operibus; et est ista omnis lectio, quam supra dixi, usque ad illum locum, qui incipit ita, si autem quaerentes justificari in Christo, inveniemur et ipsi peccatores; ergo Christus peccati minister est? » et reliqua. Sed nunc ad narrationem (quae quare suscepta sit diximus) de sua persona redeamus. Audistis, inquit, conversationem meam aliquando in judaismo. Ne novam rem de se narrare videatur, audistis inquit vitam meam: hoc enim dixit conversationem: actum scitis vivendi, quem actum habebam aliquando cum in judaismo eram,", + "candidate_score": 0.721458, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_121_123", + "bdc_text": "et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_193", + "psc_text": "Aperte ipsum illud quod arguebat in Galatis quod transirent mandatum evangelii, per speciem collocat quod se circumcidere voluerunt. Omnes, inquit, qui volunt placere in carne, ii vobis persuadent ut circumcidamini, quod tantum est in ipso solo opere ut circumcidamini, non in auxilio aliquo ad salutem. Tantum ut crucis Christi persecutionem non patiantur. Aestimantes, inquit, poenas se non daturos, quod in crucem Christum sustulerunt et persecuti sunt, si ad evangelium, id est ad confessionem de Christo, adjungatis vel ipsi adjungant etiam circumcisionem. Sed et in eo peccant, ut cum spes tota de Christo sit et de ejus magis cruce, putemus etiam de circumcisione, vel putent illi; et idcirco persuadeant quasi non pati habeant persecutionem crucis Christi, id est quod Christum in crucem sustulerunt. VERS. 13.-- Neque enim qui circumcisi sunt legem custodiunt. In Christo enim neque praeputium neque circumcisio valet. Quam igitur legem dixit? Vel illam quae spiritaliter intelligenda est, vel", + "candidate_score": 0.713577, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_121_123", + "bdc_text": "et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_23", + "psc_text": "expugnabam, et proficiebam in judaismo supra multos coaetaneos meos in genere meo abundantius zelator existens paternarum traditionum. Summa hujus de se narrandi haec est, uti doceat non se ab hominibus neque per hominem didicisse, sed a Deo atque a Jesu Christo: quae quidem res ad illud proficit, ut aliter Galatae non sentiant, neque adjungendum aliquid putent ad id evangelium quod eis annuntiavit Paulus; in Christum fidem suscipiendam, et credendum quod ipse salutem dat, et alius nullus: neque ex operibus salutem dari neque ex circumcisione vel sabbati observatione hoc esse evangelium, neque aliud accipi praeterea debere, quod Galatae acceperunt. Hoc ut facile probet, adjungit, uti dixi, de se narrationem, quid fuerit, quemadmodum conversus sit; postea quam conversus a judaismo in Christum coepit credere, quae egerit: et quod omnia haec non ab hominibus didicerit; si quidem neque Petrum vidi nisi jam paratus et doctus, neque aliquem apostolorum. Nam primo, inquit, judaeus fui;", + "candidate_score": 0.712644, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123_125", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_29", + "psc_text": "Jesum Christum credentes justificentur ex fide non ex operibus legis. Huc usque ratio de se: deinde admonitio et enarratio est satis utilis et commoda ad id quod agere cupit, ut Galatas corrigat, ne sequentes judaismum, Evangelium non sequantur; quod unum est, et in Christum veram fidem habere, et ab eo justificari, non ex operibus legis. Post haec dat alia argumenta, quia ex Christo justificatio fit non ex lege neque ex operibus; et est ista omnis lectio, quam supra dixi, usque ad illum locum, qui incipit ita, si autem quaerentes justificari in Christo, inveniemur et ipsi peccatores; ergo Christus peccati minister est? » et reliqua. Sed nunc ad narrationem (quae quare suscepta sit diximus) de sua persona redeamus. Audistis, inquit, conversationem meam aliquando in judaismo. Ne novam rem de se narrare videatur, audistis inquit vitam meam: hoc enim dixit conversationem: actum scitis vivendi, quem actum habebam aliquando cum in judaismo eram,", + "candidate_score": 0.711723, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_121_123", + "bdc_text": "et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_22", + "psc_text": "Jesus Christus. Non enim ita accipere debent illi, qui jam Christum sequuntur, ut ab homine intelligant acceptum, cum dictum esset, revelavit Jesus Christus, et Galatae jam acceperunt et Deum et Dei filium. Reliqua quae adjungunt, ab homine sunt, vel ab his qui illis suaserunt, vel ab ipso Moyse, qui legem dedit. Ipse quidem a Deo accepit, verum illi parum intelligentes, omnia carnaliter sentiunt. Ita tantum est mali! Etenim Moyses accepit legem hanc, et credidit: at vero apostolus revelatum sibi esse dixit, et hoc exponit. VERS. 13.-- Audistis enim conversationem meam aliquando in judaismo, quia supra modum persequebar Ecclesiam Dei et expugnabam, et proficiebam in judaismo supra multos coaetaneos meos in genere meo abundantius zelator existens paternarum traditionum. Summa hujus de se narrandi haec est, uti doceat non se ab hominibus neque per hominem didicisse, sed a Deo atque a Jesu Christo: quae quidem res ad illud proficit, ut aliter Galatae", + "candidate_score": 0.71107, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_125_127", + "bdc_text": "Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios . Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.710561, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_124_126", + "bdc_text": "In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "illum a mortuis; ostendens quis, cum quibus, et quibus scribat: et cum soleat de se tantum profiteri Paulus apostolus Romanis, Corinthiis; ut oneraret Galatas, et in errore gravi notaret, conjunxit secum etiam omnes fratres qui cum eo erant, quod et ipsi illis scribant, faciens eis pudorem quod contra omnes sentiunt. Non ab hominibus neque per hominem, quo majorem vim faciat praeceptorum suorum et evangelii quod annuntiat. Quippe correcturus Galatas dicit se non apostolum esse aut ab hominibus aut per hominem, sed esse per Jesum Christum et Deum Patrem. Ergo credendum mihi, et habenda fides: et verum Evangelium est quod profero; quippe per Jesum Christum et Deum Patrem. Apostolus ergo, inquit, non ab hominibus neque per homines; quoniam non per apostolos, de quibus dicit quia et paucos dies cum ipsis fuit, et quia dexteras sibi dederunt: nihil ergo ab ipsi didicit. Neque per hominem vel per prophetam aliquem, ut ambigue; neque", + "candidate_score": 0.709939, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_121_123", + "bdc_text": "et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_10", + "psc_text": "Graecis sive Judaeis; nihilque praeterea; sed omnem spem salutis, et gratiae Dei circa nos in fide esse circa Christum, ut eum credamus Dei filium esse, pro nobis passum esse, resurrexisse, exinde nos quoque resurgere, cum remissione peccatorum; quod est verum evangelium, quod annuntiat Paulus; siquis aliud adjungit, idest judaismum et circumcisionem et sabbati observationem et caetera, peccat hujusmodi, atque alienus a veritate est. Cum igitur Galatae adjungendum putaverint judaismum ad evangelium Apostoli; ideo, ait, miror quod sic tam cito transferimini. Primum enim peccatum est cito transferri; non enim habet rationem cum cito aliquid transfertur: et deinde quod transfertur, quoniam ab aliquo transfertur. Videamus ergo a quo ab eo, inquit, qui vos vocavit in gratiam. Etenim Christus qui pro nobis omnibus passus est, in gratiam nos vocavit, si in ipsum credamus; non enim magnum est gratiam ejus consequi, si modo cum sequamur credentes mysterio suo ista praestitisse; et id gratis, et", + "candidate_score": 0.709433, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122_124", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_78", + "psc_text": "persuasum est colere judaismum. Ergo proscriptus Christus est, id est bona ejus distracta et vendita sunt, quae utique in nobis erant, et judaismi persuasione proscripta sunt, vendita et perdita. Ergo stulti, quorum ante oculos Jesus Christus proscriptus est, ut ea bona in vobis praesentibus perirent, ut pereunt illa quae proscribuntur: quod non restitistis, non repugnastis, et idcirco stulti. Denique et in hac sententia etiam illud est quod in vobis crucifixus est Christus; hoc enim fecerunt et in vobis illi Judaei, qui vobis persuaserunt ut judaismum sequeremini, quod fecerunt Christo ut in crucem tollerent: sic et persuadendo vobis judaismi disciplinam, et vobis Christum crucifixerunt. Stulti ergo vos, Galatae, perdidistis ex vestris animis Christum et ejus bona. Nescio quis igitur vos in bonis vestris fascinavit. VERS. 2.-- Hoc solum volo discere a vobis. Nihil movebo, nihil reprehendam; hoc solum, inquit, volo discere, et a vobis discere; ex operibus legis spiritum accepistis, an", + "candidate_score": 0.70776, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122_124", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_23", + "psc_text": "expugnabam, et proficiebam in judaismo supra multos coaetaneos meos in genere meo abundantius zelator existens paternarum traditionum. Summa hujus de se narrandi haec est, uti doceat non se ab hominibus neque per hominem didicisse, sed a Deo atque a Jesu Christo: quae quidem res ad illud proficit, ut aliter Galatae non sentiant, neque adjungendum aliquid putent ad id evangelium quod eis annuntiavit Paulus; in Christum fidem suscipiendam, et credendum quod ipse salutem dat, et alius nullus: neque ex operibus salutem dari neque ex circumcisione vel sabbati observatione hoc esse evangelium, neque aliud accipi praeterea debere, quod Galatae acceperunt. Hoc ut facile probet, adjungit, uti dixi, de se narrationem, quid fuerit, quemadmodum conversus sit; postea quam conversus a judaismo in Christum coepit credere, quae egerit: et quod omnia haec non ab hominibus didicerit; si quidem neque Petrum vidi nisi jam paratus et doctus, neque aliquem apostolorum. Nam primo, inquit, judaeus fui;", + "candidate_score": 0.705344, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_121_123", + "bdc_text": "et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_9", + "psc_text": "est gloria per omnem aeternitatem. Si igitur Deus aeternus, et gloria ejus in aeternum. Et ex Dei voluntate Christus mysterio functus, pro peccatis nostris se dedit, ut nos liberaret omnes, liberatio ex Dei voluntate per Christum est. Quod si per Christum est, ultra nihil quaerendum, et vana sunt illa, quae Galatae adjungunt, id est judaismus, opera legis, et sabbati observatio, et circumcisio. VERS. 6.-- Miror quod sic tam cito transferimini ab eo qui vos vocavit in gratiam in aliud evangelium. Cum evangelium certum sit quod annuntiat apostolus Paulus, id est Christum Dei Filium, virtutem Dei in salutem omnibus credentibus sive Graecis sive Judaeis; nihilque praeterea; sed omnem spem salutis, et gratiae Dei circa nos in fide esse circa Christum, ut eum credamus Dei filium esse, pro nobis passum esse, resurrexisse, exinde nos quoque resurgere, cum remissione peccatorum; quod est verum evangelium, quod annuntiat Paulus; siquis aliud adjungit, idest judaismum et", + "candidate_score": 0.703014, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123_125", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_78", + "psc_text": "persuasum est colere judaismum. Ergo proscriptus Christus est, id est bona ejus distracta et vendita sunt, quae utique in nobis erant, et judaismi persuasione proscripta sunt, vendita et perdita. Ergo stulti, quorum ante oculos Jesus Christus proscriptus est, ut ea bona in vobis praesentibus perirent, ut pereunt illa quae proscribuntur: quod non restitistis, non repugnastis, et idcirco stulti. Denique et in hac sententia etiam illud est quod in vobis crucifixus est Christus; hoc enim fecerunt et in vobis illi Judaei, qui vobis persuaserunt ut judaismum sequeremini, quod fecerunt Christo ut in crucem tollerent: sic et persuadendo vobis judaismi disciplinam, et vobis Christum crucifixerunt. Stulti ergo vos, Galatae, perdidistis ex vestris animis Christum et ejus bona. Nescio quis igitur vos in bonis vestris fascinavit. VERS. 2.-- Hoc solum volo discere a vobis. Nihil movebo, nihil reprehendam; hoc solum, inquit, volo discere, et a vobis discere; ex operibus legis spiritum accepistis, an", + "candidate_score": 0.702194, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122_124", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_22", + "psc_text": "Jesus Christus. Non enim ita accipere debent illi, qui jam Christum sequuntur, ut ab homine intelligant acceptum, cum dictum esset, revelavit Jesus Christus, et Galatae jam acceperunt et Deum et Dei filium. Reliqua quae adjungunt, ab homine sunt, vel ab his qui illis suaserunt, vel ab ipso Moyse, qui legem dedit. Ipse quidem a Deo accepit, verum illi parum intelligentes, omnia carnaliter sentiunt. Ita tantum est mali! Etenim Moyses accepit legem hanc, et credidit: at vero apostolus revelatum sibi esse dixit, et hoc exponit. VERS. 13.-- Audistis enim conversationem meam aliquando in judaismo, quia supra modum persequebar Ecclesiam Dei et expugnabam, et proficiebam in judaismo supra multos coaetaneos meos in genere meo abundantius zelator existens paternarum traditionum. Summa hujus de se narrandi haec est, uti doceat non se ab hominibus neque per hominem didicisse, sed a Deo atque a Jesu Christo: quae quidem res ad illud proficit, ut aliter Galatae", + "candidate_score": 0.697168, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122_124", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_10", + "psc_text": "Graecis sive Judaeis; nihilque praeterea; sed omnem spem salutis, et gratiae Dei circa nos in fide esse circa Christum, ut eum credamus Dei filium esse, pro nobis passum esse, resurrexisse, exinde nos quoque resurgere, cum remissione peccatorum; quod est verum evangelium, quod annuntiat Paulus; siquis aliud adjungit, idest judaismum et circumcisionem et sabbati observationem et caetera, peccat hujusmodi, atque alienus a veritate est. Cum igitur Galatae adjungendum putaverint judaismum ad evangelium Apostoli; ideo, ait, miror quod sic tam cito transferimini. Primum enim peccatum est cito transferri; non enim habet rationem cum cito aliquid transfertur: et deinde quod transfertur, quoniam ab aliquo transfertur. Videamus ergo a quo ab eo, inquit, qui vos vocavit in gratiam. Etenim Christus qui pro nobis omnibus passus est, in gratiam nos vocavit, si in ipsum credamus; non enim magnum est gratiam ejus consequi, si modo cum sequamur credentes mysterio suo ista praestitisse; et id gratis, et", + "candidate_score": 0.696882, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_78", + "psc_text": "persuasum est colere judaismum. Ergo proscriptus Christus est, id est bona ejus distracta et vendita sunt, quae utique in nobis erant, et judaismi persuasione proscripta sunt, vendita et perdita. Ergo stulti, quorum ante oculos Jesus Christus proscriptus est, ut ea bona in vobis praesentibus perirent, ut pereunt illa quae proscribuntur: quod non restitistis, non repugnastis, et idcirco stulti. Denique et in hac sententia etiam illud est quod in vobis crucifixus est Christus; hoc enim fecerunt et in vobis illi Judaei, qui vobis persuaserunt ut judaismum sequeremini, quod fecerunt Christo ut in crucem tollerent: sic et persuadendo vobis judaismi disciplinam, et vobis Christum crucifixerunt. Stulti ergo vos, Galatae, perdidistis ex vestris animis Christum et ejus bona. Nescio quis igitur vos in bonis vestris fascinavit. VERS. 2.-- Hoc solum volo discere a vobis. Nihil movebo, nihil reprehendam; hoc solum, inquit, volo discere, et a vobis discere; ex operibus legis spiritum accepistis, an", + "candidate_score": 0.693006, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123_125", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_10", + "psc_text": "Graecis sive Judaeis; nihilque praeterea; sed omnem spem salutis, et gratiae Dei circa nos in fide esse circa Christum, ut eum credamus Dei filium esse, pro nobis passum esse, resurrexisse, exinde nos quoque resurgere, cum remissione peccatorum; quod est verum evangelium, quod annuntiat Paulus; siquis aliud adjungit, idest judaismum et circumcisionem et sabbati observationem et caetera, peccat hujusmodi, atque alienus a veritate est. Cum igitur Galatae adjungendum putaverint judaismum ad evangelium Apostoli; ideo, ait, miror quod sic tam cito transferimini. Primum enim peccatum est cito transferri; non enim habet rationem cum cito aliquid transfertur: et deinde quod transfertur, quoniam ab aliquo transfertur. Videamus ergo a quo ab eo, inquit, qui vos vocavit in gratiam. Etenim Christus qui pro nobis omnibus passus est, in gratiam nos vocavit, si in ipsum credamus; non enim magnum est gratiam ejus consequi, si modo cum sequamur credentes mysterio suo ista praestitisse; et id gratis, et", + "candidate_score": 0.691882, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_125", + "bdc_text": "Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.691372, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_125_127", + "bdc_text": "Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios . Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "illum a mortuis; ostendens quis, cum quibus, et quibus scribat: et cum soleat de se tantum profiteri Paulus apostolus Romanis, Corinthiis; ut oneraret Galatas, et in errore gravi notaret, conjunxit secum etiam omnes fratres qui cum eo erant, quod et ipsi illis scribant, faciens eis pudorem quod contra omnes sentiunt. Non ab hominibus neque per hominem, quo majorem vim faciat praeceptorum suorum et evangelii quod annuntiat. Quippe correcturus Galatas dicit se non apostolum esse aut ab hominibus aut per hominem, sed esse per Jesum Christum et Deum Patrem. Ergo credendum mihi, et habenda fides: et verum Evangelium est quod profero; quippe per Jesum Christum et Deum Patrem. Apostolus ergo, inquit, non ab hominibus neque per homines; quoniam non per apostolos, de quibus dicit quia et paucos dies cum ipsis fuit, et quia dexteras sibi dederunt: nihil ergo ab ipsi didicit. Neque per hominem vel per prophetam aliquem, ut ambigue; neque", + "candidate_score": 0.69132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119_121", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita . Eiusdem quidem argumenti sunt duae priores et postrema , sed non pari filoin der Vorlage filio . et ratione conscriptae .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.690366, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_11_13", + "bdc_text": "171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum . Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae . Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_60", + "psc_text": "maxime necessarium est, uti quoniam Galatae, omisso evangelio primo, regulae evangelii adjiciendum aliquid putabant, ut et sabbatum observarent, et circumcisionem, et eodem modo viverent ut Judaei; hoc quoniam Galatae faciunt, idcirco haec epistola ad illos scribitur: unde optime narratur, quia id ipsum a Paulo reprehensum est in Petro, et populus reprehendit: unde colligitur et hos quoque peccare. Quomodo autem vel quid admiserit Petrus, sic subjungit per narrationem: prius enim, inquit, ante quam venirent quidam a Jacobo, cum gentibus edebat tenens evangelium integrum, et regulam ejus, ut aequaliter de Christo annuncietur et Judaeis et gentibus, et non observetur cibus Judaeorum, sed vivatur simpliciter more gentium. Hoc prius, inquit, faciebat Petrus ante quam ab Jacobo venirent quidam. Jacobus enim frater Domini, qui auctor est ad Symmachianos, primus apud Hierosolymam sibi hoc adsumendum putavit, uti et Christum praedicaret, et viveret ut Judaei, omnia faciens quae Judaeorum lex praecipit, id est quae sibi Judaei", + "candidate_score": 0.685403, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_23", + "psc_text": "expugnabam, et proficiebam in judaismo supra multos coaetaneos meos in genere meo abundantius zelator existens paternarum traditionum. Summa hujus de se narrandi haec est, uti doceat non se ab hominibus neque per hominem didicisse, sed a Deo atque a Jesu Christo: quae quidem res ad illud proficit, ut aliter Galatae non sentiant, neque adjungendum aliquid putent ad id evangelium quod eis annuntiavit Paulus; in Christum fidem suscipiendam, et credendum quod ipse salutem dat, et alius nullus: neque ex operibus salutem dari neque ex circumcisione vel sabbati observatione hoc esse evangelium, neque aliud accipi praeterea debere, quod Galatae acceperunt. Hoc ut facile probet, adjungit, uti dixi, de se narrationem, quid fuerit, quemadmodum conversus sit; postea quam conversus a judaismo in Christum coepit credere, quae egerit: et quod omnia haec non ab hominibus didicerit; si quidem neque Petrum vidi nisi jam paratus et doctus, neque aliquem apostolorum. Nam primo, inquit, judaeus fui;", + "candidate_score": 0.678678, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.67603, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.67145, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_28", + "psc_text": "antequam a Jacobo quidam venerunt: deinde postea quam venerunt, mutatus est: et hoc ipsum quod reprehenderit Paulus, et eum revicerit. Mutatus autem fuerat ut non ederet cum gentibus, et Judaeis cibis uteretur. Hoc a se dicit reprehensum quippe cum antequam venissent a Jacobo, cum gentibus vivebat: postea timens veluti Jacobi legatos, cum Judaeis vixerit; etenim Jacobus admixto Judaismo Christum evangelizabat, quod negat id faciendum. Si ergo jam hoc et reprehensum est, et in Petro cum ita ageret convictum atque superatum et confirmatum; utique etiam isti Galatae, cum hoc facere coeperint, corrigendi et commutandi sunt: scilicet ut hi per fidem in Jesum Christum credentes justificentur ex fide non ex operibus legis. Huc usque ratio de se: deinde admonitio et enarratio est satis utilis et commoda ad id quod agere cupit, ut Galatas corrigat, ne sequentes judaismum, Evangelium non sequantur; quod unum est, et in Christum veram fidem habere, et ab eo", + "candidate_score": 0.669681, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_162", + "psc_text": "ostendit, non prodesse Christum, si aliqui in circumcisione spem ponat, et in circumcisione carnali. Ergo cum vos jungitis Judaeorum morem et praecepta et disciplinam, si in his ponitis salvationem et liberationem, dico, inquit, vobis, et dico Paulus scilicet, qui vobis ante promisit cum in evangelium Dei vocavit, Paulus, inquit, ego nego vobis prodesse et in nullo auxilium ferre Christum, si circumcidamini, si omnem spem in circumcisione ponatis. Quamquam Galatae videntur et accepisse Christum, et jungere judaicam disciplinam, tamen affirmavit et personam suam veluti obligavit, id quod loquitur dicendo, nihil proderit vobis Christus, si circumcidamini. Videri ergo potest, nescio quid occultum: quippe cum Christum sequantur Galatae, et Christum sequentes spem salvationis in eo ponant, quomodo hoc confirmaverit Paulus, quod Christus nihil proderit si circumcidantur Galatae? Servato autem animo et fide circa Christum, aliquid amplius faciunt, non tamen Christum derelinquunt, aut non in Christo fidem ponunt. Sed redeamus ad animum et propositum", + "candidate_score": 0.667057, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_10_12", + "bdc_text": "vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ; 171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum . Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_7", + "psc_text": "a mortuis saepe exposuimus; saepe, cum occasio erit, dicemus. Et qui mecum sunt omnes fratres, ordinem jam supra hujus sensus ostendit Paulus apostolus et qui mecum sunt omnes fratres. Quid subjungitur? ecclesiae Galatiae. VERS. 3, 4, 5.--Servata consuetudine qua addimus aut salutem aut aliquid tale, Gratia vobis et pax a Deo Patre, et Domino nostro Jesu Christo, qui se dedit pro peccatis nostris ut liberaret nos de praesenti saeculo malo secundum voluntatem Dei et Patris nostri, cui est gloria in saecula saeculorum. Memores simus quid in Epistola agat hac Apostolus; quoniam Galatas reprehendit, et corrigere cupit, ut in Christum fidem habeant, et ab ipso solo spem salutis, spem aeternitatis expectent, remissionem peccatorum; et omnino ne sibi credant prodesse vel opera legis vel sabbata vel circumcisionem. Ergo in principio pacem illis precatur et gratiam a Deo: et deinde adjunxit a Christo, quia in Christo sunt omnia nostra bona: et probat in", + "candidate_score": 0.666959, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_10_12", + "bdc_text": "vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ; 171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum . Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_60", + "psc_text": "maxime necessarium est, uti quoniam Galatae, omisso evangelio primo, regulae evangelii adjiciendum aliquid putabant, ut et sabbatum observarent, et circumcisionem, et eodem modo viverent ut Judaei; hoc quoniam Galatae faciunt, idcirco haec epistola ad illos scribitur: unde optime narratur, quia id ipsum a Paulo reprehensum est in Petro, et populus reprehendit: unde colligitur et hos quoque peccare. Quomodo autem vel quid admiserit Petrus, sic subjungit per narrationem: prius enim, inquit, ante quam venirent quidam a Jacobo, cum gentibus edebat tenens evangelium integrum, et regulam ejus, ut aequaliter de Christo annuncietur et Judaeis et gentibus, et non observetur cibus Judaeorum, sed vivatur simpliciter more gentium. Hoc prius, inquit, faciebat Petrus ante quam ab Jacobo venirent quidam. Jacobus enim frater Domini, qui auctor est ad Symmachianos, primus apud Hierosolymam sibi hoc adsumendum putavit, uti et Christum praedicaret, et viveret ut Judaei, omnia faciens quae Judaeorum lex praecipit, id est quae sibi Judaei", + "candidate_score": 0.665596, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_29", + "psc_text": "Jesum Christum credentes justificentur ex fide non ex operibus legis. Huc usque ratio de se: deinde admonitio et enarratio est satis utilis et commoda ad id quod agere cupit, ut Galatas corrigat, ne sequentes judaismum, Evangelium non sequantur; quod unum est, et in Christum veram fidem habere, et ab eo justificari, non ex operibus legis. Post haec dat alia argumenta, quia ex Christo justificatio fit non ex lege neque ex operibus; et est ista omnis lectio, quam supra dixi, usque ad illum locum, qui incipit ita, si autem quaerentes justificari in Christo, inveniemur et ipsi peccatores; ergo Christus peccati minister est? » et reliqua. Sed nunc ad narrationem (quae quare suscepta sit diximus) de sua persona redeamus. Audistis, inquit, conversationem meam aliquando in judaismo. Ne novam rem de se narrare videatur, audistis inquit vitam meam: hoc enim dixit conversationem: actum scitis vivendi, quem actum habebam aliquando cum in judaismo eram,", + "candidate_score": 0.665089, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_125", + "bdc_text": "Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "illum a mortuis; ostendens quis, cum quibus, et quibus scribat: et cum soleat de se tantum profiteri Paulus apostolus Romanis, Corinthiis; ut oneraret Galatas, et in errore gravi notaret, conjunxit secum etiam omnes fratres qui cum eo erant, quod et ipsi illis scribant, faciens eis pudorem quod contra omnes sentiunt. Non ab hominibus neque per hominem, quo majorem vim faciat praeceptorum suorum et evangelii quod annuntiat. Quippe correcturus Galatas dicit se non apostolum esse aut ab hominibus aut per hominem, sed esse per Jesum Christum et Deum Patrem. Ergo credendum mihi, et habenda fides: et verum Evangelium est quod profero; quippe per Jesum Christum et Deum Patrem. Apostolus ergo, inquit, non ab hominibus neque per homines; quoniam non per apostolos, de quibus dicit quia et paucos dies cum ipsis fuit, et quia dexteras sibi dederunt: nihil ergo ab ipsi didicit. Neque per hominem vel per prophetam aliquem, ut ambigue; neque", + "candidate_score": 0.664132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.657689, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_7", + "psc_text": "a mortuis saepe exposuimus; saepe, cum occasio erit, dicemus. Et qui mecum sunt omnes fratres, ordinem jam supra hujus sensus ostendit Paulus apostolus et qui mecum sunt omnes fratres. Quid subjungitur? ecclesiae Galatiae. VERS. 3, 4, 5.--Servata consuetudine qua addimus aut salutem aut aliquid tale, Gratia vobis et pax a Deo Patre, et Domino nostro Jesu Christo, qui se dedit pro peccatis nostris ut liberaret nos de praesenti saeculo malo secundum voluntatem Dei et Patris nostri, cui est gloria in saecula saeculorum. Memores simus quid in Epistola agat hac Apostolus; quoniam Galatas reprehendit, et corrigere cupit, ut in Christum fidem habeant, et ab ipso solo spem salutis, spem aeternitatis expectent, remissionem peccatorum; et omnino ne sibi credant prodesse vel opera legis vel sabbata vel circumcisionem. Ergo in principio pacem illis precatur et gratiam a Deo: et deinde adjunxit a Christo, quia in Christo sunt omnia nostra bona: et probat in", + "candidate_score": 0.655901, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42_44", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) . - Lit. : Hans Georg Beck , in :", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_60", + "psc_text": "maxime necessarium est, uti quoniam Galatae, omisso evangelio primo, regulae evangelii adjiciendum aliquid putabant, ut et sabbatum observarent, et circumcisionem, et eodem modo viverent ut Judaei; hoc quoniam Galatae faciunt, idcirco haec epistola ad illos scribitur: unde optime narratur, quia id ipsum a Paulo reprehensum est in Petro, et populus reprehendit: unde colligitur et hos quoque peccare. Quomodo autem vel quid admiserit Petrus, sic subjungit per narrationem: prius enim, inquit, ante quam venirent quidam a Jacobo, cum gentibus edebat tenens evangelium integrum, et regulam ejus, ut aequaliter de Christo annuncietur et Judaeis et gentibus, et non observetur cibus Judaeorum, sed vivatur simpliciter more gentium. Hoc prius, inquit, faciebat Petrus ante quam ab Jacobo venirent quidam. Jacobus enim frater Domini, qui auctor est ad Symmachianos, primus apud Hierosolymam sibi hoc adsumendum putavit, uti et Christum praedicaret, et viveret ut Judaei, omnia faciens quae Judaeorum lex praecipit, id est quae sibi Judaei", + "candidate_score": 0.655798, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69_71", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in : Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ; ders. :", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.654222, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_60", + "psc_text": "maxime necessarium est, uti quoniam Galatae, omisso evangelio primo, regulae evangelii adjiciendum aliquid putabant, ut et sabbatum observarent, et circumcisionem, et eodem modo viverent ut Judaei; hoc quoniam Galatae faciunt, idcirco haec epistola ad illos scribitur: unde optime narratur, quia id ipsum a Paulo reprehensum est in Petro, et populus reprehendit: unde colligitur et hos quoque peccare. Quomodo autem vel quid admiserit Petrus, sic subjungit per narrationem: prius enim, inquit, ante quam venirent quidam a Jacobo, cum gentibus edebat tenens evangelium integrum, et regulam ejus, ut aequaliter de Christo annuncietur et Judaeis et gentibus, et non observetur cibus Judaeorum, sed vivatur simpliciter more gentium. Hoc prius, inquit, faciebat Petrus ante quam ab Jacobo venirent quidam. Jacobus enim frater Domini, qui auctor est ad Symmachianos, primus apud Hierosolymam sibi hoc adsumendum putavit, uti et Christum praedicaret, et viveret ut Judaei, omnia faciens quae Judaeorum lex praecipit, id est quae sibi Judaei", + "candidate_score": 0.652295, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_60", + "psc_text": "maxime necessarium est, uti quoniam Galatae, omisso evangelio primo, regulae evangelii adjiciendum aliquid putabant, ut et sabbatum observarent, et circumcisionem, et eodem modo viverent ut Judaei; hoc quoniam Galatae faciunt, idcirco haec epistola ad illos scribitur: unde optime narratur, quia id ipsum a Paulo reprehensum est in Petro, et populus reprehendit: unde colligitur et hos quoque peccare. Quomodo autem vel quid admiserit Petrus, sic subjungit per narrationem: prius enim, inquit, ante quam venirent quidam a Jacobo, cum gentibus edebat tenens evangelium integrum, et regulam ejus, ut aequaliter de Christo annuncietur et Judaeis et gentibus, et non observetur cibus Judaeorum, sed vivatur simpliciter more gentium. Hoc prius, inquit, faciebat Petrus ante quam ab Jacobo venirent quidam. Jacobus enim frater Domini, qui auctor est ad Symmachianos, primus apud Hierosolymam sibi hoc adsumendum putavit, uti et Christum praedicaret, et viveret ut Judaei, omnia faciens quae Judaeorum lex praecipit, id est quae sibi Judaei", + "candidate_score": 0.650277, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.649206, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_13", + "bdc_text": "Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.647442, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42_44", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) . - Lit. : Hans Georg Beck , in :", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.646899, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69_71", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in : Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ; ders. :", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_60", + "psc_text": "maxime necessarium est, uti quoniam Galatae, omisso evangelio primo, regulae evangelii adjiciendum aliquid putabant, ut et sabbatum observarent, et circumcisionem, et eodem modo viverent ut Judaei; hoc quoniam Galatae faciunt, idcirco haec epistola ad illos scribitur: unde optime narratur, quia id ipsum a Paulo reprehensum est in Petro, et populus reprehendit: unde colligitur et hos quoque peccare. Quomodo autem vel quid admiserit Petrus, sic subjungit per narrationem: prius enim, inquit, ante quam venirent quidam a Jacobo, cum gentibus edebat tenens evangelium integrum, et regulam ejus, ut aequaliter de Christo annuncietur et Judaeis et gentibus, et non observetur cibus Judaeorum, sed vivatur simpliciter more gentium. Hoc prius, inquit, faciebat Petrus ante quam ab Jacobo venirent quidam. Jacobus enim frater Domini, qui auctor est ad Symmachianos, primus apud Hierosolymam sibi hoc adsumendum putavit, uti et Christum praedicaret, et viveret ut Judaei, omnia faciens quae Judaeorum lex praecipit, id est quae sibi Judaei", + "candidate_score": 0.646348, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_67_69", + "bdc_text": "RGG II 854 ; Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.645433, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "hoc ipsum, asserens unum esse evangelium quod ipse docuit, et longe errare eos qui judaismi praecepta jungunt et observationem. Haec igitur quemadmodum tractet, suo loco dividemus: interim ad principium epistolae revertamur. CAP. I. VERS. 1.-- Paulus apostolus non ab hominibus, neque per hominem, sed per Jesum Christum et Deum patrem, qui suscitavit illum a mortuis, et qui mecum sunt omnes fratres ecclesiae Galatiae. Ordo in principio sententiae hic est: Paulus apostolus, et qui mecum sunt omnes fratres, ecclesiae Galatiae. Et hic se laudat apostolus, non ab hominibus missum neque per hominem, sed per Dominum Christum et Deum Patrem qui suscitavit illum a mortuis; ostendens quis, cum quibus, et quibus scribat: et cum soleat de se tantum profiteri Paulus apostolus Romanis, Corinthiis; ut oneraret Galatas, et in errore gravi notaret, conjunxit secum etiam omnes fratres qui cum eo erant, quod et ipsi illis scribant, faciens eis pudorem quod contra omnes sentiunt.", + "candidate_score": 0.643471, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.643299, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_50_52", + "bdc_text": "Opera omnia , Basel 1540 ( Nachdruck : Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. : Joachim Leuschner , in :", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.638735, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_56", + "bdc_text": "Der bedeutende humanistische Theologe vertrat einen nicht-scholastischen Aristotelismus und war beeinflußt durch Nikolaus von Kues und die Devotio moderna .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_4", + "psc_text": "quippe per Jesum Christum et Deum Patrem. Apostolus ergo, inquit, non ab hominibus neque per homines; quoniam non per apostolos, de quibus dicit quia et paucos dies cum ipsis fuit, et quia dexteras sibi dederunt: nihil ergo ab ipsi didicit. Neque per hominem vel per prophetam aliquem, ut ambigue; neque per Christum hominem, sed per Christum qui in homine: Christus enim et Deus et homo. Non ab hominibus neque per hominem. Cum dicit ab hominibus, significare videtur Matthiam, qui ab hominibus didicit: hic enim suppositus est in locum proditoris; ergo ab hominibus didicit. Quod autem dixit neque per hominem, intelligit quod non missus aut doctus est ab homine, sed per Jesum Christum, scilicet Deum. Ergo in eo quod dixit non ab hominibus, apostolos innuit; quoniam apostolus Paulus, sicuti probavit, a nullo apostolo, qui cum Christo fuit, aliquid didicit. Item ne, cum per Christum didicerit, negare videatur, ut quidam haereticus blasphemus,", + "candidate_score": 0.638093, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_55", + "bdc_text": "Contemporaries III 371-375. , Fabri Stapulensis Jacques Lefèvre d'Etaples ( Jacobus Faber Stapulensis ) , von Etaples ( Picardie ) , geb. um 1460 , gest. 1536 , studierte in Paris und wirkte hauptsächlich in Frankreich , reiste aber auch mehrmals nach Italien .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_25", + "psc_text": "Deinde se ostendit non sibi pepercisse nec venisse se Hierosolymam, ne forte ibi didicerit ab apostolis. Sed recessi, inquit, in Arabiam; inde Damascum redii; deinde post tres annos Hierosolymam veni. Ecce jam evangelizat, et Christum docet. Non ergo ab hominibus haec didicit: post triennium enim venit Hierosolymam. Deinde ergo vidit Petrum, et quindecim diebus cum eo fuit. Quando ergo didicit a Petro aut discere potuit? Deinde neminem, inquit, vidi apostolorum nisi Jacobum fratrem Domini. In quo illud utique ostendit, a nullo se didicisse, cum et cum Petro paucis diebus fuerit: et Jacobum videns fratrem Domini, magis confirmavit a Jacobo se non potuisse discere; si quidem ea in evangelio habet Paulus; contra Jacobus non haec, ut post docebimus. Deinde isse se ad partes Syriae dicit et Ciliciae; omnibus tamen jam se ecclesiis et Judaeis notum fuisse, quod cum Judaeus fuisset, etiam evangelium sequeretur et evangelizaret. Post haec narrat, post quatuordecim annos", + "candidate_score": 0.636174, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_60", + "psc_text": "maxime necessarium est, uti quoniam Galatae, omisso evangelio primo, regulae evangelii adjiciendum aliquid putabant, ut et sabbatum observarent, et circumcisionem, et eodem modo viverent ut Judaei; hoc quoniam Galatae faciunt, idcirco haec epistola ad illos scribitur: unde optime narratur, quia id ipsum a Paulo reprehensum est in Petro, et populus reprehendit: unde colligitur et hos quoque peccare. Quomodo autem vel quid admiserit Petrus, sic subjungit per narrationem: prius enim, inquit, ante quam venirent quidam a Jacobo, cum gentibus edebat tenens evangelium integrum, et regulam ejus, ut aequaliter de Christo annuncietur et Judaeis et gentibus, et non observetur cibus Judaeorum, sed vivatur simpliciter more gentium. Hoc prius, inquit, faciebat Petrus ante quam ab Jacobo venirent quidam. Jacobus enim frater Domini, qui auctor est ad Symmachianos, primus apud Hierosolymam sibi hoc adsumendum putavit, uti et Christum praedicaret, et viveret ut Judaei, omnia faciens quae Judaeorum lex praecipit, id est quae sibi Judaei", + "candidate_score": 0.634848, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "hoc ipsum, asserens unum esse evangelium quod ipse docuit, et longe errare eos qui judaismi praecepta jungunt et observationem. Haec igitur quemadmodum tractet, suo loco dividemus: interim ad principium epistolae revertamur. CAP. I. VERS. 1.-- Paulus apostolus non ab hominibus, neque per hominem, sed per Jesum Christum et Deum patrem, qui suscitavit illum a mortuis, et qui mecum sunt omnes fratres ecclesiae Galatiae. Ordo in principio sententiae hic est: Paulus apostolus, et qui mecum sunt omnes fratres, ecclesiae Galatiae. Et hic se laudat apostolus, non ab hominibus missum neque per hominem, sed per Dominum Christum et Deum Patrem qui suscitavit illum a mortuis; ostendens quis, cum quibus, et quibus scribat: et cum soleat de se tantum profiteri Paulus apostolus Romanis, Corinthiis; ut oneraret Galatas, et in errore gravi notaret, conjunxit secum etiam omnes fratres qui cum eo erant, quod et ipsi illis scribant, faciens eis pudorem quod contra omnes sentiunt.", + "candidate_score": 0.631799, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_7", + "psc_text": "a mortuis saepe exposuimus; saepe, cum occasio erit, dicemus. Et qui mecum sunt omnes fratres, ordinem jam supra hujus sensus ostendit Paulus apostolus et qui mecum sunt omnes fratres. Quid subjungitur? ecclesiae Galatiae. VERS. 3, 4, 5.--Servata consuetudine qua addimus aut salutem aut aliquid tale, Gratia vobis et pax a Deo Patre, et Domino nostro Jesu Christo, qui se dedit pro peccatis nostris ut liberaret nos de praesenti saeculo malo secundum voluntatem Dei et Patris nostri, cui est gloria in saecula saeculorum. Memores simus quid in Epistola agat hac Apostolus; quoniam Galatas reprehendit, et corrigere cupit, ut in Christum fidem habeant, et ab ipso solo spem salutis, spem aeternitatis expectent, remissionem peccatorum; et omnino ne sibi credant prodesse vel opera legis vel sabbata vel circumcisionem. Ergo in principio pacem illis precatur et gratiam a Deo: et deinde adjunxit a Christo, quia in Christo sunt omnia nostra bona: et probat in", + "candidate_score": 0.631199, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_56", + "bdc_text": "Der bedeutende humanistische Theologe vertrat einen nicht-scholastischen Aristotelismus und war beeinflußt durch Nikolaus von Kues und die Devotio moderna .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_5", + "psc_text": "quod non missus aut doctus est ab homine, sed per Jesum Christum, scilicet Deum. Ergo in eo quod dixit non ab hominibus, apostolos innuit; quoniam apostolus Paulus, sicuti probavit, a nullo apostolo, qui cum Christo fuit, aliquid didicit. Item ne, cum per Christum didicerit, negare videatur, ut quidam haereticus blasphemus, quod fuerit homo Christus; adjiciens, non per hominem, quid illud sit subjungit, dicendo, sed per Jesum Christum et Deum Patrem. Cum negavit utique per hominem, et subjunxit per Christum, intelligi licet per Deum Christum. Sed quoniam subjunxit per Deum Patrem, idcirco quidam vix a Paulo nominatum Deum dicunt Christum. Verum in multis locis probavimus Deum dictum etiam a Paulo. Etiam hic quoque intelligi licet: etenim si dictum est non per hominem, et subjunctum sed per Christum, intelligendum est quod et Christus Deus est. Quoniam tamen Deus quae facit, per Christum facit, sicuti multis ostendimus, idcirco dictum per Christum, et Deum", + "candidate_score": 0.629979, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_72", + "bdc_text": "In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Galatas missa dicitur ab Apostolo ab Epheso civitate: et idcirco quidam illam praemittunt epistolam, hanc ordinant consequentem. Summa autem hujus epistolae haec est: errare Galatas quod ad evangelium fidei, quod est in Christo adjungant judaismum, corporali intellectu observantes sabbatum, et circumcisionem, item caetera opera quae ex lege perceperant. His rebus motus Paulus scribit hanc epistolam, eos volens corrigere et a judaismo revocare, ut fidem tantum in Christum servent, et a Christo spem habeant salutis et promissionum ejus: scilicet quod ex operibus legis nemo salvetur. Ut refutet ergo ista quae adjungunt, confirmare vult evangelium suum. Ut autem det auctoritatem evangelio suo, adhibet principia, dicens, se esse apostolum non ab hominibus neque per hominem. His divisionibus, quod evangelium revelatione susceperit judaeus, et acriter judaeus; quod post triennium Hierosolymam ad Petrum venerit; quod quindecim diebus cum eo fuerit; quod Hierosolymam post quatuordecim annos redierit: quibus omnibus hoc ostendit, nihil", + "candidate_score": 0.619895, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_100", + "bdc_text": "Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Galatas_window_56", + "psc_text": "non uti consumamus omnem actionem nostram, sed non habentibus id quod possumus habere commodemus. Memores tantum ut simus pauperum. Non in hoc curam et sollicitudinem ponamus, totamque virtutem salutis nostrae retinendae. Ita pene correctus in hoc est et admonitus, tamen non fatetur: ut memores essemus, inquit, non ut hoc ageremus, sed ut in memoria haberemus; quod est minus quam in hoc operam ponere, et hoc solum complere. Quod etiam sollicitus fui etiam hoc ipsum facere. Plus adjecit ut etiam de hoc praeter Evangelium, quod praedicabat, habuerit sollicitudinem, ut circa pauperes memor esset, et quodcumque posset praestaret. Etiamsi revera pauper nullus est, si modo fidem servans, et in Deum credens divitias expectat salvationis suae. Nam victus praesens, et parvus est et sufficiens, et qui non magnopere constet vel praestanti vel accipienti. VERS. 11.-- Cum autem venisset Petrus in Antiochiam, in faciem illi restiti, quoniam reprehensus erat. Non solum, inquit, evangelium meum", + "candidate_score": 0.616834, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 3, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae", + "max_score": 0.742834, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8_10", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.742834, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8_10", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.741468, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_7_9", + "bdc_text": "At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ; caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.726936, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_7_9", + "bdc_text": "At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ; caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.723788, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12_14", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae . Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) . post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.723494, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9_11", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ; 171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.719033, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9_11", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ; 171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.715753, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.711312, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_121_123", + "bdc_text": "et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2095", + "psc_text": "per doctrinam Christi, velut sacrilega, nec Deo mandante conscripta damnari putarentur, quae per Moysen patribus fuerant ministrata: hoc enim de Paulo jactaverant non illi qui intelligebant quo animo a Judaeis fidelibus observari tunc ista deberent, propter commendandam scilicet auctoritatem divinam, et sacramentorum illorum Propheticam sanctitatem, non propter adipiscendam salutem, quae jam in Christo revelabatur, et per baptismi sacramentum ministrabatur; sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea volebant observari, tanquam sine his in Evangelio salus credentibus esse non posset. Ipsum enim senserant vehementissimum gratiae praedicatorem, et intentioni eorum maxime adversum, docentem, non per illa hominem justificari, sed per gratiam Jesu Christi, cujus praenuntiandae causa, illae umbrae in Lege mandatae sunt. Et ideo ille invidiam et persecutionem molientes concitare, tanquam inimicum legis mandatorumque divinorum criminabantur: cujus falsae criminationis invidiam congruentius: devitare non posset, quam ut ea ipsa celebraret, quae damnare tanquam sacrilega putabatur; atque ita ostenderet, nec Judaeos tunc ab", + "candidate_score": 0.706167, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8_10", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2027", + "psc_text": "Quod quidem te puto et in saeculari litteratura, et in divinis Libris legisse et probasse. 6. Hanc autem explanationem quam primus Origenes in decimo Stromateon libro, ubi epistolam Pauli ad Galatas interpretatur, et caeteri deinceps interpretes sunt secuti, illa vel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit procacitatem, quod principem Apostolorum Petrum ausus est reprehendere, et arguere in faciem, ac ratione constringere, quod male fecerit, id est in eo errore fuerit: in quo fuit ipse, qui alium arguit delinquentem. 741 Quid dicam de Joanne qui dudum in Pontificali gradu, Constantinopolitanam rexit Ecclesiam; et proprie super hoc capitulo latissimum exaravit librum, in quo Origenis et veterum sententiam est secutus? Si igitur me reprehendis errantem, patere me, quaeso, errare cum talibus; et cum me erroris mei multos socios habere perspexeris, tu veritatis tuae saltem unum astipulatorem proferre debebis. Haec de explanatione unius capituli Epistolae ad Galatas. Sed ne videar", + "candidate_score": 0.704778, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.703632, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_141_143", + "bdc_text": "Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur . Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia . Agnoscitis nimirum dona dei .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3100", + "psc_text": "Multo deformior illa est superbia, quae sub quibusdam humilitatis signis latet. Nescio enim quomodo turpiora sunt vitia, quae virtutum specie celantur. 21. Nulli te unquam de generis nobilitate praeponas, neque obscuriores quasque et humiliore loco natas, te inferiores putes. Nescit religio nostra personas accipere: nec conditiones hominum, sed animos inspicit singulorum. Servum et nobilem de moribus pronuntiat. Sola apud Deum libertas est, non servire peccatis. Summa apud Deum est nobilitas, clarum esse virtutibus. Quid apud Deum in viris nobilius Petro, qui piscator et pauper fuit? Quid in feminis beata Maria illustrius, quae sponsa fabri describitur? Sed illi piscatori et pauperi coelestis regni a Christo creduntur claves. Haec sponsa fabri, meruit esse mater illius, a quo ipsae claves datae sunt. Eligit enim Deus ignobilia et contemptibilia hujus mundi (1. Cor. 1. 27), ut potentes ac nobiles ad humilitatem facilius adduceret. Nam et alias frustra sibi aliquis de nobilitate generis applaudit, cum", + "candidate_score": 0.700736, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_14", + "bdc_text": "post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.700543, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_14_16", + "bdc_text": "post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare . - Lit. : Albert van Roey , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.700214, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_11_13", + "bdc_text": "171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum . Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae . Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.698788, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_13_15", + "bdc_text": "Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) . post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.698706, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1_3", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ; 248 , 17-19 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2016", + "psc_text": "HIERONYMUS in Christo salutem. 1. Tres simul epistolas, imo libellos breves per Diaconum Cyprianum, 737 tuae dignationis accepi, diversas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones opusculorum meorum continentes. Ad quas, si respondere voluero, libri magnitudine opus erit. Tamen conabor quantum facere possum, modum non egredi longioris epistolae, et festinanti fratri moram non facere: qui ante triduum quam profecturus erat, a me epistolas flagitavit; ut pene in procinctu haec qualiacumque sunt, effutire compellerer, et tumultuario respondere sermone, non maturitate scribentis, sed dictantis temeritate: quae plerumque non in doctrinam, sed in casum vertitur: ut fortissimos quoque [al. quosque ] milites subita bella conturbant, et ante coguntur fugere quam possint arma corripere. 2. Caeterum nostra armatura Christus est, et Apostoli Pauli institutio, qui scribit ad Ephesios: « Assumite arma Dei, ut possitis resistere in die malo » (Ephes. 6. 13). Et rursum: « State succincti lumbos vestros in veritate, et induti", + "candidate_score": 0.697163, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_140_142", + "bdc_text": "Nec uno aliquo vobis opus panegyrista . Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur . Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3100", + "psc_text": "Multo deformior illa est superbia, quae sub quibusdam humilitatis signis latet. Nescio enim quomodo turpiora sunt vitia, quae virtutum specie celantur. 21. Nulli te unquam de generis nobilitate praeponas, neque obscuriores quasque et humiliore loco natas, te inferiores putes. Nescit religio nostra personas accipere: nec conditiones hominum, sed animos inspicit singulorum. Servum et nobilem de moribus pronuntiat. Sola apud Deum libertas est, non servire peccatis. Summa apud Deum est nobilitas, clarum esse virtutibus. Quid apud Deum in viris nobilius Petro, qui piscator et pauper fuit? Quid in feminis beata Maria illustrius, quae sponsa fabri describitur? Sed illi piscatori et pauperi coelestis regni a Christo creduntur claves. Haec sponsa fabri, meruit esse mater illius, a quo ipsae claves datae sunt. Eligit enim Deus ignobilia et contemptibilia hujus mundi (1. Cor. 1. 27), ut potentes ac nobiles ad humilitatem facilius adduceret. Nam et alias frustra sibi aliquis de nobilitate generis applaudit, cum", + "candidate_score": 0.695874, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_46_48", + "bdc_text": "Putarunt ergo isti exactores commentariorum nostrorum nihil me contra maiorum peccare exemplum , si post maxima maximorum virorum munera aera minuta duo mittam in gazophylacium dominiVgl. Lk 21 , 1-4. , peccaturum autem , si negem in commune deferre , quod contulit gratia domini . Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 . Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2026", + "psc_text": "quasi Doctor gentium; et Petrus jure reprehenderetur, qui princeps circumcisionis id imperaverit [al. imperavit ] gentibus, quod soli qui ex Judaeis erant, debuerint observare. Hoc si placet, imo quia placet, ut quicumque credunt ex Judaeis, debitores sint Legis faciendae: tu ut Episcopus in toto orbe notissimus, debes hanc promulgare sententiam; et in assensum tuum omnes coepiscopos trahere. Ego in parvo tuguriolo [al. turguriunculo ] cum Monachis, id est, cum compeccatoribus meis, de magnis statuere non audeo, nisi hoc ingenue confiteri, me majorum scripta legere, et in Commentariis secundum omnium consuetudinem, varias ponere explanationes, ut e multis sequatur unusquisque quod velit. Quod quidem te puto et in saeculari litteratura, et in divinis Libris legisse et probasse. 6. Hanc autem explanationem quam primus Origenes in decimo Stromateon libro, ubi epistolam Pauli ad Galatas interpretatur, et caeteri deinceps interpretes sunt secuti, illa vel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit", + "candidate_score": 0.695474, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9_11", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ; 171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2027", + "psc_text": "Quod quidem te puto et in saeculari litteratura, et in divinis Libris legisse et probasse. 6. Hanc autem explanationem quam primus Origenes in decimo Stromateon libro, ubi epistolam Pauli ad Galatas interpretatur, et caeteri deinceps interpretes sunt secuti, illa vel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit procacitatem, quod principem Apostolorum Petrum ausus est reprehendere, et arguere in faciem, ac ratione constringere, quod male fecerit, id est in eo errore fuerit: in quo fuit ipse, qui alium arguit delinquentem. 741 Quid dicam de Joanne qui dudum in Pontificali gradu, Constantinopolitanam rexit Ecclesiam; et proprie super hoc capitulo latissimum exaravit librum, in quo Origenis et veterum sententiam est secutus? Si igitur me reprehendis errantem, patere me, quaeso, errare cum talibus; et cum me erroris mei multos socios habere perspexeris, tu veritatis tuae saltem unum astipulatorem proferre debebis. Haec de explanatione unius capituli Epistolae ad Galatas. Sed ne videar", + "candidate_score": 0.695371, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_46_48", + "bdc_text": "Putarunt ergo isti exactores commentariorum nostrorum nihil me contra maiorum peccare exemplum , si post maxima maximorum virorum munera aera minuta duo mittam in gazophylacium dominiVgl. Lk 21 , 1-4. , peccaturum autem , si negem in commune deferre , quod contulit gratia domini . Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 . Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1466", + "psc_text": "mentionem. Certe Apollinarii et Didymi inter se dogma contrarium est. Rapiat me ergo utraque turma diversum altrinsecus, quia magistrum utrumque confiteor. Si expedit odisse homines, et gentem aliquam detestari, miro odio adversor circumcisos. Usque hodie enim persequuntur Dominum nostrum Jesum Christum in synagogis Satanae. Objiciat mihi quispiam, cur hominem Judaeum habuerim praeceptorem? Et audet quidam proferre litteras meas ad Didymum, quasi ad Magistrum? Grande crimen discipuli, si hominem eruditum et senem magistrum dixerim. Et tamen volo inspicere ipsam Epistolam, quae tanto tempore in calumniam reservata est. Nihil praeter honorem et salutationem continet. Inepta sunt haec et frivola. Arguite potius ubi haeresim defenderim, ubi pravum Origenis dogma laudaverim. In lectione Isaiae (Cap. 6), in qua duo Seraphim clamantia describuntur, illo interpretante Filium et Spiritum Sanctum, nonne ego detestandam expositionem in duo Testamenta mutavi? Habetur liber in manibus, ante viginti annos editus. Tot opuscula mea, et maxime Commentarii, juxta opportunitatem locorum gentilem", + "candidate_score": 0.694445, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_11_13", + "bdc_text": "171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum . Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae . Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.694143, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8_10", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2026", + "psc_text": "quasi Doctor gentium; et Petrus jure reprehenderetur, qui princeps circumcisionis id imperaverit [al. imperavit ] gentibus, quod soli qui ex Judaeis erant, debuerint observare. Hoc si placet, imo quia placet, ut quicumque credunt ex Judaeis, debitores sint Legis faciendae: tu ut Episcopus in toto orbe notissimus, debes hanc promulgare sententiam; et in assensum tuum omnes coepiscopos trahere. Ego in parvo tuguriolo [al. turguriunculo ] cum Monachis, id est, cum compeccatoribus meis, de magnis statuere non audeo, nisi hoc ingenue confiteri, me majorum scripta legere, et in Commentariis secundum omnium consuetudinem, varias ponere explanationes, ut e multis sequatur unusquisque quod velit. Quod quidem te puto et in saeculari litteratura, et in divinis Libris legisse et probasse. 6. Hanc autem explanationem quam primus Origenes in decimo Stromateon libro, ubi epistolam Pauli ad Galatas interpretatur, et caeteri deinceps interpretes sunt secuti, illa vel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit", + "candidate_score": 0.693794, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_0_2", + "bdc_text": "Clarissimis viris d. Ambrosio Blaurero et Ioanni Zviccio , Constantiensibus praesulibus , Conrado item Zviccio et Thomae Blaurero , patritiis et senatoribus fratribus , Heinrychus Bullingerus gratiam et vitae innocentiam a domino . Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2924", + "psc_text": "provincia 1044 notariorum patimur penuriam; et idcirco praeceptis tuis parere non possumus, maxime in editione Septuaginta, quae asteriscis verubusque distincta est. Pleraque enim prioris laboris fraude cujusdam amisimus. EPISTOLA CXXXV INNOCENTII PAPAE AD AURELIUM. Litteras Aurelio mittit Innocentius Hieronymo reddendas. Dilectissimo fratri AURELIO INNOCENTIUS. Piissimam etiam ad nos perveniendi tuam affectionem bene compresbyter noster credidit Hieronymus. Compatimur gregis nostri membro, et quod faciendum duximus, vel facere potuimus, sumus velociter exsecuti. Germanitas tua, frater carissime, citius litteras memorato reddere festinet. EPISTOLA CXXXVI INNOCENTII AD HIERONYMUM. Innocentius Hieronymum, ob ea quae passus est, consolatur, et quid pro tempore faciendum duxerit, ac jam fecerit, declarat. Dilectissimo filio HIERONYMO Presbytero INNOCENTIUS. Nunquam boni aliquid contentionem fecisse in Ecclesia testatur Apostolus (Tit. 3. 10) ; et ideo haereticorum correptiones primum fieri jubet magis, quam diuturna duci collatione. Quae regula dum negligenter aspicitur, 1045 malum non vitatur quod cavendum est; sed augetur. Tamen quoniam dolor gemitusque", + "candidate_score": 0.691945, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_0_2", + "bdc_text": "Clarissimis viris d. Ambrosio Blaurero et Ioanni Zviccio , Constantiensibus praesulibus , Conrado item Zviccio et Thomae Blaurero , patritiis et senatoribus fratribus , Heinrychus Bullingerus gratiam et vitae innocentiam a domino . Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1125", + "psc_text": "quadrigae vestrae, et proposito quintam deesse Blaesillam, pene oblitus de ea loqui, quae prima de vobis praecesserit ad Dominum. Vere nunc quinque in tres, ac duas videmus esse divisas, illa cum sorore Paulina dulci somno fruitur, tu duarum medius, ad Christum levius subvolabis. EPISTOLA LXVII AUGUSTINI AD HIERONYMUM. Hieronymum 404 sciscitatur de titulo vulgati ab ipso libri de Scriptoribus Ecclesiasticis; tum de Petro reprehenso non mendaciter a Paulo, quod etiam superiori epist. 56. quaesierat. Postremo petit, ut quae sint Origenis aliorumque haereticorum errata, sibi indicet. Domino dilectissimo, et cultu sincerissimo caritatis observando atque amplectendo fratri et Compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS. 1. « Habeo gratiam, quod pro subscripta salutatione, plenam mihi Epistolam reddidisti, sed breviorem multo quam ex te vellem suscipere, tali viro, a quo, tempora quantalibet occupet, nullus sermo prolixus est. Quanquam itaque nos negotiorum alienorum, eorumque saecularium, curis circumstemur ingentibus: tamen Epistolae tuae brevitati facile non ignoscerem, nisi cogitarem quam", + "candidate_score": 0.691869, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_39_41", + "bdc_text": "Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) . et Theophylactus Theophylakt von Achrida , geb. um 1050 , gest. um 1108 , stammte von Euböa , war Diakon und Rhetoriklehrer in Konstantinopel und seit etwa 1090 Erzbischof von Bulgarien mit Sitz in Achrida ( Ohrid , Makedonien) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.691762, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_7_9", + "bdc_text": "At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ; caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2027", + "psc_text": "Quod quidem te puto et in saeculari litteratura, et in divinis Libris legisse et probasse. 6. Hanc autem explanationem quam primus Origenes in decimo Stromateon libro, ubi epistolam Pauli ad Galatas interpretatur, et caeteri deinceps interpretes sunt secuti, illa vel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit procacitatem, quod principem Apostolorum Petrum ausus est reprehendere, et arguere in faciem, ac ratione constringere, quod male fecerit, id est in eo errore fuerit: in quo fuit ipse, qui alium arguit delinquentem. 741 Quid dicam de Joanne qui dudum in Pontificali gradu, Constantinopolitanam rexit Ecclesiam; et proprie super hoc capitulo latissimum exaravit librum, in quo Origenis et veterum sententiam est secutus? Si igitur me reprehendis errantem, patere me, quaeso, errare cum talibus; et cum me erroris mei multos socios habere perspexeris, tu veritatis tuae saltem unum astipulatorem proferre debebis. Haec de explanatione unius capituli Epistolae ad Galatas. Sed ne videar", + "candidate_score": 0.691274, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2027", + "psc_text": "Quod quidem te puto et in saeculari litteratura, et in divinis Libris legisse et probasse. 6. Hanc autem explanationem quam primus Origenes in decimo Stromateon libro, ubi epistolam Pauli ad Galatas interpretatur, et caeteri deinceps interpretes sunt secuti, illa vel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit procacitatem, quod principem Apostolorum Petrum ausus est reprehendere, et arguere in faciem, ac ratione constringere, quod male fecerit, id est in eo errore fuerit: in quo fuit ipse, qui alium arguit delinquentem. 741 Quid dicam de Joanne qui dudum in Pontificali gradu, Constantinopolitanam rexit Ecclesiam; et proprie super hoc capitulo latissimum exaravit librum, in quo Origenis et veterum sententiam est secutus? Si igitur me reprehendis errantem, patere me, quaeso, errare cum talibus; et cum me erroris mei multos socios habere perspexeris, tu veritatis tuae saltem unum astipulatorem proferre debebis. Haec de explanatione unius capituli Epistolae ad Galatas. Sed ne videar", + "candidate_score": 0.691188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12_14", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae . Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) . post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.691186, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_0_2", + "bdc_text": "Clarissimis viris d. Ambrosio Blaurero et Ioanni Zviccio , Constantiensibus praesulibus , Conrado item Zviccio et Thomae Blaurero , patritiis et senatoribus fratribus , Heinrychus Bullingerus gratiam et vitae innocentiam a domino . Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2126", + "psc_text": "ante laudaveris. Cum his ergo errare puto, quia nec te ipse patieris; quamvis hoc perinde dicatur ac si in hac sententia non erraverint. Nam quis est, qui se velit cum quolibet errare? Tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes, et quem paulo post commemoras, Joannes, qui dudum in Pontificali gradu Constantinopolitanam rexit Ecclesiam. » 24. « Porro si quaeras, vel recolas, quid hinc senserit noster Ambrosius: quid noster itidem Cyprianus, invenies fortasse, nec nobis defuisse, quos in eo, quod asserimus, sequeremur, quanquam sicut paulo ante dixi, TANTUMMODO Scripturis Canonicis hanc ingenuam debeam servitutem, qua eas solas ita sequar, ut conscriptores earum nihil in eis omnino errasse, nihil fallaciter posuisse non dubitem. Proinde cum quaero tertium, ut tres etiam ego tribus opponam, possem quidem, ut arbitror, facile reperire, si multa legissem. Verumtamen ipse mihi pro his omnibus, imo supra hos omnes Apostolus Paulus occurrit: ad ipsum confugio; ad ipsum ab omnibus", + "candidate_score": 0.690684, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_40_42", + "bdc_text": "vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) . et Theophylactus Theophylakt von Achrida , geb. um 1050 , gest. um 1108 , stammte von Euböa , war Diakon und Rhetoriklehrer in Konstantinopel und seit etwa 1090 Erzbischof von Bulgarien mit Sitz in Achrida ( Ohrid , Makedonien) . Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.69042, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_142_144", + "bdc_text": "Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia . Agnoscitis nimirum dona dei . Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3100", + "psc_text": "Multo deformior illa est superbia, quae sub quibusdam humilitatis signis latet. Nescio enim quomodo turpiora sunt vitia, quae virtutum specie celantur. 21. Nulli te unquam de generis nobilitate praeponas, neque obscuriores quasque et humiliore loco natas, te inferiores putes. Nescit religio nostra personas accipere: nec conditiones hominum, sed animos inspicit singulorum. Servum et nobilem de moribus pronuntiat. Sola apud Deum libertas est, non servire peccatis. Summa apud Deum est nobilitas, clarum esse virtutibus. Quid apud Deum in viris nobilius Petro, qui piscator et pauper fuit? Quid in feminis beata Maria illustrius, quae sponsa fabri describitur? Sed illi piscatori et pauperi coelestis regni a Christo creduntur claves. Haec sponsa fabri, meruit esse mater illius, a quo ipsae claves datae sunt. Eligit enim Deus ignobilia et contemptibilia hujus mundi (1. Cor. 1. 27), ut potentes ac nobiles ad humilitatem facilius adduceret. Nam et alias frustra sibi aliquis de nobilitate generis applaudit, cum", + "candidate_score": 0.689381, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8_10", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2024", + "psc_text": "omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum putaveras in explanatione nostra, eruditionis tuae fuerat quaerere, utrum ea quae scripsimus, haberentur in Graecis, ut si illi non dixissent, tunc meam proprie sententiam condemnares: praesertim cum libere in Praefatione confessus sim, Origenis Commentarios me esse secutum, et vel mea, vel aliena dictasse; et in fine ejusdem 740 capituli, quod reprehendis, scripserim: « (Si cui iste non placet sensus, quo nec Petrus peccasse, nec Paulus procaciter ostenditur arguisse majorem, debet exponere, qua consequentia Paulus in altero reprehendat, quod ipse commisit). » Ex quo ostendi, me non ex definito id defendere, quod in Graecis legerem: sed ea expressisse quae legeram, ut", + "candidate_score": 0.688943, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_125_127", + "bdc_text": "Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios . Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2435", + "psc_text": "commemorationem, ut doceat nos semper peccatorum nostrorum memores esse debere, et agere poenitentiam, tale quid legimus: Non est pax essibus meis a facie peccatorum meorum. Quoniam iniquitates meae elevatae sunt super caput meum, quasi onus grave gravatae sunt super me. Corruptae sunt, et putruerunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae. Afflictus sum, et curvatus sum usque ad finem (Psal. 37. 4. et seqq.) . Totus hic Apostoli locus, et in superioribus, et in consequentibus, imo omnis Epistola ejus ad Romanos, nimiis obscuritatibus involuta est, et si voluero cuncta disserere, nequaquam mihi unus liber, sed magna, et multa erunt scribenda volumina. CAP. IX.--Quare Apostolus Paulus in eadem ad Romanos scribit Epistola: Optabam ego ipse anathema esse a Christo, pro fratribus meis ac propinquis juxta carnem, qui sunt Israelitae, quorum adoptio et gloria, et testamenta, et legislatio, et cultus, et repromissiones: quorum patres, et ex quibus est Christus juxta carnem: qui est", + "candidate_score": 0.688143, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_41_43", + "bdc_text": "et Theophylactus Theophylakt von Achrida , geb. um 1050 , gest. um 1108 , stammte von Euböa , war Diakon und Rhetoriklehrer in Konstantinopel und seit etwa 1090 Erzbischof von Bulgarien mit Sitz in Achrida ( Ohrid , Makedonien) . Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.686067, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_142", + "bdc_text": "Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3100", + "psc_text": "Multo deformior illa est superbia, quae sub quibusdam humilitatis signis latet. Nescio enim quomodo turpiora sunt vitia, quae virtutum specie celantur. 21. Nulli te unquam de generis nobilitate praeponas, neque obscuriores quasque et humiliore loco natas, te inferiores putes. Nescit religio nostra personas accipere: nec conditiones hominum, sed animos inspicit singulorum. Servum et nobilem de moribus pronuntiat. Sola apud Deum libertas est, non servire peccatis. Summa apud Deum est nobilitas, clarum esse virtutibus. Quid apud Deum in viris nobilius Petro, qui piscator et pauper fuit? Quid in feminis beata Maria illustrius, quae sponsa fabri describitur? Sed illi piscatori et pauperi coelestis regni a Christo creduntur claves. Haec sponsa fabri, meruit esse mater illius, a quo ipsae claves datae sunt. Eligit enim Deus ignobilia et contemptibilia hujus mundi (1. Cor. 1. 27), ut potentes ac nobiles ad humilitatem facilius adduceret. Nam et alias frustra sibi aliquis de nobilitate generis applaudit, cum", + "candidate_score": 0.685301, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.685043, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9_11", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ; 171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2024", + "psc_text": "omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum putaveras in explanatione nostra, eruditionis tuae fuerat quaerere, utrum ea quae scripsimus, haberentur in Graecis, ut si illi non dixissent, tunc meam proprie sententiam condemnares: praesertim cum libere in Praefatione confessus sim, Origenis Commentarios me esse secutum, et vel mea, vel aliena dictasse; et in fine ejusdem 740 capituli, quod reprehendis, scripserim: « (Si cui iste non placet sensus, quo nec Petrus peccasse, nec Paulus procaciter ostenditur arguisse majorem, debet exponere, qua consequentia Paulus in altero reprehendat, quod ipse commisit). » Ex quo ostendi, me non ex definito id defendere, quod in Graecis legerem: sed ea expressisse quae legeram, ut", + "candidate_score": 0.683918, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_13_15", + "bdc_text": "Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) . post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_650", + "psc_text": "Aristotelis, non περὶ ἑρμηνείας ( Praedicamenta De Interpretatione ), non ἀναλυτικὰ ( Resolutiones ), non saltem Ciceronis τόπους, sed per imperitorum circulos, muliercularumque συμπόσια ( Compotationes ), syllogismos ἀσυλλογίστους texere, et quasi sophismata nostra callida argumentatione dissolvere. Stultus ego qui me putaverim haec absque Philosophis scire non posse; qui meliorem stili partem eam legerim, quae deleret, quam quae scriberet. Frustra 237 ergo Alexandri verti Commentarios: nequidquam me doctus magister per εἰσαγωγήν Porphyrii introduxit ad Logicam: et, ut humana contemnam, sine causa Gregorium Nazianzenum et Didymum in Scripturis sanctis catechistas habui: nihil mihi profuit Hebraeorum eruditio, et ab adolescentia usque ad hanc aetatem quotidiana in Lege, Prophetis, Evangeliis, Apostolisque meditatio. 2. Inventus est homo absque praeceptore perfectus πνευματοφόρος, καὶ αὐτοδίδακτος, qui eloquentia Tullium, argumentis Aristotelem, prudentia Platonem, eruditione Aristarchum, multitudine librorum Chalcenterum, Didymum scientia Scripturarum, omnesque sui temporis vincat Tractatores. Denique dicitur materiam poscere: et Carneadis aliquid referens, in utramque partem,", + "candidate_score": 0.683762, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_7_9", + "bdc_text": "At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ; caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_572", + "psc_text": "Paula me est deprecata, ut facerem, 211 sponte facio: hortorque vos et precor per Domini caritatem, ut nobis vestros tribuatis aspectus, et per occasionem sanctorum Locorum, tanto nos ditetis munere. Certe si consortia nostra displicuerint; adorasse ubi steterunt pedes Domini, pars fidei est; et quasi recentia nativitatis et crucis ac passionis vidisse vestigia. 3. Opusculorum meorum, quia plurima evolaverunt de nidulo suo, et temerario editionis honore vulgata sunt, nihil misi; ne eadem forsitan mitterem quae habebas. Quod si exemplaria libuerit mutuari, vel a sancta Marcella, quae manet in Aventino, vel a Lot temporis nostri, Domnione, viro sanctissimo accipere poteris. Ego autem operiens praesentiam tuam, aut totum tibi dabo cum affueris, aut si hoc aliquae impedierint difficultates, quaecumque praeceperis, libens mittam. Scripsi librum de Illustribus Viris, ab Apostolis usque ad nostram aetatem, imitatus Tranquillum, Graecumque Apollonium: et post catalogum plurimorum, me quoque in calce voluminis quasi abortivum et minimum omnium Christianorum", + "candidate_score": 0.683411, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_2_4", + "bdc_text": "Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ; 248 , 17-19 ; 321 , 4-11. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_974", + "psc_text": "praedicante, ex latere subsultabas, et plaudebas manu, et applodebas pedem, et orthodoxum conclamabas. Postquam navigare coepisti, et ad intimum cerebrum tuum sentinae putredo pervenit, tunc nos haereticos recordatus es. Quid tibi faciam? Credidi sancti Presbyteri Paulini epistolis, et illius super nomine tuo non putavi errare judicium. Et licet statim accepta epistola ἀσυμάρτητον sermonem tuum intelligerem: tamen rusticitatem et simplicitatem magis in te arbitrabar, quam vecordiam. Nec reprehendo sanctum virum; maluit enim apud me dissimulare quod noverat, quam portitorem clientulum suis litteris accusare. Sed memetipsum arguo, qui alterius potius acquievi, quam meo judicio: et oculis aliud cernentibus, aliud schedulae credidi quam videbam. 4. Carpit lepide imperitiam Vigilantii. --Quamobrem desine me lacessere, et voluminibus tuis obruere. Parce saltem nummis tuis, quibus notarios librariosque conducens, eisdem et scriptoribus uteris et fautoribus: qui te ideo forsitan laudant, ut lucrum in scribendo [al. scribendis ] faciant. Si libet exercere ingenium, trade te Grammaticis atque Rhetoribus,", + "candidate_score": 0.683387, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_147_149", + "bdc_text": "Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus . Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus . Eatenus ergo vos ipsos et nobis impendite , ut vestri nominis auspitio hi commentarii nostri exeant in publicum , id est , ut vestri nominis authoritate vendibiliores magis propitios habeamus lectores .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3085", + "psc_text": "Nihil omnino agimus, qui nos per multitudinis exempla defendimus, et ad consolationem nostram, aliena saepe numerantes vitia, deesse nobis dicimus, quos debeamus sequi. Ad illius exemplum mittimur, quem omnes fatemur imitandum. Atque ideo praecipua tibi cura sit, legem nosse divinam: per quam possis, quasi praesentia cernere exempla sanctorum: quid faciendum sit, quidve vitandum, illius consilio disce [al. discere ]. Maximum enim ad justitiam auxilium, est implere divinis eloquiis animum, et quod opere exequi cupias, semper corde meditari. Rudi adhuc populo, et hominibus ad obedientiam insuetis, per Moysen imperatur a Domino, ut in signum memoriae, qua praecepta Domini recordentur: per singulas vestimentorum fimbrias, habeant cum cocco hiacynthini coloris insignia, ut etiam casu huc illucque respicientibus oculis, mandatorum coelestium memoria nascatur. De quibus fimbriis Pharisaei redarguuntur a Domino (Matth. 23. 5), 1103 quod eas perverso usu, non ad commonitionem praeceptorum dei, sed ad ostentationem sui habere coeperint, ut scilicet quasi de majoris", + "candidate_score": 0.682242, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119_121", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita . Eiusdem quidem argumenti sunt duae priores et postrema , sed non pari filoin der Vorlage filio . et ratione conscriptae .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.682213, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_46_48", + "bdc_text": "Putarunt ergo isti exactores commentariorum nostrorum nihil me contra maiorum peccare exemplum , si post maxima maximorum virorum munera aera minuta duo mittam in gazophylacium dominiVgl. Lk 21 , 1-4. , peccaturum autem , si negem in commune deferre , quod contulit gratia domini . Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 . Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.681827, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_2", + "bdc_text": "Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_974", + "psc_text": "praedicante, ex latere subsultabas, et plaudebas manu, et applodebas pedem, et orthodoxum conclamabas. Postquam navigare coepisti, et ad intimum cerebrum tuum sentinae putredo pervenit, tunc nos haereticos recordatus es. Quid tibi faciam? Credidi sancti Presbyteri Paulini epistolis, et illius super nomine tuo non putavi errare judicium. Et licet statim accepta epistola ἀσυμάρτητον sermonem tuum intelligerem: tamen rusticitatem et simplicitatem magis in te arbitrabar, quam vecordiam. Nec reprehendo sanctum virum; maluit enim apud me dissimulare quod noverat, quam portitorem clientulum suis litteris accusare. Sed memetipsum arguo, qui alterius potius acquievi, quam meo judicio: et oculis aliud cernentibus, aliud schedulae credidi quam videbam. 4. Carpit lepide imperitiam Vigilantii. --Quamobrem desine me lacessere, et voluminibus tuis obruere. Parce saltem nummis tuis, quibus notarios librariosque conducens, eisdem et scriptoribus uteris et fautoribus: qui te ideo forsitan laudant, ut lucrum in scribendo [al. scribendis ] faciant. Si libet exercere ingenium, trade te Grammaticis atque Rhetoribus,", + "candidate_score": 0.6811, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_127_129", + "bdc_text": "Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei . Nam hi variis afflictionibus explorantur , nonnunquam vel inertia vel corrupta doctrina et haeresibus a simplicitate abducuntur , ut pharmaco aliquo adversus hos morbos sit opus , quod quidem coelestis medicus Paulus ea paravit epistola . Cum autem circumspicerem , cui pro more hasce commentationes , laborem meum , dedicarem , primum occurrit integritatis vestrae quatemio firmissime sibi fide , nobilitate , gloria et sanguine connexaDie Brüder Zwick waren Neffen zweiten Grades der Brüder Blarer , aber ungefähr gleich alt ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2435", + "psc_text": "commemorationem, ut doceat nos semper peccatorum nostrorum memores esse debere, et agere poenitentiam, tale quid legimus: Non est pax essibus meis a facie peccatorum meorum. Quoniam iniquitates meae elevatae sunt super caput meum, quasi onus grave gravatae sunt super me. Corruptae sunt, et putruerunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae. Afflictus sum, et curvatus sum usque ad finem (Psal. 37. 4. et seqq.) . Totus hic Apostoli locus, et in superioribus, et in consequentibus, imo omnis Epistola ejus ad Romanos, nimiis obscuritatibus involuta est, et si voluero cuncta disserere, nequaquam mihi unus liber, sed magna, et multa erunt scribenda volumina. CAP. IX.--Quare Apostolus Paulus in eadem ad Romanos scribit Epistola: Optabam ego ipse anathema esse a Christo, pro fratribus meis ac propinquis juxta carnem, qui sunt Israelitae, quorum adoptio et gloria, et testamenta, et legislatio, et cultus, et repromissiones: quorum patres, et ex quibus est Christus juxta carnem: qui est", + "candidate_score": 0.680744, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47_49", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 . Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte . Seine \"Annotationes \" zum Neuen Testament wurden 1505 von Erasmus herausgegeben und sind enthalten in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2333", + "psc_text": "autem fuit tanta consolatio, et quae requies spiritui in praesentia Titi, quem quia non invenit, valefaciens eis, profectus est in Macedoniam? Aliquoties diximus Apostolum Paulum virum fuisse doctissimum, et eruditum ad pedes Gamalielis (Act. 22. 3), qui in Apostolorum Actibus concionatur, et dicit: Et nunc quid habetis cum hominibus istis? Si enim a Deo est, stabit, si ex hominibus, destruetur (Ibid. 5. 38. 39) . Cumque haberet scientiam sanctarum Scripturarum, 844 et sermonis diversarumque linguarum gratiam possideret: unde ipse gloriatur in Domino, et dicit: Gratias ago Deo, quod omnium vestrum linguis magis loquor (1. Cor. 14. 18) , divinorum sensuum majestatem digno non poterat Graeci eloquii explicare sermone. Habebat ergo Titum interpretem: sicut, et beatus Petrus Marcum, cujus Evangelium, Petro narrante, et illo scribente, compositum est. Denique et duae Epistolae quae feruntur Petri, stylo inter se et charactere discrepant, structuraque verborum. Ex quo intelligimus, pro necessitate rerum, diversis eum usum", + "candidate_score": 0.679936, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_14_16", + "bdc_text": "post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare . - Lit. : Albert van Roey , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1228", + "psc_text": "precatorem: revolvi 441 Veterum libros, ut viderem quid singuli dicerent, et tibi quasi de multorum consilio, responderem. 2. Statimque in fronte Geneseos primam Homiliarum Origenis reperi scriptam de Melchisedech, in qua multiplici sermone disputans, illuc devolutus est, ut eum Angelum diceret. Iisdemque pene argumentis, quibus Scriptor tuus de Spiritu sancto, ille de supernis virtutibus est locutus. Transivi ad Didymum sectatorem ejus, et vidi hominem pedibus in magistri isse sententiam. Verti me ad Hippolytum, Irenaeum, Eusebium Caesariensem, et Emisenum, Apollinarem quoque, et Eustathium nostrum, qui primus Antiochenae Ecclesiae Episcopus contra Arium clarissima tuba bellicum cecinit: et deprehendi, horum omnium opiniones, diversis argumentationibus ac diverticulis ad unum compitum pervenisse, ut dicerent Melchisedech hominem fuisse Chananaeum, regem urbis Jerosolymae, quae primum Salem, postea Jebus, ad extremum Jerusalem appellata sit. Nec mirum esse, si Sacerdos Dei altissimi describatur absque circumcisione et legalibus caeremoniis, et genere Aaron: cum Abel quoque, et Enoch, et Noe placuerint", + "candidate_score": 0.679909, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_2_4", + "bdc_text": "Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ; 248 , 17-19 ; 321 , 4-11. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2084", + "psc_text": "disputemus, ut quidquid dixerit, necesse sit approbare; nec quaerendi saltem causa, liceat aliquantulum reluctari. » 3. « Tum vero sine ullo timore offensionis tanquam in campo luditur; sed mirum si nobis non illuditur. Ego enim fateor caritati tuae solis eis Scripturarum libris, qui jam Canonici appellantur, didici hunc timorem honoremque deferre, ut nullum eorum auctorem scribendo aliquid errasse firmissime credam. At si aliquid in eis offendero 763 litteris, quod videatur contrarium veritati, nihil aliud quam vel mendosum esse codicem, vel interpretem non assecutum esse quod dictum est, vel me minime intellexisse, non ambigam. Alios autem ita lego, ut quantalibet sanctitate doctrinaque praepolleant, non ideo verum putem, quia ipsi ita senserunt; sed quia mihi vel per illos auctores Canonicos, vel probabili ratione, quod a vero non abhorreat, persuadere potuerunt. Nec te, mi frater, sentire aliquid aliter existimo: prorsus, inquam, non te arbitror, sic legi tuos libros velle, tanquam Prophetarum et [al.", + "candidate_score": 0.679857, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_14", + "bdc_text": "post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1228", + "psc_text": "precatorem: revolvi 441 Veterum libros, ut viderem quid singuli dicerent, et tibi quasi de multorum consilio, responderem. 2. Statimque in fronte Geneseos primam Homiliarum Origenis reperi scriptam de Melchisedech, in qua multiplici sermone disputans, illuc devolutus est, ut eum Angelum diceret. Iisdemque pene argumentis, quibus Scriptor tuus de Spiritu sancto, ille de supernis virtutibus est locutus. Transivi ad Didymum sectatorem ejus, et vidi hominem pedibus in magistri isse sententiam. Verti me ad Hippolytum, Irenaeum, Eusebium Caesariensem, et Emisenum, Apollinarem quoque, et Eustathium nostrum, qui primus Antiochenae Ecclesiae Episcopus contra Arium clarissima tuba bellicum cecinit: et deprehendi, horum omnium opiniones, diversis argumentationibus ac diverticulis ad unum compitum pervenisse, ut dicerent Melchisedech hominem fuisse Chananaeum, regem urbis Jerosolymae, quae primum Salem, postea Jebus, ad extremum Jerusalem appellata sit. Nec mirum esse, si Sacerdos Dei altissimi describatur absque circumcisione et legalibus caeremoniis, et genere Aaron: cum Abel quoque, et Enoch, et Noe placuerint", + "candidate_score": 0.679744, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_2", + "bdc_text": "Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2084", + "psc_text": "disputemus, ut quidquid dixerit, necesse sit approbare; nec quaerendi saltem causa, liceat aliquantulum reluctari. » 3. « Tum vero sine ullo timore offensionis tanquam in campo luditur; sed mirum si nobis non illuditur. Ego enim fateor caritati tuae solis eis Scripturarum libris, qui jam Canonici appellantur, didici hunc timorem honoremque deferre, ut nullum eorum auctorem scribendo aliquid errasse firmissime credam. At si aliquid in eis offendero 763 litteris, quod videatur contrarium veritati, nihil aliud quam vel mendosum esse codicem, vel interpretem non assecutum esse quod dictum est, vel me minime intellexisse, non ambigam. Alios autem ita lego, ut quantalibet sanctitate doctrinaque praepolleant, non ideo verum putem, quia ipsi ita senserunt; sed quia mihi vel per illos auctores Canonicos, vel probabili ratione, quod a vero non abhorreat, persuadere potuerunt. Nec te, mi frater, sentire aliquid aliter existimo: prorsus, inquam, non te arbitror, sic legi tuos libros velle, tanquam Prophetarum et [al.", + "candidate_score": 0.678546, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.677515, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2026", + "psc_text": "quasi Doctor gentium; et Petrus jure reprehenderetur, qui princeps circumcisionis id imperaverit [al. imperavit ] gentibus, quod soli qui ex Judaeis erant, debuerint observare. Hoc si placet, imo quia placet, ut quicumque credunt ex Judaeis, debitores sint Legis faciendae: tu ut Episcopus in toto orbe notissimus, debes hanc promulgare sententiam; et in assensum tuum omnes coepiscopos trahere. Ego in parvo tuguriolo [al. turguriunculo ] cum Monachis, id est, cum compeccatoribus meis, de magnis statuere non audeo, nisi hoc ingenue confiteri, me majorum scripta legere, et in Commentariis secundum omnium consuetudinem, varias ponere explanationes, ut e multis sequatur unusquisque quod velit. Quod quidem te puto et in saeculari litteratura, et in divinis Libris legisse et probasse. 6. Hanc autem explanationem quam primus Origenes in decimo Stromateon libro, ubi epistolam Pauli ad Galatas interpretatur, et caeteri deinceps interpretes sunt secuti, illa vel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit", + "candidate_score": 0.677396, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_35_37", + "bdc_text": "Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.676947, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_77_79", + "bdc_text": "Vicit tandem obstinatiam meam ratio , operis difficultatem cum veterum tum recensiorum diligentia . Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis . Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ?", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1211", + "psc_text": "prae frequentia commeantium et peregrinorum turbis relegere non potui, et ut ipsi probavere praesentes, 434 longo tentus incommodo, vix diebus Quadragesimae, quibus ipsi proficiscebantur, respirare coepi. Unde si paragrammata repereris, vel minus aliqua descripta sunt, quae sensum legentis impediant, non mihi debes imputare, sed tuis, et imperitiae notariorum librariorumque incuriae, qui scribunt non quod inveniunt, sed quod intelligunt; et dum alienos errores emendare nituntur, ostendunt suos. Porro Josephi libros, et sanctorum Papiae et Polycarpi volumina, falsus ad te rumor pertulit a me esse translata: quia nec otii mei, nec virium est, tantas res eadem in alteram linguam exprimere venustate. Origenis et Didymi pauca transtulimus, volentes nostris ex parte ostendere, quid Graeca doctrina retineret. Canonem Hebraicae Veritatis, excepto Octateucho, quem nunc in manibus habeo, pueris tuis et notariis dedi describendum. Septuaginta interpretum editionem et te habere non dubito; et ante annos plurimos diligentissime emendatam, studiosis tradidi. Novum Testamentum Graecae reddidi auctoritati.", + "candidate_score": 0.676887, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_142", + "bdc_text": "Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2758", + "psc_text": "Sed tibi aliud propositum est: Christum vestire in pauperibus, visitare in languentibus, pascere in esurientibus, suscipere in his qui tecto indigent, et maxime in domesticis fidei, virginum alere monasteria, servorum Dei, et pauperum spiritu habere curam, qui diebus et noctibus serviunt Domino tuo: qui in terra positi, imitantur angelorum conversationem, et nihil aliud loquuntur, nisi quod ad laudes Dei pertinet: habentesque victum et vestitum, his gaudent divitiis, qui plus habere nolunt: si tamen servant propositum. Alioqui si amplius desiderant, his quoque quae necessaria sunt, probantur indigni. Haec ad virginem divitem, et virginem nobilem sum locutus. 15. Nunc tantum ad virginem loquar, id est non ea quae extra te, sed in te sunt, tantum considerans. Praeter psalmorum et orationis ordinem, quod tibi Hora Tertia, Sexta, Nona, ad Vesperum, Media nocte, et Mane semper est exercendum, statue quot horis sanctam Scripturam ediscere debeas; quanto tempore legere, non ad laborem, sed ad delectationem", + "candidate_score": 0.676497, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_63_65", + "bdc_text": "Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in : Contenta . Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.676385, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_40_42", + "bdc_text": "vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) . et Theophylactus Theophylakt von Achrida , geb. um 1050 , gest. um 1108 , stammte von Euböa , war Diakon und Rhetoriklehrer in Konstantinopel und seit etwa 1090 Erzbischof von Bulgarien mit Sitz in Achrida ( Ohrid , Makedonien) . Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2015", + "psc_text": "ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, aut quomodo non debui, aliquid scripsi, non ad illum de me, sed ad meipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem; quo correctus petam, ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. » EPISTOLA CXII HIERONYMI AD AUGUSTINUM. Respondet tandem Hieronymus ad Augustini quaestiones propositas in epistolis 56. 67. et 104. scilicet de titulo libri Ecclesiasticos scriptores enarrantis, de Petro reprehenso a Paulo in epist. ad Galatas, de translatione veteris Testamenti, ac de hederae vocabulo apud Jonam: defendens acriter scriptiones et interpretationes suas adversus Augustinum. Domino vere sancto ac beatissimo Papae AUGUSTINO, HIERONYMUS in Christo salutem. 1. Tres simul epistolas, imo libellos breves per Diaconum Cyprianum, 737 tuae dignationis accepi, diversas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones opusculorum meorum continentes. Ad quas, si respondere voluero, libri magnitudine opus erit. Tamen conabor quantum facere possum, modum non egredi longioris epistolae, et", + "candidate_score": 0.676151, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2125", + "psc_text": "fallaciter 775 vel suas litteras scribere, vel Dei sui sacramenta tractare. » 23. « Flagitas a me, ut aliquem saltem unum ostendam, cujus in hac re sententiam sita secutus, cum tu tam plures nominatim commemoraveris, qui te in eo, quod astruis praecesserunt; petens ut in eo, quod te reprehendo errantem, patiar te errare cum talibus; quorum ego fateor neminem legi; sed cum ferme sex, vel septem, horum quatuor auctoritatem tu quoque infringis. Nam Laodicenum, cujus nomen taces, de Ecclesia dicis nuper egressum; Alexandrum autem veterem haereticum; Origenem vero ac Dydimum reprehensos abs te, lego in recentioribus quaestionibus, quamvis Origenem mirabiliter ante laudaveris. Cum his ergo errare puto, quia nec te ipse patieris; quamvis hoc perinde dicatur ac si in hac sententia non erraverint. Nam quis est, qui se velit cum quolibet errare? Tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes, et quem paulo post commemoras, Joannes, qui dudum in Pontificali gradu", + "candidate_score": 0.675983, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "Demosthenes eloquens ignoravit. « Perdam, inquit, sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo » (1. Cor. 1. 19). Vera sapientia perdet falsam sapientiam: et quanquam stultitia praedicationis in Cruce sit, tamen Paulus « Sapientiam loquitur inter perfectos. Sapientiam autem non saeculi hujus, nec principum saeculi istius, qui destruuntur: 274 sed loquitur Dei sapientiam in mysterio absconditam, quam praedestinavit Deus ante saecula » (1. Cor. 2. 7). Dei sapientia Christus est. « Christus enim Dei virtus, et Dei sapientia » (Ibid. 24). Haec sapientia in mysterio abscondita est: de qua et noni Psalmi titulus praenotatur, « pro occultis filii: » in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi: et qui in mysterio absconditus erat, praedestinatus est ante saecula. Praedestinatus autem, et praefiguratus, in Lege et Prophetis. Unde et Prophetae appellabantur Videntes: quia videbant eum, quem caeteri non videbant. « Abraham vidit diem ejus: et laetatus est » (Joan. 8. 56). Aperiebantur", + "candidate_score": 0.675596, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2016", + "psc_text": "HIERONYMUS in Christo salutem. 1. Tres simul epistolas, imo libellos breves per Diaconum Cyprianum, 737 tuae dignationis accepi, diversas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones opusculorum meorum continentes. Ad quas, si respondere voluero, libri magnitudine opus erit. Tamen conabor quantum facere possum, modum non egredi longioris epistolae, et festinanti fratri moram non facere: qui ante triduum quam profecturus erat, a me epistolas flagitavit; ut pene in procinctu haec qualiacumque sunt, effutire compellerer, et tumultuario respondere sermone, non maturitate scribentis, sed dictantis temeritate: quae plerumque non in doctrinam, sed in casum vertitur: ut fortissimos quoque [al. quosque ] milites subita bella conturbant, et ante coguntur fugere quam possint arma corripere. 2. Caeterum nostra armatura Christus est, et Apostoli Pauli institutio, qui scribit ad Ephesios: « Assumite arma Dei, ut possitis resistere in die malo » (Ephes. 6. 13). Et rursum: « State succincti lumbos vestros in veritate, et induti", + "candidate_score": 0.675584, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_97_99", + "bdc_text": "Otto 313 , Nr. 1609. . Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_859", + "psc_text": "prosae verbis interpretetur: videbis ordinem ridiculum, et Poetam eloquentissimum vix loquentem. » 6. Verum ne meorum scriptorum parva sit auctoritas (quanquam hoc tantum probare voluerim, me semper ab adolescentia non verba, sed sententias transtulisse), qualis super hoc genere praefatiuncula sit, in libro quo beati Antonii Vita describitur ( Ex Praefatione Evagrii ad Innocentium ), ipsius lectione cognosce. « Ex alia in aliam linguam expressa ad verbum translatio, sensum operit; et veluti laeto gramine, sata strangulat. Dum enim casibus et figuris servit oratio, quod brevi poterat indicare sermone, longo ambitu circumacta vix explicat. » Hoc igitur ego vitans, ita 310 beatum Antonium, te petente, transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit ex verbis. Alii syllabas aucupentur et litteras [al. syllabis occupentur et litteris ], tu quaere sententias. Dies me deficiet, si omnium qui ad sensum interpretati sunt, testimonia replicavero. Sufficit in praesenti nominasse Hilarium Confessorem, qui Homilias in Job,", + "candidate_score": 0.674891, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1466", + "psc_text": "mentionem. Certe Apollinarii et Didymi inter se dogma contrarium est. Rapiat me ergo utraque turma diversum altrinsecus, quia magistrum utrumque confiteor. Si expedit odisse homines, et gentem aliquam detestari, miro odio adversor circumcisos. Usque hodie enim persequuntur Dominum nostrum Jesum Christum in synagogis Satanae. Objiciat mihi quispiam, cur hominem Judaeum habuerim praeceptorem? Et audet quidam proferre litteras meas ad Didymum, quasi ad Magistrum? Grande crimen discipuli, si hominem eruditum et senem magistrum dixerim. Et tamen volo inspicere ipsam Epistolam, quae tanto tempore in calumniam reservata est. Nihil praeter honorem et salutationem continet. Inepta sunt haec et frivola. Arguite potius ubi haeresim defenderim, ubi pravum Origenis dogma laudaverim. In lectione Isaiae (Cap. 6), in qua duo Seraphim clamantia describuntur, illo interpretante Filium et Spiritum Sanctum, nonne ego detestandam expositionem in duo Testamenta mutavi? Habetur liber in manibus, ante viginti annos editus. Tot opuscula mea, et maxime Commentarii, juxta opportunitatem locorum gentilem", + "candidate_score": 0.674841, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1487", + "psc_text": "Aliud est, si qua ab haereticis addita sunt, aliud si quis quasi bene dicta defendat. Solus inventus est Origenes, cujus scripta in toto orbe falsarentur, et, quasi ad Mithridatis litteras, omnis veritas uno die de voluminibus illius raderetur. Si unus violatus est liber, num universa ejus opera, quae diversis et locis et temporibus edidit, simul corrumpi potuerunt? Ipse Origenes in epistola, quam scribit ad Fabianum Romanae urbis Episcopum, poenitentiam 532 agit, cur talia scripserit, et causas temeritatis in Ambrosium refert, quod secreto edita, in publicum protulerit: et quid adhuc ἐυρεσιλογοῦσιν, aliena esse, quae displicent? 11. An Pamphilus Origenis laudator. --Porro, quod Pamphilum proferunt laudatorem ejus, gratias illis ago meo nomine, quod dignum me putaverunt, quem cum martyre calumniarentur. Si enim ab inimicis Origenis libros ejus dicitis esse violatos, ut infamarentur: quare mihi non liceat dicere, ab amicis ejus et sectatoribus compositum esse sub nomine Pamphili volumen, quod illum testimonio martyris", + "candidate_score": 0.67376, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89_91", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus . Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_857", + "psc_text": "praecipit: Nec verbum verbo curabis reddere, fidus Interpres. Terentius Menandrum, Plautus et Cecilius veteres comicos interpretati sunt. Numquid haerent in verbis: ac non decorem magis et elegantiam in translatione conservant? Quam vos veritatem interpretationis, hanc eruditi κακοξηλίαν nuncupant. Unde et ego doctus a talibus ante annos circiter viginti, et simili tunc quoque errore deceptus, certe hoc mihi a vobis objiciendum nesciens, cum Eusebii Caesariensis Χρονικὸν in Latinum verterem, tali inter caetera usus sum Praefatione: « Difficile est alienas lineas insequentem, non alicubi excidere: et arduum, ut quae in alia lingua bene dicta sunt, eumdem decorem in translatione conservent. Significatum est aliquid unius verbi proprietate: non habeo meum quo id efferam: et dum quaero implere sententiam longo ambitu, vix brevis vitae spatia [al. brevia spatia ] consummo. Accedunt hyperbatorum anfractus, dissimilitudines casuum, varietates figurarum: ipsum postremo suum, et, ut ita dicam, vernaculum linguae genus. Si ad verbum interpretor, absurde resonant: si", + "candidate_score": 0.673586, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36_38", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in : TRE II 356-362 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.673265, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_72_74", + "bdc_text": "In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) . et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana . Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.672735, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_14", + "bdc_text": "post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2064", + "psc_text": "in eis falli non potuisse, perspicuum est. Tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu ausus es post eos disserere, quod illi explanare 753 non potuerunt? Si manifesta, superfluum est te voluisse disserere, quod illos latere non potuit: maxime in explanatione Psalmorum, quos apud Graecos interpretati sunt multis voluminibus, primus Origenes, secundus Eusebius Caesariensis, tertius Theodorus Heracleotes, quartus Asterius Scythopolitanus, quintus Apollinaris Laodicenus, sextus Didymus Alexandrinus. Feruntur et diversorum in paucos Psalmos opuscula. Sed nunc de integro Psalmorum corpore dicimus. Apud Latinos autem Hilarius Pictaviensis, et Eusebius Vercellensis Episcopi, Origenem et Eusebium transtulerunt, quorum priorem et noster Ambrosius in quibusdam secutus est. Respondeat mihi prudentia tua, quare tu post tantos et tales Interpretes in explanatione Psalmorum diversa senseris. Si enim obscuri sunt Psalmi, te quoque in eis falli potuisse credendum", + "candidate_score": 0.672516, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_38_40", + "bdc_text": "TRE II 356-362 ) . Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2015", + "psc_text": "ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, aut quomodo non debui, aliquid scripsi, non ad illum de me, sed ad meipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem; quo correctus petam, ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. » EPISTOLA CXII HIERONYMI AD AUGUSTINUM. Respondet tandem Hieronymus ad Augustini quaestiones propositas in epistolis 56. 67. et 104. scilicet de titulo libri Ecclesiasticos scriptores enarrantis, de Petro reprehenso a Paulo in epist. ad Galatas, de translatione veteris Testamenti, ac de hederae vocabulo apud Jonam: defendens acriter scriptiones et interpretationes suas adversus Augustinum. Domino vere sancto ac beatissimo Papae AUGUSTINO, HIERONYMUS in Christo salutem. 1. Tres simul epistolas, imo libellos breves per Diaconum Cyprianum, 737 tuae dignationis accepi, diversas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones opusculorum meorum continentes. Ad quas, si respondere voluero, libri magnitudine opus erit. Tamen conabor quantum facere possum, modum non egredi longioris epistolae, et", + "candidate_score": 0.67083, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.670753, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_102_104", + "bdc_text": "Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant . Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est . In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2653", + "psc_text": "(Psal. 1. 2) . Meditationem legis non in replicando quae scripta sunt, ut Judaeorum existimant Pharisaei; sed in opere intelligens, juxta illud Apostolicum: Sive comeditis, sive bibitis, sive quid agitis; omnia in gloriam Domini facientes (1. Cor. 10) . Et Prophetae verba dicentis: A mandatis tuis intellexi (Psal. 118. 104) : ut postquam mandata complesset, tunc se sciret mereri intelligentiam Scripturarum. Quod et alibi legimus: Quia coepit Jesus facere et docere (Act. 1. 1) . ERUBESCIT enim quamvis praeclara doctrina, quam propria reprehendit conscientia; frustraque ejus lingua praedicat paupertatem, et docet eleemosynas, qui Croesi divitiis tumet; vilique opertus pallio, pugnat contra tineas vestium sericarum. Illi erant moderata jejunia, carnium abstinentia, vini odor magis, quam gustus, propter stomachum et frequentes infirmitates (1. Tim. 5). Raro procedebat ad publicum, et maxime nobilium matronarum vitabat domos, ne cogeretur videre quod contempserat. Apostolorum et Martyrum basilicas 954 secretis celebrans orationibus, et quae populorum frequentiam", + "candidate_score": 0.67037, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2042", + "psc_text": "Paulus aequaliter finxerint se Legis praecepta servare. Qua igitur fronte, qua audacia Paulus in altero reprehendit [al. reprehendat ], quod ipse commisit? Ego, imo alii ante me exposuerunt causam quam putaverant, non officiosum mendacium defendentes, sicut tu scribis: sed ostendentes [al. docentes ] honestam dispensationem, ut et Apostolorum prudentiam demonstrarent, et blasphemantis Porphyrii impudentiam coercerent, qui Paulum et Petrum puerili dicit inter se pugnasse certamine: imo exarsisse Paulum in invidiam virtutum Petri, et ea scripsisse jactanter, quae vel non fecerit, vel si fecerit, procaciter fecerit id in alio reprehendens quod ipse commiserit. Interpretati sunt illi ut potuerunt. Tu quomodo istum locum edisseres? utique meliora dicturus, qui veterum sententiam reprobasti. 12. Scribis ad me in epistola tua (Epist. 67), « neque enim a me docendus es, quomodo intelligatur, quod idem dicit [al. additur Apostolus]: Factus sum tanquam Judaeus, ut Judaeos 746 lucrifacerem (1. Cor. 9. 20) , et caetera; quae ibi", + "candidate_score": 0.67036, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_139_141", + "bdc_text": "Ipsi per divinam adiuti gratiam vobis ipsis satis estis ad gloriam . Nec uno aliquo vobis opus panegyrista . Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2461", + "psc_text": "Grammaticae apostolum fecisse reperimus. Neque enim sequitur sed, vel alia conjunctio, quae solet ei praepositioni, ubi quidem positum fuerit, respondere. Videntur igitur observationes Judaicae apud imperitos, et vilem plebeculam, imaginem habere rationis, humanaeque sapientiae. Unde, et doctores eorum σοφοὶ, hoc est, sapientes vocantur. Et si quando certis diebus traditiones suas 885 exponunt, discipulis suis solent dicere, οἱ σοφοὶ δευτερῶσιν id est, sapientes docent traditiones. Pro superstitione in Graeco ἐθελοθρησκεία positum est, hoc est, falsa religio: et pro humilitate ταπεινοφροσύνη, quae magis virtutem solet sonare, quam vitium. Sed hic ταπεινοφρονῆιν, sic est intelligendum, quod humilia sentiant atque terrena. Ἀφειδία autem σώματος, cujus nomen Latinus sermo non explicat, apud nos dicitur, ad non parcendum corpori. Non parcunt Judaei corporibus suis in assumptione ciborum, contemnentes interdum quae habent, et quaerentes quae non habent. Ex qua necessitate debilitates interdum, et morbos contrahunt. Nec honorant semetipsos, cum omnia munda sint mundis (Tit. 1. 15), nihilque", + "candidate_score": 0.669844, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_101_103", + "bdc_text": "At diligentis et absoluti interpretis erat ista omnia observare . Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant . Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2653", + "psc_text": "(Psal. 1. 2) . Meditationem legis non in replicando quae scripta sunt, ut Judaeorum existimant Pharisaei; sed in opere intelligens, juxta illud Apostolicum: Sive comeditis, sive bibitis, sive quid agitis; omnia in gloriam Domini facientes (1. Cor. 10) . Et Prophetae verba dicentis: A mandatis tuis intellexi (Psal. 118. 104) : ut postquam mandata complesset, tunc se sciret mereri intelligentiam Scripturarum. Quod et alibi legimus: Quia coepit Jesus facere et docere (Act. 1. 1) . ERUBESCIT enim quamvis praeclara doctrina, quam propria reprehendit conscientia; frustraque ejus lingua praedicat paupertatem, et docet eleemosynas, qui Croesi divitiis tumet; vilique opertus pallio, pugnat contra tineas vestium sericarum. Illi erant moderata jejunia, carnium abstinentia, vini odor magis, quam gustus, propter stomachum et frequentes infirmitates (1. Tim. 5). Raro procedebat ad publicum, et maxime nobilium matronarum vitabat domos, ne cogeretur videre quod contempserat. Apostolorum et Martyrum basilicas 954 secretis celebrans orationibus, et quae populorum frequentiam", + "candidate_score": 0.669614, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_90_92", + "bdc_text": "Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus . Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii : \"harena sine calce \"Nach Sueton , Caligula 53 , 2 , soll der römische Kaiser Caligula ( Caius ) mit diesen Worten den Stil Senecas charakterisiert haben ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_605", + "psc_text": "et vel rhetoricae, vel dialecticae artis ignari detraherent mihi, tribuerem veniam imperitiae, nec accusationem reprehenderem, 222 ubi non voluntatem in culpa cernerem, sed ignorantiam. Nunc vero cum diserti homines, et liberalibus studiis eruditi, magis velint laedere, quam intelligere, breviter a me responsum habeant, corrigere eos debere peccata, non reprehendere. Patet campus, stat e contra acies, adversarii dogma manifestum est, et (ut Virgilianum aliquid inferam) « illum aspice contra, Qui vocat » (Aeneid. II): Respondeant adversario. Aliter teneant modum in disputando, aliter virgam in docendo; et me in libris suis, quid vel praetermiserim, vel addiderim, doceant. Reprehensores non audio, sequor magistros. Delicata doctrina est, pugnanti ictus dictare de muro, et cum ipse unguentis delibutus sis, cruentum militem accusare formidinis. Nec hoc dicens, statim jactantiae reus sum, quod caeteris dormientibus solus certaverim; sed hoc dico, cautius eos posse pugnare, qui me viderint vulneratum. Nolo tale certamen adeas, in quo tantum te protegas,", + "candidate_score": 0.669044, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62_64", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in : Contenta .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.668937, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_34_36", + "bdc_text": "Verum illa non pervenerunt in manus nostras . Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.668812, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_61_63", + "bdc_text": "Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ; ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.668634, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36_38", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in : TRE II 356-362 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.668183, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_71_73", + "bdc_text": "ders. : In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) . et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.66799, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_141", + "bdc_text": "Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2461", + "psc_text": "Grammaticae apostolum fecisse reperimus. Neque enim sequitur sed, vel alia conjunctio, quae solet ei praepositioni, ubi quidem positum fuerit, respondere. Videntur igitur observationes Judaicae apud imperitos, et vilem plebeculam, imaginem habere rationis, humanaeque sapientiae. Unde, et doctores eorum σοφοὶ, hoc est, sapientes vocantur. Et si quando certis diebus traditiones suas 885 exponunt, discipulis suis solent dicere, οἱ σοφοὶ δευτερῶσιν id est, sapientes docent traditiones. Pro superstitione in Graeco ἐθελοθρησκεία positum est, hoc est, falsa religio: et pro humilitate ταπεινοφροσύνη, quae magis virtutem solet sonare, quam vitium. Sed hic ταπεινοφρονῆιν, sic est intelligendum, quod humilia sentiant atque terrena. Ἀφειδία autem σώματος, cujus nomen Latinus sermo non explicat, apud nos dicitur, ad non parcendum corpori. Non parcunt Judaei corporibus suis in assumptione ciborum, contemnentes interdum quae habent, et quaerentes quae non habent. Ex qua necessitate debilitates interdum, et morbos contrahunt. Nec honorant semetipsos, cum omnia munda sint mundis (Tit. 1. 15), nihilque", + "candidate_score": 0.667839, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_75_77", + "bdc_text": "Nieuw koop 1963 ) . -Quellen und Darstellungen aus der Geschichte des Reformations jahrhunderts VI , S. 91-102 , Nr. 62-64. 66 ). , verum adeo non debere illorum diligentiam absterrere a scribendo , ut incitet potius , utpote qui enarratione ipsorum diligenti plurimum possim iuvari . Vicit tandem obstinatiam meam ratio , operis difficultatem cum veterum tum recensiorum diligentia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1732", + "psc_text": "tuae, licet stylus et ἐπιχειρήματα tua mihi viderentur: tamen non temere exemplaribus litterarum credendum putavi; ne forte me respondente, laesus juste expostulares, quod probare ante debuissem tuum esse sermonem, et sic rescribere. Accessit ad moram sanctae et venerabilis Paulae longa infirmitas. Dum enim languenti multo tempore assideremus [al. assidemus ], pene epistolae tuae, vel ejus qui sub tuo nomine scripserat, obliti sumus, memores illius versiculi: Musica in luctu importuna narratio (Eccli. 22. 6) . Itaque si tua est epistola, aperte scribe, vel mitte exemplaria veriora: ut absque ullo rancore stomachi in Scripturarum disputatione 633 versemur: et vel nostrum emendemus errorem, vel alium frustra reprehendisse doceamus. 2. Absit autem a me, ut quidquam de libris tuae beatitutidinis attingere audeam. Sufficit enim mihi probare mea, et aliena non carpere. Caeterum optime novit prudentia tua, unumquemque in suo sensu abundare, et puerilis esse jactantiae, quod olim adolescentuli facere consueverant, accusando illustres viros, suo", + "candidate_score": 0.667794, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_10_12", + "bdc_text": "vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ; 171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum . Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.667539, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_35_37", + "bdc_text": "Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.667073, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42_44", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) . - Lit. : Hans Georg Beck , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.666708, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_60_62", + "bdc_text": "Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten . Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ; ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_970", + "psc_text": "interpretatus est, et Prophetarum obscura disseruit: et tam novi quam veteris Testamenti revelavit maxima sacramenta. Si igitur quae bona sunt, transtuli, et mala vel amputavi, vel correxi, vel tacui; arguendus sum cur per me Latini bona ejus habeant, et mala ignorent? Si hoc crimen est, arguatur Confessor Hilarius qui Psalmorum interpretationem, et Homilias in Job ex libris ejus, id est, ex Graeco in latinum transtulit. Sit in culpa ejusdem confessionis Vercellensis Eusebius, qui omnium Psalmorum Commentarios haeretici hominis ( Eusebii Caesariensis ) vertit in nostrum eloquium: licet haeretica praetermittens, optima quaeque transtulerit. Taceo de Victorino Petabionensi, et caeteris, qui Origenem in explanatione duntaxat Scripturarum secuti sunt, et expresserunt: ne non tam me defendere, quam socios criminis videar quaerere. Ad teipsum 349 veniam: cur tractatus ejus in Job descriptos habes? In quibus contra diabolum, et de stellis coeloque disputans, quaedam locutus est, quae Ecclesia non recipit? Tibi soli licet τῷ σοφωτάτῳ", + "candidate_score": 0.666604, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_28", + "bdc_text": "et Theodorum Eracleotem Theodor von Heraclea , ein Arianer , 335-355 Bischof von Herakleia in Thrakien , Verfasser mehrerer Kommentare .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.665595, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_20_22", + "bdc_text": "- Lit. : Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2125", + "psc_text": "fallaciter 775 vel suas litteras scribere, vel Dei sui sacramenta tractare. » 23. « Flagitas a me, ut aliquem saltem unum ostendam, cujus in hac re sententiam sita secutus, cum tu tam plures nominatim commemoraveris, qui te in eo, quod astruis praecesserunt; petens ut in eo, quod te reprehendo errantem, patiar te errare cum talibus; quorum ego fateor neminem legi; sed cum ferme sex, vel septem, horum quatuor auctoritatem tu quoque infringis. Nam Laodicenum, cujus nomen taces, de Ecclesia dicis nuper egressum; Alexandrum autem veterem haereticum; Origenem vero ac Dydimum reprehensos abs te, lego in recentioribus quaestionibus, quamvis Origenem mirabiliter ante laudaveris. Cum his ergo errare puto, quia nec te ipse patieris; quamvis hoc perinde dicatur ac si in hac sententia non erraverint. Nam quis est, qui se velit cum quolibet errare? Tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes, et quem paulo post commemoras, Joannes, qui dudum in Pontificali gradu", + "candidate_score": 0.665064, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_87_89", + "bdc_text": "Gemma est proprium verbum suo loco insertum , ut de sententiis taceam . Alium ordinem et tractatum alia requirunt tempora . Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ?", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1766", + "psc_text": "Custodi animam meam, quoniam sanctus sum (Psal. 85. 2) . Jacob quoque loquatur in Genesi: Exaudiet me cras justitia mea (Gen. 30. 33) . 7. De octavo Psalmo: Quoniam videbo coelos tuos (Psal. 8. 4) . Et dicitis quod, tuos, in Graeco non habeat. Verum est, sed in Hebraeo legitur SAMACHA, quod interpretatur, coelos tuos, et de editione Theodotionis in Septuaginta interpretibus additum est sub asterisco: cujus rei vobis sensum breviter aperiam. Ubi quid minus habetur in Graeco ab Hebraica Veritate, Origenes de translatione Theodotionis addidit, et signum posuit asterisci, id est, stellam, quae quod prius absconditum videbatur, illuminet, et in medium proferat: ubi autem quod in Hebraeo non est, in Graecis codicibus invenitur, obelon, id est, jacentem praeposuit virgulam, quam nos Latine, veru, possumus dicere; quo ostenditur jugulandum esse et confodiendum, quod in Authenticis libris non invenitur. Quae signa et in Graecorum, Latmorumque poematibus inveniuntur. 8. Decimo sexto: Oculi", + "candidate_score": 0.664677, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_38_40", + "bdc_text": "TRE II 356-362 ) . Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.663261, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_76_78", + "bdc_text": "-Quellen und Darstellungen aus der Geschichte des Reformations jahrhunderts VI , S. 91-102 , Nr. 62-64. 66 ). , verum adeo non debere illorum diligentiam absterrere a scribendo , ut incitet potius , utpote qui enarratione ipsorum diligenti plurimum possim iuvari . Vicit tandem obstinatiam meam ratio , operis difficultatem cum veterum tum recensiorum diligentia . Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1732", + "psc_text": "tuae, licet stylus et ἐπιχειρήματα tua mihi viderentur: tamen non temere exemplaribus litterarum credendum putavi; ne forte me respondente, laesus juste expostulares, quod probare ante debuissem tuum esse sermonem, et sic rescribere. Accessit ad moram sanctae et venerabilis Paulae longa infirmitas. Dum enim languenti multo tempore assideremus [al. assidemus ], pene epistolae tuae, vel ejus qui sub tuo nomine scripserat, obliti sumus, memores illius versiculi: Musica in luctu importuna narratio (Eccli. 22. 6) . Itaque si tua est epistola, aperte scribe, vel mitte exemplaria veriora: ut absque ullo rancore stomachi in Scripturarum disputatione 633 versemur: et vel nostrum emendemus errorem, vel alium frustra reprehendisse doceamus. 2. Absit autem a me, ut quidquam de libris tuae beatitutidinis attingere audeam. Sufficit enim mihi probare mea, et aliena non carpere. Caeterum optime novit prudentia tua, unumquemque in suo sensu abundare, et puerilis esse jactantiae, quod olim adolescentuli facere consueverant, accusando illustres viros, suo", + "candidate_score": 0.662553, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_41", + "bdc_text": "et Theophylactus Theophylakt von Achrida , geb. um 1050 , gest. um 1108 , stammte von Euböa , war Diakon und Rhetoriklehrer in Konstantinopel und seit etwa 1090 Erzbischof von Bulgarien mit Sitz in Achrida ( Ohrid , Makedonien) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3027", + "psc_text": "Epistola: Presbyter, Gaio carissimo, quem ego diligo in veritate (3. Joan. 1) . Quod autem postea unus electus est, qui caeteris praeponeretur, in schismatis remedium factum est: ne unusquisque ad se trahens Christi Ecclesiam rumperet. Nam et Alexandriae a Marco Evangelista usque ad Heraclam et Dionysium Episcopos, Presbyteri semper unum ex se electum, in excelsiori gradu collocatum, Episcopum nominabant: quomodo si exercitus Imperatorem faciat: aut Diaconi eligant de se, quem industrium noverint, et Archidiaconum vocent. Quid enim facit excepta ordinatione Episcopus, quod Presbyter non faciat? Nec altera Romanae urbis Ecclesia, altera totius orbis existimanda est. Et Galliae, et Britanniae, et Africa, et Persis, et Oriens et India, et omnes barbarae nationes, unum Christum adorant, unam observant regulam veritatis. Si auctoritas quaeritur, orbis major est Urbe. Ubicumque fuerit Episcopus, sive Romae, sive Eugubii, sive Constantinopoli, sive Rhegii, sive Alexandriae, sive Tanis, ejusdem meriti, ejusdem 1083 est et Sacerdotii. Potentia divitiarum, et", + "candidate_score": 0.662111, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_27_29", + "bdc_text": "Pauly/Wissowa VIII 1440f . et Theodorum Eracleotem Theodor von Heraclea , ein Arianer , 335-355 Bischof von Herakleia in Thrakien , Verfasser mehrerer Kommentare . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2126", + "psc_text": "ante laudaveris. Cum his ergo errare puto, quia nec te ipse patieris; quamvis hoc perinde dicatur ac si in hac sententia non erraverint. Nam quis est, qui se velit cum quolibet errare? Tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes, et quem paulo post commemoras, Joannes, qui dudum in Pontificali gradu Constantinopolitanam rexit Ecclesiam. » 24. « Porro si quaeras, vel recolas, quid hinc senserit noster Ambrosius: quid noster itidem Cyprianus, invenies fortasse, nec nobis defuisse, quos in eo, quod asserimus, sequeremur, quanquam sicut paulo ante dixi, TANTUMMODO Scripturis Canonicis hanc ingenuam debeam servitutem, qua eas solas ita sequar, ut conscriptores earum nihil in eis omnino errasse, nihil fallaciter posuisse non dubitem. Proinde cum quaero tertium, ut tres etiam ego tribus opponam, possem quidem, ut arbitror, facile reperire, si multa legissem. Verumtamen ipse mihi pro his omnibus, imo supra hos omnes Apostolus Paulus occurrit: ad ipsum confugio; ad ipsum ab omnibus", + "candidate_score": 0.661796, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.661688, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_90_92", + "bdc_text": "Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus . Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii : \"harena sine calce \"Nach Sueton , Caligula 53 , 2 , soll der römische Kaiser Caligula ( Caius ) mit diesen Worten den Stil Senecas charakterisiert haben ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_857", + "psc_text": "praecipit: Nec verbum verbo curabis reddere, fidus Interpres. Terentius Menandrum, Plautus et Cecilius veteres comicos interpretati sunt. Numquid haerent in verbis: ac non decorem magis et elegantiam in translatione conservant? Quam vos veritatem interpretationis, hanc eruditi κακοξηλίαν nuncupant. Unde et ego doctus a talibus ante annos circiter viginti, et simili tunc quoque errore deceptus, certe hoc mihi a vobis objiciendum nesciens, cum Eusebii Caesariensis Χρονικὸν in Latinum verterem, tali inter caetera usus sum Praefatione: « Difficile est alienas lineas insequentem, non alicubi excidere: et arduum, ut quae in alia lingua bene dicta sunt, eumdem decorem in translatione conservent. Significatum est aliquid unius verbi proprietate: non habeo meum quo id efferam: et dum quaero implere sententiam longo ambitu, vix brevis vitae spatia [al. brevia spatia ] consummo. Accedunt hyperbatorum anfractus, dissimilitudines casuum, varietates figurarum: ipsum postremo suum, et, ut ita dicam, vernaculum linguae genus. Si ad verbum interpretor, absurde resonant: si", + "candidate_score": 0.661634, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_90_92", + "bdc_text": "Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus . Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii : \"harena sine calce \"Nach Sueton , Caligula 53 , 2 , soll der römische Kaiser Caligula ( Caius ) mit diesen Worten den Stil Senecas charakterisiert haben ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_757", + "psc_text": "te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes scinditur, τό δὸγμα, τὴν μέθοδον, τὴν ἐμπειριαν. Ad minores artes veniam, et quae non tam λογῳ, quam manu administrantur. Agricolae, caementarii, fabri, metallorum, lignorumve caesores, lanarii quoque et fullones, et caeteri qui variam supellectilem et vilia opuscula fabricantur, absque doctore non possunt esse quod cupiunt. « Quod Medicorum est, » Promittunt Medici, tractant fabrilia fabri. (Horat. Epist. lib. 1. Epist. 1). 7. Sola Scripturarum ars est, quam sibi omnes passim vindicant. Scribimus indocti, doctique poemata passim. (Ibid.). Hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc sophista verbosus, hanc universi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. Alii adducto supercilio, grandia verba trutinantes, inter mulierculas de sacris litteris philosophantur. Alii discunt, proh pudor, a feminis, quod viros doceant: et ne parum", + "candidate_score": 0.661256, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_128_130", + "bdc_text": "Nam hi variis afflictionibus explorantur , nonnunquam vel inertia vel corrupta doctrina et haeresibus a simplicitate abducuntur , ut pharmaco aliquo adversus hos morbos sit opus , quod quidem coelestis medicus Paulus ea paravit epistola . Cum autem circumspicerem , cui pro more hasce commentationes , laborem meum , dedicarem , primum occurrit integritatis vestrae quatemio firmissime sibi fide , nobilitate , gloria et sanguine connexaDie Brüder Zwick waren Neffen zweiten Grades der Brüder Blarer , aber ungefähr gleich alt ; vgl. Moeller , Zwick 15f. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1669", + "psc_text": "si aliter non possunt curari, nisi nostra humilitate, ultro eis satisfaciamus; nihil eis intulimus injuriae, nihil nocuimus, tametsi indignantur, et saeviunt contra Ecclesiae medicamina, quibus vulneratis sanitas redditur. Nos quae scimus, loquimur, et quae didicimus, praedicamus: orantes, ut qui ecclesiasticas despiciunt regulas, normam recipiant veritatis, nec propter hominum confusionem, per quam difficulter errantes corrigi solent, perdant utilitatem poenitentiae. Et nunc dicimus, et ante praediximus, et idem frequenter ingerimus, vagari eos nolumus, nec per alienas errare provincias, sed ad extorres et furibundos cum Propheta clamamus, et loquimur: Salvamini de terra, et revertimini, et nolite stare: recordamini qui procul estis a Domino, et Jerusalem ascendat super cor vestrum (Jer. 51. 50) . 24. Forsitan haec audientes, ecclesiasticae congregationis amor subeat, et recordentur fraternae in commune laetitiae, et hymnorum, quibus cum caeteris Dominum concinebant, frigusque odiorum dilectionis calore commutent, et intelligant nos medicos, non inimicos, indulgentissimos patres, non hostili tumentes superbia. Neque enim", + "candidate_score": 0.661182, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_46", + "bdc_text": "Putarunt ergo isti exactores commentariorum nostrorum nihil me contra maiorum peccare exemplum , si post maxima maximorum virorum munera aera minuta duo mittam in gazophylacium dominiVgl. Lk 21 , 1-4. , peccaturum autem , si negem in commune deferre , quod contulit gratia domini .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2741", + "psc_text": "servo tuo (Ps. 18. 13) , et ad peccatum maximum, quod opere perpetratur, nequaquam parvenies: sed incentiva vitiorum statim in mente jugulabis, et parvulos Babylonis allides ad petram; in qua serpentis vestigia non reperiuntur, cauteque Domino promittes: Si mei non fuerint dominati: tunc immaculatus ero, et emundabor a delicto maximo (Ps. 18. 14) . Hoc est quod alibi Scriptura testatur: Peccata patrum reddam in filios in tertiam et in quartam generationem (Num. 14. 18) ; ut cogitationes nostras mentisque decretum, non statim puniat, sed reddat in posteris, id est in malis operibus, et in delictorum perseverantia, quoniam per Amos loquitur: Super tribus et quatuor impietatibus illius, et illius civitatis, nonne aversabor eam (Amos. 1. 3. et 2. 4) ? 986 9. Haec cursim quasi de prato pulcherrimo sanctarum Scripturarum, parvos flores carpsisse sufficiat pro commonitione tui; ut et claudas cubiculum pectoris, et crebro signaculo crucis munias frontem tuam, ne exterminator", + "candidate_score": 0.660881, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42_44", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) . - Lit. : Hans Georg Beck , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.660783, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_148_150", + "bdc_text": "Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus . Eatenus ergo vos ipsos et nobis impendite , ut vestri nominis auspitio hi commentarii nostri exeant in publicum , id est , ut vestri nominis authoritate vendibiliores magis propitios habeamus lectores . Salutant vos fratres , Leo Iudae , Conradus Pellicanus , Theodorus Bibliander et caeteri symmistae .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1544", + "psc_text": "lectione sanctarum Scripturarum quisque infundat oleum sensui suo, et paret mentis lucernam quae, juxta praeceptum Evangelii, luceat omnibus qui in domo sunt (Matth. 5) . 2. Igitur convivas tales, et qui sic passionis dominicae festa concelebrant, aemulantes, cum sancto dicamus: Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo, quamdiu sum (Psal. 103) ; festinemusque ad Angelorum metropolim, quae libera est, et nulla malitiae sorde maculatur, in qua nec dissensiones sunt, nec ruinae, et de altero ad alterum transmigratio, omnique voluptate calcata, et compressis luxuriae fluctibus, qui adversum nos crebrius intumescunt, coelestibus misceamur choris, ut jam nunc illuc mente translati, et augustiora videntes loca, simus 563 quod futuri sumus. Qua beatitudine indignos se fecere Judaei, qui Scripturae sanctae opibus derelictis, et ad pauperis intelligentiae acquiescentes magistros, hodie audiunt: Semper errant corde (Psal. 94) ; et nolunt, praesente Christo, dicere: Benedictus qui venit in nomine Domini (Psal. 117) . Praesertim cum omni", + "candidate_score": 0.660654, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_82_84", + "bdc_text": "Praestaret solis priscis omnes collocasse operam neglectis nuperis illis tractatoribus , qui ex retextis aliorum sertis novas subinde corollas concinnare gaudent . Verum notum est proverbium vulgatissimum τῶν πλειόνω ν ψῆφος νικᾷdie Mehrheit der Stimmen entscheidet , vgl . Adagia , 4 , 3 , 44 ( LB II 1014 ) . . Neque enim unus omnia vel vidit vel didicit .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1758", + "psc_text": "2. Quaeritis a me rem magni operis, et majoris invidiae; in qua scribentis non ingenium, sed eruditio comprobetur; ut dum ipse cupio de caeteris judicare, judicandum me omnibus praebeam: et in opere Psalterii juxta digestionem schedulae vestrae, ubicumque inter Latinos Graecosque contentio est, quid magis Hebraeis conveniat, significem. In quo illud breviter admoneo, ut sciatis aliam esse editionem, quam Origenes et Caesariensis Eusebius, omnesque Graeciae tractatores Κοινὴν, id est, communem appellant, atque Vulgatam, et a plerisque nunc Λουκιανὸς dicitur; aliam Septuaginta Interpretum, quae in Ἑξαπλοῖς codicibus reperitur, et a nobis in Latinum sermonem fideliter versa est, et Jerosolymae atque in Orientis ecclesiis decantatur. Super qua re et sanctus filius meus Avitus saepe quaesierat. Et quia se occasio fratris nostri Firmi Presbyteri dedit, qui mihi vestram epistolam reddidit; duobus scribens, in commune respondeo, et me magno amicitiae libero foenore, quod quanto magis solvimus, plus debemus. Sicut autem in 643 novo Testamento,", + "candidate_score": 0.660638, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_28_30", + "bdc_text": "et Theodorum Eracleotem Theodor von Heraclea , ein Arianer , 335-355 Bischof von Herakleia in Thrakien , Verfasser mehrerer Kommentare . - Lit. : Albert van Roey , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.660378, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_128_130", + "bdc_text": "Nam hi variis afflictionibus explorantur , nonnunquam vel inertia vel corrupta doctrina et haeresibus a simplicitate abducuntur , ut pharmaco aliquo adversus hos morbos sit opus , quod quidem coelestis medicus Paulus ea paravit epistola . Cum autem circumspicerem , cui pro more hasce commentationes , laborem meum , dedicarem , primum occurrit integritatis vestrae quatemio firmissime sibi fide , nobilitate , gloria et sanguine connexaDie Brüder Zwick waren Neffen zweiten Grades der Brüder Blarer , aber ungefähr gleich alt ; vgl. Moeller , Zwick 15f. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1602", + "psc_text": "similiter depravatos; ut illum non sua fide, sed aliorum tueantur erroribus. Verum haec adversum haereticos dicta sint, qui injusto contra nos odio saevientes, mentis [al. mente ] fatentur arcanum, et venena pectoris irremediabili dolore testantur. 3. Vos Christiani Senatus lumina, accipite et Graecam et Latinam etiam hoc anno Epistolam, ne rursum haeretici mentiantur a nobis pleraque vel addita, vel mutata: in qua laborasse me fateor, ut verborum elegantiam pari interpretationis venustate servarem; et intra definitas lineas currens, 583 nec in quoquam excedens loco, eloquentiae ejus fluenta non perderem, easdemque res eodem sermone transferrem. Quod utrum consecutus sim necne, vestro judicio relinquo. Quam sciatis in quatuor partes esse divisam. In primo credentes hortatur ad Dominicum Pascha celebrandum: in secundo et tertio loco Apollinarium et Origenem jugulat: in quarto, id est, extremo, haereticos ad poenitentiam cohortatur. Si quid autem hic minus adversus Origenem dictum est, et in praeteriti anni Epistola continetur, et", + "candidate_score": 0.660306, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_34_36", + "bdc_text": "Verum illa non pervenerunt in manus nostras . Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.660225, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_63_65", + "bdc_text": "Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in : Contenta . Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2015", + "psc_text": "ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, aut quomodo non debui, aliquid scripsi, non ad illum de me, sed ad meipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem; quo correctus petam, ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. » EPISTOLA CXII HIERONYMI AD AUGUSTINUM. Respondet tandem Hieronymus ad Augustini quaestiones propositas in epistolis 56. 67. et 104. scilicet de titulo libri Ecclesiasticos scriptores enarrantis, de Petro reprehenso a Paulo in epist. ad Galatas, de translatione veteris Testamenti, ac de hederae vocabulo apud Jonam: defendens acriter scriptiones et interpretationes suas adversus Augustinum. Domino vere sancto ac beatissimo Papae AUGUSTINO, HIERONYMUS in Christo salutem. 1. Tres simul epistolas, imo libellos breves per Diaconum Cyprianum, 737 tuae dignationis accepi, diversas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones opusculorum meorum continentes. Ad quas, si respondere voluero, libri magnitudine opus erit. Tamen conabor quantum facere possum, modum non egredi longioris epistolae, et", + "candidate_score": 0.659952, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_96_98", + "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ; Otto 313 , Nr. 1609. . Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_859", + "psc_text": "prosae verbis interpretetur: videbis ordinem ridiculum, et Poetam eloquentissimum vix loquentem. » 6. Verum ne meorum scriptorum parva sit auctoritas (quanquam hoc tantum probare voluerim, me semper ab adolescentia non verba, sed sententias transtulisse), qualis super hoc genere praefatiuncula sit, in libro quo beati Antonii Vita describitur ( Ex Praefatione Evagrii ad Innocentium ), ipsius lectione cognosce. « Ex alia in aliam linguam expressa ad verbum translatio, sensum operit; et veluti laeto gramine, sata strangulat. Dum enim casibus et figuris servit oratio, quod brevi poterat indicare sermone, longo ambitu circumacta vix explicat. » Hoc igitur ego vitans, ita 310 beatum Antonium, te petente, transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit ex verbis. Alii syllabas aucupentur et litteras [al. syllabis occupentur et litteris ], tu quaere sententias. Dies me deficiet, si omnium qui ad sensum interpretati sunt, testimonia replicavero. Sufficit in praesenti nominasse Hilarium Confessorem, qui Homilias in Job,", + "candidate_score": 0.659823, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_75_77", + "bdc_text": "Nieuw koop 1963 ) . -Quellen und Darstellungen aus der Geschichte des Reformations jahrhunderts VI , S. 91-102 , Nr. 62-64. 66 ). , verum adeo non debere illorum diligentiam absterrere a scribendo , ut incitet potius , utpote qui enarratione ipsorum diligenti plurimum possim iuvari . Vicit tandem obstinatiam meam ratio , operis difficultatem cum veterum tum recensiorum diligentia .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1211", + "psc_text": "prae frequentia commeantium et peregrinorum turbis relegere non potui, et ut ipsi probavere praesentes, 434 longo tentus incommodo, vix diebus Quadragesimae, quibus ipsi proficiscebantur, respirare coepi. Unde si paragrammata repereris, vel minus aliqua descripta sunt, quae sensum legentis impediant, non mihi debes imputare, sed tuis, et imperitiae notariorum librariorumque incuriae, qui scribunt non quod inveniunt, sed quod intelligunt; et dum alienos errores emendare nituntur, ostendunt suos. Porro Josephi libros, et sanctorum Papiae et Polycarpi volumina, falsus ad te rumor pertulit a me esse translata: quia nec otii mei, nec virium est, tantas res eadem in alteram linguam exprimere venustate. Origenis et Didymi pauca transtulimus, volentes nostris ex parte ostendere, quid Graeca doctrina retineret. Canonem Hebraicae Veritatis, excepto Octateucho, quem nunc in manibus habeo, pueris tuis et notariis dedi describendum. Septuaginta interpretum editionem et te habere non dubito; et ante annos plurimos diligentissime emendatam, studiosis tradidi. Novum Testamentum Graecae reddidi auctoritati.", + "candidate_score": 0.659593, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_63_65", + "bdc_text": "Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in : Contenta . Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2027", + "psc_text": "Quod quidem te puto et in saeculari litteratura, et in divinis Libris legisse et probasse. 6. Hanc autem explanationem quam primus Origenes in decimo Stromateon libro, ubi epistolam Pauli ad Galatas interpretatur, et caeteri deinceps interpretes sunt secuti, illa vel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit procacitatem, quod principem Apostolorum Petrum ausus est reprehendere, et arguere in faciem, ac ratione constringere, quod male fecerit, id est in eo errore fuerit: in quo fuit ipse, qui alium arguit delinquentem. 741 Quid dicam de Joanne qui dudum in Pontificali gradu, Constantinopolitanam rexit Ecclesiam; et proprie super hoc capitulo latissimum exaravit librum, in quo Origenis et veterum sententiam est secutus? Si igitur me reprehendis errantem, patere me, quaeso, errare cum talibus; et cum me erroris mei multos socios habere perspexeris, tu veritatis tuae saltem unum astipulatorem proferre debebis. Haec de explanatione unius capituli Epistolae ad Galatas. Sed ne videar", + "candidate_score": 0.658549, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_79_81", + "bdc_text": "Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ? Cum ipsa vetustas nonnihil authoritatis rebus addat et foelicius nonnunquam , purius et apositius apud illos reddita sit , quam hodie a nobis reddi possit . Atqui sic dicat aliquis :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2362", + "psc_text": "utrum ipse an alius sit, qui vel venerit, vel venturus sit? Et quia omnis praedicatio falsa sectatur lucra, et gloriam quaerit humanam, ut per gloriam nascantur compendia: asserit cum camelorum vestitum pilis, nulli posse adulationi succumbere; et qui locustis vescitur ac melle silvestri (Matth. 3. 4), nec opes neque alias terrenas delicias quaerere, rigidamque et austeram vitam, aulas vitare palatii, quas quaerunt qui purpura et bysso et serico et moltibus vestiuntur. Dicitque eum non solum Prophetam, qui soleat ventura praedicere; sed plus esse quam Prophetam: quia quem illi venturum esse dixerant, hic venisse monstravit, dicens: Ecce Agnus Dei, qui tollit peccata mundi (Joan. 1. 29) : praesertim cum ad fastigium Prophetale Baptistae accesserit privilegium; ut qui dixerat: Ego a te debeo baptizari (Matth. 3. 14) , ipse eum baptizaverit: non praesumptione majoris, sed obedientia discipuli, ac timore servi. Cumque inter natos mulierum, nullum asserat Joanne surrexisse majorem (Matth. 11. 11),", + "candidate_score": 0.658403, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_48", + "bdc_text": "Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_847", + "psc_text": "Unde et ego beatum me in hoc duntaxat negotio judico, quod apud eruditas aures imperitae linguae responsurus sum: quae objicit mihi vel ignorantiam, vel mendacium; si aut nescivi alienas litteras vere interpretari, aut nolui: quorum alterum error, alterum crimen est. Ac ne forsitan accusator meus facilitate, qua cuncta loquitur, et impunitate, qua sibi licere omnia putat, me quoque apud vos argueret, ut Papam Epiphanium criminatus est, hanc epistolam misi, quae te, et per te alios, qui nos amare dignantur, rei ordinem doceat. 2. Epiphanii litterae ad Joannem Episcopum. Eusebius Cremonensis Graeci sermonis ignarus. Pseudomonachus quid egerit. --Ante hoc ferme biennium miserat Joanni Episcopo supradictus Papa Epiphanius litteras, arguens eum in quibusdam dogmatibus, et postea clementer ad poenitentiam provocans. Harum exemplaria 306 certatim Palaestinae rapiebantur, vel ob auctoris meritum, vel ob elegantiam scriptionis. Erat in monasterio nostro vir apud suos haud ignobilis, Eusebius Cremonensis, qui cum haec Epistola per multorum ora", + "candidate_score": 0.658228, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.65793, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_38_40", + "bdc_text": "TRE II 356-362 ) . Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.657806, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_88_90", + "bdc_text": "Alium ordinem et tractatum alia requirunt tempora . Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_857", + "psc_text": "praecipit: Nec verbum verbo curabis reddere, fidus Interpres. Terentius Menandrum, Plautus et Cecilius veteres comicos interpretati sunt. Numquid haerent in verbis: ac non decorem magis et elegantiam in translatione conservant? Quam vos veritatem interpretationis, hanc eruditi κακοξηλίαν nuncupant. Unde et ego doctus a talibus ante annos circiter viginti, et simili tunc quoque errore deceptus, certe hoc mihi a vobis objiciendum nesciens, cum Eusebii Caesariensis Χρονικὸν in Latinum verterem, tali inter caetera usus sum Praefatione: « Difficile est alienas lineas insequentem, non alicubi excidere: et arduum, ut quae in alia lingua bene dicta sunt, eumdem decorem in translatione conservent. Significatum est aliquid unius verbi proprietate: non habeo meum quo id efferam: et dum quaero implere sententiam longo ambitu, vix brevis vitae spatia [al. brevia spatia ] consummo. Accedunt hyperbatorum anfractus, dissimilitudines casuum, varietates figurarum: ipsum postremo suum, et, ut ita dicam, vernaculum linguae genus. Si ad verbum interpretor, absurde resonant: si", + "candidate_score": 0.65774, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_132", + "bdc_text": "Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2978", + "psc_text": "gloria tua super filios eorum. Septuaginta: Respice in servos tuos, et in opera tua, et dirige filios eorum. Ergo in servis suis ipse Dominus operatur opus suum. Nec propria qui postulat salute contentus est, sed quaerit gloriam filiorum, id est, servorum Dei. Filios autem non tam illos qui de eorum stirpe generati sunt, quam discipulos debemus accipere; de quibus et Paulus loquebatur: Filioli mei, quos iterum parturio (Gal. 4. 19) . Unde et Joannes Apostolus secundum merita filiorum suorum, profectusque operum singulorum, scribit ad parvulos, scribit ad juvenes, scribit ad patres. 21. Et sit decor Domini Dei nostri super nos, et opus manuum nostrarum fac stabile super nos: et opus manuum nostrarum confirma. Septuaginta; Et sit splendor Domini Dei nostri super nos; et opera manuum nostrarum dirige super nos: et opus manuum nostrarum dirige. Ubi sunt qui liberi arbitrii sibi potestate plaudentes, in eo putant se Dei gratiam consecutos, 1065", + "candidate_score": 0.657568, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_60_62", + "bdc_text": "Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten . Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ; ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1744", + "psc_text": "imperitia, an malitia hoc esse in Hebraeis codicibus responderunt, quod et Graeci et Latini habebant. Quid plura? coactus est homo velut mexdositatem corrigere, volens, post magnum periculum, non remanere sine plebe. Unde etiam nobis videtur aliquando te quoque in nonnullis falli potuisse. Et vide hoc quale sit, in eis litteris, quae non possunt collatis usitatarum linguarum testimoniis emendari. 6. Proinde non parvas Deo gratias agimus de opere tuo, quo Evangelium ex Graeco interpretatus es: quia pene in omnibus nulla offensio est, cum Scripturam Graecam contulerimus. Unde si quisquam veteri falsitati contentiosus faverit, prolatis collatisque codicibus, vel docetur facillime, vel refellitur. Et si quaedam rarissima merito movent, quis tam durus est, qui labori tam utili non facile ignoscat, cui vicem laudis referre non sufficit? Quid tibi autem videatur, cur in multis aliter se habeat Hebraeorum codicum auctoritas, aliter Graecorum, quae dicitur Septuaginta, vellem dignareris aperire. Neque enim parvum pondus habet illa,", + "candidate_score": 0.657417, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_61_63", + "bdc_text": "Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ; ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2079", + "psc_text": "vere sancte et beatissime papa. Si legisti librum explanationum in Jonam, puto quod ridiculam cucurbitae non recipias quaestionem. Sin autem amicus qui me primus gladio petiit, stylo repulsus est; sit humanitatis tuae atque justitiae accusantem reprehendere, non respondentem. In Scripturarum si placet campo sine nostro invicem dolore ludamus. EPISTOLA CXVI. AUGUSTINI AD HIERONYMUM. Respondet accuratius epistolis Hieronymi, 105. 112. et 115. de interpretatione loci Epistolae ad Galatos, confirmans quod Petrus merito veraciterque reprehensus fuerit a Paulo. Caeterum deprecatur veniam, si dictis forte incautioribus Hieronymi animum offenderit, excusans, quod nulla sua culpa per multorum manus obambularit epistola, priusquam ad eum, cui scripta erat, perveniret. Domino dilectissimo et in Christi visceribus honorando, sancto fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS in Domino salutem. 1. « Jampridem caritati tuae prolixam epistolam misi, respondens illi tuae, quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc jam non solum fratrem, verum etiam collegam meum, misisse te recolis. Quae utrum", + "candidate_score": 0.656701, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_61_63", + "bdc_text": "Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ; ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.655988, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98_100", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae . Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_859", + "psc_text": "prosae verbis interpretetur: videbis ordinem ridiculum, et Poetam eloquentissimum vix loquentem. » 6. Verum ne meorum scriptorum parva sit auctoritas (quanquam hoc tantum probare voluerim, me semper ab adolescentia non verba, sed sententias transtulisse), qualis super hoc genere praefatiuncula sit, in libro quo beati Antonii Vita describitur ( Ex Praefatione Evagrii ad Innocentium ), ipsius lectione cognosce. « Ex alia in aliam linguam expressa ad verbum translatio, sensum operit; et veluti laeto gramine, sata strangulat. Dum enim casibus et figuris servit oratio, quod brevi poterat indicare sermone, longo ambitu circumacta vix explicat. » Hoc igitur ego vitans, ita 310 beatum Antonium, te petente, transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit ex verbis. Alii syllabas aucupentur et litteras [al. syllabis occupentur et litteris ], tu quaere sententias. Dies me deficiet, si omnium qui ad sensum interpretati sunt, testimonia replicavero. Sufficit in praesenti nominasse Hilarium Confessorem, qui Homilias in Job,", + "candidate_score": 0.655752, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_35_37", + "bdc_text": "Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2126", + "psc_text": "ante laudaveris. Cum his ergo errare puto, quia nec te ipse patieris; quamvis hoc perinde dicatur ac si in hac sententia non erraverint. Nam quis est, qui se velit cum quolibet errare? Tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes, et quem paulo post commemoras, Joannes, qui dudum in Pontificali gradu Constantinopolitanam rexit Ecclesiam. » 24. « Porro si quaeras, vel recolas, quid hinc senserit noster Ambrosius: quid noster itidem Cyprianus, invenies fortasse, nec nobis defuisse, quos in eo, quod asserimus, sequeremur, quanquam sicut paulo ante dixi, TANTUMMODO Scripturis Canonicis hanc ingenuam debeam servitutem, qua eas solas ita sequar, ut conscriptores earum nihil in eis omnino errasse, nihil fallaciter posuisse non dubitem. Proinde cum quaero tertium, ut tres etiam ego tribus opponam, possem quidem, ut arbitror, facile reperire, si multa legissem. Verumtamen ipse mihi pro his omnibus, imo supra hos omnes Apostolus Paulus occurrit: ad ipsum confugio; ad ipsum ab omnibus", + "candidate_score": 0.655715, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_128", + "bdc_text": "Nam hi variis afflictionibus explorantur , nonnunquam vel inertia vel corrupta doctrina et haeresibus a simplicitate abducuntur , ut pharmaco aliquo adversus hos morbos sit opus , quod quidem coelestis medicus Paulus ea paravit epistola .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1602", + "psc_text": "similiter depravatos; ut illum non sua fide, sed aliorum tueantur erroribus. Verum haec adversum haereticos dicta sint, qui injusto contra nos odio saevientes, mentis [al. mente ] fatentur arcanum, et venena pectoris irremediabili dolore testantur. 3. Vos Christiani Senatus lumina, accipite et Graecam et Latinam etiam hoc anno Epistolam, ne rursum haeretici mentiantur a nobis pleraque vel addita, vel mutata: in qua laborasse me fateor, ut verborum elegantiam pari interpretationis venustate servarem; et intra definitas lineas currens, 583 nec in quoquam excedens loco, eloquentiae ejus fluenta non perderem, easdemque res eodem sermone transferrem. Quod utrum consecutus sim necne, vestro judicio relinquo. Quam sciatis in quatuor partes esse divisam. In primo credentes hortatur ad Dominicum Pascha celebrandum: in secundo et tertio loco Apollinarium et Origenem jugulat: in quarto, id est, extremo, haereticos ad poenitentiam cohortatur. Si quid autem hic minus adversus Origenem dictum est, et in praeteriti anni Epistola continetur, et", + "candidate_score": 0.655644, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_96_98", + "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ; Otto 313 , Nr. 1609. . Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_153", + "psc_text": "pertinet tempus, quo ipse est dignatus descendere ad terras, et signa Judaeis non intelligentibus perpetravit. Et quoniam usque ad finem Capituli explanatio multiplex sequitur; et excipientis jam explicuimus [Mss. implevimus ] ceras, hucusque dictasse sufficiat: quia et oratio, quae non propriae manus stilo expolitur, cum per se inculta est, tum multo molestior fit; si taedium sui prolixitate congeminet; ut oculorum dolore cruciati, auribus tantum studeamus et lingua. 17. Septuaginta: Et missum est ad me unum de Seraphim; Aquila, et Theodotion, Et volavit ad me unum de Seraphim; Symmachus, Et volavit ad me unus de Seraphim. Quotidie ad nos mittitur Seraphim, quotidie ingemiscentium atque dicentium: O miser ego, quoniam compunctus sum, ora purgantur, et cum a peccatis fuerint liberati, praeparant se ministerio Dei. Quod autem caeteri Interpretes, pro missum esse, volasse dixerint, intellige velocem divini sermonis adventum super eos, qui digni societate illius judicantur. In genere quoque diversitas est. Septuaginta, Aquila,", + "candidate_score": 0.655643, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_72_74", + "bdc_text": "In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) . et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana . Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.655377, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_60_62", + "bdc_text": "Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten . Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ; ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_419", + "psc_text": "155 tribus ferme voluminibus explicavit, cum Demetrium Phalereum, et Pisistratum in sacrae Bibliothecae studio vellet aequare, imaginesque ingeniorum, quae vera sunt, et aeterna monumenta, toto orbe perquireret, tunc vel maxime Origenis libros impensius prosecutus, Caesariensi Ecclesiae dedicavit: quam ex parte corruptam, Acacius dehinc, et Euzoius ejusdem Ecclesiae sacerdotes in membranis instaurare conati sunt. Hic cum multa repererit, et inventorum nobis indicem dereliquerit, centesimi vigesimi sexti Psalmi Commentarium, et PHE litterae Tractatum, ex eo quod non inscripsit, confessus est non repertum. Non quod talis tantusque vir (Adamantium dicimus) aliquid praeterierit, sed quod negligentia posterorum ad nostram usque memoriam non durarit. Hoc ideo dixi, ut quia de eodem Psalmo mihi proposuisti, quid esset panis doloris, in eo quod dicitur: « Vanum vobis est ante lucem surgere, surgite postquam sederitis, qui manducatis panem doloris, » ostenderem me de Origenis Commentariis quid senserit, non habere. 2. Unde ad Hebraeum recurrens, inveni pro pane doloris", + "candidate_score": 0.654952, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_67_69", + "bdc_text": "RGG II 854 ; Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.654534, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_34_36", + "bdc_text": "Verum illa non pervenerunt in manus nostras . Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2015", + "psc_text": "ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, aut quomodo non debui, aliquid scripsi, non ad illum de me, sed ad meipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem; quo correctus petam, ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. » EPISTOLA CXII HIERONYMI AD AUGUSTINUM. Respondet tandem Hieronymus ad Augustini quaestiones propositas in epistolis 56. 67. et 104. scilicet de titulo libri Ecclesiasticos scriptores enarrantis, de Petro reprehenso a Paulo in epist. ad Galatas, de translatione veteris Testamenti, ac de hederae vocabulo apud Jonam: defendens acriter scriptiones et interpretationes suas adversus Augustinum. Domino vere sancto ac beatissimo Papae AUGUSTINO, HIERONYMUS in Christo salutem. 1. Tres simul epistolas, imo libellos breves per Diaconum Cyprianum, 737 tuae dignationis accepi, diversas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones opusculorum meorum continentes. Ad quas, si respondere voluero, libri magnitudine opus erit. Tamen conabor quantum facere possum, modum non egredi longioris epistolae, et", + "candidate_score": 0.654255, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_59_61", + "bdc_text": "Nach dem Scheitern eines Reformversuches in der Diözese Meaux mußte er jedoch 1525 vorübergehend nach Straßburg fliehen . Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten . Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_970", + "psc_text": "interpretatus est, et Prophetarum obscura disseruit: et tam novi quam veteris Testamenti revelavit maxima sacramenta. Si igitur quae bona sunt, transtuli, et mala vel amputavi, vel correxi, vel tacui; arguendus sum cur per me Latini bona ejus habeant, et mala ignorent? Si hoc crimen est, arguatur Confessor Hilarius qui Psalmorum interpretationem, et Homilias in Job ex libris ejus, id est, ex Graeco in latinum transtulit. Sit in culpa ejusdem confessionis Vercellensis Eusebius, qui omnium Psalmorum Commentarios haeretici hominis ( Eusebii Caesariensis ) vertit in nostrum eloquium: licet haeretica praetermittens, optima quaeque transtulerit. Taceo de Victorino Petabionensi, et caeteris, qui Origenem in explanatione duntaxat Scripturarum secuti sunt, et expresserunt: ne non tam me defendere, quam socios criminis videar quaerere. Ad teipsum 349 veniam: cur tractatus ejus in Job descriptos habes? In quibus contra diabolum, et de stellis coeloque disputans, quaedam locutus est, quae Ecclesia non recipit? Tibi soli licet τῷ σοφωτάτῳ", + "candidate_score": 0.654132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_96_98", + "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ; Otto 313 , Nr. 1609. . Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2064", + "psc_text": "in eis falli non potuisse, perspicuum est. Tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu ausus es post eos disserere, quod illi explanare 753 non potuerunt? Si manifesta, superfluum est te voluisse disserere, quod illos latere non potuit: maxime in explanatione Psalmorum, quos apud Graecos interpretati sunt multis voluminibus, primus Origenes, secundus Eusebius Caesariensis, tertius Theodorus Heracleotes, quartus Asterius Scythopolitanus, quintus Apollinaris Laodicenus, sextus Didymus Alexandrinus. Feruntur et diversorum in paucos Psalmos opuscula. Sed nunc de integro Psalmorum corpore dicimus. Apud Latinos autem Hilarius Pictaviensis, et Eusebius Vercellensis Episcopi, Origenem et Eusebium transtulerunt, quorum priorem et noster Ambrosius in quibusdam secutus est. Respondeat mihi prudentia tua, quare tu post tantos et tales Interpretes in explanatione Psalmorum diversa senseris. Si enim obscuri sunt Psalmi, te quoque in eis falli potuisse credendum", + "candidate_score": 0.65408, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.653681, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69_71", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in : Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ; ders. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2050", + "psc_text": "veteris Instrumenti, veritas per Jesum Christum facta est. Jeremias quoque ex persona Dei vaticinatur: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et consummabo domui Israel, et domui Juda testamentum novum: non secundum testamentum quod disposui patribus eorum, in die qua apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti (Jerem. 31. 31) . Observa quid dicat, quod non populo gentilium, ei qui ante non receperat Testamentum; sed populo Judaeorum, cui Legem dederat per Moysen, Testamentum novum Evangelii repromittat: ut nequaquam vivant in vetustate litterae, sed in novitate spiritus. Paulus autem super cujus nunc nomine quaestio ventilatur, crebras hujusmodi ponit sententias: e quibus brevitatis studio pauca subnectam. Ecce ego Paulus dico vobis, quoniam si circumcidamini, Christus vobis nihil prodest (Gal. 5. 2) . Et iterum: Evacuati estis a Christo, qui in Lege justificamini, a gratia excidistis. Et infra: Si spiritu ducimini, jam non estis sub Lege. Ex quo apparet, qui sub Lege est,", + "candidate_score": 0.65365, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69_71", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in : Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ; ders. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_165", + "psc_text": "collegam Pauli lingua Hebraea Apostolum dici: qui cum eo nonnullas Epistolas scribit. Et vitiose Silvanus legitur pro Sila, quum Silvanum in Apostolorum Actis non legamus. SECUNDA CLASSIS COMPLECTENS EPISTOLAS, QUAS HIERONYMUS PER FERME TRIENNIUM ROMAE SCRIPSIT AB EXEUNTE ANNO CHRISTI 382 AD ULTRA MEDIUM 385. EPISTOLA XIX DAMASI PAPAE AD HIERONYMUM, Quid apud Hebraeos sonet OSANNA perspicue sibi explicari rogat. Dilectiss. filio HIERONYMO DAMASUS Episcopus in Domino salutem. Commentaria cum legerem Graeco Latinoque sermone in Evangeliorum interpretatione a nostris, id est, orthodoxis viris olim, ac nuper scripta de eo quod legitur, Osanna filio David (Matth. 21. 9); non solum diversa, sed etiam contraria sibimet proferunt. Dilectionis tuae est, ut ardenti illo strenuitatis ingenio, abscisis opinionibus, ambiguitatibusque supplosis, quid se habeat apud Hebraeos, vivo sensu scribas; ut et de hoc, sicut et de multis, tibi curae nostrae in Christo Jesu gratias referant. EPISTOLA XX SEU RESCRIPTUM HIERONYMI AD DAMASUM. Quid vox", + "candidate_score": 0.653605, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36_38", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in : TRE II 356-362 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2126", + "psc_text": "ante laudaveris. Cum his ergo errare puto, quia nec te ipse patieris; quamvis hoc perinde dicatur ac si in hac sententia non erraverint. Nam quis est, qui se velit cum quolibet errare? Tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes, et quem paulo post commemoras, Joannes, qui dudum in Pontificali gradu Constantinopolitanam rexit Ecclesiam. » 24. « Porro si quaeras, vel recolas, quid hinc senserit noster Ambrosius: quid noster itidem Cyprianus, invenies fortasse, nec nobis defuisse, quos in eo, quod asserimus, sequeremur, quanquam sicut paulo ante dixi, TANTUMMODO Scripturis Canonicis hanc ingenuam debeam servitutem, qua eas solas ita sequar, ut conscriptores earum nihil in eis omnino errasse, nihil fallaciter posuisse non dubitem. Proinde cum quaero tertium, ut tres etiam ego tribus opponam, possem quidem, ut arbitror, facile reperire, si multa legissem. Verumtamen ipse mihi pro his omnibus, imo supra hos omnes Apostolus Paulus occurrit: ad ipsum confugio; ad ipsum ab omnibus", + "candidate_score": 0.653398, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_165", + "psc_text": "collegam Pauli lingua Hebraea Apostolum dici: qui cum eo nonnullas Epistolas scribit. Et vitiose Silvanus legitur pro Sila, quum Silvanum in Apostolorum Actis non legamus. SECUNDA CLASSIS COMPLECTENS EPISTOLAS, QUAS HIERONYMUS PER FERME TRIENNIUM ROMAE SCRIPSIT AB EXEUNTE ANNO CHRISTI 382 AD ULTRA MEDIUM 385. EPISTOLA XIX DAMASI PAPAE AD HIERONYMUM, Quid apud Hebraeos sonet OSANNA perspicue sibi explicari rogat. Dilectiss. filio HIERONYMO DAMASUS Episcopus in Domino salutem. Commentaria cum legerem Graeco Latinoque sermone in Evangeliorum interpretatione a nostris, id est, orthodoxis viris olim, ac nuper scripta de eo quod legitur, Osanna filio David (Matth. 21. 9); non solum diversa, sed etiam contraria sibimet proferunt. Dilectionis tuae est, ut ardenti illo strenuitatis ingenio, abscisis opinionibus, ambiguitatibusque supplosis, quid se habeat apud Hebraeos, vivo sensu scribas; ut et de hoc, sicut et de multis, tibi curae nostrae in Christo Jesu gratias referant. EPISTOLA XX SEU RESCRIPTUM HIERONYMI AD DAMASUM. Quid vox", + "candidate_score": 0.653388, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_87_89", + "bdc_text": "Gemma est proprium verbum suo loco insertum , ut de sententiis taceam . Alium ordinem et tractatum alia requirunt tempora . Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ?", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_153", + "psc_text": "pertinet tempus, quo ipse est dignatus descendere ad terras, et signa Judaeis non intelligentibus perpetravit. Et quoniam usque ad finem Capituli explanatio multiplex sequitur; et excipientis jam explicuimus [Mss. implevimus ] ceras, hucusque dictasse sufficiat: quia et oratio, quae non propriae manus stilo expolitur, cum per se inculta est, tum multo molestior fit; si taedium sui prolixitate congeminet; ut oculorum dolore cruciati, auribus tantum studeamus et lingua. 17. Septuaginta: Et missum est ad me unum de Seraphim; Aquila, et Theodotion, Et volavit ad me unum de Seraphim; Symmachus, Et volavit ad me unus de Seraphim. Quotidie ad nos mittitur Seraphim, quotidie ingemiscentium atque dicentium: O miser ego, quoniam compunctus sum, ora purgantur, et cum a peccatis fuerint liberati, praeparant se ministerio Dei. Quod autem caeteri Interpretes, pro missum esse, volasse dixerint, intellige velocem divini sermonis adventum super eos, qui digni societate illius judicantur. In genere quoque diversitas est. Septuaginta, Aquila,", + "candidate_score": 0.652128, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_39", + "bdc_text": "Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.651721, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_60", + "bdc_text": "Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_970", + "psc_text": "interpretatus est, et Prophetarum obscura disseruit: et tam novi quam veteris Testamenti revelavit maxima sacramenta. Si igitur quae bona sunt, transtuli, et mala vel amputavi, vel correxi, vel tacui; arguendus sum cur per me Latini bona ejus habeant, et mala ignorent? Si hoc crimen est, arguatur Confessor Hilarius qui Psalmorum interpretationem, et Homilias in Job ex libris ejus, id est, ex Graeco in latinum transtulit. Sit in culpa ejusdem confessionis Vercellensis Eusebius, qui omnium Psalmorum Commentarios haeretici hominis ( Eusebii Caesariensis ) vertit in nostrum eloquium: licet haeretica praetermittens, optima quaeque transtulerit. Taceo de Victorino Petabionensi, et caeteris, qui Origenem in explanatione duntaxat Scripturarum secuti sunt, et expresserunt: ne non tam me defendere, quam socios criminis videar quaerere. Ad teipsum 349 veniam: cur tractatus ejus in Job descriptos habes? In quibus contra diabolum, et de stellis coeloque disputans, quaedam locutus est, quae Ecclesia non recipit? Tibi soli licet τῷ σοφωτάτῳ", + "candidate_score": 0.651172, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_126", + "bdc_text": "Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_147", + "psc_text": "et dic populo huic: Aure audietis, et non intelligetis: et cernentes aspicietis, et non videbitis; et caetera quae ipsius Prophetiae sermo contexit. Audivi ego in hoc loco non parvam Hebraei mei disputationem, cujus pauca ponam, ut sensum hominis advertas. Aiebat, de Moyse et Isaia, quis melius fecerit, requiramus. Utrum ne Moyses, qui cum a Deo mitteretur ad populum, ait: Precor, Domine, non sum dignus; et rursum, provide alium quem mittas (Exod. 4. 13) : An Isaias, qui cum non fuisset electus, ultro se obtulit, dicens: Ecce ego, mitte me. Nec ignoro, dicebat, periculosum esse de Sanctorum meritis disputare; et aliquid vel minus vel plus disserere velle de eo quem Dominus coronavit; sed quia ipse dixit: Quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis (Matth. 7; et Luc. 11) , etiam nos, non ut de aliquo detrahamus, sed ut Scripturae sensum scientes, ad ejus nos dirigamus exempla, debemus inquirere quod potest facere", + "candidate_score": 0.651047, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_128", + "bdc_text": "Nam hi variis afflictionibus explorantur , nonnunquam vel inertia vel corrupta doctrina et haeresibus a simplicitate abducuntur , ut pharmaco aliquo adversus hos morbos sit opus , quod quidem coelestis medicus Paulus ea paravit epistola .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1669", + "psc_text": "si aliter non possunt curari, nisi nostra humilitate, ultro eis satisfaciamus; nihil eis intulimus injuriae, nihil nocuimus, tametsi indignantur, et saeviunt contra Ecclesiae medicamina, quibus vulneratis sanitas redditur. Nos quae scimus, loquimur, et quae didicimus, praedicamus: orantes, ut qui ecclesiasticas despiciunt regulas, normam recipiant veritatis, nec propter hominum confusionem, per quam difficulter errantes corrigi solent, perdant utilitatem poenitentiae. Et nunc dicimus, et ante praediximus, et idem frequenter ingerimus, vagari eos nolumus, nec per alienas errare provincias, sed ad extorres et furibundos cum Propheta clamamus, et loquimur: Salvamini de terra, et revertimini, et nolite stare: recordamini qui procul estis a Domino, et Jerusalem ascendat super cor vestrum (Jer. 51. 50) . 24. Forsitan haec audientes, ecclesiasticae congregationis amor subeat, et recordentur fraternae in commune laetitiae, et hymnorum, quibus cum caeteris Dominum concinebant, frigusque odiorum dilectionis calore commutent, et intelligant nos medicos, non inimicos, indulgentissimos patres, non hostili tumentes superbia. Neque enim", + "candidate_score": 0.650375, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_428", + "psc_text": "manuum tuarum, ut ambiguitatem prioris sermonis effugerent. 6. Cum haec furtivis, ut aiunt, operis ad lucubratiunculam velox notarii manus me dictante signaret, et plura dicere cogitarem, jam ferme quarta noctis hora excesserat, et repente stimulis quibusdam dolentis stomachi suscitatus, in orationem prorupi, ut saltem reliquo horarum spatio, subrepente somno, frustraretur infirmitas. EPISTOLA XXXV. DAMASI PAPAE AD HIERONYMUM. Hieronymum, cujus scripta multa se cum aviditate legere profitetur, enixe Damasus rogat, ut subjectis V. quaestionibus ex Veteri Testamento respondeat. Dilectissimo filio HIERONYMO DAMASUS. 1. « Dormientem te, et longo jam tempore legentem potius, quam scribentem, quaestiunculis ad te missis excitare disposui: non quo et legere non debeas: hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio: sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et heri tabellario ad me remisso, nullas 159 te jam epistolas habere dixisti, exceptis his, quas aliquando in eremo dictaveras, quasque tota aviditate legi atque descripsi:", + "candidate_score": 0.650142, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_113_115", + "bdc_text": "Quod me attinet , malo ego in spongiam recidereVgl . Sueton , Augustus 85 , 2 . et interire scripta mea , si non prosunt ecclesiae , si non per omnia congruunt scripturis canonicis .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1753", + "psc_text": "Episcopum communionis meae scribere audeam: et eum Episcopum, quem ante cepi amare quam nosse; qui me prior ad amicitias provocavit; quem post me orientem in Scripturarum divinarum [al. abest divinarum ] eruditione laetatus sum. Igitur aut tuum negato librum, si forte non tuus est, et desine flagitare rescriptum ad ea quae non scripsisti: aut si tuus est, ingenue confitere; ut si in defensionem mei aliqua scripsero, in te culpa sit qui provocasti, non in me, qui respondere compulsus sum. 5. Addis praeterea te paratum esse, ut si quid me in tuis scriptis moverit, et corrigere voluero, fraterne accipias, et non solum mea in te benevolentia gavisurum; sed ut hoc ipsum faciam, deprecaris. Rursum dico quod sentio, provocas senem, tacentem stimulas, videris jactare doctrinam. Non est autem aetatis meae putari malevolum erga eum, cui magis favorem debeo. Et si in Evangeliis ac Prophetis perversi homines inveniunt quod nitantur reprehendere, miraris si", + "candidate_score": 0.649682, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_67_69", + "bdc_text": "RGG II 854 ; Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_165", + "psc_text": "collegam Pauli lingua Hebraea Apostolum dici: qui cum eo nonnullas Epistolas scribit. Et vitiose Silvanus legitur pro Sila, quum Silvanum in Apostolorum Actis non legamus. SECUNDA CLASSIS COMPLECTENS EPISTOLAS, QUAS HIERONYMUS PER FERME TRIENNIUM ROMAE SCRIPSIT AB EXEUNTE ANNO CHRISTI 382 AD ULTRA MEDIUM 385. EPISTOLA XIX DAMASI PAPAE AD HIERONYMUM, Quid apud Hebraeos sonet OSANNA perspicue sibi explicari rogat. Dilectiss. filio HIERONYMO DAMASUS Episcopus in Domino salutem. Commentaria cum legerem Graeco Latinoque sermone in Evangeliorum interpretatione a nostris, id est, orthodoxis viris olim, ac nuper scripta de eo quod legitur, Osanna filio David (Matth. 21. 9); non solum diversa, sed etiam contraria sibimet proferunt. Dilectionis tuae est, ut ardenti illo strenuitatis ingenio, abscisis opinionibus, ambiguitatibusque supplosis, quid se habeat apud Hebraeos, vivo sensu scribas; ut et de hoc, sicut et de multis, tibi curae nostrae in Christo Jesu gratias referant. EPISTOLA XX SEU RESCRIPTUM HIERONYMI AD DAMASUM. Quid vox", + "candidate_score": 0.649303, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69_71", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in : Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ; ders. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_428", + "psc_text": "manuum tuarum, ut ambiguitatem prioris sermonis effugerent. 6. Cum haec furtivis, ut aiunt, operis ad lucubratiunculam velox notarii manus me dictante signaret, et plura dicere cogitarem, jam ferme quarta noctis hora excesserat, et repente stimulis quibusdam dolentis stomachi suscitatus, in orationem prorupi, ut saltem reliquo horarum spatio, subrepente somno, frustraretur infirmitas. EPISTOLA XXXV. DAMASI PAPAE AD HIERONYMUM. Hieronymum, cujus scripta multa se cum aviditate legere profitetur, enixe Damasus rogat, ut subjectis V. quaestionibus ex Veteri Testamento respondeat. Dilectissimo filio HIERONYMO DAMASUS. 1. « Dormientem te, et longo jam tempore legentem potius, quam scribentem, quaestiunculis ad te missis excitare disposui: non quo et legere non debeas: hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio: sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et heri tabellario ad me remisso, nullas 159 te jam epistolas habere dixisti, exceptis his, quas aliquando in eremo dictaveras, quasque tota aviditate legi atque descripsi:", + "candidate_score": 0.648863, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_65", + "bdc_text": "Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_847", + "psc_text": "Unde et ego beatum me in hoc duntaxat negotio judico, quod apud eruditas aures imperitae linguae responsurus sum: quae objicit mihi vel ignorantiam, vel mendacium; si aut nescivi alienas litteras vere interpretari, aut nolui: quorum alterum error, alterum crimen est. Ac ne forsitan accusator meus facilitate, qua cuncta loquitur, et impunitate, qua sibi licere omnia putat, me quoque apud vos argueret, ut Papam Epiphanium criminatus est, hanc epistolam misi, quae te, et per te alios, qui nos amare dignantur, rei ordinem doceat. 2. Epiphanii litterae ad Joannem Episcopum. Eusebius Cremonensis Graeci sermonis ignarus. Pseudomonachus quid egerit. --Ante hoc ferme biennium miserat Joanni Episcopo supradictus Papa Epiphanius litteras, arguens eum in quibusdam dogmatibus, et postea clementer ad poenitentiam provocans. Harum exemplaria 306 certatim Palaestinae rapiebantur, vel ob auctoris meritum, vel ob elegantiam scriptionis. Erat in monasterio nostro vir apud suos haud ignobilis, Eusebius Cremonensis, qui cum haec Epistola per multorum ora", + "candidate_score": 0.648398, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ?", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2145", + "psc_text": "unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem, aliter atque aliter eumdem locum potest exponere, quia hoc ejus obscuritas patitur. » 35. « Ideo autem desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et tanta Latinorum interpretum, qui qualescumque hoc ausi sunt, quantum possumus imperitia careamus: et hi, qui me invidere putant utilibus laboribus tuis, tandem aliquando, si fieri potest, intelligant, propterea me nolle tuam ex Hebraeo interpretationem in Ecclesiis legis, ne contra Septuaginta auctoritatem, tanquam novum aliquid proferentes, magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures, et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jona. 4. 6), si in Hebraeo nec hedera est, nec cucurbita, sed nescio quid aliud, quod trunco suo nixum, nullis sustentandum adminiculis erigatur; mallem jam in omnibus Latinis cucurbitam legi.", + "candidate_score": 0.64825, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_68_70", + "bdc_text": "Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in : Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_165", + "psc_text": "collegam Pauli lingua Hebraea Apostolum dici: qui cum eo nonnullas Epistolas scribit. Et vitiose Silvanus legitur pro Sila, quum Silvanum in Apostolorum Actis non legamus. SECUNDA CLASSIS COMPLECTENS EPISTOLAS, QUAS HIERONYMUS PER FERME TRIENNIUM ROMAE SCRIPSIT AB EXEUNTE ANNO CHRISTI 382 AD ULTRA MEDIUM 385. EPISTOLA XIX DAMASI PAPAE AD HIERONYMUM, Quid apud Hebraeos sonet OSANNA perspicue sibi explicari rogat. Dilectiss. filio HIERONYMO DAMASUS Episcopus in Domino salutem. Commentaria cum legerem Graeco Latinoque sermone in Evangeliorum interpretatione a nostris, id est, orthodoxis viris olim, ac nuper scripta de eo quod legitur, Osanna filio David (Matth. 21. 9); non solum diversa, sed etiam contraria sibimet proferunt. Dilectionis tuae est, ut ardenti illo strenuitatis ingenio, abscisis opinionibus, ambiguitatibusque supplosis, quid se habeat apud Hebraeos, vivo sensu scribas; ut et de hoc, sicut et de multis, tibi curae nostrae in Christo Jesu gratias referant. EPISTOLA XX SEU RESCRIPTUM HIERONYMI AD DAMASUM. Quid vox", + "candidate_score": 0.647806, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_130_132", + "bdc_text": "vgl. Moeller , Zwick 15f. . Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent . Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2978", + "psc_text": "gloria tua super filios eorum. Septuaginta: Respice in servos tuos, et in opera tua, et dirige filios eorum. Ergo in servis suis ipse Dominus operatur opus suum. Nec propria qui postulat salute contentus est, sed quaerit gloriam filiorum, id est, servorum Dei. Filios autem non tam illos qui de eorum stirpe generati sunt, quam discipulos debemus accipere; de quibus et Paulus loquebatur: Filioli mei, quos iterum parturio (Gal. 4. 19) . Unde et Joannes Apostolus secundum merita filiorum suorum, profectusque operum singulorum, scribit ad parvulos, scribit ad juvenes, scribit ad patres. 21. Et sit decor Domini Dei nostri super nos, et opus manuum nostrarum fac stabile super nos: et opus manuum nostrarum confirma. Septuaginta; Et sit splendor Domini Dei nostri super nos; et opera manuum nostrarum dirige super nos: et opus manuum nostrarum dirige. Ubi sunt qui liberi arbitrii sibi potestate plaudentes, in eo putant se Dei gratiam consecutos, 1065", + "candidate_score": 0.64769, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_64_66", + "bdc_text": "Contenta . Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. : Gottfried Krodel , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_847", + "psc_text": "Unde et ego beatum me in hoc duntaxat negotio judico, quod apud eruditas aures imperitae linguae responsurus sum: quae objicit mihi vel ignorantiam, vel mendacium; si aut nescivi alienas litteras vere interpretari, aut nolui: quorum alterum error, alterum crimen est. Ac ne forsitan accusator meus facilitate, qua cuncta loquitur, et impunitate, qua sibi licere omnia putat, me quoque apud vos argueret, ut Papam Epiphanium criminatus est, hanc epistolam misi, quae te, et per te alios, qui nos amare dignantur, rei ordinem doceat. 2. Epiphanii litterae ad Joannem Episcopum. Eusebius Cremonensis Graeci sermonis ignarus. Pseudomonachus quid egerit. --Ante hoc ferme biennium miserat Joanni Episcopo supradictus Papa Epiphanius litteras, arguens eum in quibusdam dogmatibus, et postea clementer ad poenitentiam provocans. Harum exemplaria 306 certatim Palaestinae rapiebantur, vel ob auctoris meritum, vel ob elegantiam scriptionis. Erat in monasterio nostro vir apud suos haud ignobilis, Eusebius Cremonensis, qui cum haec Epistola per multorum ora", + "candidate_score": 0.647468, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.646989, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_67_69", + "bdc_text": "RGG II 854 ; Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_428", + "psc_text": "manuum tuarum, ut ambiguitatem prioris sermonis effugerent. 6. Cum haec furtivis, ut aiunt, operis ad lucubratiunculam velox notarii manus me dictante signaret, et plura dicere cogitarem, jam ferme quarta noctis hora excesserat, et repente stimulis quibusdam dolentis stomachi suscitatus, in orationem prorupi, ut saltem reliquo horarum spatio, subrepente somno, frustraretur infirmitas. EPISTOLA XXXV. DAMASI PAPAE AD HIERONYMUM. Hieronymum, cujus scripta multa se cum aviditate legere profitetur, enixe Damasus rogat, ut subjectis V. quaestionibus ex Veteri Testamento respondeat. Dilectissimo filio HIERONYMO DAMASUS. 1. « Dormientem te, et longo jam tempore legentem potius, quam scribentem, quaestiunculis ad te missis excitare disposui: non quo et legere non debeas: hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio: sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et heri tabellario ad me remisso, nullas 159 te jam epistolas habere dixisti, exceptis his, quas aliquando in eremo dictaveras, quasque tota aviditate legi atque descripsi:", + "candidate_score": 0.646721, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_94_96", + "bdc_text": "\"scopae dissolutae \"Cicero . Epistulae ad Atticum 7 , 13 b , 6 und Orator 70 , 235 ; vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2064", + "psc_text": "in eis falli non potuisse, perspicuum est. Tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu ausus es post eos disserere, quod illi explanare 753 non potuerunt? Si manifesta, superfluum est te voluisse disserere, quod illos latere non potuit: maxime in explanatione Psalmorum, quos apud Graecos interpretati sunt multis voluminibus, primus Origenes, secundus Eusebius Caesariensis, tertius Theodorus Heracleotes, quartus Asterius Scythopolitanus, quintus Apollinaris Laodicenus, sextus Didymus Alexandrinus. Feruntur et diversorum in paucos Psalmos opuscula. Sed nunc de integro Psalmorum corpore dicimus. Apud Latinos autem Hilarius Pictaviensis, et Eusebius Vercellensis Episcopi, Origenem et Eusebium transtulerunt, quorum priorem et noster Ambrosius in quibusdam secutus est. Respondeat mihi prudentia tua, quare tu post tantos et tales Interpretes in explanatione Psalmorum diversa senseris. Si enim obscuri sunt Psalmi, te quoque in eis falli potuisse credendum", + "candidate_score": 0.646409, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.646301, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_67_69", + "bdc_text": "RGG II 854 ; Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2015", + "psc_text": "ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, aut quomodo non debui, aliquid scripsi, non ad illum de me, sed ad meipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem; quo correctus petam, ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. » EPISTOLA CXII HIERONYMI AD AUGUSTINUM. Respondet tandem Hieronymus ad Augustini quaestiones propositas in epistolis 56. 67. et 104. scilicet de titulo libri Ecclesiasticos scriptores enarrantis, de Petro reprehenso a Paulo in epist. ad Galatas, de translatione veteris Testamenti, ac de hederae vocabulo apud Jonam: defendens acriter scriptiones et interpretationes suas adversus Augustinum. Domino vere sancto ac beatissimo Papae AUGUSTINO, HIERONYMUS in Christo salutem. 1. Tres simul epistolas, imo libellos breves per Diaconum Cyprianum, 737 tuae dignationis accepi, diversas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones opusculorum meorum continentes. Ad quas, si respondere voluero, libri magnitudine opus erit. Tamen conabor quantum facere possum, modum non egredi longioris epistolae, et", + "candidate_score": 0.646266, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_126", + "bdc_text": "Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_434", + "psc_text": "scribendum transvolarem: quod quidem usque ad praesens facio. Verum quia heri diacono ad me misso, ut tu putas Epistolam, ut ego sentio, Commentarium te expectare dixisti, brevem responsionem ad ea desiderans, quae singula magnorum voluminum prolixitate indigent, ταῦτὰ σοι ἐσχεδίασα, duabus tantum Quaestiunculis praetermissis: non quo non potuerim ad illas aliquid respondere, sed quod ab eloquentissimis viris, Tertulliano nostro scilicet, et Novatiano, latino sermone sint editae; et si nova voluerimus afferre, sit latius disputandum. 161 Certe exspecto quid placeat: utrumne epistolari brevitate sententias tibi velis digeri aut singulorum libros confici. Nam et Origenes in quarto Pauli ad Romanos ἐξηγήσεων tomo de circumcisione magnifice disputavit: et de mundis atque immundis animalibus in Levitico plura disseruit: ut si ipse invenire nihil possem, de ejus tamen fontibus mutuarer. Et ut verius loquar, Didymi de Spiritu sancto librum in manibus habeo, quem translatum tibi cupio dedicare: ne me existimes tantummodo dormitare, qui lectionem sine", + "candidate_score": 0.646144, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_134_136", + "bdc_text": "Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent . Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo . Nec ego vel lucrum facere vel encomia canere institui .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1462", + "psc_text": "homines super meo nomine jactare consueverunt; et tantum me diligunt, ut sine me haeretici esse non possint, omittam personas: rebus tantum et criminibus respondebo. Neque enim causae prodest maledicentibus remaledicere, et adversarios talione mordere, cui praecipitur malum pro malo non reddere, sed vincere in bono malum (Rom. 12; et 1. Thes. 5): saturari opprobriis, et alteram verberanti praebere maxillam (Matth. 5). 2. Quare Origenem laudaverit. --Objiciunt mihi, quare Origenem aliquando laudaverim. Ni fallor duo loca sunt, in quibus eum laudavi: Praefatiuncula ad Damasum in Homilias 523 Cantici Canticorum, et Prologus in librum Hebraicorum Nominum. Quid ibi de dogmatibus Ecclesiae dicitur? quid de Patre et Filio et Spiritu Sancto? quid de carnis resurrectione? quid de animae statu atque substantia? Simplex interpretatio, atque doctrina, simplici voce laudata est. Nihil ibi de fide, nihil de dogmatibus comprehensum est. Moralis tantum tractatur locus, et allegoriae nubilum, serena expositione discutitur. Laudavi interpretem, non dogmatisten: ingenium,", + "candidate_score": 0.646038, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_67_69", + "bdc_text": "RGG II 854 ; Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.645749, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1128", + "psc_text": "ei nomen tibi placuisse ut inderetur, crederemus, si eorum tantum 405 hominum vel vitas, vel scripta ibi legissemus, qui jam defuncti essent. Cum vero multorum et eo tempore quo scribebatur, et nunc usque viventium, ibi commemorentur opuscula, miramur cur hunc ei titulum vel imposueris, vel imposuisse credaris. Tamen [al. Sane ] utiliter a te conscriptum eumdem librum satis approbamus. » 3. « In expositione quoque Epistolae Pauli Apostoli ad Galatas, invenimus aliquid, quod nos multum moveat. Si enim ad Scripturas sanctas admissa fuerint, velut officiosa mendacia, quid in eis remanebit auctoritatis? Quae tandem de Scripturis illis sententia proferetur, cujus pondere contentiosae falsitatis subruatur [al. obruatur ] improbitas? Statim enim ut protuleris, si aliter sapit, qui contra nititur; dicet illud quod prolatum erit, honesto aliquo officio scriptorem fuisse mentitum. Ubi enim hoc non poterit, si potuit in ea narratione, quam exorsus Apostolus ait: Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo quia", + "candidate_score": 0.645655, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_67_69", + "bdc_text": "RGG II 854 ; Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2079", + "psc_text": "vere sancte et beatissime papa. Si legisti librum explanationum in Jonam, puto quod ridiculam cucurbitae non recipias quaestionem. Sin autem amicus qui me primus gladio petiit, stylo repulsus est; sit humanitatis tuae atque justitiae accusantem reprehendere, non respondentem. In Scripturarum si placet campo sine nostro invicem dolore ludamus. EPISTOLA CXVI. AUGUSTINI AD HIERONYMUM. Respondet accuratius epistolis Hieronymi, 105. 112. et 115. de interpretatione loci Epistolae ad Galatos, confirmans quod Petrus merito veraciterque reprehensus fuerit a Paulo. Caeterum deprecatur veniam, si dictis forte incautioribus Hieronymi animum offenderit, excusans, quod nulla sua culpa per multorum manus obambularit epistola, priusquam ad eum, cui scripta erat, perveniret. Domino dilectissimo et in Christi visceribus honorando, sancto fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS in Domino salutem. 1. « Jampridem caritati tuae prolixam epistolam misi, respondens illi tuae, quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc jam non solum fratrem, verum etiam collegam meum, misisse te recolis. Quae utrum", + "candidate_score": 0.645398, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_68_70", + "bdc_text": "Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in : Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_428", + "psc_text": "manuum tuarum, ut ambiguitatem prioris sermonis effugerent. 6. Cum haec furtivis, ut aiunt, operis ad lucubratiunculam velox notarii manus me dictante signaret, et plura dicere cogitarem, jam ferme quarta noctis hora excesserat, et repente stimulis quibusdam dolentis stomachi suscitatus, in orationem prorupi, ut saltem reliquo horarum spatio, subrepente somno, frustraretur infirmitas. EPISTOLA XXXV. DAMASI PAPAE AD HIERONYMUM. Hieronymum, cujus scripta multa se cum aviditate legere profitetur, enixe Damasus rogat, ut subjectis V. quaestionibus ex Veteri Testamento respondeat. Dilectissimo filio HIERONYMO DAMASUS. 1. « Dormientem te, et longo jam tempore legentem potius, quam scribentem, quaestiunculis ad te missis excitare disposui: non quo et legere non debeas: hoc enim veluti quotidiano cibo alitur et pinguescit oratio: sed quod lectionis fructus sit iste, si scribas. Itaque quoniam et heri tabellario ad me remisso, nullas 159 te jam epistolas habere dixisti, exceptis his, quas aliquando in eremo dictaveras, quasque tota aviditate legi atque descripsi:", + "candidate_score": 0.645136, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_129_131", + "bdc_text": "Cum autem circumspicerem , cui pro more hasce commentationes , laborem meum , dedicarem , primum occurrit integritatis vestrae quatemio firmissime sibi fide , nobilitate , gloria et sanguine connexaDie Brüder Zwick waren Neffen zweiten Grades der Brüder Blarer , aber ungefähr gleich alt ; vgl. Moeller , Zwick 15f. . Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_910", + "psc_text": "magno labore vita dedit mortalibus (Ex Hor. l. 1. Sat. 9), Nobilem te Ecclesia habeat, ut prius Senatus habuit. Praepara tibi divitias, quas quotidie eroges: et nunquam deficiant, dum viget aetas, dum nondum canis spargitur caput: antequam « subeant morbi, tristisque senectus, 327 Et labor, et durae » rapiat « inclementia mortis. » Nihil in te mediocre esse contentus sum: totum summum, totum perfectum desidero. Sanctum Vigilantium Presbyterum qua aviditate susceperim, melius est ut ipsius verbis, quam meis discas litteris: qui cur tam cito a nobis profectus sit, et nos reliquerit, non possum dicere, ne laedere quempiam videar. Tamen quasi praetereuntem et festinantem paululum retinui, et gustum ei nostrae amicitiae dedi, ut per eum discas, quid in nobis desideres. Sanctam conservam tuam, et tecum in Domino militantem, per te salutari volo. EPISTOLA LIX. AD MARCELLAM. De quibusdam Quaestionibus novi Testamenti. Singulis quinque Quaestionibus sibi a Marcella propositis respondet. 1. Magnis", + "candidate_score": 0.644323, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_113_115", + "bdc_text": "Quod me attinet , malo ego in spongiam recidereVgl . Sueton , Augustus 85 , 2 . et interire scripta mea , si non prosunt ecclesiae , si non per omnia congruunt scripturis canonicis .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_369", + "psc_text": "in Evangeliis emendare tentaverim. Quos ego cum possem meo jure contemnere (Asino quippe lyra superflue canit) tamen ne nos superbiae, ut facere solent, arguant ita responsum habeant: Non adeo me hebetis fuisse cordis, et tam erasse rusticitatis (quam illi solam pro sanctitate habent, piscatorum se discipulos asserentes, quasi idcirco sancti sint, si nihil scierint) ut aliquid de Dominicis verbis, aut corrigendum putaverim, aut non divinitus inspiratum; sed Latinorum 134 codicum vitiositatem, quae ex diversitate librorum omnium comprobatur, ad Graecam originem, unde et ipsi translata non denegant, voluisse revocare. Quibus si displicet fontis unda purissimi, coenosos rivulsos bibant; et diligentiam qua avium silvas, et concharum gurgites norunt, in Scripturis legendis abjiciant: sintque in hac re tantum simplices, ut Christi verba existiment rusticana, in quibus per tanta jam saecula, tantorum ingenia sudaverunt, ut rationem verbi uniuscujusque [al. unusquisque ] magis opinati sint, quam expresserint. Apostolum arguant imperitiae, qui ob multas litteras insanire", + "candidate_score": 0.644169, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_54_56", + "bdc_text": "Charles Trinkaus , in : Contemporaries III 371-375. , Fabri Stapulensis Jacques Lefèvre d'Etaples ( Jacobus Faber Stapulensis ) , von Etaples ( Picardie ) , geb. um 1460 , gest. 1536 , studierte in Paris und wirkte hauptsächlich in Frankreich , reiste aber auch mehrmals nach Italien . Der bedeutende humanistische Theologe vertrat einen nicht-scholastischen Aristotelismus und war beeinflußt durch Nikolaus von Kues und die Devotio moderna .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1481", + "psc_text": "περὶ Ἀρχῶν, στρωματέας et τόμους? quis per infame opus se ipsum voluit infamari? Nec disertiores sumus Hilario, nec fideliores Victorino, qui ejus tractatus non ut interpretes, sed ut auctores proprii operis transtulerunt. Nuper Sanctus Ambrosius sic Hexaemeron illius compilavit, ut magis Hippolyti sententias Basiliique sequeretur. Ego ipse, cujus aemulatores esse vos dicitis, et, ad caeteros talpae, caprearum in me oculos possidetis, si malo animo fuissem erga Origenem, interpretatus essem hos ipsos, quos supra dixi, libros, ut mala ejus etiam Latinis nota facerem; sed 530 nunquam feci, et multis rogantibus acquiescere nolui. Non enim consuevi eorum insultare erroribus, quorum miror ingenia. Ipse, si adhuc viveret. Origenes irasceretur vobis fautoribus suis, et cum Jacob diceret, Odiosum me fecistis in mundo (Gen. 34) . 8. Vult aliquis laudare Origenem? laudet, ut laudo: magnus vir ab infantia, et vere martyris [Leonidis Martyris] filius: Alexandriae ecclesiasticam scholam tenuit, succedens eruditissimo viro Clementi presbytero: voluptates in", + "candidate_score": 0.644001, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_72", + "bdc_text": "In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.643999, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_126", + "bdc_text": "Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_518", + "psc_text": "1. Brevis est quaestiuncula, quam misisti, et aperta responsio est. Si enim de eo quod in Evangelio scribitur: « Quicumque dixerit verbum contra Filium hominis, remittetur ei: qui autem dixerit contra 191 Spiritum Sanctum non remittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro » (Matth. 12. 32; et Marc. 3. 29), Novatianus affimat non posse peccare in Spiritum Sanctum, nisi eum qui Christianus sit, et postea negaverit; manifestum est Judaeos qui eo tempore blasphemabant, peccato blasphemiae non teneri: quippe, qui impii coloni, interfectis Prophetis, de nece Domini cogitabant, et in tantum erant perditi, ut ad salvandos eos, se Dei Filius venisse responderit. Unde de toto ipsius Scripturae ordine convincendus est, non his irremissibilem esse dictam blasphemiam, qui tormentis compulsi, et variis eviscerati cruciatibus, Dominum denegassent; sed his qui cum in virtutibus videant opera Dei, calumnientur et clamitent, daemonis esse virtutem, et omnia signa quae facta sunt, non ad divinam", + "candidate_score": 0.64389, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_126", + "bdc_text": "Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_382", + "psc_text": "proposita, postulasti, ut, quid sentirem, statim rescriberem. Quasi vero Pharisaecorum teneam cathedram, ut quotiescumque de verbis Hebraicis jurgium est, ego arbiter et litis sequester exposcar. Non sunt suaves epistolae, quae non placentam redoleant, quas non condit Apicius, in quibus nihil de magistrorum hujus temporis jure suffumat. Sed quia vector et internuntius sermonis nostri redire festinat, rem grandem celerius dicto, quam habeo: LICET DE SCRIPTURIS sanctis disputanti, non tam necessaria sint verba, quam sensus. Quod si eloquentiam quaeris (al. quaerimus ), Demosthenes legendus, aut Tullius est: si Sacramenta divina, nostri codices, qui de Hebraeo in Latinum non bene resonant, pervidendi. 2. in fronte Epistolae tuae posueras, Quid sibi velit, quod in Regnorum libro primo scriptum est. « Et Samuel puer serviebat ante conspectum Domini, cinctus Ephod bad, et diploidem habebat pusillam, quam fecerat ei mater sua: et afferebat ei de diebus in dies, cum ascenderet cum viro suo sacrificare sacrificium dierum", + "candidate_score": 0.643868, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_113_115", + "bdc_text": "Quod me attinet , malo ego in spongiam recidereVgl . Sueton , Augustus 85 , 2 . et interire scripta mea , si non prosunt ecclesiae , si non per omnia congruunt scripturis canonicis .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1758", + "psc_text": "2. Quaeritis a me rem magni operis, et majoris invidiae; in qua scribentis non ingenium, sed eruditio comprobetur; ut dum ipse cupio de caeteris judicare, judicandum me omnibus praebeam: et in opere Psalterii juxta digestionem schedulae vestrae, ubicumque inter Latinos Graecosque contentio est, quid magis Hebraeis conveniat, significem. In quo illud breviter admoneo, ut sciatis aliam esse editionem, quam Origenes et Caesariensis Eusebius, omnesque Graeciae tractatores Κοινὴν, id est, communem appellant, atque Vulgatam, et a plerisque nunc Λουκιανὸς dicitur; aliam Septuaginta Interpretum, quae in Ἑξαπλοῖς codicibus reperitur, et a nobis in Latinum sermonem fideliter versa est, et Jerosolymae atque in Orientis ecclesiis decantatur. Super qua re et sanctus filius meus Avitus saepe quaesierat. Et quia se occasio fratris nostri Firmi Presbyteri dedit, qui mihi vestram epistolam reddidit; duobus scribens, in commune respondeo, et me magno amicitiae libero foenore, quod quanto magis solvimus, plus debemus. Sicut autem in 643 novo Testamento,", + "candidate_score": 0.643822, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2015", + "psc_text": "ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, aut quomodo non debui, aliquid scripsi, non ad illum de me, sed ad meipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem; quo correctus petam, ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. » EPISTOLA CXII HIERONYMI AD AUGUSTINUM. Respondet tandem Hieronymus ad Augustini quaestiones propositas in epistolis 56. 67. et 104. scilicet de titulo libri Ecclesiasticos scriptores enarrantis, de Petro reprehenso a Paulo in epist. ad Galatas, de translatione veteris Testamenti, ac de hederae vocabulo apud Jonam: defendens acriter scriptiones et interpretationes suas adversus Augustinum. Domino vere sancto ac beatissimo Papae AUGUSTINO, HIERONYMUS in Christo salutem. 1. Tres simul epistolas, imo libellos breves per Diaconum Cyprianum, 737 tuae dignationis accepi, diversas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones opusculorum meorum continentes. Ad quas, si respondere voluero, libri magnitudine opus erit. Tamen conabor quantum facere possum, modum non egredi longioris epistolae, et", + "candidate_score": 0.642434, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_74_76", + "bdc_text": "Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck : Nieuw koop 1963 ) . -Quellen und Darstellungen aus der Geschichte des Reformations jahrhunderts VI , S. 91-102 , Nr. 62-64. 66 ). , verum adeo non debere illorum diligentiam absterrere a scribendo , ut incitet potius , utpote qui enarratione ipsorum diligenti plurimum possim iuvari .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2015", + "psc_text": "ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, aut quomodo non debui, aliquid scripsi, non ad illum de me, sed ad meipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem; quo correctus petam, ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. » EPISTOLA CXII HIERONYMI AD AUGUSTINUM. Respondet tandem Hieronymus ad Augustini quaestiones propositas in epistolis 56. 67. et 104. scilicet de titulo libri Ecclesiasticos scriptores enarrantis, de Petro reprehenso a Paulo in epist. ad Galatas, de translatione veteris Testamenti, ac de hederae vocabulo apud Jonam: defendens acriter scriptiones et interpretationes suas adversus Augustinum. Domino vere sancto ac beatissimo Papae AUGUSTINO, HIERONYMUS in Christo salutem. 1. Tres simul epistolas, imo libellos breves per Diaconum Cyprianum, 737 tuae dignationis accepi, diversas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones opusculorum meorum continentes. Ad quas, si respondere voluero, libri magnitudine opus erit. Tamen conabor quantum facere possum, modum non egredi longioris epistolae, et", + "candidate_score": 0.641764, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_40", + "bdc_text": "vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2015", + "psc_text": "ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, aut quomodo non debui, aliquid scripsi, non ad illum de me, sed ad meipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem; quo correctus petam, ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. » EPISTOLA CXII HIERONYMI AD AUGUSTINUM. Respondet tandem Hieronymus ad Augustini quaestiones propositas in epistolis 56. 67. et 104. scilicet de titulo libri Ecclesiasticos scriptores enarrantis, de Petro reprehenso a Paulo in epist. ad Galatas, de translatione veteris Testamenti, ac de hederae vocabulo apud Jonam: defendens acriter scriptiones et interpretationes suas adversus Augustinum. Domino vere sancto ac beatissimo Papae AUGUSTINO, HIERONYMUS in Christo salutem. 1. Tres simul epistolas, imo libellos breves per Diaconum Cyprianum, 737 tuae dignationis accepi, diversas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones opusculorum meorum continentes. Ad quas, si respondere voluero, libri magnitudine opus erit. Tamen conabor quantum facere possum, modum non egredi longioris epistolae, et", + "candidate_score": 0.641406, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_71_73", + "bdc_text": "ders. : In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) . et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.641032, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_59_61", + "bdc_text": "Nach dem Scheitern eines Reformversuches in der Diözese Meaux mußte er jedoch 1525 vorübergehend nach Straßburg fliehen . Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten . Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_548", + "psc_text": "vernaculus scriptor est Judaeorum, asserere, illo tempore quo crucifixus est Dominus, ex adytis Templi Virtutum coelestium erupisse voces, dicentium: Transmigremus ex his sedibus (Josephus de bello Jud. lib. 6. c. 5). Ex quibus et aliis apparere, ubi abundavit gratia, ibi superabundasse peccatum. Et postquam audierunt Apostoli: « Euntes docete omnes gentes » (Matth. 28. 19): Et ipsi Apostoli dixerunt. « Oportebat quidem vobis primum annuntiare verbum Dei: quoniam autem noluistis, ecce transimus ad gentes » (Act. 13. 46); tunc omne sacramentum Judaeae, et antiquam Dei familiaritatem, per Apostolos in nationes fuisse translatam. 5. Valida quidem quaestio, et quae possit etiam eos, qui Scripturarum aliquid attigerunt, concutere: sed perfacile solvitur. Nunquam enim eam fleret Dominus corruentem, nisi diligeret. Flevit et Lazarum, quia amabat eum. Et hoc tamen prima fronte cognoscito, non loci, sed hominum fuisse peccatum. Verum quia interfectio populi, captivitas civitatis est, propterea urbem deletam, ut populus puniretur: ideo Templum", + "candidate_score": 0.640594, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_115_117", + "bdc_text": "et interire scripta mea , si non prosunt ecclesiae , si non per omnia congruunt scripturis canonicis . Hae enim merito cynosurae \"Hundeschwanz\" , das Sternbild des kleinen Bären ( mit dem Polarstern als Leitstern) . loco sunt omnibus per hoc fretum navigantibus .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1544", + "psc_text": "lectione sanctarum Scripturarum quisque infundat oleum sensui suo, et paret mentis lucernam quae, juxta praeceptum Evangelii, luceat omnibus qui in domo sunt (Matth. 5) . 2. Igitur convivas tales, et qui sic passionis dominicae festa concelebrant, aemulantes, cum sancto dicamus: Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo, quamdiu sum (Psal. 103) ; festinemusque ad Angelorum metropolim, quae libera est, et nulla malitiae sorde maculatur, in qua nec dissensiones sunt, nec ruinae, et de altero ad alterum transmigratio, omnique voluptate calcata, et compressis luxuriae fluctibus, qui adversum nos crebrius intumescunt, coelestibus misceamur choris, ut jam nunc illuc mente translati, et augustiora videntes loca, simus 563 quod futuri sumus. Qua beatitudine indignos se fecere Judaei, qui Scripturae sanctae opibus derelictis, et ad pauperis intelligentiae acquiescentes magistros, hodie audiunt: Semper errant corde (Psal. 94) ; et nolunt, praesente Christo, dicere: Benedictus qui venit in nomine Domini (Psal. 117) . Praesertim cum omni", + "candidate_score": 0.639982, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_126", + "bdc_text": "Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1198", + "psc_text": "Emiseni, et Triphilii Cyprii, et Asterii Scythopolitae, et Serapionis Confessoris: Titi quoque Bostrensis Episcopi: Cappadocumque Basilii, Gregorii, Amphilochii: qui omnes in tantum Philosophorum doctrinis atque sententiis suos resarciunt libros, ut nescias quid in illis primum admirari debeas, eruditionem saeculi, an scientiam Scripturarum. 5. Veniam ad Latinos. Quid Tertulliano eruditius, quid acutius? Apologeticus ejus, et contra Gentes libri, cunctam saeculi obtinent (al. continent ) disciplinam. Minutius Felix causidicus Romani fori, in libro, cui titulus Octavius est; et in altero contra Mathematicos (si tamen inscriptio non mentitur auctorem) quid Gentilium scripturarum dimisit intactum? Septem libros adversus Gentes Arnobius edidit, totidemque discipulus ejus Lactantius, qui de Ira quoque, et Opificio Dei duo volumina condidit: quos si legere volueris, dialogorum Ciceronis in eis ἐπιτομὴν reperies. Victorino Martyri in libris suis, licet desit eruditio, tamen non deest eruditionis voluntas. Cyprianus, 430 Quod idola dii non sint, qua brevitate, qua historiarum omnium scientia, quorum verborum et", + "candidate_score": 0.639965, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_40", + "bdc_text": "vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2079", + "psc_text": "vere sancte et beatissime papa. Si legisti librum explanationum in Jonam, puto quod ridiculam cucurbitae non recipias quaestionem. Sin autem amicus qui me primus gladio petiit, stylo repulsus est; sit humanitatis tuae atque justitiae accusantem reprehendere, non respondentem. In Scripturarum si placet campo sine nostro invicem dolore ludamus. EPISTOLA CXVI. AUGUSTINI AD HIERONYMUM. Respondet accuratius epistolis Hieronymi, 105. 112. et 115. de interpretatione loci Epistolae ad Galatos, confirmans quod Petrus merito veraciterque reprehensus fuerit a Paulo. Caeterum deprecatur veniam, si dictis forte incautioribus Hieronymi animum offenderit, excusans, quod nulla sua culpa per multorum manus obambularit epistola, priusquam ad eum, cui scripta erat, perveniret. Domino dilectissimo et in Christi visceribus honorando, sancto fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS in Domino salutem. 1. « Jampridem caritati tuae prolixam epistolam misi, respondens illi tuae, quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc jam non solum fratrem, verum etiam collegam meum, misisse te recolis. Quae utrum", + "candidate_score": 0.639954, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_150_152", + "bdc_text": "Salutant vos fratres , Leo Iudae , Conradus Pellicanus , Theodorus Bibliander et caeteri symmistae . Valete in domino . Tiguri , mense iulio anno domini 1535 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1544", + "psc_text": "lectione sanctarum Scripturarum quisque infundat oleum sensui suo, et paret mentis lucernam quae, juxta praeceptum Evangelii, luceat omnibus qui in domo sunt (Matth. 5) . 2. Igitur convivas tales, et qui sic passionis dominicae festa concelebrant, aemulantes, cum sancto dicamus: Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo, quamdiu sum (Psal. 103) ; festinemusque ad Angelorum metropolim, quae libera est, et nulla malitiae sorde maculatur, in qua nec dissensiones sunt, nec ruinae, et de altero ad alterum transmigratio, omnique voluptate calcata, et compressis luxuriae fluctibus, qui adversum nos crebrius intumescunt, coelestibus misceamur choris, ut jam nunc illuc mente translati, et augustiora videntes loca, simus 563 quod futuri sumus. Qua beatitudine indignos se fecere Judaei, qui Scripturae sanctae opibus derelictis, et ad pauperis intelligentiae acquiescentes magistros, hodie audiunt: Semper errant corde (Psal. 94) ; et nolunt, praesente Christo, dicere: Benedictus qui venit in nomine Domini (Psal. 117) . Praesertim cum omni", + "candidate_score": 0.639486, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_74_76", + "bdc_text": "Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck : Nieuw koop 1963 ) . -Quellen und Darstellungen aus der Geschichte des Reformations jahrhunderts VI , S. 91-102 , Nr. 62-64. 66 ). , verum adeo non debere illorum diligentiam absterrere a scribendo , ut incitet potius , utpote qui enarratione ipsorum diligenti plurimum possim iuvari .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_849", + "psc_text": "quem intrinsecus sensum singula capitula continerent. Siquidem et hoc ut sibi soli facerem, oppido flagitarat; postulavique ab eo mutuo, ut domi haberet exemplar: nec facile in vulgus proderet. Res ita anno et sex mensibus transiit: donec supradicta interpretatio de scriniis ejus novo praestigio Jerosolymam commigravit. Nam quidem Pseudomonachus, vel accepta pecunia, ut perspicue intelligi datur, vel gratuita malitia, ut incassum corruptor nititur persuadere, compilatis chartis ejus et sumptibus, Judas factus est proditor: deditque adversariis latrandi contra me occasionem, ut inter imperitos concionentur, me falsarium, me verbum non expressisse de verbo: pro honorabili dixisse carissimum, et maligna interpretatione, quod nefas dictu sit, αἰδεσιμώτατον Παππαν, noluisse transferre. Haec et istiusmodi nugae crimina mea sunt. 3. Ac primum antequam de translatione respondeam, volo interrogare eos, qui malitiam prudentiam vocant: Unde apud vos exemplar epistolae? Quis dedit? qua fronte profertis, quod scelere redemistis? Quid apud homines tutum erit, si ne parietibus quidem et scriniis", + "candidate_score": 0.638955, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_73_75", + "bdc_text": "et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana . Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck : Nieuw koop 1963 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.638734, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_129", + "bdc_text": "Cum autem circumspicerem , cui pro more hasce commentationes , laborem meum , dedicarem , primum occurrit integritatis vestrae quatemio firmissime sibi fide , nobilitate , gloria et sanguine connexaDie Brüder Zwick waren Neffen zweiten Grades der Brüder Blarer , aber ungefähr gleich alt ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_356", + "psc_text": "a qua de illius sanctitate audierat. 1. Nemo reprehendat, quod in Epistolis aliquos aut laudamus, aut carpimus; cum, et in arguendis malis, sit correptio caeterorum, et in optimis praedicandis, bonorum ad virtutem studia concitentur. Nudiustertius de beatae memoriae Lea aliqua dixeramus: illico pupugit animum, et mihi venit in mentem, non debere nos tacere de Virgine, qui de secundo ordine castitatis locuti sumus. Igitur Asellae nostrae vita breviter explicanda est; cui quaeso ne hanc Epistolam legas: gravatur quippe laudibus suis: sed his potius quae adolescentulae sunt, legere dignare, ut ad exemplum ejus se instituentes, conversationem illius, perfectae vitae normam arbitrentur. 2. Praetermitto, quod in matris utero benedicitur ei, antequam nascatur: quod in phiala nitentis vitri, et omni speculo purioris, patri virgo traditur per quietem. Quod adhuc infantiae involuta pannis, et vix annum decimum aetatis excedens, honore futurae beatitudinis consecratur. Sit gratiae omne, quod ante laborem fuit: licet Deus praescius futurorum, et", + "candidate_score": 0.638549, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_129", + "bdc_text": "Cum autem circumspicerem , cui pro more hasce commentationes , laborem meum , dedicarem , primum occurrit integritatis vestrae quatemio firmissime sibi fide , nobilitate , gloria et sanguine connexaDie Brüder Zwick waren Neffen zweiten Grades der Brüder Blarer , aber ungefähr gleich alt ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2188", + "psc_text": "partes suas; junctae Sponso nolunt videri pauperes et ignobiles, propria ornamenta desiderant. 5. Nec est, quod excuses nobilitatem et divitiarum pondera. Respice sanctum virum Pammachium, et ferventissimae fidei Paulinum Presbyterum, qui non solum divitias, sed seipsos Domino obtulerunt. Qui contra diaboli tergiversationem, nequaquam pellem pro pelle, sed carnes, et ossa, et animas suas Domino consecrarunt. Qui te et exemplo, et eloquio, id est, et opere, et lingua possunt ad majora perducere. Nobilis es, et illi, sed in Christo nobiliores. Dives et honoratus, et illi, imo ex divitibus et honoratis pauperes et inglorii: et idcirco ditiores, et magis inclyti, quia pro Christo pauperes et inhonorati. Et tu quidem benefacis, quod Sanctorum diceris usibus ministrare, fovere Monachos, Ecclesiis offerre quam plurima. Sed haec rudimenta sunt militiae tuae. Contemnis aurum, contempserunt et mundi Philosophi. E quibus unus, ut caeteros sileam, multarum possessionum pretium projecit in pelagus: Abite dicens in profundum malae cupiditates, ego", + "candidate_score": 0.637578, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_50_52", + "bdc_text": "Opera omnia , Basel 1540 ( Nachdruck : Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. : Joachim Leuschner , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1460", + "psc_text": "ad excusationem Auctoris, multa de libris ejus esse subtracta, quae apertam impietatem ejusdem monstrare potuissent, quaesumus 522 Praestantiam tuam, ut in hoc specialiter, non tam nobis, quam universis qui in Urbe habitant, profuturum opus digneris impendere, ut supra dictum librum Origenis ad fidem, quemadmodum ab ipso Auctore editus est, tuo sermone manifestes; et quae a defensore ejus interpolata sunt, prodas. Et quae etiam in his schedulis, quas ad Sanctitatem tuam direximus, vel contra catholicam regulam vel imperite edita sunt, redarguas atque convincas. Sane subtiliter in Praefatione operis sui mentionem, tacito nomine tuae Sanctitatis, expressit, quod a te promissum opus ipse compleverit: illud oblique agens, etiam te simili ratione sentire. Purga ergo suspiciones hominum, et convince criminantem, ne si dissimulaveris, consentire videaris. EPISTOLA LXXXIV. Respondens superiori Epistolae, exponit, quo animo legerit, laudaritque Origenem, quem ab omnibus legi cupiat, si fieri possit absque periculo pietatis: et aemulorum calumnias refellit, ac suspiciones hominum", + "candidate_score": 0.637486, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_61", + "bdc_text": "Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_650", + "psc_text": "Aristotelis, non περὶ ἑρμηνείας ( Praedicamenta De Interpretatione ), non ἀναλυτικὰ ( Resolutiones ), non saltem Ciceronis τόπους, sed per imperitorum circulos, muliercularumque συμπόσια ( Compotationes ), syllogismos ἀσυλλογίστους texere, et quasi sophismata nostra callida argumentatione dissolvere. Stultus ego qui me putaverim haec absque Philosophis scire non posse; qui meliorem stili partem eam legerim, quae deleret, quam quae scriberet. Frustra 237 ergo Alexandri verti Commentarios: nequidquam me doctus magister per εἰσαγωγήν Porphyrii introduxit ad Logicam: et, ut humana contemnam, sine causa Gregorium Nazianzenum et Didymum in Scripturis sanctis catechistas habui: nihil mihi profuit Hebraeorum eruditio, et ab adolescentia usque ad hanc aetatem quotidiana in Lege, Prophetis, Evangeliis, Apostolisque meditatio. 2. Inventus est homo absque praeceptore perfectus πνευματοφόρος, καὶ αὐτοδίδακτος, qui eloquentia Tullium, argumentis Aristotelem, prudentia Platonem, eruditione Aristarchum, multitudine librorum Chalcenterum, Didymum scientia Scripturarum, omnesque sui temporis vincat Tractatores. Denique dicitur materiam poscere: et Carneadis aliquid referens, in utramque partem,", + "candidate_score": 0.637241, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_132", + "bdc_text": "Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2979", + "psc_text": "et opus manuum nostrarum fac stabile super nos: et opus manuum nostrarum confirma. Septuaginta; Et sit splendor Domini Dei nostri super nos; et opera manuum nostrarum dirige super nos: et opus manuum nostrarum dirige. Ubi sunt qui liberi arbitrii sibi potestate plaudentes, in eo putant se Dei gratiam consecutos, 1065 si habeant potestatem faciendi, vel non faciendi bona, sive mala? Ecce hic beatus Moyses post resurrectionem quam postulaverat, dicens: Imple nos matutina misericordia tua, et laudabimus et laetabimur in cunctis diebus nostris, nequaquam surrexisse contentus est, et aeternae vitae praemia consecutum; sed postulat, ut decor Domini Dei sui sit super eos qui surrexerint, et splendeat in animabus eordibusque sanctorum: et opera manuum eorum ipse dirigat, faciatque esse perpetua: ipseque confirmet quidquid in sanctis videtur boni. Sicut enim humilitas deprecantis meretur praemia: ita superbia comtemnentis [al confidentis ] Dei auxilio deseretur. EPISTOLA CXLI. AD AUGUSTINUM. Gratulatur ejus industriae, per quam haereticorum", + "candidate_score": 0.637182, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_59_61", + "bdc_text": "Nach dem Scheitern eines Reformversuches in der Diözese Meaux mußte er jedoch 1525 vorübergehend nach Straßburg fliehen . Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten . Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_541", + "psc_text": "affabilitate sua ad simile vitae studium provocavit. 2. Certe si sunt meliora quae poscimus, non est impudens desiderium. Si cunctae Scripturarum voces nostrae sententiae congruunt, non facimus audacter, ad ea te provocantes, ad quae tu nos saepissime cohortata es. Prima vox Dei ad Abraham: « Exi, inquit, de terra tua, et de cognatione tua, et vade in terram quam monstravero tibi » (Gen. 12. 1). Jubetur Patriarchae, ad quem primum de Christo facta est repromissio, ut relinquat Chaldaeos, relinquat 200 confusionis urbem, et Rooboth; id est, latitudines ejus: relinquat campum Sennaar, in quo superbiae usque ad coelum erecta turris est: et post fluctus istius saeculi, post flumina, super quae sederunt sancti, et fleverunt cum recordarentur Sion, post gravem gurgitem Chobar, de quo Ezechiel capillo verticis sublevatus, Jerusalem usque transfertur; ut habitet terram repromissionis, quae non rigatur ut Aegyptus de deorsum, sed de sursum: nec facit olera languentium cibos; sed temporaneum", + "candidate_score": 0.637068, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_65", + "bdc_text": "Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2014", + "psc_text": "EPISTOLA CXI AUGUSTINI AD PRAESIDIUM. Praesidium rogat Augustinus, ut superiorem epistolam curet Hieronymo reddendam, utque sibi eumdem suis etiam litteris placet. Domino beatissimo, et merito venerando fratri, et consacerdoti PRAESIDIO, AUGUSTINUS in Domino salutem. 1. « Sicut praesens rogavi sinceritatem tuam, nunc quoque commoneo, ut litteras meas sancto fratri et compresbytero nostro Hieronymo mittere non graveris. Ut autem noverit caritas tua, quemadmodum etiam tu illi pro mea causa scribere debeas, misi exemplaria litterarum et mearum ad ipsum, et ad me ipsius. Quibus lectis pro tua sancta prudentia facile videas [al. videbis ] et modum meum, quem servandum putavi, et motum ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, aut quomodo non debui, aliquid scripsi, non ad illum de me, sed ad meipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem; quo correctus petam, ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. » EPISTOLA CXII HIERONYMI AD AUGUSTINUM. Respondet tandem Hieronymus ad", + "candidate_score": 0.636352, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_58_60", + "bdc_text": "trotz seiner Ablehnung mancher äußerlicher Frömmigkeitsformen brach er aber nicht mit der römischen Kirche . Nach dem Scheitern eines Reformversuches in der Diözese Meaux mußte er jedoch 1525 vorübergehend nach Straßburg fliehen . Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_541", + "psc_text": "affabilitate sua ad simile vitae studium provocavit. 2. Certe si sunt meliora quae poscimus, non est impudens desiderium. Si cunctae Scripturarum voces nostrae sententiae congruunt, non facimus audacter, ad ea te provocantes, ad quae tu nos saepissime cohortata es. Prima vox Dei ad Abraham: « Exi, inquit, de terra tua, et de cognatione tua, et vade in terram quam monstravero tibi » (Gen. 12. 1). Jubetur Patriarchae, ad quem primum de Christo facta est repromissio, ut relinquat Chaldaeos, relinquat 200 confusionis urbem, et Rooboth; id est, latitudines ejus: relinquat campum Sennaar, in quo superbiae usque ad coelum erecta turris est: et post fluctus istius saeculi, post flumina, super quae sederunt sancti, et fleverunt cum recordarentur Sion, post gravem gurgitem Chobar, de quo Ezechiel capillo verticis sublevatus, Jerusalem usque transfertur; ut habitet terram repromissionis, quae non rigatur ut Aegyptus de deorsum, sed de sursum: nec facit olera languentium cibos; sed temporaneum", + "candidate_score": 0.635764, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_37_39", + "bdc_text": "Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in : TRE II 356-362 ) . Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2126", + "psc_text": "ante laudaveris. Cum his ergo errare puto, quia nec te ipse patieris; quamvis hoc perinde dicatur ac si in hac sententia non erraverint. Nam quis est, qui se velit cum quolibet errare? Tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes, et quem paulo post commemoras, Joannes, qui dudum in Pontificali gradu Constantinopolitanam rexit Ecclesiam. » 24. « Porro si quaeras, vel recolas, quid hinc senserit noster Ambrosius: quid noster itidem Cyprianus, invenies fortasse, nec nobis defuisse, quos in eo, quod asserimus, sequeremur, quanquam sicut paulo ante dixi, TANTUMMODO Scripturis Canonicis hanc ingenuam debeam servitutem, qua eas solas ita sequar, ut conscriptores earum nihil in eis omnino errasse, nihil fallaciter posuisse non dubitem. Proinde cum quaero tertium, ut tres etiam ego tribus opponam, possem quidem, ut arbitror, facile reperire, si multa legissem. Verumtamen ipse mihi pro his omnibus, imo supra hos omnes Apostolus Paulus occurrit: ad ipsum confugio; ad ipsum ab omnibus", + "candidate_score": 0.635505, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_136_138", + "bdc_text": "Nec ego vel lucrum facere vel encomia canere institui . Adulari non didici . Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3094", + "psc_text": "17. Adulatorum quoque assentationes, et noxia blandimenta fallaciae, velut quasdam pestes animae fuge. Nihil est quod tam facile corrumpat mentes hominum, nihil quod tam dulci et molli vulnere animum feriat. Unde et quidam sapiens ait: Verba adulatorum mollia, feriunt autem interiora ventris (Prov. 26. 22) . Et Dominus loquitur per Prophetam: Populus meus, qui beatificant vos, seducunt vos, et semitas pedum vestrorum dissipant (Isai. 3. 12. sec. LXX) . In multis, isto maxime tempore, regnat hoc vitium quodque est gravissimum, humilitatis ac benevolentiae loco ducitur. Eo fit, ut qui adulari nescit, aut invidus, aut superbus putetur. Est sane grande et subtile artificium, laudare alterum in commendationem sui, et decipiendo, animum sibi obligare decepti: quodque hoc maxime vitio agi solet, fictas laudes, certo pretio vendere. Quae haec tanta est levitas animi, quae tanta vanitas, relicta propria conscientia, alienam opinionem sequi: et quidem fictam atque simulatam? 1106 Rapi vento falsae laudationis, gaudere", + "candidate_score": 0.634893, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_68_70", + "bdc_text": "Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in : Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2050", + "psc_text": "veteris Instrumenti, veritas per Jesum Christum facta est. Jeremias quoque ex persona Dei vaticinatur: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et consummabo domui Israel, et domui Juda testamentum novum: non secundum testamentum quod disposui patribus eorum, in die qua apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti (Jerem. 31. 31) . Observa quid dicat, quod non populo gentilium, ei qui ante non receperat Testamentum; sed populo Judaeorum, cui Legem dederat per Moysen, Testamentum novum Evangelii repromittat: ut nequaquam vivant in vetustate litterae, sed in novitate spiritus. Paulus autem super cujus nunc nomine quaestio ventilatur, crebras hujusmodi ponit sententias: e quibus brevitatis studio pauca subnectam. Ecce ego Paulus dico vobis, quoniam si circumcidamini, Christus vobis nihil prodest (Gal. 5. 2) . Et iterum: Evacuati estis a Christo, qui in Lege justificamini, a gratia excidistis. Et infra: Si spiritu ducimini, jam non estis sub Lege. Ex quo apparet, qui sub Lege est,", + "candidate_score": 0.634878, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_40", + "bdc_text": "vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1746", + "psc_text": "in Graeco aliud inveniatur, ut inde aliquid proferri aut probari dubitetur. Brevem putabam futuram hanc epistolam: sed nescio quomodo ita mihi dulce factum est in ea progredi, ac si tecum loquerer. Sed obsecro te per Dominum, ne te pigeat ad omnia respondere, et praestare mihi, quantum potueris, praesentiam tuam. 638 EPISTOLA CV. AD AUGUSTINUM. Expostulat de Augustini Epistola per Italiam sparsa, qua taxabatur locus non recte a se expositus in Epistola ad Galatas. Domino vere Sancto et Beatissimo Papae AUGUSTINO HIERONYMUS, in Domino salutem. 1. Crebras ad me epistolas dirigis, et saepe compellas, ut respondeam cuidam Epistolae tuae, cujus ad me, ut ante jam scripsi, per fratrem Sysinnium Diaconum exemplaria pervenerunt absque suscriptione tua; et quam primum per fratrem Profuturum, secundo per quemdam alium te misisse significas: et interim Profuturum retractum de itinere, et Episcopum constitutum, veloci morte subtractum: illum cujus nomen retices, maris timuisse discrimina, et navigationis mutasse consilium.", + "candidate_score": 0.633482, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_135_137", + "bdc_text": "Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo . Nec ego vel lucrum facere vel encomia canere institui . Adulari non didici .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2893", + "psc_text": "ut agamus semper gratias largitori; sciamusque nos nihil esse, nisi quod donavit, in nobis ipse servaverit, dicente Apostolo: Non est volentis neque currentis, sed miserentis Dei (Rom. 9. 16) . Velle et currere meum est: sed ipsum meum, sine Dei semper auxilio non erit meum. Dicit enim idem Apostolus: Deus est qui operatur in nobis et velle et perficere (Philip. 2. 13) . Et Salvator in Evangelio: Pater meus usque modo operatur, et ego operor (Joan. 5. 17) . Semper largitor, semperque donator est. Non mihi sufficit, quod semel donavit, nisi semper donaverit. Peto, ut accipiam: et cum accepero, rursus peto. Avarus sum ad accipienda beneficia Dei, nec ille deficit in dando, nec ego satior in accipiendo. 1034 Quanto plus bibero, tanto plus sitio. Legi enim a Psalmista cantari. Gustate et videte, quoniam suavis est Dominus (Psal. 33. 9) . Omne quod habemus bonum, gustus est Domini. Cum me putavero", + "candidate_score": 0.632363, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_58_60", + "bdc_text": "trotz seiner Ablehnung mancher äußerlicher Frömmigkeitsformen brach er aber nicht mit der römischen Kirche . Nach dem Scheitern eines Reformversuches in der Diözese Meaux mußte er jedoch 1525 vorübergehend nach Straßburg fliehen . Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2555", + "psc_text": "Pammachius ad me cujusdam schedulas misit, quae Origenis περὶ ἀρχῶν interpretata volumina continerent, imo vitiata; hoc magnopere postulans, ut Graecam veritatem Latina servaret translatio, et in utramque partem seu bene, seu male dixisset ille, qui scripsit, absque interpretis patrocinio, Romana lingua cognosceret. Feci ut voluit, misique ei libros, quos cum legisset, exhorruit, et reclusit scrinio, ne prolati in vulgus, multorum animos vulnerarent. A quodam fratre qui habebat zelum Dei, sed non secundum scientiam, rogatus ut traderet ad legendum, quasi statim reddituro, propter angustiam temporis, fraudem non potuit suspicari. Qui acceperat legendos, adhibitis notariis opus omne descripsit, et multo celerius quam promiserat, codicem reddidit. Eademque temeritate, et (ut levius dicam) ineptia, quod male surripuerat, pejus aliis credidit. Et quia difficile grandes libri de 917 rebus mysticis disputantes, notarum possunt servare compendia, praesertim qui furtim celeriterque dictantur; ita in illis confusa sunt omnia, ut et ordine in plerisque, et sensu careant. Quamobrem", + "candidate_score": 0.632186, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_95_97", + "bdc_text": "Epistulae ad Atticum 7 , 13 b , 6 und Orator 70 , 235 ; vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ; Otto 313 , Nr. 1609. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2064", + "psc_text": "in eis falli non potuisse, perspicuum est. Tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu ausus es post eos disserere, quod illi explanare 753 non potuerunt? Si manifesta, superfluum est te voluisse disserere, quod illos latere non potuit: maxime in explanatione Psalmorum, quos apud Graecos interpretati sunt multis voluminibus, primus Origenes, secundus Eusebius Caesariensis, tertius Theodorus Heracleotes, quartus Asterius Scythopolitanus, quintus Apollinaris Laodicenus, sextus Didymus Alexandrinus. Feruntur et diversorum in paucos Psalmos opuscula. Sed nunc de integro Psalmorum corpore dicimus. Apud Latinos autem Hilarius Pictaviensis, et Eusebius Vercellensis Episcopi, Origenem et Eusebium transtulerunt, quorum priorem et noster Ambrosius in quibusdam secutus est. Respondeat mihi prudentia tua, quare tu post tantos et tales Interpretes in explanatione Psalmorum diversa senseris. Si enim obscuri sunt Psalmi, te quoque in eis falli potuisse credendum", + "candidate_score": 0.63214, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_148", + "bdc_text": "Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3090", + "psc_text": "ut id unoquoque praestante alteri, quod sibi ab omnibus praestari velit: tota justitia, et praeceptum hoc Dei, communis sit utilitas hominum. Et, o miram clementiam Domini! o ineffabilem Dei benignitatem! Praemium nobis pollicetur, si nos invicem diligamus, id est, si nobis ea praestemus invicem, quorum vicissim indigemus. Et nos superbo simul et ingrato animo, ejus renitimur voluntati: cujus etiam imperium beneficium est. 16. Nulli unquam omnino detrahas, nec aliorum vituperatione te laudabilem videri velis: magisque vitam tuam ornare disce, quam alienam carpere. Ac semper Scripturae memor esto dicentis: Noli diligere detrahere, ne eradiceris (Prov. 20. 13. juxta LXX) . Pauci admodum sunt, qui huic vitio renuntient, raroque invenies, qui ita vitam suam irreprehensibilem exhibere velint, ut non libenter reprehendant alienam. Tantaque hujus mali libido mentes hominum invasit, ut etiam qui procul ab aliis vitiis recesserunt, in istud tamen quasi in extremum diaboli laqueum incidant. Tu vero hoc malum ita effuge,", + "candidate_score": 0.631791, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.63094, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_94_96", + "bdc_text": "\"scopae dissolutae \"Cicero . Epistulae ad Atticum 7 , 13 b , 6 und Orator 70 , 235 ; vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_650", + "psc_text": "Aristotelis, non περὶ ἑρμηνείας ( Praedicamenta De Interpretatione ), non ἀναλυτικὰ ( Resolutiones ), non saltem Ciceronis τόπους, sed per imperitorum circulos, muliercularumque συμπόσια ( Compotationes ), syllogismos ἀσυλλογίστους texere, et quasi sophismata nostra callida argumentatione dissolvere. Stultus ego qui me putaverim haec absque Philosophis scire non posse; qui meliorem stili partem eam legerim, quae deleret, quam quae scriberet. Frustra 237 ergo Alexandri verti Commentarios: nequidquam me doctus magister per εἰσαγωγήν Porphyrii introduxit ad Logicam: et, ut humana contemnam, sine causa Gregorium Nazianzenum et Didymum in Scripturis sanctis catechistas habui: nihil mihi profuit Hebraeorum eruditio, et ab adolescentia usque ad hanc aetatem quotidiana in Lege, Prophetis, Evangeliis, Apostolisque meditatio. 2. Inventus est homo absque praeceptore perfectus πνευματοφόρος, καὶ αὐτοδίδακτος, qui eloquentia Tullium, argumentis Aristotelem, prudentia Platonem, eruditione Aristarchum, multitudine librorum Chalcenterum, Didymum scientia Scripturarum, omnesque sui temporis vincat Tractatores. Denique dicitur materiam poscere: et Carneadis aliquid referens, in utramque partem,", + "candidate_score": 0.630777, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2101", + "psc_text": "factum et peccatum: quae neque in recte factis, neque in peccatis numerentur; 768 et urgeamur eo, quod observare Legis caeremonias non potest esse indifferens, sed aut bonum, aut malum. Ut si bonum dixerimus, eas nos quoque observare cogamus; si autem malum, non vere, sed simulate ab Apostolis observatas esse credamus. Ego vero Apostolis, non tam exemplum Philosophorum timeo, quando et illi in sua disputatione veri aliquid dicunt, quam forensium advocatorum, quando in alienarum causarum actione mentiuntur. Quorum similitudo, si in ipsa expositione epistolae ad Galatas ad confirmandam simulationem Petri et Pauli putata est decenter induci; quid ego apud te timeam nomen Philosophorum, qui non propterea vani sunt, quia omnia falsa dicunt, sed quia et falsis plerisque confidunt, et ubi vera inveniuntur dicere, a Christi gratia, qui est ipsa veritas, alieni sunt. » 14. « Cur autem non dicam praecepta illa veterum sacramentorum nec bona esse, quia non eis homines justificantur;", + "candidate_score": 0.63037, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_92", + "bdc_text": "\"harena sine calce \"Nach Sueton , Caligula 53 , 2 , soll der römische Kaiser Caligula ( Caius ) mit diesen Worten den Stil Senecas charakterisiert haben ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_210", + "psc_text": "Factum est verbum Domini in manu Aggaei Prophetae » (Agg. 1. et 2), dicentis ad Jerusalem: « Ornavi te, inquit, ornamento, et imposui tibi armillas circa manus tuas » (Ezech. 16. 11). Rursum ad eum qui indutus est podere, alius locus signaculi demonstratur: « Pertransi per mediam Jerusalem, et da signaculum in frontibus virorum gementium, et dolentium in omnibus iniquitatibus, quae fiunt in medio eorum » (Ibid. 9. 4). Quare? ut postea possint dicere: « Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine » (Psal. 4. 7). 25. « Et calceamentum in pedibus ejus. » Sponsi quippe perdiderat dignitatem, et nudis pedibus Pascha celebrare non poterat. Haec sunt calceamenta de quibus Dominus ait: « Et calceavi te hiacyntho. Et calceamenta in pedibus ejus » (Ezec. 16. 10); nec ubi coluber insidians, plantam ingredientis invaderet: et super scorpiones et serpentes securius ambularet; ut praepararetur ad Evangelium pacis: jam non gradiens secundum", + "candidate_score": 0.630151, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_136_138", + "bdc_text": "Nec ego vel lucrum facere vel encomia canere institui . Adulari non didici . Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2893", + "psc_text": "ut agamus semper gratias largitori; sciamusque nos nihil esse, nisi quod donavit, in nobis ipse servaverit, dicente Apostolo: Non est volentis neque currentis, sed miserentis Dei (Rom. 9. 16) . Velle et currere meum est: sed ipsum meum, sine Dei semper auxilio non erit meum. Dicit enim idem Apostolus: Deus est qui operatur in nobis et velle et perficere (Philip. 2. 13) . Et Salvator in Evangelio: Pater meus usque modo operatur, et ego operor (Joan. 5. 17) . Semper largitor, semperque donator est. Non mihi sufficit, quod semel donavit, nisi semper donaverit. Peto, ut accipiam: et cum accepero, rursus peto. Avarus sum ad accipienda beneficia Dei, nec ille deficit in dando, nec ego satior in accipiendo. 1034 Quanto plus bibero, tanto plus sitio. Legi enim a Psalmista cantari. Gustate et videte, quoniam suavis est Dominus (Psal. 33. 9) . Omne quod habemus bonum, gustus est Domini. Cum me putavero", + "candidate_score": 0.629994, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_138", + "bdc_text": "Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3094", + "psc_text": "17. Adulatorum quoque assentationes, et noxia blandimenta fallaciae, velut quasdam pestes animae fuge. Nihil est quod tam facile corrumpat mentes hominum, nihil quod tam dulci et molli vulnere animum feriat. Unde et quidam sapiens ait: Verba adulatorum mollia, feriunt autem interiora ventris (Prov. 26. 22) . Et Dominus loquitur per Prophetam: Populus meus, qui beatificant vos, seducunt vos, et semitas pedum vestrorum dissipant (Isai. 3. 12. sec. LXX) . In multis, isto maxime tempore, regnat hoc vitium quodque est gravissimum, humilitatis ac benevolentiae loco ducitur. Eo fit, ut qui adulari nescit, aut invidus, aut superbus putetur. Est sane grande et subtile artificium, laudare alterum in commendationem sui, et decipiendo, animum sibi obligare decepti: quodque hoc maxime vitio agi solet, fictas laudes, certo pretio vendere. Quae haec tanta est levitas animi, quae tanta vanitas, relicta propria conscientia, alienam opinionem sequi: et quidem fictam atque simulatam? 1106 Rapi vento falsae laudationis, gaudere", + "candidate_score": 0.629586, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_70_72", + "bdc_text": "Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ; ders. : In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2022", + "psc_text": "appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis, de Auctoribus dicatur inscriptus. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in Commentariis Epistolae ad Galatas, 739 Paulum id, in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat: nec in alio arguere simulationem, cujus ipse tenebatur reus: et asseris reprehensionem Apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram; et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint", + "candidate_score": 0.629427, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_0", + "bdc_text": "Clarissimis viris d. Ambrosio Blaurero et Ioanni Zviccio , Constantiensibus praesulibus , Conrado item Zviccio et Thomae Blaurero , patritiis et senatoribus fratribus , Heinrychus Bullingerus gratiam et vitae innocentiam a domino .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2923", + "psc_text": "Sanctae ac venerabiles filiae tuae Eustochium et Paula ( Junior ), et genere suo, et exhortatione tua digne gradiuntur; specialiterque salutant beatitudinem tuam: omnis quoque fraternitas, quae nobiscum Domino Salvatori servire conatur. Sanctum Presbyterum Firmum, anno praeterito ob rem earum Ravennam, et inde Africam, Siciliamque direximus: quem putamus jam in Africae partibus commorari. Sanctos tuo adhaerentes lateri, ut meo obsequio salutes, precor. Litteras quoque meas ad sanctum Presbyterum Firmum direxi, quae si ad te venerint, ei dirigere non graveris. Incolumem te et mei memorem Christus Dominus custodiat, domine vere sancte et beatissime Papa. Et subter. Grandem Latini sermonis in ista provincia 1044 notariorum patimur penuriam; et idcirco praeceptis tuis parere non possumus, maxime in editione Septuaginta, quae asteriscis verubusque distincta est. Pleraque enim prioris laboris fraude cujusdam amisimus. EPISTOLA CXXXV INNOCENTII PAPAE AD AURELIUM. Litteras Aurelio mittit Innocentius Hieronymo reddendas. Dilectissimo fratri AURELIO INNOCENTIUS. Piissimam etiam ad nos perveniendi tuam", + "candidate_score": 0.629118, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_79", + "bdc_text": "Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ?", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1025", + "psc_text": "et absconditum, simplex et mysticum, duodecim in se lapides habens, et quatuor ordines, quos quatuor puto esse virtutes, Prudentiam, Fortitudinem, Justitiam, et Temperantiam, quae sibi haerent invicem: et dum mutuo miscentur, duodenarium efficiunt numerum: vel quatuor Evangelia, quae in Apocalypsi describuntur plena oculis (Apoc. 14. 6), et Domini luce radiantia mundum illuminant. In uno quattuor, et in quattuor singula. Unde δήλωσις, et ἀλήθεια, id est doctrina, et veritas in pectore Sacerdotis est. Cum enim indutus quis fuerit veste multiplici, consequens est, veritatem quam corde retinet, sermone proferre: et ob id in Rationali veritas est, id est, scientia, ut noverit quae docenda sint: et manifestatio atque doctrina, ut possit instruere alios, quod mente concepit. Ubi sunt qui innocentiam Sacerdoti dicunt posse sufficere? Vetus lex novae congruit: idipsum Moyses quod Apostolus. Ille sacerdotis scientiam ornat in vestibus: iste Timotheum et Titum instruit disciplinis. Sed et ipse vestimentorum ordo praecipuus. Legamus Leviticum. Non", + "candidate_score": 0.628438, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_79", + "bdc_text": "Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ?", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2362", + "psc_text": "utrum ipse an alius sit, qui vel venerit, vel venturus sit? Et quia omnis praedicatio falsa sectatur lucra, et gloriam quaerit humanam, ut per gloriam nascantur compendia: asserit cum camelorum vestitum pilis, nulli posse adulationi succumbere; et qui locustis vescitur ac melle silvestri (Matth. 3. 4), nec opes neque alias terrenas delicias quaerere, rigidamque et austeram vitam, aulas vitare palatii, quas quaerunt qui purpura et bysso et serico et moltibus vestiuntur. Dicitque eum non solum Prophetam, qui soleat ventura praedicere; sed plus esse quam Prophetam: quia quem illi venturum esse dixerant, hic venisse monstravit, dicens: Ecce Agnus Dei, qui tollit peccata mundi (Joan. 1. 29) : praesertim cum ad fastigium Prophetale Baptistae accesserit privilegium; ut qui dixerat: Ego a te debeo baptizari (Matth. 3. 14) , ipse eum baptizaverit: non praesumptione majoris, sed obedientia discipuli, ac timore servi. Cumque inter natos mulierum, nullum asserat Joanne surrexisse majorem (Matth. 11. 11),", + "candidate_score": 0.628318, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_58_60", + "bdc_text": "trotz seiner Ablehnung mancher äußerlicher Frömmigkeitsformen brach er aber nicht mit der römischen Kirche . Nach dem Scheitern eines Reformversuches in der Diözese Meaux mußte er jedoch 1525 vorübergehend nach Straßburg fliehen . Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1612", + "psc_text": "eveniebat, ut praesens periculum mortis effugerent, et conciliarent sibi eos, quorum clementia crudelitate saevior erat. 4. Idcirco omnibus errore seductis, vivens sermo Dei in auxilium nostrum venit ad terras, quae ignorabant cultum Dei, et veritatis solitudinem sustinebant. Cujus rei testis est ille qui loquitur: Omnes deliquerunt, simul inutiles facti (Rom. 3) . Et Prophetae Christi auxilium deprecantes: Domine, inclina tuos coelos, et descende (Psal. 143) . Non ut mutaret loca, in quo omnia sunt, sed ut propter salutem nostram, carnem humanae fragilitatis assumeret, Paulo eadem concinente: Cum esset dives, pro nobis pauper factus est, ut nos illius paupertate divites essemus (1. Cor. 8) . Venitque in terras, et de virginali utero, quem sanctificavit, egressus homo, interpretationem nominis sui EMMANUEL, id est, nobiscum Deus, dispensatione confirmans, mirum in modum coepit esse quod nos sumus, et non desivit 587 esse quod fuerat: sic assumens naturam humanam, ut quod erat ipse non perderet.", + "candidate_score": 0.627854, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_79", + "bdc_text": "Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ?", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2758", + "psc_text": "Sed tibi aliud propositum est: Christum vestire in pauperibus, visitare in languentibus, pascere in esurientibus, suscipere in his qui tecto indigent, et maxime in domesticis fidei, virginum alere monasteria, servorum Dei, et pauperum spiritu habere curam, qui diebus et noctibus serviunt Domino tuo: qui in terra positi, imitantur angelorum conversationem, et nihil aliud loquuntur, nisi quod ad laudes Dei pertinet: habentesque victum et vestitum, his gaudent divitiis, qui plus habere nolunt: si tamen servant propositum. Alioqui si amplius desiderant, his quoque quae necessaria sunt, probantur indigni. Haec ad virginem divitem, et virginem nobilem sum locutus. 15. Nunc tantum ad virginem loquar, id est non ea quae extra te, sed in te sunt, tantum considerans. Praeter psalmorum et orationis ordinem, quod tibi Hora Tertia, Sexta, Nona, ad Vesperum, Media nocte, et Mane semper est exercendum, statue quot horis sanctam Scripturam ediscere debeas; quanto tempore legere, non ad laborem, sed ad delectationem", + "candidate_score": 0.62782, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1746", + "psc_text": "in Graeco aliud inveniatur, ut inde aliquid proferri aut probari dubitetur. Brevem putabam futuram hanc epistolam: sed nescio quomodo ita mihi dulce factum est in ea progredi, ac si tecum loquerer. Sed obsecro te per Dominum, ne te pigeat ad omnia respondere, et praestare mihi, quantum potueris, praesentiam tuam. 638 EPISTOLA CV. AD AUGUSTINUM. Expostulat de Augustini Epistola per Italiam sparsa, qua taxabatur locus non recte a se expositus in Epistola ad Galatas. Domino vere Sancto et Beatissimo Papae AUGUSTINO HIERONYMUS, in Domino salutem. 1. Crebras ad me epistolas dirigis, et saepe compellas, ut respondeam cuidam Epistolae tuae, cujus ad me, ut ante jam scripsi, per fratrem Sysinnium Diaconum exemplaria pervenerunt absque suscriptione tua; et quam primum per fratrem Profuturum, secundo per quemdam alium te misisse significas: et interim Profuturum retractum de itinere, et Episcopum constitutum, veloci morte subtractum: illum cujus nomen retices, maris timuisse discrimina, et navigationis mutasse consilium.", + "candidate_score": 0.626695, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_73", + "bdc_text": "et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.626611, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_37_39", + "bdc_text": "Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in : TRE II 356-362 ) . Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2125", + "psc_text": "fallaciter 775 vel suas litteras scribere, vel Dei sui sacramenta tractare. » 23. « Flagitas a me, ut aliquem saltem unum ostendam, cujus in hac re sententiam sita secutus, cum tu tam plures nominatim commemoraveris, qui te in eo, quod astruis praecesserunt; petens ut in eo, quod te reprehendo errantem, patiar te errare cum talibus; quorum ego fateor neminem legi; sed cum ferme sex, vel septem, horum quatuor auctoritatem tu quoque infringis. Nam Laodicenum, cujus nomen taces, de Ecclesia dicis nuper egressum; Alexandrum autem veterem haereticum; Origenem vero ac Dydimum reprehensos abs te, lego in recentioribus quaestionibus, quamvis Origenem mirabiliter ante laudaveris. Cum his ergo errare puto, quia nec te ipse patieris; quamvis hoc perinde dicatur ac si in hac sententia non erraverint. Nam quis est, qui se velit cum quolibet errare? Tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes, et quem paulo post commemoras, Joannes, qui dudum in Pontificali gradu", + "candidate_score": 0.625991, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_135", + "bdc_text": "Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_109", + "psc_text": "otiosus accipio. Manu quotidie et proprio sudore quaerimus cibum, scientes ab Apostolo scriptum esse: Qui autem non operatur, nec manducet (2. Thess. 3) . 3. Haec, venerabilis et sancte Pater, cum quali gemitu, cum quali dolore conscripserim, testis est Jesus. Tacui, nunquid 45 semper tacebo, dicit Dominus (Psal. 49; et Isai. 42. 14) ? Non mihi conceditur unus angulus eremi. Quotidie exposcor fidem, quasi sine fide renatus sim. Confiteor, ut volunt, non placet. Subscribo, non credunt. Unum tantum placet, ut hinc recedam. Jamjam cedo: abruperunt a me partem animae meae, carissimos fratres: ecce discedere cupiunt, imo discedunt, melius esse dicentes, inter feras habitare, quam cum talibus Christianis: et ego ipse, nisi me et corporis imbecillitas, et hyemis retineret asperitas, jam modo fugerem. Verumtamen dum vernum tempus adveniat, obsecro ut paucis mihi mensibus eremi concedatur hospitium: aut si et hoc tardum videtur, abscedo. Domini est terra, et plenitudo ejus (Psal. 23)", + "candidate_score": 0.625507, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_37_39", + "bdc_text": "Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in : TRE II 356-362 ) . Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2064", + "psc_text": "in eis falli non potuisse, perspicuum est. Tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu ausus es post eos disserere, quod illi explanare 753 non potuerunt? Si manifesta, superfluum est te voluisse disserere, quod illos latere non potuit: maxime in explanatione Psalmorum, quos apud Graecos interpretati sunt multis voluminibus, primus Origenes, secundus Eusebius Caesariensis, tertius Theodorus Heracleotes, quartus Asterius Scythopolitanus, quintus Apollinaris Laodicenus, sextus Didymus Alexandrinus. Feruntur et diversorum in paucos Psalmos opuscula. Sed nunc de integro Psalmorum corpore dicimus. Apud Latinos autem Hilarius Pictaviensis, et Eusebius Vercellensis Episcopi, Origenem et Eusebium transtulerunt, quorum priorem et noster Ambrosius in quibusdam secutus est. Respondeat mihi prudentia tua, quare tu post tantos et tales Interpretes in explanatione Psalmorum diversa senseris. Si enim obscuri sunt Psalmi, te quoque in eis falli potuisse credendum", + "candidate_score": 0.625029, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_85_87", + "bdc_text": "Nec vero probandi sunt consarcinatores stolidi , qui citra iudicium quaelibet congerunt . Necesse enim est , ut quaelibet suo dicantur loco . Gemma est proprium verbum suo loco insertum , ut de sententiis taceam .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_737", + "psc_text": "ne aut ipse aliis detrahas, aut alios audias detrahentes. « Sedens, inquit, adversus fratrem tuum loquebaris, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum: haec fecisti et tacui. Existimasti inique, quod ero tui similis: aguam te et statuam contra faciem tuam » (Ps. 49. 20. 21). Parce a detractione linguae, custodi sermones tuos, et scito quia per cuncta, quae de aliis loqueris, tua sententia judicaris, et in his ipse deprehenderis, quae in aliis arguebas. « Neque vero illa justa est excusatio, Referentibus aliis injuriam facere non possum. » Nemo invito auditori libenter refert. Sagitta in lapidem nunquam figitur, interdum resiliens percutit dirigentem. Discat detractor, dum te videt non libenter audire, non facile detrahere: « Cum detractoribus, ait Salomon, ne miscearis, quoniam repente veniet perditio eorum, et ruinam utriusque quis novit? » (Prov. 24. 21. 22) tam videlicet ejus qui detrahit, quam illius qui aurem accommodat detrahenti. 15. Silentium et secretum. --Officii", + "candidate_score": 0.624786, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_73", + "bdc_text": "et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2126", + "psc_text": "ante laudaveris. Cum his ergo errare puto, quia nec te ipse patieris; quamvis hoc perinde dicatur ac si in hac sententia non erraverint. Nam quis est, qui se velit cum quolibet errare? Tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes, et quem paulo post commemoras, Joannes, qui dudum in Pontificali gradu Constantinopolitanam rexit Ecclesiam. » 24. « Porro si quaeras, vel recolas, quid hinc senserit noster Ambrosius: quid noster itidem Cyprianus, invenies fortasse, nec nobis defuisse, quos in eo, quod asserimus, sequeremur, quanquam sicut paulo ante dixi, TANTUMMODO Scripturis Canonicis hanc ingenuam debeam servitutem, qua eas solas ita sequar, ut conscriptores earum nihil in eis omnino errasse, nihil fallaciter posuisse non dubitem. Proinde cum quaero tertium, ut tres etiam ego tribus opponam, possem quidem, ut arbitror, facile reperire, si multa legissem. Verumtamen ipse mihi pro his omnibus, imo supra hos omnes Apostolus Paulus occurrit: ad ipsum confugio; ad ipsum ab omnibus", + "candidate_score": 0.624185, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_33_35", + "bdc_text": "Halbbd. ( V A , 2 ) 1908f. . Verum illa non pervenerunt in manus nostras . Nam iniuria temporum interciderunt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3012", + "psc_text": "(Matth. 23. 8) . Si tamen scit expedire nobis, ut etiam talia noverimus, qui novit non solum quid doceat, verum etiam quid nobis discere expediat; nam confiteor dilectioni tuae cupiditatem meam; cupio quidem et hoc scire, quod quaeris; sed multo magis cuperem scire, si fieri posset, quando praesentetur desideratus omnibus gentibus, et quando regnum futurum sit Sanctorum, quam unde in hanc terram venire ceperim. Et tamen illud, cum ab illo, qui scit omnia, discipuli sui, nostri Apostoli, quaererent, responsum acceperunt: Non est vestrum nosse tempus, aut tempora, quae Deus posuit in sua potestate (Act. 1. 7) . Quid si et hoc scit non esse nostrum scire, qui profecto scit, quid nobis sit utile scire? Et illud quidem per illum scio, non esse nostri scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate; utrum autem originem Animarum, quam nondum scio, nostrum sit scire, id est pertineat ad nos id scire, ne hoc", + "candidate_score": 0.622673, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2023", + "psc_text": "eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromateon suorum librum, commatico super explanatione ejus sermone complevit. Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possent [al. possint ] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem: qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum, interdum nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant; et non placeant inter extrancos, quae placent inter suos). » Si quid igitur reprehensione dignum", + "candidate_score": 0.621731, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_138", + "bdc_text": "Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3095", + "psc_text": "subtile artificium, laudare alterum in commendationem sui, et decipiendo, animum sibi obligare decepti: quodque hoc maxime vitio agi solet, fictas laudes, certo pretio vendere. Quae haec tanta est levitas animi, quae tanta vanitas, relicta propria conscientia, alienam opinionem sequi: et quidem fictam atque simulatam? 1106 Rapi vento falsae laudationis, gaudere ad circumventionem suam, et illusionem pro beneficio accipere? Tu ergo si vere laudabilis esse cupis, laudem hominum ne requiras. Illique praepara conscientiam tuam, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium, et tunc laus tibi erit a Deo (1. Cor. 4. 5) . 18. Sit igitur intentus ac vigilans, et adversus peccata semper armatus animus tuus. Sermo in omnibus moderatus et parcus, et qui necessitatem magis loquendi indicet, quam voluntatem. Ornet prudentiam verecundia, quodque praecipuum in feminis semper fuit, cunctas in te virtutes pudor superet. Diu ante considera, quid loquendum sit, et adhuc tacens provide, ne quid dixisse poeniteat.", + "candidate_score": 0.621541, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_85_87", + "bdc_text": "Nec vero probandi sunt consarcinatores stolidi , qui citra iudicium quaelibet congerunt . Necesse enim est , ut quaelibet suo dicantur loco . Gemma est proprium verbum suo loco insertum , ut de sententiis taceam .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2150", + "psc_text": "sum criminosus, et juxta tritum vulgi sermone proverbium: Jurgantibus, et negantibus cunctis, nec aures me credo habere, nec tactum: ipsique parietes in me maledicto resonarunt, et in me psallebant qui bibebant vinum (Psal. 68) : coactus 783 malo tacere didici, rectius esse arbitrans, ponere custodiam ori meo, et ostium munitum labiis meis (Psal. 38) , quam declinare cor meum in verba malitiae: et dum carpo vitia, in vitium detractionis incurrere. Quod cum dixissem: Non est, inquit, detrahere, verum dicere; nec privata correptio generalem facit doctrinam; cum aut rarus, aut nullus sit, qui sub hujus culpae rea tum cadat. Quaeso ergo te, ne me tanto itinere vexatum, frustra venisse patiaris. Scit enim Dominus, quod post visionem sanctorum Locorum, hanc vel maxime causam habui, ut cum tuis litteris sorori mederer ac matri. Et ego: Jamjam, inquam, quod vis faciam: nam et epistolae transmarinae sunt, et specialiter sermo dictatus, raro potest invenire quos", + "candidate_score": 0.621456, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_101", + "bdc_text": "At diligentis et absoluti interpretis erat ista omnia observare .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2065", + "psc_text": "Apud Latinos autem Hilarius Pictaviensis, et Eusebius Vercellensis Episcopi, Origenem et Eusebium transtulerunt, quorum priorem et noster Ambrosius in quibusdam secutus est. Respondeat mihi prudentia tua, quare tu post tantos et tales Interpretes in explanatione Psalmorum diversa senseris. Si enim obscuri sunt Psalmi, te quoque in eis falli potuisse credendum est. Si manifesti, illos in eis falli potuisse non creditur: ac per hoc utroque modo superflua erit interpretatio tua, et hac lege post priores nullus loqui audebit, et quodcumque alius occupaverit alius de eo licentiam scribendi non habebit. QUIN POTIUS humanitatis tuae est, in quo veniam tibi tribuis, indulgere et caeteris. Ego enim non tam vetera abolere conatus sum, quae linguae meae hominibus emendata de Graeco in Latinum transtuli, quam ea testimonia quae a Judaeis praetermissa sunt vel corrupta, proferre in medium; ut scirent nostri quid Hebraica Veritas contineret. Si cui legere non placet, nemo compellit invitum. Bibat vinum vetus", + "candidate_score": 0.621178, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_113", + "bdc_text": "Quod me attinet , malo ego in spongiam recidereVgl .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_162", + "psc_text": "unitas. In eo vero quod dicitur, nobis, personarum diversitas indicatur. Legimus in Canticis Canticorum vocem sponsi dicentis ad sponsam: Surge, veni, proxima mea, speciosa mea [al. sponsa], columba mea: quia ecce hyems transiit, pluvia abiit sibi (Cant. 5. 2) . Quando enim anima in cogitatione tranquillitatem sentit, quando supra petram fundata est, et fides ejus alta radice fixa est, universi tentationem fluctus sibi pertranseunt: et ei non pertranseunt, qui tentatur. Notandum autem quomodo ad id quod Dominus dixerat, quem mittam, et quis ibit nobis, Propheta ex parte responderit: Ecce ego, mitte me, et de sequenti tacuerit, intelligens nullum hominem dignum esse, qui Deo pergeret, et omne iter suum ejus faceret esse, qui mitteret. Quam humilitatem Dominus advertens quod se secundis putaret indignum, imperavit sequentia, dicens: Vade. 21. Septuaginta: Et dixit: Ecce ego sum, mitte me. Aquila et Theodotion: Ecce adsum, mitte me. Symmachus: Ecce, mitte me. Deus qui vocat ea", + "candidate_score": 0.617948, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_434", + "psc_text": "scribendum transvolarem: quod quidem usque ad praesens facio. Verum quia heri diacono ad me misso, ut tu putas Epistolam, ut ego sentio, Commentarium te expectare dixisti, brevem responsionem ad ea desiderans, quae singula magnorum voluminum prolixitate indigent, ταῦτὰ σοι ἐσχεδίασα, duabus tantum Quaestiunculis praetermissis: non quo non potuerim ad illas aliquid respondere, sed quod ab eloquentissimis viris, Tertulliano nostro scilicet, et Novatiano, latino sermone sint editae; et si nova voluerimus afferre, sit latius disputandum. 161 Certe exspecto quid placeat: utrumne epistolari brevitate sententias tibi velis digeri aut singulorum libros confici. Nam et Origenes in quarto Pauli ad Romanos ἐξηγήσεων tomo de circumcisione magnifice disputavit: et de mundis atque immundis animalibus in Levitico plura disseruit: ut si ipse invenire nihil possem, de ejus tamen fontibus mutuarer. Et ut verius loquar, Didymi de Spiritu sancto librum in manibus habeo, quem translatum tibi cupio dedicare: ne me existimes tantummodo dormitare, qui lectionem sine", + "candidate_score": 0.617686, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_82", + "bdc_text": "Praestaret solis priscis omnes collocasse operam neglectis nuperis illis tractatoribus , qui ex retextis aliorum sertis novas subinde corollas concinnare gaudent .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_771", + "psc_text": "quippe nomina, juncturasque verborum, et praetermissae in Regum libris tanguntur historiae, et innumerabiles explicantur Evangelii quaestiones. Ezras et Neemias, « adjutor » videlicet et « consolator a Domino, » in unum volumen coarctantur: instaurant Templum, muros extruunt civitatis: omnisque illa turba populi redeuntis in patriam, et descriptio Sacerdotum, Levitarum, Israelis, proselytorum ac per singulas familias murorum ac turrium opera divisa, aliud in cortice praeferunt, aliud retinent in medulla. 280 8. Cernis me Scripturarum amore raptum excessisse modum Epistolae, et tamen non implesse quod volui. Audivimus tantum quid nosse, quid cupere debeamus, ut et nos quoque possimus dicere: « Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas in omni tempore » (Ps. 118. 20). Caeterum Socraticum illud impletur in nobis; Hoc tantum scio, quod nescio. Tangam et novum breviter Testamentum. Matthaeus, Marcus, Lucas, et Joannes, quadriga Domini, et verum Cherubim, quod interpretatur « scientiae multitudo, per totum corpus oculati sunt, scintillae emicant, discurrunt", + "candidate_score": 0.616143, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_32_34", + "bdc_text": "Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 . Halbbd. ( V A , 2 ) 1908f. . Verum illa non pervenerunt in manus nostras .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2295", + "psc_text": "scissum sit in duas partes a summo usque deorsum: 832 et omnia Legis sint revelata mysteria; ut quae prius recondita tenebantur, universis gentibus proderentur. In duas autem partes, in vetus et novum Testamentum; et a summo usque deorsum, ab initio mundi, quando homo conditus est, et reliqua quae facta sunt in medio, sacra narrat historia, usque ad consummationem mundi. Et quaerendum, quod velum Templi scissum sit, exterius, an interius? Mihi videtur in passione Domini illud velum esse conscissum, quod in tabernaculo, et in Templo foris positum fuerat; et appellabatur exterius: Quia nunc ex parte videmus, et ex parte cognoscimus. Cum autem venerit quod perfectum est (1. Cor. 13. 9. et 10) , tunc et velum interius dirumpendum est: ut omnia quae, nunc nobis abscondita sunt, domus Dei sacramenta, videamus. Videamus quid significent duo Cherubim, quid Oraculum, quid vas aureum, in quo manna reconditum fuit. Nunc enim per speculum videmus in", + "candidate_score": 0.609258, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_70", + "bdc_text": "Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2208", + "psc_text": "transfertur; sic ad ictum oculi, et ad nutum Dei, omnium mortuorum corpora movebuntur parata ad adventum judicis. Quodque jungit et dicit: In novissima tuba: canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur. Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem; et mortale hoc induere immortalitatem, 803 duplicem habet intelligentiam, ut clangor tubae, aut vocis indicet magnitudinem, juxta illud quod scriptum, est: Sicut tuba exalta vocem tuam (Isai. 58) ; aut apertam omnium resurrectionem, juxta illud quod in Evangelio legimus: Tu autem quando facis eleemosynam, noli tuba canere ante te (Matth. 6. 2) , hoc est, abscondite fac misericordiam, et in secreto, ne videaris de alterius miseria gloriari. Quaerimus autem cur ad novissimam tubam mortuos scripserit resurrecturos. Quando enim novissima dicitur, utique aliae praecesserunt. In Apocalypsi Joannis, septem describuntur Angeli cum tubis, et unoquoque clangente, primo videlicet, secundo et tertio, quarto et quinto et sexto, quid per singulos actum sit, indicatur", + "candidate_score": 0.607942, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_70", + "bdc_text": "Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1175", + "psc_text": "natura (Gal. 5. 6) . Unde cantamus canticum novum: et vetere homine deposito, non ambulamus in vetustate litterae sed in novitate spiritus (Rom. 7. 6) . Hic est calculus novus, cui novum nomen inscribitur; quod nemo scit legere, nisi qui illud acceperit (Apoc. 2. 17). « Quotquot enim baptizati sumus in Christo Jesu, in mortem illius baptizati sumus. Consepulti enim ei sumus per baptismum in mortem [al. morte ], ut quomodo surrexit Christus a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitatem vitae ambulemus » (Rom. 6. 3). Toties novitatem legimus, et tamen maculosum nomen uxoris non potest ulla novitate deleri? Consepulti sumus Christo in baptismate, et resurreximus per fidem operationis Dei, qui suscitavit eum a mortuis. Cumque essemus mortui in delictis, et praeputio carnis nostrae, convivificavit nos cum illo, donans omnia delicta; delens quod adversum nos erat chirographum decreti, quod erat contrarium nobis: et ipsum tulit de medio,", + "candidate_score": 0.607311, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_70", + "bdc_text": "Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2209", + "psc_text": "secreto, ne videaris de alterius miseria gloriari. Quaerimus autem cur ad novissimam tubam mortuos scripserit resurrecturos. Quando enim novissima dicitur, utique aliae praecesserunt. In Apocalypsi Joannis, septem describuntur Angeli cum tubis, et unoquoque clangente, primo videlicet, secundo et tertio, quarto et quinto et sexto, quid per singulos actum sit, indicatur (Apocal. 8. et 9). Novissimo autem, id est, septimo, claro tubae strepitu personante, mortui suscitantur: corpora quae prius habuerant corruptibilia, incorrupta recipientes. Unde post novissimam tubam exponit Apostolus quid sequatur: Canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, nos autem immutabimur. Quando dicit, nos, alium se, et eos, qui secum sunt, praeter mortuos esse significat. Ad quod intelligendum, sunt qui dicant mortuos, qui resurgant incorrupti, esse corpora mortuorum; eos autem qui dicantur esse mutandi, animas debere accipi, quando in majorem gloriam fuerint commutatae; et pervenerint in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi (Ephes. 4. 13). Alii vero asserunt, mortuos deberi", + "candidate_score": 0.606709, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 4, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1", + "max_score": 0.741971, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_145_147", + "bdc_text": "Nihil habemus , quod non acceperimus . Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. . Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_383", + "psc_text": "autem accepimus, quid gloriamur, quasi non acceperimus? ac per hoc ut qui gloriatur, in domino glorietur, quibus hoc deus donare uoluerit, eius misericordiae est, non meriti illorum, quibus autem noluerit, ueritatis est. iusta namque peccatoribus poena debetur, quoniam miserieordiammisericordiam et ueritatem diligit dominus deus et: miserieordiactmisericordia ueritas occurrerunt sibi et: uniuersae uiae domini misericordia et ueritas. et quis explicet quam crebro haec duo eoniuncta diuina scriptura commemoret? aliquando 9 Prou. 8,35 Ps.36,23 11 Phil. 2, 13 16cf. I Cor. 4,7 17 I Cor. 1,31. II Cor. 10,17 20 Ps. 83, 12 22 Ps. 84, 11 Ps. 24, 10 . 1 alt. nec] vel b posi diligimus eras. uid. est bona in L 2 alt. bona est A si minus] si IC si minus diligimns A minus s.l.naL 3pr.non s.l.G bona est d dicens KC 4 est Kml 5 uoluntatem exp. L 6 et] set Lml sed Lm2SVmlPG malfl Lm2SYGA habeamus", + "candidate_score": 0.741971, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_146_148", + "bdc_text": "Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. . Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus . Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_383", + "psc_text": "autem accepimus, quid gloriamur, quasi non acceperimus? ac per hoc ut qui gloriatur, in domino glorietur, quibus hoc deus donare uoluerit, eius misericordiae est, non meriti illorum, quibus autem noluerit, ueritatis est. iusta namque peccatoribus poena debetur, quoniam miserieordiammisericordiam et ueritatem diligit dominus deus et: miserieordiactmisericordia ueritas occurrerunt sibi et: uniuersae uiae domini misericordia et ueritas. et quis explicet quam crebro haec duo eoniuncta diuina scriptura commemoret? aliquando 9 Prou. 8,35 Ps.36,23 11 Phil. 2, 13 16cf. I Cor. 4,7 17 I Cor. 1,31. II Cor. 10,17 20 Ps. 83, 12 22 Ps. 84, 11 Ps. 24, 10 . 1 alt. nec] vel b posi diligimus eras. uid. est bona in L 2 alt. bona est A si minus] si IC si minus diligimns A minus s.l.naL 3pr.non s.l.G bona est d dicens KC 4 est Kml 5 uoluntatem exp. L 6 et] set Lml sed Lm2SVmlPG malfl Lm2SYGA habeamus", + "candidate_score": 0.71043, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_144_146", + "bdc_text": "Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae . Nihil habemus , quod non acceperimus . Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_383", + "psc_text": "autem accepimus, quid gloriamur, quasi non acceperimus? ac per hoc ut qui gloriatur, in domino glorietur, quibus hoc deus donare uoluerit, eius misericordiae est, non meriti illorum, quibus autem noluerit, ueritatis est. iusta namque peccatoribus poena debetur, quoniam miserieordiammisericordiam et ueritatem diligit dominus deus et: miserieordiactmisericordia ueritas occurrerunt sibi et: uniuersae uiae domini misericordia et ueritas. et quis explicet quam crebro haec duo eoniuncta diuina scriptura commemoret? aliquando 9 Prou. 8,35 Ps.36,23 11 Phil. 2, 13 16cf. I Cor. 4,7 17 I Cor. 1,31. II Cor. 10,17 20 Ps. 83, 12 22 Ps. 84, 11 Ps. 24, 10 . 1 alt. nec] vel b posi diligimus eras. uid. est bona in L 2 alt. bona est A si minus] si IC si minus diligimns A minus s.l.naL 3pr.non s.l.G bona est d dicens KC 4 est Kml 5 uoluntatem exp. L 6 et] set Lml sed Lm2SVmlPG malfl Lm2SYGA habeamus", + "candidate_score": 0.684277, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_146", + "bdc_text": "Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_383", + "psc_text": "autem accepimus, quid gloriamur, quasi non acceperimus? ac per hoc ut qui gloriatur, in domino glorietur, quibus hoc deus donare uoluerit, eius misericordiae est, non meriti illorum, quibus autem noluerit, ueritatis est. iusta namque peccatoribus poena debetur, quoniam miserieordiammisericordiam et ueritatem diligit dominus deus et: miserieordiactmisericordia ueritas occurrerunt sibi et: uniuersae uiae domini misericordia et ueritas. et quis explicet quam crebro haec duo eoniuncta diuina scriptura commemoret? aliquando 9 Prou. 8,35 Ps.36,23 11 Phil. 2, 13 16cf. I Cor. 4,7 17 I Cor. 1,31. II Cor. 10,17 20 Ps. 83, 12 22 Ps. 84, 11 Ps. 24, 10 . 1 alt. nec] vel b posi diligimus eras. uid. est bona in L 2 alt. bona est A si minus] si IC si minus diligimns A minus s.l.naL 3pr.non s.l.G bona est d dicens KC 4 est Kml 5 uoluntatem exp. L 6 et] set Lml sed Lm2SVmlPG malfl Lm2SYGA habeamus", + "candidate_score": 0.676643, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_143_145", + "bdc_text": "Agnoscitis nimirum dona dei . Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae . Nihil habemus , quod non acceperimus .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_383", + "psc_text": "autem accepimus, quid gloriamur, quasi non acceperimus? ac per hoc ut qui gloriatur, in domino glorietur, quibus hoc deus donare uoluerit, eius misericordiae est, non meriti illorum, quibus autem noluerit, ueritatis est. iusta namque peccatoribus poena debetur, quoniam miserieordiammisericordiam et ueritatem diligit dominus deus et: miserieordiactmisericordia ueritas occurrerunt sibi et: uniuersae uiae domini misericordia et ueritas. et quis explicet quam crebro haec duo eoniuncta diuina scriptura commemoret? aliquando 9 Prou. 8,35 Ps.36,23 11 Phil. 2, 13 16cf. I Cor. 4,7 17 I Cor. 1,31. II Cor. 10,17 20 Ps. 83, 12 22 Ps. 84, 11 Ps. 24, 10 . 1 alt. nec] vel b posi diligimus eras. uid. est bona in L 2 alt. bona est A si minus] si IC si minus diligimns A minus s.l.naL 3pr.non s.l.G bona est d dicens KC 4 est Kml 5 uoluntatem exp. L 6 et] set Lml sed Lm2SVmlPG malfl Lm2SYGA habeamus", + "candidate_score": 0.657901, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_76", + "bdc_text": "-Quellen und Darstellungen aus der Geschichte des Reformations jahrhunderts VI , S. 91-102 , Nr. 62-64. 66 ). , verum adeo non debere illorum diligentiam absterrere a scribendo , ut incitet potius , utpote qui enarratione ipsorum diligenti plurimum possim iuvari .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_180", + "psc_text": "credentem in eum. item in eodem libro apostolus Paulus: notum ergo sit uobis, inquit, uiri fratres, quoniam per hunc uobis remissio peccatorum annuntiatur; ab omnibus quibus non potuistis in lege Moysi iustificari, in hoc omnis credens iustificatur. § 53 Hoc tanto aggere testimoniorum cuius aduersus ueritatem dei elatio non prematur? et multa quidem alia repperiri possunt, sed et finiendi huius operis cura non neglcgenterneglegenter habenda est. de libris quoque ueteris testamenti multas contcstationes diuinorum eloquiorum adhibere in hanc sententiam supcruacaneumsuperuacaneum putaui, quando quidem illic quod occultatur sub uelamento uelut terrenarum promissionum, hoc in noui testamenti praedicatione reuelatur. et ipse dominus librorum ueterum utilitatem breuiter demonstrauit et definiuit dicens oportuisse inpleri, quae de illo scripta essent in Lege et Prophetis et Psalmis, et haec ipsa esse, 'quod oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertia diedic et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem'.", + "candidate_score": 0.654975, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_113_115", + "bdc_text": "Quod me attinet , malo ego in spongiam recidereVgl . Sueton , Augustus 85 , 2 . et interire scripta mea , si non prosunt ecclesiae , si non per omnia congruunt scripturis canonicis .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_499", + "psc_text": "Pelagius non ex sua, sed ex aliorum persona indiderit scriptis suis usque adeo sciens hanc nescio quam esse nouitatem, quae contra antiquam et ecclesiae insitam opinionem sonare nunc coeperit, ut eam ipse confitcriautuerecundatusautueritus fuerit. et forte hoc ipse non sentit, quod sine peccato nascatur homo, cui fatetur necessarium esse baptismum, in quo fit remissio peccatorum; quod sine peccato damnetur homo, quem necesse est non baptizatum in non credentibus deputari, quia utique scriptura euangelica fallere non potest, in qua apertissime legitur: qui non crediderit, condemnabitur; postremo quod sine peccato imago dei non admittatur ad regnum dei, quoniam nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, 3.6 Pelagius 8 cf. Contra Iulianum Pel. VI 7, 18 (XLIV 843 M) 24 Marc. 16, 16 26 Ioh. 3, 5 2 iam] et iam V respodisse Kml 3 si ml ex sed L sed SVG adeae S adQ**G inquiunt] equi dicunt V 4 et eras.V", + "candidate_score": 0.650095, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_0", + "bdc_text": "Clarissimis viris d. Ambrosio Blaurero et Ioanni Zviccio , Constantiensibus praesulibus , Conrado item Zviccio et Thomae Blaurero , patritiis et senatoribus fratribus , Heinrychus Bullingerus gratiam et vitae innocentiam a domino .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_393", + "psc_text": "A intellegentes et quod sic conamur et quod sic precamur dono illius nos liabcre, ut in omnibus non ad nos respicientes, sed sursum cor habentes domino deo nostro gratias agamus et, cum gloriamur, in illo gloriemur. § 34 Quartum iam illud restat, quo explicato, quantum adiuuat dominus, sermo quoque iste tam prolixus tandem terminum sumat, utrum qui omnino numquam ullum peccatum habuerit habiturusnc sit, non solum quisquam natorum hoinininnsit, uerum etiam potuerit aliquando esse uel possit. huncprorsus nisi unum mediatorem dei et hominum hominem ChristuinChristum Iesumnullum uel esse uel fuisse uel futurum esse certissimum est. unde iam multa diximus de baptismo paruulorum, qui si nullum peccatum habent, non solum sunt homines innumerabiles sine peccato, uerum etiam fuerunt et erunt. porro si ueraciter illud constitit, unde secundo loeoloco egimus, neminem esse sine peccato, profecto nec paruuli sine peccato sunt. ex quo conficitur. etsi quisquam in hac uita esse potuisset, qui uirtute", + "candidate_score": 0.648152, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_488", + "psc_text": "huic ergo, ut dixi, argumento in illis duobus libris, quos ad tc scripsi, nihil respondi neque 9cf. Rora. 5,12 1S Pelagius cf. De peccato originali 21, 24 (CSEL XLII 183, 13). Operis impcrf. I 56 (XLV 1078 M). Hicron. opera XXX 695. 696 M. Mercatoris Comm. super nom. Cael. (XLVIII 86 M). Zimmer, Pclagius in Irlaiul p. 296. Souter, The Commentary of Pelagius (Proccedings of the British Academy II) p. 3 sqq. 1 honiinibus Pml 2 quod s.l.m2L,om. SVtalG pr. uel om. P 4 quod z ACM traditac 5 qui alitcr (ipr. s.l.)Lml VmlKm2 qualiteri'C/1 consisteret Kml 6 paucos A ulagii Lm1 pelagiSVml 7 uiri ut audio sancti bd parui Km2 pro paruo M profectu (u b. f ml)L,A prouectum C prouectusK in eras. V 8 apostoliom. A epistolã LC epistolaSPJI aepystolas A',ow. V preuissimas Kml 11 quadam Kml 12 gestare om..N quam om. V 13 non refclli] n respondiq:", + "candidate_score": 0.612211, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_24_26", + "bdc_text": "- Lit. : Max Rauer , in : RGG II 741 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_131", + "psc_text": "2 quodam modo suis radiis KC ad ucstiat in mg. m2 add. non uidctur V sic (c s.l.m2)V 5 hec (e ex 0) V 7 men- tes om. A nascentiu in ras. m2G greco zK 8 etiam intelligi d lumen ipsum zbd 10 accipiant (om. aut)il/ 11 reperiuntur PGr 14 ad ista Vml quibus A 15 ut) et A 17 tamquam] atM. liic(os. im2)L 19 inquoinquinatum LmlSV 20 si-dictum est in mq. Km2 distinctiones Vml dictionis M 22 omnem s.l.Km2 hom. inter. b 23 qui d 24 qua propter (propter s.l.m2add.)L quam SG 25 apellatur saepius K uelut om. KC 26 et om. V quod amodo C quod admodo M 27 creatione C 28 de hoc b intellegi, cum homo uenit in mundum. nerumuerum tamen etiam ipse quamuis iam creatus oculus necesse est in tenebris maneat, si non credat in eum qui dixit: ego lux in saeculum ueni, ut omnis", + "candidate_score": 0.606687, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 5, + "cf_id": "cf031", + "work_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios", + "max_score": 0.738832, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_120_122", + "bdc_text": "Eiusdem quidem argumenti sunt duae priores et postrema , sed non pari filoin der Vorlage filio . et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Ephesios summam illam tenet, quae totius disciplinae semper esse debet, scilicet ut habeant cognitionem theologiae, id est Dei Christi, mysterii ipsius et adventus, et caeterorum quae ad eam cognitionem pertinent. Item praecepta vivendi Christianis vel omnibus vel singulis convenientia continet: quid dominum apud servum, apud patrem quid filium, quid maritum apud uxorem, oporteat facere. Haec igitur cum duo sint, principio de theologia disponemus universa: deinde de vitae genere et praeceptis ad vivendum. Sane materia illa est similiter, quae in omnibus custoditur; quod etiam Ephesii a pseudoapostolis depravati videbantur judaismum jungere christianae disciplinae. Monendi igitur modo et corrigendi, epistola ista conscripta est; ut illa, quae sunt illis male insinuata, corrigant, emendent; et quod ante illis traditum est, custodiant, atque in codem perseverent. Summa igitur in principio ista est: Christum Dei filium, et ante mundum fuisse, et semper esse, et ipsum venisse, et in eo spem positam esse;", + "candidate_score": 0.738832, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_121_123", + "bdc_text": "et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Ephesios summam illam tenet, quae totius disciplinae semper esse debet, scilicet ut habeant cognitionem theologiae, id est Dei Christi, mysterii ipsius et adventus, et caeterorum quae ad eam cognitionem pertinent. Item praecepta vivendi Christianis vel omnibus vel singulis convenientia continet: quid dominum apud servum, apud patrem quid filium, quid maritum apud uxorem, oporteat facere. Haec igitur cum duo sint, principio de theologia disponemus universa: deinde de vitae genere et praeceptis ad vivendum. Sane materia illa est similiter, quae in omnibus custoditur; quod etiam Ephesii a pseudoapostolis depravati videbantur judaismum jungere christianae disciplinae. Monendi igitur modo et corrigendi, epistola ista conscripta est; ut illa, quae sunt illis male insinuata, corrigant, emendent; et quod ante illis traditum est, custodiant, atque in codem perseverent. Summa igitur in principio ista est: Christum Dei filium, et ante mundum fuisse, et semper esse, et ipsum venisse, et in eo spem positam esse;", + "candidate_score": 0.719639, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122_124", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Ephesios summam illam tenet, quae totius disciplinae semper esse debet, scilicet ut habeant cognitionem theologiae, id est Dei Christi, mysterii ipsius et adventus, et caeterorum quae ad eam cognitionem pertinent. Item praecepta vivendi Christianis vel omnibus vel singulis convenientia continet: quid dominum apud servum, apud patrem quid filium, quid maritum apud uxorem, oporteat facere. Haec igitur cum duo sint, principio de theologia disponemus universa: deinde de vitae genere et praeceptis ad vivendum. Sane materia illa est similiter, quae in omnibus custoditur; quod etiam Ephesii a pseudoapostolis depravati videbantur judaismum jungere christianae disciplinae. Monendi igitur modo et corrigendi, epistola ista conscripta est; ut illa, quae sunt illis male insinuata, corrigant, emendent; et quod ante illis traditum est, custodiant, atque in codem perseverent. Summa igitur in principio ista est: Christum Dei filium, et ante mundum fuisse, et semper esse, et ipsum venisse, et in eo spem positam esse;", + "candidate_score": 0.706207, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios_window_116", + "psc_text": "debemus; et haec alterius quaestionis sint. Nunc revelatum sibi mysterium ostendit; cum dixit Paulus id se scripsisse Ephesiis, id est ipsum mysterium; non revelationem, sed quod revelatum est, hoc est mysterium. Scripsi, inquit, sed immo dico; et ut potuistis, inquit, legentes intelliegere, in quantum potuistis prudentiam meam; in mysterio Christi prudentiam. Scientiam posuit non illam quae praevidet sua potentia quae sunt, quae futura sunt ratiocinando invenit et comprehendit: at hic scientiam, prudentiam nominavit. Non enim per prudentiam consecutus; sed postea quam consecutus est, habere coepit prudentiam. Denique prudentiam, inquit, in mysterio Christi; id est in eo quod percepi, quod mihi revelatum est, quod mihi notum factum est; id est in eo, quod doctus sit prudentia, in eo quod sibi revelatum est vel memoria, vel scientia, vel intelligentia. Hae enim sunt partes prudentiae: ita et locus prudentiae est, et tamen non per prudentiam mysterium consequi possumus, sed per revelationem. VERS. 5.", + "candidate_score": 0.703891, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_120_122", + "bdc_text": "Eiusdem quidem argumenti sunt duae priores et postrema , sed non pari filoin der Vorlage filio . et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios_window_116", + "psc_text": "debemus; et haec alterius quaestionis sint. Nunc revelatum sibi mysterium ostendit; cum dixit Paulus id se scripsisse Ephesiis, id est ipsum mysterium; non revelationem, sed quod revelatum est, hoc est mysterium. Scripsi, inquit, sed immo dico; et ut potuistis, inquit, legentes intelliegere, in quantum potuistis prudentiam meam; in mysterio Christi prudentiam. Scientiam posuit non illam quae praevidet sua potentia quae sunt, quae futura sunt ratiocinando invenit et comprehendit: at hic scientiam, prudentiam nominavit. Non enim per prudentiam consecutus; sed postea quam consecutus est, habere coepit prudentiam. Denique prudentiam, inquit, in mysterio Christi; id est in eo quod percepi, quod mihi revelatum est, quod mihi notum factum est; id est in eo, quod doctus sit prudentia, in eo quod sibi revelatum est vel memoria, vel scientia, vel intelligentia. Hae enim sunt partes prudentiae: ita et locus prudentiae est, et tamen non per prudentiam mysterium consequi possumus, sed per revelationem. VERS. 5.", + "candidate_score": 0.702986, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Ephesios summam illam tenet, quae totius disciplinae semper esse debet, scilicet ut habeant cognitionem theologiae, id est Dei Christi, mysterii ipsius et adventus, et caeterorum quae ad eam cognitionem pertinent. Item praecepta vivendi Christianis vel omnibus vel singulis convenientia continet: quid dominum apud servum, apud patrem quid filium, quid maritum apud uxorem, oporteat facere. Haec igitur cum duo sint, principio de theologia disponemus universa: deinde de vitae genere et praeceptis ad vivendum. Sane materia illa est similiter, quae in omnibus custoditur; quod etiam Ephesii a pseudoapostolis depravati videbantur judaismum jungere christianae disciplinae. Monendi igitur modo et corrigendi, epistola ista conscripta est; ut illa, quae sunt illis male insinuata, corrigant, emendent; et quod ante illis traditum est, custodiant, atque in codem perseverent. Summa igitur in principio ista est: Christum Dei filium, et ante mundum fuisse, et semper esse, et ipsum venisse, et in eo spem positam esse;", + "candidate_score": 0.696414, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_120_122", + "bdc_text": "Eiusdem quidem argumenti sunt duae priores et postrema , sed non pari filoin der Vorlage filio . et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios_window_130", + "psc_text": "fide, potestates et principes in coelestibus sapientiam Dei cognoscunt editam esse per hominem. Discere et noscere etiam principibus mundi et potestatibus sapientiam Dei, facilis erit agnitio, si ubi homo sit, et ubi habeat principium didicerint, cognoverint, per prophetam Ezechielem cum loquitur de cherubin; in quo visio est, quemadmodum locus ipse certam expositionem desiderat. Breviter ergo mysterii omnes partes, quas nos supra diximus, tetigit dicendo multiformis sapientia Dei: vel quod filium misit, vel quod tanta majestas servi formam suscepit, vel quod tanta signa facta sunt, vel quod promissa tanta sunt, indulgentia peccatis, et promissio coelorum. Item aeterna vita et glorificatio et haereditas simul cum eodem Christo, et ejusdem post mortem resurrectio, et ipsa mors, et caetera hujusmodi, multiformis est sapientia Dei. VERS. 11. Secundum praefinitionem saeculorum, quam fecit in Christo Jesu Domino nostro. Ex hoc apparet quid sit in Deo absconditum esse mysterium si quidem adjunxit secundum praefinitionem saeculorum. Certis etenim", + "candidate_score": 0.695821, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_124_126", + "bdc_text": "In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios_window_0", + "psc_text": "LIBER PRIMUS. Epistola ad Ephesios summam illam tenet, quae totius disciplinae semper esse debet, scilicet ut habeant cognitionem theologiae, id est Dei Christi, mysterii ipsius et adventus, et caeterorum quae ad eam cognitionem pertinent. Item praecepta vivendi Christianis vel omnibus vel singulis convenientia continet: quid dominum apud servum, apud patrem quid filium, quid maritum apud uxorem, oporteat facere. Haec igitur cum duo sint, principio de theologia disponemus universa: deinde de vitae genere et praeceptis ad vivendum. Sane materia illa est similiter, quae in omnibus custoditur; quod etiam Ephesii a pseudoapostolis depravati videbantur judaismum jungere christianae disciplinae. Monendi igitur modo et corrigendi, epistola ista conscripta est; ut illa, quae sunt illis male insinuata, corrigant, emendent; et quod ante illis traditum est, custodiant, atque in codem perseverent. Summa igitur in principio ista est: Christum Dei filium, et ante mundum fuisse, et semper esse, et ipsum venisse, et in eo spem positam esse;", + "candidate_score": 0.694088, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios_window_115", + "psc_text": "circa Paulum ex electione Domini videatur impletum, tamen quoniam electio Domini libera est, etiam circa alios potest ut non ab hominibus neque per homines fiat cognitio verae plenaeque deitatis. Magna quidem et unica dignatio, et fortassis ex parte quod fiat hodie, concedatur. Etenim cum ipse dixerit, si propheta aliquis et de eodem alius sibi revelatum dixerit, sedeat et cognoscat qui prophetat, ut audiatur is qui sibi revelatum dicit; ergo et revelari potest; et quod parte, eodem modo etiam in toto. Etenim mysterium Domini et Dei voluntas in omni potentiam suam extendit: et illum posse omnia, et velle quae potest, accipere debemus; et haec alterius quaestionis sint. Nunc revelatum sibi mysterium ostendit; cum dixit Paulus id se scripsisse Ephesiis, id est ipsum mysterium; non revelationem, sed quod revelatum est, hoc est mysterium. Scripsi, inquit, sed immo dico; et ut potuistis, inquit, legentes intelliegere, in quantum potuistis prudentiam meam; in mysterio Christi", + "candidate_score": 0.692536, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios_window_130", + "psc_text": "fide, potestates et principes in coelestibus sapientiam Dei cognoscunt editam esse per hominem. Discere et noscere etiam principibus mundi et potestatibus sapientiam Dei, facilis erit agnitio, si ubi homo sit, et ubi habeat principium didicerint, cognoverint, per prophetam Ezechielem cum loquitur de cherubin; in quo visio est, quemadmodum locus ipse certam expositionem desiderat. Breviter ergo mysterii omnes partes, quas nos supra diximus, tetigit dicendo multiformis sapientia Dei: vel quod filium misit, vel quod tanta majestas servi formam suscepit, vel quod tanta signa facta sunt, vel quod promissa tanta sunt, indulgentia peccatis, et promissio coelorum. Item aeterna vita et glorificatio et haereditas simul cum eodem Christo, et ejusdem post mortem resurrectio, et ipsa mors, et caetera hujusmodi, multiformis est sapientia Dei. VERS. 11. Secundum praefinitionem saeculorum, quam fecit in Christo Jesu Domino nostro. Ex hoc apparet quid sit in Deo absconditum esse mysterium si quidem adjunxit secundum praefinitionem saeculorum. Certis etenim", + "candidate_score": 0.691003, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_120_122", + "bdc_text": "Eiusdem quidem argumenti sunt duae priores et postrema , sed non pari filoin der Vorlage filio . et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios_window_115", + "psc_text": "circa Paulum ex electione Domini videatur impletum, tamen quoniam electio Domini libera est, etiam circa alios potest ut non ab hominibus neque per homines fiat cognitio verae plenaeque deitatis. Magna quidem et unica dignatio, et fortassis ex parte quod fiat hodie, concedatur. Etenim cum ipse dixerit, si propheta aliquis et de eodem alius sibi revelatum dixerit, sedeat et cognoscat qui prophetat, ut audiatur is qui sibi revelatum dicit; ergo et revelari potest; et quod parte, eodem modo etiam in toto. Etenim mysterium Domini et Dei voluntas in omni potentiam suam extendit: et illum posse omnia, et velle quae potest, accipere debemus; et haec alterius quaestionis sint. Nunc revelatum sibi mysterium ostendit; cum dixit Paulus id se scripsisse Ephesiis, id est ipsum mysterium; non revelationem, sed quod revelatum est, hoc est mysterium. Scripsi, inquit, sed immo dico; et ut potuistis, inquit, legentes intelliegere, in quantum potuistis prudentiam meam; in mysterio Christi", + "candidate_score": 0.689941, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_120_122", + "bdc_text": "Eiusdem quidem argumenti sunt duae priores et postrema , sed non pari filoin der Vorlage filio . et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios_window_1", + "psc_text": "corrigendi, epistola ista conscripta est; ut illa, quae sunt illis male insinuata, corrigant, emendent; et quod ante illis traditum est, custodiant, atque in codem perseverent. Summa igitur in principio ista est: Christum Dei filium, et ante mundum fuisse, et semper esse, et ipsum venisse, et in eo spem positam esse; et ejus promissa, Dei promissa esse. Quod si ita est, judaica disciplina longe discreta est, aliter accepta, aliter insinuata, aliter intellecta, sicuti frequenter diximus, et nunc exponimus. Non ergo adjungenda est vel scientiae divinae vel vivendi operibus et actibus. CAP.I.--VERS. 1. Sumit ergo initium Christum, ut insinuet et eum se evangelizare profiteatur, et quod in ipso uno sit spes. In quo principio secundum consuetudinem suam Apostolum se Jesu Christi dicit, ut ad Romanos: Paulus servus Christi Jesu. Secundo adjunxit vocatus apostolus utique vocatus a Christo; et eum praedestinatus in evangelium Dei, a Christo praedestinatus; olim praedestinatus; et si olim, ergo", + "candidate_score": 0.688337, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios_window_145", + "psc_text": "ne desperatio sit quod ista intelligi minime possint, adjunxit: ut comprehendere possitis, inquit, cum sanctis. Ergo sancti comprehendunt, et exponi haec possunt. Sed hoc ut dixi alterius est operis, et magnae atque arduae expositionis, scire supereminentem scientiae charitatem Christi. Attendendum vehementer et acute, quod in precibus hoc oret Paulus, ut Ephesii hoc quoque sciant, quod charitas Christi superemineat omni scientiae. Hoc orat, inquam, sciant, qui enim scit, quod superemineat omni scientiae charitas, plene implet charitatem in Christum. Non igitur orat ut faciant, quia consequitur; sed orat, ut sciant. Ut impleamini omni plenitudine Dei. Omnia haec, quae pro Ephesiis orat Paulus, confortari in spiritu, confortari in interiori homine, et habitare Christum per fidem, et charitate radicari, comprehendere cum sanctis latitudinem, longitudinem, altitudinem, profundum; scire etiam quod superemineat scientiae Christi charitas; haec est plenitudo Dei, quod Graeci πλήρωμα dicunt, id est perfectionem, cui nihil desit: quam plenitudinem Christus mysterio suo operatur, implet,", + "candidate_score": 0.674581, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios_window_129", + "psc_text": "hominibus sed omnibus principibus et potestatibus in coelestibus, et revelatum est per Ecclesiam, quod scilicet per mysterium sapientia Dei est. Cum autem dixit principibus et potestatibus in caelestibus intelligi licet illis revelatum non esse, quae adversae sunt: in coelestibus enim, inquit. Et quod dixit per Ecclesiam, id est per membra Dei omnia, per membra Christi, et per omnem animam mysteriis ejus indutam, et in ipsum spem habentem. Ita quantum homini datum sit, intelligi licet. Si quidem non principes et potestates in coelestibus, ipsi sapientiam Dei hominibus declarant; sed per Ecclesiam, id est per eos qui membra, sunt Christi, sanctificatione in fide, potestates et principes in coelestibus sapientiam Dei cognoscunt editam esse per hominem. Discere et noscere etiam principibus mundi et potestatibus sapientiam Dei, facilis erit agnitio, si ubi homo sit, et ubi habeat principium didicerint, cognoverint, per prophetam Ezechielem cum loquitur de cherubin; in quo visio est, quemadmodum locus ipse", + "candidate_score": 0.672471, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios_window_243", + "psc_text": "non impleam ut oportet exponens mysterium. VERS. 21. Ut autem vos et sciatis, quae circa me sunt; quid agam, notum vobis faciet Tychicus charissimus frater et fidelis minister in Domino. Bene de his quae patitur nihil epistolae dare voluit, sed tantummodo per nuntium, ut cognoscant Ephesii, quid mandavit, vel quid agat, vel quae circa ipsum sint. Duo sunt enim: nam et circa ipsum catenae sunt et caeterae injuriae: quid autem agat; quod perseverat, quod mysterium pandit, quod evangelizat et aperit. Commendat autem personam: Tychicus charissimus, inquit, frater, et fidelis minister in Domino: non enim minister mihi, sed in Domino minister circa evangelium et circa mysterium. VERS. 22. Quem misi ad vos in hoc ipsum. Non enim ipse cum pergeret, ego mandavi; sed propter hoc misi. Ita et de vobis curam gero, et omnia vos scire volo. In hoc ipsum ergo, ut sciretis, misi; ut cognoscatis quae circa nos agantur. Et", + "candidate_score": 0.671414, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_111_113", + "bdc_text": "Verum quis hoc ab homine exigat ? Loquendum ergo omnibus , quorum loqui interest , quorum loquutio sana est atque prodest . Quod me attinet , malo ego in spongiam recidereVgl .", + "psc_chunk_id": "008_Marius-Victorinus_In-epistolam-Pauli-ad-Ephesios_window_240", + "psc_text": "enumerat quod in omni oratione sua mentionem facit etiam omnium suorum. Ita et hic rursus et ipsi qui inferiores sunt rogent in omni oratione sua et pro sanctis, et pro episcopis, et pro me, inquit: quod attendendum et pro miraculo habendum, uti ab his, quos ipse monet, quos instituit, quibus evangelium pronuntiat, velut auxilium petat, ut oratione consequatur aliquid. Quid autem illud sit quod petendum pro se dicit, ipse subjungit ut detur mihi in adapertione oris mei sermo in confidentia notum facere mysterium. Monuit Ephesios ut et pro sanctis rogarent et maxime pro se. Quid autem rogarent pro se, id est pro ipso Paulo, subjecit, non salutem, non aliquas cupiditates, sed ut posset idem Paulus habere sermonem et apertam orationem, id est confidentiam in expositione evangelii atque mysterii. Vere enim etiam eorum oratione postulandum est, quibus prodesse hoc potest; ut quoniam mysterium et evangelium Paulus pronuntiat, illi qui percepturi hoc", + "candidate_score": 0.65737, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 6, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas", + "max_score": 0.738605, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8_10", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ;", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.738605, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12_14", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae . Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) . post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.737161, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_121_123", + "bdc_text": "et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_354", + "psc_text": "quempiam in Ecclesia, ut lapis molaris circumdetur collo ejus, et mittatur cum eo in mare, quam ut scandalizet unum de his minimis, qui a Salvatore monstrantur (Luc. XVII). Turbati ergo fuerant Galatae inter spiritum et litteram, circumcisionem et concisionem, Judaismum occultum et manifestum, quid agerent ignorantes. Brevius autem et sic accipi potest: Quicumque est ille qui vos ad Pharisaeorum doctrinam retrahit, et in carne desiderat circumcidi quamvis sit eloquens, et in Legis eruditione se jactitet, nihil amplius dico, nisi hoc (quod etiam vos abnuere non potestis) quod portabit pro hoc opere judicium, et consequetur pro suo labore mercedem. (Vers. 11.) Ego, autem, fratres, si circumcisionem praedico, quid adhuc persecutionem patior? Ergo evacuatum est (sive ut in Graeco melius habet, cessavit) scandalum crucis. Legimus in Actibus apostolorum, ipse quoque apostolus Paulus in Epistolis suis saepe commemorat, se a Judaeis persecutiones creberrimas sustinuisse, propterea quod doceret eos qui de gentibus crediderant in", + "candidate_score": 0.722628, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_7_9", + "bdc_text": "At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ; caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.722019, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_14", + "bdc_text": "post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.716532, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_13_15", + "bdc_text": "Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) . post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.716332, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_14_16", + "bdc_text": "post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare . - Lit. : Albert van Roey , in :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.716217, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9_11", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ; 171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.709272, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_121_123", + "bdc_text": "et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_356", + "psc_text": "docuit, quam se rei veritas habet, Timotheum circumcidit, et Judaeis frequenter Judaeus factus est, veritate cogente. Quam opinionem de Galatarum mentibus Paulus nunc volens tollere, ait: Ego autem, fratres, si circumcisionem praedico, quid adhuc persecutionem patior? Omne, inquit, in me odium Judaeorum, et qua adversum me furiunt insania, ob nihil aliud est, nisi quod doceo gentes non debere circumcidi, et Legis onera superflua et jam abolita custodire. Cum autem persecutionem 492 patiar, manifestum est me circumcisionem non praedicare, quam destruo. Non enim tam persecutionem patior a Judaeis, quia praedico crucifixum, et Jesum dico esse Christum, quem Lex et prophetae praenuntiaverunt, quam quia doceo Legem esse completam. Quod autem crux Judaeis scandalum sit, gentibus stultitia, ipse Dominus noster ostendit, qui lapis dicitur offensionis, et petra scandali (Matth. XXI; Luc. XX): propter nihil aliud puto, nisi quia praedicatio cum plenis velis ad audientes processerit, statim ut ad crucem venerit, impingit: et nequaquam", + "candidate_score": 0.706533, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.706131, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123_125", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_471", + "psc_text": "ne quis vos seducat ullo modo (II Thess. II, 1 seqq.) . Et ut totam Epistolam quam mittebat, suspicione erueret falsitatis, manu sua in fine subscripsit, dicens: Salutatio mea manu Pauli, quod est signum in omni Epistola: ita scribo: Gratia Domini nostri Jesu Christi cum omnibus vobis (II Thess. III, 17, 18) . Ad Colossenses etiam quas dictaverat litteras, manu sua similiter subnotavit: Salutatio mea manu Pauli: Memores estote vinculorum meorum. Et ubicumque sciebat falsos adesse doctores, qui possent per Apostoli auctoritatem nova dogmata seminare, Epistolam manu propria subscribebat. Denique et ad Corinthios scribens, in quibus erant schismata et haereses, unoquoque 530 dicente: Ego sum Pauli, et ego Apollo, ego autem Cephae (I Cor. I, 12) , epistolam suam tali annotatione signavit: Salutatio mea manu Pauli: Si quis non amat Dominum Jesum Christum, anathema sit, maranatha, et caetera. Propter hoc igitur volens omnem occasionem falsis auferre doctoribus, qui es Galatas", + "candidate_score": 0.701897, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_0_2", + "bdc_text": "Clarissimis viris d. Ambrosio Blaurero et Ioanni Zviccio , Constantiensibus praesulibus , Conrado item Zviccio et Thomae Blaurero , patritiis et senatoribus fratribus , Heinrychus Bullingerus gratiam et vitae innocentiam a domino . Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ;", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "(Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memoriam retentans. Jam Domini tantum misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. Argumentum itaque Epistolae hujus breviter comprehendens, hac praefatione commoneo, ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se", + "candidate_score": 0.701156, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1_3", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ; 248 , 17-19 ;", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.699041, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122_124", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_354", + "psc_text": "quempiam in Ecclesia, ut lapis molaris circumdetur collo ejus, et mittatur cum eo in mare, quam ut scandalizet unum de his minimis, qui a Salvatore monstrantur (Luc. XVII). Turbati ergo fuerant Galatae inter spiritum et litteram, circumcisionem et concisionem, Judaismum occultum et manifestum, quid agerent ignorantes. Brevius autem et sic accipi potest: Quicumque est ille qui vos ad Pharisaeorum doctrinam retrahit, et in carne desiderat circumcidi quamvis sit eloquens, et in Legis eruditione se jactitet, nihil amplius dico, nisi hoc (quod etiam vos abnuere non potestis) quod portabit pro hoc opere judicium, et consequetur pro suo labore mercedem. (Vers. 11.) Ego, autem, fratres, si circumcisionem praedico, quid adhuc persecutionem patior? Ergo evacuatum est (sive ut in Graeco melius habet, cessavit) scandalum crucis. Legimus in Actibus apostolorum, ipse quoque apostolus Paulus in Epistolis suis saepe commemorat, se a Judaeis persecutiones creberrimas sustinuisse, propterea quod doceret eos qui de gentibus crediderant in", + "candidate_score": 0.697283, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123_125", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_356", + "psc_text": "docuit, quam se rei veritas habet, Timotheum circumcidit, et Judaeis frequenter Judaeus factus est, veritate cogente. Quam opinionem de Galatarum mentibus Paulus nunc volens tollere, ait: Ego autem, fratres, si circumcisionem praedico, quid adhuc persecutionem patior? Omne, inquit, in me odium Judaeorum, et qua adversum me furiunt insania, ob nihil aliud est, nisi quod doceo gentes non debere circumcidi, et Legis onera superflua et jam abolita custodire. Cum autem persecutionem 492 patiar, manifestum est me circumcisionem non praedicare, quam destruo. Non enim tam persecutionem patior a Judaeis, quia praedico crucifixum, et Jesum dico esse Christum, quem Lex et prophetae praenuntiaverunt, quam quia doceo Legem esse completam. Quod autem crux Judaeis scandalum sit, gentibus stultitia, ipse Dominus noster ostendit, qui lapis dicitur offensionis, et petra scandali (Matth. XXI; Luc. XX): propter nihil aliud puto, nisi quia praedicatio cum plenis velis ad audientes processerit, statim ut ad crucem venerit, impingit: et nequaquam", + "candidate_score": 0.697197, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123_125", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_223", + "psc_text": "adhuc disciplinarum principiis inhaerebant, scribit in Epistola ad Hebraeos Apostolus: Etenim cum deberetis esse magistri propter tempus, rursum necesse habetis ut doceamini quae sint elementa principii sermonum Dei (Hebr. V, 12) . Econtrario nobis objici potest, quod ad Colossenses Paulus apostolus scribens, elementa mundi alia nuncuparit: Videte, dicens, ne quis vos depraedetur per philosophiam, et inanem deceptionem, secundum traditionem hominum: secundum elementa mundi, et non secundum Christum (Coloss. II, 8) . Sed ex eo quod addidit, secundum traditionem hominum, et inanem deceptionem, ostendit non eadem elementa ad Colossenses et ad Galatas nominari. Ab his quippe elementis postquam venerit temporis plenitudo redimimur, et ad majora gradientes adoptionem recipimus filiorum. Ab illis vero nihil tale dicitur quid sequatur; sed simpliciter elementa pro litteris accipiuntur. Potest igitur, ut diximus, Moysi Lex et prophetae pro elementis accipi litterarum, quod per eas syllabae jungantur et nomina, et non tam sui, quam alterius rei utilitate discantur:", + "candidate_score": 0.696776, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12_14", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae . Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) . post Origenem in epistolam ad Galatas scripsisse Didymum Alexandrinum Didymus der Blinde , geb. um 310 , gest. um 398 , Leiter der Katechetenschule in Alexandrien , Lehrer des Hieronymus , verfaßte zahlreiche Bibelkommentare .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "(Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memoriam retentans. Jam Domini tantum misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. Argumentum itaque Epistolae hujus breviter comprehendens, hac praefatione commoneo, ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se", + "candidate_score": 0.695763, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123_125", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_355", + "psc_text": "Ego, autem, fratres, si circumcisionem praedico, quid adhuc persecutionem patior? Ergo evacuatum est (sive ut in Graeco melius habet, cessavit) scandalum crucis. Legimus in Actibus apostolorum, ipse quoque apostolus Paulus in Epistolis suis saepe commemorat, se a Judaeis persecutiones creberrimas sustinuisse, propterea quod doceret eos qui de gentibus crediderant in Christo, non debere circumcidi. Hi itaque de quibus supra ait: Qui autem conturbat vos, portabit judicium, quicumque est ille, ut deciperent Galatas, etiam hoc addebant: Non solum Petrus, et Jacobus, et Joannes, et caeteri in Judaea apostoli circumcisionem, et alia praecepta Legis observant, sed ipse quoque Paulus, qui vos aliter docuit, quam se rei veritas habet, Timotheum circumcidit, et Judaeis frequenter Judaeus factus est, veritate cogente. Quam opinionem de Galatarum mentibus Paulus nunc volens tollere, ait: Ego autem, fratres, si circumcisionem praedico, quid adhuc persecutionem patior? Omne, inquit, in me odium Judaeorum, et qua adversum me furiunt insania, ob nihil", + "candidate_score": 0.694947, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_125_127", + "bdc_text": "Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios . Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "PROLOGUS. 367-368 Pauci admodum dies sunt, ex quo epistolam Pauli ad Philemonem interpretatus, ad Galatas transcenderam, multis retrorsum in medio praetermissis; et ecce subito litterae mihi de Urbe allatae sunt, nuntiantes et Albinam venerabilem anum praesentiae Domini redditam, et sanctam Marcellam matris contubernio destitutam, magis nunc vestrum, o Paula et Eustochium, flagitare solatium. Et quia hoc interim fieri non potest, propter grandia maris in medio spatia atque terrarum, repente vulnus impressum saltem Scripturarum vellem curare medicamine. Scio equidem ardorem ejus, scio fidem, quam flammam semper habeat in pectore, superare sexum, oblivisci hominis, et divinorum voluminum tympano concrepante, rubrum hujus saeculi pelagus transfretare. Certe cum Romae essem, numquam tam festina me vidit, ut non de Scripturis aliquid interrogaret. Neque vero more Pythagorico quidquid responderam, rectum putabat: nec sine ratione praejudicata apud eam valebat auctoritas; sed examinabat omnia, et sagaci mente universa pensabat, ut me sentirem non tam discipulam habere, quam judicem.", + "candidate_score": 0.694589, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_124_126", + "bdc_text": "In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_472", + "psc_text": "unoquoque 530 dicente: Ego sum Pauli, et ego Apollo, ego autem Cephae (I Cor. I, 12) , epistolam suam tali annotatione signavit: Salutatio mea manu Pauli: Si quis non amat Dominum Jesum Christum, anathema sit, maranatha, et caetera. Propter hoc igitur volens omnem occasionem falsis auferre doctoribus, qui es Galatas a veritate Evangelii depravarant, finem epistolae manus suae annotatione complevit, dicens: Videte qualibus litteris scripsi vobis; non quod grandes litterae fuerint (hoc quippe in Graeco sonat πηλίκοις), sed quod suae manus essent eis nota vestigia, ut dum litterarum apices recognoscunt, ipsum se putarent videre, qui scripserat. In hoc loco vir apprime nostris temporibus eruditus, miror quomodo rem ridiculam locutus sit. Paulus, inquit, Hebraeus erat, et Graecas litteras nesciebat. Et quia necessitas expetebat, ut manu sua epistolam subscriberet, contra consuetudinem curvos tramites litterarum, vix magnis apicibus exprimebat: etiam in hoc suae ad Galatas indicia charitatis ostendens, quod propter illos id quoque", + "candidate_score": 0.694503, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_11_13", + "bdc_text": "171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum . Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae . Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.694447, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122_124", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_48", + "psc_text": "in Petrum accipi, et in caeteros praecessores ejus: quod nullius pro Lege et auctoritate moveatur, qui Christum solum Evangelii habeat praeceptorem. Porro, revelationem illam significat, cum Damascum vadens, in itinere Christi vocem meruit audire: et caecatis oculis, verum mundi lumen intuitus est. (Vers. 13.) Audistis enim conversationem meam aliquando in Judaismo: quoniam supra modum persequebar Ecclesiam Dei; et expugnabam illam: et proficiebam in Judaismo, supra multos coaetaneos in genere meo: abundantius aemulator existens paternarum mearum traditionum. Plurimum prodest Galatis ista narratio, quomodo Paulus, vastator quondam Ecclesiae et Judaismi acerrimus defensator, ad Christi fidem repente conversus sit. Et hoc eo tempore quo crucifixus primum annuntiabatur in mundo; quo novum dogma et a gentibus et a Judaeis totius orbis finibus pellebatur. Dicere enim poterant: Si ille qui a parva aetate Pharisaeorum institutus est disciplinis, qui omnes coaetaneos suos in Judaica traditione superabat, nunc defendit Ecclesiam, quam quondam validissime persequebatur; et magis Christi", + "candidate_score": 0.694341, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123_125", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_80", + "psc_text": "ore duorum et trium testium, staret omne verbum (Deut. XIX, 15). Aliud est autem conferre, aliud discere. Inter conferentes aequalitas est; inter docentem et discentem, minor est ille qui discit. In principio fidei, in transitu apostolos vidit [ Al. videt]. Post annos (ut ipse ait) decem et septem, plene cum eis loquitur, et se humiliat: et ne 399 forte in vacuum aut curreret, aut cucurrisset, inquirit. Duplicem ob causam, quo et humilitas ostenderetur Pauli, qui doctor in toto orbe jam gentium, ad praecessores apostolos cucurrisset: et Galatae discerent [ Al. dicerent] non reprobasse Evangelium ejus, eos quoque qui in Judaea Ecclesiis praesidebant. Simul autem et illud docet, quod pro Christi fide et Evangelii libertate, ad eos ipsos qui de eo plura cognoverant, quod Legem infringeret, Moysen destrueret, circumcisionem penitus auferret, ausus sit ducere Titum, hominem incircumcisum. Et inter tantam multitudinem Judaeorum et inimicos suos, qui quasi ob zelum Legis sanguinem", + "candidate_score": 0.694288, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119_121", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita . Eiusdem quidem argumenti sunt duae priores et postrema , sed non pari filoin der Vorlage filio . et ratione conscriptae .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.693445, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_124_126", + "bdc_text": "In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_112", + "psc_text": "Nec mirum esse si Lucas hanc rem tacuerit, cum et alia multa quae 410 Paulus sustinuisse se replicat, historiographi licentia praetermiserit: et non statim esse contrarium, si quod alius ob causam dignum putavit relatu, alius inter caetera dereliquit. Denique primum episcopum Antiochenae Ecclesiae Petrum fuisse accepimus, et Romam exinde translatum, quod Lucas penitus omisit. Ad extremum si propter Porphyrii blasphemiam, alius nobis fingendus est Cephas, ne Petrus putetur errasse, infinita de Scripturis erunt radenda divinis, quae ille, quia non intelligit, criminatur. Sed et adversum Porphyrium, in alio, si Christus jusserit, opere pugnabimus: nunc reliqua prosequamur. (Vers. 14.) Sed cum vidissem quod non recto pede incedunt ad veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus. Sicut hi qui sanis gressibus claudicare se simulant, non vitium habent in pedibus, sed est aliqua causa cur claudicent, ita et Petrus sciens circumcisionem et praeputium nihil esse, sed observationem mandatorum Dei, edebat quidem ante cum gentibus, sed", + "candidate_score": 0.691525, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122_124", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_356", + "psc_text": "docuit, quam se rei veritas habet, Timotheum circumcidit, et Judaeis frequenter Judaeus factus est, veritate cogente. Quam opinionem de Galatarum mentibus Paulus nunc volens tollere, ait: Ego autem, fratres, si circumcisionem praedico, quid adhuc persecutionem patior? Omne, inquit, in me odium Judaeorum, et qua adversum me furiunt insania, ob nihil aliud est, nisi quod doceo gentes non debere circumcidi, et Legis onera superflua et jam abolita custodire. Cum autem persecutionem 492 patiar, manifestum est me circumcisionem non praedicare, quam destruo. Non enim tam persecutionem patior a Judaeis, quia praedico crucifixum, et Jesum dico esse Christum, quem Lex et prophetae praenuntiaverunt, quam quia doceo Legem esse completam. Quod autem crux Judaeis scandalum sit, gentibus stultitia, ipse Dominus noster ostendit, qui lapis dicitur offensionis, et petra scandali (Matth. XXI; Luc. XX): propter nihil aliud puto, nisi quia praedicatio cum plenis velis ad audientes processerit, statim ut ad crucem venerit, impingit: et nequaquam", + "candidate_score": 0.690929, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_0_2", + "bdc_text": "Clarissimis viris d. Ambrosio Blaurero et Ioanni Zviccio , Constantiensibus praesulibus , Conrado item Zviccio et Thomae Blaurero , patritiis et senatoribus fratribus , Heinrychus Bullingerus gratiam et vitae innocentiam a domino . Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ;", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_441", + "psc_text": "se vitae hujus maria transire? Qui putant Paulum juxta humilitatem, et non vere dixisse: Et si imperitus sermone, non tamen scientia, defendant hujus loci consequentiam. Debuit quippe secundum ordinem dicere: Vos, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, considerantes vosmetipsos, ne et vos tentemini; et non plurali inferre numerum singularem. Hebraeus igitur ex Hebraeis, et qui esset in vernaculo sermone doctissimus, profundos sensus aliena lingua exprimere non valebat: nec curabat magnopere de verbis, cum sensum haberet in tuto. Haec secundum simplicem intelligentiam. Caeterum, ut et secundae expositionis ordinem prosequamur, locus iste de Epistolae ad Romanos fine pandendus est. Ibi enim cum similiter de escis et observationibus scriberet Judaeorum, et eos qui Legis juxta litteram praecepta contemnerent, firmos atque perfectos: illos vero, qui adhuc antiqua consuetudine ducebantur, infirmos parvulosque narraret, et videret jurgium esse inter spirituales et carneos: admonuit spirituales ne contemnerent carneos, et ait: Infirmum autem in fide assumite,", + "candidate_score": 0.690553, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_124_126", + "bdc_text": "In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_471", + "psc_text": "ne quis vos seducat ullo modo (II Thess. II, 1 seqq.) . Et ut totam Epistolam quam mittebat, suspicione erueret falsitatis, manu sua in fine subscripsit, dicens: Salutatio mea manu Pauli, quod est signum in omni Epistola: ita scribo: Gratia Domini nostri Jesu Christi cum omnibus vobis (II Thess. III, 17, 18) . Ad Colossenses etiam quas dictaverat litteras, manu sua similiter subnotavit: Salutatio mea manu Pauli: Memores estote vinculorum meorum. Et ubicumque sciebat falsos adesse doctores, qui possent per Apostoli auctoritatem nova dogmata seminare, Epistolam manu propria subscribebat. Denique et ad Corinthios scribens, in quibus erant schismata et haereses, unoquoque 530 dicente: Ego sum Pauli, et ego Apollo, ego autem Cephae (I Cor. I, 12) , epistolam suam tali annotatione signavit: Salutatio mea manu Pauli: Si quis non amat Dominum Jesum Christum, anathema sit, maranatha, et caetera. Propter hoc igitur volens omnem occasionem falsis auferre doctoribus, qui es Galatas", + "candidate_score": 0.690226, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_126_128", + "bdc_text": "Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios . Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei . Nam hi variis afflictionibus explorantur , nonnunquam vel inertia vel corrupta doctrina et haeresibus a simplicitate abducuntur , ut pharmaco aliquo adversus hos morbos sit opus , quod quidem coelestis medicus Paulus ea paravit epistola .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "PROLOGUS. 367-368 Pauci admodum dies sunt, ex quo epistolam Pauli ad Philemonem interpretatus, ad Galatas transcenderam, multis retrorsum in medio praetermissis; et ecce subito litterae mihi de Urbe allatae sunt, nuntiantes et Albinam venerabilem anum praesentiae Domini redditam, et sanctam Marcellam matris contubernio destitutam, magis nunc vestrum, o Paula et Eustochium, flagitare solatium. Et quia hoc interim fieri non potest, propter grandia maris in medio spatia atque terrarum, repente vulnus impressum saltem Scripturarum vellem curare medicamine. Scio equidem ardorem ejus, scio fidem, quam flammam semper habeat in pectore, superare sexum, oblivisci hominis, et divinorum voluminum tympano concrepante, rubrum hujus saeculi pelagus transfretare. Certe cum Romae essem, numquam tam festina me vidit, ut non de Scripturis aliquid interrogaret. Neque vero more Pythagorico quidquid responderam, rectum putabat: nec sine ratione praejudicata apud eam valebat auctoritas; sed examinabat omnia, et sagaci mente universa pensabat, ut me sentirem non tam discipulam habere, quam judicem.", + "candidate_score": 0.688815, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_356", + "psc_text": "docuit, quam se rei veritas habet, Timotheum circumcidit, et Judaeis frequenter Judaeus factus est, veritate cogente. Quam opinionem de Galatarum mentibus Paulus nunc volens tollere, ait: Ego autem, fratres, si circumcisionem praedico, quid adhuc persecutionem patior? Omne, inquit, in me odium Judaeorum, et qua adversum me furiunt insania, ob nihil aliud est, nisi quod doceo gentes non debere circumcidi, et Legis onera superflua et jam abolita custodire. Cum autem persecutionem 492 patiar, manifestum est me circumcisionem non praedicare, quam destruo. Non enim tam persecutionem patior a Judaeis, quia praedico crucifixum, et Jesum dico esse Christum, quem Lex et prophetae praenuntiaverunt, quam quia doceo Legem esse completam. Quod autem crux Judaeis scandalum sit, gentibus stultitia, ipse Dominus noster ostendit, qui lapis dicitur offensionis, et petra scandali (Matth. XXI; Luc. XX): propter nihil aliud puto, nisi quia praedicatio cum plenis velis ad audientes processerit, statim ut ad crucem venerit, impingit: et nequaquam", + "candidate_score": 0.685224, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_11_13", + "bdc_text": "171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum . Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae . Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "(Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memoriam retentans. Jam Domini tantum misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. Argumentum itaque Epistolae hujus breviter comprehendens, hac praefatione commoneo, ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se", + "candidate_score": 0.685204, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9_11", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ; 171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_112", + "psc_text": "Nec mirum esse si Lucas hanc rem tacuerit, cum et alia multa quae 410 Paulus sustinuisse se replicat, historiographi licentia praetermiserit: et non statim esse contrarium, si quod alius ob causam dignum putavit relatu, alius inter caetera dereliquit. Denique primum episcopum Antiochenae Ecclesiae Petrum fuisse accepimus, et Romam exinde translatum, quod Lucas penitus omisit. Ad extremum si propter Porphyrii blasphemiam, alius nobis fingendus est Cephas, ne Petrus putetur errasse, infinita de Scripturis erunt radenda divinis, quae ille, quia non intelligit, criminatur. Sed et adversum Porphyrium, in alio, si Christus jusserit, opere pugnabimus: nunc reliqua prosequamur. (Vers. 14.) Sed cum vidissem quod non recto pede incedunt ad veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus. Sicut hi qui sanis gressibus claudicare se simulant, non vitium habent in pedibus, sed est aliqua causa cur claudicent, ita et Petrus sciens circumcisionem et praeputium nihil esse, sed observationem mandatorum Dei, edebat quidem ante cum gentibus, sed", + "candidate_score": 0.684766, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_35_37", + "bdc_text": "Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "(Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memoriam retentans. Jam Domini tantum misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. Argumentum itaque Epistolae hujus breviter comprehendens, hac praefatione commoneo, ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se", + "candidate_score": 0.683465, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_10_12", + "bdc_text": "vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ; 171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum . Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_112", + "psc_text": "Nec mirum esse si Lucas hanc rem tacuerit, cum et alia multa quae 410 Paulus sustinuisse se replicat, historiographi licentia praetermiserit: et non statim esse contrarium, si quod alius ob causam dignum putavit relatu, alius inter caetera dereliquit. Denique primum episcopum Antiochenae Ecclesiae Petrum fuisse accepimus, et Romam exinde translatum, quod Lucas penitus omisit. Ad extremum si propter Porphyrii blasphemiam, alius nobis fingendus est Cephas, ne Petrus putetur errasse, infinita de Scripturis erunt radenda divinis, quae ille, quia non intelligit, criminatur. Sed et adversum Porphyrium, in alio, si Christus jusserit, opere pugnabimus: nunc reliqua prosequamur. (Vers. 14.) Sed cum vidissem quod non recto pede incedunt ad veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus. Sicut hi qui sanis gressibus claudicare se simulant, non vitium habent in pedibus, sed est aliqua causa cur claudicent, ita et Petrus sciens circumcisionem et praeputium nihil esse, sed observationem mandatorum Dei, edebat quidem ante cum gentibus, sed", + "candidate_score": 0.681457, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_11_13", + "bdc_text": "171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum . Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae . Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_112", + "psc_text": "Nec mirum esse si Lucas hanc rem tacuerit, cum et alia multa quae 410 Paulus sustinuisse se replicat, historiographi licentia praetermiserit: et non statim esse contrarium, si quod alius ob causam dignum putavit relatu, alius inter caetera dereliquit. Denique primum episcopum Antiochenae Ecclesiae Petrum fuisse accepimus, et Romam exinde translatum, quod Lucas penitus omisit. Ad extremum si propter Porphyrii blasphemiam, alius nobis fingendus est Cephas, ne Petrus putetur errasse, infinita de Scripturis erunt radenda divinis, quae ille, quia non intelligit, criminatur. Sed et adversum Porphyrium, in alio, si Christus jusserit, opere pugnabimus: nunc reliqua prosequamur. (Vers. 14.) Sed cum vidissem quod non recto pede incedunt ad veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus. Sicut hi qui sanis gressibus claudicare se simulant, non vitium habent in pedibus, sed est aliqua causa cur claudicent, ita et Petrus sciens circumcisionem et praeputium nihil esse, sed observationem mandatorum Dei, edebat quidem ante cum gentibus, sed", + "candidate_score": 0.679205, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.679049, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36_38", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in : TRE II 356-362 ) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "(Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memoriam retentans. Jam Domini tantum misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. Argumentum itaque Epistolae hujus breviter comprehendens, hac praefatione commoneo, ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se", + "candidate_score": 0.678595, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_46_48", + "bdc_text": "Putarunt ergo isti exactores commentariorum nostrorum nihil me contra maiorum peccare exemplum , si post maxima maximorum virorum munera aera minuta duo mittam in gazophylacium dominiVgl. Lk 21 , 1-4. , peccaturum autem , si negem in commune deferre , quod contulit gratia domini . Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 . Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "(Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memoriam retentans. Jam Domini tantum misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. Argumentum itaque Epistolae hujus breviter comprehendens, hac praefatione commoneo, ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se", + "candidate_score": 0.67717, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_355", + "psc_text": "Ego, autem, fratres, si circumcisionem praedico, quid adhuc persecutionem patior? Ergo evacuatum est (sive ut in Graeco melius habet, cessavit) scandalum crucis. Legimus in Actibus apostolorum, ipse quoque apostolus Paulus in Epistolis suis saepe commemorat, se a Judaeis persecutiones creberrimas sustinuisse, propterea quod doceret eos qui de gentibus crediderant in Christo, non debere circumcidi. Hi itaque de quibus supra ait: Qui autem conturbat vos, portabit judicium, quicumque est ille, ut deciperent Galatas, etiam hoc addebant: Non solum Petrus, et Jacobus, et Joannes, et caeteri in Judaea apostoli circumcisionem, et alia praecepta Legis observant, sed ipse quoque Paulus, qui vos aliter docuit, quam se rei veritas habet, Timotheum circumcidit, et Judaeis frequenter Judaeus factus est, veritate cogente. Quam opinionem de Galatarum mentibus Paulus nunc volens tollere, ait: Ego autem, fratres, si circumcisionem praedico, quid adhuc persecutionem patior? Omne, inquit, in me odium Judaeorum, et qua adversum me furiunt insania, ob nihil", + "candidate_score": 0.676781, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_11_13", + "bdc_text": "171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum . Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae . Nam Hieronymus author est Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas , prologus ( MPL XXVI 333 ) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_16", + "psc_text": "(Ibid., X, 18) . (Vers. 2.) Et qui mecum sunt omnes fratres, Ecclesiis [Al. Ecclesiae] Galatiae. In aliis Epistolis, Sosthenes, et Silvanus, interdum et Timothaeus in exordio praeponuntur: in hac tantum, quia necessaria erat auctoritas plurimorum, omnium fratrum nomen assumitur. Qui et ipsi forsitan ex circumcisione erant, et a Galatis non 376 contemptui ducebantur. Plurimum quippe facit ad populum corrigendum, multorum in una re sententia atque consensus. Quod autem ait, Ecclesiis Galatiae; et hoc notandum quia hic tantum generaliter non ad unam Ecclesiam unius urbis, sed ad totius provinciae scribat Ecclesias, et Ecclesias vocet, quas postea errore arguat depravatas. Ex quo noscendum dupliciter Ecclesiam posse dici, et eam quae non habeat maculam aut rugam, et vere corpus Christi sit, et eam quae in Christi nomine absque plenis perfectisque virtutibus congregetur (Ephes. V). Quomodo sapientes bifariam nuncupantur, tam hi qui sunt plenae perfectaeque virtutis, quam illi qui incipiunt, et in profectu", + "candidate_score": 0.676615, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_40_42", + "bdc_text": "vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) . et Theophylactus Theophylakt von Achrida , geb. um 1050 , gest. um 1108 , stammte von Euböa , war Diakon und Rhetoriklehrer in Konstantinopel und seit etwa 1090 Erzbischof von Bulgarien mit Sitz in Achrida ( Ohrid , Makedonien) . Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.676455, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36_38", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in : TRE II 356-362 ) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.676435, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_2_4", + "bdc_text": "Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ; 248 , 17-19 ; 321 , 4-11. .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.676066, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_39_41", + "bdc_text": "Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) . et Theophylactus Theophylakt von Achrida , geb. um 1050 , gest. um 1108 , stammte von Euböa , war Diakon und Rhetoriklehrer in Konstantinopel und seit etwa 1090 Erzbischof von Bulgarien mit Sitz in Achrida ( Ohrid , Makedonien) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.675694, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "(Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memoriam retentans. Jam Domini tantum misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. Argumentum itaque Epistolae hujus breviter comprehendens, hac praefatione commoneo, ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se", + "candidate_score": 0.675145, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_80", + "psc_text": "ore duorum et trium testium, staret omne verbum (Deut. XIX, 15). Aliud est autem conferre, aliud discere. Inter conferentes aequalitas est; inter docentem et discentem, minor est ille qui discit. In principio fidei, in transitu apostolos vidit [ Al. videt]. Post annos (ut ipse ait) decem et septem, plene cum eis loquitur, et se humiliat: et ne 399 forte in vacuum aut curreret, aut cucurrisset, inquirit. Duplicem ob causam, quo et humilitas ostenderetur Pauli, qui doctor in toto orbe jam gentium, ad praecessores apostolos cucurrisset: et Galatae discerent [ Al. dicerent] non reprobasse Evangelium ejus, eos quoque qui in Judaea Ecclesiis praesidebant. Simul autem et illud docet, quod pro Christi fide et Evangelii libertate, ad eos ipsos qui de eo plura cognoverant, quod Legem infringeret, Moysen destrueret, circumcisionem penitus auferret, ausus sit ducere Titum, hominem incircumcisum. Et inter tantam multitudinem Judaeorum et inimicos suos, qui quasi ob zelum Legis sanguinem", + "candidate_score": 0.674517, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.67422, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_40_42", + "bdc_text": "vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) . et Theophylactus Theophylakt von Achrida , geb. um 1050 , gest. um 1108 , stammte von Euböa , war Diakon und Rhetoriklehrer in Konstantinopel und seit etwa 1090 Erzbischof von Bulgarien mit Sitz in Achrida ( Ohrid , Makedonien) . Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "(Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memoriam retentans. Jam Domini tantum misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. Argumentum itaque Epistolae hujus breviter comprehendens, hac praefatione commoneo, ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se", + "candidate_score": 0.673909, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_39_41", + "bdc_text": "Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) . et Theophylactus Theophylakt von Achrida , geb. um 1050 , gest. um 1108 , stammte von Euböa , war Diakon und Rhetoriklehrer in Konstantinopel und seit etwa 1090 Erzbischof von Bulgarien mit Sitz in Achrida ( Ohrid , Makedonien) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "(Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memoriam retentans. Jam Domini tantum misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. Argumentum itaque Epistolae hujus breviter comprehendens, hac praefatione commoneo, ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se", + "candidate_score": 0.67368, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_35_37", + "bdc_text": "Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 . Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.672985, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.672853, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_34_36", + "bdc_text": "Verum illa non pervenerunt in manus nostras . Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "(Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memoriam retentans. Jam Domini tantum misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. Argumentum itaque Epistolae hujus breviter comprehendens, hac praefatione commoneo, ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se", + "candidate_score": 0.672748, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47_49", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 . Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte . Seine \"Annotationes \" zum Neuen Testament wurden 1505 von Erasmus herausgegeben und sind enthalten in :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_471", + "psc_text": "ne quis vos seducat ullo modo (II Thess. II, 1 seqq.) . Et ut totam Epistolam quam mittebat, suspicione erueret falsitatis, manu sua in fine subscripsit, dicens: Salutatio mea manu Pauli, quod est signum in omni Epistola: ita scribo: Gratia Domini nostri Jesu Christi cum omnibus vobis (II Thess. III, 17, 18) . Ad Colossenses etiam quas dictaverat litteras, manu sua similiter subnotavit: Salutatio mea manu Pauli: Memores estote vinculorum meorum. Et ubicumque sciebat falsos adesse doctores, qui possent per Apostoli auctoritatem nova dogmata seminare, Epistolam manu propria subscribebat. Denique et ad Corinthios scribens, in quibus erant schismata et haereses, unoquoque 530 dicente: Ego sum Pauli, et ego Apollo, ego autem Cephae (I Cor. I, 12) , epistolam suam tali annotatione signavit: Salutatio mea manu Pauli: Si quis non amat Dominum Jesum Christum, anathema sit, maranatha, et caetera. Propter hoc igitur volens omnem occasionem falsis auferre doctoribus, qui es Galatas", + "candidate_score": 0.672116, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47_49", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 . Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte . Seine \"Annotationes \" zum Neuen Testament wurden 1505 von Erasmus herausgegeben und sind enthalten in :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_472", + "psc_text": "unoquoque 530 dicente: Ego sum Pauli, et ego Apollo, ego autem Cephae (I Cor. I, 12) , epistolam suam tali annotatione signavit: Salutatio mea manu Pauli: Si quis non amat Dominum Jesum Christum, anathema sit, maranatha, et caetera. Propter hoc igitur volens omnem occasionem falsis auferre doctoribus, qui es Galatas a veritate Evangelii depravarant, finem epistolae manus suae annotatione complevit, dicens: Videte qualibus litteris scripsi vobis; non quod grandes litterae fuerint (hoc quippe in Graeco sonat πηλίκοις), sed quod suae manus essent eis nota vestigia, ut dum litterarum apices recognoscunt, ipsum se putarent videre, qui scripserat. In hoc loco vir apprime nostris temporibus eruditus, miror quomodo rem ridiculam locutus sit. Paulus, inquit, Hebraeus erat, et Graecas litteras nesciebat. Et quia necessitas expetebat, ut manu sua epistolam subscriberet, contra consuetudinem curvos tramites litterarum, vix magnis apicibus exprimebat: etiam in hoc suae ad Galatas indicia charitatis ostendens, quod propter illos id quoque", + "candidate_score": 0.671568, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47_49", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 . Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte . Seine \"Annotationes \" zum Neuen Testament wurden 1505 von Erasmus herausgegeben und sind enthalten in :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_112", + "psc_text": "Nec mirum esse si Lucas hanc rem tacuerit, cum et alia multa quae 410 Paulus sustinuisse se replicat, historiographi licentia praetermiserit: et non statim esse contrarium, si quod alius ob causam dignum putavit relatu, alius inter caetera dereliquit. Denique primum episcopum Antiochenae Ecclesiae Petrum fuisse accepimus, et Romam exinde translatum, quod Lucas penitus omisit. Ad extremum si propter Porphyrii blasphemiam, alius nobis fingendus est Cephas, ne Petrus putetur errasse, infinita de Scripturis erunt radenda divinis, quae ille, quia non intelligit, criminatur. Sed et adversum Porphyrium, in alio, si Christus jusserit, opere pugnabimus: nunc reliqua prosequamur. (Vers. 14.) Sed cum vidissem quod non recto pede incedunt ad veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus. Sicut hi qui sanis gressibus claudicare se simulant, non vitium habent in pedibus, sed est aliqua causa cur claudicent, ita et Petrus sciens circumcisionem et praeputium nihil esse, sed observationem mandatorum Dei, edebat quidem ante cum gentibus, sed", + "candidate_score": 0.670913, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_9", + "psc_text": "sed ab ipso Jesu Christo, qui et illos apostolos elegerat. Hoc autem totum ideo praeparatur, ut nemo sibi contra Legis onera pro Evangelii gratia disputanti, possit opponere: sed Petrus hoc dixit, sed apostoli hoc statuerunt, sed praecessores tui aliud decreverunt. Quod quidem in sequentibus, nunc quasi occulto sermone praeludens, manifestius facit; dum ab eis qui videntur esse aliquid, nihil in se collatum refert, et ipsi Petro in faciem restitisse se scribit, nulla se dicens necessitate compulsum, ut hypocrisi cederet Judaeorum. Quod si temerarium quibusdam videtur, eum contra apostolos, quamvis occulte, locutum; qui Jerosolymam idcirco perrexerit [ Al. perrexerat], ut cum eis conferret Evangelium, ne forte in vacuum curreret, aut cucurrisset, illo intelligentiam transferamus: Usque hodie a patriarchis Judaeorum apostolos mitti, a quibus etiam tunc reor Galatas depravatos Legem observare coepisse, vel certe alios de Judaeis credentibus in Christum perrexisse Galatiam, qui assererent Petrum quoque apostolorum principem, et Jacobum fratrem Domini,", + "candidate_score": 0.666555, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_10_12", + "bdc_text": "vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ; 171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum . Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_472", + "psc_text": "unoquoque 530 dicente: Ego sum Pauli, et ego Apollo, ego autem Cephae (I Cor. I, 12) , epistolam suam tali annotatione signavit: Salutatio mea manu Pauli: Si quis non amat Dominum Jesum Christum, anathema sit, maranatha, et caetera. Propter hoc igitur volens omnem occasionem falsis auferre doctoribus, qui es Galatas a veritate Evangelii depravarant, finem epistolae manus suae annotatione complevit, dicens: Videte qualibus litteris scripsi vobis; non quod grandes litterae fuerint (hoc quippe in Graeco sonat πηλίκοις), sed quod suae manus essent eis nota vestigia, ut dum litterarum apices recognoscunt, ipsum se putarent videre, qui scripserat. In hoc loco vir apprime nostris temporibus eruditus, miror quomodo rem ridiculam locutus sit. Paulus, inquit, Hebraeus erat, et Graecas litteras nesciebat. Et quia necessitas expetebat, ut manu sua epistolam subscriberet, contra consuetudinem curvos tramites litterarum, vix magnis apicibus exprimebat: etiam in hoc suae ad Galatas indicia charitatis ostendens, quod propter illos id quoque", + "candidate_score": 0.666497, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_34_36", + "bdc_text": "Verum illa non pervenerunt in manus nostras . Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.666086, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_139_141", + "bdc_text": "Ipsi per divinam adiuti gratiam vobis ipsis satis estis ad gloriam . Nec uno aliquo vobis opus panegyrista . Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_165", + "psc_text": "offendicula, praeter doctrinam quam vos didicistis, faciunt; et declinate ab illis: hujusmodi enim Christo Domino [Al. addit nostro] non serviunt, sed suo ventri; et per dulces sermones et benedictiones seducunt corda innocentium. Vestra enim obedientia in omnem locum pervulgata est. Gaudeo igitur in vobis: et volo vos sapientes esse in bono, et simplices in malo (Rom. XVI, 17 seqq.) . Superbiae vero: Noli altum sapere, sed time (Rom. II, 20 et 25) . Et: Nolo vos ignorare, fratres, mysterium hoc, ut non sitis ipsi vobis sapientes. Et in sequentibus: Dico enim per gratiam quae data est mihi, omnibus qui sunt inter vos: non plus sapere quam oportet sapere; sed sapere ad sobrietatem (Rom. XII, 3) . Et apertius: Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus. Idipsum invicem sentientes. Non alta sapientes; sed humilibus consentientes. Nolite esse prudentes apud vosmetipsos (Ibid., XV, 16) . Corinthios quoque notat quod mulieres eorum intecto capite", + "candidate_score": 0.665908, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_28", + "bdc_text": "et Theodorum Eracleotem Theodor von Heraclea , ein Arianer , 335-355 Bischof von Herakleia in Thrakien , Verfasser mehrerer Kommentare .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "(Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memoriam retentans. Jam Domini tantum misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. Argumentum itaque Epistolae hujus breviter comprehendens, hac praefatione commoneo, ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se", + "candidate_score": 0.665516, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_125", + "bdc_text": "Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_472", + "psc_text": "unoquoque 530 dicente: Ego sum Pauli, et ego Apollo, ego autem Cephae (I Cor. I, 12) , epistolam suam tali annotatione signavit: Salutatio mea manu Pauli: Si quis non amat Dominum Jesum Christum, anathema sit, maranatha, et caetera. Propter hoc igitur volens omnem occasionem falsis auferre doctoribus, qui es Galatas a veritate Evangelii depravarant, finem epistolae manus suae annotatione complevit, dicens: Videte qualibus litteris scripsi vobis; non quod grandes litterae fuerint (hoc quippe in Graeco sonat πηλίκοις), sed quod suae manus essent eis nota vestigia, ut dum litterarum apices recognoscunt, ipsum se putarent videre, qui scripserat. In hoc loco vir apprime nostris temporibus eruditus, miror quomodo rem ridiculam locutus sit. Paulus, inquit, Hebraeus erat, et Graecas litteras nesciebat. Et quia necessitas expetebat, ut manu sua epistolam subscriberet, contra consuetudinem curvos tramites litterarum, vix magnis apicibus exprimebat: etiam in hoc suae ad Galatas indicia charitatis ostendens, quod propter illos id quoque", + "candidate_score": 0.664613, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_48_50", + "bdc_text": "Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte . Seine \"Annotationes \" zum Neuen Testament wurden 1505 von Erasmus herausgegeben und sind enthalten in : Opera omnia , Basel 1540 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_112", + "psc_text": "Nec mirum esse si Lucas hanc rem tacuerit, cum et alia multa quae 410 Paulus sustinuisse se replicat, historiographi licentia praetermiserit: et non statim esse contrarium, si quod alius ob causam dignum putavit relatu, alius inter caetera dereliquit. Denique primum episcopum Antiochenae Ecclesiae Petrum fuisse accepimus, et Romam exinde translatum, quod Lucas penitus omisit. Ad extremum si propter Porphyrii blasphemiam, alius nobis fingendus est Cephas, ne Petrus putetur errasse, infinita de Scripturis erunt radenda divinis, quae ille, quia non intelligit, criminatur. Sed et adversum Porphyrium, in alio, si Christus jusserit, opere pugnabimus: nunc reliqua prosequamur. (Vers. 14.) Sed cum vidissem quod non recto pede incedunt ad veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus. Sicut hi qui sanis gressibus claudicare se simulant, non vitium habent in pedibus, sed est aliqua causa cur claudicent, ita et Petrus sciens circumcisionem et praeputium nihil esse, sed observationem mandatorum Dei, edebat quidem ante cum gentibus, sed", + "candidate_score": 0.664566, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42_44", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) . - Lit. : Hans Georg Beck , in :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.662779, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_104_106", + "bdc_text": "In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ; item , qui gloriam dei , non suam quaerunt . Notissimum certe illud comicum :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_332", + "psc_text": "inter vitia virtutesque sunt posita; 483 sed fides, quae per charitatem operatur, ut et fides quae reputata est Abrahae in justitiam, comprobetur, et omne opus fidei in charitate ponatur, tota Lege et Prophetis ex charitate pendentibus. In his siquidem duobus praeceptis: Diliges Deum tuum, et diliges proximum, Salvator asseruit Legem Prophetasque consistere. Et Paulus in alio loco: Etenim non adulterabis, non furaberis, non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur: Diliges proximum tuum sicut te (Rom. XIII, 9) . Si ergo omne mandatum recapitulatur in eo quod dictum est: Diliges proximum tuum tamquam te, fides autem per charitatem operata valet plurimum, manifestum est operationem fidei per charitatem, plenitudinem mandatorum omnium continere. Quomodo autem juxta apostolum Jacobum, fides absque operibus mortua est (Jacob. III): sic absque fide, quamvis bona opera sint, mortua computantur. Qui igitur in Christo non credunt, et sunt probis moribus, aliud quid magis habent", + "candidate_score": 0.662748, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_104", + "bdc_text": "In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ;", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_332", + "psc_text": "inter vitia virtutesque sunt posita; 483 sed fides, quae per charitatem operatur, ut et fides quae reputata est Abrahae in justitiam, comprobetur, et omne opus fidei in charitate ponatur, tota Lege et Prophetis ex charitate pendentibus. In his siquidem duobus praeceptis: Diliges Deum tuum, et diliges proximum, Salvator asseruit Legem Prophetasque consistere. Et Paulus in alio loco: Etenim non adulterabis, non furaberis, non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur: Diliges proximum tuum sicut te (Rom. XIII, 9) . Si ergo omne mandatum recapitulatur in eo quod dictum est: Diliges proximum tuum tamquam te, fides autem per charitatem operata valet plurimum, manifestum est operationem fidei per charitatem, plenitudinem mandatorum omnium continere. Quomodo autem juxta apostolum Jacobum, fides absque operibus mortua est (Jacob. III): sic absque fide, quamvis bona opera sint, mortua computantur. Qui igitur in Christo non credunt, et sunt probis moribus, aliud quid magis habent", + "candidate_score": 0.662681, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98_100", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae . Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_441", + "psc_text": "se vitae hujus maria transire? Qui putant Paulum juxta humilitatem, et non vere dixisse: Et si imperitus sermone, non tamen scientia, defendant hujus loci consequentiam. Debuit quippe secundum ordinem dicere: Vos, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, considerantes vosmetipsos, ne et vos tentemini; et non plurali inferre numerum singularem. Hebraeus igitur ex Hebraeis, et qui esset in vernaculo sermone doctissimus, profundos sensus aliena lingua exprimere non valebat: nec curabat magnopere de verbis, cum sensum haberet in tuto. Haec secundum simplicem intelligentiam. Caeterum, ut et secundae expositionis ordinem prosequamur, locus iste de Epistolae ad Romanos fine pandendus est. Ibi enim cum similiter de escis et observationibus scriberet Judaeorum, et eos qui Legis juxta litteram praecepta contemnerent, firmos atque perfectos: illos vero, qui adhuc antiqua consuetudine ducebantur, infirmos parvulosque narraret, et videret jurgium esse inter spirituales et carneos: admonuit spirituales ne contemnerent carneos, et ait: Infirmum autem in fide assumite,", + "candidate_score": 0.661073, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_61_63", + "bdc_text": "Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ; ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.660399, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_38_40", + "bdc_text": "TRE II 356-362 ) . Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.660085, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_34_36", + "bdc_text": "Verum illa non pervenerunt in manus nostras . Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_473", + "psc_text": "apprime nostris temporibus eruditus, miror quomodo rem ridiculam locutus sit. Paulus, inquit, Hebraeus erat, et Graecas litteras nesciebat. Et quia necessitas expetebat, ut manu sua epistolam subscriberet, contra consuetudinem curvos tramites litterarum, vix magnis apicibus exprimebat: etiam in hoc suae ad Galatas indicia charitatis ostendens, quod propter illos id quoque quod non poterat, facere conaretur. Grandibus ergo Paulus litteris scripsit epistolam, quia sensus erat grandis in litteris, et spiritu Dei vivi, non atramento, nec calamo fuerat exaratus. Quod autem apposuit, mea manu, opera intelligamus in manibus. Quam ob causam crebro et in prophetis scribitur: Sermo Dei qui factus est in manu Jeremiae, sive Aggaei, ut per hanc quoque similitudinem in manu Pauli sciamus factum Dei esse sermonem. Grandes Paulus litteras non solum tunc ad Galatas, sed etiam hodie scribit ad cunctos, et quamvis parvi sint apices quibus ejus Epistolae conscribuntur, tamen magnae sunt litterae, quia in litteris magnus est sensus.", + "candidate_score": 0.659671, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_125", + "bdc_text": "Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_471", + "psc_text": "ne quis vos seducat ullo modo (II Thess. II, 1 seqq.) . Et ut totam Epistolam quam mittebat, suspicione erueret falsitatis, manu sua in fine subscripsit, dicens: Salutatio mea manu Pauli, quod est signum in omni Epistola: ita scribo: Gratia Domini nostri Jesu Christi cum omnibus vobis (II Thess. III, 17, 18) . Ad Colossenses etiam quas dictaverat litteras, manu sua similiter subnotavit: Salutatio mea manu Pauli: Memores estote vinculorum meorum. Et ubicumque sciebat falsos adesse doctores, qui possent per Apostoli auctoritatem nova dogmata seminare, Epistolam manu propria subscribebat. Denique et ad Corinthios scribens, in quibus erant schismata et haereses, unoquoque 530 dicente: Ego sum Pauli, et ego Apollo, ego autem Cephae (I Cor. I, 12) , epistolam suam tali annotatione signavit: Salutatio mea manu Pauli: Si quis non amat Dominum Jesum Christum, anathema sit, maranatha, et caetera. Propter hoc igitur volens omnem occasionem falsis auferre doctoribus, qui es Galatas", + "candidate_score": 0.658516, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_141", + "bdc_text": "Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_165", + "psc_text": "offendicula, praeter doctrinam quam vos didicistis, faciunt; et declinate ab illis: hujusmodi enim Christo Domino [Al. addit nostro] non serviunt, sed suo ventri; et per dulces sermones et benedictiones seducunt corda innocentium. Vestra enim obedientia in omnem locum pervulgata est. Gaudeo igitur in vobis: et volo vos sapientes esse in bono, et simplices in malo (Rom. XVI, 17 seqq.) . Superbiae vero: Noli altum sapere, sed time (Rom. II, 20 et 25) . Et: Nolo vos ignorare, fratres, mysterium hoc, ut non sitis ipsi vobis sapientes. Et in sequentibus: Dico enim per gratiam quae data est mihi, omnibus qui sunt inter vos: non plus sapere quam oportet sapere; sed sapere ad sobrietatem (Rom. XII, 3) . Et apertius: Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus. Idipsum invicem sentientes. Non alta sapientes; sed humilibus consentientes. Nolite esse prudentes apud vosmetipsos (Ibid., XV, 16) . Corinthios quoque notat quod mulieres eorum intecto capite", + "candidate_score": 0.656961, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "(Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memoriam retentans. Jam Domini tantum misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. Argumentum itaque Epistolae hujus breviter comprehendens, hac praefatione commoneo, ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se", + "candidate_score": 0.656578, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_38_40", + "bdc_text": "TRE II 356-362 ) . Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "(Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memoriam retentans. Jam Domini tantum misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. Argumentum itaque Epistolae hujus breviter comprehendens, hac praefatione commoneo, ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se", + "candidate_score": 0.655863, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_67_69", + "bdc_text": "RGG II 854 ; Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "(Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memoriam retentans. Jam Domini tantum misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. Argumentum itaque Epistolae hujus breviter comprehendens, hac praefatione commoneo, ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se", + "candidate_score": 0.652674, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_63_65", + "bdc_text": "Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in : Contenta . Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.651599, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_72_74", + "bdc_text": "In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) . et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana . Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.650207, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "(Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memoriam retentans. Jam Domini tantum misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. Argumentum itaque Epistolae hujus breviter comprehendens, hac praefatione commoneo, ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se", + "candidate_score": 0.650176, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_6_8", + "bdc_text": "Quid , quod temporis angustia ac brevitas non modo mihi me ipsum surripit , sed conatus meos vehementissime fraudat ? At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ; caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_464", + "psc_text": "usque in finem, hic salvus erit (Matt. X, 22) . Sicut et in alio loco praecipitur: Esto non deficiens (Isai. V) . Quale est autem, ut cum peccatores quotidie in malis operibus augeantur, nos in bono opere lassemur? (Vers. 10.) Ergo, dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Tempus sementis, ut diximus, tempus est praesens, et vita quam currimus. In hac licet nobis quod volumus seminare; cum ista vita transierit, operandi tempus aufertur. Unde et Salvator ait: Operamini dum dies est: veniet nox, quando jam nullus poterit operari (Joan. IX, 4.) Ortus est nobis Dei sermo, sol verus, et congregatae sunt bestiae recedentes in cubilia sua: procedamus ut homines ad opus nostrum, et usque ad vesperam laboremus, sicut mystice cantatur in psalmo: Posuisti tenebras, et facta est nox. In ipsa pertransibunt bestiae silvae, catuli leonum rugientes, ut rapiant, et quaerant a Deo escam sibi. Ortus", + "candidate_score": 0.650107, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_68_70", + "bdc_text": "Henry Heller , in : Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in : Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ;", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_3", + "psc_text": "(Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memoriam retentans. Jam Domini tantum misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. Argumentum itaque Epistolae hujus breviter comprehendens, hac praefatione commoneo, ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se", + "candidate_score": 0.649862, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.649203, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "PROLOGUS. 367-368 Pauci admodum dies sunt, ex quo epistolam Pauli ad Philemonem interpretatus, ad Galatas transcenderam, multis retrorsum in medio praetermissis; et ecce subito litterae mihi de Urbe allatae sunt, nuntiantes et Albinam venerabilem anum praesentiae Domini redditam, et sanctam Marcellam matris contubernio destitutam, magis nunc vestrum, o Paula et Eustochium, flagitare solatium. Et quia hoc interim fieri non potest, propter grandia maris in medio spatia atque terrarum, repente vulnus impressum saltem Scripturarum vellem curare medicamine. Scio equidem ardorem ejus, scio fidem, quam flammam semper habeat in pectore, superare sexum, oblivisci hominis, et divinorum voluminum tympano concrepante, rubrum hujus saeculi pelagus transfretare. Certe cum Romae essem, numquam tam festina me vidit, ut non de Scripturis aliquid interrogaret. Neque vero more Pythagorico quidquid responderam, rectum putabat: nec sine ratione praejudicata apud eam valebat auctoritas; sed examinabat omnia, et sagaci mente universa pensabat, ut me sentirem non tam discipulam habere, quam judicem.", + "candidate_score": 0.647707, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_4", + "psc_text": "ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se sermone moderatus est, quod increparet potius, quam doceret: et quem possent stulti intelligere, ut communes sententias, communi oratione vestiret, et quos ratio suadere non poterat, revocaret auctoritas. Nullus quidem Apostoli sermo est, vel per Epistolam, vel praesentis, in quo non laboret docere antiquae Legis onera deposita, et omnia illa quae in typis et imaginibus praecesserunt, id est, otium sabbati, circumcisionis injuriam, Kalendarum et trium per annum solemnitatum recursus, scrupulositatem ciborum, et per dies singulos lavacra iterum sordidanda, 371-372 gratia Evangelii subrepente cessasse, quam non sanguis victimarum, sed fides animae credentis impleret. Verum alibi pro parte, et ut se aliud agenti", + "candidate_score": 0.645989, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_16", + "psc_text": "(Ibid., X, 18) . (Vers. 2.) Et qui mecum sunt omnes fratres, Ecclesiis [Al. Ecclesiae] Galatiae. In aliis Epistolis, Sosthenes, et Silvanus, interdum et Timothaeus in exordio praeponuntur: in hac tantum, quia necessaria erat auctoritas plurimorum, omnium fratrum nomen assumitur. Qui et ipsi forsitan ex circumcisione erant, et a Galatis non 376 contemptui ducebantur. Plurimum quippe facit ad populum corrigendum, multorum in una re sententia atque consensus. Quod autem ait, Ecclesiis Galatiae; et hoc notandum quia hic tantum generaliter non ad unam Ecclesiam unius urbis, sed ad totius provinciae scribat Ecclesias, et Ecclesias vocet, quas postea errore arguat depravatas. Ex quo noscendum dupliciter Ecclesiam posse dici, et eam quae non habeat maculam aut rugam, et vere corpus Christi sit, et eam quae in Christi nomine absque plenis perfectisque virtutibus congregetur (Ephes. V). Quomodo sapientes bifariam nuncupantur, tam hi qui sunt plenae perfectaeque virtutis, quam illi qui incipiunt, et in profectu", + "candidate_score": 0.645609, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_36", + "bdc_text": "Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_473", + "psc_text": "apprime nostris temporibus eruditus, miror quomodo rem ridiculam locutus sit. Paulus, inquit, Hebraeus erat, et Graecas litteras nesciebat. Et quia necessitas expetebat, ut manu sua epistolam subscriberet, contra consuetudinem curvos tramites litterarum, vix magnis apicibus exprimebat: etiam in hoc suae ad Galatas indicia charitatis ostendens, quod propter illos id quoque quod non poterat, facere conaretur. Grandibus ergo Paulus litteris scripsit epistolam, quia sensus erat grandis in litteris, et spiritu Dei vivi, non atramento, nec calamo fuerat exaratus. Quod autem apposuit, mea manu, opera intelligamus in manibus. Quam ob causam crebro et in prophetis scribitur: Sermo Dei qui factus est in manu Jeremiae, sive Aggaei, ut per hanc quoque similitudinem in manu Pauli sciamus factum Dei esse sermonem. Grandes Paulus litteras non solum tunc ad Galatas, sed etiam hodie scribit ad cunctos, et quamvis parvi sint apices quibus ejus Epistolae conscribuntur, tamen magnae sunt litterae, quia in litteris magnus est sensus.", + "candidate_score": 0.644648, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_4", + "psc_text": "ut sciatis eamdem esse materiam et Epistolae Pauli ad Galatas, et quae ad Romanos scripta est. Sed hoc differre inter utramque, quod in illa altiori sensu et profundioribus usus est argumentis, hic quasi ad eos scribens, de quibus in consequentibus ait: O insensati Galatae: Et: Sic insipientes estis, tali se sermone moderatus est, quod increparet potius, quam doceret: et quem possent stulti intelligere, ut communes sententias, communi oratione vestiret, et quos ratio suadere non poterat, revocaret auctoritas. Nullus quidem Apostoli sermo est, vel per Epistolam, vel praesentis, in quo non laboret docere antiquae Legis onera deposita, et omnia illa quae in typis et imaginibus praecesserunt, id est, otium sabbati, circumcisionis injuriam, Kalendarum et trium per annum solemnitatum recursus, scrupulositatem ciborum, et per dies singulos lavacra iterum sordidanda, 371-372 gratia Evangelii subrepente cessasse, quam non sanguis victimarum, sed fides animae credentis impleret. Verum alibi pro parte, et ut se aliud agenti", + "candidate_score": 0.643352, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_472", + "psc_text": "unoquoque 530 dicente: Ego sum Pauli, et ego Apollo, ego autem Cephae (I Cor. I, 12) , epistolam suam tali annotatione signavit: Salutatio mea manu Pauli: Si quis non amat Dominum Jesum Christum, anathema sit, maranatha, et caetera. Propter hoc igitur volens omnem occasionem falsis auferre doctoribus, qui es Galatas a veritate Evangelii depravarant, finem epistolae manus suae annotatione complevit, dicens: Videte qualibus litteris scripsi vobis; non quod grandes litterae fuerint (hoc quippe in Graeco sonat πηλίκοις), sed quod suae manus essent eis nota vestigia, ut dum litterarum apices recognoscunt, ipsum se putarent videre, qui scripserat. In hoc loco vir apprime nostris temporibus eruditus, miror quomodo rem ridiculam locutus sit. Paulus, inquit, Hebraeus erat, et Graecas litteras nesciebat. Et quia necessitas expetebat, ut manu sua epistolam subscriberet, contra consuetudinem curvos tramites litterarum, vix magnis apicibus exprimebat: etiam in hoc suae ad Galatas indicia charitatis ostendens, quod propter illos id quoque", + "candidate_score": 0.643081, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_39", + "bdc_text": "Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ;", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.641352, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_471", + "psc_text": "ne quis vos seducat ullo modo (II Thess. II, 1 seqq.) . Et ut totam Epistolam quam mittebat, suspicione erueret falsitatis, manu sua in fine subscripsit, dicens: Salutatio mea manu Pauli, quod est signum in omni Epistola: ita scribo: Gratia Domini nostri Jesu Christi cum omnibus vobis (II Thess. III, 17, 18) . Ad Colossenses etiam quas dictaverat litteras, manu sua similiter subnotavit: Salutatio mea manu Pauli: Memores estote vinculorum meorum. Et ubicumque sciebat falsos adesse doctores, qui possent per Apostoli auctoritatem nova dogmata seminare, Epistolam manu propria subscribebat. Denique et ad Corinthios scribens, in quibus erant schismata et haereses, unoquoque 530 dicente: Ego sum Pauli, et ego Apollo, ego autem Cephae (I Cor. I, 12) , epistolam suam tali annotatione signavit: Salutatio mea manu Pauli: Si quis non amat Dominum Jesum Christum, anathema sit, maranatha, et caetera. Propter hoc igitur volens omnem occasionem falsis auferre doctoribus, qui es Galatas", + "candidate_score": 0.640536, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_71_73", + "bdc_text": "ders. : In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) . et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.638286, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_105", + "bdc_text": "item , qui gloriam dei , non suam quaerunt .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_430", + "psc_text": "gloriam, vitium est: si a Deo, virtus est, qui et ad veram nos gloriam cohortatur, dicens: Eos autem qui me glorificant, glorificabo. Significat et aliud in Scripturis divinis gloria, cum augustius aliquid, et divinius hominum se praebet obtutibus. Visa est in tabernaculo gloria Domini, et in templo quod a Salomone constructum est, gloria erat (I Reg. VIII), et in facie Moysi, quando nesciebat quod glorificatus esset vultus ejus (Exod. XL), de qua vultus gloria, puto et Apostolum dicere: Nos autem omnes revelata facie gloriam Domini contemplantes, in eamdem imaginem transformamur a gloria in gloriam, sicut a Dei spiritu (II Cor. III, 18) . Et ipse Salvator, splendor gloriae et figura substantiae Dei dictus est (Hebr. I). Vidit et Stephanus gloriam Dei, et Jesum stantem a dextris ejus (Act. VII). Ut autem et nos nobis fingendorum nominum licentiam praesumamus, rebus quippe novis (ut ait quidam) nova fingenda sunt nomina: quia hic", + "candidate_score": 0.634798, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_53_55", + "bdc_text": "RGG VI 1227f ; Charles Trinkaus , in : Contemporaries III 371-375. , Fabri Stapulensis Jacques Lefèvre d'Etaples ( Jacobus Faber Stapulensis ) , von Etaples ( Picardie ) , geb. um 1460 , gest. 1536 , studierte in Paris und wirkte hauptsächlich in Frankreich , reiste aber auch mehrmals nach Italien .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_111", + "psc_text": "dissensionis faciat mentionem; nec dicat umquam Petrum Antiochiae fuisse cum Paulo, et locum dari Porphyrio blasphemanti; si autem Petrus errasse, aut Paulus procaciter apostolorum principem confutasse credatur. Quibus primum respondendum, alterius nescio cujus Cephae nescire nos nomen, nisi ejus qui et in Evangelio, et in aliis Pauli Epistolis, et in hac quoque ipsa modo Cephas, modo Petrus, scribitur. Non quod aliud significet Petrus, aliud Cephas: sed quod quam nos Latine et Graece petram vocemus, hanc Hebraei et Syri propter linguae inter se viciniam, Cephan nuncupent. Deinde totum argumentum epistolae quod oblique de Petro, Jacobo, et Joanne dicitur, huic intelligentiae repugnare. Nec mirum esse si Lucas hanc rem tacuerit, cum et alia multa quae 410 Paulus sustinuisse se replicat, historiographi licentia praetermiserit: et non statim esse contrarium, si quod alius ob causam dignum putavit relatu, alius inter caetera dereliquit. Denique primum episcopum Antiochenae Ecclesiae Petrum fuisse accepimus, et Romam exinde translatum,", + "candidate_score": 0.633997, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_58_60", + "bdc_text": "trotz seiner Ablehnung mancher äußerlicher Frömmigkeitsformen brach er aber nicht mit der römischen Kirche . Nach dem Scheitern eines Reformversuches in der Diözese Meaux mußte er jedoch 1525 vorübergehend nach Straßburg fliehen . Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_112", + "psc_text": "Nec mirum esse si Lucas hanc rem tacuerit, cum et alia multa quae 410 Paulus sustinuisse se replicat, historiographi licentia praetermiserit: et non statim esse contrarium, si quod alius ob causam dignum putavit relatu, alius inter caetera dereliquit. Denique primum episcopum Antiochenae Ecclesiae Petrum fuisse accepimus, et Romam exinde translatum, quod Lucas penitus omisit. Ad extremum si propter Porphyrii blasphemiam, alius nobis fingendus est Cephas, ne Petrus putetur errasse, infinita de Scripturis erunt radenda divinis, quae ille, quia non intelligit, criminatur. Sed et adversum Porphyrium, in alio, si Christus jusserit, opere pugnabimus: nunc reliqua prosequamur. (Vers. 14.) Sed cum vidissem quod non recto pede incedunt ad veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus. Sicut hi qui sanis gressibus claudicare se simulant, non vitium habent in pedibus, sed est aliqua causa cur claudicent, ita et Petrus sciens circumcisionem et praeputium nihil esse, sed observationem mandatorum Dei, edebat quidem ante cum gentibus, sed", + "candidate_score": 0.633714, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_114_116", + "bdc_text": "Sueton , Augustus 85 , 2 . et interire scripta mea , si non prosunt ecclesiae , si non per omnia congruunt scripturis canonicis . Hae enim merito cynosurae \"Hundeschwanz\" , das Sternbild des kleinen Bären ( mit dem Polarstern als Leitstern) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_330", + "psc_text": "aliter in Hebraeo scriptum refertur, quia nunc non tam circumcisionem penitus nil prodesse, quam in Christo Jesu eam non valere testatus est, ex eo siquidem tempore quo Evangelium in toto orbe radiavit, superflua est circumcisionis injuria. Quae tunc, ut caetera quoque Legis, valuit, quando et benedictiones carnales Legem servantibus spondebantur; quod scilicet, si implessent eam, benedicti essent in civitate, benedicti in agro, plena haberent horrea, et multa alia quae in repromissionibus continentur (Deut. XXVIII). Nos autem in Christo Jesu valere volumus et confortari, id est, in vera circumcisione, et non in concisione Judaica. Neque enim qui in aperto Judaeus est, neque manifesta in carne circumcisio, sed in abscondito Judaeus, et circumcisio cordis in spiritu, non littera (Rom. II, 28, 29) . Nihil itaque prodest in Christo carnis circumcisio, sed cordis et aurium, quae aufert illud opprobrium Judaeorum: Ecce incircumcisae aures vestrae, et non potestis audire (Exod. VI, 12) . Prodest", + "candidate_score": 0.632331, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_70_72", + "bdc_text": "Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ; ders. : In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_478", + "psc_text": "canticum novum, et accipit nomen novum scriptum 532 in calculo, quod nemo novit nisi qui acceperit illud. Quaeritur quomodo nunc Paulus dicat: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi, cum in alio loco de aliis glorietur, ut ibi ait: Per vestram gloriam, quam habeo in Christo Jesu (I Cor. XV, 31) . Et iterum: Libenter gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi (II Cor. XII, 9) . Et in alio loco: Bonum autem mihi est magis mori, quam ut gloriam meam quis evacuet (I Cor. IX, 15) , et caetera quae in hunc modum scripta sunt. Sed sciendum quod omnis illa gloriatio ad crucem relata, gloria cruci sit: et quidquid dignum in virtutibus perpetratur, hoc fieri ob Domini passionem. (Vers. 15.) Neque enim circumcisio aliquid est, neque praeputium, sed nova creatura. Quomodo fidelis et infidelis, cum unus sit per substantiam, in duos dividitur", + "candidate_score": 0.632294, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_73_75", + "bdc_text": "et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana . Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck : Nieuw koop 1963 ) .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.631104, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_55", + "bdc_text": "Contemporaries III 371-375. , Fabri Stapulensis Jacques Lefèvre d'Etaples ( Jacobus Faber Stapulensis ) , von Etaples ( Picardie ) , geb. um 1460 , gest. 1536 , studierte in Paris und wirkte hauptsächlich in Frankreich , reiste aber auch mehrmals nach Italien .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_111", + "psc_text": "dissensionis faciat mentionem; nec dicat umquam Petrum Antiochiae fuisse cum Paulo, et locum dari Porphyrio blasphemanti; si autem Petrus errasse, aut Paulus procaciter apostolorum principem confutasse credatur. Quibus primum respondendum, alterius nescio cujus Cephae nescire nos nomen, nisi ejus qui et in Evangelio, et in aliis Pauli Epistolis, et in hac quoque ipsa modo Cephas, modo Petrus, scribitur. Non quod aliud significet Petrus, aliud Cephas: sed quod quam nos Latine et Graece petram vocemus, hanc Hebraei et Syri propter linguae inter se viciniam, Cephan nuncupent. Deinde totum argumentum epistolae quod oblique de Petro, Jacobo, et Joanne dicitur, huic intelligentiae repugnare. Nec mirum esse si Lucas hanc rem tacuerit, cum et alia multa quae 410 Paulus sustinuisse se replicat, historiographi licentia praetermiserit: et non statim esse contrarium, si quod alius ob causam dignum putavit relatu, alius inter caetera dereliquit. Denique primum episcopum Antiochenae Ecclesiae Petrum fuisse accepimus, et Romam exinde translatum,", + "candidate_score": 0.630345, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_148", + "bdc_text": "Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_165", + "psc_text": "offendicula, praeter doctrinam quam vos didicistis, faciunt; et declinate ab illis: hujusmodi enim Christo Domino [Al. addit nostro] non serviunt, sed suo ventri; et per dulces sermones et benedictiones seducunt corda innocentium. Vestra enim obedientia in omnem locum pervulgata est. Gaudeo igitur in vobis: et volo vos sapientes esse in bono, et simplices in malo (Rom. XVI, 17 seqq.) . Superbiae vero: Noli altum sapere, sed time (Rom. II, 20 et 25) . Et: Nolo vos ignorare, fratres, mysterium hoc, ut non sitis ipsi vobis sapientes. Et in sequentibus: Dico enim per gratiam quae data est mihi, omnibus qui sunt inter vos: non plus sapere quam oportet sapere; sed sapere ad sobrietatem (Rom. XII, 3) . Et apertius: Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus. Idipsum invicem sentientes. Non alta sapientes; sed humilibus consentientes. Nolite esse prudentes apud vosmetipsos (Ibid., XV, 16) . Corinthios quoque notat quod mulieres eorum intecto capite", + "candidate_score": 0.630309, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", + "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", + "candidate_score": 0.622613, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_8", + "bdc_text": "caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_338", + "psc_text": "si paululum voluero cogitare, melius aliquid prolaturus, tunc me tacitus ille reprehendit, manum contrahit, frontem rugat, et se frustra adesse, toto gestu corporis contestatur. Oratio autem etsi de bonae indolis ingenio sit profecta, et distincta inventionibus, et ornata flore verborum: tamen nisi auctoris sui manu limata fuerit et polita, non est nitida, non habet mixtam cum decore gravitatem; sed in modum divitum rusticorum, opibus suis magis arguitur, quam exornatur. Quorsum ista? videlicet ut et vobis, et caeteris (qui forte legere voluerint) sit responsum, me non panegyricum, aut controversiam scribere, sed commentarium, id est, hoc habere propositum, non ut mea verba laudentur, sed ut quae ab alio bene dicta sunt, ita intelligantur ut dicta sunt. Officii mei est obscura disserere, manifesta perstringere, in dubiis immorari. Unde et a plerisque commentariorum opus, explanatio nominatur. Si quis eloquentiam quaerit, vel declamationibus delectatur, habet in utraque lingua Demosthenem et Tullium, Polemonem et Quintillianum. Ecclesia", + "candidate_score": 0.613027, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_37", + "bdc_text": "Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in :", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_217", + "psc_text": "praedicationis accipere debemus. Deinde etiam 446 hoc considerandum, quod quando de Domino loquitur: Abrahae autem dictae sunt promissiones et semini ejus, hoc est, Christo Jesu, repromissiones pluraliter ponat. Quando vero de his qui per Christum semen sunt Abrahae, singulariter repromissio nuncupetur, ut in praesenti loco: Ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem haeredes. Decens quippe erat ut quod in Christo uno pluraliter dicebatur, id in multis hominibus singulariter poneretur. Sequitur: (Cap. IV.--Vers. 1, 2.) Dico autem, quanto tempore haeres parvulus est, nihil differt a servo, cum sit Dominus omnium, sed sub tutoribus est et actoribus usque ad praefinitum tempus a patre. Haeres iste parvulus, qui nihil differt a servo cum sit Dominus omnium, sed sub tutoribus et actoribus est, usque ad praefinitum tempus a patre, totum humanum genus usque ad adventum Christi, et, ut amplius dicam, usque ad mundi consummationem significat. Quomodo enim omnes in protoplasto Adam, necdum nati moriuntur: ita", + "candidate_score": 0.610035, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 7, + "cf_id": "cf011", + "work_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3", + "max_score": 0.732024, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_92", + "psc_text": "Ps 105,35a–36b Die Angabe „Chrysostomus“ in Nd und Nh ist verrutscht und bezieht sich auf den folgenden Eintrag. Für Eusebius als Verfasser sprechen gute Gründe: Die Wortverbindung τῶν ἀλλοφύλων κ��ὶ ἀθέων ἐθνῶν verweist deutlich auf den Lehrer in Cäsarea, ebenso die Art der Zitation von LXX:Wis:14:12: Wo Eusebius den verhältnismäßig selten zitierten Spruch anbringt, wird er durch Assoziierung von ἄσεμνος (Praeparatio I 9,18 = 39,2) oder ἀκόλαστος (Praeparatio VII 2,4 = 365,11) ausgelöst, beide Termini wie hier auf Götzenverehrung bezogen. Ps 106,2a–3b Zum ersten Stück (Fragment Nr. 3): Nomen und Attribute sind typisch für Eusebius. Es liegt inhaltlich nahe, den Satz im engen Kontext des folgenden Eusebius-Fragmentes zu vermuten. Zum zweiten Stück (Fragment Nr. 4): Die Ausdrucksweise deutet klar auf Eusebius: Den eröffnenden Imperativ τήρει δέ mit Konjunktion (ὡς, ὅπως, ὅτι) setzt Eusebius in Nachahmung des Origenes gerne ein, um eine Textbeobachtung mitzuteilen (was bei Chrysostomus nicht zu finden ist).", + "candidate_score": 0.732024, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_92", + "psc_text": "Ps 105,35a–36b Die Angabe „Chrysostomus“ in Nd und Nh ist verrutscht und bezieht sich auf den folgenden Eintrag. Für Eusebius als Verfasser sprechen gute Gründe: Die Wortverbindung τῶν ἀλλοφύλων καὶ ἀθέων ἐθνῶν verweist deutlich auf den Lehrer in Cäsarea, ebenso die Art der Zitation von LXX:Wis:14:12: Wo Eusebius den verhältnismäßig selten zitierten Spruch anbringt, wird er durch Assoziierung von ἄσεμνος (Praeparatio I 9,18 = 39,2) oder ἀκόλαστος (Praeparatio VII 2,4 = 365,11) ausgelöst, beide Termini wie hier auf Götzenverehrung bezogen. Ps 106,2a–3b Zum ersten Stück (Fragment Nr. 3): Nomen und Attribute sind typisch für Eusebius. Es liegt inhaltlich nahe, den Satz im engen Kontext des folgenden Eusebius-Fragmentes zu vermuten. Zum zweiten Stück (Fragment Nr. 4): Die Ausdrucksweise deutet klar auf Eusebius: Den eröffnenden Imperativ τήρει δέ mit Konjunktion (ὡς, ὅπως, ὅτι) setzt Eusebius in Nachahmung des Origenes gerne ein, um eine Textbeobachtung mitzuteilen (was bei Chrysostomus nicht zu finden ist).", + "candidate_score": 0.731914, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_92", + "psc_text": "Ps 105,35a–36b Die Angabe „Chrysostomus“ in Nd und Nh ist verrutscht und bezieht sich auf den folgenden Eintrag. Für Eusebius als Verfasser sprechen gute Gründe: Die Wortverbindung τῶν ἀλλοφύλων καὶ ἀθέων ἐθνῶν verweist deutlich auf den Lehrer in Cäsarea, ebenso die Art der Zitation von LXX:Wis:14:12: Wo Eusebius den verhältnismäßig selten zitierten Spruch anbringt, wird er durch Assoziierung von ἄσεμνος (Praeparatio I 9,18 = 39,2) oder ἀκόλαστος (Praeparatio VII 2,4 = 365,11) ausgelöst, beide Termini wie hier auf Götzenverehrung bezogen. Ps 106,2a–3b Zum ersten Stück (Fragment Nr. 3): Nomen und Attribute sind typisch für Eusebius. Es liegt inhaltlich nahe, den Satz im engen Kontext des folgenden Eusebius-Fragmentes zu vermuten. Zum zweiten Stück (Fragment Nr. 4): Die Ausdrucksweise deutet klar auf Eusebius: Den eröffnenden Imperativ τήρει δέ mit Konjunktion (ὡς, ὅπως, ὅτι) setzt Eusebius in Nachahmung des Origenes gerne ein, um eine Textbeobachtung mitzuteilen (was bei Chrysostomus nicht zu finden ist).", + "candidate_score": 0.724353, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_92", + "psc_text": "Ps 105,35a–36b Die Angabe „Chrysostomus“ in Nd und Nh ist verrutscht und bezieht sich auf den folgenden Eintrag. Für Eusebius als Verfasser sprechen gute Gründe: Die Wortverbindung τῶν ἀλλοφύλων καὶ ἀθέων ἐθνῶν verweist deutlich auf den Lehrer in Cäsarea, ebenso die Art der Zitation von LXX:Wis:14:12: Wo Eusebius den verhältnismäßig selten zitierten Spruch anbringt, wird er durch Assoziierung von ἄσεμνος (Praeparatio I 9,18 = 39,2) oder ἀκόλαστος (Praeparatio VII 2,4 = 365,11) ausgelöst, beide Termini wie hier auf Götzenverehrung bezogen. Ps 106,2a–3b Zum ersten Stück (Fragment Nr. 3): Nomen und Attribute sind typisch für Eusebius. Es liegt inhaltlich nahe, den Satz im engen Kontext des folgenden Eusebius-Fragmentes zu vermuten. Zum zweiten Stück (Fragment Nr. 4): Die Ausdrucksweise deutet klar auf Eusebius: Den eröffnenden Imperativ τήρει δέ mit Konjunktion (ὡς, ὅπως, ὅτι) setzt Eusebius in Nachahmung des Origenes gerne ein, um eine Textbeobachtung mitzuteilen (was bei Chrysostomus nicht zu finden ist).", + "candidate_score": 0.722965, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_76", + "psc_text": "Eusebius-Fragmenten, so dass ein homogener, scheinbar originaler Text entsteht, der in Wirklichkeit eine sekundäre Erweiterung eines Pseudo-Athanasius darstellt und nicht die eusebische Vorlage für dessen Paraphrase ist. Ein Leser kann also oftmals nicht erkennen, ob der Katenist einen Auszug aus Eusebius bietet oder einen anderen Autor mit Eusebius unterlegt oder selbst einen Gedanken mit eusebischen Gedankengut aus einer ganz anderen Stelle des Kommentars unterbreitet. Im Falle von Ps 106,10a–12b habe ich ein Fragment Nr. 7b beigegeben, da darin, wie ich unten beschreibe, ein ganzer Gedanke aus einer weit abgelegenen Stelle des Kommentars auftaucht; ähnlich verhält es sich bei der Nr. 10b zu Ps 106. Während in den b-Nummern in meiner Sammlung der eusebische Anteil nachzuweisen ist, finden sich nicht wenige Texteinheiten, die diese Eindeutigkeit vermissen lassen. Der Kommentar zu Ps 106,31a–32 beginnt in N anonym wie folgt: μετὰ τοὺς ἀποστόλους καὶ τοῦ πρεσβυτερίου μνησθεὶς αἰνεῖν (nach ἡγουμένους Ne) τοὺς τῆς", + "candidate_score": 0.720336, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_80", + "psc_text": "einzelnen Wort bestehen, zur Vermutung, dass Niketas entweder den Eusebius-Kommentar oder ein Katenen-Exemplar aus einer anderen als der uns bekannten Überlieferung eingesehen hat, zum Beispiel καινή für σκηνήν im Fragment zu Ps 143,9ab. Zum Problem der Expositiones in psalmos von Pseudo-Athanasius Der Kommentar des Eusebius war Hauptquelle einer Psalmenkommentierung, die seit je dem Athanasius von Alexandreia zugeschrieben wurde und unter anderen in den Codices Parisini 166–167 verarbeitet war, auf denen die heute bekannten Expositiones in psalmos (CPG 2140) in Mignes Patrologia beruhen (PG 27, 60–545). Dass Eusebius Quelle für diesen Pseudo-Athanasius war, hat schon Niketas gesehen. Im Nachwort zu seiner Psalmenkatene (Nd fol. 259r; Nh fol. 652v) urteilt er richtig, dass Athanasius den Eusebius paraphrasiert habe: ὁ μὲν (= Ἀθανάσιος) τὰ ἐκείνου (= Εὐσεβίου) παραφράζων. Dass er damit einen anderen „Athanasius“ meint als jenen Autor in den Expositiones in psalmos, steht nicht zur Debatte. Alle Passagen, die mit dem Namen", + "candidate_score": 0.719768, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_76", + "psc_text": "Eusebius-Fragmenten, so dass ein homogener, scheinbar originaler Text entsteht, der in Wirklichkeit eine sekundäre Erweiterung eines Pseudo-Athanasius darstellt und nicht die eusebische Vorlage für dessen Paraphrase ist. Ein Leser kann also oftmals nicht erkennen, ob der Katenist einen Auszug aus Eusebius bietet oder einen anderen Autor mit Eusebius unterlegt oder selbst einen Gedanken mit eusebischen Gedankengut aus einer ganz anderen Stelle des Kommentars unterbreitet. Im Falle von Ps 106,10a–12b habe ich ein Fragment Nr. 7b beigegeben, da darin, wie ich unten beschreibe, ein ganzer Gedanke aus einer weit abgelegenen Stelle des Kommentars auftaucht; ähnlich verhält es sich bei der Nr. 10b zu Ps 106. Während in den b-Nummern in meiner Sammlung der eusebische Anteil nachzuweisen ist, finden sich nicht wenige Texteinheiten, die diese Eindeutigkeit vermissen lassen. Der Kommentar zu Ps 106,31a–32 beginnt in N anonym wie folgt: μετὰ τοὺς ἀποστόλους καὶ τοῦ πρεσβυτερίου μνησθεὶς αἰνεῖν (nach ἡγουμένους Ne) τοὺς τῆς", + "candidate_score": 0.719738, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_48", + "psc_text": "pseudo-athanasianischen Expositiones in psalmos, den Psalmen-Kommentar des Evagrius und in einer eigenen Gruppe hexaplarische Lesarten. Der große Wert des Vaticanus besteht nicht so sehr in der Qualität – alle vier Quellen werden meiner Einschätzung nach durchgehend in sekundärer Textgestalt geboten – sondern in ihrer genauen Trennung des Materials in einem konsequent durchgehaltenen vierfachen Verweissystem. Dadurch sind die „Athanasius-Serie“, deren Texteinheiten mit großen Zahlzeichen markiert wird, und der mit kleinen Zahlzeichen versehene Kommentar des Evagrius klar von den hexaplarischen Informationen getrennt, die mit den Anfangsbuchstaben der Übersetzer gekennzeichnet sind.Zur Komposition des Vaticanus 754 s. Marie-Josèphe Rondeau, Le commentaire sur les Psaumes d’Évagre le Pontique, in: OCP 26 (1960) 307–348. Die Eusebius belangende Paraphrase der Palästinischen Katene ist durch wechselnde Zeichen und häufig auch an der Anführung von Autorennamen fassbar. Die Euseb-Stücke sind zum Teil auch dort zugewiesen, wo sie in den Hauptzeugen anonym sind. Ab Ps 108 (fol. 276r) finden sich", + "candidate_score": 0.717981, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_54", + "psc_text": "von Eusebius als uns heute vergönnt ist. Die griechischen Fragmente zur Theophanie (CPG 3488) sind aus seiner Lukas-Katene gewonnen, ebenso die Schrift De solemnitate paschali (CPG 3479). Sein literarisches Engagement lässt daher von selbst die Frage aufkommen, ob er über die Fragmente in der Katene hinaus nicht auch den Psalmen-Kommentar des Eusebius oder größere Teile davon unabhängig von der Fragmentierung in der Palästinischen Katene kannte. Und tatsächlich gelang Gilles Dorival der Nachweis, dass unbekannte Texteinheiten aus Eusebius enthalten sind, und er nahm an, dass Niketas noch dessen ganzen Kommentar vor sich gehabt habe.Vgl. Gilles Dorival, La reconstitution du Commentaire sur les Psaumes d’Eusèbe de Césarée grâce aux chaînes exégétiques grecques, en particulier la chaîne de Nicétas, in: Texte und Untersuchungen 128 = Studia Patristica XV 1 (Berlin 1984) 170–176; Les Chaînes (wie Anm. 3) III 545–546. Ob freilich Niketas tatsächlich eine Gesamtausgabe von Eusebs Psalmen-Kommentar benutzen konnte oder nur über", + "candidate_score": 0.71669, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.716641, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_80", + "psc_text": "einzelnen Wort bestehen, zur Vermutung, dass Niketas entweder den Eusebius-Kommentar oder ein Katenen-Exemplar aus einer anderen als der uns bekannten Überlieferung eingesehen hat, zum Beispiel καινή für σκηνήν im Fragment zu Ps 143,9ab. Zum Problem der Expositiones in psalmos von Pseudo-Athanasius Der Kommentar des Eusebius war Hauptquelle einer Psalmenkommentierung, die seit je dem Athanasius von Alexandreia zugeschrieben wurde und unter anderen in den Codices Parisini 166–167 verarbeitet war, auf denen die heute bekannten Expositiones in psalmos (CPG 2140) in Mignes Patrologia beruhen (PG 27, 60–545). Dass Eusebius Quelle für diesen Pseudo-Athanasius war, hat schon Niketas gesehen. Im Nachwort zu seiner Psalmenkatene (Nd fol. 259r; Nh fol. 652v) urteilt er richtig, dass Athanasius den Eusebius paraphrasiert habe: ὁ μὲν (= Ἀθανάσιος) τὰ ἐκείνου (= Εὐσεβίου) παραφράζων. Dass er damit einen anderen „Athanasius“ meint als jenen Autor in den Expositiones in psalmos, steht nicht zur Debatte. Alle Passagen, die mit dem Namen", + "candidate_score": 0.716222, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.715664, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_55", + "psc_text": "les Psaumes d’Eusèbe de Césarée grâce aux chaînes exégétiques grecques, en particulier la chaîne de Nicétas, in: Texte und Untersuchungen 128 = Studia Patristica XV 1 (Berlin 1984) 170–176; Les Chaînes (wie Anm. 3) III 545–546. Ob freilich Niketas tatsächlich eine Gesamtausgabe von Eusebs Psalmen-Kommentar benutzen konnte oder nur über einen umfangreicheren Text gegenüber der Palästinischen Katene verfügte, lässt sich nicht entscheiden. Sicher ist lediglich, dass er immer wieder zusätzliches Material aus dem Kommentar bietet. Für eine Sammlung der Eusebius-Fragmente ist die Ausbeutung der Psalmenkatene des Niketas somit unerlässlich. Aus der überraschend umfangreichen Überlieferung des imposanten WerkesEine Übersicht gibt Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 513. konnte ich drei Codices auswerten. (Nd) Coislinianus 190 (13. / 14.Jh.) Der 259 Blätter umfassende Pariser Codex ist auf Pergament geschrieben, das teilweise ein Palimpsest darstellt; es enthält eine noch nicht zuzuordnende Psalmenkatene.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 508. Ab fol. 196", + "candidate_score": 0.715243, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_76", + "psc_text": "Eusebius-Fragmenten, so dass ein homogener, scheinbar originaler Text entsteht, der in Wirklichkeit eine sekundäre Erweiterung eines Pseudo-Athanasius darstellt und nicht die eusebische Vorlage für dessen Paraphrase ist. Ein Leser kann also oftmals nicht erkennen, ob der Katenist einen Auszug aus Eusebius bietet oder einen anderen Autor mit Eusebius unterlegt oder selbst einen Gedanken mit eusebischen Gedankengut aus einer ganz anderen Stelle des Kommentars unterbreitet. Im Falle von Ps 106,10a–12b habe ich ein Fragment Nr. 7b beigegeben, da darin, wie ich unten beschreibe, ein ganzer Gedanke aus einer weit abgelegenen Stelle des Kommentars auftaucht; ähnlich verhält es sich bei der Nr. 10b zu Ps 106. Während in den b-Nummern in meiner Sammlung der eusebische Anteil nachzuweisen ist, finden sich nicht wenige Texteinheiten, die diese Eindeutigkeit vermissen lassen. Der Kommentar zu Ps 106,31a–32 beginnt in N anonym wie folgt: μετὰ τοὺς ἀποστόλους καὶ τοῦ πρεσβυτερίου μνησθεὶς αἰνεῖν (nach ἡγουμένους Ne) τοὺς τῆς", + "candidate_score": 0.714068, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_55", + "psc_text": "les Psaumes d’Eusèbe de Césarée grâce aux chaînes exégétiques grecques, en particulier la chaîne de Nicétas, in: Texte und Untersuchungen 128 = Studia Patristica XV 1 (Berlin 1984) 170–176; Les Chaînes (wie Anm. 3) III 545–546. Ob freilich Niketas tatsächlich eine Gesamtausgabe von Eusebs Psalmen-Kommentar benutzen konnte oder nur über einen umfangreicheren Text gegenüber der Palästinischen Katene verfügte, lässt sich nicht entscheiden. Sicher ist lediglich, dass er immer wieder zusätzliches Material aus dem Kommentar bietet. Für eine Sammlung der Eusebius-Fragmente ist die Ausbeutung der Psalmenkatene des Niketas somit unerlässlich. Aus der überraschend umfangreichen Überlieferung des imposanten WerkesEine Übersicht gibt Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 513. konnte ich drei Codices auswerten. (Nd) Coislinianus 190 (13. / 14.Jh.) Der 259 Blätter umfassende Pariser Codex ist auf Pergament geschrieben, das teilweise ein Palimpsest darstellt; es enthält eine noch nicht zuzuordnende Psalmenkatene.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 508. Ab fol. 196", + "candidate_score": 0.714035, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_54", + "psc_text": "von Eusebius als uns heute vergönnt ist. Die griechischen Fragmente zur Theophanie (CPG 3488) sind aus seiner Lukas-Katene gewonnen, ebenso die Schrift De solemnitate paschali (CPG 3479). Sein literarisches Engagement lässt daher von selbst die Frage aufkommen, ob er über die Fragmente in der Katene hinaus nicht auch den Psalmen-Kommentar des Eusebius oder größere Teile davon unabhängig von der Fragmentierung in der Palästinischen Katene kannte. Und tatsächlich gelang Gilles Dorival der Nachweis, dass unbekannte Texteinheiten aus Eusebius enthalten sind, und er nahm an, dass Niketas noch dessen ganzen Kommentar vor sich gehabt habe.Vgl. Gilles Dorival, La reconstitution du Commentaire sur les Psaumes d’Eusèbe de Césarée grâce aux chaînes exégétiques grecques, en particulier la chaîne de Nicétas, in: Texte und Untersuchungen 128 = Studia Patristica XV 1 (Berlin 1984) 170–176; Les Chaînes (wie Anm. 3) III 545–546. Ob freilich Niketas tatsächlich eine Gesamtausgabe von Eusebs Psalmen-Kommentar benutzen konnte oder nur über", + "candidate_score": 0.713573, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_91", + "psc_text": "Das seltene τὸ βαρὺ στοιχεῖον für die Erde und in Verbindung mit φέρεται findet sich in der Demonstratio an besagter Stelle, ohne φέρεται an den Stellen in der Theophanie und De laudibus Constantini. Darüber hinaus bringt Niketas (Nd fol. 201r) denselben Gedanken von der schweren Erde auf dem leichten Wasser unter dem Namen des Eusebius im ausgreifenden Kommentar zu Ps 135,7 (eigentlich zu Vers 6 gehörend). Mit der Wendung ἐν τοῖς ἐναντίοις τὰ ἐναντία im Kontext der paradoxen Gotteswirkung lässt sich gut vergleichen die Formulierung ἐπειδήπερ παράδοξα καὶ θαυμαστὰ ἐνεργῶν ἐξ ἐναντίων τὰ ἐναντία εἰργάσατο im Fragment zu Ps 106,32a–36b. Ps 105,35a–36b Die Angabe „Chrysostomus“ in Nd und Nh ist verrutscht und bezieht sich auf den folgenden Eintrag. Für Eusebius als Verfasser sprechen gute Gründe: Die Wortverbindung τῶν ἀλλοφύλων καὶ ἀθέων ἐθνῶν verweist deutlich auf den Lehrer in Cäsarea, ebenso die Art der Zitation von LXX:Wis:14:12: Wo Eusebius den verhältnismäßig", + "candidate_score": 0.712838, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_80", + "psc_text": "einzelnen Wort bestehen, zur Vermutung, dass Niketas entweder den Eusebius-Kommentar oder ein Katenen-Exemplar aus einer anderen als der uns bekannten Überlieferung eingesehen hat, zum Beispiel καινή für σκηνήν im Fragment zu Ps 143,9ab. Zum Problem der Expositiones in psalmos von Pseudo-Athanasius Der Kommentar des Eusebius war Hauptquelle einer Psalmenkommentierung, die seit je dem Athanasius von Alexandreia zugeschrieben wurde und unter anderen in den Codices Parisini 166–167 verarbeitet war, auf denen die heute bekannten Expositiones in psalmos (CPG 2140) in Mignes Patrologia beruhen (PG 27, 60–545). Dass Eusebius Quelle für diesen Pseudo-Athanasius war, hat schon Niketas gesehen. Im Nachwort zu seiner Psalmenkatene (Nd fol. 259r; Nh fol. 652v) urteilt er richtig, dass Athanasius den Eusebius paraphrasiert habe: ὁ μὲν (= Ἀθανάσιος) τὰ ἐκείνου (= Εὐσεβίου) παραφράζων. Dass er damit einen anderen „Athanasius“ meint als jenen Autor in den Expositiones in psalmos, steht nicht zur Debatte. Alle Passagen, die mit dem Namen", + "candidate_score": 0.712312, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_76", + "psc_text": "Eusebius-Fragmenten, so dass ein homogener, scheinbar originaler Text entsteht, der in Wirklichkeit eine sekundäre Erweiterung eines Pseudo-Athanasius darstellt und nicht die eusebische Vorlage für dessen Paraphrase ist. Ein Leser kann also oftmals nicht erkennen, ob der Katenist einen Auszug aus Eusebius bietet oder einen anderen Autor mit Eusebius unterlegt oder selbst einen Gedanken mit eusebischen Gedankengut aus einer ganz anderen Stelle des Kommentars unterbreitet. Im Falle von Ps 106,10a–12b habe ich ein Fragment Nr. 7b beigegeben, da darin, wie ich unten beschreibe, ein ganzer Gedanke aus einer weit abgelegenen Stelle des Kommentars auftaucht; ähnlich verhält es sich bei der Nr. 10b zu Ps 106. Während in den b-Nummern in meiner Sammlung der eusebische Anteil nachzuweisen ist, finden sich nicht wenige Texteinheiten, die diese Eindeutigkeit vermissen lassen. Der Kommentar zu Ps 106,31a–32 beginnt in N anonym wie folgt: μετὰ τοὺς ἀποστόλους καὶ τοῦ πρεσβυτερίου μνησθεὶς αἰνεῖν (nach ἡγουμένους Ne) τοὺς τῆς", + "candidate_score": 0.712114, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_1", + "psc_text": "auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und direkt im Coislinianus 44 und der Rest wiederum fragmentiert in verschiedenen Katenen. Der weitaus größere Teil des erhaltenen Kommentars zu Ps 101 bis 150 ist in der sogenannten Palästinischen Katene (Siglen A P) und ihrer Verarbeitung in der Monophysitischen Katene (Sigle C) aufbewahrt. Einige darin nicht enthaltene Partien sind der Psalmen-Katene des Niketas von Herakleia (Sigle N) zu entnehmen. Die Palästinische Katene Nachdem die große und unübersichtliche Menge der Handschriften, die eine Psalmenkatene enthalten, von Georg Karo und Hans Lietzmann in siebenundzwanzig Typen geordnet worden war,Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902) 20–66. entdeckte Marcel Richard, ausgehend", + "candidate_score": 0.710911, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.71085, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_54", + "psc_text": "von Eusebius als uns heute vergönnt ist. Die griechischen Fragmente zur Theophanie (CPG 3488) sind aus seiner Lukas-Katene gewonnen, ebenso die Schrift De solemnitate paschali (CPG 3479). Sein literarisches Engagement lässt daher von selbst die Frage aufkommen, ob er über die Fragmente in der Katene hinaus nicht auch den Psalmen-Kommentar des Eusebius oder größere Teile davon unabhängig von der Fragmentierung in der Palästinischen Katene kannte. Und tatsächlich gelang Gilles Dorival der Nachweis, dass unbekannte Texteinheiten aus Eusebius enthalten sind, und er nahm an, dass Niketas noch dessen ganzen Kommentar vor sich gehabt habe.Vgl. Gilles Dorival, La reconstitution du Commentaire sur les Psaumes d’Eusèbe de Césarée grâce aux chaînes exégétiques grecques, en particulier la chaîne de Nicétas, in: Texte und Untersuchungen 128 = Studia Patristica XV 1 (Berlin 1984) 170–176; Les Chaînes (wie Anm. 3) III 545–546. Ob freilich Niketas tatsächlich eine Gesamtausgabe von Eusebs Psalmen-Kommentar benutzen konnte oder nur über", + "candidate_score": 0.710806, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_106", + "psc_text": "Reihe νόμος, ἐντολή, κρίμα, δικαίωμα, μαρτύριον besprochen, Theodoret zu derselben Stelle dieselben Begriffe in anderer Reihenfolge und pluralisch – außer natürlich dem mosaischen Gesetz νόμος – nämlich νόμος, μαρτύρια, δικαιώματα, κρίματα, ἐντολαί. Origenes und Theodoret unterscheiden sich inhaltlich sehr deutlich. Eusebius hat offenbar, wie nun erkennbar ist, ebenfalls zu Beginn der Behandlung von Ps 118 eine ähnliche Begriffsserie in den Blick genommen, verfolgt aber ein wieder anderes Konzept und ändert auch die Reihe der Begriffe: ἐντολαί, νόμος, ὁδοί, μαρτύρια, κρίματα. Sprache und Aussageabsicht weisen so deutlich auf den Bischof von Cäsarea, dass sich eine detaillierte Beweisführung für seine Urheberschaft erübrigt. Der Zuweisung im Harleianus ist hier ohne weiteres zu trauen. Einen Hinweis auf seine Verfasserschaft gibt Eusebius sogar selbst, nämlich in dem Rückverweis zu Beginn der zweiten eusebischen Texteinheit, des Fragmentes zu Ps 118,2ab; dieser Hinweis ist meiner Meinung nach nicht von Niketas formuliert: ἀλλ’ ἐπειδὴ ταῦθ’ οὕτως ἡμῖν ἐξήτασται,", + "candidate_score": 0.710801, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_30", + "psc_text": "der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13). Auch der auf fol. 338v unter εὐσεβίου stehende Text οὐ πᾶς – λόγος ist wohl von Didymus, (Fragment 995 = 238,20–27 Mühlenberg; von Montfaucon als Eusebius gedruckt; s. PG 23, 1277C), und nochmals ἱλαρύνεσθαι – καὶ ἄρτος aus demselben Fragment (238,27.32 Mühlenberg = PG 23, 1277C–D). Nach drei weiteren, dem Hesychius zugewiesenen Einträgen steht unter εὐσεβίου der Text von Theodoret zu Vers 16 ὁ ἑβραῖος – βλαστήσαντα (PG 80, 1700C, wiederum von Montfaucon als Eusebius gedruckt = PG 23, 1277D–1280A). Ebenso ist der in Ca unter εὐσεβίου gebotene „Eusebius“ zu Vers 16b (PG 23, 1280 A) in der Ausgabe von", + "candidate_score": 0.710381, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_1", + "psc_text": "auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und direkt im Coislinianus 44 und der Rest wiederum fragmentiert in verschiedenen Katenen. Der weitaus größere Teil des erhaltenen Kommentars zu Ps 101 bis 150 ist in der sogenannten Palästinischen Katene (Siglen A P) und ihrer Verarbeitung in der Monophysitischen Katene (Sigle C) aufbewahrt. Einige darin nicht enthaltene Partien sind der Psalmen-Katene des Niketas von Herakleia (Sigle N) zu entnehmen. Die Palästinische Katene Nachdem die große und unübersichtliche Menge der Handschriften, die eine Psalmenkatene enthalten, von Georg Karo und Hans Lietzmann in siebenundzwanzig Typen geordnet worden war,Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902) 20–66. entdeckte Marcel Richard, ausgehend", + "candidate_score": 0.709862, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_55", + "psc_text": "les Psaumes d’Eusèbe de Césarée grâce aux chaînes exégétiques grecques, en particulier la chaîne de Nicétas, in: Texte und Untersuchungen 128 = Studia Patristica XV 1 (Berlin 1984) 170–176; Les Chaînes (wie Anm. 3) III 545–546. Ob freilich Niketas tatsächlich eine Gesamtausgabe von Eusebs Psalmen-Kommentar benutzen konnte oder nur über einen umfangreicheren Text gegenüber der Palästinischen Katene verfügte, lässt sich nicht entscheiden. Sicher ist lediglich, dass er immer wieder zusätzliches Material aus dem Kommentar bietet. Für eine Sammlung der Eusebius-Fragmente ist die Ausbeutung der Psalmenkatene des Niketas somit unerlässlich. Aus der überraschend umfangreichen Überlieferung des imposanten WerkesEine Übersicht gibt Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 513. konnte ich drei Codices auswerten. (Nd) Coislinianus 190 (13. / 14.Jh.) Der 259 Blätter umfassende Pariser Codex ist auf Pergament geschrieben, das teilweise ein Palimpsest darstellt; es enthält eine noch nicht zuzuordnende Psalmenkatene.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 508. Ab fol. 196", + "candidate_score": 0.709291, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_48", + "psc_text": "pseudo-athanasianischen Expositiones in psalmos, den Psalmen-Kommentar des Evagrius und in einer eigenen Gruppe hexaplarische Lesarten. Der große Wert des Vaticanus besteht nicht so sehr in der Qualität – alle vier Quellen werden meiner Einschätzung nach durchgehend in sekundärer Textgestalt geboten – sondern in ihrer genauen Trennung des Materials in einem konsequent durchgehaltenen vierfachen Verweissystem. Dadurch sind die „Athanasius-Serie“, deren Texteinheiten mit großen Zahlzeichen markiert wird, und der mit kleinen Zahlzeichen versehene Kommentar des Evagrius klar von den hexaplarischen Informationen getrennt, die mit den Anfangsbuchstaben der Übersetzer gekennzeichnet sind.Zur Komposition des Vaticanus 754 s. Marie-Josèphe Rondeau, Le commentaire sur les Psaumes d’Évagre le Pontique, in: OCP 26 (1960) 307–348. Die Eusebius belangende Paraphrase der Palästinischen Katene ist durch wechselnde Zeichen und häufig auch an der Anführung von Autorennamen fassbar. Die Euseb-Stücke sind zum Teil auch dort zugewiesen, wo sie in den Hauptzeugen anonym sind. Ab Ps 108 (fol. 276r) finden sich", + "candidate_score": 0.708998, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.708641, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_106", + "psc_text": "Reihe νόμος, ἐντολή, κρίμα, δικαίωμα, μαρτύριον besprochen, Theodoret zu derselben Stelle dieselben Begriffe in anderer Reihenfolge und pluralisch – außer natürlich dem mosaischen Gesetz νόμος – nämlich νόμος, μαρτύρια, δικαιώματα, κρίματα, ἐντολαί. Origenes und Theodoret unterscheiden sich inhaltlich sehr deutlich. Eusebius hat offenbar, wie nun erkennbar ist, ebenfalls zu Beginn der Behandlung von Ps 118 eine ähnliche Begriffsserie in den Blick genommen, verfolgt aber ein wieder anderes Konzept und ändert auch die Reihe der Begriffe: ἐντολαί, νόμος, ὁδοί, μαρτύρια, κρίματα. Sprache und Aussageabsicht weisen so deutlich auf den Bischof von Cäsarea, dass sich eine detaillierte Beweisführung für seine Urheberschaft erübrigt. Der Zuweisung im Harleianus ist hier ohne weiteres zu trauen. Einen Hinweis auf seine Verfasserschaft gibt Eusebius sogar selbst, nämlich in dem Rückverweis zu Beginn der zweiten eusebischen Texteinheit, des Fragmentes zu Ps 118,2ab; dieser Hinweis ist meiner Meinung nach nicht von Niketas formuliert: ἀλλ’ ἐπειδὴ ταῦθ’ οὕτως ἡμῖν ἐξήτασται,", + "candidate_score": 0.707754, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_140", + "psc_text": "von John Anthony Cramer, Catenae Graecorum Patrum in Novum Testamentum I–VIII (Oxford 1838–1844 = Hildesheim 1967). Die komplizierte Überlieferung ist durch mehrere wichtige Vorarbeiten, auf deren Ergebnisse ich mich stütze, weitgehend erhellt worden: Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902). Robert Devreesse, Les anciens commentateurs grecs des Psaumes = Studi e Testi 264 (Città del Vaticano 1970) 89–146 – Eusebs Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 101–150 werden dort auf S. 121–145 aufgelistet. Ekkehard Mühlenberg, Psalmenkommentare aus der Katenenüberlieferung Band III. Untersuchungen zu den Psalmenkatenen = PTS 19 (Berlin / New York 1978) – Mühlenberg verwendet Material von Marcel Richard. Unter der Überschrift „Aufbau der Palästinischen Katene“ ist diese auf den Seiten 48–52 beschrieben, ein ausführlicher, in alle Exzerpte aufgeschlüsselter „Index“ der Palästinischen Katene wird auf den Seiten 131–284 gegeben. Gilles Dorival, Les chaînes exégétiques grecques sur les psaumes. Contribution à l’étude d’une forme littéraire. Tome", + "candidate_score": 0.707384, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_22", + "psc_text": "origeneische Tradition und ist einem Auszug aus Chrysostomus unmittelbar angehängt: Οὐκ ἀγνοητέον δέ, ὡς Ὠριγένης καὶ Εὐσέβιος ὁ Καισαρεὺς καὶ Δίδυμος καὶ ἕτεροί τινες πολλοὺς εἶναι βούλονται τοὺς οὐρανοὺς ἐκ τῆς προκειμένης λέξεως καὶ ἐκ τοῦ τὸν ἀπόστολον Παῦλον ἕως τρίτου οὐρανοῦ ἁρπαγῆναι. βούλονται δὲ καὶ λογικοὺς εἶναι τοὺς ἀστέρας καὶ τὰ ὕδατα τὰ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν λογικὰς εἶναι δυνάμεις. Die Eklogentradition in der Monophysitischen Katene Als Typ III, dessen hier verwendete Zeugen mit C bezeichnet sind, haben Georg Karo und Hans Lietzmann eine Katene analysiert,Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 27. die Eklogen aus der Palästinischen Katene mit Texten von Johannes Chrysostomus (häufig auch Johannes, Bischof von Konstantinopel, genannt), Hesychius von Jerusalem und Kyrill von Alexandria verbindet (vgl. CPG C 16). Hauptzeuge ist der Parisinus gr. 139 (Ca).Zur Katene Typ III vgl. Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and", + "candidate_score": 0.706883, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_118", + "psc_text": "De laudibus Constantini ist zu lesen: (διὰ) σωμάτων ὥσπερ διὰ μουσικῶν ὀργάνων τοὺς πρέποντας ὕμνους αὐτῷ ... ἀναπέμπου��ιν (10,5 = 223,3–5 Heikel). Ps 134,6a–c Das zweite, kurze Bruchstück empfiehlt sich durch die Zitat-Einleitung διὸ λέλεκται als eusebisch. Außer Origenes (fünf Belege im TLG) und an einigen fragwürdigen oder von Eusebius abhängigen Stellen (fünf Belege) scheint sie nur Eusebius (165 Belege) verwendet zu haben. Ps 134,7 Die drei Stücke mit den Nummern 8–10 sind, wie mir scheinen will, derselben Quelle entnommen. Gestik und Lexik sind bei Eusebius, wenn auch nicht ausschließlich, nachweisbar. Seine Hand exklusiv kennzeichnend aber ist der Imperativ καὶ θέα τίνα τρόπον, den laut TLG niemand sonst verwendet. Auf Eusebius weist auch die Wortverbindung ἀποκρύφων καὶ ἀπορρήτων ταμιείων hin (vgl. In psalmum 39,6–9 = PG 23, 356 D10–11). Ps 135,4ab Eusebius formuliert den Beginn des Argumentes wie im Kommentar zu Ps 95,2 (PG 23, 1220 A8–9: εἰ μὴ συνιέναι", + "candidate_score": 0.706236, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_80", + "psc_text": "einzelnen Wort bestehen, zur Vermutung, dass Niketas entweder den Eusebius-Kommentar oder ein Katenen-Exemplar aus einer anderen als der uns bekannten Überlieferung eingesehen hat, zum Beispiel καινή für σκηνήν im Fragment zu Ps 143,9ab. Zum Problem der Expositiones in psalmos von Pseudo-Athanasius Der Kommentar des Eusebius war Hauptquelle einer Psalmenkommentierung, die seit je dem Athanasius von Alexandreia zugeschrieben wurde und unter anderen in den Codices Parisini 166–167 verarbeitet war, auf denen die heute bekannten Expositiones in psalmos (CPG 2140) in Mignes Patrologia beruhen (PG 27, 60–545). Dass Eusebius Quelle für diesen Pseudo-Athanasius war, hat schon Niketas gesehen. Im Nachwort zu seiner Psalmenkatene (Nd fol. 259r; Nh fol. 652v) urteilt er richtig, dass Athanasius den Eusebius paraphrasiert habe: ὁ μὲν (= Ἀθανάσιος) τὰ ἐκείνου (= Εὐσεβίου) παραφράζων. Dass er damit einen anderen „Athanasius“ meint als jenen Autor in den Expositiones in psalmos, steht nicht zur Debatte. Alle Passagen, die mit dem Namen", + "candidate_score": 0.706225, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Die vorliegende Online-Fassung der als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 3: Fragmente zu Psalm 101–150. Herausgegeben von Franz Xaver Risch, GCS.NF 32, Berlin/Boston 2022“ publizierten Druckfassung wurde aus einer Classical Text Editor-Datei konvertiert. Die Apparate (Bezeugung und Varianten) sind daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da grundsätzlich die Bezeugung des Lemmas fehlt. Dafür ersetzt die Online-Edition die fehlenden Bibelstellen-, Personen- und Ortsindices der gedruckten Edition. Da im ersten Band die allgemeiner einleitenden Fragen zum Psalmen-Kommentar des Eusebius von Cäsarea und seiner Überlieferung behandelt werden, beschränke ich mich hier im wesentlichen auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und", + "candidate_score": 0.706069, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_136", + "psc_text": "de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt, die Codices Colbertinus 646 benutzt, nach der aktuellen Katalogisierung von Omont Parisinus gr. 463 aus dem 17. Jh., den Regius 1807, heute Parisinus gr. 146, und den Regius 1878, heute Parisinus gr. 139, aus dem schon der Colbertinus hervorgegangen war.Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus II–IV. Zur handschriftlichen Grundlage bei Montfaucon vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Für den Eusebius-Kommentar zu Ps 101 bis Ps 104 einschließlich, ebenso zu Ps 112, 5 bis zum Ende dieses Psalmes, hat er die Niketas-Katene verwendet. Da diese in den genannten Parisini nicht enthalten ist, müsste er sie, falls", + "candidate_score": 0.705961, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_143", + "psc_text": "TU 183 (Berlin / Boston 2019) 122–141. gesetzt. In dem von mir verarbeiteten Quellenmaterial begegnen sie nicht, waren aber wohl im ursprünglichen Werk angegeben.Vgl. hierzu Bandt, Eusebius (wie Anm. 46) 122–123. Der Kommentar des Eusebius enthielt, wie aus dem direkt überlieferten zweiten Teil seines Werkes zu ersehen ist, eine der Auslegung voranstehende Zitation der Lemmata. Deren Aufteilung kann jedoch für den dritten Teil nicht sicher aus den Fragmenten erschlossen werden; sie folgt deshalb der Präsentation in den Hauptzeugen. Ihr Text dagegen wurde aus der Göttinger Septuaginta von RahlfsAlfred Rahlfs, Psalmi cum Odis = Septuaginta X (Göttingen 21967). übernommen, da nicht davon ausgegangen werden kann, in der Palästinischen Katene habe der Bibeltext gestanden, den Eusebius kommentiert hat. Und selbst wenn in ihr Eusebs Psalmentext reproduziert gewesen wäre, könnte man ihn aus den rezenten Hauptzeugen A und P nicht rekonstruieren, da sie, wie schon Marguerite Harl festgestellt hat, nicht denselben Psalter benutzt", + "candidate_score": 0.705841, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_143", + "psc_text": "TU 183 (Berlin / Boston 2019) 122–141. gesetzt. In dem von mir verarbeiteten Quellenmaterial begegnen sie nicht, waren aber wohl im ursprünglichen Werk angegeben.Vgl. hierzu Bandt, Eusebius (wie Anm. 46) 122–123. Der Kommentar des Eusebius enthielt, wie aus dem direkt überlieferten zweiten Teil seines Werkes zu ersehen ist, eine der Auslegung voranstehende Zitation der Lemmata. Deren Aufteilung kann jedoch für den dritten Teil nicht sicher aus den Fragmenten erschlossen werden; sie folgt deshalb der Präsentation in den Hauptzeugen. Ihr Text dagegen wurde aus der Göttinger Septuaginta von RahlfsAlfred Rahlfs, Psalmi cum Odis = Septuaginta X (Göttingen 21967). übernommen, da nicht davon ausgegangen werden kann, in der Palästinischen Katene habe der Bibeltext gestanden, den Eusebius kommentiert hat. Und selbst wenn in ihr Eusebs Psalmentext reproduziert gewesen wäre, könnte man ihn aus den rezenten Hauptzeugen A und P nicht rekonstruieren, da sie, wie schon Marguerite Harl festgestellt hat, nicht denselben Psalter benutzt", + "candidate_score": 0.705686, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_1", + "psc_text": "auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und direkt im Coislinianus 44 und der Rest wiederum fragmentiert in verschiedenen Katenen. Der weitaus größere Teil des erhaltenen Kommentars zu Ps 101 bis 150 ist in der sogenannten Palästinischen Katene (Siglen A P) und ihrer Verarbeitung in der Monophysitischen Katene (Sigle C) aufbewahrt. Einige darin nicht enthaltene Partien sind der Psalmen-Katene des Niketas von Herakleia (Sigle N) zu entnehmen. Die Palästinische Katene Nachdem die große und unübersichtliche Menge der Handschriften, die eine Psalmenkatene enthalten, von Georg Karo und Hans Lietzmann in siebenundzwanzig Typen geordnet worden war,Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902) 20–66. entdeckte Marcel Richard, ausgehend", + "candidate_score": 0.70565, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_118", + "psc_text": "De laudibus Constantini ist zu lesen: (διὰ) σωμάτων ὥσπερ διὰ μουσικῶν ὀργάνων τοὺς πρέποντας ὕμνους αὐτῷ ... ἀναπέμπουσιν (10,5 = 223,3–5 Heikel). Ps 134,6a–c Das zweite, kurze Bruchstück empfiehlt sich durch die Zitat-Einleitung διὸ λέλεκται als eusebisch. Außer Origenes (fünf Belege im TLG) und an einigen fragwürdigen oder von Eusebius abhängigen Stellen (fünf Belege) scheint sie nur Eusebius (165 Belege) verwendet zu haben. Ps 134,7 Die drei Stücke mit den Nummern 8–10 sind, wie mir scheinen will, derselben Quelle entnommen. Gestik und Lexik sind bei Eusebius, wenn auch nicht ausschließlich, nachweisbar. Seine Hand exklusiv kennzeichnend aber ist der Imperativ καὶ θέα τίνα τρόπον, den laut TLG niemand sonst verwendet. Auf Eusebius weist auch die Wortverbindung ἀποκρύφων καὶ ἀπορρήτων ταμιείων hin (vgl. In psalmum 39,6–9 = PG 23, 356 D10–11). Ps 135,4ab Eusebius formuliert den Beginn des Argumentes wie im Kommentar zu Ps 95,2 (PG 23, 1220 A8–9: εἰ μὴ συνιέναι", + "candidate_score": 0.705608, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_54", + "psc_text": "von Eusebius als uns heute vergönnt ist. Die griechischen Fragmente zur Theophanie (CPG 3488) sind aus seiner Lukas-Katene gewonnen, ebenso die Schrift De solemnitate paschali (CPG 3479). Sein literarisches Engagement lässt daher von selbst die Frage aufkommen, ob er über die Fragmente in der Katene hinaus nicht auch den Psalmen-Kommentar des Eusebius oder größere Teile davon unabhängig von der Fragmentierung in der Palästinischen Katene kannte. Und tatsächlich gelang Gilles Dorival der Nachweis, dass unbekannte Texteinheiten aus Eusebius enthalten sind, und er nahm an, dass Niketas noch dessen ganzen Kommentar vor sich gehabt habe.Vgl. Gilles Dorival, La reconstitution du Commentaire sur les Psaumes d’Eusèbe de Césarée grâce aux chaînes exégétiques grecques, en particulier la chaîne de Nicétas, in: Texte und Untersuchungen 128 = Studia Patristica XV 1 (Berlin 1984) 170–176; Les Chaînes (wie Anm. 3) III 545–546. Ob freilich Niketas tatsächlich eine Gesamtausgabe von Eusebs Psalmen-Kommentar benutzen konnte oder nur über", + "candidate_score": 0.704635, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_30", + "psc_text": "der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13). Auch der auf fol. 338v unter εὐσεβίου stehende Text οὐ πᾶς – λόγος ist wohl von Didymus, (Fragment 995 = 238,20–27 Mühlenberg; von Montfaucon als Eusebius gedruckt; s. PG 23, 1277C), und nochmals ἱλαρύνεσθαι – καὶ ἄρτος aus demselben Fragment (238,27.32 Mühlenberg = PG 23, 1277C–D). Nach drei weiteren, dem Hesychius zugewiesenen Einträgen steht unter εὐσεβίου der Text von Theodoret zu Vers 16 ὁ ἑβραῖος – βλαστήσαντα (PG 80, 1700C, wiederum von Montfaucon als Eusebius gedruckt = PG 23, 1277D–1280A). Ebenso ist der in Ca unter εὐσεβίου gebotene „Eusebius“ zu Vers 16b (PG 23, 1280 A) in der Ausgabe von", + "candidate_score": 0.702913, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_22", + "psc_text": "origeneische Tradition und ist einem Auszug aus Chrysostomus unmittelbar angehängt: Οὐκ ἀγνοητέον δέ, ὡς Ὠριγένης καὶ Εὐσέβιος ὁ Καισαρεὺς καὶ Δίδυμος καὶ ἕτεροί τινες πολλοὺς εἶναι βούλονται τοὺς οὐρανοὺς ἐκ τῆς προκειμένης λέξεως καὶ ἐκ τοῦ τὸν ἀπόστολον Παῦλον ἕως τρίτου οὐρανοῦ ἁρπαγῆναι. βούλονται δὲ καὶ λογικοὺς εἶναι τοὺς ἀστέρας καὶ τὰ ὕδατα τὰ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν λογικὰς εἶναι δυνάμεις. Die Eklogentradition in der Monophysitischen Katene Als Typ III, dessen hier verwendete Zeugen mit C bezeichnet sind, haben Georg Karo und Hans Lietzmann eine Katene analysiert,Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 27. die Eklogen aus der Palästinischen Katene mit Texten von Johannes Chrysostomus (häufig auch Johannes, Bischof von Konstantinopel, genannt), Hesychius von Jerusalem und Kyrill von Alexandria verbindet (vgl. CPG C 16). Hauptzeuge ist der Parisinus gr. 139 (Ca).Zur Katene Typ III vgl. Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and", + "candidate_score": 0.702075, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_91", + "psc_text": "Das seltene τὸ βαρὺ στοιχεῖον für die Erde und in Verbindung mit φέρεται findet sich in der Demonstratio an besagter Stelle, ohne φέρεται an den Stellen in der Theophanie und De laudibus Constantini. Darüber hinaus bringt Niketas (Nd fol. 201r) denselben Gedanken von der schweren Erde auf dem leichten Wasser unter dem Namen des Eusebius im ausgreifenden Kommentar zu Ps 135,7 (eigentlich zu Vers 6 gehörend). Mit der Wendung ἐν το���ς ἐναντίοις τὰ ἐναντία im Kontext der paradoxen Gotteswirkung lässt sich gut vergleichen die Formulierung ἐπειδήπερ παράδοξα καὶ θαυμαστὰ ἐνεργῶν ἐξ ἐναντίων τὰ ἐναντία εἰργάσατο im Fragment zu Ps 106,32a–36b. Ps 105,35a–36b Die Angabe „Chrysostomus“ in Nd und Nh ist verrutscht und bezieht sich auf den folgenden Eintrag. Für Eusebius als Verfasser sprechen gute Gründe: Die Wortverbindung τῶν ἀλλοφύλων καὶ ἀθέων ἐθνῶν verweist deutlich auf den Lehrer in Cäsarea, ebenso die Art der Zitation von LXX:Wis:14:12: Wo Eusebius den verhältnismäßig", + "candidate_score": 0.70188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_106", + "psc_text": "Reihe νόμος, ἐντολή, κρίμα, δικαίωμα, μαρτύριον besprochen, Theodoret zu derselben Stelle dieselben Begriffe in anderer Reihenfolge und pluralisch – außer natürlich dem mosaischen Gesetz νόμος – nämlich νόμος, μαρτύρια, δικαιώματα, κρίματα, ἐντολαί. Origenes und Theodoret unterscheiden sich inhaltlich sehr deutlich. Eusebius hat offenbar, wie nun erkennbar ist, ebenfalls zu Beginn der Behandlung von Ps 118 eine ähnliche Begriffsserie in den Blick genommen, verfolgt aber ein wieder anderes Konzept und ändert auch die Reihe der Begriffe: ἐντολαί, νόμος, ὁδοί, μαρτύρια, κρίματα. Sprache und Aussageabsicht weisen so deutlich auf den Bischof von Cäsarea, dass sich eine detaillierte Beweisführung für seine Urheberschaft erübrigt. Der Zuweisung im Harleianus ist hier ohne weiteres zu trauen. Einen Hinweis auf seine Verfasserschaft gibt Eusebius sogar selbst, nämlich in dem Rückverweis zu Beginn der zweiten eusebischen Texteinheit, des Fragmentes zu Ps 118,2ab; dieser Hinweis ist meiner Meinung nach nicht von Niketas formuliert: ἀλλ’ ἐπειδὴ ταῦθ’ οὕτως ἡμῖν ἐξήτασται,", + "candidate_score": 0.701512, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_29", + "psc_text": "Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius wiedergegeben. Glücklicherweise sind solche Verwirrungen nicht die Regel. Malingrey scheint in ihrer Edition der Chrysostomus-Fragmente den Angaben durchgängig vertraut zu haben, und für die bevorstehende Edition des Hesychius dürfte sich der Parisinus ähnlich bewähren. Bietet aber Ca einen Eintrag unter dem Namen des Eusebius, ist immer Vorsicht geboten. So ist der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13).", + "candidate_score": 0.701092, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_55", + "psc_text": "les Psaumes d’Eusèbe de Césarée grâce aux chaînes exégétiques grecques, en particulier la chaîne de Nicétas, in: Texte und Untersuchungen 128 = Studia Patristica XV 1 (Berlin 1984) 170–176; Les Chaînes (wie Anm. 3) III 545–546. Ob freilich Niketas tatsächlich eine Gesamtausgabe von Eusebs Psalmen-Kommentar benutzen konnte oder nur über einen umfangreicheren Text gegenüber der Palästinischen Katene verfügte, lässt sich nicht entscheiden. Sicher ist lediglich, dass er immer wieder zusätzliches Material aus dem Kommentar bietet. Für eine Sammlung der Eusebius-Fragmente ist die Ausbeutung der Psalmenkatene des Niketas somit unerlässlich. Aus der überraschend umfangreichen Überlieferung des imposanten WerkesEine Übersicht gibt Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 513. konnte ich drei Codices auswerten. (Nd) Coislinianus 190 (13. / 14.Jh.) Der 259 Blätter umfassende Pariser Codex ist auf Pergament geschrieben, das teilweise ein Palimpsest darstellt; es enthält eine noch nicht zuzuordnende Psalmenkatene.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 508. Ab fol. 196", + "candidate_score": 0.700602, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_106", + "psc_text": "Reihe νόμος, ἐντολή, κρίμα, δικαίωμα, μαρτύριον besprochen, Theodoret zu derselben Stelle dieselben Begriffe in anderer Reihenfolge und pluralisch – außer natürlich dem mosaischen Gesetz νόμος – nämlich νόμος, μαρτύρια, δικαιώματα, κρίματα, ἐντολαί. Origenes und Theodoret unterscheiden sich inhaltlich sehr deutlich. Eusebius hat offenbar, wie nun erkennbar ist, ebenfalls zu Beginn der Behandlung von Ps 118 eine ähnliche Begriffsserie in den Blick genommen, verfolgt aber ein wieder anderes Konzept und ändert auch die Reihe der Begriffe: ἐντολαί, νόμος, ὁδοί, μαρτύρια, κρίματα. Sprache und Aussageabsicht weisen so deutlich auf den Bischof von Cäsarea, dass sich eine detaillierte Beweisführung für seine Urheberschaft erübrigt. Der Zuweisung im Harleianus ist hier ohne weiteres zu trauen. Einen Hinweis auf seine Verfasserschaft gibt Eusebius sogar selbst, nämlich in dem Rückverweis zu Beginn der zweiten eusebischen Texteinheit, des Fragmentes zu Ps 118,2ab; dieser Hinweis ist meiner Meinung nach nicht von Niketas formuliert: ἀλλ’ ἐπειδὴ ταῦθ’ οὕτως ἡμῖν ἐξήτασται,", + "candidate_score": 0.700257, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_118", + "psc_text": "De laudibus Constantini ist zu lesen: (διὰ) σωμάτων ὥσπερ διὰ μουσικῶν ὀργάνων τοὺς πρέποντας ὕμνους αὐτῷ ... ἀναπέμπουσιν (10,5 = 223,3–5 Heikel). Ps 134,6a–c Das zweite, kurze Bruchstück empfiehlt sich durch die Zitat-Einleitung διὸ λέλεκται als eusebisch. Außer Origenes (fünf Belege im TLG) und an einigen fragwürdigen oder von Eusebius abhängigen Stellen (fünf Belege) scheint sie nur Eusebius (165 Belege) verwendet zu haben. Ps 134,7 Die drei Stücke mit den Nummern 8–10 sind, wie mir scheinen will, derselben Quelle entnommen. Gestik und Lexik sind bei Eusebius, wenn auch nicht ausschließlich, nachweisbar. Seine Hand exklusiv kennzeichnend aber ist der Imperativ καὶ θέα τίνα τρόπον, den laut TLG niemand sonst verwendet. Auf Eusebius weist auch die Wortverbindung ἀποκρύφων καὶ ἀπορρήτων ταμιείων hin (vgl. In psalmum 39,6–9 = PG 23, 356 D10–11). Ps 135,4ab Eusebius formuliert den Beginn des Argumentes wie im Kommentar zu Ps 95,2 (PG 23, 1220 A8–9: εἰ μὴ συνιέναι", + "candidate_score": 0.700178, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_77", + "psc_text": "10b zu Ps 106. Während in den b-Nummern in meiner Sammlung der eusebische Anteil nachzuweisen ist, finden sich nicht wenige Texteinheiten, die diese Eindeutigkeit vermissen lassen. Der Kommentar zu Ps 106,31a–32 beginnt in N anonym wie folgt: μετὰ τοὺς ἀποστόλους καὶ τοῦ πρεσβυτερίου μνησθεὶς αἰνεῖν (nach ἡγουμένους Ne) τοὺς τῆς ἐκκλησίας ἡγουμένους παρακελεύεται τὸν θεόν. Bis hierher liest man eine Paraphrase der ersten zwei Sätze von Eusebius im Fragment Nr. 12 zu Ps 106, was der Textabgrenzung in C entspricht. Was folgt, ist einer unbekannten Quelle entnommen: ἡ δὲ αἰτία τοῦ αἰνεῖν τὸ τὴν ἔρημον πάλαι τῶν ἐθνῶν ἐκκλησίαν πνευματικῶν ναμάτων ἐν μεθέξει γενέσθαι πολλῶν· οἱ γὰρ ποταμοὶ οἱ εὐαγγελικοί εἰσι λόγοι. Vokabular und Bilder sind reichlich aus Eusebius belegbar, aber sie sind nicht ausschließlich eusebisch. Vor allem aber ist die Wendung ἐν μεθέξει γενέσθαι vornehmlich bei Kyrill und nie bei Eusebius zu finden. Niketas hat nicht nur den direkt", + "candidate_score": 0.699752, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_30", + "psc_text": "der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13). Auch der auf fol. 338v unter εὐσεβίου stehende Text οὐ πᾶς – λόγος ist wohl von Didymus, (Fragment 995 = 238,20–27 Mühlenberg; von Montfaucon als Eusebius gedruckt; s. PG 23, 1277C), und nochmals ἱλαρύνεσθαι – καὶ ἄρτος aus demselben Fragment (238,27.32 Mühlenberg = PG 23, 1277C–D). Nach drei weiteren, dem Hesychius zugewiesenen Einträgen steht unter εὐσεβίου der Text von Theodoret zu Vers 16 ὁ ἑβραῖος – βλαστήσαντα (PG 80, 1700C, wiederum von Montfaucon als Eusebius gedruckt = PG 23, 1277D–1280A). Ebenso ist der in Ca unter εὐσεβίου gebotene „Eusebius“ zu Vers 16b (PG 23, 1280 A) in der Ausgabe von", + "candidate_score": 0.698648, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_26_28", + "bdc_text": "RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f . et Theodorum Eracleotem Theodor von Heraclea , ein Arianer , 335-355 Bischof von Herakleia in Thrakien , Verfasser mehrerer Kommentare .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_106", + "psc_text": "Reihe νόμος, ἐντολή, κρίμα, δικαίωμα, μαρτύριον besprochen, Theodoret zu derselben Stelle dieselben Begriffe in anderer Reihenfolge und pluralisch – außer natürlich dem mosaischen Gesetz νόμος – nämlich νόμος, μαρτύρια, δικαιώματα, κρίματα, ἐντολαί. Origenes und Theodoret unterscheiden sich inhaltlich sehr deutlich. Eusebius hat offenbar, wie nun erkennbar ist, ebenfalls zu Beginn der Behandlung von Ps 118 eine ähnliche Begriffsserie in den Blick genommen, verfolgt aber ein wieder anderes Konzept und ändert auch die Reihe der Begriffe: ἐντολαί, νόμος, ὁδοί, μαρτύρια, κρίματα. Sprache und Aussageabsicht weisen so deutlich auf den Bischof von Cäsarea, dass sich eine detaillierte Beweisführung für seine Urheberschaft erübrigt. Der Zuweisung im Harleianus ist hier ohne weiteres zu trauen. Einen Hinweis auf seine Verfasserschaft gibt Eusebius sogar selbst, nämlich in dem Rückverweis zu Beginn der zweiten eusebischen Texteinheit, des Fragmentes zu Ps 118,2ab; dieser Hinweis ist meiner Meinung nach nicht von Niketas formuliert: ἀλλ’ ἐπειδὴ ταῦθ’ οὕτως ἡμῖν ἐξήτασται,", + "candidate_score": 0.695124, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_26_28", + "bdc_text": "RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f . et Theodorum Eracleotem Theodor von Heraclea , ein Arianer , 335-355 Bischof von Herakleia in Thrakien , Verfasser mehrerer Kommentare .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_29", + "psc_text": "Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius wiedergegeben. Glücklicherweise sind solche Verwirrungen nicht die Regel. Malingrey scheint in ihrer Edition der Chrysostomus-Fragmente den Angaben durchgängig vertraut zu haben, und für die bevorstehende Edition des Hesychius dürfte sich der Parisinus ähnlich bewähren. Bietet aber Ca einen Eintrag unter dem Namen des Eusebius, ist immer Vorsicht geboten. So ist der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13).", + "candidate_score": 0.694925, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_26_28", + "bdc_text": "RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f . et Theodorum Eracleotem Theodor von Heraclea , ein Arianer , 335-355 Bischof von Herakleia in Thrakien , Verfasser mehrerer Kommentare .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_124", + "psc_text": "Kommentar zu Ps 93,3–4 (PG 23, 1196 C13–14). Ps 140,8ab Eusebisch ist in diesem Fragment vor allem der Ausdruck βασκαινόντων τῇ κατὰ θεὸν αὐτοῦ προκοπῇ (vgl. In psalmum 69,2–4 = PG 23, 769 B5–6 und In psalmum 85,11 = PG 23, 1037 B4). Ps 141,3a–4a Das zweite Fragment ist in N dem Exzerpt zu Vers 4a aus Theodoret hinzugefügt. Die Doppelzuweisung an Theodoret und Eusebius, die in Nd auf Eusebius verkürzt wurde, trägt dem Rechnung. Die Lexik des Satzes ist für Eusebius gewöhnlich, der Tonfall ähnelt dem ersten Satz des Bruchstückes aus der Palästinischen Katene. Ps 144,10a–12b Übereinstimmend mit der Palästinischen Katene bietet Niketas den Text von Beginn des Fragmentes bis τῆς ἐξομολογήσεως ἀποδιδόασιν, durchsetzt ihn jedoch mit Auszügen aus Chrysostomus, Theodoret und Euthymius. Die Texteinheit mit dem Fragment 6b, in den Handschriften nicht eigens kenntlich gemacht, schließt unmittelbar an den mit δημιουργικῆς δυνάμεως endenden ersten Abschnitt des Fragmentes aus", + "candidate_score": 0.691368, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_26_28", + "bdc_text": "RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f . et Theodorum Eracleotem Theodor von Heraclea , ein Arianer , 335-355 Bischof von Herakleia in Thrakien , Verfasser mehrerer Kommentare .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_22", + "psc_text": "origeneische Tradition und ist einem Auszug aus Chrysostomus unmittelbar angehängt: Οὐκ ἀγνοητέον δέ, ὡς Ὠριγένης καὶ Εὐσέβιος ὁ Καισαρεὺς καὶ Δίδυμος καὶ ἕτεροί τινες πολλοὺς εἶναι βούλονται τοὺς οὐρανοὺς ἐκ τῆς προκειμένης λέξεως καὶ ἐκ τοῦ τὸν ἀπόστολον Παῦλον ἕως τρίτου οὐρανοῦ ἁρπαγῆναι. βούλονται δὲ καὶ λογικοὺς εἶναι τοὺς ἀστέρας καὶ τὰ ὕδατα τὰ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν λογικὰς εἶναι δυνάμεις. Die Eklogentradition in der Monophysitischen Katene Als Typ III, dessen hier verwendete Zeugen mit C bezeichnet sind, haben Georg Karo und Hans Lietzmann eine Katene analysiert,Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 27. die Eklogen aus der Palästinischen Katene mit Texten von Johannes Chrysostomus (häufig auch Johannes, Bischof von Konstantinopel, genannt), Hesychius von Jerusalem und Kyrill von Alexandria verbindet (vgl. CPG C 16). Hauptzeuge ist der Parisinus gr. 139 (Ca).Zur Katene Typ III vgl. Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and", + "candidate_score": 0.68677, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_38_40", + "bdc_text": "TRE II 356-362 ) . Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_29", + "psc_text": "Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius wiedergegeben. Glücklicherweise sind solche Verwirrungen nicht die Regel. Malingrey scheint in ihrer Edition der Chrysostomus-Fragmente den Angaben durchgängig vertraut zu haben, und für die bevorstehende Edition des Hesychius dürfte sich der Parisinus ähnlich bewähren. Bietet aber Ca einen Eintrag unter dem Namen des Eusebius, ist immer Vorsicht geboten. So ist der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13).", + "candidate_score": 0.680619, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_27_29", + "bdc_text": "Pauly/Wissowa VIII 1440f . et Theodorum Eracleotem Theodor von Heraclea , ein Arianer , 335-355 Bischof von Herakleia in Thrakien , Verfasser mehrerer Kommentare . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_167", + "psc_text": "ἐν ᾧ ᾗ πληρωθήσεται τὰ περὶ τῆς Σιὼν ἐπηγγελμένα ἐπαγγελόμενα . τίς δὲ οὗτος ὁ πολύευκτος καὶ τριπόθητος καιρὸς ὁ τῆς ἀναστάσεως, ὦ σου κύριε; προφητεύειν προφητεύει δ’ αὐτὸν οἶμαι ἐν τούτοις τοῦ θεοῦ λόγου, αὐτοῦ δὴ τοῦ κυρίου καὶ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὴν εἰς ἀνθρώπους θεοφάνειαν ἐπιφάνειαν αἰτίαν ἐσομένην ἐσομένη τῆς ἀνοικοδομῆς τῆς Σιών. ἔνθα δὴ γενόμενος μή μοι τὴν ἐπὶ ἀπὸ γῆς πόλιν ὑπολάμβανε, μὴ μὴ δὲ τὴν ἐπίγειον Ἱερουσαλὴμ νόμιζε δηλοῦσθαι, ἀλλὰ τοῦ τῆς εὐσεβείας πολιτεύματος τὴν ἀνανέωσιν. Ὅτι εὐδόκησαν οἱ δοῦλοί σου τοὺς λίθους αὐτῆς καὶ τὸν χοῦν αὐτῆς οἰκτειρήσουσιν. Λίθοι … θεῷ] Ca 331v: Theodoret; Cb 313v: Theodoret; vgl. Nd 61v: Theodoret und Chrysostomus fortgesetzt; vgl. Ne 235r: Theodoret und Chrysostomus fortgesetzt; vgl. Nh 449v: Theodoret Chrysostomus fortgesetzt Λίθοι … εὐδοκιμήσειν] A 114v–115r: Eusebius; P 116r: anonym; Wa 164r: anonym; vgl. V 248v: Eusebius; vgl. AS III 483,35–484,22 Λίθοι ἅγιοι κυλίονται ἐπὶ τῆς γῆς", + "candidate_score": 0.678161, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_1", + "psc_text": "auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und direkt im Coislinianus 44 und der Rest wiederum fragmentiert in verschiedenen Katenen. Der weitaus größere Teil des erhaltenen Kommentars zu Ps 101 bis 150 ist in der sogenannten Palästinischen Katene (Siglen A P) und ihrer Verarbeitung in der Monophysitischen Katene (Sigle C) aufbewahrt. Einige darin nicht enthaltene Partien sind der Psalmen-Katene des Niketas von Herakleia (Sigle N) zu entnehmen. Die Palästinische Katene Nachdem die große und unübersichtliche Menge der Handschriften, die eine Psalmenkatene enthalten, von Georg Karo und Hans Lietzmann in siebenundzwanzig Typen geordnet worden war,Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902) 20–66. entdeckte Marcel Richard, ausgehend", + "candidate_score": 0.676888, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_27_29", + "bdc_text": "Pauly/Wissowa VIII 1440f . et Theodorum Eracleotem Theodor von Heraclea , ein Arianer , 335-355 Bischof von Herakleia in Thrakien , Verfasser mehrerer Kommentare . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_168", + "psc_text": "Theodoret; Cb 313v: Theodoret; vgl. Nd 61v: Theodoret und Chrysostomus fortgesetzt; vgl. Ne 235r: Theodoret und Chrysostomus fortgesetzt; vgl. Nh 449v: Theodoret Chrysostomus fortgesetzt Λίθοι … εὐδοκιμήσειν] A 114v–115r: Eusebius; P 116r: anonym; Wa 164r: anonym; vgl. V 248v: Eusebius; vgl. AS III 483,35–484,22 Λίθοι ἅγιοι κυλίονται ἐπὶ τῆς γῆς εἴρηταί εἴρηνται που ἐν προφητείαις. ἀλλὰ καὶ ὁ Πέτρος· ὑμεῖς δὲ πάντες λίθοι ζῶντες, φησίν φησίν, καὶ , οἰκοδομεῖσθε ὠκοδόμησθε οἶκος πνευματικὸς εἰς ἱεράτευμα ἅγιον . τοῦτον δὲ καλεῖ τὸν τρόπον τοὺς εἰς τὴν οἰκοδομὴν τῆς ἐκκλησίας τοῦ θεοῦ παραλαμβανομένους· διὰ γὰρ τῆς συμφυίας καὶ ἁρμονίας τῆς πρὸς ἀλλήλους διά τε τοῦ τὰ αὐτὰ τοῦ ταῦτὰ darüber τοῦ φρονεῖν καὶ τὰ αὐτὰ λέγειν τῷ τε αὐτῷ νοῒ καὶ τῇ αὐτῇ γνώμῃ στοιχεῖν ἕνα οἶκον ἀπεργάζονται τῷ θεῷ. τούτους … αὐτοῖς] Ca 331v: καὶ μετ’ ὀλίγα Cb 313v: anonymτούτους δὴ οὖν τοὺς λίθους ηὐδόκησαν οἱ δοῦλοί σου, δηλαδὴ οἱ προφῆται· οἵδε", + "candidate_score": 0.67681, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_26_28", + "bdc_text": "RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f . et Theodorum Eracleotem Theodor von Heraclea , ein Arianer , 335-355 Bischof von Herakleia in Thrakien , Verfasser mehrerer Kommentare .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_132", + "psc_text": "Constantini 11,13 = 227,26–27 Heikel), doch ergibt sich aus ἐν κόσμῳ μέρεσιν im Fragment zu Ps 135,23a.24a–26b, dass er auch für Lebewesen gelten kann. Die insgesamt sehr seltene Konnotation von ἀφορίζειν und objektivem τάγμα findet sich in Kommentaren nur bei Eusebius (In Psalmum 81 = PG 23, 984 B3–4). Für die Formulierung ἐν ὅλοις τούτοις gibt der TLG nur drei Stellen an, eine davon bei Eusebius im ersten Buch des Jesajas-Kommentars (98, 6–7 Ziegler): ἐν ὅλοις τούτοις τῆς οἰκουμένης μέμνηται ὁ λόγος, die Wendung ist also mit ähnlichen Worten weitergeführt, der Satzbau ist identisch. Ps 148, 11a–13c Das Fragment Nr. 8 wird von Niketas noch dem Lemma Vers 10b zugeordnet. Der Text ist in Auszüge aus Theodoret eingearbeitet, woher die Doppelangabe Theodoret und Eusebius im Harleianus rührt; im Coislinianus ist davon nur Eusebius geblieben. Der eusebische Anteil kann, da Theodoret direkt überliefert ist, sicher herausgelöst werden. Der erste Satz setzt", + "candidate_score": 0.676347, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.676302, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_26_28", + "bdc_text": "RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f . et Theodorum Eracleotem Theodor von Heraclea , ein Arianer , 335-355 Bischof von Herakleia in Thrakien , Verfasser mehrerer Kommentare .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_53", + "psc_text": "C 21). Überliefert wurde sie offensichtlich in zwei Bänden, von denen der eine Ps 1–76, der andere Ps 77–150 behandelte. Von Karo und Lietzmann wird sie unter dem Typ VIII beschrieben,Vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 32–35. von Gilles Dorival als eine Vertreterin der „Gemischten Konstantinopolitanischen Katenen“ eingeordnet und ausführlich analysiert.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 492–565. Entstanden ist sie zwischen 1088 und 1105, sehr wahrscheinlich im Zusammenhang mit seiner Lehrtätigkeit.Zu Biographie und Werk s. Bram Roosen, The works of Nicetas Heracleensis (ὁ) τοῦ Σερρῶν, in: Byzantion 69 (1999) 119–144. Niketas besaß Zugang zu sehr viel mehr Schriften von Eusebius als uns heute vergönnt ist. Die griechischen Fragmente zur Theophanie (CPG 3488) sind aus seiner Lukas-Katene gewonnen, ebenso die Schrift De solemnitate paschali (CPG 3479). Sein literarisches Engagement lässt daher von selbst die Frage aufkommen, ob er über die Fragmente in der Katene hinaus nicht auch den Psalmen-Kommentar", + "candidate_score": 0.675654, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42_44", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) . - Lit. : Hans Georg Beck , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.67395, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.666249, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42_44", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) . - Lit. : Hans Georg Beck , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_1", + "psc_text": "auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und direkt im Coislinianus 44 und der Rest wiederum fragmentiert in verschiedenen Katenen. Der weitaus größere Teil des erhaltenen Kommentars zu Ps 101 bis 150 ist in der sogenannten Palästinischen Katene (Siglen A P) und ihrer Verarbeitung in der Monophysitischen Katene (Sigle C) aufbewahrt. Einige darin nicht enthaltene Partien sind der Psalmen-Katene des Niketas von Herakleia (Sigle N) zu entnehmen. Die Palästinische Katene Nachdem die große und unübersichtliche Menge der Handschriften, die eine Psalmenkatene enthalten, von Georg Karo und Hans Lietzmann in siebenundzwanzig Typen geordnet worden war,Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902) 20–66. entdeckte Marcel Richard, ausgehend", + "candidate_score": 0.664521, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_137", + "psc_text": "handschriftlichen Grundlage bei Montfaucon vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Für den Eusebius-Kommentar zu Ps 101 bis Ps 104 einschließlich, ebenso zu Ps 112, 5 bis zum Ende dieses Psalmes, hat er die Niketas-Katene verwendet. Da diese in den genannten Parisini nicht enthalten ist, müsste er sie, falls seine Angaben vollständig sind, dem Taurinensis entnommen haben. Die Edition von Montfaucon endet infolge seiner Abhängigkeit von der C-Tradition mit Ps 118. Der Kommentartext zu Ps 119–150 in Mignes PG 24 reproduziert die Edition von Angelo Mai im vierten Tomus seiner Patrum Bibliotheca nova.Angelo Mai, Patrum Bibliotheca nova IV (Rom 1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66;", + "candidate_score": 0.6627, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_60_62", + "bdc_text": "Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten . Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ; ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.662169, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_47", + "psc_text": "von A P repräsentiert und das Fenster wirklich erst später entstanden ist. (V) Vaticanus gr. 754 (10. Jh.) Der Codex Vaticanus gr. 754 aus dem zehnten Jahrhundert, der in der Forschung bereits viel Aufmerksamkeit erfahren hat, gruppiert um den Psaltertext eine Bearbeitung der Palästinischen Katene, die von Karo und LietzmannKaro / Lietzmann (wie Anm. 1) 41. zum Katenentyp XIII, seit Marcel Richard dagegen zum Typ XIX gezählt wird,Vgl. Marie-Josèphe Rondeau / Paul Géhin / Matthieu Cassin, Évagre le Pontique. Scholies aux Psaumes. Tome I. Introduction, édition princeps du texte grec, traduction et notes = SC 614 (Paris 2021) 135–136. die pseudo-athanasianischen Expositiones in psalmos, den Psalmen-Kommentar des Evagrius und in einer eigenen Gruppe hexaplarische Lesarten. Der große Wert des Vaticanus besteht nicht so sehr in der Qualität – alle vier Quellen werden meiner Einschätzung nach durchgehend in sekundärer Textgestalt geboten – sondern in ihrer genauen Trennung des Materials in einem", + "candidate_score": 0.661047, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_82_84", + "bdc_text": "Praestaret solis priscis omnes collocasse operam neglectis nuperis illis tractatoribus , qui ex retextis aliorum sertis novas subinde corollas concinnare gaudent . Verum notum est proverbium vulgatissimum τῶν πλειόνω ν ψῆφος νικᾷdie Mehrheit der Stimmen entscheidet , vgl . Adagia , 4 , 3 , 44 ( LB II 1014 ) . . Neque enim unus omnia vel vidit vel didicit .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_792", + "psc_text": "Ἐξομολογησάσθωσάν σοι, κύριε, πάντες οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς, ὅτι ἤκουσαν πάντα τὰ ῥήματα τοῦ στόματός σου, καὶ ᾀσάτωσαν ἐν ταῖς ὁδοῖς κυρίου, ὅτι μεγάλη ἡ δόξα κυρίου. Πολλάκις … προφερομένου] A 346v–347r: Eusebius; P 297rv: Eusebius; vgl. V 333r: Eusebius; vgl. PG 24 (37 D8–40 A12)Πολλάκις ἐπετηρήσαμεν, ὅτι τῶν ψαλμῶν οἱ κατὰ τὴν προγραφὴν μήτε ὕμνον μήτε ᾠδὴν μήτε ψαλμὸν μήτε τι τοιοῦτον περιέχοντες ἄλλου τινὸς παρὰ ταῦτα τυγχάνουσι χαρακτῆρος. διόπερ καὶ ὁ παρὼν μηδὲν τῶν τοιούτων ἐπιγεγραμμένος προφητικῆς μετέχει δυνάμεως. τὰ δὲ τῆς προφητείας διὰ τῶν προκειμένων παρίσταται. Μετὰ γοῦν τὰ πρῶτα, ἐν οἷς αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ ὁ Δαυὶδ ἐξωμολογήσατο – καὶ γὰρ τοῦ Δαυὶδ ἐπιγέγραπται – θεσπίζει, ὅτι μὴ εἷς αὐτὸς μόνος βασιλεὺς ὢν κατηξίωται τῆς ἐξομολογήσεως, ἀλλὰ καὶ πλείους ἄλλοι μετ’ αὐτὸν ἔσονται βασιλεῖς τῆς γῆς τούτου καταξιωθησόμενοι, ἄντικρυς προφητεύων περὶ τῆς μελλούσης ἐξαπλοῦσθαι εἰς πάντα τὰ ἔθνη τοῦ θεοῦ γνώσεως· ἔσται γάρ, φησίν, ὅτε πάντες οἱ", + "candidate_score": 0.660885, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_54", + "psc_text": "von Eusebius als uns heute vergönnt ist. Die griechischen Fragmente zur Theophanie (CPG 3488) sind aus seiner Lukas-Katene gewonnen, ebenso die Schrift De solemnitate paschali (CPG 3479). Sein literarisches Engagement lässt daher von selbst die Frage aufkommen, ob er über die Fragmente in der Katene hinaus nicht auch den Psalmen-Kommentar des Eusebius oder größere Teile davon unabhängig von der Fragmentierung in der Palästinischen Katene kannte. Und tatsächlich gelang Gilles Dorival der Nachweis, dass unbekannte Texteinheiten aus Eusebius enthalten sind, und er nahm an, dass Niketas noch dessen ganzen Kommentar vor sich gehabt habe.Vgl. Gilles Dorival, La reconstitution du Commentaire sur les Psaumes d’Eusèbe de Césarée grâce aux chaînes exégétiques grecques, en particulier la chaîne de Nicétas, in: Texte und Untersuchungen 128 = Studia Patristica XV 1 (Berlin 1984) 170–176; Les Chaînes (wie Anm. 3) III 545–546. Ob freilich Niketas tatsächlich eine Gesamtausgabe von Eusebs Psalmen-Kommentar benutzen konnte oder nur über", + "candidate_score": 0.660755, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62_64", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in : Contenta .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_1", + "psc_text": "auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und direkt im Coislinianus 44 und der Rest wiederum fragmentiert in verschiedenen Katenen. Der weitaus größere Teil des erhaltenen Kommentars zu Ps 101 bis 150 ist in der sogenannten Palästinischen Katene (Siglen A P) und ihrer Verarbeitung in der Monophysitischen Katene (Sigle C) aufbewahrt. Einige darin nicht enthaltene Partien sind der Psalmen-Katene des Niketas von Herakleia (Sigle N) zu entnehmen. Die Palästinische Katene Nachdem die große und unübersichtliche Menge der Handschriften, die eine Psalmenkatene enthalten, von Georg Karo und Hans Lietzmann in siebenundzwanzig Typen geordnet worden war,Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902) 20–66. entdeckte Marcel Richard, ausgehend", + "candidate_score": 0.660575, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_61_63", + "bdc_text": "Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ; ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.658443, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42_44", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) . - Lit. : Hans Georg Beck , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.657888, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42_44", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) . - Lit. : Hans Georg Beck , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_137", + "psc_text": "handschriftlichen Grundlage bei Montfaucon vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Für den Eusebius-Kommentar zu Ps 101 bis Ps 104 einschließlich, ebenso zu Ps 112, 5 bis zum Ende dieses Psalmes, hat er die Niketas-Katene verwendet. Da diese in den genannten Parisini nicht enthalten ist, müsste er sie, falls seine Angaben vollständig sind, dem Taurinensis entnommen haben. Die Edition von Montfaucon endet infolge seiner Abhängigkeit von der C-Tradition mit Ps 118. Der Kommentartext zu Ps 119–150 in Mignes PG 24 reproduziert die Edition von Angelo Mai im vierten Tomus seiner Patrum Bibliotheca nova.Angelo Mai, Patrum Bibliotheca nova IV (Rom 1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66;", + "candidate_score": 0.65675, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62_64", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in : Contenta .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.656711, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_49_51", + "bdc_text": "Seine \"Annotationes \" zum Neuen Testament wurden 1505 von Erasmus herausgegeben und sind enthalten in : Opera omnia , Basel 1540 ( Nachdruck : Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_1", + "psc_text": "auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und direkt im Coislinianus 44 und der Rest wiederum fragmentiert in verschiedenen Katenen. Der weitaus größere Teil des erhaltenen Kommentars zu Ps 101 bis 150 ist in der sogenannten Palästinischen Katene (Siglen A P) und ihrer Verarbeitung in der Monophysitischen Katene (Sigle C) aufbewahrt. Einige darin nicht enthaltene Partien sind der Psalmen-Katene des Niketas von Herakleia (Sigle N) zu entnehmen. Die Palästinische Katene Nachdem die große und unübersichtliche Menge der Handschriften, die eine Psalmenkatene enthalten, von Georg Karo und Hans Lietzmann in siebenundzwanzig Typen geordnet worden war,Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902) 20–66. entdeckte Marcel Richard, ausgehend", + "candidate_score": 0.655853, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62_64", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in : Contenta .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.655229, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_61_63", + "bdc_text": "Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ; ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_1", + "psc_text": "auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und direkt im Coislinianus 44 und der Rest wiederum fragmentiert in verschiedenen Katenen. Der weitaus größere Teil des erhaltenen Kommentars zu Ps 101 bis 150 ist in der sogenannten Palästinischen Katene (Siglen A P) und ihrer Verarbeitung in der Monophysitischen Katene (Sigle C) aufbewahrt. Einige darin nicht enthaltene Partien sind der Psalmen-Katene des Niketas von Herakleia (Sigle N) zu entnehmen. Die Palästinische Katene Nachdem die große und unübersichtliche Menge der Handschriften, die eine Psalmenkatene enthalten, von Georg Karo und Hans Lietzmann in siebenundzwanzig Typen geordnet worden war,Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902) 20–66. entdeckte Marcel Richard, ausgehend", + "candidate_score": 0.654771, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62_64", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in : Contenta .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_137", + "psc_text": "handschriftlichen Grundlage bei Montfaucon vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Für den Eusebius-Kommentar zu Ps 101 bis Ps 104 einschließlich, ebenso zu Ps 112, 5 bis zum Ende dieses Psalmes, hat er die Niketas-Katene verwendet. Da diese in den genannten Parisini nicht enthalten ist, müsste er sie, falls seine Angaben vollständig sind, dem Taurinensis entnommen haben. Die Edition von Montfaucon endet infolge seiner Abhängigkeit von der C-Tradition mit Ps 118. Der Kommentartext zu Ps 119–150 in Mignes PG 24 reproduziert die Edition von Angelo Mai im vierten Tomus seiner Patrum Bibliotheca nova.Angelo Mai, Patrum Bibliotheca nova IV (Rom 1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66;", + "candidate_score": 0.653298, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62_64", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in : Contenta .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_54", + "psc_text": "von Eusebius als uns heute vergönnt ist. Die griechischen Fragmente zur Theophanie (CPG 3488) sind aus seiner Lukas-Katene gewonnen, ebenso die Schrift De solemnitate paschali (CPG 3479). Sein literarisches Engagement lässt daher von selbst die Frage aufkommen, ob er über die Fragmente in der Katene hinaus nicht auch den Psalmen-Kommentar des Eusebius oder größere Teile davon unabhängig von der Fragmentierung in der Palästinischen Katene kannte. Und tatsächlich gelang Gilles Dorival der Nachweis, dass unbekannte Texteinheiten aus Eusebius enthalten sind, und er nahm an, dass Niketas noch dessen ganzen Kommentar vor sich gehabt habe.Vgl. Gilles Dorival, La reconstitution du Commentaire sur les Psaumes d’Eusèbe de Césarée grâce aux chaînes exégétiques grecques, en particulier la chaîne de Nicétas, in: Texte und Untersuchungen 128 = Studia Patristica XV 1 (Berlin 1984) 170–176; Les Chaînes (wie Anm. 3) III 545–546. Ob freilich Niketas tatsächlich eine Gesamtausgabe von Eusebs Psalmen-Kommentar benutzen konnte oder nur über", + "candidate_score": 0.652953, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62_64", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in : Contenta .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_134", + "psc_text": "= 419,8 Ziegler und XIV 1,1 = 259,6–7 Ziegler). Dieses Satzgerüst διελθὼν – μέτειμι ἐπί findet der TLG sonst nur einmal bei Photius (Bibliothek 221b12 Bekker). Die Wörter ἀθρόως und ὁμοῦ gehören zu oft wiederholten Ausdrücken der Gemeinsamkeit. Der Text Nr. 9 ist in Inhalt, Wortwahl und Darstellungsart sozusagen klassischer Eusebius. Es genügt, auf den Vergleich mit der λύρα hinzuweisen. Er findet sich in derselben Entfaltung, von πολυχόρδῳ bis μουσικῇ, fast wortgleich in De laudibus Constantini 12,11 (232,32–233,1 Heikel), in der Theophanie I 28 (506–9 Gressmann) und in De martyribus Palaestinae (recensio prolixior) 11,1 (933,2–4 Schwartz / Mommsen). Ps 150,6c Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen", + "candidate_score": 0.65279, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.652748, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_1", + "psc_text": "auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und direkt im Coislinianus 44 und der Rest wiederum fragmentiert in verschiedenen Katenen. Der weitaus größere Teil des erhaltenen Kommentars zu Ps 101 bis 150 ist in der sogenannten Palästinischen Katene (Siglen A P) und ihrer Verarbeitung in der Monophysitischen Katene (Sigle C) aufbewahrt. Einige darin nicht enthaltene Partien sind der Psalmen-Katene des Niketas von Herakleia (Sigle N) zu entnehmen. Die Palästinische Katene Nachdem die große und unübersichtliche Menge der Handschriften, die eine Psalmenkatene enthalten, von Georg Karo und Hans Lietzmann in siebenundzwanzig Typen geordnet worden war,Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902) 20–66. entdeckte Marcel Richard, ausgehend", + "candidate_score": 0.652314, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_48", + "psc_text": "pseudo-athanasianischen Expositiones in psalmos, den Psalmen-Kommentar des Evagrius und in einer eigenen Gruppe hexaplarische Lesarten. Der große Wert des Vaticanus besteht nicht so sehr in der Qualität – alle vier Quellen werden meiner Einschätzung nach durchgehend in sekundärer Textgestalt geboten – sondern in ihrer genauen Trennung des Materials in einem konsequent durchgehaltenen vierfachen Verweissystem. Dadurch sind die „Athanasius-Serie“, deren Texteinheiten mit großen Zahlzeichen markiert wird, und der mit kleinen Zahlzeichen versehene Kommentar des Evagrius klar von den hexaplarischen Informationen getrennt, die mit den Anfangsbuchstaben der Übersetzer gekennzeichnet sind.Zur Komposition des Vaticanus 754 s. Marie-Josèphe Rondeau, Le commentaire sur les Psaumes d’Évagre le Pontique, in: OCP 26 (1960) 307–348. Die Eusebius belangende Paraphrase der Palästinischen Katene ist durch wechselnde Zeichen und häufig auch an der Anführung von Autorennamen fassbar. Die Euseb-Stücke sind zum Teil auch dort zugewiesen, wo sie in den Hauptzeugen anonym sind. Ab Ps 108 (fol. 276r) finden sich", + "candidate_score": 0.652149, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42_44", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) . - Lit. : Hans Georg Beck , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_54", + "psc_text": "von Eusebius als uns heute vergönnt ist. Die griechischen Fragmente zur Theophanie (CPG 3488) sind aus seiner Lukas-Katene gewonnen, ebenso die Schrift De solemnitate paschali (CPG 3479). Sein literarisches Engagement lässt daher von selbst die Frage aufkommen, ob er über die Fragmente in der Katene hinaus nicht auch den Psalmen-Kommentar des Eusebius oder größere Teile davon unabhängig von der Fragmentierung in der Palästinischen Katene kannte. Und tatsächlich gelang Gilles Dorival der Nachweis, dass unbekannte Texteinheiten aus Eusebius enthalten sind, und er nahm an, dass Niketas noch dessen ganzen Kommentar vor sich gehabt habe.Vgl. Gilles Dorival, La reconstitution du Commentaire sur les Psaumes d’Eusèbe de Césarée grâce aux chaînes exégétiques grecques, en particulier la chaîne de Nicétas, in: Texte und Untersuchungen 128 = Studia Patristica XV 1 (Berlin 1984) 170–176; Les Chaînes (wie Anm. 3) III 545–546. Ob freilich Niketas tatsächlich eine Gesamtausgabe von Eusebs Psalmen-Kommentar benutzen konnte oder nur über", + "candidate_score": 0.650952, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_60", + "bdc_text": "Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.650125, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_49_51", + "bdc_text": "Seine \"Annotationes \" zum Neuen Testament wurden 1505 von Erasmus herausgegeben und sind enthalten in : Opera omnia , Basel 1540 ( Nachdruck : Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Die vorliegende Online-Fassung der als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 3: Fragmente zu Psalm 101–150. Herausgegeben von Franz Xaver Risch, GCS.NF 32, Berlin/Boston 2022“ publizierten Druckfassung wurde aus einer Classical Text Editor-Datei konvertiert. Die Apparate (Bezeugung und Varianten) sind daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da grundsätzlich die Bezeugung des Lemmas fehlt. Dafür ersetzt die Online-Edition die fehlenden Bibelstellen-, Personen- und Ortsindices der gedruckten Edition. Da im ersten Band die allgemeiner einleitenden Fragen zum Psalmen-Kommentar des Eusebius von Cäsarea und seiner Überlieferung behandelt werden, beschränke ich mich hier im wesentlichen auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und", + "candidate_score": 0.650075, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_137", + "psc_text": "handschriftlichen Grundlage bei Montfaucon vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Für den Eusebius-Kommentar zu Ps 101 bis Ps 104 einschließlich, ebenso zu Ps 112, 5 bis zum Ende dieses Psalmes, hat er die Niketas-Katene verwendet. Da diese in den genannten Parisini nicht enthalten ist, müsste er sie, falls seine Angaben vollständig sind, dem Taurinensis entnommen haben. Die Edition von Montfaucon endet infolge seiner Abhängigkeit von der C-Tradition mit Ps 118. Der Kommentartext zu Ps 119–150 in Mignes PG 24 reproduziert die Edition von Angelo Mai im vierten Tomus seiner Patrum Bibliotheca nova.Angelo Mai, Patrum Bibliotheca nova IV (Rom 1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66;", + "candidate_score": 0.649707, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_61_63", + "bdc_text": "Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ; ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_7", + "psc_text": "falsche Genetiv Plural stand in der Vorlage. Denn P korrigiert während des Schreibens mit derselben schwarzen Tinte. (P) Patmiacus 215 (12. / 13. Jh.) Der mit dem Ambrosianus gleichaltrige Pergament-Codex aus dem Johannes-Kloster auf PatmosZur Handschrift vgl. Harl, La Chaîne (wie Anm. 2) 24. ist am Anfang ebenfalls beschädigt und beginnt mit der Katene zu Ps 78,3. Er endet auf fol. 356v mit einem anonym gebotenen Auszug aus Eusebius zu Ps 150,6. Dies dürfte auch das Ende der Katene gewesen sein. Ein Leser notiert nach einem größeren Abstand: πάνυ πέφυκεν ὠφέλιμος ἡ βίβλος. ταύτην μετελθὼν καλὸν εὑρήσεις πλοῦτον. Absicht des im Patmiacus vorliegenden Textes war es, den Kommentar des Theodoret mit der Katene zu verknüpfen. Zu diesem Zweck gibt der Katenist nach dem Lemma stets zuerst die Kommentierung von Theodoret wieder und fährt dann mit dem Katenentext fort, wie er sich auch im Ambrosianus findet, mit der Ausnahme, dass die", + "candidate_score": 0.649111, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_28", + "psc_text": "Missgeschick. Ebenso kann die Zuordnung der Textstücke zu den Lemmata in C von den Hauptzeugen abweichen, zum Beispiel die Nr. 4 und 5 zu Ps 117. Neben der Epitomierung wird in C keine systematische Bearbeitung vorgenommen. Paraphrastische Verdrängungen des ursprünglichen Wortlauts wie gegen Ende des Fragmentes zu Ps 103,25a–26b sind selten. (Ca) Parisinus gr. 139 (10. Jh.) Der seit dem Jahr 1622 in Paris befindliche und wegen seiner prachtvollen Miniaturen als Psautier de Paris berühmt gewordene Codex aus dem zehnten JahrhundertZum Codex vgl. Vanderschelden (wie Anm. 9) 40–44. teilt mit der übrigen Katenenüberlieferung die unangenehme Eigenschaft der Unzuverlässigkeit in den Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius", + "candidate_score": 0.649023, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_38_40", + "bdc_text": "TRE II 356-362 ) . Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_92", + "psc_text": "Ps 105,35a–36b Die Angabe „Chrysostomus“ in Nd und Nh ist verrutscht und bezieht sich auf den folgenden Eintrag. Für Eusebius als Verfasser sprechen gute Gründe: Die Wortverbindung τῶν ἀλλοφύλων καὶ ἀθέων ἐθνῶν verweist deutlich auf den Lehrer in Cäsarea, ebenso die Art der Zitation von LXX:Wis:14:12: Wo Eusebius den verhältnismäßig selten zitierten Spruch anbringt, wird er durch Assoziierung von ἄσεμνος (Praeparatio I 9,18 = 39,2) oder ἀκόλαστος (Praeparatio VII 2,4 = 365,11) ausgelöst, beide Termini wie hier auf Götzenverehrung bezogen. Ps 106,2a–3b Zum ersten Stück (Fragment Nr. 3): Nomen und Attribute sind typisch für Eusebius. Es liegt inhaltlich nahe, den Satz im engen Kontext des folgenden Eusebius-Fragmentes zu vermuten. Zum zweiten Stück (Fragment Nr. 4): Die Ausdrucksweise deutet klar auf Eusebius: Den eröffnenden Imperativ τήρει δέ mit Konjunktion (ὡς, ὅπως, ὅτι) setzt Eusebius in Nachahmung des Origenes gerne ein, um eine Textbeobachtung mitzuteilen (was bei Chrysostomus nicht zu finden ist).", + "candidate_score": 0.648718, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_38_40", + "bdc_text": "TRE II 356-362 ) . Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_80", + "psc_text": "einzelnen Wort bestehen, zur Vermutung, dass Niketas entweder den Eusebius-Kommentar oder ein Katenen-Exemplar aus einer anderen als der uns bekannten Überlieferung eingesehen hat, zum Beispiel καινή für σκηνήν im Fragment zu Ps 143,9ab. Zum Problem der Expositiones in psalmos von Pseudo-Athanasius Der Kommentar des Eusebius war Hauptquelle einer Psalmenkommentierung, die seit je dem Athanasius von Alexandreia zugeschrieben wurde und unter anderen in den Codices Parisini 166–167 verarbeitet war, auf denen die heute bekannten Expositiones in psalmos (CPG 2140) in Mignes Patrologia beruhen (PG 27, 60–545). Dass Eusebius Quelle für diesen Pseudo-Athanasius war, hat schon Niketas gesehen. Im Nachwort zu seiner Psalmenkatene (Nd fol. 259r; Nh fol. 652v) urteilt er richtig, dass Athanasius den Eusebius paraphrasiert habe: ὁ μὲν (= Ἀθανάσιος) τὰ ἐκείνου (= Εὐσεβίου) παραφράζων. Dass er damit einen anderen „Athanasius“ meint als jenen Autor in den Expositiones in psalmos, steht nicht zur Debatte. Alle Passagen, die mit dem Namen", + "candidate_score": 0.648697, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_55", + "psc_text": "les Psaumes d’Eusèbe de Césarée grâce aux chaînes exégétiques grecques, en particulier la chaîne de Nicétas, in: Texte und Untersuchungen 128 = Studia Patristica XV 1 (Berlin 1984) 170–176; Les Chaînes (wie Anm. 3) III 545–546. Ob freilich Niketas tatsächlich eine Gesamtausgabe von Eusebs Psalmen-Kommentar benutzen konnte oder nur über einen umfangreicheren Text gegenüber der Palästinischen Katene verfügte, lässt sich nicht entscheiden. Sicher ist lediglich, dass er immer wieder zusätzliches Material aus dem Kommentar bietet. Für eine Sammlung der Eusebius-Fragmente ist die Ausbeutung der Psalmenkatene des Niketas somit unerlässlich. Aus der überraschend umfangreichen Überlieferung des imposanten WerkesEine Übersicht gibt Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 513. konnte ich drei Codices auswerten. (Nd) Coislinianus 190 (13. / 14.Jh.) Der 259 Blätter umfassende Pariser Codex ist auf Pergament geschrieben, das teilweise ein Palimpsest darstellt; es enthält eine noch nicht zuzuordnende Psalmenkatene.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 508. Ab fol. 196", + "candidate_score": 0.648695, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_46", + "psc_text": "Wa hat versucht, die beiden Fenster zu Beginn des Fragmentes zu Ps 101,25b–29b zu schließen, zeigt dabei aber mit den Ausfüllungen αὐτοῦ ἀπό für das in C zu findende und wohl richtige μέχρι τῆς ἐκβάσεως und καιρῶν συνιδὼν τό für συνορᾷ τὸ ἀδύνατον διὰ τό wenig Geschick. Die beiden Fenster am Ende desselben Fragmentes, an deren Stelle in C kein Text vorliegt, werden dagegen sinnvoll ausgefüllt, wobei das zweite von ihnen durch einen Blick in die Bibel geschlossen werden konnte, das erste vielleicht nur glücklich geraten ist. Fraglich bleibt, ob die ältere Handschrift Wa hier einen älteren Text als den von A P repräsentiert und das Fenster wirklich erst später entstanden ist. (V) Vaticanus gr. 754 (10. Jh.) Der Codex Vaticanus gr. 754 aus dem zehnten Jahrhundert, der in der Forschung bereits viel Aufmerksamkeit erfahren hat, gruppiert um den Psaltertext eine Bearbeitung der Palästinischen Katene, die von Karo und LietzmannKaro", + "candidate_score": 0.648249, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_49_51", + "bdc_text": "Seine \"Annotationes \" zum Neuen Testament wurden 1505 von Erasmus herausgegeben und sind enthalten in : Opera omnia , Basel 1540 ( Nachdruck : Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_147", + "psc_text": "Quellenapparat sind nichts weiter als Angaben der Referenz, damit der Leser den Abstand der neuen Ausgabe von der bislang rezipierten Psalmenkommentierung des Eusebius einfacher überblickt oder auch bei Beschäftigung mit älterer Literatur die aus Migne und Pitra zitierten Stellen dem nunmehr gültigen Text zuordnen kann. Bibelzitate werden nur dann nachgewiesen, wenn sie nicht im Lemma enthalten sind. Die biblischen Bücher werden abgekürzt nach dem Verzeichnis in der Theologischen Realenzyklopädie (Berlin 1976), die wenigen Apostolischen Väter nach Walter Bauer, Wörterbuch zum neuen Testament (6Berlin 1988). Zusätze im textkritischen Apparat, zum Beispiel „auf Rasur“, beziehen sich auf je eine einzige Sigle, und zwar ohne Klammern auf die folgende, mit Klammern auf die vorausgehende. ραʹ Ὀδυρμὸς ἐπὶ τῷ προτέρῳ λαῷ καὶ προφητεία νεοῦ λαοῦ καὶ κλῆσις ἐθνῶν Προσευχὴ τῷ πτωχῷ, ὅταν ἀκηδιάσῃ καὶ ἐναντίον κυρίου ἐκχέῃ τὴν δέησιν αὐτοῦ. Εἰσάκουσον, κύριε, τῆς προσευχῆς μου, καὶ ἡ κραυγή μου πρὸς σὲ ἐλθάτω. μὴ ἀποστρέψῃς", + "candidate_score": 0.648176, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.646456, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_49_51", + "bdc_text": "Seine \"Annotationes \" zum Neuen Testament wurden 1505 von Erasmus herausgegeben und sind enthalten in : Opera omnia , Basel 1540 ( Nachdruck : Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.643356, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_49_51", + "bdc_text": "Seine \"Annotationes \" zum Neuen Testament wurden 1505 von Erasmus herausgegeben und sind enthalten in : Opera omnia , Basel 1540 ( Nachdruck : Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_140", + "psc_text": "von John Anthony Cramer, Catenae Graecorum Patrum in Novum Testamentum I–VIII (Oxford 1838–1844 = Hildesheim 1967). Die komplizierte Überlieferung ist durch mehrere wichtige Vorarbeiten, auf deren Ergebnisse ich mich stütze, weitgehend erhellt worden: Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902). Robert Devreesse, Les anciens commentateurs grecs des Psaumes = Studi e Testi 264 (Città del Vaticano 1970) 89–146 – Eusebs Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 101–150 werden dort auf S. 121–145 aufgelistet. Ekkehard Mühlenberg, Psalmenkommentare aus der Katenenüberlieferung Band III. Untersuchungen zu den Psalmenkatenen = PTS 19 (Berlin / New York 1978) – Mühlenberg verwendet Material von Marcel Richard. Unter der Überschrift „Aufbau der Palästinischen Katene“ ist diese auf den Seiten 48–52 beschrieben, ein ausführlicher, in alle Exzerpte aufgeschlüsselter „Index“ der Palästinischen Katene wird auf den Seiten 131–284 gegeben. Gilles Dorival, Les chaînes exégétiques grecques sur les psaumes. Contribution à l’étude d’une forme littéraire. Tome", + "candidate_score": 0.642891, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_49_51", + "bdc_text": "Seine \"Annotationes \" zum Neuen Testament wurden 1505 von Erasmus herausgegeben und sind enthalten in : Opera omnia , Basel 1540 ( Nachdruck : Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.642124, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_53_55", + "bdc_text": "RGG VI 1227f ; Charles Trinkaus , in : Contemporaries III 371-375. , Fabri Stapulensis Jacques Lefèvre d'Etaples ( Jacobus Faber Stapulensis ) , von Etaples ( Picardie ) , geb. um 1460 , gest. 1536 , studierte in Paris und wirkte hauptsächlich in Frankreich , reiste aber auch mehrmals nach Italien .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_53", + "psc_text": "C 21). Überliefert wurde sie offensichtlich in zwei Bänden, von denen der eine Ps 1–76, der andere Ps 77–150 behandelte. Von Karo und Lietzmann wird sie unter dem Typ VIII beschrieben,Vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 32–35. von Gilles Dorival als eine Vertreterin der „Gemischten Konstantinopolitanischen Katenen“ eingeordnet und ausführlich analysiert.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) III 492–565. Entstanden ist sie zwischen 1088 und 1105, sehr wahrscheinlich im Zusammenhang mit seiner Lehrtätigkeit.Zu Biographie und Werk s. Bram Roosen, The works of Nicetas Heracleensis (ὁ) τοῦ Σερρῶν, in: Byzantion 69 (1999) 119–144. Niketas besaß Zugang zu sehr viel mehr Schriften von Eusebius als uns heute vergönnt ist. Die griechischen Fragmente zur Theophanie (CPG 3488) sind aus seiner Lukas-Katene gewonnen, ebenso die Schrift De solemnitate paschali (CPG 3479). Sein literarisches Engagement lässt daher von selbst die Frage aufkommen, ob er über die Fragmente in der Katene hinaus nicht auch den Psalmen-Kommentar", + "candidate_score": 0.639185, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51_53", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. : Joachim Leuschner , in : RGG VI 1227f ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_136", + "psc_text": "de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt, die Codices Colbertinus 646 benutzt, nach der aktuellen Katalogisierung von Omont Parisinus gr. 463 aus dem 17. Jh., den Regius 1807, heute Parisinus gr. 146, und den Regius 1878, heute Parisinus gr. 139, aus dem schon der Colbertinus hervorgegangen war.Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus II–IV. Zur handschriftlichen Grundlage bei Montfaucon vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Für den Eusebius-Kommentar zu Ps 101 bis Ps 104 einschließlich, ebenso zu Ps 112, 5 bis zum Ende dieses Psalmes, hat er die Niketas-Katene verwendet. Da diese in den genannten Parisini nicht enthalten ist, müsste er sie, falls", + "candidate_score": 0.638092, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_65_67", + "bdc_text": "Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. : Gottfried Krodel , in : RGG II 854 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_139", + "psc_text": "drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique et traduction = SC 189 (Paris 1972) Tome II. Catalogue des fragments, notes et indices = SC 190 (Paris 1972). Die Fragmente zu den Gradualpsalmen sind enthalten in Carmelo Curti, La catena palestinese sui Salmi graduali (Catania 2003). Einige parallele Passagen zur Psalmenkatene des Niketas sind wiedergegeben im achten Band von John Anthony Cramer, Catenae Graecorum Patrum in Novum Testamentum I–VIII (Oxford 1838–1844 = Hildesheim 1967). Die komplizierte Überlieferung ist durch mehrere wichtige Vorarbeiten, auf deren Ergebnisse ich mich stütze, weitgehend erhellt worden: Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902). Robert Devreesse, Les anciens commentateurs grecs des", + "candidate_score": 0.638041, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51_53", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. : Joachim Leuschner , in : RGG VI 1227f ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_143", + "psc_text": "TU 183 (Berlin / Boston 2019) 122–141. gesetzt. In dem von mir verarbeiteten Quellenmaterial begegnen sie nicht, waren aber wohl im ursprünglichen Werk angegeben.Vgl. hierzu Bandt, Eusebius (wie Anm. 46) 122–123. Der Kommentar des Eusebius enthielt, wie aus dem direkt überlieferten zweiten Teil seines Werkes zu ersehen ist, eine der Auslegung voranstehende Zitation der Lemmata. Deren Aufteilung kann jedoch für den dritten Teil nicht sicher aus den Fragmenten erschlossen werden; sie folgt deshalb der Präsentation in den Hauptzeugen. Ihr Text dagegen wurde aus der Göttinger Septuaginta von RahlfsAlfred Rahlfs, Psalmi cum Odis = Septuaginta X (Göttingen 21967). übernommen, da nicht davon ausgegangen werden kann, in der Palästinischen Katene habe der Bibeltext gestanden, den Eusebius kommentiert hat. Und selbst wenn in ihr Eusebs Psalmentext reproduziert gewesen wäre, könnte man ihn aus den rezenten Hauptzeugen A und P nicht rekonstruieren, da sie, wie schon Marguerite Harl festgestellt hat, nicht denselben Psalter benutzt", + "candidate_score": 0.636043, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_53_55", + "bdc_text": "RGG VI 1227f ; Charles Trinkaus , in : Contemporaries III 371-375. , Fabri Stapulensis Jacques Lefèvre d'Etaples ( Jacobus Faber Stapulensis ) , von Etaples ( Picardie ) , geb. um 1460 , gest. 1536 , studierte in Paris und wirkte hauptsächlich in Frankreich , reiste aber auch mehrmals nach Italien .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_23", + "psc_text": "von Johannes Chrysostomus (häufig auch Johannes, Bischof von Konstantinopel, genannt), Hesychius von Jerusalem und Kyrill von Alexandria verbindet (vgl. CPG C 16). Hauptzeuge ist der Parisinus gr. 139 (Ca).Zur Katene Typ III vgl. Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and an Assessment of its Position in the Exegetical Tradition (Diss. Leuven 2020) 13–39. Marcel Richard hatte die Katene in ihm als monophysitisch und ägyptisch bezeichnet,Vgl. Richard, Les premières chaînes (wie Anm. 2) 93. wogegen sich Gilles Dorival wandteDorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) I 27–29. und sie aufgrund eingehender Untersuchungen als Vermengung der ersten Palästinischen Katene mit einer zweiten Palästinischen Katene ansah. Die Tradition dieser Komposition teilt er in wiederum zwei Katenen, zu deren erster die von mir benutzten Handschriften gehören.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) I 232–248. Für Chrysostomus und Hesychius ist die ehemals so genannte Monophysitische Katene von", + "candidate_score": 0.635281, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_53_55", + "bdc_text": "RGG VI 1227f ; Charles Trinkaus , in : Contemporaries III 371-375. , Fabri Stapulensis Jacques Lefèvre d'Etaples ( Jacobus Faber Stapulensis ) , von Etaples ( Picardie ) , geb. um 1460 , gest. 1536 , studierte in Paris und wirkte hauptsächlich in Frankreich , reiste aber auch mehrmals nach Italien .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_41", + "psc_text": "Parisinus gr. 139 (Ca) hat ein Leser die Einträge, die der Katenist mit dem Namen des Eusebius versehen hatte, am Rand mit rotem Stift systematisch markiert. Vielleicht handelt es sich bei diesem Leser um den Verfasser des Codex Parisinus gr. 463, denn dieser Codex ist eine Papierhandschrift aus dem siebzehnten Jahrhundert, in der die wirklichen und vermeintlichen Fragmente von Eusebius aus dem Parisinus gr. 139 gesammelt sind.Zum Codex vgl. Institut de recherche et d’histoire des textes (Hrsg.), Pinakes | Πίνακες. Textes et manuscrits grecs, Numéro diktyon 50037. Die Eusebius-Einträge werden in denselben Abgrenzungen und mit denselben Irrtümern übernommen. Betitelt ist die Arbeit mit EUSEBII / PAMPHILI EPISCOPI / Caesareae Palaestinae / INTERPRETATIO / Psalmorum. Valde Erudita und auf dem folgenden Blatt griechisch wiederholt ΕΥΣΕΒΙΟΥ / ΤΟΥ ΠΑΜΦΙΛΟΥ / ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ / ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ ΤΗΣ / ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗΣ / ΕΧΗΓΗΣΙΣ ΤΩΝ ΨΑΛΜΩΝ ΠΑΝΥ / ΣΠΟΥΔΑΙΑ. Die Eigenheiten von Cb enthält er nicht, bespielsweise den", + "candidate_score": 0.634284, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_65_67", + "bdc_text": "Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. : Gottfried Krodel , in : RGG II 854 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_140", + "psc_text": "von John Anthony Cramer, Catenae Graecorum Patrum in Novum Testamentum I–VIII (Oxford 1838–1844 = Hildesheim 1967). Die komplizierte Überlieferung ist durch mehrere wichtige Vorarbeiten, auf deren Ergebnisse ich mich stütze, weitgehend erhellt worden: Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902). Robert Devreesse, Les anciens commentateurs grecs des Psaumes = Studi e Testi 264 (Città del Vaticano 1970) 89–146 – Eusebs Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 101–150 werden dort auf S. 121–145 aufgelistet. Ekkehard Mühlenberg, Psalmenkommentare aus der Katenenüberlieferung Band III. Untersuchungen zu den Psalmenkatenen = PTS 19 (Berlin / New York 1978) – Mühlenberg verwendet Material von Marcel Richard. Unter der Überschrift „Aufbau der Palästinischen Katene“ ist diese auf den Seiten 48–52 beschrieben, ein ausführlicher, in alle Exzerpte aufgeschlüsselter „Index“ der Palästinischen Katene wird auf den Seiten 131–284 gegeben. Gilles Dorival, Les chaînes exégétiques grecques sur les psaumes. Contribution à l’étude d’une forme littéraire. Tome", + "candidate_score": 0.633303, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_143", + "psc_text": "TU 183 (Berlin / Boston 2019) 122–141. gesetzt. In dem von mir verarbeiteten Quellenmaterial begegnen sie nicht, waren aber wohl im ursprünglichen Werk angegeben.Vgl. hierzu Bandt, Eusebius (wie Anm. 46) 122–123. Der Kommentar des Eusebius enthielt, wie aus dem direkt überlieferten zweiten Teil seines Werkes zu ersehen ist, eine der Auslegung voranstehende Zitation der Lemmata. Deren Aufteilung kann jedoch für den dritten Teil nicht sicher aus den Fragmenten erschlossen werden; sie folgt deshalb der Präsentation in den Hauptzeugen. Ihr Text dagegen wurde aus der Göttinger Septuaginta von RahlfsAlfred Rahlfs, Psalmi cum Odis = Septuaginta X (Göttingen 21967). übernommen, da nicht davon ausgegangen werden kann, in der Palästinischen Katene habe der Bibeltext gestanden, den Eusebius kommentiert hat. Und selbst wenn in ihr Eusebs Psalmentext reproduziert gewesen wäre, könnte man ihn aus den rezenten Hauptzeugen A und P nicht rekonstruieren, da sie, wie schon Marguerite Harl festgestellt hat, nicht denselben Psalter benutzt", + "candidate_score": 0.630799, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_92_94", + "bdc_text": "\"harena sine calce \"Nach Sueton , Caligula 53 , 2 , soll der römische Kaiser Caligula ( Caius ) mit diesen Worten den Stil Senecas charakterisiert haben ; vgl . Adagia , 2 , 3 , 57 ( LB II 508). , et illud Ciceronis : \"scopae dissolutae \"Cicero .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_122", + "psc_text": "135,10a–12b Der zweite Abschnitt des Fragments, den die Palästinische Katene nicht enthält, schließt sich nahtlos an. Vokabular und Konnotationen sind vollständig in eusebischen Schriften nachweisbar. Ps 135,13ab Dieselbe Information, ebenfalls beginnend mit ἑβραίων παῖδες, teilt Eusebius im Kommentar zu Ps 77,13 unter Zitation von Ps 135,13 mit (PG 23, 913 A12–15). Die sprachliche Gestaltung ist jeweils selbständig, so dass sich die Annahme verbietet, der Katenist habe die Aussage von dort übernommen. Ps 138,14a Das Fragment trägt unverkennbar eusebisches Gepräge, ist also zu recht dem Eusebius zugewiesen. Die wichtigsten Merkmale sind: Für die Satzeröffnung καὶ θέα τίνα τρόπον gibt die Datenbank TLG ebenso allein Stellen aus Eusebius an wie für die Zitat-Einleitung εἰκότως ἐπιλέγει. Gut eusebisch ist außerdem die Verbindung von θαυμάσια und θεολογία. Ps 139,3a Die Zuschreibung an Eusebius bestätigt sich durch sprachliche Übereinstimmungen mit der Auslegung von Ps 57,4–6 (PG 23, 520B–521A); vgl. insbesondere κρύπτειν ἐν αὐτοῖς τὸν θανατηφόρον", + "candidate_score": 0.6286, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_74", + "bdc_text": "Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.628053, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_92_94", + "bdc_text": "\"harena sine calce \"Nach Sueton , Caligula 53 , 2 , soll der römische Kaiser Caligula ( Caius ) mit diesen Worten den Stil Senecas charakterisiert haben ; vgl . Adagia , 2 , 3 , 57 ( LB II 508). , et illud Ciceronis : \"scopae dissolutae \"Cicero .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_22", + "psc_text": "origeneische Tradition und ist einem Auszug aus Chrysostomus unmittelbar angehängt: Οὐκ ἀγνοητέον δέ, ὡς Ὠριγένης καὶ Εὐσέβιος ὁ Καισαρεὺς καὶ Δίδυμος καὶ ἕτεροί τινες πολλοὺς εἶναι βούλονται τοὺς οὐρανοὺς ἐκ τῆς προκειμένης λέξεως καὶ ἐκ τοῦ τὸν ἀπόστολον Παῦλον ἕως τρίτου οὐρανοῦ ἁρπαγῆναι. βούλονται δὲ καὶ λογικοὺς εἶναι τοὺς ἀστέρας καὶ τὰ ὕδατα τὰ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν λογικὰς εἶναι δυνάμεις. Die Eklogentradition in der Monophysitischen Katene Als Typ III, dessen hier verwendete Zeugen mit C bezeichnet sind, haben Georg Karo und Hans Lietzmann eine Katene analysiert,Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 27. die Eklogen aus der Palästinischen Katene mit Texten von Johannes Chrysostomus (häufig auch Johannes, Bischof von Konstantinopel, genannt), Hesychius von Jerusalem und Kyrill von Alexandria verbindet (vgl. CPG C 16). Hauptzeuge ist der Parisinus gr. 139 (Ca).Zur Katene Typ III vgl. Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and", + "candidate_score": 0.627934, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_96", + "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_613", + "psc_text": "με . β´ Τὴν … Ἱερουσαλήμ] vgl. Nd 164v–165r: anonym; vgl. Nh 561r: anonymΤὴν δευτέραν ᾠδὴν τῶν ἀναβαθμῶν εἰκότως προσφέρεται ὁ διὰ τῆς πρώτης ἐπακουσθείς. παρίστησι γοῦν τῆς μὲν παροικίας ἑαυτὸν ἀπηλλάχθαι ἐν δὲ τῇ ἐπανόδῳ τῇ εἰς τὰ οἰκεῖα τυγχάνων καὶ καθ’ ὁδὸν ὑπάρχων ἔτι ἀνὰ μέσον τῶν ὀρέων καὶ τῆς μακρᾶς πορείας τῆς μεταξὺ Βαβυλῶνος καὶ τῆς Ἱερουσαλήμ. διό φησιν· ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὰ ὄρη ὅθεν ἥξει ἡ βοήθειά μου . ἐπιζητήσας … οἰκεῖα] vgl. Nd 165r: anonym; vgl. Nh 561r: anonymἐπιζητήσας δὲ καὶ πυθόμενος· πόθεν ἥξει; εὗρε τὸν βοηθόν. διό φησιν· ἡ βοήθειά μου παρὰ κυρίου τοῦ ποιήσαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν . εἶθ’ ὡς λοιπὸν ἔχοντι τὸν βοηθὸν ἀποκρίνεται ὁ λόγος· μὴ δῷς εἰς σάλον τὸν πόδα σου, μηδὲ νυστάξῃ νυστάξει ὁ φυλάσσων σε. καὶ πάλιν· ἡμέρας ὁ ἥλιος οὐ συγκαύσει σε, οὐδὲ ἡ σελήνη τὴν νύκτα . καὶ πάλιν· κύριος φυλάξει φυλάξαι", + "candidate_score": 0.627236, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_92_94", + "bdc_text": "\"harena sine calce \"Nach Sueton , Caligula 53 , 2 , soll der römische Kaiser Caligula ( Caius ) mit diesen Worten den Stil Senecas charakterisiert haben ; vgl . Adagia , 2 , 3 , 57 ( LB II 508). , et illud Ciceronis : \"scopae dissolutae \"Cicero .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_1", + "psc_text": "auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und direkt im Coislinianus 44 und der Rest wiederum fragmentiert in verschiedenen Katenen. Der weitaus größere Teil des erhaltenen Kommentars zu Ps 101 bis 150 ist in der sogenannten Palästinischen Katene (Siglen A P) und ihrer Verarbeitung in der Monophysitischen Katene (Sigle C) aufbewahrt. Einige darin nicht enthaltene Partien sind der Psalmen-Katene des Niketas von Herakleia (Sigle N) zu entnehmen. Die Palästinische Katene Nachdem die große und unübersichtliche Menge der Handschriften, die eine Psalmenkatene enthalten, von Georg Karo und Hans Lietzmann in siebenundzwanzig Typen geordnet worden war,Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902) 20–66. entdeckte Marcel Richard, ausgehend", + "candidate_score": 0.626992, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_96", + "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_923", + "psc_text": "εὐθείαν ὁδὸν βαδίζειν τὴν ἐπὶ θεὸν ἄγουσαν. Τήρει δέ, ὡς οὐδὲν περὶ τοῦ Ἰσραὴλ ὁ λόγος ἐνταῦθά φησιν, ἀλλὰ καθολικῶς ἀποφαίνεται περὶ πάντων προφητικῶς, οἶμαι, θεσπίζων ταῦτα περὶ τῆς ἐξ ἐθνῶν κλήσεως. ρμϛʹ Ὕμνος σὺν θεολογίᾳ Αἰνεῖτε τὸν κύριον, ὅτι ἀγαθὸν ψαλμός. τῷ θεῷ ἡμῶν ἡδυνθείη αἴνεσις. Ἀντὶ … καρπόν] PG 24 (65 A14–C3) Ἀντὶ … ἐπιγέγραπται] A 397rv: Eusebius; P 338r: Eusebius Ἀντὶ … κύριον] vgl. Nd 241v: Eusebius; vgl. Nh 634v: Eusebius Ἀντὶ ἐν τῷ παρόντι ψαλμῷ ἀντὶ τοῦ αἰνεῖτε τὸν κύριον ὁ μὲν Σύμμαχος ἀλληλούια, ὅτι ἀγαθὸν ᾠδὴ εἴρηκεν ἀνερμήνευτον φυλάξας τὴν Ἑβραίων λέξιν τὴν σημαίνουσαν τὸ αἰνεῖτε τὸν κύριον. ὁμοίως δὲ καὶ ἡ πέμπτη ἔκδοσις αἰνεῖτε τὸν Ἴα ἰὰ ἐξέδωκεν. ὁ … κύριον] vgl. Nd 241v ὁ μὲν πρὸ…εὐηργέτησεν: anonym; vgl. Nh 634v: anonym ὁ μὲν οὖν πρὸ τούτου ψαλμὸς μιᾷ ψυχῇ αἰνεῖν αἰνεῖτε τὸν κύριον παρεκελεύετο παρακελεύεται , ἐνταῦθα δὲ πλήθεσι λέγεται τὸ αἰνεῖτε τὸν", + "candidate_score": 0.626072, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_136", + "psc_text": "de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt, die Codices Colbertinus 646 benutzt, nach der aktuellen Katalogisierung von Omont Parisinus gr. 463 aus dem 17. Jh., den Regius 1807, heute Parisinus gr. 146, und den Regius 1878, heute Parisinus gr. 139, aus dem schon der Colbertinus hervorgegangen war.Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus II–IV. Zur handschriftlichen Grundlage bei Montfaucon vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Für den Eusebius-Kommentar zu Ps 101 bis Ps 104 einschließlich, ebenso zu Ps 112, 5 bis zum Ende dieses Psalmes, hat er die Niketas-Katene verwendet. Da diese in den genannten Parisini nicht enthalten ist, müsste er sie, falls", + "candidate_score": 0.624973, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_82", + "bdc_text": "Praestaret solis priscis omnes collocasse operam neglectis nuperis illis tractatoribus , qui ex retextis aliorum sertis novas subinde corollas concinnare gaudent .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_906", + "psc_text": "Eusebius am Rand, ἄλλως in der Zeile; P 332r: EusebiusὉ δὲ μετὰ ταῦτα στίχος, δι’ οὗ εἴρηται· πιστὸς κύριος ἐν πᾶσι τοῖς λόγοις αὐτοῦ καὶ ὅσιος ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις αὐτοῦ, οὐ φέρεται οὔτε ἐν τῷ Ἑβραικῷ οὔτε παρὰ τοῖς λοιποῖς ἑρμηνευταῖς. Διόπερ ὡς περιττὸς ἀναγκαίως ὠβέλισται ὠφέλισται λισται . Ὑποστηρίζει κύριος πάντας τοὺς καταπίπτοντας καὶ ἀνορθοῖ πάντας τοὺς κατερραγμένους. οἱ ὀφθαλμοὶ πάντων εἰς σὲ ἐλπίζουσιν, καὶ σὺ δίδως τὴν τροφὴν αὐτῶν ἐν εὐκαιρίᾳ. ἀνοίγεις σὺ τὴν χεῖρά σου καὶ ἐμπιπλᾷς πᾶν ζῷον εὐδοκίας. Καὶ … ἀπολαύσεως] A 390v: Eusebius; P 332rv: EusebiusΚαὶ αὐταὶ τοῦ θεοῦ αἱ εὐεργεσίαι εἰς τὸν ὕμνον αὐτοῦ α- Rest zerstört παραλαμβάνονται παραλαμβάνεται ? τῆς ὑπερβαλλούσης φιλανθρωπίας καὶ τῆς χρηστότητος αὐτοῦ περιέχουσαι περιέχουσα δείγματα· τὸ γὰρ τοὺς περιπείραντας ἑαυτοὺς ταῖς ἁμαρτίαις καὶ μακρύναντας ἑαυτοῦς αὐτοῦ καὶ διὰ τοῦτο πεσόντας ἀνεγείρειν ἀνεγείρει τοῦ πτώματος καὶ ὑποστηρίζειν μόνης ἔχεται τῆς αὐτοῦ ἀγαθότητος. Διδάσκουσι δὲ καὶ οἱ προφητικοὶ λόγοι", + "candidate_score": 0.622317, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_74", + "bdc_text": "Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_84", + "psc_text": "zu sehr mit Fragen der Authentizität behaftet, als dass sie als Fragmente angesehen werden dürften. Zum anderen und vor allem ist das Werk der Expositiones in psalmos bis heute noch gar nicht identifiziert. Die von Migne nachgedruckte Mauriner EditionBernard de Montfaucon, Athanasii opera omnia I 2 (Paris 1698) 1009–1239. stellt eine Kompilation mit anderen Quellen dar. Auch was als sogenannte „Athanasius-Serie“ im Codex Vaticanus 754 zu lesen ist, dürfte nicht das ursprüngliche Werk sein. Im übrigen ergibt sich aus der syrischen Übersetzung aus dem Ende des siebten Jahrhunderts,Die syrische Version ist ediert und ins Englische übersetzt von Robert W. Thomson, Athanasiana syriaca. Part IV = Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium 167–168 (Louvain 1977). dass der Text ihrer Vorlage mit dem uns vorliegenden Pseudo-Athanasius nicht kongruent ist. Die Untersuchung dieses Pseudo-Athanasius auf eusebisches Gut hin, um es einmal in einer Testimoniensammlung mitzuteilen, muss besonders behutsam vorgenommen werden und kann erst in Angriff", + "candidate_score": 0.6215, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_74", + "bdc_text": "Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_136", + "psc_text": "de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt, die Codices Colbertinus 646 benutzt, nach der aktuellen Katalogisierung von Omont Parisinus gr. 463 aus dem 17. Jh., den Regius 1807, heute Parisinus gr. 146, und den Regius 1878, heute Parisinus gr. 139, aus dem schon der Colbertinus hervorgegangen war.Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus II–IV. Zur handschriftlichen Grundlage bei Montfaucon vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Für den Eusebius-Kommentar zu Ps 101 bis Ps 104 einschließlich, ebenso zu Ps 112, 5 bis zum Ende dieses Psalmes, hat er die Niketas-Katene verwendet. Da diese in den genannten Parisini nicht enthalten ist, müsste er sie, falls", + "candidate_score": 0.617256, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_74", + "bdc_text": "Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_32", + "psc_text": "ὀλίγα nicht notwendig, dass der ausgezogene Autor tatsächlich derselbe wie der zuvor genannte ist. So wird auf fol. 377r, innerhalb der Kommentierung von Ps 117,23, als vorletzter Eintrag ein Auszug aus Theodoret (PG 80, 1816 C: τοῦτον – τόκον) unter καὶ μετ’ ὀλίγα geboten, obwohl zwei Einträge angeblich aus Didymus vorausgehen, der eine vorgestellt als διδύμου, der andere wieder mit καὶ μετ’ ὀλίγα. Diese beiden stammen in Wirklichkeit aus Eusebius. (Cb) Venetus Marcianus gr. Z 17 (10. Jh.) Der Codex, der zur Schenkung von Kardinal Bessarion an die Marciana gehört,Zum Codex vgl. Vanderschelden (wie Anm. 9) 45–48. stimmt mit Ca in der Komposition und Darbietungsweise völlig überein. Dorival hielt es deshalb für möglich, dass beide Handschriften in demselben atelier entstanden sein könnten.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) I 248. Der enge Kontakt, der zwischen beiden offensichtlich besteht, mag diesen Schluß für das Layout nahelegen. Aber Cb ist nicht einfach eine", + "candidate_score": 0.615572, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_74", + "bdc_text": "Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_147", + "psc_text": "Quellenapparat sind nichts weiter als Angaben der Referenz, damit der Leser den Abstand der neuen Ausgabe von der bislang rezipierten Psalmenkommentierung des Eusebius einfacher überblickt oder auch bei Beschäftigung mit älterer Literatur die aus Migne und Pitra zitierten Stellen dem nunmehr gültigen Text zuordnen kann. Bibelzitate werden nur dann nachgewiesen, wenn sie nicht im Lemma enthalten sind. Die biblischen Bücher werden abgekürzt nach dem Verzeichnis in der Theologischen Realenzyklopädie (Berlin 1976), die wenigen Apostolischen Väter nach Walter Bauer, Wörterbuch zum neuen Testament (6Berlin 1988). Zusätze im textkritischen Apparat, zum Beispiel „auf Rasur“, beziehen sich auf je eine einzige Sigle, und zwar ohne Klammern auf die folgende, mit Klammern auf die vorausgehende. ραʹ Ὀδυρμὸς ἐπὶ τῷ προτέρῳ λαῷ καὶ προφητεία νεοῦ λαοῦ καὶ κλῆσις ἐθνῶν Προσευχὴ τῷ πτωχῷ, ὅταν ἀκηδιάσῃ καὶ ἐναντίον κυρίου ἐκχέῃ τὴν δέησιν αὐτοῦ. Εἰσάκουσον, κύριε, τῆς προσευχῆς μου, καὶ ἡ κραυγή μου πρὸς σὲ ἐλθάτω. μὴ ἀποστρέψῃς", + "candidate_score": 0.615239, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_82", + "bdc_text": "Praestaret solis priscis omnes collocasse operam neglectis nuperis illis tractatoribus , qui ex retextis aliorum sertis novas subinde corollas concinnare gaudent .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_942", + "psc_text": ". Ἦλθε … συνωθουμένην] A 401r: anonym; P 340v–341r: anonym; vgl. Nd 244v: Zuweisung nicht lesbar; vgl. Nh 637r: Gregor von Nazianz fortgesetzt; PG 24 (68 B12–C8)Ἦλθε δέ τις εἰς ἡμᾶς φυσικὸς λόγος, ὡς μὴ τρεφομέμων νεοττῶν τῶν κοράκων ὑπὸ τῶν γεννησάντων ὁμοίως τοῖς τῶν ἄλλων ὀρνέων νεοττοῖς · καταλείπεσθαι καταλίπεσθαι μὲν γάρ φασι τῶν κοράκων τοὺς νεοττοὺς ὑπὸ τῶν γεγεννηκότων, τρέφεσθαι δὲ ἄλλως παραδόξῳ τοῦ θεοῦ δυνάμει· μηκέτι γὰρ αὐτοῖς πλησιαζόντων τῶν γεγεννηκότων κεχηνέναι κεχηνέναι καὶ διανοιγεῖν τὸ στόμα nach ἐνδείᾳ τροφῆς ἐνδείᾳ καὶ ἑοικέναι ἐπικαλουμένοις τὸν θεὸν φυσικῆ τινὶ ἐνεργείᾳ καὶ οἷον φυσικῇ τινι ἐνεργείᾳ ἐπικαλεῖσθαι τὸν θεὸν τὴν τροφὴν αἰτοῦντας αἰτοῦντα αἰτοῦ αἰτοῦσι παρὰ τοῦ τὸ εἶναι αὐτοῖς δεδωρημένου δεδωρομένου . οὕτω δὲ φέρεσθαι αὐτοῖς τινὰ vor τροφὴν ἐξ ἀέρος ἀρχῆς τροφὴν κατὰ τοῦ στόματος ὑπό τινος αὔρας συνωθουμένην. ρμζʹ Ὕμνος σὺν θεολογίᾳ Ἐπαίνει, Ἱερουσαλήμ, τὸν κύριον, αἴνει τὸν θεόν σου, Σιών, ὅτι ἐνίσχυσε τοὺς μοχλοὺς τῶν", + "candidate_score": 0.614951, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_74", + "bdc_text": "Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_28", + "psc_text": "Missgeschick. Ebenso kann die Zuordnung der Textstücke zu den Lemmata in C von den Hauptzeugen abweichen, zum Beispiel die Nr. 4 und 5 zu Ps 117. Neben der Epitomierung wird in C keine systematische Bearbeitung vorgenommen. Paraphrastische Verdrängungen des ursprünglichen Wortlauts wie gegen Ende des Fragmentes zu Ps 103,25a–26b sind selten. (Ca) Parisinus gr. 139 (10. Jh.) Der seit dem Jahr 1622 in Paris befindliche und wegen seiner prachtvollen Miniaturen als Psautier de Paris berühmt gewordene Codex aus dem zehnten JahrhundertZum Codex vgl. Vanderschelden (wie Anm. 9) 40–44. teilt mit der übrigen Katenenüberlieferung die unangenehme Eigenschaft der Unzuverlässigkeit in den Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius", + "candidate_score": 0.614658, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_16_18", + "bdc_text": "Albert van Roey , in : LThK III 373f ; Johannes Leipold , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_984", + "psc_text": "χρωμένοις χρωμένοις αὐτῇ . τοιοῦτοι ἦσαν οἱ ἱεροὶ τοῦ σωτῆρος ἀπόστολοι, ὧν δὴ εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν τῷ μεγαλοφώνῳ τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος χρησαμένων, ὡς πᾶσαν ἀκοὴν ἀνθρώπων πληρωθῆναι τῆς φωνῆς αὐτῶν. Ἐπειδὴ μὴ πάντες οἷοί τε εἰσὶ κατὰ τοὺς ἀποστόλους ἐν ἤχῳ σάλπιγγος αἰνεῖν τὸν θεόν, ὑποκαταβαίνει ὁ λόγος καὶ παρακελεύεται ἑτέροις μὲν ἐν ψαλτηρίῳ , ἑτέροις δὲ ἐν κιθάρᾳ καὶ πάλιν ἄλλοις ἐν τυμπάνοις αἰνεῖν αὐτόν , τοῖς μὲν δι’ ἔργων καὶ διὰ τῶν τοῦ σώματος πράξεων, τοῖς δὲ δι’ αὐτῆς τῆς ψυχικῆς κινήσεως εὐρύθμως καὶ ἐναρμονίως κατ’ ἀρετὴν κινουμένης, τοῖς δὲ διὰ τοῦ πνεύματος τοῦ κατοικοῦντος ἐν τῇ ψυχῇ. οἶδε γοῦν τὴν διαφορὰν ταύτην καὶ ὁ θεῖος ἀπόστολος, ἐπὰν λέγῃ· προσεύξομαι τῷ πνεύματι, προσεύξομαι δὲ καὶ τῷ νοΐ. ψαλῶ τῷ πνεύματι, ψαλῶ δὲ καὶ τῷ νοΐ . Τριῶν δὲ ὄντων τῶν ἐν ἡμῖν, ψυχῆς καὶ σώματος", + "candidate_score": 0.612641, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_15_17", + "bdc_text": "- Lit. : Albert van Roey , in : LThK III 373f ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_551", + "psc_text": "τέλος ὑποδεικτικός ἐπιδεικτικός . διό ποτε μὲν παιδαγωγός ,ποτὲ δὲ λύχνος, ποτὲ δὲ φῶς ἐν τοῖς ἱεροῖς ἀνηγόρευται λόγοις. Καὶ ἐπὶ τῶν ἐντολῶν δὲ ὁ αὐτὸς τρόπος· πολλὰ γὰρ ἐν τῷ μεταξὺ περὶ ἐντολῶν διαλεχθεὶς κατὰ τὸ ἑνδέκατον στοιχεῖον ἐν προκοπῇ γεγονὼς καὶ βελτιωθεὶς διὰ τῶν προειρημένων διδάσκεται λέγειν· πᾶσαι αἱ ἐντολαί σου ἀλήθεια , καὶ ἑξῆς· πλατεῖα ἡ ἐντολή σου σφόδρα . εἶτα κατὰ προκοπήν προκοπή · ἠγάπησα τὰς ἐντολάς σου ὑπὲρ χρύσιον . οἷς πᾶσιν ἐπισφράγισμα ἐπάγει· ζήτησον τὸν δοῦλόν σου, ὅτι τὰς ἐντολάς σου οὐκ ἐπελαθόμην . ἔνθα πάλιν προσήκει τὸν νοῦν ἐπιστῆσαι, ὡς ἐν ἀρχαῖς μὲν ἔτι ὢν ἔλεγεν· σὺ ἐνετείλω τὰς ἐντολάς σου φυλάξασθαι , καὶ πάλιν μελλητικῶς· τότε οὐ μὴ αἰσχυνθῶ , καὶ προϊὼν ὑπισχνεῖτο· ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου ἀδολεσχήσω , καὶ ὠς μηδέπω συνιεὶς τὸ βάθος τῶν ἐντολῶν προσεύχετο λέγων· μὴ ἀποκρύψῃς ἀπ’ ἐμοῦ τὰς ἐντολάς σου . καὶ ταῦτα μὲν κατ’ ἀρχὰς", + "candidate_score": 0.6051, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 8, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana", + "max_score": 0.730136, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119_121", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita . Eiusdem quidem argumenti sunt duae priores et postrema , sed non pari filoin der Vorlage filio . et ratione conscriptae .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_105", + "psc_text": "Novi autem, quatuor libris Evangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalypsi Joannis libro uno. CAPUT IX.-- Qua ratione vacandum studio Scripturae. 14. In his omnibus libris timentes Deum et pietate mansueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentiae capacior. In iis enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, moresque vivendi,", + "candidate_score": 0.730136, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_125_127", + "bdc_text": "Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios . Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_105", + "psc_text": "Novi autem, quatuor libris Evangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalypsi Joannis libro uno. CAPUT IX.-- Qua ratione vacandum studio Scripturae. 14. In his omnibus libris timentes Deum et pietate mansueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentiae capacior. In iis enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, moresque vivendi,", + "candidate_score": 0.718921, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_105", + "psc_text": "Novi autem, quatuor libris Evangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalypsi Joannis libro uno. CAPUT IX.-- Qua ratione vacandum studio Scripturae. 14. In his omnibus libris timentes Deum et pietate mansueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentiae capacior. In iis enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, moresque vivendi,", + "candidate_score": 0.714186, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_126_128", + "bdc_text": "Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios . Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei . Nam hi variis afflictionibus explorantur , nonnunquam vel inertia vel corrupta doctrina et haeresibus a simplicitate abducuntur , ut pharmaco aliquo adversus hos morbos sit opus , quod quidem coelestis medicus Paulus ea paravit epistola .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_105", + "psc_text": "Novi autem, quatuor libris Evangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalypsi Joannis libro uno. CAPUT IX.-- Qua ratione vacandum studio Scripturae. 14. In his omnibus libris timentes Deum et pietate mansueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentiae capacior. In iis enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, moresque vivendi,", + "candidate_score": 0.702081, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_124_126", + "bdc_text": "In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_105", + "psc_text": "Novi autem, quatuor libris Evangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalypsi Joannis libro uno. CAPUT IX.-- Qua ratione vacandum studio Scripturae. 14. In his omnibus libris timentes Deum et pietate mansueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentiae capacior. In iis enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, moresque vivendi,", + "candidate_score": 0.69932, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_7_9", + "bdc_text": "At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ; caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_105", + "psc_text": "Novi autem, quatuor libris Evangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalypsi Joannis libro uno. CAPUT IX.-- Qua ratione vacandum studio Scripturae. 14. In his omnibus libris timentes Deum et pietate mansueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentiae capacior. In iis enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, moresque vivendi,", + "candidate_score": 0.684494, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_110_112", + "bdc_text": "Quodsi nihil posthac dicendum , nisi quod prius non sit dictum , silendum profecto erit omnibus . Verum quis hoc ab homine exigat ? Loquendum ergo omnibus , quorum loqui interest , quorum loquutio sana est atque prodest .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_342", + "psc_text": "non docent; et si pro eis alia integra, quae intelligantur, potest dicere, id magis eliget: si autem non potest, sive quia non sunt, sive quia in praesentia non occurrunt, utetur etiam verbis minus integris, dum tamen res ipsa doceatur atque discatur integre. 25. Et hoc quidem non solum in collocutionibus, sive fiant cum aliquo uno, sive cum pluribus; verum etiam multo magis in populis quando sermo promitur, ut intelligamur instandum est. Quia in collocutionibus est cuique interrogandi potestas: ubi autem omnes tacent ut audiatur unus, et in eum intenta ora convertunt, ibi ut requirat quisque quod non intellexerit, nec moris est nec decoris; ac per hoc debet maxime tacenti subvenire cura dicentis. Solet autem motu suo significare utrum intellexerit cognoscendi avida multitudo: quod donec significet, versandum est quod agitur, multimoda varietate dicendi; quod in potestate non habent, qui praeparata et ad verbum memoriter retenta pronuntiant. Mox autem ut intellectum esse", + "candidate_score": 0.683506, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89_91", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus . Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii :", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_296", + "psc_text": "intelligatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusve dona Dei sunt in ingeniis hominum, vel adjutoria tribuuntur. Proinde sicut in verbis propriis, de quibus superius disputavimus, ubi res ut dicuntur intelligendae sunt; sic in translatis quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intelligendum est, de quibus huc usque quantum visum est, satis egimus; non solum admonendi sunt studiosi venerabilium Litterarum, ut in Scripturis sanctis genera locutionum sciant, et quomodo apud eas aliquid dici soleat, vigilanter advertant, memoriterque retineant; verum etiam, quod est praecipuum et maxime necessarium, orent ut intelligant. In eis quippe Litteris, quarum studiosi sunt, legunt quoniam Dominus dat sapientiam, et a facie ejus scientia et intellectus. (Prov. II, 6) ; a quo et ipsum studium, si pietate praeditum est, acceperunt. Sed haec satis etiam de signis, quantum ad verba pertinet dicta sint. Restat ut de proferendis eis quae sentimus, sequenti volumine, quae Dominus donaverit, disseramus.", + "candidate_score": 0.682359, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_97_99", + "bdc_text": "Otto 313 , Nr. 1609. . Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_108", + "psc_text": "sed rursus per illud pecus intelligimus evangelistam, quem significavit Scriptura, interpretante Apostolo, dicens, Bovem triturantem non infrenabis (I Cor. IX, 9) . CAPUT XI.-- Ut ignorantia signorum tollatur, necessaria est linguarum cognitio, ac praesertim graecae et hebraeae. 16. Contra ignota signa propria magnum remedium est linguarum cognitio. Et latinae quidem linguae homines, quos nunc instruendos suscepimus, duabus aliis ad Scripturarum divinarum cognitionem opus habent, hebraea scilicet et graeca; ut ad exemplaria praecedentia recurratur, si quam dubitationem attulerit latinorum interpretum infinita varietas. Quanquam et hebraea verba non interpretata saepe inveniamus in libris, sicut Amen, et Alleluia, et Racha, et Hosanna, et si qua sunt alia: quorum partim propter sanctiorem auctoritatem, quamvis interpretari potuissent, servata est antiquitas, sicut est Amen, et Alleluia; partim vero in aliam linguam transferri non potuisse dicuntur, sicut alia duo quae posuimus. Sunt enim quaedam verba certarum linguarum, quae in usum alterius linguae per interpretationem transire non possint.", + "candidate_score": 0.680097, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_102_104", + "bdc_text": "Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant . Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est . In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_303", + "psc_text": "ingenium, facilius adhaeret eloquentia legentibus et audientibus eloquentes, quam eloquentiae praecepta sectantibus. Nec desunt ecclesiasticae litterae, etiam praeter canonem in auctoritatis arce salubriter collocatum, quas legendo homo capax, etsi id non agat, sed tantummodo rebus quae ibi dicuntur intentus sit, etiam eloquio quo dicuntur, dum in his versatur, imbuitur; accedente vel maxime exercitatione sive scribendi, sive dictandi, postremo etiam dicendi, quae secundum pietatis ac fidei regulam sentit. Si autem tale desit ingenium, nec illa rhetorica praecepta capiuntur; nec, si magno labore inculcata quantulacumque ex parte capiantur, aliquid prosunt. Quandoquidem etiam ipsi qui ea didicerunt, et copiose ornateque dicunt, non omnes ut secundum ipsa dicant, possunt ea cogitare cum dicunt, si non de his disputant: imo vero vix ullos eorum esse existimo, qui utrumque possint, et dicere bene, et ad hoc faciendum praecepta illa dicendi cogitare cum dicunt. Cavendum est enim ne fugiant ex animo quae dicenda sunt, dum attenditur ut", + "candidate_score": 0.679932, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_127", + "bdc_text": "Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_105", + "psc_text": "Novi autem, quatuor libris Evangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalypsi Joannis libro uno. CAPUT IX.-- Qua ratione vacandum studio Scripturae. 14. In his omnibus libris timentes Deum et pietate mansueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentiae capacior. In iis enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, moresque vivendi,", + "candidate_score": 0.678918, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89_91", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus . Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii :", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_338", + "psc_text": "disparem quidem, verumtamen subsequentem in Dei Ecclesia reperirent. Non ergo expositores eorum ita loqui debent, tanquam se ipsi exponendos simili auctoritate proponant; sed in omnibus sermonibus suis primitus ac maxime ut intelligantur elaborent, ea quantum possunt perspicuitate dicendi, ut aut multum tardus sit qui non intelligat, aut in rerum quas explicare atque ostendere volumus difficultate ac subtilitate, non in nostra locutione sit causa quo minus tardiusve quod dicimus possit intelligi. CAPUT IX.-- Difficilia intellectu apud quos et quomodo tractanda. 23. Sunt enim quaedam quae vi sua non intelliguntur, aut vix intelliguntur, quantolibet et quantumlibet, quamvis planissime, dicentis versentur eloquio; quae in populi audientiam, vel raro, si aliquid urget, vel nunquam omnino mittenda sunt. In libris autem, qui ita scribuntur ut ipsi sibi quodammodo lectorem teneant cum intelliguntur, cum autem non intelliguntur molesti non sint molentibus legere, et in aliquorum collocutionibus, non est hoc officium deserendum, ut vera, quamvis difficillima ad", + "candidate_score": 0.676492, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89_91", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus . Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii :", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_339", + "psc_text": "in populi audientiam, vel raro, si aliquid urget, vel nunquam omnino mittenda sunt. In libris autem, qui ita scribuntur ut ipsi sibi quodammodo lectorem teneant cum intelliguntur, cum autem non intelliguntur molesti non sint molentibus legere, et in aliquorum collocutionibus, non est hoc officium deserendum, ut vera, quamvis difficillima ad intelligendum, quae ipsi jam percepimus, cum quantocumque labore disputationis ad aliorum intelligentiam perducamus, si tenet auditorem vel collocutorem discendi cupiditas, nec mentis capacitas desit, quae quoquo modo intimata possit accipere; non curante illo qui docet, quanta eloquentia doceat, sed quanta evidentia. CAPUT X.-- Perspicuitatis in dicendo studium. 24. Cujus evidentiae diligens appetitus aliquando negligit verba cultiora, nec curat quid bene sonet, sed quid bene indicet atque intimet quod ostendere intendit. Unde ait quidam, cum de tali genere locutionis ageret, esse in ea quamdam diligentem negligentiam ( Cicero, in Oratore ). Haec tamen sic detrahit ornatum, ut sordes non contrahat. Quamvis", + "candidate_score": 0.675915, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_96_98", + "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ; Otto 313 , Nr. 1609. . Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_296", + "psc_text": "intelligatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusve dona Dei sunt in ingeniis hominum, vel adjutoria tribuuntur. Proinde sicut in verbis propriis, de quibus superius disputavimus, ubi res ut dicuntur intelligendae sunt; sic in translatis quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intelligendum est, de quibus huc usque quantum visum est, satis egimus; non solum admonendi sunt studiosi venerabilium Litterarum, ut in Scripturis sanctis genera locutionum sciant, et quomodo apud eas aliquid dici soleat, vigilanter advertant, memoriterque retineant; verum etiam, quod est praecipuum et maxime necessarium, orent ut intelligant. In eis quippe Litteris, quarum studiosi sunt, legunt quoniam Dominus dat sapientiam, et a facie ejus scientia et intellectus. (Prov. II, 6) ; a quo et ipsum studium, si pietate praeditum est, acceperunt. Sed haec satis etiam de signis, quantum ad verba pertinet dicta sint. Restat ut de proferendis eis quae sentimus, sequenti volumine, quae Dominus donaverit, disseramus.", + "candidate_score": 0.674666, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_101_103", + "bdc_text": "At diligentis et absoluti interpretis erat ista omnia observare . Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant . Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_296", + "psc_text": "intelligatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusve dona Dei sunt in ingeniis hominum, vel adjutoria tribuuntur. Proinde sicut in verbis propriis, de quibus superius disputavimus, ubi res ut dicuntur intelligendae sunt; sic in translatis quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intelligendum est, de quibus huc usque quantum visum est, satis egimus; non solum admonendi sunt studiosi venerabilium Litterarum, ut in Scripturis sanctis genera locutionum sciant, et quomodo apud eas aliquid dici soleat, vigilanter advertant, memoriterque retineant; verum etiam, quod est praecipuum et maxime necessarium, orent ut intelligant. In eis quippe Litteris, quarum studiosi sunt, legunt quoniam Dominus dat sapientiam, et a facie ejus scientia et intellectus. (Prov. II, 6) ; a quo et ipsum studium, si pietate praeditum est, acceperunt. Sed haec satis etiam de signis, quantum ad verba pertinet dicta sint. Restat ut de proferendis eis quae sentimus, sequenti volumine, quae Dominus donaverit, disseramus.", + "candidate_score": 0.670456, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_97_99", + "bdc_text": "Otto 313 , Nr. 1609. . Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_196", + "psc_text": "Nam quidquid homo extra didicerit, si noxium est, ibi damnatur; si utile est, ibi invenitur. Et cum ibi quisque invenerit omnia quae utiliter alibi didicit, multo abundantius ibi inveniet ea quae nusquam omnino alibi, sed in illarum tantummodo Scripturarum mirabili altitudine et mirabili humilitate discuntur. Hac igitur instructione praeditum cum signa incognita lectorem non impedierint, mitem et numilem corde, subjugatum leniter Christo, et oneratum sarcina levi, fundatum et radicatum et aedificatum in charitate, quem scientia inflare non possit, accedat ad ambigua signa in Scripturis consideranda et discutienda, de quibus jam tertio volumine dicere aggrediar, quod Dominus donare dignabitur. LIBER TERTIUS. Postquam egit in superiore libro de removenda signorum ignorantia, transit nunc S. Doctor ad considerationem ambiguitatis, quae cum in propriis tum in translatis signis occurrit. In propriis quidem ex interpunctione vocum, ex earum pronuntiatione, ex ancipiti significatu: quod genus ambiguitatis ex contextu sermonis, et collatione interpretum, aut ejus linguae unde", + "candidate_score": 0.670424, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98_100", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae . Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_116", + "psc_text": "si quis consuetudinem veterum qui latine locuti sunt, tenere voluerit, transire non possunt. Quae aliquando intellectui nihil adimunt, sed offendunt tamen eos qui plus delectantur rebus, cum etiam in earum signis sua quaedam servatur integritas. Nam soloecismus qui dicitur, nihil aliud est quam cum verba non ea lege sibi coaptantur, qua coaptaverunt qui priores nobis non sine auctoritate aliqua locuti sunt. Utrum enim Inter homines, an, Inter hominibus dicatur, ad rerum non pertinet cognitorem. Item barbarismus quid aliud est, nisi verbum non eis litteris vel sono enuntiatum, quo ab eis qui latine ante nos locuti sunt, enuntiari solet? Utrum enim Ignoscere producta an correpta tertia syllaba dicatur, non multum curat qui peccatis suis Deum ut ignoscat petit, quolibet modo illud verbum sonare potuerit. Quid est ergo integritas locutionis, nisi alienae consuetudinis conservatio, loquentium veterum auctoritate firmatae. 20. Sed tamen eo magis inde offenduntur homines, quo infirmiores sunt; et eo sunt", + "candidate_score": 0.670362, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89_91", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus . Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii :", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_337", + "psc_text": "sapientes, canonicos nostros auctores doctoresque fateamur, tali eloquentia, qualis personis ejusmodi congruebat. CAPUT VIII.-- Obscuritas sacrorum auctorum licet eloquens, non imitanda a doctoribus christianis. 22. Sed nos etsi de litteris eorum, quae sine difficultate intelliguntur nonnulla sumimus elocutionis exempla; nequaquam tamen putare debemus imitandos eos nobis esse in iis quae ad exercendas et elimandas quodammodo mentes legentium, et ad rumpenda fastidia atque acuenda studia discere volentium, celandos quoque, sive ut ad pietatem convertantur, sive ut a mysteriis secludantur, animos impiorum, utili ac salubri obscuritate dixerunt. Sic quippe illi locuti sunt, ut posteriores qui eos recte intelligerent et exponerent, alteram gratiam, disparem quidem, verumtamen subsequentem in Dei Ecclesia reperirent. Non ergo expositores eorum ita loqui debent, tanquam se ipsi exponendos simili auctoritate proponant; sed in omnibus sermonibus suis primitus ac maxime ut intelligantur elaborent, ea quantum possunt perspicuitate dicendi, ut aut multum tardus sit qui non intelligat, aut in rerum quas", + "candidate_score": 0.670326, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_102_104", + "bdc_text": "Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant . Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est . In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_296", + "psc_text": "intelligatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusve dona Dei sunt in ingeniis hominum, vel adjutoria tribuuntur. Proinde sicut in verbis propriis, de quibus superius disputavimus, ubi res ut dicuntur intelligendae sunt; sic in translatis quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intelligendum est, de quibus huc usque quantum visum est, satis egimus; non solum admonendi sunt studiosi venerabilium Litterarum, ut in Scripturis sanctis genera locutionum sciant, et quomodo apud eas aliquid dici soleat, vigilanter advertant, memoriterque retineant; verum etiam, quod est praecipuum et maxime necessarium, orent ut intelligant. In eis quippe Litteris, quarum studiosi sunt, legunt quoniam Dominus dat sapientiam, et a facie ejus scientia et intellectus. (Prov. II, 6) ; a quo et ipsum studium, si pietate praeditum est, acceperunt. Sed haec satis etiam de signis, quantum ad verba pertinet dicta sint. Restat ut de proferendis eis quae sentimus, sequenti volumine, quae Dominus donaverit, disseramus.", + "candidate_score": 0.669047, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89_91", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus . Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii :", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_342", + "psc_text": "non docent; et si pro eis alia integra, quae intelligantur, potest dicere, id magis eliget: si autem non potest, sive quia non sunt, sive quia in praesentia non occurrunt, utetur etiam verbis minus integris, dum tamen res ipsa doceatur atque discatur integre. 25. Et hoc quidem non solum in collocutionibus, sive fiant cum aliquo uno, sive cum pluribus; verum etiam multo magis in populis quando sermo promitur, ut intelligamur instandum est. Quia in collocutionibus est cuique interrogandi potestas: ubi autem omnes tacent ut audiatur unus, et in eum intenta ora convertunt, ibi ut requirat quisque quod non intellexerit, nec moris est nec decoris; ac per hoc debet maxime tacenti subvenire cura dicentis. Solet autem motu suo significare utrum intellexerit cognoscendi avida multitudo: quod donec significet, versandum est quod agitur, multimoda varietate dicendi; quod in potestate non habent, qui praeparata et ad verbum memoriter retenta pronuntiant. Mox autem ut intellectum esse", + "candidate_score": 0.669004, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_48", + "bdc_text": "Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_161", + "psc_text": "episcopus, considerata historia gentium, cum reperisset Platonem Jeremiae temporibus profectum fuisse in Aegyptum, ubi propheta ille tunc erat, probabilius esse ostendit quod Plato potius nostris Litteris per Jeremiam fuerit imbutus, ut illa posset docere vel scribere quae jure laudantur? Ante Litteras enim gentis Hebraeorum, in qua unius Dei cultus emicuit, ex qua secundum carnem venit Dominus noster, nec ipse quidem Pythagoras fuit, a cujus posteris Platonem theologiam didicisse isti asserunt. Ita consideratis temporibus fit multo credibilius istos potius de Litteris nostris habuisse quaecumque bona et vera dixerunt, quam de Platonis Dominum Jesum Christum, quod dementissimum est credere. 44. Narratione autem historica cum praeterita etiam hominum instituta narrantur, non inter humana instituta ipsa historia numeranda est; quia jam quae transierunt, nec infecta fieri possunt, in ordine temporum habenda sunt, quorum est conditor et administrator Deus. Aliud est enim facta narrare, aliud docere facienda. Historia facta narrat fideliter atque utiliter; libri autem", + "candidate_score": 0.668309, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_105", + "psc_text": "Novi autem, quatuor libris Evangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalypsi Joannis libro uno. CAPUT IX.-- Qua ratione vacandum studio Scripturae. 14. In his omnibus libris timentes Deum et pietate mansueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentiae capacior. In iis enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, moresque vivendi,", + "candidate_score": 0.667968, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_76_78", + "bdc_text": "-Quellen und Darstellungen aus der Geschichte des Reformations jahrhunderts VI , S. 91-102 , Nr. 62-64. 66 ). , verum adeo non debere illorum diligentiam absterrere a scribendo , ut incitet potius , utpote qui enarratione ipsorum diligenti plurimum possim iuvari . Vicit tandem obstinatiam meam ratio , operis difficultatem cum veterum tum recensiorum diligentia . Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_310", + "psc_text": "etiam quod non potest eloquenter, verba Scripturarum tenere maxime necessarium est. Quanto enim se pauperiorem cernit in suis, tanto eum oportet in istis esse ditiorem; ut quod dixerit suis verbis, probet ex illis; et qui propriis verbis minor erat, magnorum testimonio quodammodo crescat. Probando enim delectat, qui minus potest delectare dicendo. Porro qui non solum sapienter, verum etiam eloquenter vult dicere, quoniam profecto plus proderit, si utrumque potuerit; ad legendos vel audiendos et exercitatione imitandos eloquentes eum mitto libentius, quam magistris artis rhetoricae vacare praecipio: si tamen ii qui leguntur et audiuntur, non solum eloquenter, sed etiam sapienter dixisse vel dicere veraci praedicatione laudantur. Qui enim eloquenter dicunt, suaviter; qui sapienter, salubriter audiuntur. Propter quod non ait Scriptura, Multitudo eloquentium; sed, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum (Sap. VI, 26) . Sicut autem saepe sumenda sunt et amara salubria, ita semper vitanda est perniciosa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi", + "candidate_score": 0.667103, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98_100", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae . Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_117", + "psc_text": "Ignoscere producta an correpta tertia syllaba dicatur, non multum curat qui peccatis suis Deum ut ignoscat petit, quolibet modo illud verbum sonare potuerit. Quid est ergo integritas locutionis, nisi alienae consuetudinis conservatio, loquentium veterum auctoritate firmatae. 20. Sed tamen eo magis inde offenduntur homines, quo infirmiores sunt; et eo sunt infirmiores, quo doctiores videri volunt, non rerum scientia qua aedificamur, sed signorum qua non inflari omnino difficile est, cum et ipsa rerum scientia saepe cervicem erigat, nisi dominico reprimatur jugo. Quid enim obest intellectori, quod ita scriptum est: Quae est terra in qua isti insidunt super eam, si bona est an nequam; et quae sunt civitates in quibus ipsi inhabitant in ipsis (Num. XIII, 20) ? Quam locutionem magis alienae linguae esse arbitror, quam sensum aliquem altiorem. Illud etiam quod jam auferre non possumus de ore cantantium populorum, Super ipsum autem floriet sanctificatio mea (Psal. CXXXI, 18) , nihil profecto", + "candidate_score": 0.66687, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_146", + "bdc_text": "Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_11", + "psc_text": "(Joan. XIV, 6) . Quid enim habemus quod non accepimus? Quod si accepimus, quid gloriamur quasi non acceperimus (I Cor. IV, 7)? 9. Qui legit audientibus litteras, utique quas agnoscit enuntiat; qui autem ipsas litteras tradit, hoc agit ut alii quoque legere noverint: uterque tamen id insinuat quod accepit. Sic etiam qui ea quae in Scripturis intelligit, exponit audientibus, tanquam litteras quas agnoscit pronuntiat lectoris officio; qui autem praecipit quomodo intelligendum sit, similis est tradenti litteras, hoc est praecipienti quomodo sit legendum: ut quomodo ille qui legere novit, alio lectore non indiget, cum codicem invenerit, a quo audiat quid ibi scriptum sit; sic iste qui praecepta quae conamur tradere acceperit, cum in libris aliquid obscuritatis invenerit, quasdam regulas veluti litteras tenens intellectorem alium non requirat, per quem sibi quod opertum est retegatur; sed quibusdam vestigiis indagatis ad occultum sensum sine ullo errore ipse perveniat, aut certe in absurditatem pravae sententiae", + "candidate_score": 0.666722, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_296", + "psc_text": "intelligatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusve dona Dei sunt in ingeniis hominum, vel adjutoria tribuuntur. Proinde sicut in verbis propriis, de quibus superius disputavimus, ubi res ut dicuntur intelligendae sunt; sic in translatis quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intelligendum est, de quibus huc usque quantum visum est, satis egimus; non solum admonendi sunt studiosi venerabilium Litterarum, ut in Scripturis sanctis genera locutionum sciant, et quomodo apud eas aliquid dici soleat, vigilanter advertant, memoriterque retineant; verum etiam, quod est praecipuum et maxime necessarium, orent ut intelligant. In eis quippe Litteris, quarum studiosi sunt, legunt quoniam Dominus dat sapientiam, et a facie ejus scientia et intellectus. (Prov. II, 6) ; a quo et ipsum studium, si pietate praeditum est, acceperunt. Sed haec satis etiam de signis, quantum ad verba pertinet dicta sint. Restat ut de proferendis eis quae sentimus, sequenti volumine, quae Dominus donaverit, disseramus.", + "candidate_score": 0.666391, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_97_99", + "bdc_text": "Otto 313 , Nr. 1609. . Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_116", + "psc_text": "si quis consuetudinem veterum qui latine locuti sunt, tenere voluerit, transire non possunt. Quae aliquando intellectui nihil adimunt, sed offendunt tamen eos qui plus delectantur rebus, cum etiam in earum signis sua quaedam servatur integritas. Nam soloecismus qui dicitur, nihil aliud est quam cum verba non ea lege sibi coaptantur, qua coaptaverunt qui priores nobis non sine auctoritate aliqua locuti sunt. Utrum enim Inter homines, an, Inter hominibus dicatur, ad rerum non pertinet cognitorem. Item barbarismus quid aliud est, nisi verbum non eis litteris vel sono enuntiatum, quo ab eis qui latine ante nos locuti sunt, enuntiari solet? Utrum enim Ignoscere producta an correpta tertia syllaba dicatur, non multum curat qui peccatis suis Deum ut ignoscat petit, quolibet modo illud verbum sonare potuerit. Quid est ergo integritas locutionis, nisi alienae consuetudinis conservatio, loquentium veterum auctoritate firmatae. 20. Sed tamen eo magis inde offenduntur homines, quo infirmiores sunt; et eo sunt", + "candidate_score": 0.666179, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98_100", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae . Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_296", + "psc_text": "intelligatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusve dona Dei sunt in ingeniis hominum, vel adjutoria tribuuntur. Proinde sicut in verbis propriis, de quibus superius disputavimus, ubi res ut dicuntur intelligendae sunt; sic in translatis quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intelligendum est, de quibus huc usque quantum visum est, satis egimus; non solum admonendi sunt studiosi venerabilium Litterarum, ut in Scripturis sanctis genera locutionum sciant, et quomodo apud eas aliquid dici soleat, vigilanter advertant, memoriterque retineant; verum etiam, quod est praecipuum et maxime necessarium, orent ut intelligant. In eis quippe Litteris, quarum studiosi sunt, legunt quoniam Dominus dat sapientiam, et a facie ejus scientia et intellectus. (Prov. II, 6) ; a quo et ipsum studium, si pietate praeditum est, acceperunt. Sed haec satis etiam de signis, quantum ad verba pertinet dicta sint. Restat ut de proferendis eis quae sentimus, sequenti volumine, quae Dominus donaverit, disseramus.", + "candidate_score": 0.66605, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98_100", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae . Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_108", + "psc_text": "sed rursus per illud pecus intelligimus evangelistam, quem significavit Scriptura, interpretante Apostolo, dicens, Bovem triturantem non infrenabis (I Cor. IX, 9) . CAPUT XI.-- Ut ignorantia signorum tollatur, necessaria est linguarum cognitio, ac praesertim graecae et hebraeae. 16. Contra ignota signa propria magnum remedium est linguarum cognitio. Et latinae quidem linguae homines, quos nunc instruendos suscepimus, duabus aliis ad Scripturarum divinarum cognitionem opus habent, hebraea scilicet et graeca; ut ad exemplaria praecedentia recurratur, si quam dubitationem attulerit latinorum interpretum infinita varietas. Quanquam et hebraea verba non interpretata saepe inveniamus in libris, sicut Amen, et Alleluia, et Racha, et Hosanna, et si qua sunt alia: quorum partim propter sanctiorem auctoritatem, quamvis interpretari potuissent, servata est antiquitas, sicut est Amen, et Alleluia; partim vero in aliam linguam transferri non potuisse dicuntur, sicut alia duo quae posuimus. Sunt enim quaedam verba certarum linguarum, quae in usum alterius linguae per interpretationem transire non possint.", + "candidate_score": 0.665859, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_96_98", + "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ; Otto 313 , Nr. 1609. . Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_121", + "psc_text": "plurium interpretum consulenda collatio est. Si autem ipsius linguae nostrae aliqua verba locutionesque ignoramus, legendi consuetudine audiendique innotescunt. Nulla sane sunt magis mandanda memoriae, quam illa verborum locutionumque genera quae ignoramus; ut cum vel peritior occurrerit de quo quaeri possint, vel talis lectio quae vel ex praecedentibus vel consequentibus vel utrisque ostendat quam vim habeat, quidve significet quod ignoramus, facile adjuvante memoria possimus advertere et discere. Quanquam tanta est vis consuetudinis etiam ad discendum, ut qui in Scripturis sanctis quodammodo nutriti educatique sunt, magis alias locutiones mirentur, easque minus latinas putent, quam illas quas in Scripturis didicerunt, neque in latinae linguae auctoribus reperiuntur. Plurimum hic quoque juvat interpretum numerositas collatis codicibus inspecta atque discussa; tantum absit falsitas: nam codicibus emendandis primitus debet invigilare solertia eorum qui Scripturas divinas nosse desiderant, ut emendatis non emendati cedant, ex uno duntaxat interpretationis genere venientes. CAPUT XV.-- Commendatur Itala versio latina, et graeca Septuaginta", + "candidate_score": 0.665178, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_90_92", + "bdc_text": "Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus . Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii : \"harena sine calce \"Nach Sueton , Caligula 53 , 2 , soll der römische Kaiser Caligula ( Caius ) mit diesen Worten den Stil Senecas charakterisiert haben ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_116", + "psc_text": "si quis consuetudinem veterum qui latine locuti sunt, tenere voluerit, transire non possunt. Quae aliquando intellectui nihil adimunt, sed offendunt tamen eos qui plus delectantur rebus, cum etiam in earum signis sua quaedam servatur integritas. Nam soloecismus qui dicitur, nihil aliud est quam cum verba non ea lege sibi coaptantur, qua coaptaverunt qui priores nobis non sine auctoritate aliqua locuti sunt. Utrum enim Inter homines, an, Inter hominibus dicatur, ad rerum non pertinet cognitorem. Item barbarismus quid aliud est, nisi verbum non eis litteris vel sono enuntiatum, quo ab eis qui latine ante nos locuti sunt, enuntiari solet? Utrum enim Ignoscere producta an correpta tertia syllaba dicatur, non multum curat qui peccatis suis Deum ut ignoscat petit, quolibet modo illud verbum sonare potuerit. Quid est ergo integritas locutionis, nisi alienae consuetudinis conservatio, loquentium veterum auctoritate firmatae. 20. Sed tamen eo magis inde offenduntur homines, quo infirmiores sunt; et eo sunt", + "candidate_score": 0.665024, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_96_98", + "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ; Otto 313 , Nr. 1609. . Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_108", + "psc_text": "sed rursus per illud pecus intelligimus evangelistam, quem significavit Scriptura, interpretante Apostolo, dicens, Bovem triturantem non infrenabis (I Cor. IX, 9) . CAPUT XI.-- Ut ignorantia signorum tollatur, necessaria est linguarum cognitio, ac praesertim graecae et hebraeae. 16. Contra ignota signa propria magnum remedium est linguarum cognitio. Et latinae quidem linguae homines, quos nunc instruendos suscepimus, duabus aliis ad Scripturarum divinarum cognitionem opus habent, hebraea scilicet et graeca; ut ad exemplaria praecedentia recurratur, si quam dubitationem attulerit latinorum interpretum infinita varietas. Quanquam et hebraea verba non interpretata saepe inveniamus in libris, sicut Amen, et Alleluia, et Racha, et Hosanna, et si qua sunt alia: quorum partim propter sanctiorem auctoritatem, quamvis interpretari potuissent, servata est antiquitas, sicut est Amen, et Alleluia; partim vero in aliam linguam transferri non potuisse dicuntur, sicut alia duo quae posuimus. Sunt enim quaedam verba certarum linguarum, quae in usum alterius linguae per interpretationem transire non possint.", + "candidate_score": 0.663742, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_88_90", + "bdc_text": "Alium ordinem et tractatum alia requirunt tempora . Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_296", + "psc_text": "intelligatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusve dona Dei sunt in ingeniis hominum, vel adjutoria tribuuntur. Proinde sicut in verbis propriis, de quibus superius disputavimus, ubi res ut dicuntur intelligendae sunt; sic in translatis quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intelligendum est, de quibus huc usque quantum visum est, satis egimus; non solum admonendi sunt studiosi venerabilium Litterarum, ut in Scripturis sanctis genera locutionum sciant, et quomodo apud eas aliquid dici soleat, vigilanter advertant, memoriterque retineant; verum etiam, quod est praecipuum et maxime necessarium, orent ut intelligant. In eis quippe Litteris, quarum studiosi sunt, legunt quoniam Dominus dat sapientiam, et a facie ejus scientia et intellectus. (Prov. II, 6) ; a quo et ipsum studium, si pietate praeditum est, acceperunt. Sed haec satis etiam de signis, quantum ad verba pertinet dicta sint. Restat ut de proferendis eis quae sentimus, sequenti volumine, quae Dominus donaverit, disseramus.", + "candidate_score": 0.662928, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98_100", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae . Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_196", + "psc_text": "Nam quidquid homo extra didicerit, si noxium est, ibi damnatur; si utile est, ibi invenitur. Et cum ibi quisque invenerit omnia quae utiliter alibi didicit, multo abundantius ibi inveniet ea quae nusquam omnino alibi, sed in illarum tantummodo Scripturarum mirabili altitudine et mirabili humilitate discuntur. Hac igitur instructione praeditum cum signa incognita lectorem non impedierint, mitem et numilem corde, subjugatum leniter Christo, et oneratum sarcina levi, fundatum et radicatum et aedificatum in charitate, quem scientia inflare non possit, accedat ad ambigua signa in Scripturis consideranda et discutienda, de quibus jam tertio volumine dicere aggrediar, quod Dominus donare dignabitur. LIBER TERTIUS. Postquam egit in superiore libro de removenda signorum ignorantia, transit nunc S. Doctor ad considerationem ambiguitatis, quae cum in propriis tum in translatis signis occurrit. In propriis quidem ex interpunctione vocum, ex earum pronuntiatione, ex ancipiti significatu: quod genus ambiguitatis ex contextu sermonis, et collatione interpretum, aut ejus linguae unde", + "candidate_score": 0.662776, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_97_99", + "bdc_text": "Otto 313 , Nr. 1609. . Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_296", + "psc_text": "intelligatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusve dona Dei sunt in ingeniis hominum, vel adjutoria tribuuntur. Proinde sicut in verbis propriis, de quibus superius disputavimus, ubi res ut dicuntur intelligendae sunt; sic in translatis quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intelligendum est, de quibus huc usque quantum visum est, satis egimus; non solum admonendi sunt studiosi venerabilium Litterarum, ut in Scripturis sanctis genera locutionum sciant, et quomodo apud eas aliquid dici soleat, vigilanter advertant, memoriterque retineant; verum etiam, quod est praecipuum et maxime necessarium, orent ut intelligant. In eis quippe Litteris, quarum studiosi sunt, legunt quoniam Dominus dat sapientiam, et a facie ejus scientia et intellectus. (Prov. II, 6) ; a quo et ipsum studium, si pietate praeditum est, acceperunt. Sed haec satis etiam de signis, quantum ad verba pertinet dicta sint. Restat ut de proferendis eis quae sentimus, sequenti volumine, quae Dominus donaverit, disseramus.", + "candidate_score": 0.662239, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98_100", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae . Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_121", + "psc_text": "plurium interpretum consulenda collatio est. Si autem ipsius linguae nostrae aliqua verba locutionesque ignoramus, legendi consuetudine audiendique innotescunt. Nulla sane sunt magis mandanda memoriae, quam illa verborum locutionumque genera quae ignoramus; ut cum vel peritior occurrerit de quo quaeri possint, vel talis lectio quae vel ex praecedentibus vel consequentibus vel utrisque ostendat quam vim habeat, quidve significet quod ignoramus, facile adjuvante memoria possimus advertere et discere. Quanquam tanta est vis consuetudinis etiam ad discendum, ut qui in Scripturis sanctis quodammodo nutriti educatique sunt, magis alias locutiones mirentur, easque minus latinas putent, quam illas quas in Scripturis didicerunt, neque in latinae linguae auctoribus reperiuntur. Plurimum hic quoque juvat interpretum numerositas collatis codicibus inspecta atque discussa; tantum absit falsitas: nam codicibus emendandis primitus debet invigilare solertia eorum qui Scripturas divinas nosse desiderant, ut emendatis non emendati cedant, ex uno duntaxat interpretationis genere venientes. CAPUT XV.-- Commendatur Itala versio latina, et graeca Septuaginta", + "candidate_score": 0.66201, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_96_98", + "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ; Otto 313 , Nr. 1609. . Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_122", + "psc_text": "linguae auctoribus reperiuntur. Plurimum hic quoque juvat interpretum numerositas collatis codicibus inspecta atque discussa; tantum absit falsitas: nam codicibus emendandis primitus debet invigilare solertia eorum qui Scripturas divinas nosse desiderant, ut emendatis non emendati cedant, ex uno duntaxat interpretationis genere venientes. CAPUT XV.-- Commendatur Itala versio latina, et graeca Septuaginta interpretum. 22. In ipsis autem interpretationibus, Itala caeteris praeferatur; nam est verborum tenacior cum perspicuitate sententiae. Et latinis quibuslibet emendandis, graeci adhibeantur, in quibus Septuaginta interpretum, quod ad Vetus Testamentum attinet, excellit auctoritas ; qui jam per omnes peritiores Ecclesias tanta praesentia sancti Spiritus interpretati esse dicuntur, ut os unum tot hominum fuerit. Qui si, ut fertur, multique non indigni fide praedicant, singuli cellis etiam singulis separati cum interpretati essent, nihil in alicujus eorum codice inventum est quod non iisdem verbis eodemque verborum ordine inveniretur in caeteris; quis huic auctoritati conferre aliquid, nedum praeferre audeat? Si autem contulerunt ut una", + "candidate_score": 0.661803, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_97_99", + "bdc_text": "Otto 313 , Nr. 1609. . Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_121", + "psc_text": "plurium interpretum consulenda collatio est. Si autem ipsius linguae nostrae aliqua verba locutionesque ignoramus, legendi consuetudine audiendique innotescunt. Nulla sane sunt magis mandanda memoriae, quam illa verborum locutionumque genera quae ignoramus; ut cum vel peritior occurrerit de quo quaeri possint, vel talis lectio quae vel ex praecedentibus vel consequentibus vel utrisque ostendat quam vim habeat, quidve significet quod ignoramus, facile adjuvante memoria possimus advertere et discere. Quanquam tanta est vis consuetudinis etiam ad discendum, ut qui in Scripturis sanctis quodammodo nutriti educatique sunt, magis alias locutiones mirentur, easque minus latinas putent, quam illas quas in Scripturis didicerunt, neque in latinae linguae auctoribus reperiuntur. Plurimum hic quoque juvat interpretum numerositas collatis codicibus inspecta atque discussa; tantum absit falsitas: nam codicibus emendandis primitus debet invigilare solertia eorum qui Scripturas divinas nosse desiderant, ut emendatis non emendati cedant, ex uno duntaxat interpretationis genere venientes. CAPUT XV.-- Commendatur Itala versio latina, et graeca Septuaginta", + "candidate_score": 0.660774, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_90_92", + "bdc_text": "Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus . Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii : \"harena sine calce \"Nach Sueton , Caligula 53 , 2 , soll der römische Kaiser Caligula ( Caius ) mit diesen Worten den Stil Senecas charakterisiert haben ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_347", + "psc_text": "Docere necessitatis est, delectare suavitatis, flectere victoriae (Cicero, de Oratore). Horum trium quod primo loco positum est, hoc est docendi necessitas, in rebus est constituta quas dicimus; reliqua duo, in modo quo dicimus. Qui ergo dicit cum docere vult, quamdiu non intelligitur, nondum se existimet dixisse quod vult ei quem vult docere. Quia etsi dixit quod ipse intelligit, nondum illi dixisse putandus est, a quo intellectus non est: si vero intellectus est, quocumque modo dixerit, dixit. Quod si etiam delectare vult eum cui dicit, aut flectere, non quocumque modo dixerit, faciet; sed interest quomodo dicat, ut faciat. Sicut est autem, ut teneatur ad audiendum, delectandus auditor; ita flectendus, ut moveatur ad agendum. Et sicut delectatur, si suaviter loquaris; ita flectitur, si amet quod polliceris, timeat quod minaris, oderit quod arguis, quod commendas amplectatur, quod dolendum exaggeras doleat; cum quid laetandum praedicas gaudeat, misereatur eorum quos miserandos ante oculos dicendo constituis,", + "candidate_score": 0.660621, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_87_89", + "bdc_text": "Gemma est proprium verbum suo loco insertum , ut de sententiis taceam . Alium ordinem et tractatum alia requirunt tempora . Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ?", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_121", + "psc_text": "plurium interpretum consulenda collatio est. Si autem ipsius linguae nostrae aliqua verba locutionesque ignoramus, legendi consuetudine audiendique innotescunt. Nulla sane sunt magis mandanda memoriae, quam illa verborum locutionumque genera quae ignoramus; ut cum vel peritior occurrerit de quo quaeri possint, vel talis lectio quae vel ex praecedentibus vel consequentibus vel utrisque ostendat quam vim habeat, quidve significet quod ignoramus, facile adjuvante memoria possimus advertere et discere. Quanquam tanta est vis consuetudinis etiam ad discendum, ut qui in Scripturis sanctis quodammodo nutriti educatique sunt, magis alias locutiones mirentur, easque minus latinas putent, quam illas quas in Scripturis didicerunt, neque in latinae linguae auctoribus reperiuntur. Plurimum hic quoque juvat interpretum numerositas collatis codicibus inspecta atque discussa; tantum absit falsitas: nam codicibus emendandis primitus debet invigilare solertia eorum qui Scripturas divinas nosse desiderant, ut emendatis non emendati cedant, ex uno duntaxat interpretationis genere venientes. CAPUT XV.-- Commendatur Itala versio latina, et graeca Septuaginta", + "candidate_score": 0.659998, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_97_99", + "bdc_text": "Otto 313 , Nr. 1609. . Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_211", + "psc_text": "interpretum collatio, aut praecedentis linguae solvat inspectio. CAPUT V.-- Scripturae figuratas locutiones ad litteram accipere servitus miserabilis. 9. Sed verborum translatorum ambiguitates, de quibus deinceps loquendum est, non mediocrem curam industriamque desiderant. Nam in principio cavendum est ne figuratam locutionem ad litteram accipias. Et ad hoc enim pertinet quod ait Apostolus: Littera occidit, spiritus autem vivificat (II Cor. III, 6) . Cum enim figurate dictum sic accipitur, tanquam proprie dictum sit, carnaliter sapitur. Neque ulla mors animae congruentius appellatur, quam cum id etiam quod in ea bestiis antecellit, hoc est, intelligentia carni subjicitur sequendo litteram. Qui enim sequitur litteram, translata verba sicut propria tenet, neque illud quod proprio verbo significatur, refert ad aliam significationem: sed si Sabbatum audierit, verbi gratia, non intelligit nisi unum diem de septem, qui continuo volumine repetuntur; et cum audierit Sacrificium, non excedit cogitatione illud quod fieri de victimis pecorum terrenisque fructibus solet. Ea demum est", + "candidate_score": 0.659854, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_104", + "bdc_text": "In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_82", + "psc_text": "charitas auctior et certior permanebit. CAPUT XL.-- Qualem lectorem Scriptura postulet. 44. Quapropter, cum quisque cognoverit finem praecepti esse charitatem, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta (I Tim. I, 5) , omnem intellectum divinarum Scripturarum ad ista tria relaturus, ad tractationem illorum Librorum securus accedat. Cum enim diceret, charitas, addidit, de corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est, diligatur. Conscientiam vero bonam conjunxit propter spem: ille enim se ad id quod credit et diligit perventurum esse desperat, cui malae conscientiae scrupulus inest. Tertio, et fide, inquit, non ficta. Si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum, et recte vivendo id speramus, ut nullo modo spes nostra fallatur. Propterea de rebus continentibus fidem, quantum pro tempore satis esse arbitratus sum, dicere volui, quia in aliis voluminibus, sive per alios sive per nos multa jam dicta sunt. Modus itaque", + "candidate_score": 0.659809, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_90_92", + "bdc_text": "Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus . Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii : \"harena sine calce \"Nach Sueton , Caligula 53 , 2 , soll der römische Kaiser Caligula ( Caius ) mit diesen Worten den Stil Senecas charakterisiert haben ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_339", + "psc_text": "in populi audientiam, vel raro, si aliquid urget, vel nunquam omnino mittenda sunt. In libris autem, qui ita scribuntur ut ipsi sibi quodammodo lectorem teneant cum intelliguntur, cum autem non intelliguntur molesti non sint molentibus legere, et in aliquorum collocutionibus, non est hoc officium deserendum, ut vera, quamvis difficillima ad intelligendum, quae ipsi jam percepimus, cum quantocumque labore disputationis ad aliorum intelligentiam perducamus, si tenet auditorem vel collocutorem discendi cupiditas, nec mentis capacitas desit, quae quoquo modo intimata possit accipere; non curante illo qui docet, quanta eloquentia doceat, sed quanta evidentia. CAPUT X.-- Perspicuitatis in dicendo studium. 24. Cujus evidentiae diligens appetitus aliquando negligit verba cultiora, nec curat quid bene sonet, sed quid bene indicet atque intimet quod ostendere intendit. Unde ait quidam, cum de tali genere locutionis ageret, esse in ea quamdam diligentem negligentiam ( Cicero, in Oratore ). Haec tamen sic detrahit ornatum, ut sordes non contrahat. Quamvis", + "candidate_score": 0.659423, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_105", + "psc_text": "Novi autem, quatuor libris Evangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalypsi Joannis libro uno. CAPUT IX.-- Qua ratione vacandum studio Scripturae. 14. In his omnibus libris timentes Deum et pietate mansueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentiae capacior. In iis enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, moresque vivendi,", + "candidate_score": 0.658889, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_97_99", + "bdc_text": "Otto 313 , Nr. 1609. . Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_117", + "psc_text": "Ignoscere producta an correpta tertia syllaba dicatur, non multum curat qui peccatis suis Deum ut ignoscat petit, quolibet modo illud verbum sonare potuerit. Quid est ergo integritas locutionis, nisi alienae consuetudinis conservatio, loquentium veterum auctoritate firmatae. 20. Sed tamen eo magis inde offenduntur homines, quo infirmiores sunt; et eo sunt infirmiores, quo doctiores videri volunt, non rerum scientia qua aedificamur, sed signorum qua non inflari omnino difficile est, cum et ipsa rerum scientia saepe cervicem erigat, nisi dominico reprimatur jugo. Quid enim obest intellectori, quod ita scriptum est: Quae est terra in qua isti insidunt super eam, si bona est an nequam; et quae sunt civitates in quibus ipsi inhabitant in ipsis (Num. XIII, 20) ? Quam locutionem magis alienae linguae esse arbitror, quam sensum aliquem altiorem. Illud etiam quod jam auferre non possumus de ore cantantium populorum, Super ipsum autem floriet sanctificatio mea (Psal. CXXXI, 18) , nihil profecto", + "candidate_score": 0.65878, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98_100", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae . Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_197", + "psc_text": "Postquam egit in superiore libro de removenda signorum ignorantia, transit nunc S. Doctor ad considerationem ambiguitatis, quae cum in propriis tum in translatis signis occurrit. In propriis quidem ex interpunctione vocum, ex earum pronuntiatione, ex ancipiti significatu: quod genus ambiguitatis ex contextu sermonis, et collatione interpretum, aut ejus linguae unde Scriptura translata est inspectione resolvi ostendit. In translatis vero signis ambiguitas contingit, cum ipsa dictio non ad litterae sensum ponitur in Scripturis: qua de re operosius disputat, traditque regulas quibus dignoscatur an locutio figurata sit, et si quidem figurata, quo pacto debeat explicari. Ad extremum ipsius Tichonii septem regulas singulatim expendit. CAPUT PRIMUM.-- Summa superiorum librorum, et scopus sequentis. 1. Homo timens Deum, voluntatem ejus in Scripturis sanctis diligenter inquirit. Et ne amet certamina, pietate mansuetus; praemunitus etiam scientia linguarum, ne in verbis locutionibusque ignotis haereat; praemunitus etiam cognitione quarumdam rerum necessariarum, ne vim naturamve earum quae propter similitudinem adhibentur,", + "candidate_score": 0.657615, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ?", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_109", + "psc_text": "si qua sunt alia: quorum partim propter sanctiorem auctoritatem, quamvis interpretari potuissent, servata est antiquitas, sicut est Amen, et Alleluia; partim vero in aliam linguam transferri non potuisse dicuntur, sicut alia duo quae posuimus. Sunt enim quaedam verba certarum linguarum, quae in usum alterius linguae per interpretationem transire non possint. Et hoc maxime interjectionibus accidit, quae verba motum animi significant potius, quam sententiae conceptae ullam particulam; nam et haec duo talia esse perhibentur: dicunt enim Racha indignantis esse vocem, Hosanna laetantis. Sed non propter haec pauca, quae notare atque interrogare facillimum est, sed propter diversitates, ut dictum est, interpretum, illarum linguarum est cognitio necessaria. Qui enim Scripturas ex hebraea lingua in graecam verterunt, numerari possunt; latini autem interpretes nullo modo. Ut enim cuique primis fidei temporibus in manus venit codex graecus, et aliquantulum facultatis sibi utriusque linguae habere videbatur, ausus est interpretari, CAPUT XII.-- Diversitas interpretationum utilis. Ex verborum ambiguitate", + "candidate_score": 0.657533, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_103_105", + "bdc_text": "Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est . In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ; item , qui gloriam dei , non suam quaerunt .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_303", + "psc_text": "ingenium, facilius adhaeret eloquentia legentibus et audientibus eloquentes, quam eloquentiae praecepta sectantibus. Nec desunt ecclesiasticae litterae, etiam praeter canonem in auctoritatis arce salubriter collocatum, quas legendo homo capax, etsi id non agat, sed tantummodo rebus quae ibi dicuntur intentus sit, etiam eloquio quo dicuntur, dum in his versatur, imbuitur; accedente vel maxime exercitatione sive scribendi, sive dictandi, postremo etiam dicendi, quae secundum pietatis ac fidei regulam sentit. Si autem tale desit ingenium, nec illa rhetorica praecepta capiuntur; nec, si magno labore inculcata quantulacumque ex parte capiantur, aliquid prosunt. Quandoquidem etiam ipsi qui ea didicerunt, et copiose ornateque dicunt, non omnes ut secundum ipsa dicant, possunt ea cogitare cum dicunt, si non de his disputant: imo vero vix ullos eorum esse existimo, qui utrumque possint, et dicere bene, et ad hoc faciendum praecepta illa dicendi cogitare cum dicunt. Cavendum est enim ne fugiant ex animo quae dicenda sunt, dum attenditur ut", + "candidate_score": 0.657324, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_87_89", + "bdc_text": "Gemma est proprium verbum suo loco insertum , ut de sententiis taceam . Alium ordinem et tractatum alia requirunt tempora . Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ?", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_380", + "psc_text": "dubio aures clausula numerosiore mulceret: sed gravior interpres etiam ordinem maluit tenere verborum. Quomodo autem hoc in graeco eloquio sonet, quo est locutus Apostolus, viderint ejus eloquii usque ad ista doctiores: mihi tamen quod nobis eodem verborum ordine interpretatum est, nec ibi videtur currere numerose. 41. Sane hunc elocutionis ornatum, qui numerosis fit clausulis, deesse fatendum est auctoribus nostris. Quod utrum per interpretes factum sit, an (quod magis arbitror) consulto illi haec plausibilia devitaverint, affirmare non audeo, quoniam me fateor ignorare. Illud tamen scio, quod si quisquam hujus numerositatis peritus illorum clausulas eorumdem numerorum lege componat, quod facillime fit mutatis quibusdam verbis, quae tantumdem significatione valent, vel mutato eorum quae invenerit ordine; nihi. illorum quae velut magna in scholis grammaticorum aut rhetorum didicit, illis divinis viris defuisse cognoscet: et multa reperiet locutionis genera tanti decoris, quae quidem et in nostra, sed maxime in sua lingua decora sunt, quorum nullum in", + "candidate_score": 0.657306, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_112_114", + "bdc_text": "Loquendum ergo omnibus , quorum loqui interest , quorum loquutio sana est atque prodest . Quod me attinet , malo ego in spongiam recidereVgl . Sueton , Augustus 85 , 2 .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_413", + "psc_text": "55. Unde colligitur illa duo genera quod efficere intendunt, hoc eis esse maxime necessarium, qui sapienter et eloquenter volunt dicere Illud vero quod agitur genere temperato, id est, ut eloquentia ipsa delectet, non est propter seipsum usurpandum; sed ut rebus quae utiliter honesteque dicuntur, si nec docente indigent eloquio nec movente, quia et scientes et faventes auditores habent, aliquanto promptius ex delectatione ipsa elocutionis, accedat vel tenacius adhaerescat assensus. Nam cum eloquentiae sit universale officium, in quocumque istorum trium generum, dicere apte ad persuasionem; finis autem, id quod intenderis, persuadere dicendo: in quocumque istorum trium generum dicit quidem eloquens apte ad persuasionem, sed nisi persuadeat, ad finem non pervenit eloquentiae. Persuadet autem in submisso genere vera esse quae dicit; persuadet in grandi, ut agantur quae agenda esse jam sciuntur, nec aguntur; persuadet in genere temperato, pulchre ornateque se dicere: quo fine nobis quid opus est? Appetant eum qui lingua gloriantur,", + "candidate_score": 0.657099, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_112", + "bdc_text": "Loquendum ergo omnibus , quorum loqui interest , quorum loquutio sana est atque prodest .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_413", + "psc_text": "55. Unde colligitur illa duo genera quod efficere intendunt, hoc eis esse maxime necessarium, qui sapienter et eloquenter volunt dicere Illud vero quod agitur genere temperato, id est, ut eloquentia ipsa delectet, non est propter seipsum usurpandum; sed ut rebus quae utiliter honesteque dicuntur, si nec docente indigent eloquio nec movente, quia et scientes et faventes auditores habent, aliquanto promptius ex delectatione ipsa elocutionis, accedat vel tenacius adhaerescat assensus. Nam cum eloquentiae sit universale officium, in quocumque istorum trium generum, dicere apte ad persuasionem; finis autem, id quod intenderis, persuadere dicendo: in quocumque istorum trium generum dicit quidem eloquens apte ad persuasionem, sed nisi persuadeat, ad finem non pervenit eloquentiae. Persuadet autem in submisso genere vera esse quae dicit; persuadet in grandi, ut agantur quae agenda esse jam sciuntur, nec aguntur; persuadet in genere temperato, pulchre ornateque se dicere: quo fine nobis quid opus est? Appetant eum qui lingua gloriantur,", + "candidate_score": 0.65593, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_88_90", + "bdc_text": "Alium ordinem et tractatum alia requirunt tempora . Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_121", + "psc_text": "plurium interpretum consulenda collatio est. Si autem ipsius linguae nostrae aliqua verba locutionesque ignoramus, legendi consuetudine audiendique innotescunt. Nulla sane sunt magis mandanda memoriae, quam illa verborum locutionumque genera quae ignoramus; ut cum vel peritior occurrerit de quo quaeri possint, vel talis lectio quae vel ex praecedentibus vel consequentibus vel utrisque ostendat quam vim habeat, quidve significet quod ignoramus, facile adjuvante memoria possimus advertere et discere. Quanquam tanta est vis consuetudinis etiam ad discendum, ut qui in Scripturis sanctis quodammodo nutriti educatique sunt, magis alias locutiones mirentur, easque minus latinas putent, quam illas quas in Scripturis didicerunt, neque in latinae linguae auctoribus reperiuntur. Plurimum hic quoque juvat interpretum numerositas collatis codicibus inspecta atque discussa; tantum absit falsitas: nam codicibus emendandis primitus debet invigilare solertia eorum qui Scripturas divinas nosse desiderant, ut emendatis non emendati cedant, ex uno duntaxat interpretationis genere venientes. CAPUT XV.-- Commendatur Itala versio latina, et graeca Septuaginta", + "candidate_score": 0.65536, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_96_98", + "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ; Otto 313 , Nr. 1609. . Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_295", + "psc_text": "terra corpus ejus, non ipse, conteritur; nisi quia ipse est in corpore suo, quod contritum fit ut pulvis, quem projicit ventus a facie terrae (Psal. I, 4). 56. Hae autem omnes regulae, excepta una, quae vocatur De promissis et Lege, aliud ex alio faciunt intelligi, quod est proprium tropicae locutionis, quae latius patet quam ut possit, ut mihi videtur, ab aliquo universa comprehendi. Nam ubicumque velut aliud dicitur ut aliud intelligatur, etsi nomen ipsius tropi in loquendi arte non invenitur, tropica locutio est. Quae cum fit ubi fieri solet, sine labore sequitur intellectus: cum vero ubi non solet, laboratur ut intelligatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusve dona Dei sunt in ingeniis hominum, vel adjutoria tribuuntur. Proinde sicut in verbis propriis, de quibus superius disputavimus, ubi res ut dicuntur intelligendae sunt; sic in translatis quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intelligendum est, de quibus huc", + "candidate_score": 0.654341, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_88_90", + "bdc_text": "Alium ordinem et tractatum alia requirunt tempora . Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_342", + "psc_text": "non docent; et si pro eis alia integra, quae intelligantur, potest dicere, id magis eliget: si autem non potest, sive quia non sunt, sive quia in praesentia non occurrunt, utetur etiam verbis minus integris, dum tamen res ipsa doceatur atque discatur integre. 25. Et hoc quidem non solum in collocutionibus, sive fiant cum aliquo uno, sive cum pluribus; verum etiam multo magis in populis quando sermo promitur, ut intelligamur instandum est. Quia in collocutionibus est cuique interrogandi potestas: ubi autem omnes tacent ut audiatur unus, et in eum intenta ora convertunt, ibi ut requirat quisque quod non intellexerit, nec moris est nec decoris; ac per hoc debet maxime tacenti subvenire cura dicentis. Solet autem motu suo significare utrum intellexerit cognoscendi avida multitudo: quod donec significet, versandum est quod agitur, multimoda varietate dicendi; quod in potestate non habent, qui praeparata et ad verbum memoriter retenta pronuntiant. Mox autem ut intellectum esse", + "candidate_score": 0.653785, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_88_90", + "bdc_text": "Alium ordinem et tractatum alia requirunt tempora . Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_115", + "psc_text": "emendari possit. 19. Sed quoniam et quae sit ipsa sententia, quam plures interpretes pro sua quisque facultate atque judicio conantur eloqui, non apparet, nisi in ea lingua inspiciatur quam interpretantur; et plerumque a sensu auctoris devius aberrat interpres, si non sit doctissimus: aut linguarum illarum, ex quibus in latinam Scriptura pervenit, petenda cognitio est; aut habendae interpretationes eorum qui se verbis nimis obstrinxerunt; non quia sufficiunt, sed ut ex eis veritas vel error detegatur aliorum, qui non magis verba quam sententias interpretando sequi maluerunt. Nam non solum verba singula, sed etiam locutiones saepe transferuntur, quae omnino in latinae linguae usum, si quis consuetudinem veterum qui latine locuti sunt, tenere voluerit, transire non possunt. Quae aliquando intellectui nihil adimunt, sed offendunt tamen eos qui plus delectantur rebus, cum etiam in earum signis sua quaedam servatur integritas. Nam soloecismus qui dicitur, nihil aliud est quam cum verba non ea lege sibi coaptantur,", + "candidate_score": 0.653738, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_121", + "psc_text": "plurium interpretum consulenda collatio est. Si autem ipsius linguae nostrae aliqua verba locutionesque ignoramus, legendi consuetudine audiendique innotescunt. Nulla sane sunt magis mandanda memoriae, quam illa verborum locutionumque genera quae ignoramus; ut cum vel peritior occurrerit de quo quaeri possint, vel talis lectio quae vel ex praecedentibus vel consequentibus vel utrisque ostendat quam vim habeat, quidve significet quod ignoramus, facile adjuvante memoria possimus advertere et discere. Quanquam tanta est vis consuetudinis etiam ad discendum, ut qui in Scripturis sanctis quodammodo nutriti educatique sunt, magis alias locutiones mirentur, easque minus latinas putent, quam illas quas in Scripturis didicerunt, neque in latinae linguae auctoribus reperiuntur. Plurimum hic quoque juvat interpretum numerositas collatis codicibus inspecta atque discussa; tantum absit falsitas: nam codicibus emendandis primitus debet invigilare solertia eorum qui Scripturas divinas nosse desiderant, ut emendatis non emendati cedant, ex uno duntaxat interpretationis genere venientes. CAPUT XV.-- Commendatur Itala versio latina, et graeca Septuaginta", + "candidate_score": 0.653101, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_87_89", + "bdc_text": "Gemma est proprium verbum suo loco insertum , ut de sententiis taceam . Alium ordinem et tractatum alia requirunt tempora . Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ?", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_107", + "psc_text": "valet plurimum: quae si defuerit, non potest his praeceptis dari. CAPUT X.-- Scripturam contingit non intelligi ob ignota signa vel ambigua. 15. Duabus autem causis non intelliguntur quae scripta sunt, si aut ignotis, aut ambiguis signis obteguntur. Sunt autem signa vel propria, vel translata. Propria dicuntur, cum his rebus significandis adhibentur, propter quas sunt instituta; sicut dicimus bovem, cum intelligimus pecus, quod omnes nobiscum latinae linguae homines hoc nomine vocant. Translata sunt, cum et ipsae res quas propriis verbis significamus, ad aliud aliquid significandum usurpantur: sicut dicimus bovem, et per has duas syllabas intelligimus pocus quod isto nomine appellari solet; sed rursus per illud pecus intelligimus evangelistam, quem significavit Scriptura, interpretante Apostolo, dicens, Bovem triturantem non infrenabis (I Cor. IX, 9) . CAPUT XI.-- Ut ignorantia signorum tollatur, necessaria est linguarum cognitio, ac praesertim graecae et hebraeae. 16. Contra ignota signa propria magnum remedium est linguarum cognitio. Et latinae quidem", + "candidate_score": 0.651489, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_87_89", + "bdc_text": "Gemma est proprium verbum suo loco insertum , ut de sententiis taceam . Alium ordinem et tractatum alia requirunt tempora . Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ?", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_109", + "psc_text": "si qua sunt alia: quorum partim propter sanctiorem auctoritatem, quamvis interpretari potuissent, servata est antiquitas, sicut est Amen, et Alleluia; partim vero in aliam linguam transferri non potuisse dicuntur, sicut alia duo quae posuimus. Sunt enim quaedam verba certarum linguarum, quae in usum alterius linguae per interpretationem transire non possint. Et hoc maxime interjectionibus accidit, quae verba motum animi significant potius, quam sententiae conceptae ullam particulam; nam et haec duo talia esse perhibentur: dicunt enim Racha indignantis esse vocem, Hosanna laetantis. Sed non propter haec pauca, quae notare atque interrogare facillimum est, sed propter diversitates, ut dictum est, interpretum, illarum linguarum est cognitio necessaria. Qui enim Scripturas ex hebraea lingua in graecam verterunt, numerari possunt; latini autem interpretes nullo modo. Ut enim cuique primis fidei temporibus in manus venit codex graecus, et aliquantulum facultatis sibi utriusque linguae habere videbatur, ausus est interpretari, CAPUT XII.-- Diversitas interpretationum utilis. Ex verborum ambiguitate", + "candidate_score": 0.650897, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_90", + "bdc_text": "Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_310", + "psc_text": "etiam quod non potest eloquenter, verba Scripturarum tenere maxime necessarium est. Quanto enim se pauperiorem cernit in suis, tanto eum oportet in istis esse ditiorem; ut quod dixerit suis verbis, probet ex illis; et qui propriis verbis minor erat, magnorum testimonio quodammodo crescat. Probando enim delectat, qui minus potest delectare dicendo. Porro qui non solum sapienter, verum etiam eloquenter vult dicere, quoniam profecto plus proderit, si utrumque potuerit; ad legendos vel audiendos et exercitatione imitandos eloquentes eum mitto libentius, quam magistris artis rhetoricae vacare praecipio: si tamen ii qui leguntur et audiuntur, non solum eloquenter, sed etiam sapienter dixisse vel dicere veraci praedicatione laudantur. Qui enim eloquenter dicunt, suaviter; qui sapienter, salubriter audiuntur. Propter quod non ait Scriptura, Multitudo eloquentium; sed, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum (Sap. VI, 26) . Sicut autem saepe sumenda sunt et amara salubria, ita semper vitanda est perniciosa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi", + "candidate_score": 0.649135, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_90", + "bdc_text": "Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_427", + "psc_text": "copia dicendi forma vivendi. 62. Sunt sane quidam qui bene pronuntiare possunt, quid autem pronuntient, excogitare non possunt. Quod si ab aliis sumant eloquenter sapienterque conscriptum, memoriaeque commendent, atque ad populum proferant; si eam personam gerunt, non improbe faciunt. Sic enim, quod profecto utile est, multi praedicatores veritatis fiunt, nec multi magistri, si unius veri magistri idipsum dicant omnes, et non sint in eis schismata (I Cor. I, 10). Nec deterrendi sunt isti voce Jeremiae prophetae, per quem Deus arguit eos qui furantur verba ejus, unusquisque a proximo suo (Jerem. XXIII, 30) . Qui enim furantur, alienum auferunt; verbum autem Dei non est ab eis alienum, qui obtemperant ei: potiusque ille dicit aliena, qui cum dicat bene, vivit male. Quaecumque enim bona dicit, ejus excogitari videntur ingenio, sed ab ejus moribus aliena sunt. Eos itaque dixit Deus furari verba sua, qui boni volunt videri, loquendo quae Dei sunt; cum mali", + "candidate_score": 0.648208, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_78", + "bdc_text": "Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_116", + "psc_text": "si quis consuetudinem veterum qui latine locuti sunt, tenere voluerit, transire non possunt. Quae aliquando intellectui nihil adimunt, sed offendunt tamen eos qui plus delectantur rebus, cum etiam in earum signis sua quaedam servatur integritas. Nam soloecismus qui dicitur, nihil aliud est quam cum verba non ea lege sibi coaptantur, qua coaptaverunt qui priores nobis non sine auctoritate aliqua locuti sunt. Utrum enim Inter homines, an, Inter hominibus dicatur, ad rerum non pertinet cognitorem. Item barbarismus quid aliud est, nisi verbum non eis litteris vel sono enuntiatum, quo ab eis qui latine ante nos locuti sunt, enuntiari solet? Utrum enim Ignoscere producta an correpta tertia syllaba dicatur, non multum curat qui peccatis suis Deum ut ignoscat petit, quolibet modo illud verbum sonare potuerit. Quid est ergo integritas locutionis, nisi alienae consuetudinis conservatio, loquentium veterum auctoritate firmatae. 20. Sed tamen eo magis inde offenduntur homines, quo infirmiores sunt; et eo sunt", + "candidate_score": 0.647418, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69_71", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in : Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ; ders. :", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_105", + "psc_text": "Novi autem, quatuor libris Evangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalypsi Joannis libro uno. CAPUT IX.-- Qua ratione vacandum studio Scripturae. 14. In his omnibus libris timentes Deum et pietate mansueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentiae capacior. In iis enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, moresque vivendi,", + "candidate_score": 0.646614, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_73_75", + "bdc_text": "et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana . Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck : Nieuw koop 1963 ) .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_105", + "psc_text": "Novi autem, quatuor libris Evangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalypsi Joannis libro uno. CAPUT IX.-- Qua ratione vacandum studio Scripturae. 14. In his omnibus libris timentes Deum et pietate mansueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentiae capacior. In iis enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, moresque vivendi,", + "candidate_score": 0.645218, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ?", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_115", + "psc_text": "emendari possit. 19. Sed quoniam et quae sit ipsa sententia, quam plures interpretes pro sua quisque facultate atque judicio conantur eloqui, non apparet, nisi in ea lingua inspiciatur quam interpretantur; et plerumque a sensu auctoris devius aberrat interpres, si non sit doctissimus: aut linguarum illarum, ex quibus in latinam Scriptura pervenit, petenda cognitio est; aut habendae interpretationes eorum qui se verbis nimis obstrinxerunt; non quia sufficiunt, sed ut ex eis veritas vel error detegatur aliorum, qui non magis verba quam sententias interpretando sequi maluerunt. Nam non solum verba singula, sed etiam locutiones saepe transferuntur, quae omnino in latinae linguae usum, si quis consuetudinem veterum qui latine locuti sunt, tenere voluerit, transire non possunt. Quae aliquando intellectui nihil adimunt, sed offendunt tamen eos qui plus delectantur rebus, cum etiam in earum signis sua quaedam servatur integritas. Nam soloecismus qui dicitur, nihil aliud est quam cum verba non ea lege sibi coaptantur,", + "candidate_score": 0.645059, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_295", + "psc_text": "terra corpus ejus, non ipse, conteritur; nisi quia ipse est in corpore suo, quod contritum fit ut pulvis, quem projicit ventus a facie terrae (Psal. I, 4). 56. Hae autem omnes regulae, excepta una, quae vocatur De promissis et Lege, aliud ex alio faciunt intelligi, quod est proprium tropicae locutionis, quae latius patet quam ut possit, ut mihi videtur, ab aliquo universa comprehendi. Nam ubicumque velut aliud dicitur ut aliud intelligatur, etsi nomen ipsius tropi in loquendi arte non invenitur, tropica locutio est. Quae cum fit ubi fieri solet, sine labore sequitur intellectus: cum vero ubi non solet, laboratur ut intelligatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusve dona Dei sunt in ingeniis hominum, vel adjutoria tribuuntur. Proinde sicut in verbis propriis, de quibus superius disputavimus, ubi res ut dicuntur intelligendae sunt; sic in translatis quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intelligendum est, de quibus huc", + "candidate_score": 0.644642, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_112", + "bdc_text": "Loquendum ergo omnibus , quorum loqui interest , quorum loquutio sana est atque prodest .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_342", + "psc_text": "non docent; et si pro eis alia integra, quae intelligantur, potest dicere, id magis eliget: si autem non potest, sive quia non sunt, sive quia in praesentia non occurrunt, utetur etiam verbis minus integris, dum tamen res ipsa doceatur atque discatur integre. 25. Et hoc quidem non solum in collocutionibus, sive fiant cum aliquo uno, sive cum pluribus; verum etiam multo magis in populis quando sermo promitur, ut intelligamur instandum est. Quia in collocutionibus est cuique interrogandi potestas: ubi autem omnes tacent ut audiatur unus, et in eum intenta ora convertunt, ibi ut requirat quisque quod non intellexerit, nec moris est nec decoris; ac per hoc debet maxime tacenti subvenire cura dicentis. Solet autem motu suo significare utrum intellexerit cognoscendi avida multitudo: quod donec significet, versandum est quod agitur, multimoda varietate dicendi; quod in potestate non habent, qui praeparata et ad verbum memoriter retenta pronuntiant. Mox autem ut intellectum esse", + "candidate_score": 0.644435, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_105", + "psc_text": "Novi autem, quatuor libris Evangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalypsi Joannis libro uno. CAPUT IX.-- Qua ratione vacandum studio Scripturae. 14. In his omnibus libris timentes Deum et pietate mansueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentiae capacior. In iis enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, moresque vivendi,", + "candidate_score": 0.644257, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ?", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_121", + "psc_text": "plurium interpretum consulenda collatio est. Si autem ipsius linguae nostrae aliqua verba locutionesque ignoramus, legendi consuetudine audiendique innotescunt. Nulla sane sunt magis mandanda memoriae, quam illa verborum locutionumque genera quae ignoramus; ut cum vel peritior occurrerit de quo quaeri possint, vel talis lectio quae vel ex praecedentibus vel consequentibus vel utrisque ostendat quam vim habeat, quidve significet quod ignoramus, facile adjuvante memoria possimus advertere et discere. Quanquam tanta est vis consuetudinis etiam ad discendum, ut qui in Scripturis sanctis quodammodo nutriti educatique sunt, magis alias locutiones mirentur, easque minus latinas putent, quam illas quas in Scripturis didicerunt, neque in latinae linguae auctoribus reperiuntur. Plurimum hic quoque juvat interpretum numerositas collatis codicibus inspecta atque discussa; tantum absit falsitas: nam codicibus emendandis primitus debet invigilare solertia eorum qui Scripturas divinas nosse desiderant, ut emendatis non emendati cedant, ex uno duntaxat interpretationis genere venientes. CAPUT XV.-- Commendatur Itala versio latina, et graeca Septuaginta", + "candidate_score": 0.643943, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_108", + "psc_text": "sed rursus per illud pecus intelligimus evangelistam, quem significavit Scriptura, interpretante Apostolo, dicens, Bovem triturantem non infrenabis (I Cor. IX, 9) . CAPUT XI.-- Ut ignorantia signorum tollatur, necessaria est linguarum cognitio, ac praesertim graecae et hebraeae. 16. Contra ignota signa propria magnum remedium est linguarum cognitio. Et latinae quidem linguae homines, quos nunc instruendos suscepimus, duabus aliis ad Scripturarum divinarum cognitionem opus habent, hebraea scilicet et graeca; ut ad exemplaria praecedentia recurratur, si quam dubitationem attulerit latinorum interpretum infinita varietas. Quanquam et hebraea verba non interpretata saepe inveniamus in libris, sicut Amen, et Alleluia, et Racha, et Hosanna, et si qua sunt alia: quorum partim propter sanctiorem auctoritatem, quamvis interpretari potuissent, servata est antiquitas, sicut est Amen, et Alleluia; partim vero in aliam linguam transferri non potuisse dicuntur, sicut alia duo quae posuimus. Sunt enim quaedam verba certarum linguarum, quae in usum alterius linguae per interpretationem transire non possint.", + "candidate_score": 0.640283, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_112", + "bdc_text": "Loquendum ergo omnibus , quorum loqui interest , quorum loquutio sana est atque prodest .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_311", + "psc_text": "dicere veraci praedicatione laudantur. Qui enim eloquenter dicunt, suaviter; qui sapienter, salubriter audiuntur. Propter quod non ait Scriptura, Multitudo eloquentium; sed, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum (Sap. VI, 26) . Sicut autem saepe sumenda sunt et amara salubria, ita semper vitanda est perniciosa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi salubritate quid melius? Quanto enim magis illic appetitur suavitas, tanto facilius salubritas prodest. Sunt ergo ecclesiastici viri qui divina eloquia non solum sapienter, sed eloquenter etiam tractaverunt: quibus legendis magis non sufficit tempus, quam deesse ipsi studentibus et vacantibus possunt. CAPUT VI. Sapientia juncta cum eloquentia in sacris auctoribus. 9. Hic aliquis forsitan quaerit utrum auctores nostri, quorum scripta divinitus inspirata canonem nobis saluberrima auctoritate fecerunt, sapientes tantummodo, an eloquentes etiam nuncupandi sint. Quae quidem quaestio apud meipsum, et apud eos qui mecum quod dico sentiunt, facillime solvitur. Nam ubi eos intelligo, non solum nihil eis sapientius, verum etiam nihil", + "candidate_score": 0.640199, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_78", + "bdc_text": "Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_310", + "psc_text": "etiam quod non potest eloquenter, verba Scripturarum tenere maxime necessarium est. Quanto enim se pauperiorem cernit in suis, tanto eum oportet in istis esse ditiorem; ut quod dixerit suis verbis, probet ex illis; et qui propriis verbis minor erat, magnorum testimonio quodammodo crescat. Probando enim delectat, qui minus potest delectare dicendo. Porro qui non solum sapienter, verum etiam eloquenter vult dicere, quoniam profecto plus proderit, si utrumque potuerit; ad legendos vel audiendos et exercitatione imitandos eloquentes eum mitto libentius, quam magistris artis rhetoricae vacare praecipio: si tamen ii qui leguntur et audiuntur, non solum eloquenter, sed etiam sapienter dixisse vel dicere veraci praedicatione laudantur. Qui enim eloquenter dicunt, suaviter; qui sapienter, salubriter audiuntur. Propter quod non ait Scriptura, Multitudo eloquentium; sed, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum (Sap. VI, 26) . Sicut autem saepe sumenda sunt et amara salubria, ita semper vitanda est perniciosa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi", + "candidate_score": 0.639669, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_122", + "psc_text": "linguae auctoribus reperiuntur. Plurimum hic quoque juvat interpretum numerositas collatis codicibus inspecta atque discussa; tantum absit falsitas: nam codicibus emendandis primitus debet invigilare solertia eorum qui Scripturas divinas nosse desiderant, ut emendatis non emendati cedant, ex uno duntaxat interpretationis genere venientes. CAPUT XV.-- Commendatur Itala versio latina, et graeca Septuaginta interpretum. 22. In ipsis autem interpretationibus, Itala caeteris praeferatur; nam est verborum tenacior cum perspicuitate sententiae. Et latinis quibuslibet emendandis, graeci adhibeantur, in quibus Septuaginta interpretum, quod ad Vetus Testamentum attinet, excellit auctoritas ; qui jam per omnes peritiores Ecclesias tanta praesentia sancti Spiritus interpretati esse dicuntur, ut os unum tot hominum fuerit. Qui si, ut fertur, multique non indigni fide praedicant, singuli cellis etiam singulis separati cum interpretati essent, nihil in alicujus eorum codice inventum est quod non iisdem verbis eodemque verborum ordine inveniretur in caeteris; quis huic auctoritati conferre aliquid, nedum praeferre audeat? Si autem contulerunt ut una", + "candidate_score": 0.63666, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_7", + "bdc_text": "At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_239", + "psc_text": "hanc utilitatem illa sic esse posita, ut spei bonae homines salubriter videant et consuetudinem quam aspernantur posse habere usum bonum, et eam quam amplexantur esse posse damnabilem, si et ibi charitas utentium, et hic cupiditas attendatur. 27. Nam si multis uxoribus caste uti quisquam pro tempore potuit, potest alius una libidinose. Magis enim probo multarum fecunditate utentem propter aliud, quam unius carne fruentem propter ipsam. Ibi enim quaeritur utilitas temporum opportunitatibus congrua, hic satiatur cupiditas temporalibus voluptatibus implicata: inferiorisque gradus ad Deum sunt, quibus secundum veniam concedit Apostolus carnalem cum singulis conjugibus consuetudinem propter intemperantiam eorum (I Cor. VII, 2), quam illi qui plures singuli cum haberent, sicut sapiens in cibo et potu nonnisi salutem corporis, sic in concubitu nonnisi procreationem filiorum intuebantur. Itaque si eos in hac vita invenisset Domini adventus, cum jam non mittendi, sed colligendi lapides tempus esset (Eccle. III, 5), statim seipsos castrarent propter regnum coelorum:", + "candidate_score": 0.636599, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_115", + "psc_text": "emendari possit. 19. Sed quoniam et quae sit ipsa sententia, quam plures interpretes pro sua quisque facultate atque judicio conantur eloqui, non apparet, nisi in ea lingua inspiciatur quam interpretantur; et plerumque a sensu auctoris devius aberrat interpres, si non sit doctissimus: aut linguarum illarum, ex quibus in latinam Scriptura pervenit, petenda cognitio est; aut habendae interpretationes eorum qui se verbis nimis obstrinxerunt; non quia sufficiunt, sed ut ex eis veritas vel error detegatur aliorum, qui non magis verba quam sententias interpretando sequi maluerunt. Nam non solum verba singula, sed etiam locutiones saepe transferuntur, quae omnino in latinae linguae usum, si quis consuetudinem veterum qui latine locuti sunt, tenere voluerit, transire non possunt. Quae aliquando intellectui nihil adimunt, sed offendunt tamen eos qui plus delectantur rebus, cum etiam in earum signis sua quaedam servatur integritas. Nam soloecismus qui dicitur, nihil aliud est quam cum verba non ea lege sibi coaptantur,", + "candidate_score": 0.635198, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_115", + "bdc_text": "et interire scripta mea , si non prosunt ecclesiae , si non per omnia congruunt scripturis canonicis .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_102", + "psc_text": "quamplurium auctoritatem sequatur; inter quas sane illae sint, quae apostolicas Sedes habere et Epistolas accipere meruerunt. Tenebit igitur hunc modum in Scripturis canonicis, ut eas quae ab omnibus accipiuntur Ecclesiis catholicis, praeponat eis quas quaedam non accipiunt: in eis vero quae non accipiuntur ab omnibus, praeponat eas quas plures gravioresque accipiunt, eis quas pauciores minorisque auctoritatis Ecclesiae tenent. Si autem alias invenerit a pluribus, alias a gravioribus haberi, quanquam hoc facile invenire non possit, aequalis tamen auctoritatis eas habendas puto. 13. Totus autem canon Scripturarum, in quo istam considerationem versandam dicimus, his libris continetur: Quinque Moyseos, id est Genesi, Exodo, Levitico, Numeris, Deuteronomio; et uno libro Jesu Nave, uno Judicum, uno libello qui appellatur Ruth, qui magis ad Regnorum principium videtur pertinere; deinde quatuor Regnorum, et duobus Paralipomenon, non consequentibus, sed quasi a latere adjunctis simulque pergentibus. Haec est historia, quae sibimet annexa tempora continet, atque ordinem rerum: sunt aliae", + "candidate_score": 0.63311, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_7", + "bdc_text": "At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ;", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_238", + "psc_text": "alia singulis quibusque generibus personarum; ut non solum ad universum statum valetudinis, sed etiam ad suam cujusque membri propriam infirmitatem medicina pertineat. In suo quippe genere curandum est, quod ad melius genus non potest erigi. CAPUT XVIII.-- Quo tempore quid praeceptum vel licitum sit, considerandum. 26. Item cavendum est ne forte quod in Scripturis veteribus pro illorum temporum conditione, etiamsi non figurate, sed proprie intelligatur, non est flagitium neque facinus, ad ista etiam tempora quis putet in usum vitae posse transferri. Quod nisi dominante cupiditate, et ipsarum quoque Scripturarum, quibus evertenda est, satellitium quaerente, non faciet; nec intelligit miser ad hanc utilitatem illa sic esse posita, ut spei bonae homines salubriter videant et consuetudinem quam aspernantur posse habere usum bonum, et eam quam amplexantur esse posse damnabilem, si et ibi charitas utentium, et hic cupiditas attendatur. 27. Nam si multis uxoribus caste uti quisquam pro tempore potuit, potest alius una", + "candidate_score": 0.625659, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_70_72", + "bdc_text": "Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ; ders. : In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_105", + "psc_text": "Novi autem, quatuor libris Evangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalypsi Joannis libro uno. CAPUT IX.-- Qua ratione vacandum studio Scripturae. 14. In his omnibus libris timentes Deum et pietate mansueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentiae capacior. In iis enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, moresque vivendi,", + "candidate_score": 0.624854, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_73", + "bdc_text": "et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_105", + "psc_text": "Novi autem, quatuor libris Evangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalypsi Joannis libro uno. CAPUT IX.-- Qua ratione vacandum studio Scripturae. 14. In his omnibus libris timentes Deum et pietate mansueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentiae capacior. In iis enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, moresque vivendi,", + "candidate_score": 0.621931, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_85_87", + "bdc_text": "Nec vero probandi sunt consarcinatores stolidi , qui citra iudicium quaelibet congerunt . Necesse enim est , ut quaelibet suo dicantur loco . Gemma est proprium verbum suo loco insertum , ut de sententiis taceam .", + "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_249", + "psc_text": "peccatores contemnat, cum videat tantorum virorum et cavendas tempestates, et flenda naufragia. Ad hoc enim etiam peccata illorum hominum scripta sunt, ut Apostolica illa sententia ubique tremenda sit, qua ait: Quapropter qui videtur stare, videat, ne cadat (I Cor. X, 12) . Nulla enim fere pagina est sanctorum Librorum, in qua non sonet quod Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. CAPUT XXIV.-- Ante omnia considerandum genus locutionis. 34. Maxime itaque investigandum est utrum propria sit, an figurata locutio, quam intelligere conamur. Nam comperto quod figurata sit, adhibitis regulis rerum quas in primo libro digessimus, facile est eam versare omnibus modis, donec perveniamus ad sententiam veritatis, praesertim cum usus accesserit pietatis exercitatione roboratus. Invenimus autem utrum propria sit, an figurata locutio, illa intuentes quae supra dicta sunt. CAPUT XXV.-- Idem verbum non idem significat ubique. Quod cum apparuerit, verba quibus continetur, aut a similibus rebus ducta invenientur, aut ab aliqua", + "candidate_score": 0.621634, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 9, + "cf_id": "cf026", + "work_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti", + "max_score": 0.726574, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119_121", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita . Eiusdem quidem argumenti sunt duae priores et postrema , sed non pari filoin der Vorlage filio . et ratione conscriptae .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.726574, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_125_127", + "bdc_text": "Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios . Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.720869, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_125_127", + "bdc_text": "Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios . Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_44", + "psc_text": "Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum et Titum Ecclesias. Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserunt, confortat, atque ad gratiam Evangelii revocat. De Epistolis beati Petri. 95. Petrus apostolus scripsit duas Epistolas, quae canonicae nominantur. Scripsit autem iis qui, ex circumcisione credentes, in dispersione gentium erant, quae quidem videntur quibusdam esse planiores; dum tam profundis repletae sint sensibus, ut per eas qui possunt perscrutari divinae scientiae sensum, quasi per breve quoddam receptaculum, magnas sententias et magna sibi mysteria revelari contueantur. 96. In prima autem Epistola scribit regenerationis potentiam, et prophetas, qui praenuntiaverunt", + "candidate_score": 0.715829, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_124_126", + "bdc_text": "In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.715049, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119_121", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita . Eiusdem quidem argumenti sunt duae priores et postrema , sed non pari filoin der Vorlage filio . et ratione conscriptae .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_3", + "psc_text": "libros Veteris Testamenti suscipiunt. 11. Hinc occurrit Testamentum Novum, cujus primum Evangeliorum libri sunt quatuor, scilicet, Matthaeus, Marcus, Lucas et Joannes. Sequuntur deinde Epistolae Pauli apostoli quatuordecim, id est, ad Romanos, ad Corinthios duae, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duae, ad Colossenses, ad Timotheum duae, ad Titum vero, et ad Philemonem, et ad Hebraeos singulae. 12. Epistolae quoque Joannis apostoli tres, Petri duae, Judae, et Jacobi singulae. 194 13. Actus etiam apostolorum, et Apocalypsis Joannis. Fiunt ergo in ordine utriusque Testamenti libri septuaginta et duo. 14. Haec sunt enim nova et vetera, quae de thesauro Domini proferuntur, e quibus cuncta sacramentorum mysteria revelantur. Hi sunt duo Seraphim, qui in confessione sanctae Trinitatis jugiter decantantes Τρὶς ἃγιος hymnum erumpunt. 15. Haec [ Forte hae] etiam duae olivae in Zacharia, quae a dextris, et sinistris lampadis astant, atque pinguedine et splendore Spiritus sancti totum orbem doctrinae claritate illuminant. 16.", + "candidate_score": 0.712867, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_126_128", + "bdc_text": "Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios . Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei . Nam hi variis afflictionibus explorantur , nonnunquam vel inertia vel corrupta doctrina et haeresibus a simplicitate abducuntur , ut pharmaco aliquo adversus hos morbos sit opus , quod quidem coelestis medicus Paulus ea paravit epistola .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_44", + "psc_text": "Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum et Titum Ecclesias. Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserunt, confortat, atque ad gratiam Evangelii revocat. De Epistolis beati Petri. 95. Petrus apostolus scripsit duas Epistolas, quae canonicae nominantur. Scripsit autem iis qui, ex circumcisione credentes, in dispersione gentium erant, quae quidem videntur quibusdam esse planiores; dum tam profundis repletae sint sensibus, ut per eas qui possunt perscrutari divinae scientiae sensum, quasi per breve quoddam receptaculum, magnas sententias et magna sibi mysteria revelari contueantur. 96. In prima autem Epistola scribit regenerationis potentiam, et prophetas, qui praenuntiaverunt", + "candidate_score": 0.708836, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123_125", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.707065, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.7055, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_124_126", + "bdc_text": "In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium . Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_44", + "psc_text": "Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum et Titum Ecclesias. Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserunt, confortat, atque ad gratiam Evangelii revocat. De Epistolis beati Petri. 95. Petrus apostolus scripsit duas Epistolas, quae canonicae nominantur. Scripsit autem iis qui, ex circumcisione credentes, in dispersione gentium erant, quae quidem videntur quibusdam esse planiores; dum tam profundis repletae sint sensibus, ut per eas qui possunt perscrutari divinae scientiae sensum, quasi per breve quoddam receptaculum, magnas sententias et magna sibi mysteria revelari contueantur. 96. In prima autem Epistola scribit regenerationis potentiam, et prophetas, qui praenuntiaverunt", + "candidate_score": 0.700644, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_126_128", + "bdc_text": "Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios . Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei . Nam hi variis afflictionibus explorantur , nonnunquam vel inertia vel corrupta doctrina et haeresibus a simplicitate abducuntur , ut pharmaco aliquo adversus hos morbos sit opus , quod quidem coelestis medicus Paulus ea paravit epistola .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.69972, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1_3", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ; 248 , 17-19 ;", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_44", + "psc_text": "Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum et Titum Ecclesias. Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserunt, confortat, atque ad gratiam Evangelii revocat. De Epistolis beati Petri. 95. Petrus apostolus scripsit duas Epistolas, quae canonicae nominantur. Scripsit autem iis qui, ex circumcisione credentes, in dispersione gentium erant, quae quidem videntur quibusdam esse planiores; dum tam profundis repletae sint sensibus, ut per eas qui possunt perscrutari divinae scientiae sensum, quasi per breve quoddam receptaculum, magnas sententias et magna sibi mysteria revelari contueantur. 96. In prima autem Epistola scribit regenerationis potentiam, et prophetas, qui praenuntiaverunt", + "candidate_score": 0.697769, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123_125", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_44", + "psc_text": "Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum et Titum Ecclesias. Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserunt, confortat, atque ad gratiam Evangelii revocat. De Epistolis beati Petri. 95. Petrus apostolus scripsit duas Epistolas, quae canonicae nominantur. Scripsit autem iis qui, ex circumcisione credentes, in dispersione gentium erant, quae quidem videntur quibusdam esse planiores; dum tam profundis repletae sint sensibus, ut per eas qui possunt perscrutari divinae scientiae sensum, quasi per breve quoddam receptaculum, magnas sententias et magna sibi mysteria revelari contueantur. 96. In prima autem Epistola scribit regenerationis potentiam, et prophetas, qui praenuntiaverunt", + "candidate_score": 0.694391, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119_121", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita . Eiusdem quidem argumenti sunt duae priores et postrema , sed non pari filoin der Vorlage filio . et ratione conscriptae .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_2", + "psc_text": "193 Sapientiam dico, et alium qui vocatur Ecclesiasticus; qui dum dicantur a Jesu filio Sirach editi, tamen propter quamdam eloquii similitudinem Salomonis titulo sunt praenotati. Qui tamen in Ecclesia parem cum reliquis canonicis libris tenere noscuntur auctoritatem. 9. Supersunt libri sedecim prophetarum, ex quibus quatuor sunt, qui majora volumina condiderunt, id est, Isaias, Jeremias, Ezechiel et Daniel. 10. Reliqui vero duodecim breves sunt, et contigui, et ob hoc uno volumine coarctati, quorum nomina haec sunt: Osee, Joel, Amos, Abdias, Jonas, Michaeas, Nahum, Habacuc, Sophonias, Aggaeus, Zacharias et Malachias. Quidam autem Jeremiae Lamenta segregantes, de volumine ejus resecuerunt, sicque quadraginta quinque libros Veteris Testamenti suscipiunt. 11. Hinc occurrit Testamentum Novum, cujus primum Evangeliorum libri sunt quatuor, scilicet, Matthaeus, Marcus, Lucas et Joannes. Sequuntur deinde Epistolae Pauli apostoli quatuordecim, id est, ad Romanos, ad Corinthios duae, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duae, ad Colossenses, ad Timotheum duae, ad Titum", + "candidate_score": 0.68988, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119_121", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita . Eiusdem quidem argumenti sunt duae priores et postrema , sed non pari filoin der Vorlage filio . et ratione conscriptae .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_44", + "psc_text": "Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum et Titum Ecclesias. Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserunt, confortat, atque ad gratiam Evangelii revocat. De Epistolis beati Petri. 95. Petrus apostolus scripsit duas Epistolas, quae canonicae nominantur. Scripsit autem iis qui, ex circumcisione credentes, in dispersione gentium erant, quae quidem videntur quibusdam esse planiores; dum tam profundis repletae sint sensibus, ut per eas qui possunt perscrutari divinae scientiae sensum, quasi per breve quoddam receptaculum, magnas sententias et magna sibi mysteria revelari contueantur. 96. In prima autem Epistola scribit regenerationis potentiam, et prophetas, qui praenuntiaverunt", + "candidate_score": 0.689127, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_3", + "psc_text": "libros Veteris Testamenti suscipiunt. 11. Hinc occurrit Testamentum Novum, cujus primum Evangeliorum libri sunt quatuor, scilicet, Matthaeus, Marcus, Lucas et Joannes. Sequuntur deinde Epistolae Pauli apostoli quatuordecim, id est, ad Romanos, ad Corinthios duae, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duae, ad Colossenses, ad Timotheum duae, ad Titum vero, et ad Philemonem, et ad Hebraeos singulae. 12. Epistolae quoque Joannis apostoli tres, Petri duae, Judae, et Jacobi singulae. 194 13. Actus etiam apostolorum, et Apocalypsis Joannis. Fiunt ergo in ordine utriusque Testamenti libri septuaginta et duo. 14. Haec sunt enim nova et vetera, quae de thesauro Domini proferuntur, e quibus cuncta sacramentorum mysteria revelantur. Hi sunt duo Seraphim, qui in confessione sanctae Trinitatis jugiter decantantes Τρὶς ἃγιος hymnum erumpunt. 15. Haec [ Forte hae] etiam duae olivae in Zacharia, quae a dextris, et sinistris lampadis astant, atque pinguedine et splendore Spiritus sancti totum orbem doctrinae claritate illuminant. 16.", + "candidate_score": 0.688191, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9_11", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ; vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ; 171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.683684, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_127", + "bdc_text": "Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_44", + "psc_text": "Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum et Titum Ecclesias. Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserunt, confortat, atque ad gratiam Evangelii revocat. De Epistolis beati Petri. 95. Petrus apostolus scripsit duas Epistolas, quae canonicae nominantur. Scripsit autem iis qui, ex circumcisione credentes, in dispersione gentium erant, quae quidem videntur quibusdam esse planiores; dum tam profundis repletae sint sensibus, ut per eas qui possunt perscrutari divinae scientiae sensum, quasi per breve quoddam receptaculum, magnas sententias et magna sibi mysteria revelari contueantur. 96. In prima autem Epistola scribit regenerationis potentiam, et prophetas, qui praenuntiaverunt", + "candidate_score": 0.67814, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47_49", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 . Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte . Seine \"Annotationes \" zum Neuen Testament wurden 1505 von Erasmus herausgegeben und sind enthalten in :", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_42", + "psc_text": "Petrus, veloci stylo retexuit, gradiens pariter 215 inter Lucam atque Matthaeum, plura tamen ex Matthaeo commemorat, non tantum rerum, sed et verborum ordinem servans. 90. Lucas vero historiae magis ordinem tenens, copiosius caeteris gestorum Christi virtutes enuntiat. Ad ultimum Joannes, naturalia explicans, transvolavit coelos, et angelos, Verbumque Dei reperit, et in principio fuisse annuntiavit. 91. Ex his primus et ultimus ea praedicaverunt quae ex ore Christi audierunt, vel quae ab illo facta vel gesta audierunt. Reliqui medii duo ea tantummodo quae ab apostolis cognoverunt: quorum quidem Matthaeus Evangelium in Judaea primus scripsit, deinde Marcus in Italia, tertius Lucas in Achaia, ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter", + "candidate_score": 0.673046, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_125", + "bdc_text": "Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.668887, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_9", + "bdc_text": "Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.667765, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_44", + "psc_text": "Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum et Titum Ecclesias. Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserunt, confortat, atque ad gratiam Evangelii revocat. De Epistolis beati Petri. 95. Petrus apostolus scripsit duas Epistolas, quae canonicae nominantur. Scripsit autem iis qui, ex circumcisione credentes, in dispersione gentium erant, quae quidem videntur quibusdam esse planiores; dum tam profundis repletae sint sensibus, ut per eas qui possunt perscrutari divinae scientiae sensum, quasi per breve quoddam receptaculum, magnas sententias et magna sibi mysteria revelari contueantur. 96. In prima autem Epistola scribit regenerationis potentiam, et prophetas, qui praenuntiaverunt", + "candidate_score": 0.665431, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_72_74", + "bdc_text": "In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) . et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana . Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.661241, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_72_74", + "bdc_text": "In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) . et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana . Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_42", + "psc_text": "Petrus, veloci stylo retexuit, gradiens pariter 215 inter Lucam atque Matthaeum, plura tamen ex Matthaeo commemorat, non tantum rerum, sed et verborum ordinem servans. 90. Lucas vero historiae magis ordinem tenens, copiosius caeteris gestorum Christi virtutes enuntiat. Ad ultimum Joannes, naturalia explicans, transvolavit coelos, et angelos, Verbumque Dei reperit, et in principio fuisse annuntiavit. 91. Ex his primus et ultimus ea praedicaverunt quae ex ore Christi audierunt, vel quae ab illo facta vel gesta audierunt. Reliqui medii duo ea tantummodo quae ab apostolis cognoverunt: quorum quidem Matthaeus Evangelium in Judaea primus scripsit, deinde Marcus in Italia, tertius Lucas in Achaia, ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter", + "candidate_score": 0.655858, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_49_51", + "bdc_text": "Seine \"Annotationes \" zum Neuen Testament wurden 1505 von Erasmus herausgegeben und sind enthalten in : Opera omnia , Basel 1540 ( Nachdruck : Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_3", + "psc_text": "libros Veteris Testamenti suscipiunt. 11. Hinc occurrit Testamentum Novum, cujus primum Evangeliorum libri sunt quatuor, scilicet, Matthaeus, Marcus, Lucas et Joannes. Sequuntur deinde Epistolae Pauli apostoli quatuordecim, id est, ad Romanos, ad Corinthios duae, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duae, ad Colossenses, ad Timotheum duae, ad Titum vero, et ad Philemonem, et ad Hebraeos singulae. 12. Epistolae quoque Joannis apostoli tres, Petri duae, Judae, et Jacobi singulae. 194 13. Actus etiam apostolorum, et Apocalypsis Joannis. Fiunt ergo in ordine utriusque Testamenti libri septuaginta et duo. 14. Haec sunt enim nova et vetera, quae de thesauro Domini proferuntur, e quibus cuncta sacramentorum mysteria revelantur. Hi sunt duo Seraphim, qui in confessione sanctae Trinitatis jugiter decantantes Τρὶς ἃγιος hymnum erumpunt. 15. Haec [ Forte hae] etiam duae olivae in Zacharia, quae a dextris, et sinistris lampadis astant, atque pinguedine et splendore Spiritus sancti totum orbem doctrinae claritate illuminant. 16.", + "candidate_score": 0.653177, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_71_73", + "bdc_text": "ders. : In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) . et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.648341, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69_71", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in : Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ; ders. :", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_44", + "psc_text": "Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum et Titum Ecclesias. Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserunt, confortat, atque ad gratiam Evangelii revocat. De Epistolis beati Petri. 95. Petrus apostolus scripsit duas Epistolas, quae canonicae nominantur. Scripsit autem iis qui, ex circumcisione credentes, in dispersione gentium erant, quae quidem videntur quibusdam esse planiores; dum tam profundis repletae sint sensibus, ut per eas qui possunt perscrutari divinae scientiae sensum, quasi per breve quoddam receptaculum, magnas sententias et magna sibi mysteria revelari contueantur. 96. In prima autem Epistola scribit regenerationis potentiam, et prophetas, qui praenuntiaverunt", + "candidate_score": 0.647911, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69_71", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in : Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ; ders. :", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_3", + "psc_text": "libros Veteris Testamenti suscipiunt. 11. Hinc occurrit Testamentum Novum, cujus primum Evangeliorum libri sunt quatuor, scilicet, Matthaeus, Marcus, Lucas et Joannes. Sequuntur deinde Epistolae Pauli apostoli quatuordecim, id est, ad Romanos, ad Corinthios duae, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duae, ad Colossenses, ad Timotheum duae, ad Titum vero, et ad Philemonem, et ad Hebraeos singulae. 12. Epistolae quoque Joannis apostoli tres, Petri duae, Judae, et Jacobi singulae. 194 13. Actus etiam apostolorum, et Apocalypsis Joannis. Fiunt ergo in ordine utriusque Testamenti libri septuaginta et duo. 14. Haec sunt enim nova et vetera, quae de thesauro Domini proferuntur, e quibus cuncta sacramentorum mysteria revelantur. Hi sunt duo Seraphim, qui in confessione sanctae Trinitatis jugiter decantantes Τρὶς ἃγιος hymnum erumpunt. 15. Haec [ Forte hae] etiam duae olivae in Zacharia, quae a dextris, et sinistris lampadis astant, atque pinguedine et splendore Spiritus sancti totum orbem doctrinae claritate illuminant. 16.", + "candidate_score": 0.645855, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_69", + "bdc_text": "Contemporaries II 315-318 ( mit weiterer Lit. ). , Erasmi RoterodamiDesiderius Erasmus , Annotationes in epistolam Pauli ad Galatas , in :", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_44", + "psc_text": "Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum et Titum Ecclesias. Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserunt, confortat, atque ad gratiam Evangelii revocat. De Epistolis beati Petri. 95. Petrus apostolus scripsit duas Epistolas, quae canonicae nominantur. Scripsit autem iis qui, ex circumcisione credentes, in dispersione gentium erant, quae quidem videntur quibusdam esse planiores; dum tam profundis repletae sint sensibus, ut per eas qui possunt perscrutari divinae scientiae sensum, quasi per breve quoddam receptaculum, magnas sententias et magna sibi mysteria revelari contueantur. 96. In prima autem Epistola scribit regenerationis potentiam, et prophetas, qui praenuntiaverunt", + "candidate_score": 0.645753, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_71_73", + "bdc_text": "ders. : In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) . et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_42", + "psc_text": "Petrus, veloci stylo retexuit, gradiens pariter 215 inter Lucam atque Matthaeum, plura tamen ex Matthaeo commemorat, non tantum rerum, sed et verborum ordinem servans. 90. Lucas vero historiae magis ordinem tenens, copiosius caeteris gestorum Christi virtutes enuntiat. Ad ultimum Joannes, naturalia explicans, transvolavit coelos, et angelos, Verbumque Dei reperit, et in principio fuisse annuntiavit. 91. Ex his primus et ultimus ea praedicaverunt quae ex ore Christi audierunt, vel quae ab illo facta vel gesta audierunt. Reliqui medii duo ea tantummodo quae ab apostolis cognoverunt: quorum quidem Matthaeus Evangelium in Judaea primus scripsit, deinde Marcus in Italia, tertius Lucas in Achaia, ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter", + "candidate_score": 0.63793, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_73_75", + "bdc_text": "et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana . Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck : Nieuw koop 1963 ) .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_3", + "psc_text": "libros Veteris Testamenti suscipiunt. 11. Hinc occurrit Testamentum Novum, cujus primum Evangeliorum libri sunt quatuor, scilicet, Matthaeus, Marcus, Lucas et Joannes. Sequuntur deinde Epistolae Pauli apostoli quatuordecim, id est, ad Romanos, ad Corinthios duae, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duae, ad Colossenses, ad Timotheum duae, ad Titum vero, et ad Philemonem, et ad Hebraeos singulae. 12. Epistolae quoque Joannis apostoli tres, Petri duae, Judae, et Jacobi singulae. 194 13. Actus etiam apostolorum, et Apocalypsis Joannis. Fiunt ergo in ordine utriusque Testamenti libri septuaginta et duo. 14. Haec sunt enim nova et vetera, quae de thesauro Domini proferuntur, e quibus cuncta sacramentorum mysteria revelantur. Hi sunt duo Seraphim, qui in confessione sanctae Trinitatis jugiter decantantes Τρὶς ἃγιος hymnum erumpunt. 15. Haec [ Forte hae] etiam duae olivae in Zacharia, quae a dextris, et sinistris lampadis astant, atque pinguedine et splendore Spiritus sancti totum orbem doctrinae claritate illuminant. 16.", + "candidate_score": 0.63432, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_73_75", + "bdc_text": "et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana . Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck : Nieuw koop 1963 ) .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.633231, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_70_72", + "bdc_text": "Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ; ders. : In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_3", + "psc_text": "libros Veteris Testamenti suscipiunt. 11. Hinc occurrit Testamentum Novum, cujus primum Evangeliorum libri sunt quatuor, scilicet, Matthaeus, Marcus, Lucas et Joannes. Sequuntur deinde Epistolae Pauli apostoli quatuordecim, id est, ad Romanos, ad Corinthios duae, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duae, ad Colossenses, ad Timotheum duae, ad Titum vero, et ad Philemonem, et ad Hebraeos singulae. 12. Epistolae quoque Joannis apostoli tres, Petri duae, Judae, et Jacobi singulae. 194 13. Actus etiam apostolorum, et Apocalypsis Joannis. Fiunt ergo in ordine utriusque Testamenti libri septuaginta et duo. 14. Haec sunt enim nova et vetera, quae de thesauro Domini proferuntur, e quibus cuncta sacramentorum mysteria revelantur. Hi sunt duo Seraphim, qui in confessione sanctae Trinitatis jugiter decantantes Τρὶς ἃγιος hymnum erumpunt. 15. Haec [ Forte hae] etiam duae olivae in Zacharia, quae a dextris, et sinistris lampadis astant, atque pinguedine et splendore Spiritus sancti totum orbem doctrinae claritate illuminant. 16.", + "candidate_score": 0.631422, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_73", + "bdc_text": "et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_44", + "psc_text": "Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum et Titum Ecclesias. Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserunt, confortat, atque ad gratiam Evangelii revocat. De Epistolis beati Petri. 95. Petrus apostolus scripsit duas Epistolas, quae canonicae nominantur. Scripsit autem iis qui, ex circumcisione credentes, in dispersione gentium erant, quae quidem videntur quibusdam esse planiores; dum tam profundis repletae sint sensibus, ut per eas qui possunt perscrutari divinae scientiae sensum, quasi per breve quoddam receptaculum, magnas sententias et magna sibi mysteria revelari contueantur. 96. In prima autem Epistola scribit regenerationis potentiam, et prophetas, qui praenuntiaverunt", + "candidate_score": 0.627589, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_73", + "bdc_text": "et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.627572, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_72", + "bdc_text": "In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.620544, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 10, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Expositio-Epistolae-ad-Galatas", + "max_score": 0.725035, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_121_123", + "bdc_text": "et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Expositio-Epistolae-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "1. Causa propter quam scribit Apostolus ad Galatas, haec est, ut intelligant gratiam Dei id secum agere, ut sub Lege jam non sint. Cum enim praedicata eis esset Evangelii gratia, non defuerunt quidam ex circumcisione, quamvis Christiani nomine, nondum tamen tenentes ipsum gratiae beneficium, et adhuc volentes esse sub oneribus Legis, quae Dominus Deus imposuerat, non justitiae servientibus, sed peccato, justam scilicet Legem injustis hominibus dando ad demonstranda peccata eorum, non auferenda: non enim aufert peccata nisi gratia fidei, quae per dilectionem operatur: sub hac ergo gratia jam Galatas constitutos, illi volebant constituere sub oneribus Legis, asseverantes nihil eis prodesse Evangelium, nisi circumciderentur, et caeteras carnales Judaici ritus observationes subirent. Et ideo Paulum apostolum suspectum habere coeperant, a quo illis Evangelium praedicatum erat, tanquam non tenentem disciplinam caeterorum Apostolorum, qui Gentes cogebant judaizare. Cesserat enim talium hominum scandalis apostolus Petrus, et in simulationem ductus erat, tanquam et ipse hoc sentiret,", + "candidate_score": 0.725035, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123_125", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Expositio-Epistolae-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "1. Causa propter quam scribit Apostolus ad Galatas, haec est, ut intelligant gratiam Dei id secum agere, ut sub Lege jam non sint. Cum enim praedicata eis esset Evangelii gratia, non defuerunt quidam ex circumcisione, quamvis Christiani nomine, nondum tamen tenentes ipsum gratiae beneficium, et adhuc volentes esse sub oneribus Legis, quae Dominus Deus imposuerat, non justitiae servientibus, sed peccato, justam scilicet Legem injustis hominibus dando ad demonstranda peccata eorum, non auferenda: non enim aufert peccata nisi gratia fidei, quae per dilectionem operatur: sub hac ergo gratia jam Galatas constitutos, illi volebant constituere sub oneribus Legis, asseverantes nihil eis prodesse Evangelium, nisi circumciderentur, et caeteras carnales Judaici ritus observationes subirent. Et ideo Paulum apostolum suspectum habere coeperant, a quo illis Evangelium praedicatum erat, tanquam non tenentem disciplinam caeterorum Apostolorum, qui Gentes cogebant judaizare. Cesserat enim talium hominum scandalis apostolus Petrus, et in simulationem ductus erat, tanquam et ipse hoc sentiret,", + "candidate_score": 0.708685, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122_124", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Expositio-Epistolae-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "1. Causa propter quam scribit Apostolus ad Galatas, haec est, ut intelligant gratiam Dei id secum agere, ut sub Lege jam non sint. Cum enim praedicata eis esset Evangelii gratia, non defuerunt quidam ex circumcisione, quamvis Christiani nomine, nondum tamen tenentes ipsum gratiae beneficium, et adhuc volentes esse sub oneribus Legis, quae Dominus Deus imposuerat, non justitiae servientibus, sed peccato, justam scilicet Legem injustis hominibus dando ad demonstranda peccata eorum, non auferenda: non enim aufert peccata nisi gratia fidei, quae per dilectionem operatur: sub hac ergo gratia jam Galatas constitutos, illi volebant constituere sub oneribus Legis, asseverantes nihil eis prodesse Evangelium, nisi circumciderentur, et caeteras carnales Judaici ritus observationes subirent. Et ideo Paulum apostolum suspectum habere coeperant, a quo illis Evangelium praedicatum erat, tanquam non tenentem disciplinam caeterorum Apostolorum, qui Gentes cogebant judaizare. Cesserat enim talium hominum scandalis apostolus Petrus, et in simulationem ductus erat, tanquam et ipse hoc sentiret,", + "candidate_score": 0.701473, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Expositio-Epistolae-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "1. Causa propter quam scribit Apostolus ad Galatas, haec est, ut intelligant gratiam Dei id secum agere, ut sub Lege jam non sint. Cum enim praedicata eis esset Evangelii gratia, non defuerunt quidam ex circumcisione, quamvis Christiani nomine, nondum tamen tenentes ipsum gratiae beneficium, et adhuc volentes esse sub oneribus Legis, quae Dominus Deus imposuerat, non justitiae servientibus, sed peccato, justam scilicet Legem injustis hominibus dando ad demonstranda peccata eorum, non auferenda: non enim aufert peccata nisi gratia fidei, quae per dilectionem operatur: sub hac ergo gratia jam Galatas constitutos, illi volebant constituere sub oneribus Legis, asseverantes nihil eis prodesse Evangelium, nisi circumciderentur, et caeteras carnales Judaici ritus observationes subirent. Et ideo Paulum apostolum suspectum habere coeperant, a quo illis Evangelium praedicatum erat, tanquam non tenentem disciplinam caeterorum Apostolorum, qui Gentes cogebant judaizare. Cesserat enim talium hominum scandalis apostolus Petrus, et in simulationem ductus erat, tanquam et ipse hoc sentiret,", + "candidate_score": 0.677066, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_104_106", + "bdc_text": "In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ; item , qui gloriam dei , non suam quaerunt . Notissimum certe illud comicum :", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Expositio-Epistolae-ad-Galatas_window_135", + "psc_text": "illa quae sunt in sacramentis, cum bene a liberis intelliguntur, nec carnaliter observantur a servis, ad illa duo praecepta referantur necesse est, dilectionis Dei et proximi. Recte itaque accipitur ad hoc pertinere quod etiam Dominus ait, Non veni Legem solvere, sed implere (Matth. V, 17) : quia erat ablaturus timorem carnalem; spiritualem autem charitatem daturus, qua sola Lex impleri potest. Plenitudo enim Legis, charitas: ut quoniam fides impetrat Spiritum sanctum, per quem charitas Dei diffusa est in cordibus operantium justitiam (Rom. V, 5), nullo modo quisquam ante gratiam fidei de bonis operibus glorietur. Quapropter istos jactantes se de operibus Legis ita refellit Apostolus, dum ostendit opera vetusta sacramentorum umbras futurorum fuisse, quas jam adventu Domini libero haeredi necessarias non esse monstravit: opera vero ad bonos mores pertinentia non impleri nisi dilectione, per quam fides operatur (Galat. V, 6). Unde si opera Legis quaedam post fidem superflua, quaedam ante fidem nulla", + "candidate_score": 0.660627, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_111_113", + "bdc_text": "Verum quis hoc ab homine exigat ? Loquendum ergo omnibus , quorum loqui interest , quorum loquutio sana est atque prodest . Quod me attinet , malo ego in spongiam recidereVgl .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Expositio-Epistolae-ad-Galatas_window_12", + "psc_text": "Cor. V, 11) ; ut intelligas quod hic ait, Hominibus suadeo, an Deo? non utique Deo, sed hominibus suadendum. Non ergo moveat quod alibi dixit, Sicut et ego omnibus per omnia placeo: addidit enim, Non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi fiant (I Cor. X, 33) . Nulli autem prodest, ut salvus liat, si homo ei propter seipsum placeat: qui non placet utiliter, nisi cum propter Deum placet, id est, ut Deus placeat et glorificetur, cum dona ejus attenduntur in homine, aut per ministerium hominis accipiuntur; cum autem sic homo placet, non jam homo, sed Deus placet. Utrumque ergo recte dici potest; et, Ego placeo, et, non ego placeo. Si enim adsit bonus intellector, piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se repugnantia repellet intrantem. 6. [Ib. I, 11, 12.] Notum enim vobis facio, fratres, Evangelium, quod evangelizatum est a me, quia non est secundum hominem. Neque", + "candidate_score": 0.659296, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_6_8", + "bdc_text": "Quid , quod temporis angustia ac brevitas non modo mihi me ipsum surripit , sed conatus meos vehementissime fraudat ? At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ; caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Expositio-Epistolae-ad-Galatas_window_105", + "psc_text": "observationes, ut huic loco subjecerit Apostolus, Timeo vos, ne forte sine causa laboraverim in vos. Quod cum tanta celebritate atque auctoritate per orbem terrarum in Ecclesiis legatur, plena sunt conventicula nostra hominibus qui tempora rerum agendarum a mathematicis accipiunt. Jam vero ne aliquid inchoetur, aut aedificiorum, aut hujusmodi quorumlibet operum, diebus quos Aegyptiacos vocant, saepe etiam nos monere non dubitant, nescientes, ut dicitur, ubi ambulant. Quod si locus iste de Judaeorum superstitiosa observatione intelligendus est, quam spem habent, cum christianos se dici velint, ex ephemeridis vitam naufragam gubernantes, quando de divinis Libris, quos Deus adhuc carnali populo dedit, si more Judaeorum tempora observarent, diceret eis Apostolus, Timeo vos, ne forte sine causa laboraverim in vos? Et tamen si deprehendatur quisquam vel catechumenus Judaico ritu sabbatum observans, tumultuatur Ecclesia. Nunc autem innumerabiles de numero fidelium cum magna confidentia in faciem nobis dicunt, Die post calendas non proficiscor. Et vix lente ista", + "candidate_score": 0.6485, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Expositio-Epistolae-ad-Galatas_window_0", + "psc_text": "1. Causa propter quam scribit Apostolus ad Galatas, haec est, ut intelligant gratiam Dei id secum agere, ut sub Lege jam non sint. Cum enim praedicata eis esset Evangelii gratia, non defuerunt quidam ex circumcisione, quamvis Christiani nomine, nondum tamen tenentes ipsum gratiae beneficium, et adhuc volentes esse sub oneribus Legis, quae Dominus Deus imposuerat, non justitiae servientibus, sed peccato, justam scilicet Legem injustis hominibus dando ad demonstranda peccata eorum, non auferenda: non enim aufert peccata nisi gratia fidei, quae per dilectionem operatur: sub hac ergo gratia jam Galatas constitutos, illi volebant constituere sub oneribus Legis, asseverantes nihil eis prodesse Evangelium, nisi circumciderentur, et caeteras carnales Judaici ritus observationes subirent. Et ideo Paulum apostolum suspectum habere coeperant, a quo illis Evangelium praedicatum erat, tanquam non tenentem disciplinam caeterorum Apostolorum, qui Gentes cogebant judaizare. Cesserat enim talium hominum scandalis apostolus Petrus, et in simulationem ductus erat, tanquam et ipse hoc sentiret,", + "candidate_score": 0.637317, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_37", + "bdc_text": "Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in :", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Expositio-Epistolae-ad-Galatas_window_84", + "psc_text": "Christo Jesu, vos ergo Abrahae semen estis. Superius enim dixerat, Non dicit, Et seminibus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, et semini tuo, quod est Christus (Galat. III, 16) . Hic ergo ostendit unum semen Christum, non tantum ipsum Mediatorem intelligendum esse, verum etiam Ecclesiam, cujus ille corporis caput est: ut omnes in Christo unum sint, et capiant secundum promissionem haereditatem per fidem, in quam conclusus erat; id est, in cujus adventum tanquam sub paedagogo custodiebatur populus usque ad aetatis opportunitatem, qua in libertatem vocandi erant, qui in eodem populo secundum propositum vocati sunt, id est, qui in illa area frumentum inventi sunt. 29. [Ib. IV, 1-3.] Ad hoc enim adjungit: Dico autem, Quanto tempore haeres parvulus est, nihil differt a servo, cum sit dominus omnium; sed sub procuratoribus et actoribus est usque ad praefinitum tempus a patre: sic et nos cum essemus parvuli, sub elementis hujus mundi eramus", + "candidate_score": 0.604585, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 11, + "cf_id": "cf025", + "work_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem", + "max_score": 0.724969, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1_3", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ; 248 , 17-19 ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_850", + "psc_text": "Idem vero apostolorum primus cum multa discipulos admoneret, atque a quibusdam detrahi de Pauli scriptis agnosceret, dicit: Sicut charissimus frater noster 1368 Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis, loquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles depravant, sicut caeteras scripturas, ad suam ipsorum perditionem (II Pet. III, 1) . Ecce Paulus in Epistolis suis scripsit Petrum reprehensibilem, et ecce Petrus in Epistolis suis asserit Paulum in his quae scripserat, admirandum. Certe enim nisi legisset Petrus Pauli Epistolas, non laudasset. Si autem legit, quia illic ipse reprehensibilis diceretur invenit. Amicus ergo veritatis laudavit etiam quod reprehensus est, atque ei et hoc ipsum placuit, quia in his non placuerat quae aliter quam debuerat sensit. Seque etiam minori fratri ad consensum dedit, atque in eadem re factus est sectator minoris sui, ut etiam in hoc praeiret, quatenus qui primus erat in apostolatus culmine esset primus", + "candidate_score": 0.724969, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1_3", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ; 248 , 17-19 ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_452", + "psc_text": "habere quod non habet, eum divino judicio sibi praelatum putet. Alis ergo suis vicissim se animalia feriunt cum sanctae mentes alternis se virtutibus tangunt, et tangendo excitant, atque excitata ad provectum volant. 33. Videamus Paulum quomodo apostolorum alis tactus, atque ad poenitentiam excitatus fuerat, qui, mala praeteritae persecutionis suae et apostolorum innocentem vitam considerans, dicebat: Ego enim sum minimus apostolorum, qui non sum dignus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei (I Cor. XV, 9) . Consideravit quippe apostolorum innocentiam, et propter praecedentem malitiam vilis in ejus oculis facta est omnis quam exhibebat in Ecclesia sollicitudo sua; et quam multos ex accepto intellectu praecederet non attendit, quia, illorum innocentiam pensans, persecutorem aliquando fuisse se doluit. Sed videamus si quis ex apostolis eum qui Paulo datus est intellectum miratur. Ipse nobis apostolorum primus requirendus est, qui discipulos admonens ait: Sicut et charissimus frater noster Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis;", + "candidate_score": 0.70161, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1_3", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ; 248 , 17-19 ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_453", + "psc_text": "ex accepto intellectu praecederet non attendit, quia, illorum innocentiam pensans, persecutorem aliquando fuisse se doluit. Sed videamus si quis ex apostolis eum qui Paulo datus est intellectum miratur. Ipse nobis apostolorum primus requirendus est, qui discipulos admonens ait: Sicut et charissimus frater noster Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis; sicut in omnibus epistolis, loquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles depravant (II Petr. III, 15) . Miratur itaque in apostolis omnibus Paulus innocentiam, miratur apostolorum primus in Paulo sapientiam. Alis ergo se tangunt qui inde se vicissim ad provectum excitant, unde volant. 34. Hoc itaque omnipotens Deus agit in cordibus hominum, quod facit in regionibus terrarum. Poterat namque unicuilibet regioni fructus omnes tribuere; sed si una quaelibet regio alterius regionis fructibus non indigeret, communionem cum altera non habuisset. Unde fit ut huic vini, alii vero olei abundantiam tribuat; hanc multitudine pecudum,", + "candidate_score": 0.698262, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_850", + "psc_text": "Idem vero apostolorum primus cum multa discipulos admoneret, atque a quibusdam detrahi de Pauli scriptis agnosceret, dicit: Sicut charissimus frater noster 1368 Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis, loquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles depravant, sicut caeteras scripturas, ad suam ipsorum perditionem (II Pet. III, 1) . Ecce Paulus in Epistolis suis scripsit Petrum reprehensibilem, et ecce Petrus in Epistolis suis asserit Paulum in his quae scripserat, admirandum. Certe enim nisi legisset Petrus Pauli Epistolas, non laudasset. Si autem legit, quia illic ipse reprehensibilis diceretur invenit. Amicus ergo veritatis laudavit etiam quod reprehensus est, atque ei et hoc ipsum placuit, quia in his non placuerat quae aliter quam debuerat sensit. Seque etiam minori fratri ad consensum dedit, atque in eadem re factus est sectator minoris sui, ut etiam in hoc praeiret, quatenus qui primus erat in apostolatus culmine esset primus", + "candidate_score": 0.691752, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_104", + "bdc_text": "In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_1107", + "psc_text": "Idcirco autem major spe et fide charitas dicitur, quia postquam ad auctoris nostri speciem pervenitur, spes quidem et fides transit, sed charitas permanet. Nam nunc et quantum credimus, tantum amamus; et quantum amamus, tantum de spe praesumimus. De fide quoque et operatione Joannes apostolus fatetur, dicens: Qui se dicit nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est (I Joan. II, 4) . Notitia quippe Dei ad fidem pertinet, mandatorum custodia ad operationem. Cum ergo virtus, tempus et locus operandi suppetit, tantum quis operatur, quantum Deum noverit; et tantum se nosse Deum indicat, quantum pro Deo bona operatur. Metiantur ergo fidelis populi virtutes in quadrum, quia unusquisque qui in activae vitae exercitio versatur tantum credit quantum sperat, et amat, et operatur; tantum sperat quantum credit, operatur et amat; tantum amat quantum credit, sperat et operatur; tantum operatur quantum credit, amat et sperat. Quia itaque in sanctae Ecclesiae populo multi sunt", + "candidate_score": 0.687733, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_100_102", + "bdc_text": "Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit . At diligentis et absoluti interpretis erat ista omnia observare . Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_226", + "psc_text": "pertulit, ubi per negligentiam oculum clausit. Quia ergo sanctorum mentes undique se circumspicientes invigilant, atque in omni suo opere pavoris et sollicitudinis oculum circumducunt, ne aut prava agant, aut recta quae praecepta sunt non agant, aut bonis actibus expletis, in suis cogitationibus intumescant, et tanto gravius offendant quanto justi videntur foris et occultius peccant, recte dicitur: Totum corpus eorum plenum oculis in circuitu. 7. Sciendum quoque quod in translatione veteri non habetur: Totum corpus eorum plenum oculis in circuitu, sed dicitur: Dorsa eorum plena oculis. 1226 Quae videlicet sententia ab aedificationis intellectu non discrepat. Ea enim quae sunt in facie saepe etiam peccatores homines custodire solent. Justi autem viri, quia se et in eis custodiunt quae in promptu et in facie non videntur, in dorsis oculos habere referuntur. Qui ergo et ea quae in occultis sunt discutiunt, atque ab ipsis se custodiant quae latent, profecto oculos in dorsis habent. Quod", + "candidate_score": 0.682622, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_101_103", + "bdc_text": "At diligentis et absoluti interpretis erat ista omnia observare . Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant . Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_226", + "psc_text": "pertulit, ubi per negligentiam oculum clausit. Quia ergo sanctorum mentes undique se circumspicientes invigilant, atque in omni suo opere pavoris et sollicitudinis oculum circumducunt, ne aut prava agant, aut recta quae praecepta sunt non agant, aut bonis actibus expletis, in suis cogitationibus intumescant, et tanto gravius offendant quanto justi videntur foris et occultius peccant, recte dicitur: Totum corpus eorum plenum oculis in circuitu. 7. Sciendum quoque quod in translatione veteri non habetur: Totum corpus eorum plenum oculis in circuitu, sed dicitur: Dorsa eorum plena oculis. 1226 Quae videlicet sententia ab aedificationis intellectu non discrepat. Ea enim quae sunt in facie saepe etiam peccatores homines custodire solent. Justi autem viri, quia se et in eis custodiunt quae in promptu et in facie non videntur, in dorsis oculos habere referuntur. Qui ergo et ea quae in occultis sunt discutiunt, atque ab ipsis se custodiant quae latent, profecto oculos in dorsis habent. Quod", + "candidate_score": 0.682608, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_452", + "psc_text": "habere quod non habet, eum divino judicio sibi praelatum putet. Alis ergo suis vicissim se animalia feriunt cum sanctae mentes alternis se virtutibus tangunt, et tangendo excitant, atque excitata ad provectum volant. 33. Videamus Paulum quomodo apostolorum alis tactus, atque ad poenitentiam excitatus fuerat, qui, mala praeteritae persecutionis suae et apostolorum innocentem vitam considerans, dicebat: Ego enim sum minimus apostolorum, qui non sum dignus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei (I Cor. XV, 9) . Consideravit quippe apostolorum innocentiam, et propter praecedentem malitiam vilis in ejus oculis facta est omnis quam exhibebat in Ecclesia sollicitudo sua; et quam multos ex accepto intellectu praecederet non attendit, quia, illorum innocentiam pensans, persecutorem aliquando fuisse se doluit. Sed videamus si quis ex apostolis eum qui Paulo datus est intellectum miratur. Ipse nobis apostolorum primus requirendus est, qui discipulos admonens ait: Sicut et charissimus frater noster Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis;", + "candidate_score": 0.678965, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_138_140", + "bdc_text": "Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat . Ipsi per divinam adiuti gratiam vobis ipsis satis estis ad gloriam . Nec uno aliquo vobis opus panegyrista .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_333", + "psc_text": "Sic Paulus cum discipulos admoneret, dicens, Cum metu et tremore vestram ipsorum salutem operamini (Philip. II, 12) , illico quis in eis haec ipsa bona operaretur adjunxit, dicens: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et perficere pro bona voluntate (Ibid., 13) . Hinc est quod ipsa Veritas discipulis dicit: Sine me nihil potestis facere (Joan. XV, 5) . Sed in his considerandum quia sic bona nostra si omnipotentis Dei dona sunt ut in eis aliquid nostrum non sit, cur nos quasi pro meritis aeternam retributionem quaerimus? Si autem ita nostra sunt ut dona Dei omnipotentis non sint, cur ex eis omnipotenti Deo gratias agimus? Sed sciendum est quia mala nostra solummodo nostra sunt; bona autem nostra, et omnipotentis Dei sunt, et nostra, quia ipse aspirando nos praevenit ut velimus, qui adjuvando subsequitur ne inaniter velimus, sed possimus implere quae volumus. Praeveniente ergo gratia, et bona voluntate subsequente,", + "candidate_score": 0.678808, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_102_104", + "bdc_text": "Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant . Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est . In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_226", + "psc_text": "pertulit, ubi per negligentiam oculum clausit. Quia ergo sanctorum mentes undique se circumspicientes invigilant, atque in omni suo opere pavoris et sollicitudinis oculum circumducunt, ne aut prava agant, aut recta quae praecepta sunt non agant, aut bonis actibus expletis, in suis cogitationibus intumescant, et tanto gravius offendant quanto justi videntur foris et occultius peccant, recte dicitur: Totum corpus eorum plenum oculis in circuitu. 7. Sciendum quoque quod in translatione veteri non habetur: Totum corpus eorum plenum oculis in circuitu, sed dicitur: Dorsa eorum plena oculis. 1226 Quae videlicet sententia ab aedificationis intellectu non discrepat. Ea enim quae sunt in facie saepe etiam peccatores homines custodire solent. Justi autem viri, quia se et in eis custodiunt quae in promptu et in facie non videntur, in dorsis oculos habere referuntur. Qui ergo et ea quae in occultis sunt discutiunt, atque ab ipsis se custodiant quae latent, profecto oculos in dorsis habent. Quod", + "candidate_score": 0.676304, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_103_105", + "bdc_text": "Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est . In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ; item , qui gloriam dei , non suam quaerunt .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_1046", + "psc_text": "appetit adipisci quod prohibet, mensa intus labium non reflectit. Tunc autem mensa Domini ex quadris lapidibus exstructa habebit intus labium reflexum, si studuerit audire quod dicit. Scriptum quippe est: Ne quid per contentionem, neque per inanem gloriam (Philip. II, 3) . Atque eisdem rursus egregius praedicator dicit: Nec quaerentes ab hominibus gloriam, neque a vobis, neque ab aliis (I Thess. II, 6) . De praedicationis etenim labore laudem transitoriam quaerere, quid est aliud quam rem magnam vili pretio venundare? Sed est in doctrinae verbis grave periculum, quia saepe sermonem docentium favores audientium sequuntur, et cum doctores ab eo quod bene innotuerint, apparere jam minores in dictis nolunt, doctrinae verbum quod pro acquirendis animabus auditorum 1413 ex omnipotentis Dei amore inchoaverunt, in hoc postmodum pro acquirendis laudibus laborant. Et qui in verbis Dei quaerebant prius lucra spiritalia, temporales postmodum favores sequuntur. Unde fit ut sive recta quaelibet opera, seu sanctae doctrinae", + "candidate_score": 0.676289, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_77_79", + "bdc_text": "Vicit tandem obstinatiam meam ratio , operis difficultatem cum veterum tum recensiorum diligentia . Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis . Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ?", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_263", + "psc_text": "etenim potest cur postquam dictum est: Unumquodque velabat corpus suum, statim subditur: Et alterum similiter velabatur. Si enim diceret unum et alterum, loquendi ratio staret. Postquam vero dictum est Unumquodque, cur adjicitur alterum, cum in unoquoque omnes comprehenduntur? Sed si et perfectorum vitam, et proficientium merita distinguimus, et unumquodque et alterum non irrationabiliter positum videmus. Qui enim et sua deflent, et virtutum pennas ad proximos in exemplum tendunt, procul dubio perfecti sunt. Sunt autem plerique parvulorum qui eorum lacrymas conspiciunt et imitantur. Et qui nudi in suis pravitatibus esse potuissent, sanctos vigilantioresque viros considerant; moxque suis pravitatibus irati, accenduntur ut plangant, et inflammantur ad poenitentiam. Atque ut velare sanctos corpora sua conspiciunt, ita ipsi quoque lacrymarum suarum alis velantur. Seipsos enim magnis increpationibus feriunt; cur qui virtutes non habent peccata sua minime deplorant, si adhuc et illi plangere non desinunt, qui jam virtutum pennas per exempla ad proximos tendunt. 24.", + "candidate_score": 0.675785, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_132", + "bdc_text": "Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_928", + "psc_text": "Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16) . Qui igitur in vita sua impressa esse sancta opera demonstrant, palmas in fronte caelatas habent, quia quanta illos in posterum victoria sequatur, jam nunc in sanctis suis operibus ostendunt. Vel certe quia fidem per Orientis, spem per Aquilonis, charitatem vero per Australem portam diximus designari, notandum nobis est quia in Orientis porta pictura palmarum, in Aquilonis vero et Meridiei, caelatura esse perhibetur, quia contingit saepe ut hi qui adhuc inchoantes sunt, necdum se in operibus solidis ac magnis exerceant; hi vero qui post iniquitates ad virtutes redeunt, plerumque, ut culpas suas ante omnipotentis Dei oculos tegere valeant, in magnis operibus exercentur. Et qui jam fervore spiritus in virtutibus excreverunt, quasi Meridies in sanctis actibus inardescunt. In Orientis ergo porta pictura est, in Aquilonis vero et Meridici caelatura, quia signum victoriae quod in inchoantibus ostenditur,", + "candidate_score": 0.674699, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_104_106", + "bdc_text": "In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ; item , qui gloriam dei , non suam quaerunt . Notissimum certe illud comicum :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_1107", + "psc_text": "Idcirco autem major spe et fide charitas dicitur, quia postquam ad auctoris nostri speciem pervenitur, spes quidem et fides transit, sed charitas permanet. Nam nunc et quantum credimus, tantum amamus; et quantum amamus, tantum de spe praesumimus. De fide quoque et operatione Joannes apostolus fatetur, dicens: Qui se dicit nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est (I Joan. II, 4) . Notitia quippe Dei ad fidem pertinet, mandatorum custodia ad operationem. Cum ergo virtus, tempus et locus operandi suppetit, tantum quis operatur, quantum Deum noverit; et tantum se nosse Deum indicat, quantum pro Deo bona operatur. Metiantur ergo fidelis populi virtutes in quadrum, quia unusquisque qui in activae vitae exercitio versatur tantum credit quantum sperat, et amat, et operatur; tantum sperat quantum credit, operatur et amat; tantum amat quantum credit, sperat et operatur; tantum operatur quantum credit, amat et sperat. Quia itaque in sanctae Ecclesiae populo multi sunt", + "candidate_score": 0.67434, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_100_102", + "bdc_text": "Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit . At diligentis et absoluti interpretis erat ista omnia observare . Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_217", + "psc_text": "dixisse sufficiat, quia quisquis in prophetis usum lectionis habet, quam crebro ista faciant non ignorat. Unde nunc Ezechiel propheta cum de rotis loqueretur, adjunxit: VERS. 18.-- Et totum corpus plenum oculis in circuitu ipsorum quatuor. 2. Qui enim non ipsarum, sed ipsorum dixit, profecto indicat quia repente sermo ejus a rotis ad animalia rediit. Per quae nimirum perfecti quique, ut praedictum est, designantur. Corpora itaque animalium idcirco plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est, bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Et hoc est laboriosius, ubi sanctorum mens vehementer invigilat, ne se ante eorum oculos mala sub bonorum specie abscondant. Circumspecta ergo est vita sanctorum, ne sic sit libera, ut superba sit, quia saepe superbia excedit in verbis, et videri appetit libertas puritatis. Ne sic sit humilis, ut formidolosa, quia aliquando timor restringit animum, et loqui quae recta sunt non praesumit, sed tamen in ipsa timida cogitatione", + "candidate_score": 0.674012, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_77_79", + "bdc_text": "Vicit tandem obstinatiam meam ratio , operis difficultatem cum veterum tum recensiorum diligentia . Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis . Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ?", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_1060", + "psc_text": "loquitur quia non operatur, ideo operetur quia loqui compellitur. Ubi itaque se conspicit opere implere quod dicit, ibi auditores admoneat, eorumque animos ad studium bonae operationis accendat. Ubi autem necdum se videt implesse quod loquitur, ad bona de quibus auditores admonet se quoque pariter inflammet, ut ipse etiam simul discat in opere 1416 quod per eum loquitur veritas in praedicatione. Saepe enim quod vivendo nescimus, compulsi locutione doctrinae, loquendo discimus; et dum cogitatione nostrae pigritiae reatus nascitur in mente, eamdem mentem compunctio subito oborta transverberat, et sua voce excitata evigilat in opere, quae prius torpebat in otio sine voce. Ecce autem cum mensae labium palmo tenditur, id est cum per doctoris os contra vitia disputatur, atque ad bona opera cor auditorum accenditur, multi qui ejus verba audiunt quanta vel qualia mala perpetraverint recognoscunt; atque ad eum confitentes veniunt, eumque pro peccatis suis intercessorem fieri cum fletibus petunt, ut ipse orando", + "candidate_score": 0.673574, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_102_104", + "bdc_text": "Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant . Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est . In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_1107", + "psc_text": "Idcirco autem major spe et fide charitas dicitur, quia postquam ad auctoris nostri speciem pervenitur, spes quidem et fides transit, sed charitas permanet. Nam nunc et quantum credimus, tantum amamus; et quantum amamus, tantum de spe praesumimus. De fide quoque et operatione Joannes apostolus fatetur, dicens: Qui se dicit nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est (I Joan. II, 4) . Notitia quippe Dei ad fidem pertinet, mandatorum custodia ad operationem. Cum ergo virtus, tempus et locus operandi suppetit, tantum quis operatur, quantum Deum noverit; et tantum se nosse Deum indicat, quantum pro Deo bona operatur. Metiantur ergo fidelis populi virtutes in quadrum, quia unusquisque qui in activae vitae exercitio versatur tantum credit quantum sperat, et amat, et operatur; tantum sperat quantum credit, operatur et amat; tantum amat quantum credit, sperat et operatur; tantum operatur quantum credit, amat et sperat. Quia itaque in sanctae Ecclesiae populo multi sunt", + "candidate_score": 0.672516, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_59_61", + "bdc_text": "Nach dem Scheitern eines Reformversuches in der Diözese Meaux mußte er jedoch 1525 vorübergehend nach Straßburg fliehen . Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten . Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_431", + "psc_text": "Culmen enim bonae contemplationis deseruit, atque in transmigratione confusionis jacet. Quod illis solet saepe evenire qui cum bona agunt, in his de sua virtute gloriantur. Unde Psalmista ne a visione pacis, id est a bonis actibus captivus ad Babyloniam emigraret, Domino supplicans, dicit: Adjutor meus, non emigrabo (Psal. LXI, 7). Si enim in se confideret, a justitiae operibus cadendo migrasset. 22. Sed neque hi qui a statu rectitudinis in pravam actionem ceciderunt desperandi sunt, quia ecce propheta ad transmigrationem Babyloniae mittitur. Et per prophetam alium Dominus dicit: Et venies usque Babylonem, et ibi liberaberis (Mich. IV, 10) . Saepe enim quis postquam in confusionem vitiorum ceciderit, erubescens mala quae perpetravit, ad poenitentiam redit, seque a suis lapsibus bene vivendo erigit. Quid ergo iste nisi usque ad Babylonem venit, et ibi liberatus est? Qui postquam, confusus mente, perversa perpetravit, haec ipsa erubescens mala quae fecit, se contra se erigit, et bene", + "candidate_score": 0.670517, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_101_103", + "bdc_text": "At diligentis et absoluti interpretis erat ista omnia observare . Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant . Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_217", + "psc_text": "dixisse sufficiat, quia quisquis in prophetis usum lectionis habet, quam crebro ista faciant non ignorat. Unde nunc Ezechiel propheta cum de rotis loqueretur, adjunxit: VERS. 18.-- Et totum corpus plenum oculis in circuitu ipsorum quatuor. 2. Qui enim non ipsarum, sed ipsorum dixit, profecto indicat quia repente sermo ejus a rotis ad animalia rediit. Per quae nimirum perfecti quique, ut praedictum est, designantur. Corpora itaque animalium idcirco plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est, bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Et hoc est laboriosius, ubi sanctorum mens vehementer invigilat, ne se ante eorum oculos mala sub bonorum specie abscondant. Circumspecta ergo est vita sanctorum, ne sic sit libera, ut superba sit, quia saepe superbia excedit in verbis, et videri appetit libertas puritatis. Ne sic sit humilis, ut formidolosa, quia aliquando timor restringit animum, et loqui quae recta sunt non praesumit, sed tamen in ipsa timida cogitatione", + "candidate_score": 0.669412, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_130_132", + "bdc_text": "vgl. Moeller , Zwick 15f. . Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent . Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_928", + "psc_text": "Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16) . Qui igitur in vita sua impressa esse sancta opera demonstrant, palmas in fronte caelatas habent, quia quanta illos in posterum victoria sequatur, jam nunc in sanctis suis operibus ostendunt. Vel certe quia fidem per Orientis, spem per Aquilonis, charitatem vero per Australem portam diximus designari, notandum nobis est quia in Orientis porta pictura palmarum, in Aquilonis vero et Meridiei, caelatura esse perhibetur, quia contingit saepe ut hi qui adhuc inchoantes sunt, necdum se in operibus solidis ac magnis exerceant; hi vero qui post iniquitates ad virtutes redeunt, plerumque, ut culpas suas ante omnipotentis Dei oculos tegere valeant, in magnis operibus exercentur. Et qui jam fervore spiritus in virtutibus excreverunt, quasi Meridies in sanctis actibus inardescunt. In Orientis ergo porta pictura est, in Aquilonis vero et Meridici caelatura, quia signum victoriae quod in inchoantibus ostenditur,", + "candidate_score": 0.667029, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_104", + "bdc_text": "In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_1108", + "psc_text": "fidelis populi virtutes in quadrum, quia unusquisque qui in activae vitae exercitio versatur tantum credit quantum sperat, et amat, et operatur; tantum sperat quantum credit, operatur et amat; tantum amat quantum credit, sperat et operatur; tantum operatur quantum credit, amat et sperat. Quia itaque in sanctae Ecclesiae populo multi sunt et robusti per fidem, et longanimes per spem, et ampli per charitatem, et efficaces per operationem, atrium templi centum cubitis in quadro mensuratur. 18. Nam ut aliquid quoque de eorum virtutibus loquamur, 1427 saepe ex eis quosdam videmus prudentes per intelligentiam, fortes in adversitate, justos in operatione, temperantes a voluptatibus, atque in omni zelo discretionis se mensura moderantes. Qui dum prudentiam, fortitudinem, justitiam, atque temperantiam, vel, sicut eas enumerare quibusdam placet, prudentiam, temperantiam, fortitudinem, atque justitiam tenent, mensuram spiritalis atrii in quadro habent. Ecce enim ipsae virtutes quas habere bonos ac fideles diximus ita in quadro sunt, ut una aliam", + "candidate_score": 0.667028, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_104_106", + "bdc_text": "In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ; item , qui gloriam dei , non suam quaerunt . Notissimum certe illud comicum :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_363", + "psc_text": "18. Hi etenim quorum vita in exemplum imitationis est posita debent, si possunt, detrahentium sibi verba compescere, ne eorum praedicationem non audiant qui audire poterant, et, in pravis moribus remanentes, bene vivere contemnant. Sed hac in re, subtili inquisitione necesse est ut semetipsum animus investiget, ne fortasse suae laudis gloriam quaerat, et animarum lucra se quaerere nostra cogitatio simulet. Saepe enim sui nominis laude animus pascitur, et quasi sub obtentu lucrorum spiritalium, cum de se bona dici cognoverit laetatur. Et saepe suae gloriae defensione contra detrahentes irascitur, et fingit sibimet quod hoc ex eorum zelo faciat quorum corda a bono itinere detrahentis sermo perturbat. Illi ergo debent magnopere curare ne contra eorum opinionem detrahentium verba praevaleant, qui suam conscientiam subtiliter discutientes, se in ea inveniunt de amore privatae gloriae nihil habere. 19. Hinc est enim quod justi atque perfecti aliquando virtutes suas praedicant, bona quae divinitus acceperunt narrant, non ut", + "candidate_score": 0.665996, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_138_140", + "bdc_text": "Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat . Ipsi per divinam adiuti gratiam vobis ipsis satis estis ad gloriam . Nec uno aliquo vobis opus panegyrista .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_334", + "psc_text": "cur ex eis omnipotenti Deo gratias agimus? Sed sciendum est quia mala nostra solummodo nostra sunt; bona autem nostra, et omnipotentis Dei sunt, et nostra, quia ipse aspirando nos praevenit ut velimus, qui adjuvando subsequitur ne inaniter velimus, sed possimus implere quae volumus. Praeveniente ergo gratia, et bona voluntate subsequente, hoc quod omnipotentis Dei donum est fit meritum nostrum. Quod bene Paulus brevi sententia explicat, dicens: Plus illis omnibus laboravi (I Cor. XV, 10) . Qui ne suae videretur virtuti tribuisse quod fecerat, adjunxit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum (Ibid.) . Quia enim coelesti dono praeventus est, quasi alienum se a bono suo opere agnovit, dicens: Non autem ego. Sed quia praeveniens gratia liberum in eo arbitrium fecerat in bonum, quo libero arbitrio eamdem gratiam est subsecutus in opere, adjunxit: Sed gratia Dei mecum (Ibid.) . Ac si diceret: In bono opere laboravi, non ego, sed et ego.", + "candidate_score": 0.665939, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_102", + "bdc_text": "Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_226", + "psc_text": "pertulit, ubi per negligentiam oculum clausit. Quia ergo sanctorum mentes undique se circumspicientes invigilant, atque in omni suo opere pavoris et sollicitudinis oculum circumducunt, ne aut prava agant, aut recta quae praecepta sunt non agant, aut bonis actibus expletis, in suis cogitationibus intumescant, et tanto gravius offendant quanto justi videntur foris et occultius peccant, recte dicitur: Totum corpus eorum plenum oculis in circuitu. 7. Sciendum quoque quod in translatione veteri non habetur: Totum corpus eorum plenum oculis in circuitu, sed dicitur: Dorsa eorum plena oculis. 1226 Quae videlicet sententia ab aedificationis intellectu non discrepat. Ea enim quae sunt in facie saepe etiam peccatores homines custodire solent. Justi autem viri, quia se et in eis custodiunt quae in promptu et in facie non videntur, in dorsis oculos habere referuntur. Qui ergo et ea quae in occultis sunt discutiunt, atque ab ipsis se custodiant quae latent, profecto oculos in dorsis habent. Quod", + "candidate_score": 0.665278, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_132_134", + "bdc_text": "Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio . Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt . Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_138", + "psc_text": "pravis actibus exsultant. De quibus scriptum est: Qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis (Prov. II, 14) . Saepe vero justus qui eos conspicit deflet, sed ipsi phreneticorum more planguntur, et rident. 10. Alii indigentibus de rebus propriis multa largiuntur, sed cum occasionis tempus invenerint, indigentes opprimunt, eosque quibus valuerint rapinis devastant. Ponunt ante oculos cogitationis suae bona quae faciunt, et non ponunt pessima quae committunt. 1206 Hi videlicet coram facie sua non ambulant, quia si sibimetipsis praesentes essent, cuncta subtiliter quae agunt viderent, qualiter bona opera malis actibus perdant agnoscerent, sicut scriptum est: Et qui mercedes congregavit misit eas in sacculum pertusum (Aggae. I, 6) . De pertuso quippe sacculo aliunde exit quod aliunde mittitur (De poen., dist. 4, c. De pertuso), quia indiscretae mentes mercedem quae ex bono opere acquiritur non aspiciunt quomodo ex malo opere perdatur. Alius castitatem corporis servat, seque vigilanter circumspicit, ne quid", + "candidate_score": 0.663316, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_104_106", + "bdc_text": "In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ; item , qui gloriam dei , non suam quaerunt . Notissimum certe illud comicum :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_1046", + "psc_text": "appetit adipisci quod prohibet, mensa intus labium non reflectit. Tunc autem mensa Domini ex quadris lapidibus exstructa habebit intus labium reflexum, si studuerit audire quod dicit. Scriptum quippe est: Ne quid per contentionem, neque per inanem gloriam (Philip. II, 3) . Atque eisdem rursus egregius praedicator dicit: Nec quaerentes ab hominibus gloriam, neque a vobis, neque ab aliis (I Thess. II, 6) . De praedicationis etenim labore laudem transitoriam quaerere, quid est aliud quam rem magnam vili pretio venundare? Sed est in doctrinae verbis grave periculum, quia saepe sermonem docentium favores audientium sequuntur, et cum doctores ab eo quod bene innotuerint, apparere jam minores in dictis nolunt, doctrinae verbum quod pro acquirendis animabus auditorum 1413 ex omnipotentis Dei amore inchoaverunt, in hoc postmodum pro acquirendis laudibus laborant. Et qui in verbis Dei quaerebant prius lucra spiritalia, temporales postmodum favores sequuntur. Unde fit ut sive recta quaelibet opera, seu sanctae doctrinae", + "candidate_score": 0.661964, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_99_101", + "bdc_text": "certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae . Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit . At diligentis et absoluti interpretis erat ista omnia observare .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_363", + "psc_text": "18. Hi etenim quorum vita in exemplum imitationis est posita debent, si possunt, detrahentium sibi verba compescere, ne eorum praedicationem non audiant qui audire poterant, et, in pravis moribus remanentes, bene vivere contemnant. Sed hac in re, subtili inquisitione necesse est ut semetipsum animus investiget, ne fortasse suae laudis gloriam quaerat, et animarum lucra se quaerere nostra cogitatio simulet. Saepe enim sui nominis laude animus pascitur, et quasi sub obtentu lucrorum spiritalium, cum de se bona dici cognoverit laetatur. Et saepe suae gloriae defensione contra detrahentes irascitur, et fingit sibimet quod hoc ex eorum zelo faciat quorum corda a bono itinere detrahentis sermo perturbat. Illi ergo debent magnopere curare ne contra eorum opinionem detrahentium verba praevaleant, qui suam conscientiam subtiliter discutientes, se in ea inveniunt de amore privatae gloriae nihil habere. 19. Hinc est enim quod justi atque perfecti aliquando virtutes suas praedicant, bona quae divinitus acceperunt narrant, non ut", + "candidate_score": 0.661208, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_102", + "bdc_text": "Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_227", + "psc_text": "saepe etiam peccatores homines custodire solent. Justi autem viri, quia se et in eis custodiunt quae in promptu et in facie non videntur, in dorsis oculos habere referuntur. Qui ergo et ea quae in occultis sunt discutiunt, atque ab ipsis se custodiant quae latent, profecto oculos in dorsis habent. Quod tamen intelligi et aliter potest, quia ea quae sunt ante faciem nostram videmus, dorsa autem nostra alius in nobis videt, et nos videre non possumus. Quia autem sancti viri solerter se aspiciunt in quibus ab aliis judicari possunt, et districte se vident, sicut saepe districte ab aliis videntur, qui in se nec ea quae se latere poterant ignorant, lumen in dorso portant. Sequitur: VERS. 19.-- Cumque ambularent animalia, ambulabant pariter et rotae juxta ea; et cum elevarentur animalia de terra, elevabantur simul et rotae. 8. Ambulant animalia cum sancti viri in Scriptura sacra intelligunt quemadmodum moraliter vivant. Elevantur vero a", + "candidate_score": 0.659948, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_109_111", + "bdc_text": "vgl. Otto 112 , Nr. 526 . Quodsi nihil posthac dicendum , nisi quod prius non sit dictum , silendum profecto erit omnibus . Verum quis hoc ab homine exigat ?", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_479", + "psc_text": "accipit, qui ordinate ante per humilitatem tacet. Hinc enim per Salomonem dicitur: Tempus tacendi, et tempus loquendi (Eccle. III, 7) . Non enim ait, Tempus loquendi, et tempus tacendi, sed prius tacendi praemittit tempus, et postmodum subdit loquendi, quia non loquendo tacere, sed tacendo debemus loqui discere. Si ergo propheta sanctus qui missus ad loquendum fuerat diu prius tacuit, ut postmodum recte loqueretur, pensandum nobis est quanta ei culpa sit non tacere, quem nulla cogit necessitas loqui. Sequitur: VERS. 17.-- Fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel. 4. Notandum quod eum quem Dominus ad praedicandum mittit speculatorem esse denuntiat. Cui enim aliena cura committitur, speculator vocatur, ut in mentis altitudine sedeat, atque vocabulum nominis ex virtute actionis trahat. 1283 Non est enim speculator qui in imo est. Speculator quippe semper in altitudine stat, ut quidquid venturum est longe prospiciat. Et quisquis populi speculator ponitur, in alto debet stare per vitam,", + "candidate_score": 0.658409, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_90", + "bdc_text": "Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_498", + "psc_text": "etenim perpaucis scripsi vobis (Hebr. XIII, 22) . Hoc tamen 1287 infirmis praecipue congruit, ut pauca quidem, et quae praevalent capere, audiant, sed quae eorum mentem in poenitentiae dolorem compungant. Nam si eis uno in tempore exhortationis sermo fuerit multipliciter dictus, quia multa retinere non valent, simul amittunt omnia. Unde et medici corporum pannos quos infirmantibus stomachis ponunt, apto quidem medicamine, sed subtiliter liniunt, ne si repleti multo medicamine fuerint, infirmitatem stomachi non roborantes adjuvent, sed opprimentes gravent. 17. Sciendum tamen quia etsi quando modum suum sermo prolixior transeat, periculosum hoc auditoribus non est. Si autem qualiter quid dicatur, et quibus dicatur, non vigilanter conspicitur, valde periculosum est. Verecundae etenim mentes, si quas fortasse culpas admiserint, leniter arguendae sunt, quia si asperius increpentur, franguntur potius quam erudiantur. At contra mentes asperae atque impudentes, si increpatae leniter fuerint, ad majores culpas ipsa lenitate provocantur. 18. Quod bene in eodem egregio praedicatore", + "candidate_score": 0.658274, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_78_80", + "bdc_text": "Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis . Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ? Cum ipsa vetustas nonnihil authoritatis rebus addat et foelicius nonnunquam , purius et apositius apud illos reddita sit , quam hodie a nobis reddi possit .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_263", + "psc_text": "etenim potest cur postquam dictum est: Unumquodque velabat corpus suum, statim subditur: Et alterum similiter velabatur. Si enim diceret unum et alterum, loquendi ratio staret. Postquam vero dictum est Unumquodque, cur adjicitur alterum, cum in unoquoque omnes comprehenduntur? Sed si et perfectorum vitam, et proficientium merita distinguimus, et unumquodque et alterum non irrationabiliter positum videmus. Qui enim et sua deflent, et virtutum pennas ad proximos in exemplum tendunt, procul dubio perfecti sunt. Sunt autem plerique parvulorum qui eorum lacrymas conspiciunt et imitantur. Et qui nudi in suis pravitatibus esse potuissent, sanctos vigilantioresque viros considerant; moxque suis pravitatibus irati, accenduntur ut plangant, et inflammantur ad poenitentiam. Atque ut velare sanctos corpora sua conspiciunt, ita ipsi quoque lacrymarum suarum alis velantur. Seipsos enim magnis increpationibus feriunt; cur qui virtutes non habent peccata sua minime deplorant, si adhuc et illi plangere non desinunt, qui jam virtutum pennas per exempla ad proximos tendunt. 24.", + "candidate_score": 0.654377, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_59_61", + "bdc_text": "Nach dem Scheitern eines Reformversuches in der Diözese Meaux mußte er jedoch 1525 vorübergehend nach Straßburg fliehen . Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten . Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_430", + "psc_text": "ejus vinculum solvitur, ut bona quae ipse fecerit etiam facienda aliis loquatur. Ubi et bene additur: Et loquebatur recte. Ille enim recte loquitur qui prius obediendo fecerit quae loquendo admonet esse facienda. 21. Quod vero ad transmigrationem populi admonendam propheta mittitur, non solum ea transmigratio debet intelligi quae ejus populi erat in corpore, sed etiam quae facta fuerat in mente. A Jerusalem quippe ad Babyloniam venerat. Et quid Jerusalem nisi visio pacis, quid Babylonia nisi confusio vocatur? Quisquis vero a rectis operibus in perversis actibus cadit, quoniam a bono studio ad vitia defluit, quasi ab Jerusalem ad Babyloniae civitatem venit. Culmen enim bonae contemplationis deseruit, atque in transmigratione confusionis jacet. Quod illis solet saepe evenire qui cum bona agunt, in his de sua virtute gloriantur. Unde Psalmista ne a visione pacis, id est a bonis actibus captivus ad Babyloniam emigraret, Domino supplicans, dicit: Adjutor meus, non emigrabo (Psal. LXI, 7).", + "candidate_score": 0.654227, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_90", + "bdc_text": "Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_362", + "psc_text": "autem etiam compescere, ne, dum de nobis mala disseminant, eorum qui audire nos ad bona poterant corda innocentium corrumpant. Hinc est enim quod Joannes obtrectatoris sui linguam redarguit, dicens: Is qui amat primatum gerere in eis Diotrepes non recipit nos; propter hoc si venero, commoneam ejus opera quae facit, verbis malignis garriens in nos (III Joan., 9) . Hinc Paulus iterum de detrahentibus Corinthiis loquitur, dicens: Epistolae, inquiunt, graves sunt et fortes, praesentia autem corporis infirma, et sermo contemptibilis; hoc cogitet qui hujusmodi est, quia quales sumus verbo per epistolas absentes, tales et praesentes in opere (II Cor. X, 10). 18. Hi etenim quorum vita in exemplum imitationis est posita debent, si possunt, detrahentium sibi verba compescere, ne eorum praedicationem non audiant qui audire poterant, et, in pravis moribus remanentes, bene vivere contemnant. Sed hac in re, subtili inquisitione necesse est ut semetipsum animus investiget, ne fortasse suae laudis gloriam", + "candidate_score": 0.652036, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_137_139", + "bdc_text": "Adulari non didici . Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat . Ipsi per divinam adiuti gratiam vobis ipsis satis estis ad gloriam .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_333", + "psc_text": "Sic Paulus cum discipulos admoneret, dicens, Cum metu et tremore vestram ipsorum salutem operamini (Philip. II, 12) , illico quis in eis haec ipsa bona operaretur adjunxit, dicens: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et perficere pro bona voluntate (Ibid., 13) . Hinc est quod ipsa Veritas discipulis dicit: Sine me nihil potestis facere (Joan. XV, 5) . Sed in his considerandum quia sic bona nostra si omnipotentis Dei dona sunt ut in eis aliquid nostrum non sit, cur nos quasi pro meritis aeternam retributionem quaerimus? Si autem ita nostra sunt ut dona Dei omnipotentis non sint, cur ex eis omnipotenti Deo gratias agimus? Sed sciendum est quia mala nostra solummodo nostra sunt; bona autem nostra, et omnipotentis Dei sunt, et nostra, quia ipse aspirando nos praevenit ut velimus, qui adjuvando subsequitur ne inaniter velimus, sed possimus implere quae volumus. Praeveniente ergo gratia, et bona voluntate subsequente,", + "candidate_score": 0.651835, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_131_133", + "bdc_text": "Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent . Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio . Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_363", + "psc_text": "18. Hi etenim quorum vita in exemplum imitationis est posita debent, si possunt, detrahentium sibi verba compescere, ne eorum praedicationem non audiant qui audire poterant, et, in pravis moribus remanentes, bene vivere contemnant. Sed hac in re, subtili inquisitione necesse est ut semetipsum animus investiget, ne fortasse suae laudis gloriam quaerat, et animarum lucra se quaerere nostra cogitatio simulet. Saepe enim sui nominis laude animus pascitur, et quasi sub obtentu lucrorum spiritalium, cum de se bona dici cognoverit laetatur. Et saepe suae gloriae defensione contra detrahentes irascitur, et fingit sibimet quod hoc ex eorum zelo faciat quorum corda a bono itinere detrahentis sermo perturbat. Illi ergo debent magnopere curare ne contra eorum opinionem detrahentium verba praevaleant, qui suam conscientiam subtiliter discutientes, se in ea inveniunt de amore privatae gloriae nihil habere. 19. Hinc est enim quod justi atque perfecti aliquando virtutes suas praedicant, bona quae divinitus acceperunt narrant, non ut", + "candidate_score": 0.647899, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_59_61", + "bdc_text": "Nach dem Scheitern eines Reformversuches in der Diözese Meaux mußte er jedoch 1525 vorübergehend nach Straßburg fliehen . Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten . Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_432", + "psc_text": "quis postquam in confusionem vitiorum ceciderit, erubescens mala quae perpetravit, ad poenitentiam redit, seque a suis lapsibus bene vivendo erigit. Quid ergo iste nisi usque ad Babylonem venit, et ibi liberatus est? Qui postquam, confusus mente, perversa perpetravit, haec ipsa erubescens mala quae fecit, se contra se erigit, et bene operando ad statum rectitudinis redit. In Babylone itaque liberatus est, qui per divinam gratiam ostenditur etiam de confusione salvatus. Propheta ergo ad transmigrationem loquitur, cum illos increpat qui a statu rectitudinis ad erroris vitia transmigrando ceciderunt. Sequitur: VERS. 11.-- Et loqueris ad eos, et dices: Haec dicit Dominus Deus: si forte audiant, et quiescant. 23. Quod toties divinis vocibus difficultas audiendi repetitur, ut dicatur, Si forte audiant, quid aliud quam transmigrati populi duritia designatur? In quibus verbis magna est nostra consolatio, quia si omnipotens Deus prophetam mittens a perverso populo verba sua denuntiat difficile 1272 audiri, cur nos miseri contristamur,", + "candidate_score": 0.647799, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_130_132", + "bdc_text": "vgl. Moeller , Zwick 15f. . Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent . Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_334", + "psc_text": "cur ex eis omnipotenti Deo gratias agimus? Sed sciendum est quia mala nostra solummodo nostra sunt; bona autem nostra, et omnipotentis Dei sunt, et nostra, quia ipse aspirando nos praevenit ut velimus, qui adjuvando subsequitur ne inaniter velimus, sed possimus implere quae volumus. Praeveniente ergo gratia, et bona voluntate subsequente, hoc quod omnipotentis Dei donum est fit meritum nostrum. Quod bene Paulus brevi sententia explicat, dicens: Plus illis omnibus laboravi (I Cor. XV, 10) . Qui ne suae videretur virtuti tribuisse quod fecerat, adjunxit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum (Ibid.) . Quia enim coelesti dono praeventus est, quasi alienum se a bono suo opere agnovit, dicens: Non autem ego. Sed quia praeveniens gratia liberum in eo arbitrium fecerat in bonum, quo libero arbitrio eamdem gratiam est subsecutus in opere, adjunxit: Sed gratia Dei mecum (Ibid.) . Ac si diceret: In bono opere laboravi, non ego, sed et ego.", + "candidate_score": 0.643141, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_139", + "bdc_text": "Ipsi per divinam adiuti gratiam vobis ipsis satis estis ad gloriam .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_334", + "psc_text": "cur ex eis omnipotenti Deo gratias agimus? Sed sciendum est quia mala nostra solummodo nostra sunt; bona autem nostra, et omnipotentis Dei sunt, et nostra, quia ipse aspirando nos praevenit ut velimus, qui adjuvando subsequitur ne inaniter velimus, sed possimus implere quae volumus. Praeveniente ergo gratia, et bona voluntate subsequente, hoc quod omnipotentis Dei donum est fit meritum nostrum. Quod bene Paulus brevi sententia explicat, dicens: Plus illis omnibus laboravi (I Cor. XV, 10) . Qui ne suae videretur virtuti tribuisse quod fecerat, adjunxit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum (Ibid.) . Quia enim coelesti dono praeventus est, quasi alienum se a bono suo opere agnovit, dicens: Non autem ego. Sed quia praeveniens gratia liberum in eo arbitrium fecerat in bonum, quo libero arbitrio eamdem gratiam est subsecutus in opere, adjunxit: Sed gratia Dei mecum (Ibid.) . Ac si diceret: In bono opere laboravi, non ego, sed et ego.", + "candidate_score": 0.640796, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_11", + "bdc_text": "171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_780", + "psc_text": "nunquam nos ad suae fortitudinis potentiam sublevaret. Ut ergo faciat opus suum, alienum opus ejus; et ut operetur opus suum, peregrinum est opus ejus ab eo, quia incarnatus Deus, ut nos ad suam justitiam colligeret, dignatus est pro nobis tanquam peccator homo vapulare. Et alienum opus fecit ut faceret proprium, quia per hoc quod infirmans mala nostra sustinuit, nos qui creatura illius sumus, ad fortitudinis suae gloriam perduxit, in qua vivit et regnat cum Deo Patre in unitate Spiritus sancti Deus, per omnia saecula saeculorum. Amen. HOMILIA V. Ab extrema duodecimi versus parte ad decimum septimum, Ezechielis cap. quadragesimum exponitur, ac de contemplatione praesertim disseritur. 1351 1. Memoratis superius thalamis, propheta subjungit, quia thalami sex cubitorum erant hinc et inde. Qua in re magna nobis quaestio generatur, cur superius thalamum uno calamo mensuratum dixit, quem videlicet calamum sex cubitos et palmum habere perhibuit, atque inferius thalamos sex solummodo dicit cubitis", + "candidate_score": 0.640671, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_78", + "bdc_text": "Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_496", + "psc_text": "increpationis suae verbis utiliter percussit. Et Propheta adulantium linguas non esse in subsequenti tempore differendas annuntiat, qui ait: Confundantur statim erubescentes, qui dicunt mihi, Euge, euge (Psal. LXIX, 4) . Adulatio etenim si vel ad tempus patienter suscipitur, augetur, et paulisper demulcet animum, ut a rigore suae rectitudinis mollescat in delectatione sermonis. Sed ne crescere debeat, statim est et sine mora ferienda. 15. Pensandum quoque nobis est qualiter loquamur. Nam saepe verba quae hunc ad salutem revocant, alium vulnerant. Unde Paulus quoque apostolus qui Titum admonet, dicens: Argue cum omni imperio (Tit. II, 15) , Timotheum exhortatur, dicens: Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina (II Tim. IV, 2) . Quid est quod uni imperium, et alii patientiam praecipit, nisi quod unum lenioris, alterum vero ferventioris spiritus esse conspexit? Leni per auctoritatem imperii injungenda erat severitas verbi, is autem qui per spiritum fervebat per patientiam temperandus fuerat, ne si", + "candidate_score": 0.640297, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_56", + "bdc_text": "Der bedeutende humanistische Theologe vertrat einen nicht-scholastischen Aristotelismus und war beeinflußt durch Nikolaus von Kues und die Devotio moderna .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_271", + "psc_text": "quia quidquid in sanctorum virtutibus agitur, ejus est gratiae qui merita largitur: 3. Qui recte per prophetam sublimis Deus esse memoratur. In Scriptura etenim sacra aliquando Deus nuncupative, aliquando vero essentialiter dicitur. Nuncupative enim dicitur, sicut scriptum est: Ecce constitui te deum Pharaonis (Exod. VII, 1) . Et sicut Moyses ait: Si quis hoc vel illud fecerit, applica illum ad deos, videlicet ad sacerdotes (Exod. XXII, 8) . Qui rursum dicit: Diis non detrahes (Ibid., 28) , id est sacerdotibus. Et sicut Psalmista ait: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos dijudicat (Psal. LXXXI, 1) . Essentialiter autem Deus dicitur, sicut ipse ad Moysen dicit: Ego sum Deus patris tui, Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob (Exod. III, 6) . Unde Paulus apostolus volens nuncupativum Dei nomen ab essentiali discernere, de Redemptore nostro locutus est, dicens: Quorum patres, ex quibus Christus secundum carnem, qui est super omnia Deus", + "candidate_score": 0.63715, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_134", + "bdc_text": "Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_138", + "psc_text": "pravis actibus exsultant. De quibus scriptum est: Qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis (Prov. II, 14) . Saepe vero justus qui eos conspicit deflet, sed ipsi phreneticorum more planguntur, et rident. 10. Alii indigentibus de rebus propriis multa largiuntur, sed cum occasionis tempus invenerint, indigentes opprimunt, eosque quibus valuerint rapinis devastant. Ponunt ante oculos cogitationis suae bona quae faciunt, et non ponunt pessima quae committunt. 1206 Hi videlicet coram facie sua non ambulant, quia si sibimetipsis praesentes essent, cuncta subtiliter quae agunt viderent, qualiter bona opera malis actibus perdant agnoscerent, sicut scriptum est: Et qui mercedes congregavit misit eas in sacculum pertusum (Aggae. I, 6) . De pertuso quippe sacculo aliunde exit quod aliunde mittitur (De poen., dist. 4, c. De pertuso), quia indiscretae mentes mercedem quae ex bono opere acquiritur non aspiciunt quomodo ex malo opere perdatur. Alius castitatem corporis servat, seque vigilanter circumspicit, ne quid", + "candidate_score": 0.633871, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_129", + "bdc_text": "Cum autem circumspicerem , cui pro more hasce commentationes , laborem meum , dedicarem , primum occurrit integritatis vestrae quatemio firmissime sibi fide , nobilitate , gloria et sanguine connexaDie Brüder Zwick waren Neffen zweiten Grades der Brüder Blarer , aber ungefähr gleich alt ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_260", + "psc_text": "Et cum dicat: Sub firmamento autem pennae eorum recte alterius ad alterum, quaerendum est qualiter subditur: Unumquodque duabus alis velabat corpus suum. Qua in re hoc patenter indicatur, quia et pennas alius ad alterum tendebant, et tamen duabus alis corpus proprium velabant. Quid est hoc, nisi quia sic debemus virtutes quas accepimus, aliis impendere, ut ea in quibus peccavimus, non desinamus caute cogitare, et reatum nostrum quotidie per timorem et poenitentiam plangere? Duas enim alas superius, quibus corpus velatur, timorem et poenitentiam diximus. Sic ergo in charitate crescamus, ut pennas tendamus in proximos; et nunquam desinamus cogitare et plangere nosmetipsos. Pennae tendantur juxta, pennae cooperiant corpora, ut et de bonis actibus praebeamus exempla, et mala quae egimus abscondant a judicio timor et poenitentia. In translatione autem veteri de his alis dicitur: Singulis duae conjunctae, et tegentes corpora eorum. In quibus verbis intelligitur quia et ipsae erant pennae quae jungebantur alterius", + "candidate_score": 0.632903, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_850", + "psc_text": "Idem vero apostolorum primus cum multa discipulos admoneret, atque a quibusdam detrahi de Pauli scriptis agnosceret, dicit: Sicut charissimus frater noster 1368 Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis, loquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles depravant, sicut caeteras scripturas, ad suam ipsorum perditionem (II Pet. III, 1) . Ecce Paulus in Epistolis suis scripsit Petrum reprehensibilem, et ecce Petrus in Epistolis suis asserit Paulum in his quae scripserat, admirandum. Certe enim nisi legisset Petrus Pauli Epistolas, non laudasset. Si autem legit, quia illic ipse reprehensibilis diceretur invenit. Amicus ergo veritatis laudavit etiam quod reprehensus est, atque ei et hoc ipsum placuit, quia in his non placuerat quae aliter quam debuerat sensit. Seque etiam minori fratri ad consensum dedit, atque in eadem re factus est sectator minoris sui, ut etiam in hoc praeiret, quatenus qui primus erat in apostolatus culmine esset primus", + "candidate_score": 0.632147, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_105", + "bdc_text": "item , qui gloriam dei , non suam quaerunt .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_1046", + "psc_text": "appetit adipisci quod prohibet, mensa intus labium non reflectit. Tunc autem mensa Domini ex quadris lapidibus exstructa habebit intus labium reflexum, si studuerit audire quod dicit. Scriptum quippe est: Ne quid per contentionem, neque per inanem gloriam (Philip. II, 3) . Atque eisdem rursus egregius praedicator dicit: Nec quaerentes ab hominibus gloriam, neque a vobis, neque ab aliis (I Thess. II, 6) . De praedicationis etenim labore laudem transitoriam quaerere, quid est aliud quam rem magnam vili pretio venundare? Sed est in doctrinae verbis grave periculum, quia saepe sermonem docentium favores audientium sequuntur, et cum doctores ab eo quod bene innotuerint, apparere jam minores in dictis nolunt, doctrinae verbum quod pro acquirendis animabus auditorum 1413 ex omnipotentis Dei amore inchoaverunt, in hoc postmodum pro acquirendis laudibus laborant. Et qui in verbis Dei quaerebant prius lucra spiritalia, temporales postmodum favores sequuntur. Unde fit ut sive recta quaelibet opera, seu sanctae doctrinae", + "candidate_score": 0.631873, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_11", + "bdc_text": "171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_621", + "psc_text": "coelorum, illis autem non (Matth. XIII, 11) . Vel certe calamus mensurae est, quia in ipso sacro ejus eloquio, quod nobis conscriptum est, occultas esse dispensationes ejus agnoscimus. Nam per incomprehensibile ejus judicium et alter intra mensuram electorum mittitur, et alter foras relinquitur, ut nullo modo ad electorum numerum pertinere mereatur. Habet ergo funiculum, habet in manu calamum mensurae. Qui enim funiculo locum metitur, 1316 alibi funiculum trahit, aliunde retrahit, et huc ducit quem aliunde subducit. Sic nimirum, sic Redemptor noster in collectione hominum facit, dum alios a suis iniquitatibus educit, alios in sua iniquitate derelinquit. In his enim quos colligere dignatusest occultae mensurae funiculum traxit, et ab his quos derelinquendos esse judicavit, quid aliud nisi funiculum retraxit? ut et boni intra mensuram coelestis fabricae teneantur, et mali extra fabricam, in quibus bona quae aestimantur non sunt, quasi sine mensura remaneant. 12. Hunc funiculum et mensurae calamum in manu sua", + "candidate_score": 0.631526, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_11", + "bdc_text": "171f. Nr. 1483 ( 10 ). , non revocarunt a commentatione calamum suum .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_653", + "psc_text": "pertulit, mortem non timuit, crucis patibulum non refugit; et cum hunc voluissent rapere, et regem constituere, statim fugit (Joan. VI, 15); quid nobis aliud his exemplis innuens, nisi ut debeamus hujus mundi et adversa non metuere, et prospera vitare? quia plus plerumque ejus bona occupant animum quam mala perturbant. Ante passionem vero suam contumelias audivit, nec tamen contumelias reddidit; traditorem suum diu tacitus pertulit, eique ficte salutanti dare osculum non recusavit; suscepit mortem, ne mori timeremus; ostendit resurrectionem, ut nos resurgere posse crederemus. Post passionem quoque suam de his qui se crucifixerant ad fidei gratiam vocavit, donum pro iniquitate reddidit. Qui ergo nos exemplo suo de omnibus instruxit, murus nobis per circuitum et undique factus est. Sequitur: IBID.-- Et in manu viri calamus mensurae sex cubitorum et palmo. 7. Praeterita lectione (Hom. sup. n. 14) jam diximus quia per calamum Scriptura sacra signatur. Qui calamus mensurae esse dicitur, quia in", + "candidate_score": 0.627697, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_92", + "bdc_text": "\"harena sine calce \"Nach Sueton , Caligula 53 , 2 , soll der römische Kaiser Caligula ( Caius ) mit diesen Worten den Stil Senecas charakterisiert haben ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_614", + "psc_text": "ipsis in passione queritur, quorum vita in illa passione quaerebatur. Per femur vero propagatio carnis est. Quia ergo per propagationem generis humani, sicut generationum ordines Matthaeo (Matth. I, 1, seq.), vel Luca (Luc. II, 7; III, 23, seq.) narrantibus describuntur, in hunc mundum venit ex virgine, et per incarnationis suae mysterium quia Rex esset et Dominus cunctis ubique gentibus indicavit, in vestimento et femore scriptum habuit: Rex regum, et Dominus dominantium (Apoc. XIX, 16) . Unde enim in mundo innotuit, ibi de se lectionis scientiam infixit. Praedicatio ergo ejus ex carne, quasi quidam sonitus ex aere est. Dicatur igitur recte: Cujus species quasi species aeris. Sequitur: IBID.-- Et funiculus lineus in manu ejus. 10. In Septuaginta interpretibus funiculus lineus non habetur, sed funiculus caementariorum. Quorum si in hoc versu translationem ad exponendum tenemus, quid aliud caementarios quam sanctos doctores accipimus, qui, loquendo spiritalia, ad coeleste aedificium vivos lapides, id est", + "candidate_score": 0.621923, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_87", + "bdc_text": "Gemma est proprium verbum suo loco insertum , ut de sententiis taceam .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Ezechielem_window_544", + "psc_text": "et gemit, quibus adhuc in praesenti mundo ligata retinetur. Hinc est enim quod subtile omnipotentis Dei judicium intuens Jeremias, ait: Circumaedificavit adversum me ut non egrediar, aggravavit compedem meam (Thren. III, 7) . Habemus enim compedes, ipsam infirmitatem atque corruptionem mortalitatis nostrae; sed cum tribulatio nobis et gemitus additur, ipsae nostrae compedes aggravantur. Et quidem quandiu in hac vita justus moras patitur, loquendo bona, prodesse aliis festinat; sed cum duras mentes conspicit, easque considerat contentionibus occupari, praedicationis verbum retinet. Et in medio eorum non egreditur, quia a bonis quae loqui poterat obmutescit, sicut per Paulum dicitur. Nihil per contentionem (Philip. II, 3) . Et rursus: Si quis vult contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus (I Cor. XI, 16) . Unde hic quoque apte subjungitur: VERS. 26.-- Et linguam tuam adhaerescere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est. 14. Aliquando vero etiam contra", + "candidate_score": 0.620775, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 12, + "cf_id": "cf011", + "work_id": "pta0003.pta007.pta-grc1", + "max_score": 0.721461, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_22", + "psc_text": "S. 261—264). Aber man wird doch HarnackLG II, 2, 545. darin beipflichten müssen, daß »Eusebius hier mehrere Bischöfe, die Marcell angegriffen digt, und es daher nahe lag, daß er in diesem Zusammenhang von sich der dritten Person sprach«. Sodann ist es zweifellos auffällig, Autor von contra Marcellum entgegen der Gewohnheit des Eusebius von Caesarea den textus receptus von Matth. 28, 19 benutzt (S. 3, 7. 8, 21, vgl. ZNTW 1903 S. 333, 1905 S. 266 f. 252 ff). Aber diese Tatsache verliert bedeutend an Gewicht dadurch, daß doch noch eine bestbezeugte Schrift des Eusebius dieselbe Eigentümlichkeit nämlich sein nach dem Concil von isicaea 325 an die Gemeinde Caesarea geschriebener Brief, dessen Hauptstelle lautet (Hahn a. a. O. S. 257 f): πιστεύομεν εἰς ἕνα θεόν, πατέρα παντοκράτορα τὸν τῶν ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ποιητήν. καὶ εἰς ἕνα κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν τοῦ θεοῦ λόγον, θεὸν ἐκ θεοῦ, φῶς ἐκ φωτός, ζωὴν", + "candidate_score": 0.721461, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_22", + "psc_text": "S. 261—264). Aber man wird doch HarnackLG II, 2, 545. darin beipflichten müssen, daß »Eusebius hier mehrere Bischöfe, die Marcell angegriffen digt, und es daher nahe lag, daß er in diesem Zusammenhang von sich der dritten Person sprach«. Sodann ist es zweifellos auffällig, Autor von contra Marcellum entgegen der Gewohnheit des Eusebius von Caesarea den textus receptus von Matth. 28, 19 benutzt (S. 3, 7. 8, 21, vgl. ZNTW 1903 S. 333, 1905 S. 266 f. 252 ff). Aber diese Tatsache verliert bedeutend an Gewicht dadurch, daß doch noch eine bestbezeugte Schrift des Eusebius dieselbe Eigentümlichkeit nämlich sein nach dem Concil von isicaea 325 an die Gemeinde Caesarea geschriebener Brief, dessen Hauptstelle lautet (Hahn a. a. O. S. 257 f): πιστεύομεν εἰς ἕνα θεόν, πατέρα παντοκράτορα τὸν τῶν ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ποιητήν. καὶ εἰς ἕνα κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν τοῦ θεοῦ λόγον, θεὸν ἐκ θεοῦ, φῶς ἐκ φωτός, ζωὴν", + "candidate_score": 0.717066, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_16", + "psc_text": "ἐπαρχίαι τε καὶ πόλεις μετεποιήθησαν, vgl. auch S. 17,33 f) Eusebius von Nicomedien als bereits verstorben zu denken sei, scheint durch Conybeare noch nicht ausgemacht (ZNTW 1905 S. 258 f).? Eine Reihe weiterer Gründe Conybeares, die man wohl als bezeichnen kann, überzeugt ebensowenig. Wenn in unseren Büchern (vgl. z. B. S. 3, 22 ff) die Trinitätslehre Platz einnimmt als sonst bei Eusebius von Caesarea (ZNTW 1903 S. 333, 1905 S. 260 f) — ist denn das System dieses Mannes klarVgl. Zahn a. a. Ο. S. 36 f. und uns bekannt genug, daß wir wirklich bestimmen könnten, sich in Bezug auf die τριάς in jedem Fall ausdrücken mußte und wie nicht? Und wenn unsere Bücher geradezu wie eine Verteidigung den Ἀρειανός Asterius aussehn (ZNTW 1905 S. 261)Über die Formel πατέρα ἀληθῶς πατέρα κτλ. vgl. ZNTW 1903 S. 333 f, 1905 S. 251—254 und S. XVf. spricht das wirklich gegen Eusebius von", + "candidate_score": 0.715756, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_10", + "psc_text": "mehr am Leben gewesen.. etwas spätere Schrift de ecclesiastica theologia müsse aber, weil Herbst 343 nicht mehr lebenden Flacillus gewidmet, spätestens auf gesetzt werden. Für beide komme also der 338/39 gestorbene von Caesarea als Verfasser nicht in Betracht; und so werde, da ein Eusebius nötig sei, und wegen der Widmung an Flacillus, von Emesa als Autor anzusehn seinAlso ähnlich, wie bei den beiden Eusebius von Caesarea zugeschriebenen Homilien gegen Marcell, vgl. Harnack LG, I, 2, 584 f. (ZNTW 1903 S. 330–333 S. 250–259. 265). Aber selbst wenn man die Datierungen Conybeares zunächst annimmtDagegen hält z. B. Harnack LG, II, 2 S. 544 f. die Gründe für denen Caspari den Brief Marcells auf 337/38 datiert hat., bleibt seine wichtigste Aufstellung unerwiesen, nämlich die, daß der Verfasser von contra Marcellum den Brief Marcells Julius anführe. Sein erster Beweis dafür (ZNTW 1903 S 330 verfehlt; denn die Worte (S. 18, 14 f): ἄρξομαι", + "candidate_score": 0.710975, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_5", + "psc_text": "1 — 2: τῷ τιμιωτάτῳ καὶ ἀγαπητῷ συλλειτουργῷ Φλακίλλῳ Εὐσεβίος ἐν κυρίῳ χαίρειν. Nun bezeichnet aber die einzige selbständige HandschriftVgl. S. XVI ff. unserer beiden Werke, der cod. Venetus Marc. gr. 496, auf fol. 29v die beiden Bücher contra Marcellum ausdrücklich als Eigentum Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου τῶν κατὰ Μαρκέλλου τοῦ Ἀγκύρας ἐπισκόπου (S. 1, 1 — 3)Die sonst noch von Conybeare ZNTW 1903 S. 330 angeführten Unter- und Überschriften steh η nicht in V.. Kein Zweifel, daß sie auch die drei folgenden Bücher de ecclesiastica theologia demselben zuschreibt. Und damit stimmt das Zeugnis des SocratesConybeare ZNTW 1903 S. 330 möchte die Überschrift des Venetus auf Socrates’ Einfluß zurückführen, um nur einem eugnis gegenüber zu stehn. Socrates selbst aber habe den Autor nicht überliefert erhalten, sondern erst selbst aus der Inschrift des Briefes an Flacillus fälschlich auf Eusebius von Caesarea geschlossen (ZNTW 1905 S. 264 f). Es ist jedoch nicht gerade", + "candidate_score": 0.710893, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_5", + "psc_text": "1 — 2: τῷ τιμιωτάτῳ καὶ ἀγαπητῷ συλλειτουργῷ Φλακίλλῳ Εὐσεβίος ἐν κυρίῳ χαίρειν. Nun bezeichnet aber die einzige selbständige HandschriftVgl. S. XVI ff. unserer beiden Werke, der cod. Venetus Marc. gr. 496, auf fol. 29v die beiden Bücher contra Marcellum ausdrücklich als Eigentum Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου τῶν κατὰ Μαρκέλλου τοῦ Ἀγκύρας ἐπισκόπου (S. 1, 1 — 3)Die sonst noch von Conybeare ZNTW 1903 S. 330 angeführten Unter- und Überschriften steh η nicht in V.. Kein Zweifel, daß sie auch die drei folgenden Bücher de ecclesiastica theologia demselben zuschreibt. Und damit stimmt das Zeugnis des SocratesConybeare ZNTW 1903 S. 330 möchte die Überschrift des Venetus auf Socrates’ Einfluß zurückführen, um nur einem eugnis gegenüber zu stehn. Socrates selbst aber habe den Autor nicht überliefert erhalten, sondern erst selbst aus der Inschrift des Briefes an Flacillus fälschlich auf Eusebius von Caesarea geschlossen (ZNTW 1905 S. 264 f). Es ist jedoch nicht gerade", + "candidate_score": 0.709939, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_5", + "psc_text": "1 — 2: τῷ τιμιωτάτῳ καὶ ἀγαπητῷ συλλειτουργῷ Φλακίλλῳ Εὐσεβίος ἐν κυρίῳ χαίρειν. Nun bezeichnet aber die einzige selbständige HandschriftVgl. S. XVI ff. unserer beiden Werke, der cod. Venetus Marc. gr. 496, auf fol. 29v die beiden Bücher contra Marcellum ausdrücklich als Eigentum Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου τῶν κατὰ Μαρκέλλου τοῦ Ἀγκύρας ἐπισκόπου (S. 1, 1 — 3)Die sonst noch von Conybeare ZNTW 1903 S. 330 angeführten Unter- und Überschriften steh η nicht in V.. Kein Zweifel, daß sie auch die drei folgenden Bücher de ecclesiastica theologia demselben zuschreibt. Und damit stimmt das Zeugnis des SocratesConybeare ZNTW 1903 S. 330 möchte die Überschrift des Venetus auf Socrates’ Einfluß zurückführen, um nur einem eugnis gegenüber zu stehn. Socrates selbst aber habe den Autor nicht überliefert erhalten, sondern erst selbst aus der Inschrift des Briefes an Flacillus fälschlich auf Eusebius von Caesarea geschlossen (ZNTW 1905 S. 264 f). Es ist jedoch nicht gerade", + "candidate_score": 0.709285, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_32", + "psc_text": "in Roeskri Bibl. PP. Τ. V. p. 282sq.]« besaß einst Thomas GaleVgl. Fabricius-Harles, Bibliotheca graeca VIl, 395 u. Catal. codd. Angliae et Hibern. II p. 186 Nr. 5888.. Dies ist wahrscheinlich der jetzige cod. Cantabrigiensis Trinity College O. 4. 41, enthaltend neben dem 1613 von Petrus Goldmannus Scotus in der Bodleiana abgeschriebenen Adamantius auch die beiden Eusebiusschriften mit dem Datum »Prid. non. Mart. 1695 (nach einer Mitteilung von Swete). In bezug auf den Adamantius ist die Handschrift erwiesenermaßen nur eine Copie des Bodleianus Ε. 1. 11Vgl. van de Sande Bakhuyzen a. a. Ο. S. XXXVI f.. Verschollen ist eine siebente Handschrift, die sich einst in der Bibliothek des kaiserlichen Gesandten in Venedig Don Diego Hurtado de Mendoza daselbst befand und an erster Stelle die 5 Bücher Eusebius gegen Marcell enthalten zu haben scheintVgl. C. Gesner in der Bibliotheca universalis 1545; Graux, Essai sur les origines du fonds grec de l’Escurial.", + "candidate_score": 0.709028, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_22", + "psc_text": "S. 261—264). Aber man wird doch HarnackLG II, 2, 545. darin beipflichten müssen, daß »Eusebius hier mehrere Bischöfe, die Marcell angegriffen digt, und es daher nahe lag, daß er in diesem Zusammenhang von sich der dritten Person sprach«. Sodann ist es zweifellos auffällig, Autor von contra Marcellum entgegen der Gewohnheit des Eusebius von Caesarea den textus receptus von Matth. 28, 19 benutzt (S. 3, 7. 8, 21, vgl. ZNTW 1903 S. 333, 1905 S. 266 f. 252 ff). Aber diese Tatsache verliert bedeutend an Gewicht dadurch, daß doch noch eine bestbezeugte Schrift des Eusebius dieselbe Eigentümlichkeit nämlich sein nach dem Concil von isicaea 325 an die Gemeinde Caesarea geschriebener Brief, dessen Hauptstelle lautet (Hahn a. a. O. S. 257 f): πιστεύομεν εἰς ἕνα θεόν, πατέρα παντοκράτορα τὸν τῶν ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ποιητήν. καὶ εἰς ἕνα κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν τοῦ θεοῦ λόγον, θεὸν ἐκ θεοῦ, φῶς ἐκ φωτός, ζωὴν", + "candidate_score": 0.707955, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_16", + "psc_text": "ἐπαρχίαι τε καὶ πόλεις μετεποιήθησαν, vgl. auch S. 17,33 f) Eusebius von Nicomedien als bereits verstorben zu denken sei, scheint durch Conybeare noch nicht ausgemacht (ZNTW 1905 S. 258 f).? Eine Reihe weiterer Gründe Conybeares, die man wohl als bezeichnen kann, überzeugt ebensowenig. Wenn in unseren Büchern (vgl. z. B. S. 3, 22 ff) die Trinitätslehre Platz einnimmt als sonst bei Eusebius von Caesarea (ZNTW 1903 S. 333, 1905 S. 260 f) — ist denn das System dieses Mannes klarVgl. Zahn a. a. Ο. S. 36 f. und uns bekannt genug, daß wir wirklich bestimmen könnten, sich in Bezug auf die τριάς in jedem Fall ausdrücken mußte und wie nicht? Und wenn unsere Bücher geradezu wie eine Verteidigung den Ἀρειανός Asterius aussehn (ZNTW 1905 S. 261)Über die Formel πατέρα ἀληθῶς πατέρα κτλ. vgl. ZNTW 1903 S. 333 f, 1905 S. 251—254 und S. XVf. spricht das wirklich gegen Eusebius von", + "candidate_score": 0.707752, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_22", + "psc_text": "S. 261—264). Aber man wird doch HarnackLG II, 2, 545. darin beipflichten müssen, daß »Eusebius hier mehrere Bischöfe, die Marcell angegriffen digt, und es daher nahe lag, daß er in diesem Zusammenhang von sich der dritten Person sprach«. Sodann ist es zweifellos auffällig, Autor von contra Marcellum entgegen der Gewohnheit des Eusebius von Caesarea den textus receptus von Matth. 28, 19 benutzt (S. 3, 7. 8, 21, vgl. ZNTW 1903 S. 333, 1905 S. 266 f. 252 ff). Aber diese Tatsache verliert bedeutend an Gewicht dadurch, daß doch noch eine bestbezeugte Schrift des Eusebius dieselbe Eigentümlichkeit nämlich sein nach dem Concil von isicaea 325 an die Gemeinde Caesarea geschriebener Brief, dessen Hauptstelle lautet (Hahn a. a. O. S. 257 f): πιστεύομεν εἰς ἕνα θεόν, πατέρα παντοκράτορα τὸν τῶν ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ποιητήν. καὶ εἰς ἕνα κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν τοῦ θεοῦ λόγον, θεὸν ἐκ θεοῦ, φῶς ἐκ φωτός, ζωὴν", + "candidate_score": 0.707446, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_27", + "psc_text": "Annales literar. Helmstadtienses 1787 (vgl. Hamack LG I, 2, 581) war mir unzugänglich. wußten, die Handschrift in Venedig, die von ersterem, wohl nach Th. Heyse, folgendermaßen beschrieben wird: Cod. Marcianus 496. membranaceus saec. X, forma quadrata, δίστοιχος, versibus quadragenis binis, iisque litterarum fere tricenarum. Diligenter recognovit et jure suo potius quam ad alterius exempli fidem textum saepe emendavit docta manus saec. XVI. forsan Francisci Turiani, quem scimus hoc opus in MS. legisseVgl. die erste Note in Montacutius’ Ausgabe., vel etiam primi editoris. Nam hunc ipsum codicem editionum πρωτότυπον esse plane perspicitur ex lacunis p. 52 et 53. Tit. in indice libri: Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου λόγοι β΄ Μάρκελλον τὸν Γαλάτην ἐξ αὐτῶν τῶν ἐκείνῳ συγγεγραμμένων· καὶ ἕτεροι τοῦ αὐτοῦ Εὐσεβίου λόγοι γ΄ ἀνατρέποντες τὰ Μαρκέλλου. Es steht mit der Überlieferung der beiden Eusebiusschriften also ganz entsprechend wie mit der der drei Βücher des Theophilus Antiochien an AutolycusVgl. v.Otto Corp. Apol. VIII", + "candidate_score": 0.707242, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_16", + "psc_text": "ἐπαρχίαι τε καὶ πόλεις μετεποιήθησαν, vgl. auch S. 17,33 f) Eusebius von Nicomedien als bereits verstorben zu denken sei, scheint durch Conybeare noch nicht ausgemacht (ZNTW 1905 S. 258 f).? Eine Reihe weiterer Gründe Conybeares, die man wohl als bezeichnen kann, überzeugt ebensowenig. Wenn in unseren Büchern (vgl. z. B. S. 3, 22 ff) die Trinitätslehre Platz einnimmt als sonst bei Eusebius von Caesarea (ZNTW 1903 S. 333, 1905 S. 260 f) — ist denn das System dieses Mannes klarVgl. Zahn a. a. Ο. S. 36 f. und uns bekannt genug, daß wir wirklich bestimmen könnten, sich in Bezug auf die τριάς in jedem Fall ausdrücken mußte und wie nicht? Und wenn unsere Bücher geradezu wie eine Verteidigung den Ἀρειανός Asterius aussehn (ZNTW 1905 S. 261)Über die Formel πατέρα ἀληθῶς πατέρα κτλ. vgl. ZNTW 1903 S. 333 f, 1905 S. 251—254 und S. XVf. spricht das wirklich gegen Eusebius von", + "candidate_score": 0.707202, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_27", + "psc_text": "Annales literar. Helmstadtienses 1787 (vgl. Hamack LG I, 2, 581) war mir unzugänglich. wußten, die Handschrift in Venedig, die von ersterem, wohl nach Th. Heyse, folgendermaßen beschrieben wird: Cod. Marcianus 496. membranaceus saec. X, forma quadrata, δίστοιχος, versibus quadragenis binis, iisque litterarum fere tricenarum. Diligenter recognovit et jure suo potius quam ad alterius exempli fidem textum saepe emendavit docta manus saec. XVI. forsan Francisci Turiani, quem scimus hoc opus in MS. legisseVgl. die erste Note in Montacutius’ Ausgabe., vel etiam primi editoris. Nam hunc ipsum codicem editionum πρωτότυπον esse plane perspicitur ex lacunis p. 52 et 53. Tit. in indice libri: Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου λόγοι β΄ Μάρκελλον τὸν Γαλάτην ἐξ αὐτῶν τῶν ἐκείνῳ συγγεγραμμένων· καὶ ἕτεροι τοῦ αὐτοῦ Εὐσεβίου λόγοι γ΄ ἀνατρέποντες τὰ Μαρκέλλου. Es steht mit der Überlieferung der beiden Eusebiusschriften also ganz entsprechend wie mit der der drei Βücher des Theophilus Antiochien an AutolycusVgl. v.Otto Corp. Apol. VIII", + "candidate_score": 0.705879, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_5", + "psc_text": "1 — 2: τῷ τιμιωτάτῳ καὶ ἀγαπητῷ συλλειτουργῷ Φλακίλλῳ Εὐσεβίος ἐν κυρίῳ χαίρειν. Nun bezeichnet aber die einzige selbständige HandschriftVgl. S. XVI ff. unserer beiden Werke, der cod. Venetus Marc. gr. 496, auf fol. 29v die beiden Bücher contra Marcellum ausdrücklich als Eigentum Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου τῶν κατὰ Μαρκέλλου τοῦ Ἀγκύρας ἐπισκόπου (S. 1, 1 — 3)Die sonst noch von Conybeare ZNTW 1903 S. 330 angeführten Unter- und Überschriften steh η nicht in V.. Kein Zweifel, daß sie auch die drei folgenden Bücher de ecclesiastica theologia demselben zuschreibt. Und damit stimmt das Zeugnis des SocratesConybeare ZNTW 1903 S. 330 möchte die Überschrift des Venetus auf Socrates’ Einfluß zurückführen, um nur einem eugnis gegenüber zu stehn. Socrates selbst aber habe den Autor nicht überliefert erhalten, sondern erst selbst aus der Inschrift des Briefes an Flacillus fälschlich auf Eusebius von Caesarea geschlossen (ZNTW 1905 S. 264 f). Es ist jedoch nicht gerade", + "candidate_score": 0.704613, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_10", + "psc_text": "mehr am Leben gewesen.. etwas spätere Schrift de ecclesiastica theologia müsse aber, weil Herbst 343 nicht mehr lebenden Flacillus gewidmet, spätestens auf gesetzt werden. Für beide komme also der 338/39 gestorbene von Caesarea als Verfasser nicht in Betracht; und so werde, da ein Eusebius nötig sei, und wegen der Widmung an Flacillus, von Emesa als Autor anzusehn seinAlso ähnlich, wie bei den beiden Eusebius von Caesarea zugeschriebenen Homilien gegen Marcell, vgl. Harnack LG, I, 2, 584 f. (ZNTW 1903 S. 330–333 S. 250–259. 265). Aber selbst wenn man die Datierungen Conybeares zunächst annimmtDagegen hält z. B. Harnack LG, II, 2 S. 544 f. die Gründe für denen Caspari den Brief Marcells auf 337/38 datiert hat., bleibt seine wichtigste Aufstellung unerwiesen, nämlich die, daß der Verfasser von contra Marcellum den Brief Marcells Julius anführe. Sein erster Beweis dafür (ZNTW 1903 S 330 verfehlt; denn die Worte (S. 18, 14 f): ἄρξομαι", + "candidate_score": 0.703524, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_32", + "psc_text": "in Roeskri Bibl. PP. Τ. V. p. 282sq.]« besaß einst Thomas GaleVgl. Fabricius-Harles, Bibliotheca graeca VIl, 395 u. Catal. codd. Angliae et Hibern. II p. 186 Nr. 5888.. Dies ist wahrscheinlich der jetzige cod. Cantabrigiensis Trinity College O. 4. 41, enthaltend neben dem 1613 von Petrus Goldmannus Scotus in der Bodleiana abgeschriebenen Adamantius auch die beiden Eusebiusschriften mit dem Datum »Prid. non. Mart. 1695 (nach einer Mitteilung von Swete). In bezug auf den Adamantius ist die Handschrift erwiesenermaßen nur eine Copie des Bodleianus Ε. 1. 11Vgl. van de Sande Bakhuyzen a. a. Ο. S. XXXVI f.. Verschollen ist eine siebente Handschrift, die sich einst in der Bibliothek des kaiserlichen Gesandten in Venedig Don Diego Hurtado de Mendoza daselbst befand und an erster Stelle die 5 Bücher Eusebius gegen Marcell enthalten zu haben scheintVgl. C. Gesner in der Bibliotheca universalis 1545; Graux, Essai sur les origines du fonds grec de l’Escurial.", + "candidate_score": 0.701435, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_16", + "psc_text": "ἐπαρχίαι τε καὶ πόλεις μετεποιήθησαν, vgl. auch S. 17,33 f) Eusebius von Nicomedien als bereits verstorben zu denken sei, scheint durch Conybeare noch nicht ausgemacht (ZNTW 1905 S. 258 f).? Eine Reihe weiterer Gründe Conybeares, die man wohl als bezeichnen kann, überzeugt ebensowenig. Wenn in unseren Büchern (vgl. z. B. S. 3, 22 ff) die Trinitätslehre Platz einnimmt als sonst bei Eusebius von Caesarea (ZNTW 1903 S. 333, 1905 S. 260 f) — ist denn das System dieses Mannes klarVgl. Zahn a. a. Ο. S. 36 f. und uns bekannt genug, daß wir wirklich bestimmen könnten, sich in Bezug auf die τριάς in jedem Fall ausdrücken mußte und wie nicht? Und wenn unsere Bücher geradezu wie eine Verteidigung den Ἀρειανός Asterius aussehn (ZNTW 1905 S. 261)Über die Formel πατέρα ἀληθῶς πατέρα κτλ. vgl. ZNTW 1903 S. 333 f, 1905 S. 251—254 und S. XVf. spricht das wirklich gegen Eusebius von", + "candidate_score": 0.700716, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_32", + "psc_text": "in Roeskri Bibl. PP. Τ. V. p. 282sq.]« besaß einst Thomas GaleVgl. Fabricius-Harles, Bibliotheca graeca VIl, 395 u. Catal. codd. Angliae et Hibern. II p. 186 Nr. 5888.. Dies ist wahrscheinlich der jetzige cod. Cantabrigiensis Trinity College O. 4. 41, enthaltend neben dem 1613 von Petrus Goldmannus Scotus in der Bodleiana abgeschriebenen Adamantius auch die beiden Eusebiusschriften mit dem Datum »Prid. non. Mart. 1695 (nach einer Mitteilung von Swete). In bezug auf den Adamantius ist die Handschrift erwiesenermaßen nur eine Copie des Bodleianus Ε. 1. 11Vgl. van de Sande Bakhuyzen a. a. Ο. S. XXXVI f.. Verschollen ist eine siebente Handschrift, die sich einst in der Bibliothek des kaiserlichen Gesandten in Venedig Don Diego Hurtado de Mendoza daselbst befand und an erster Stelle die 5 Bücher Eusebius gegen Marcell enthalten zu haben scheintVgl. C. Gesner in der Bibliotheca universalis 1545; Graux, Essai sur les origines du fonds grec de l’Escurial.", + "candidate_score": 0.699248, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_54", + "psc_text": "3), der andere von den beiden in Oxford schon damals vorhandenen (vgl. zu p. 110 a 10). Nach dem oben über die Handschriften Gesagten ist aber klar, daß sein Text ein durchaus befriedigender selbst dann nicht geworden wäre, wenn der Druck sorgfältiger corrigiert, die Bibelstellen und Marcellfragmente reinlicher herausgestellt wären. Dennoch begnügte man sich lange mit Montagus TextEin schlechter Nachdruck existiert von 1688, vgl. Fabricius-Harles a. a. Ο VII, 394, Zahn a. a. Ο. S. 2, Anm. 3., und einzig Christian Heinrich Georg Rettberg (Re) lieferte in seinen MarcellianaGottingae 1794. schätzenswerte Beiträge zur Textkritik, wenn auch nur auf Grund der Montaguschen Ausgabe. Eine neue Ausgabe des ganzen Textes erschien erst wieder im Jahre 1852, und zwar von Thomas Gaisford (Ga)Vgl. oben S. XVI, Anm. 1.. Dieser stützte sich, in richtiger Erkenntnis der Sachlage, allein, oder doch so gut wie allein, auf die venezianische Handschrift, von der er eine Collation Th.", + "candidate_score": 0.667114, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_60_62", + "bdc_text": "Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten . Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ; ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_54", + "psc_text": "3), der andere von den beiden in Oxford schon damals vorhandenen (vgl. zu p. 110 a 10). Nach dem oben über die Handschriften Gesagten ist aber klar, daß sein Text ein durchaus befriedigender selbst dann nicht geworden wäre, wenn der Druck sorgfältiger corrigiert, die Bibelstellen und Marcellfragmente reinlicher herausgestellt wären. Dennoch begnügte man sich lange mit Montagus TextEin schlechter Nachdruck existiert von 1688, vgl. Fabricius-Harles a. a. Ο VII, 394, Zahn a. a. Ο. S. 2, Anm. 3., und einzig Christian Heinrich Georg Rettberg (Re) lieferte in seinen MarcellianaGottingae 1794. schätzenswerte Beiträge zur Textkritik, wenn auch nur auf Grund der Montaguschen Ausgabe. Eine neue Ausgabe des ganzen Textes erschien erst wieder im Jahre 1852, und zwar von Thomas Gaisford (Ga)Vgl. oben S. XVI, Anm. 1.. Dieser stützte sich, in richtiger Erkenntnis der Sachlage, allein, oder doch so gut wie allein, auf die venezianische Handschrift, von der er eine Collation Th.", + "candidate_score": 0.666797, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_81_83", + "bdc_text": "Atqui sic dicat aliquis : Praestaret solis priscis omnes collocasse operam neglectis nuperis illis tractatoribus , qui ex retextis aliorum sertis novas subinde corollas concinnare gaudent . Verum notum est proverbium vulgatissimum τῶν πλειόνω ν ψῆφος νικᾷdie Mehrheit der Stimmen entscheidet , vgl . Adagia , 4 , 3 , 44 ( LB II 1014 ) . .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_116", + "psc_text": "προχείρου γιγνώσκειν τὴν παροιμίαν. οἱ παλαιοί, ὡς ἔφασαν, πρὸ τῆς τοῦ σίτου γεωργίας βαλανηφαγοῦντες, ἐπειδὴ ὡς ᾤοντο ὁ καρπὸς οὗτος ὕστερον εὑρέθη, ἐκείνῳ προσέχοντες τὸν νοῦν καὶ τῇ μεταβολῇ προσχαίροντες ΑΛΙΣ ΔΡΥΟΣ ἔλεγον· καὶ τοῦτο τὴν παροιμίαν ἔφασαν εἶναι. αὖθίς τε ἑτέρας παροιμίας ὑπὸ πλείστων τῶν παρ’ αὐτοῖς σοφῶν ἐν πλείστοις καὶ διαφόροις βιβλίοις εἰρημένης, τίνα περὶ αὐτῆς γεγράφασιν οἱ τὰς παροιμίας ἑρμηνεῦσαι προελόμενοι ἀναγκαῖον ἐν τῷ παρόντι μνημονεῦσαι, * * * ἀλλ’ ἵν’ ἐλέχξωμεν Ἀστέριον, καὶ ἀπὸ τῶν ἔξωθεν αὐτὸν μαθημάτων εἰδότα μὲν ἀκριβῶς τὸ τῆς παροιμίας ἐξαίρετον, ἐν δὲ τῷ παρόντι ἄγνοιαν προσποιηθέντα, ἵνα τὸ ἑαυτοῦ βούλημα διὰ τῆς τοῦ παροιμιώδους ῥητοῦ χρήσεως πιθανῶς κατασκευάζειν δόξῃ. ἔστιν δὲ ΓΛΑΥΚΟΥ ΤΕΧΝΗ. ταύτης οἱ ἔξωθεν σοφοὶ τῆς παροιμίας μνημονεύσαντες διαφόρως αὐτὴν ἐξηγήσαντο. ὁ μὲν γὰρ αὐτῶν τις ἔφη, Γλαῦκόν τινα ἐπιστήμονα τέχνης τινὸς γεγονότα † πολλῶν οὖσαν θαυμασιωτάτην, ἀπολέσθαι ἄμα ἐκείνῳ κατὰ θάλατταν, μηδενός πω διακηκοότος αὐτῆς. ἕτερος δέ, τὴν", + "candidate_score": 0.664937, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_82_84", + "bdc_text": "Praestaret solis priscis omnes collocasse operam neglectis nuperis illis tractatoribus , qui ex retextis aliorum sertis novas subinde corollas concinnare gaudent . Verum notum est proverbium vulgatissimum τῶν πλειόνω ν ψῆφος νικᾷdie Mehrheit der Stimmen entscheidet , vgl . Adagia , 4 , 3 , 44 ( LB II 1014 ) . . Neque enim unus omnia vel vidit vel didicit .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_116", + "psc_text": "προχείρου γιγνώσκειν τὴν παροιμίαν. οἱ παλαιοί, ὡς ἔφασαν, πρὸ τῆς τοῦ σίτου γεωργίας βαλανηφαγοῦντες, ἐπειδὴ ὡς ᾤοντο ὁ καρπὸς οὗτος ὕστερον εὑρέθη, ἐκείνῳ προσέχοντες τὸν νοῦν καὶ τῇ μεταβολῇ προσχαίροντες ΑΛΙΣ ΔΡΥΟΣ ἔλεγον· καὶ τοῦτο τὴν παροιμίαν ἔφασαν εἶναι. αὖθίς τε ἑτέρας παροιμίας ὑπὸ πλείστων τῶν παρ’ αὐτοῖς σοφῶν ἐν πλείστοις καὶ διαφόροις βιβλίοις εἰρημένης, τίνα περὶ αὐτῆς γεγράφασιν οἱ τὰς παροιμίας ἑρμηνεῦσαι προελόμενοι ἀναγκαῖον ἐν τῷ παρόντι μνημονεῦσαι, * * * ἀλλ’ ἵν’ ἐλέχξωμεν Ἀστέριον, καὶ ἀπὸ τῶν ἔξωθεν αὐτὸν μαθημάτων εἰδότα μὲν ἀκριβῶς τὸ τῆς παροιμίας ἐξαίρετον, ἐν δὲ τῷ παρόντι ἄγνοιαν προσποιηθέντα, ἵνα τὸ ἑαυτοῦ βούλημα διὰ τῆς τοῦ παροιμιώδους ῥητοῦ χρήσεως πιθανῶς κατασκευάζειν δόξῃ. ἔστιν δὲ ΓΛΑΥΚΟΥ ΤΕΧΝΗ. ταύτης οἱ ἔξωθεν σοφοὶ τῆς παροιμίας μνημονεύσαντες διαφόρως αὐτὴν ἐξηγήσαντο. ὁ μὲν γὰρ αὐτῶν τις ἔφη, Γλαῦκόν τινα ἐπιστήμονα τέχνης τινὸς γεγονότα † πολλῶν οὖσαν θαυμασιωτάτην, ἀπολέσθαι ἄμα ἐκείνῳ κατὰ θάλατταν, μηδενός πω διακηκοότος αὐτῆς. ἕτερος δέ, τὴν", + "candidate_score": 0.664293, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_61_63", + "bdc_text": "Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ; ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_54", + "psc_text": "3), der andere von den beiden in Oxford schon damals vorhandenen (vgl. zu p. 110 a 10). Nach dem oben über die Handschriften Gesagten ist aber klar, daß sein Text ein durchaus befriedigender selbst dann nicht geworden wäre, wenn der Druck sorgfältiger corrigiert, die Bibelstellen und Marcellfragmente reinlicher herausgestellt wären. Dennoch begnügte man sich lange mit Montagus TextEin schlechter Nachdruck existiert von 1688, vgl. Fabricius-Harles a. a. Ο VII, 394, Zahn a. a. Ο. S. 2, Anm. 3., und einzig Christian Heinrich Georg Rettberg (Re) lieferte in seinen MarcellianaGottingae 1794. schätzenswerte Beiträge zur Textkritik, wenn auch nur auf Grund der Montaguschen Ausgabe. Eine neue Ausgabe des ganzen Textes erschien erst wieder im Jahre 1852, und zwar von Thomas Gaisford (Ga)Vgl. oben S. XVI, Anm. 1.. Dieser stützte sich, in richtiger Erkenntnis der Sachlage, allein, oder doch so gut wie allein, auf die venezianische Handschrift, von der er eine Collation Th.", + "candidate_score": 0.663195, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62_64", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) . Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in : Contenta .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_54", + "psc_text": "3), der andere von den beiden in Oxford schon damals vorhandenen (vgl. zu p. 110 a 10). Nach dem oben über die Handschriften Gesagten ist aber klar, daß sein Text ein durchaus befriedigender selbst dann nicht geworden wäre, wenn der Druck sorgfältiger corrigiert, die Bibelstellen und Marcellfragmente reinlicher herausgestellt wären. Dennoch begnügte man sich lange mit Montagus TextEin schlechter Nachdruck existiert von 1688, vgl. Fabricius-Harles a. a. Ο VII, 394, Zahn a. a. Ο. S. 2, Anm. 3., und einzig Christian Heinrich Georg Rettberg (Re) lieferte in seinen MarcellianaGottingae 1794. schätzenswerte Beiträge zur Textkritik, wenn auch nur auf Grund der Montaguschen Ausgabe. Eine neue Ausgabe des ganzen Textes erschien erst wieder im Jahre 1852, und zwar von Thomas Gaisford (Ga)Vgl. oben S. XVI, Anm. 1.. Dieser stützte sich, in richtiger Erkenntnis der Sachlage, allein, oder doch so gut wie allein, auf die venezianische Handschrift, von der er eine Collation Th.", + "candidate_score": 0.661857, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_81_83", + "bdc_text": "Atqui sic dicat aliquis : Praestaret solis priscis omnes collocasse operam neglectis nuperis illis tractatoribus , qui ex retextis aliorum sertis novas subinde corollas concinnare gaudent . Verum notum est proverbium vulgatissimum τῶν πλειόνω ν ψῆφος νικᾷdie Mehrheit der Stimmen entscheidet , vgl . Adagia , 4 , 3 , 44 ( LB II 1014 ) . .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_118", + "psc_text": "εἰς Δελφοὺς τρίποδα χαλκοῦν, οὕτω δημιουργήσαντα τοῖς † παχέως τε κρουομένου, τούς τε πόδας, ἐφ’ ὧν βέβηκεν, καὶ τὸ ἄνω περικείμενον καὶ τὴν στεφάνην τὴν ἐπὶ τοῦ λέβητος καὶ τὰς ῥάβδους διὰ μέσου τεταγμένας φθέγγεσθαι λύρας φωνῇ. καὶ αὖθις ἕτερος, ἀπὸ Γλαύκου τινὸς δόξαντός τι πλέον πεποιηκέναι εἰρῆσθαι τὴν παροιμίαν. ὁρᾶς, ὅπως τὸ δυσχερὲς τῆς παροιμίας καὶ διὰ τούτου δείκνυται, διὰ τοῦ μηδὲ ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἑρμηνείας στῆναι τοὺς τὴν παροιμίαν ταύτην ἐξηγήσασθαι βουληθέντας. οὕτως δυσεύρετόν τι πρᾶγμα τὸ τῆς παροιμίας καὶ παρὰ τοῖς ἔξωθεν εἶναι δοκεῖ. διὸ καί τις τῶν παρ’ αὐτοῖς σοφῶν συναγαγὼν τὰς ὑπὸ πολλῶν καὶ διαφόρως λεχθείσας παροιμίας, εἰς αὐτὰς γέγραφεν ἕξ βιβλία, δύο μὲν τῶν ἐμμέτρων, τῶν δὲ ἀμέτρων τέσσαρα. ταύτας δὲ παροιμίας ὠνόμασαν οἱ ἔξωθεν δι’ οὐδὲν ἕτερον, ἐμοὶ δοκεῖν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ταῖς τοῦ σοφωτάτου Σολομῶνος Παροιμίαις ἐντυχόντες καὶ γνόντες δι’ αὐτῶν ὅτι οὐδέν ἐστιν ἐκ τοῦ προχείρου σαφῶς τῶν ἐν αὐταῖς εἰρημένων μαθεῖν,", + "candidate_score": 0.661428, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_63", + "psc_text": "3) hinzugefügt. Sonst stehn noch am Rande links die Seiten der Handschrift, rechts die der Montaguschen Ausgabe, und im Text vor den Marcellfragmenten ihre Nummern bei Rettberg. Im Stellenapparat sind außer den sehr vermehrten BibelcitatenNatürlich ist der ἐπὶ πάντων θεός nicht stets auf Röm. 9, 5 zurückgeführt usw. Bei den Marcellfragmenten habe ich freilich noch einige derartige Stellen hinzugesetzt. namentlich auch zu den Anspielungen Eusebs auf nicht ausdrücklich citierte Marcellworte die Nummern der entsprechenden Marcellfragmente nach Kräften hinzugefügt. Freilich wird sich in Zukunft gerade hier und vielleicht auch in Ermittelung von Parallelen aus andern Schriften des Eusebius von Caesarea mehr leisten lassen. Socrates, Epiphanius, Origenes usw. sind mit den wichtigsten Varianten aus ihren brauchbarsten Ausgaben angeführtZum Epiphanius konnte ich Notizen über die Handschriften benutzen.. Der kritische Apparat enthält die wichtigsten Lesungen der Handschrift, sowie die beachtenswerten Verbesserungsvorschläge der KritikerMit Mo Re Ga habe ich die ausdrücklich von Montagu, Rettberg und", + "candidate_score": 0.660761, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_82_84", + "bdc_text": "Praestaret solis priscis omnes collocasse operam neglectis nuperis illis tractatoribus , qui ex retextis aliorum sertis novas subinde corollas concinnare gaudent . Verum notum est proverbium vulgatissimum τῶν πλειόνω ν ψῆφος νικᾷdie Mehrheit der Stimmen entscheidet , vgl . Adagia , 4 , 3 , 44 ( LB II 1014 ) . . Neque enim unus omnia vel vidit vel didicit .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_118", + "psc_text": "εἰς Δελφοὺς τρίποδα χαλκοῦν, οὕτω δημιουργήσαντα τοῖς † παχέως τε κρουομένου, τούς τε πόδας, ἐφ’ ὧν βέβηκεν, καὶ τὸ ἄνω περικείμενον καὶ τὴν στεφάνην τὴν ἐπὶ τοῦ λέβητος καὶ τὰς ῥάβδους διὰ μέσου τεταγμένας φθέγγεσθαι λύρας φωνῇ. καὶ αὖθις ἕτερος, ἀπὸ Γλαύκου τινὸς δόξαντός τι πλέον πεποιηκέναι εἰρῆσθαι τὴν παροιμίαν. ὁρᾶς, ὅπως τὸ δυσχερὲς τῆς παροιμίας καὶ διὰ τούτου δείκνυται, διὰ τοῦ μηδὲ ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἑρμηνείας στῆναι τοὺς τὴν παροιμίαν ταύτην ἐξηγήσασθαι βουληθέντας. οὕτως δυσεύρετόν τι πρᾶγμα τὸ τῆς παροιμίας καὶ παρὰ τοῖς ἔξωθεν εἶναι δοκεῖ. διὸ καί τις τῶν παρ’ αὐτοῖς σοφῶν συναγαγὼν τὰς ὑπὸ πολλῶν καὶ διαφόρως λεχθείσας παροιμίας, εἰς αὐτὰς γέγραφεν ἕξ βιβλία, δύο μὲν τῶν ἐμμέτρων, τῶν δὲ ἀμέτρων τέσσαρα. ταύτας δὲ παροιμίας ὠνόμασαν οἱ ἔξωθεν δι’ οὐδὲν ἕτερον, ἐμοὶ δοκεῖν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ταῖς τοῦ σοφωτάτου Σολομῶνος Παροιμίαις ἐντυχόντες καὶ γνόντες δι’ αὐτῶν ὅτι οὐδέν ἐστιν ἐκ τοῦ προχείρου σαφῶς τῶν ἐν αὐταῖς εἰρημένων μαθεῖν,", + "candidate_score": 0.65997, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_17_19", + "bdc_text": "LThK III 373f ; Johannes Leipold , in : RGG II 190. , Appollinarium Laodicenum Apollinaris von Laodicea , geb. um 315 , gest. vor 392 , Bischof , Schriftausleger und Dichter , wurde wegen seiner Christologie verurteilt.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_9", + "psc_text": "seiner Theologie benutzt, ohne Unzuträglichkeiten zu Erst Conybeare hat sie ganz neuerdings mit energischer Einseitigkeit bestrittenA. a. Ο.. Conybeares Gründe sind erstens chronologische. Er hält nämlich für sicher, baß in den Büchern contra Marcellum des Marcell an Julius vom Herbst 340 (vgl. Marcellfr. Nr. 129), auf dessen Eindruck auf die römische Synode vom Ende 340, ja sogar das Schreiben des Julius an die Synode von Antiochien (vom Dezember 340) Rücksicht genommen werde. Danach können die Marcellmn frühestens aus dem Anfang des Jahres 341 stammenDazu passe, daß von dem im Januar 341 gestorbenen Eusebius von gesprochen werde, als sei er nicht mehr am Leben gewesen.. etwas spätere Schrift de ecclesiastica theologia müsse aber, weil Herbst 343 nicht mehr lebenden Flacillus gewidmet, spätestens auf gesetzt werden. Für beide komme also der 338/39 gestorbene von Caesarea als Verfasser nicht in Betracht; und so werde, da ein Eusebius nötig sei, und wegen der Widmung", + "candidate_score": 0.659095, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_42_44", + "bdc_text": "Neben anderen biblischen Büchern kommentierte er auch den Galaterbrief ( MPG CXXIV 951-1032 ) . - Lit. : Hans Georg Beck , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_54", + "psc_text": "3), der andere von den beiden in Oxford schon damals vorhandenen (vgl. zu p. 110 a 10). Nach dem oben über die Handschriften Gesagten ist aber klar, daß sein Text ein durchaus befriedigender selbst dann nicht geworden wäre, wenn der Druck sorgfältiger corrigiert, die Bibelstellen und Marcellfragmente reinlicher herausgestellt wären. Dennoch begnügte man sich lange mit Montagus TextEin schlechter Nachdruck existiert von 1688, vgl. Fabricius-Harles a. a. Ο VII, 394, Zahn a. a. Ο. S. 2, Anm. 3., und einzig Christian Heinrich Georg Rettberg (Re) lieferte in seinen MarcellianaGottingae 1794. schätzenswerte Beiträge zur Textkritik, wenn auch nur auf Grund der Montaguschen Ausgabe. Eine neue Ausgabe des ganzen Textes erschien erst wieder im Jahre 1852, und zwar von Thomas Gaisford (Ga)Vgl. oben S. XVI, Anm. 1.. Dieser stützte sich, in richtiger Erkenntnis der Sachlage, allein, oder doch so gut wie allein, auf die venezianische Handschrift, von der er eine Collation Th.", + "candidate_score": 0.656737, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_60_62", + "bdc_text": "Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten . Mit seiner humanistischen Methode deckte er die Mängel der Vulgata auf ; ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_50", + "psc_text": "Pamphilii Caesareae Palaestinae episcopi, de demonstratione evangelica libri decem. quibus accessere nondum bactenus editi nee visi contra Marcelum Ancyrae episcopum libri duo: de ecclesiastica theologia tres. omnia studio R. Μ. latine facta, notis illustrata: et indicibus loco suo necessariis locupletata. Parisiis 1628., in dem sie »mit leidlicher Sorgfalt in Bezug auf den Text, mit schlechter, ungleichmäßiger lateinischer Übersetzung, aber mit gelehrten Anmerkungen von Richard Montagu (Mo) herausgegeben wurdenZahn a. a. Ο. S. 2. Die Schreibung des Namens Montacutius schwankt nach Allibones Dictionary of English literature II s. v. zwischen Montagu, Montague und Mountagu. Die Gelehrsamkeit M.’s versagt selten, wie in der Note zu p. 37, c 7 »ἐγὼ ἐκ τοῦ πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἥκω] hoc ubi dictum sit a servatore, nescio etc.««. Jedenfalls war es vor allem ein nicht gewöhnliches Maß von philologischer Begabung, was Montagu zur Herstellung eines leidlichen Textes befähigte. Denn seine handschriftlichen Mittel waren durchaus nicht hervorragend.", + "candidate_score": 0.656499, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51_53", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. : Joachim Leuschner , in : RGG VI 1227f ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_32", + "psc_text": "in Roeskri Bibl. PP. Τ. V. p. 282sq.]« besaß einst Thomas GaleVgl. Fabricius-Harles, Bibliotheca graeca VIl, 395 u. Catal. codd. Angliae et Hibern. II p. 186 Nr. 5888.. Dies ist wahrscheinlich der jetzige cod. Cantabrigiensis Trinity College O. 4. 41, enthaltend neben dem 1613 von Petrus Goldmannus Scotus in der Bodleiana abgeschriebenen Adamantius auch die beiden Eusebiusschriften mit dem Datum »Prid. non. Mart. 1695 (nach einer Mitteilung von Swete). In bezug auf den Adamantius ist die Handschrift erwiesenermaßen nur eine Copie des Bodleianus Ε. 1. 11Vgl. van de Sande Bakhuyzen a. a. Ο. S. XXXVI f.. Verschollen ist eine siebente Handschrift, die sich einst in der Bibliothek des kaiserlichen Gesandten in Venedig Don Diego Hurtado de Mendoza daselbst befand und an erster Stelle die 5 Bücher Eusebius gegen Marcell enthalten zu haben scheintVgl. C. Gesner in der Bibliotheca universalis 1545; Graux, Essai sur les origines du fonds grec de l’Escurial.", + "candidate_score": 0.653185, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_63", + "psc_text": "3) hinzugefügt. Sonst stehn noch am Rande links die Seiten der Handschrift, rechts die der Montaguschen Ausgabe, und im Text vor den Marcellfragmenten ihre Nummern bei Rettberg. Im Stellenapparat sind außer den sehr vermehrten BibelcitatenNatürlich ist der ἐπὶ πάντων θεός nicht stets auf Röm. 9, 5 zurückgeführt usw. Bei den Marcellfragmenten habe ich freilich noch einige derartige Stellen hinzugesetzt. namentlich auch zu den Anspielungen Eusebs auf nicht ausdrücklich citierte Marcellworte die Nummern der entsprechenden Marcellfragmente nach Kräften hinzugefügt. Freilich wird sich in Zukunft gerade hier und vielleicht auch in Ermittelung von Parallelen aus andern Schriften des Eusebius von Caesarea mehr leisten lassen. Socrates, Epiphanius, Origenes usw. sind mit den wichtigsten Varianten aus ihren brauchbarsten Ausgaben angeführtZum Epiphanius konnte ich Notizen über die Handschriften benutzen.. Der kritische Apparat enthält die wichtigsten Lesungen der Handschrift, sowie die beachtenswerten Verbesserungsvorschläge der KritikerMit Mo Re Ga habe ich die ausdrücklich von Montagu, Rettberg und", + "candidate_score": 0.651278, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_62", + "bdc_text": "ein Ergebnis dieser kritischen Textstudien ist das auch von Luther benützte \"Psalterium Quincuplex\" ( 1509 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_54", + "psc_text": "3), der andere von den beiden in Oxford schon damals vorhandenen (vgl. zu p. 110 a 10). Nach dem oben über die Handschriften Gesagten ist aber klar, daß sein Text ein durchaus befriedigender selbst dann nicht geworden wäre, wenn der Druck sorgfältiger corrigiert, die Bibelstellen und Marcellfragmente reinlicher herausgestellt wären. Dennoch begnügte man sich lange mit Montagus TextEin schlechter Nachdruck existiert von 1688, vgl. Fabricius-Harles a. a. Ο VII, 394, Zahn a. a. Ο. S. 2, Anm. 3., und einzig Christian Heinrich Georg Rettberg (Re) lieferte in seinen MarcellianaGottingae 1794. schätzenswerte Beiträge zur Textkritik, wenn auch nur auf Grund der Montaguschen Ausgabe. Eine neue Ausgabe des ganzen Textes erschien erst wieder im Jahre 1852, und zwar von Thomas Gaisford (Ga)Vgl. oben S. XVI, Anm. 1.. Dieser stützte sich, in richtiger Erkenntnis der Sachlage, allein, oder doch so gut wie allein, auf die venezianische Handschrift, von der er eine Collation Th.", + "candidate_score": 0.649976, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_60", + "bdc_text": "Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_62", + "psc_text": "und ἰερεμίας. Zu Ἁβραάμ vgl. die Nachträge und Berichtigungen.. Dann ist energisch emendiert worden. Schon die mehrfach überlieferten Marcellstücke weisen Abweichungen unter einander auf, die auszugleichen waren. Weiter aber sind die Vorschläge Montagus gründlicher ausgenutzt worden als bei und zu den selteneren Besserungen von Rettberg, Gaisford selbst, Zahn und anderen kamen zahlreiche neue von mir (KI)Ich habe meine Emendationen dieses Mal so bezeichnet, anders als bei Gelegenheit von Origenes III und Eusebius III 1. und Wendland (We). Zu der in der Handschrift überlieferten Einteilung in Bücher und Capitel habe ich die Gaisfordschen Paragraphen in verbesserter Gestalt (vgl, S, XXIV Anm. 3) hinzugefügt. Sonst stehn noch am Rande links die Seiten der Handschrift, rechts die der Montaguschen Ausgabe, und im Text vor den Marcellfragmenten ihre Nummern bei Rettberg. Im Stellenapparat sind außer den sehr vermehrten BibelcitatenNatürlich ist der ἐπὶ πάντων θεός nicht stets auf Röm. 9, 5 zurückgeführt usw. Bei den", + "candidate_score": 0.648833, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_83", + "bdc_text": "Verum notum est proverbium vulgatissimum τῶν πλειόνω ν ψῆφος νικᾷdie Mehrheit der Stimmen entscheidet , vgl . Adagia , 4 , 3 , 44 ( LB II 1014 ) . .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_118", + "psc_text": "εἰς Δελφοὺς τρίποδα χαλκοῦν, οὕτω δημιουργήσαντα τοῖς † παχέως τε κρουομένου, τούς τε πόδας, ἐφ’ ὧν βέβηκεν, καὶ τὸ ἄνω περικείμενον καὶ τὴν στεφάνην τὴν ἐπὶ τοῦ λέβητος καὶ τὰς ῥάβδους διὰ μέσου τεταγμένας φθέγγεσθαι λύρας φωνῇ. καὶ αὖθις ἕτερος, ἀπὸ Γλαύκου τινὸς δόξαντός τι πλέον πεποιηκέναι εἰρῆσθαι τὴν παροιμίαν. ὁρᾶς, ὅπως τὸ δυσχερὲς τῆς παροιμίας καὶ διὰ τούτου δείκνυται, διὰ τοῦ μηδὲ ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἑρμηνείας στῆναι τοὺς τὴν παροιμίαν ταύτην ἐξηγήσασθαι βουληθέντας. οὕτως δυσεύρετόν τι πρᾶγμα τὸ τῆς παροιμίας καὶ παρὰ τοῖς ἔξωθεν εἶναι δοκεῖ. διὸ καί τις τῶν παρ’ αὐτοῖς σοφῶν συναγαγὼν τὰς ὑπὸ πολλῶν καὶ διαφόρως λεχθείσας παροιμίας, εἰς αὐτὰς γέγραφεν ἕξ βιβλία, δύο μὲν τῶν ἐμμέτρων, τῶν δὲ ἀμέτρων τέσσαρα. ταύτας δὲ παροιμίας ὠνόμασαν οἱ ἔξωθεν δι’ οὐδὲν ἕτερον, ἐμοὶ δοκεῖν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ταῖς τοῦ σοφωτάτου Σολομῶνος Παροιμίαις ἐντυχόντες καὶ γνόντες δι’ αὐτῶν ὅτι οὐδέν ἐστιν ἐκ τοῦ προχείρου σαφῶς τῶν ἐν αὐταῖς εἰρημένων μαθεῖν,", + "candidate_score": 0.647408, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_34_36", + "bdc_text": "Verum illa non pervenerunt in manus nostras . Nam iniuria temporum interciderunt . Venerunt autem ad nostram memoriam , quae scripsere d[ivi ] Hieronymus Hieronymus , Commentarius in epistolam ad Galatas ( MPL XXVI 331-468 ) . , AmbrosiusDer Kommentar zum Galaterbrief ( CSEL LXXXI /3 1-68 ) , der im Mittelalter Ambrosius zugeschrieben wurde , geht auf einen unbekannten Verfasser aus der zweiten Hälfte des 4 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_27", + "psc_text": "Annales literar. Helmstadtienses 1787 (vgl. Hamack LG I, 2, 581) war mir unzugänglich. wußten, die Handschrift in Venedig, die von ersterem, wohl nach Th. Heyse, folgendermaßen beschrieben wird: Cod. Marcianus 496. membranaceus saec. X, forma quadrata, δίστοιχος, versibus quadragenis binis, iisque litterarum fere tricenarum. Diligenter recognovit et jure suo potius quam ad alterius exempli fidem textum saepe emendavit docta manus saec. XVI. forsan Francisci Turiani, quem scimus hoc opus in MS. legisseVgl. die erste Note in Montacutius’ Ausgabe., vel etiam primi editoris. Nam hunc ipsum codicem editionum πρωτότυπον esse plane perspicitur ex lacunis p. 52 et 53. Tit. in indice libri: Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου λόγοι β΄ Μάρκελλον τὸν Γαλάτην ἐξ αὐτῶν τῶν ἐκείνῳ συγγεγραμμένων· καὶ ἕτεροι τοῦ αὐτοῦ Εὐσεβίου λόγοι γ΄ ἀνατρέποντες τὰ Μαρκέλλου. Es steht mit der Überlieferung der beiden Eusebiusschriften also ganz entsprechend wie mit der der drei Βücher des Theophilus Antiochien an AutolycusVgl. v.Otto Corp. Apol. VIII", + "candidate_score": 0.643843, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_60", + "bdc_text": "Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_54", + "psc_text": "3), der andere von den beiden in Oxford schon damals vorhandenen (vgl. zu p. 110 a 10). Nach dem oben über die Handschriften Gesagten ist aber klar, daß sein Text ein durchaus befriedigender selbst dann nicht geworden wäre, wenn der Druck sorgfältiger corrigiert, die Bibelstellen und Marcellfragmente reinlicher herausgestellt wären. Dennoch begnügte man sich lange mit Montagus TextEin schlechter Nachdruck existiert von 1688, vgl. Fabricius-Harles a. a. Ο VII, 394, Zahn a. a. Ο. S. 2, Anm. 3., und einzig Christian Heinrich Georg Rettberg (Re) lieferte in seinen MarcellianaGottingae 1794. schätzenswerte Beiträge zur Textkritik, wenn auch nur auf Grund der Montaguschen Ausgabe. Eine neue Ausgabe des ganzen Textes erschien erst wieder im Jahre 1852, und zwar von Thomas Gaisford (Ga)Vgl. oben S. XVI, Anm. 1.. Dieser stützte sich, in richtiger Erkenntnis der Sachlage, allein, oder doch so gut wie allein, auf die venezianische Handschrift, von der er eine Collation Th.", + "candidate_score": 0.642868, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51_53", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. : Joachim Leuschner , in : RGG VI 1227f ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_27", + "psc_text": "Annales literar. Helmstadtienses 1787 (vgl. Hamack LG I, 2, 581) war mir unzugänglich. wußten, die Handschrift in Venedig, die von ersterem, wohl nach Th. Heyse, folgendermaßen beschrieben wird: Cod. Marcianus 496. membranaceus saec. X, forma quadrata, δίστοιχος, versibus quadragenis binis, iisque litterarum fere tricenarum. Diligenter recognovit et jure suo potius quam ad alterius exempli fidem textum saepe emendavit docta manus saec. XVI. forsan Francisci Turiani, quem scimus hoc opus in MS. legisseVgl. die erste Note in Montacutius’ Ausgabe., vel etiam primi editoris. Nam hunc ipsum codicem editionum πρωτότυπον esse plane perspicitur ex lacunis p. 52 et 53. Tit. in indice libri: Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου λόγοι β΄ Μάρκελλον τὸν Γαλάτην ἐξ αὐτῶν τῶν ἐκείνῳ συγγεγραμμένων· καὶ ἕτεροι τοῦ αὐτοῦ Εὐσεβίου λόγοι γ΄ ἀνατρέποντες τὰ Μαρκέλλου. Es steht mit der Überlieferung der beiden Eusebiusschriften also ganz entsprechend wie mit der der drei Βücher des Theophilus Antiochien an AutolycusVgl. v.Otto Corp. Apol. VIII", + "candidate_score": 0.640047, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51_53", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. : Joachim Leuschner , in : RGG VI 1227f ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_31", + "psc_text": "— so sicher nach einer Nachricht Mercatis, nicht saec. XIV, wie van de Sande Bakhuyzen angibtA. a. Ο. S. XXVII f.. Des letzteren Vermutung aber, daß Handschrift »wahrscheinlich eine Abschrift« der venezianischen ist, steht auch in Bezug auf unseren Text zu Recht. Als fünfte käme eine Handschrift der Nationalbibliothek zu Paris, cod. Paris, gr. 949 (nicht 969, früher Reg. 2985, 2) chart, 1581 Pantaleon Mamukas von Chios geschriebenVgl. Omont, Inventaire sommaire etc. Ι, 182, auch Catal. Par. Reg. II, 185. Zu dem Schreiber Gardthausen, Griechische Palaeographie S. 335.. Eine sechste Handschrift »adscriptis etiam ex alio codice emendationibus [Excerpta ex iis in Roeskri Bibl. PP. Τ. V. p. 282sq.]« besaß einst Thomas GaleVgl. Fabricius-Harles, Bibliotheca graeca VIl, 395 u. Catal. codd. Angliae et Hibern. II p. 186 Nr. 5888.. Dies ist wahrscheinlich der jetzige cod. Cantabrigiensis Trinity College O. 4. 41, enthaltend neben dem 1613 von Petrus Goldmannus Scotus in der", + "candidate_score": 0.639154, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_74", + "bdc_text": "Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_54", + "psc_text": "3), der andere von den beiden in Oxford schon damals vorhandenen (vgl. zu p. 110 a 10). Nach dem oben über die Handschriften Gesagten ist aber klar, daß sein Text ein durchaus befriedigender selbst dann nicht geworden wäre, wenn der Druck sorgfältiger corrigiert, die Bibelstellen und Marcellfragmente reinlicher herausgestellt wären. Dennoch begnügte man sich lange mit Montagus TextEin schlechter Nachdruck existiert von 1688, vgl. Fabricius-Harles a. a. Ο VII, 394, Zahn a. a. Ο. S. 2, Anm. 3., und einzig Christian Heinrich Georg Rettberg (Re) lieferte in seinen MarcellianaGottingae 1794. schätzenswerte Beiträge zur Textkritik, wenn auch nur auf Grund der Montaguschen Ausgabe. Eine neue Ausgabe des ganzen Textes erschien erst wieder im Jahre 1852, und zwar von Thomas Gaisford (Ga)Vgl. oben S. XVI, Anm. 1.. Dieser stützte sich, in richtiger Erkenntnis der Sachlage, allein, oder doch so gut wie allein, auf die venezianische Handschrift, von der er eine Collation Th.", + "candidate_score": 0.638542, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_54", + "psc_text": "3), der andere von den beiden in Oxford schon damals vorhandenen (vgl. zu p. 110 a 10). Nach dem oben über die Handschriften Gesagten ist aber klar, daß sein Text ein durchaus befriedigender selbst dann nicht geworden wäre, wenn der Druck sorgfältiger corrigiert, die Bibelstellen und Marcellfragmente reinlicher herausgestellt wären. Dennoch begnügte man sich lange mit Montagus TextEin schlechter Nachdruck existiert von 1688, vgl. Fabricius-Harles a. a. Ο VII, 394, Zahn a. a. Ο. S. 2, Anm. 3., und einzig Christian Heinrich Georg Rettberg (Re) lieferte in seinen MarcellianaGottingae 1794. schätzenswerte Beiträge zur Textkritik, wenn auch nur auf Grund der Montaguschen Ausgabe. Eine neue Ausgabe des ganzen Textes erschien erst wieder im Jahre 1852, und zwar von Thomas Gaisford (Ga)Vgl. oben S. XVI, Anm. 1.. Dieser stützte sich, in richtiger Erkenntnis der Sachlage, allein, oder doch so gut wie allein, auf die venezianische Handschrift, von der er eine Collation Th.", + "candidate_score": 0.634576, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_149", + "bdc_text": "Eatenus ergo vos ipsos et nobis impendite , ut vestri nominis auspitio hi commentarii nostri exeant in publicum , id est , ut vestri nominis authoritate vendibiliores magis propitios habeamus lectores .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_185", + "psc_text": "ἥκω «, καὶ αὖθις » καὶ ὁ λόγος, ὃν ἀκούετε, οὐκ ἔστιν ἐμός, ἀλλὰ τοῦ πέμψαντός με πατρός « καὶ » πάντα ὅσα ἔχει ὁ πατὴρ ἐμά ἐστιν « , δῆλον ὅτι εἰκότως κἀκεῖνο ἔλεγεν » ἐν ἐμοὶ ὁ πατὴρ κἀγὼ ἐν τῷ πατρί « , ἵνα ἐν θεῷ μὲν ᾖ ὁ λόγος ὁ τοῦτο λέγων, ἐν δὲ τῷ λόγῳ ὁ πατήρ, ὅτι δύναμις τοῦ πατρὸς ὁ λόγος. » θεοῦ « γὰρ αὐτὸν » δύναμιν καὶ θεοῦ σοφίαν « ἀξιόπιστος εἴρηκεν μάρτυς. οὐ διὰ τὴν ἐν ἅπασιν οὖν λόγοις τε καὶ ἔργοις ἀκριβῆ συμφωνίαν, ὡς Ἀστέριος ἔφη, ὁ σωτὴρ λέγει » ἐγὼ καὶ ὁ πατὴρ ἕν ἐσμεν « , ἀλλὰ διότι ἀδύνατόν ἐστιν, ἢ λόγον θεοῦ ἢ θεὸν τοῦ ἑαυτοῦ μερίζεσθαι λόγου. ἐπεὶ εἰ διὰ τὴν ἐν ἅπασιν συμφωνίαν τοῦτο εἰρηκέναι τὸν σωτῆρα Ἀστέριος οἴεται, καὶ μὴ τῇ δευτέρᾳ οἰκονομίᾳ προσέχων τἀληθὲς μανθάνειν ἐθέλει, ἀναγκαῖόν ἐστιν ὑπομνῆσαι αὐτόν, πῶς ἐνίοτε", + "candidate_score": 0.634309, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51_53", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. : Joachim Leuschner , in : RGG VI 1227f ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_28", + "psc_text": "libri: Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου λόγοι β΄ Μάρκελλον τὸν Γαλάτην ἐξ αὐτῶν τῶν ἐκείνῳ συγγεγραμμένων· καὶ ἕτεροι τοῦ αὐτοῦ Εὐσεβίου λόγοι γ΄ ἀνατρέποντες τὰ Μαρκέλλου. Es steht mit der Überlieferung der beiden Eusebiusschriften also ganz entsprechend wie mit der der drei Βücher des Theophilus Antiochien an AutolycusVgl. v.Otto Corp. Apol. VIII p. XVIII; Harnack TU I, 1,78. LG 1,2, 496 f. und des Dialogs des AdamantiusEd. von de Sande Bakhuyzen 1901 S. XXVI ff; doch hat dieser die Sachlage nicht erkannt, sondern erst Koetschau ThLZ 1901, 475ff; vgl. GGA 1905 S. 674 Anm. 1.. Dieweiteren bisher bekannt gewordenen Handschriften sind sämtlich sehr jung und offenbar direkt oder indirekt aus der venezianischen hergeleitetAls Beweis genügt eben, daß sie alle an den im Venetus erst zerstörten Stellen (vgl. S. 54 f der Ausgabe und die Nachträge dazu) Lücken lassen oder falsch ergänzen, vgl. Gaisfords Worte u.. Von den beiden Codices Bodleiani auct. Ε.", + "candidate_score": 0.633574, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_28", + "psc_text": "libri: Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου λόγοι β΄ Μάρκελλον τὸν Γαλάτην ἐξ αὐτῶν τῶν ἐκείνῳ συγγεγραμμένων· καὶ ἕτεροι τοῦ αὐτοῦ Εὐσεβίου λόγοι γ΄ ἀνατρέποντες τὰ Μαρκέλλου. Es steht mit der Überlieferung der beiden Eusebiusschriften also ganz entsprechend wie mit der der drei Βücher des Theophilus Antiochien an AutolycusVgl. v.Otto Corp. Apol. VIII p. XVIII; Harnack TU I, 1,78. LG 1,2, 496 f. und des Dialogs des AdamantiusEd. von de Sande Bakhuyzen 1901 S. XXVI ff; doch hat dieser die Sachlage nicht erkannt, sondern erst Koetschau ThLZ 1901, 475ff; vgl. GGA 1905 S. 674 Anm. 1.. Dieweiteren bisher bekannt gewordenen Handschriften sind sämtlich sehr jung und offenbar direkt oder indirekt aus der venezianischen hergeleitetAls Beweis genügt eben, daß sie alle an den im Venetus erst zerstörten Stellen (vgl. S. 54 f der Ausgabe und die Nachträge dazu) Lücken lassen oder falsch ergänzen, vgl. Gaisfords Worte u.. Von den beiden Codices Bodleiani auct. Ε.", + "candidate_score": 0.631658, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_32", + "psc_text": "in Roeskri Bibl. PP. Τ. V. p. 282sq.]« besaß einst Thomas GaleVgl. Fabricius-Harles, Bibliotheca graeca VIl, 395 u. Catal. codd. Angliae et Hibern. II p. 186 Nr. 5888.. Dies ist wahrscheinlich der jetzige cod. Cantabrigiensis Trinity College O. 4. 41, enthaltend neben dem 1613 von Petrus Goldmannus Scotus in der Bodleiana abgeschriebenen Adamantius auch die beiden Eusebiusschriften mit dem Datum »Prid. non. Mart. 1695 (nach einer Mitteilung von Swete). In bezug auf den Adamantius ist die Handschrift erwiesenermaßen nur eine Copie des Bodleianus Ε. 1. 11Vgl. van de Sande Bakhuyzen a. a. Ο. S. XXXVI f.. Verschollen ist eine siebente Handschrift, die sich einst in der Bibliothek des kaiserlichen Gesandten in Venedig Don Diego Hurtado de Mendoza daselbst befand und an erster Stelle die 5 Bücher Eusebius gegen Marcell enthalten zu haben scheintVgl. C. Gesner in der Bibliotheca universalis 1545; Graux, Essai sur les origines du fonds grec de l’Escurial.", + "candidate_score": 0.631591, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_5", + "psc_text": "1 — 2: τῷ τιμιωτάτῳ καὶ ἀγαπητῷ συλλειτουργῷ Φλακίλλῳ Εὐσεβίος ἐν κυρίῳ χαίρειν. Nun bezeichnet aber die einzige selbständige HandschriftVgl. S. XVI ff. unserer beiden Werke, der cod. Venetus Marc. gr. 496, auf fol. 29v die beiden Bücher contra Marcellum ausdrücklich als Eigentum Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου τῶν κατὰ Μαρκέλλου τοῦ Ἀγκύρας ἐπισκόπου (S. 1, 1 — 3)Die sonst noch von Conybeare ZNTW 1903 S. 330 angeführten Unter- und Überschriften steh η nicht in V.. Kein Zweifel, daß sie auch die drei folgenden Bücher de ecclesiastica theologia demselben zuschreibt. Und damit stimmt das Zeugnis des SocratesConybeare ZNTW 1903 S. 330 möchte die Überschrift des Venetus auf Socrates’ Einfluß zurückführen, um nur einem eugnis gegenüber zu stehn. Socrates selbst aber habe den Autor nicht überliefert erhalten, sondern erst selbst aus der Inschrift des Briefes an Flacillus fälschlich auf Eusebius von Caesarea geschlossen (ZNTW 1905 S. 264 f). Es ist jedoch nicht gerade", + "candidate_score": 0.631178, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_53_55", + "bdc_text": "RGG VI 1227f ; Charles Trinkaus , in : Contemporaries III 371-375. , Fabri Stapulensis Jacques Lefèvre d'Etaples ( Jacobus Faber Stapulensis ) , von Etaples ( Picardie ) , geb. um 1460 , gest. 1536 , studierte in Paris und wirkte hauptsächlich in Frankreich , reiste aber auch mehrmals nach Italien .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_50", + "psc_text": "Pamphilii Caesareae Palaestinae episcopi, de demonstratione evangelica libri decem. quibus accessere nondum bactenus editi nee visi contra Marcelum Ancyrae episcopum libri duo: de ecclesiastica theologia tres. omnia studio R. Μ. latine facta, notis illustrata: et indicibus loco suo necessariis locupletata. Parisiis 1628., in dem sie »mit leidlicher Sorgfalt in Bezug auf den Text, mit schlechter, ungleichmäßiger lateinischer Übersetzung, aber mit gelehrten Anmerkungen von Richard Montagu (Mo) herausgegeben wurdenZahn a. a. Ο. S. 2. Die Schreibung des Namens Montacutius schwankt nach Allibones Dictionary of English literature II s. v. zwischen Montagu, Montague und Mountagu. Die Gelehrsamkeit M.’s versagt selten, wie in der Note zu p. 37, c 7 »ἐγὼ ἐκ τοῦ πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἥκω] hoc ubi dictum sit a servatore, nescio etc.««. Jedenfalls war es vor allem ein nicht gewöhnliches Maß von philologischer Begabung, was Montagu zur Herstellung eines leidlichen Textes befähigte. Denn seine handschriftlichen Mittel waren durchaus nicht hervorragend.", + "candidate_score": 0.630735, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51_53", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. : Joachim Leuschner , in : RGG VI 1227f ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_54", + "psc_text": "3), der andere von den beiden in Oxford schon damals vorhandenen (vgl. zu p. 110 a 10). Nach dem oben über die Handschriften Gesagten ist aber klar, daß sein Text ein durchaus befriedigender selbst dann nicht geworden wäre, wenn der Druck sorgfältiger corrigiert, die Bibelstellen und Marcellfragmente reinlicher herausgestellt wären. Dennoch begnügte man sich lange mit Montagus TextEin schlechter Nachdruck existiert von 1688, vgl. Fabricius-Harles a. a. Ο VII, 394, Zahn a. a. Ο. S. 2, Anm. 3., und einzig Christian Heinrich Georg Rettberg (Re) lieferte in seinen MarcellianaGottingae 1794. schätzenswerte Beiträge zur Textkritik, wenn auch nur auf Grund der Montaguschen Ausgabe. Eine neue Ausgabe des ganzen Textes erschien erst wieder im Jahre 1852, und zwar von Thomas Gaisford (Ga)Vgl. oben S. XVI, Anm. 1.. Dieser stützte sich, in richtiger Erkenntnis der Sachlage, allein, oder doch so gut wie allein, auf die venezianische Handschrift, von der er eine Collation Th.", + "candidate_score": 0.630028, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_27", + "psc_text": "Annales literar. Helmstadtienses 1787 (vgl. Hamack LG I, 2, 581) war mir unzugänglich. wußten, die Handschrift in Venedig, die von ersterem, wohl nach Th. Heyse, folgendermaßen beschrieben wird: Cod. Marcianus 496. membranaceus saec. X, forma quadrata, δίστοιχος, versibus quadragenis binis, iisque litterarum fere tricenarum. Diligenter recognovit et jure suo potius quam ad alterius exempli fidem textum saepe emendavit docta manus saec. XVI. forsan Francisci Turiani, quem scimus hoc opus in MS. legisseVgl. die erste Note in Montacutius’ Ausgabe., vel etiam primi editoris. Nam hunc ipsum codicem editionum πρωτότυπον esse plane perspicitur ex lacunis p. 52 et 53. Tit. in indice libri: Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου λόγοι β΄ Μάρκελλον τὸν Γαλάτην ἐξ αὐτῶν τῶν ἐκείνῳ συγγεγραμμένων· καὶ ἕτεροι τοῦ αὐτοῦ Εὐσεβίου λόγοι γ΄ ἀνατρέποντες τὰ Μαρκέλλου. Es steht mit der Überlieferung der beiden Eusebiusschriften also ganz entsprechend wie mit der der drei Βücher des Theophilus Antiochien an AutolycusVgl. v.Otto Corp. Apol. VIII", + "candidate_score": 0.629175, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_92_94", + "bdc_text": "\"harena sine calce \"Nach Sueton , Caligula 53 , 2 , soll der römische Kaiser Caligula ( Caius ) mit diesen Worten den Stil Senecas charakterisiert haben ; vgl . Adagia , 2 , 3 , 57 ( LB II 508). , et illud Ciceronis : \"scopae dissolutae \"Cicero .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_8", + "psc_text": "1). Von der Synode zu Sardica heisse es (Athan. apol. 47): ἀνεγνώσθη δὲ καὶ τὸ σύγγραμμα τοῦ συλλειτουργοῦ Μαρκέλλου, καὶ εὑρέθη τῶν περὶ Εὐσέβιον ἡ κακοτεχνία. ἃ γὰρ ὡς ζητῶν ὁ Μάρκελλος εἴρηκε, ταῦτα ὡς ὁμολογούμενα διαβεβλήκασιν. Und »obierat tunc Eusebius uterque, Nicomediensis et Caesariensis, κακοτεχνία in scriptis fuit. Ille alastor Nicomediensis nihil scripsit in hoc genere, scripsit autem Caesariensis. Das ist freilich nicht zwingend. Aber auf Grund der beiden ersten Instanzen hat man trotz des Schweigens der Hieronymus, Epiphanius und Photius von Montacutius an bis auf Zahn nicht an der Autorschaft des Caesareensers gezweifelt, sondern die fünf Bücher Darstellung seiner Theologie benutzt, ohne Unzuträglichkeiten zu Erst Conybeare hat sie ganz neuerdings mit energischer Einseitigkeit bestrittenA. a. Ο.. Conybeares Gründe sind erstens chronologische. Er hält nämlich für sicher, baß in den Büchern contra Marcellum des Marcell an Julius vom Herbst 340 (vgl. Marcellfr. Nr. 129), auf dessen Eindruck auf die", + "candidate_score": 0.627431, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_74", + "bdc_text": "Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_53", + "psc_text": "ab, 148b 10 usw.). Er hat aber gar nicht eine einzige Handschrift gehabt, sondern neben der eigentlich seinen, die sich besonders daraus müßte feststelleu lassen, daß in ihr auch das ganze Stück meiner Ausgabe S. 104, 33 (καὶ) — 105 21 (μείζων μού ἐστιν) fehlte (vgl. zu p. 110 a 10)Der Cantabrigiensis ist zu jung, um als Vorlage für den Druck gedient zu haben, vgl. oben S. XVII, und die Bodleiani enthalten beide S. 104, 33—105, 21., noch eine zweite (vgl. zu p. 94 c 7,118 b 10); und zwar war diese ein cod. Bodleianus (vgl. zu p. 149 a 3), der andere von den beiden in Oxford schon damals vorhandenen (vgl. zu p. 110 a 10). Nach dem oben über die Handschriften Gesagten ist aber klar, daß sein Text ein durchaus befriedigender selbst dann nicht geworden wäre, wenn der Druck sorgfältiger corrigiert, die Bibelstellen und Marcellfragmente reinlicher herausgestellt wären.", + "candidate_score": 0.627207, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_55", + "psc_text": "Montaguschen Ausgabe. Eine neue Ausgabe des ganzen Textes erschien erst wieder im Jahre 1852, und zwar von Thomas Gaisford (Ga)Vgl. oben S. XVI, Anm. 1.. Dieser stützte sich, in richtiger Erkenntnis der Sachlage, allein, oder doch so gut wie allein, auf die venezianische Handschrift, von der er eine Collation Th. Heyses besaßVgl. a. a. Ο. p. III und die Anmerkungen auf S. 105 — 107 usw. in Gaisfords Ausgabe.. Er hat infolge dessen unter Benutzung von Vorschlägen Montagus und Rettbergs und Hinzufügung einiger eigener Emendatiouen einen wesentlich besseren Text liefern können. Eine ParagrapheneinteilungLeider ist sie etwas flüchtig gemacht oder corrigiert; so fehlt in Gaisfords Ausgabe S. 27/28 § 28, S. 47 kommt zweimal § 25 vor, S. 49—62 steht ἐξ 1955 statt 29—65 (d. h. noch richtiger 30—66), S, 74/75 kommt zweimal § 13 vor, S. 221/222 zählt §§ 6—9 statt 9—12! und die Hervorhebung der Marcellfragmente durch besondern Druck", + "candidate_score": 0.625188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_56", + "psc_text": "so fehlt in Gaisfords Ausgabe S. 27/28 § 28, S. 47 kommt zweimal § 25 vor, S. 49—62 steht ἐξ 1955 statt 29—65 (d. h. noch richtiger 30—66), S, 74/75 kommt zweimal § 13 vor, S. 221/222 zählt §§ 6—9 statt 9—12! und die Hervorhebung der Marcellfragmente durch besondern Druck erhöhen die Brauchbarkeit der Ausgabe. Die lateinische Übersetzung ist allerdings einfach nach Montagu wieder ab- gedruckt. Aber die Gaisfordsche Ausgabe kann doch nicht für abschließend angesehn werden. Einmal nämlich hat sie den Codex Venetus nicht völlig ausgenutzt; vielleicht z. Τ. nicht durch Schuld der Collation, sondern durch eigentümliche Mißgriffe bei ihrer Benutzung durch den Herausgeber. Z. B. gehörte Anm. r S. 12 (Gaisfords) nicht zu Z. sondern zu Z. 7; Anm. r S. 25 nicht zu Z. 3, sondern zu Z. 4; Anm. q S. 55 zu Z. 15, nicht Z. 11; Anm. r S. 102 zu S. 103, 2;", + "candidate_score": 0.624641, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_74", + "bdc_text": "Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_70", + "psc_text": "der Ausgabe war fertig im Herbst 1904, der Druck dauerte von da bis zum Winter 1905. Zu ganz besonderem Danke bin ich P. Wendland verpflichtet, der meine Ausgabe im Manuscript durchgearbeitet, weiter Ad. Harnack, F. Loofs und Th. Zahn, die die Druckbogen durchgesehn, und K. Gelshorn, der in manchen Fällen den Codex einmal für mich aufgeschlagen hat. Ferner für einzelne Mitteilungen F. C. Conybeare, K. Holl, H. Lietzmann. G. Mercati, H. Omont. W. Sanday, C. Schmidt und H. B. Swete. Endlich für Nachvergleichen der Bibelstellen G. Schlichting und für ihre Hilfe beim Anfertigen der Register meiner Frau. Kiel, Dezember 1905. Erich Klostermann. ΕΥΣΕΒΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΜΦΙΛΟΥ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΕΛΛΟΥ ΤΟΥ ΑΓΚΥΡΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ Λόγος Α′ αʹ πόθεν ὁρμώμενος ὁ Μάρκελλος τουτὶ τὸ σύγγραμμα ἔγραψεν. βʹ ὅτι οὐδὲ τὰς θείας ἐξηκρίβου γραφάς. γʹ Μαρκέλλου περὶ τῶν παρ’ Ἕλλησιν παροιμιῶν. δʹ ὅτι τήν τε ἐκκλησιαστικὴν διδασκαλίαν καὶ τοὺς προεστῶτας αὐτῆς διέβαλλεν. πόθεν ὁρμώμενος ὁ", + "candidate_score": 0.624076, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_74", + "bdc_text": "Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_49", + "psc_text": "ε/καὶ ἐφ’ (beim Seitenwechsel). 26 ἆρ᾿. 61 ἂν εἴρηται. 64, 21 πειρᾶται πειρᾶται 66, 17 κτίστιν. 70, 28 κατασιγάση. 71, 3 ἐτεκτείνατο. 72, 13 ἀπηλλοτρίοται. 74, 14 ἐβιωνέους. 75, 6 ἀποκαλύψει (ebenso 76, 7). 8 ἐσφάλει. 35 παρασκευάσει 79, 33 ἐπαγγέλοιτο. 87, 36 ἀνθροποπαθὲς. 93, 2 δοκεῖ. 97, 17 φήσαιαν. 98, 2 ἐδόξαζεν. 99, 6 πρακταίων. 108, 1 ἑνώθη. 109, 1 μένουσαν (in einem Wort). 123,15 μωϋσέα (nur hier). 129,29 u. 31 ὅτε. 132, 20 ἠσαΐας. 137, 23 διαβεβαιοῦτο. 150, 31 διαστειλλάμενος. 151, 21 ἀλλιγορικοῦ. 167, 8 παρεσκευασκέναι. Ausgaben Der erste Druck der beiden Eusebiusschriften stammt aus dem Jahre 1628Eusebii Pamphilii Caesareae Palaestinae episcopi, de demonstratione evangelica libri decem. quibus accessere nondum bactenus editi nee visi contra Marcelum Ancyrae episcopum libri duo: de ecclesiastica theologia tres. omnia studio R. Μ. latine facta, notis illustrata: et indicibus loco suo necessariis locupletata. Parisiis 1628., in dem sie »mit leidlicher Sorgfalt in Bezug", + "candidate_score": 0.61957, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_66_68", + "bdc_text": "Gottfried Krodel , in : RGG II 854 ; Henry Heller , in :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_71", + "psc_text": "Erich Klostermann. ΕΥΣΕΒΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΜΦΙΛΟΥ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΕΛΛΟΥ ΤΟΥ ΑΓΚΥΡΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ Λόγος Α′ αʹ πόθεν ὁρμώμενος ὁ Μάρκελλος τουτὶ τὸ σύγγραμμα ἔγραψεν. βʹ ὅτι οὐδὲ τὰς θείας ἐξηκρίβου γραφάς. γʹ Μαρκέλλου περὶ τῶν παρ’ Ἕλλησιν παροιμιῶν. δʹ ὅτι τήν τε ἐκκλησιαστικὴν διδασκαλίαν καὶ τοὺς προεστῶτας αὐτῆς διέβαλλεν. πόθεν ὁρμώμενος ὁ Μάρκελλος τουτὶ τὸ σύγγραμμα ἔγραψεν Ἡ ὑπόθεσις αὐτῷ τῆς γραφῆς μισαδελφία κατέστη, τὸ δὲ ταύτης αἴτιον ζῆλος καὶ φθόνος, ἃ δὴ καὶ ἄλλους μυρίους εἰς κακῶν ἔσχατα κατεκρήμνισεν· ζῆλος γοῦν καὶ φθόνος ἀρχῆθεν ἀδελφοκτονίαν εἰργάσαντο. ἔνθεν ὁρμηθεὶς ὁ ἀνήρ, ἓν τουτὶ γράψας καὶ μόνον ὡς μήποτ’ ὤφελεν σύγγραμμα, εὐθὺς ἀρχόμενος ἀφ’ ἑστίας τοῖς ἁγίοις τοῦ θεοῦ λειτουργοῖς πολεμεῖν προὔθετο, ἀφέμενος τοῦ λέγειν τε καὶ γράφειν πρὸς τὸ μέγα καὶ πολὺ στῖφος τῶν τὴν αὐτοῦ χώραν λυμαινομένων αἱρεσιωτῶν, ὃ δὴ καὶ μάλιστα πράττειν ἐχρῆν (εἴπερ τις αὐτῷ παρῆν σωτηρίου λόγου δύναμις) ποιμένος ἀγαθοῦ δίκην ὥσπερ τινὰς λύκους καὶ θῆρας τοὺς ἐχθροὺς", + "candidate_score": 0.618693, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_107", + "bdc_text": "\"Nullum est iam dictum , quod non dictum sit prius .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_202", + "psc_text": "λευκότερον τίθησι λέγων πρὸ γὰρ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι ἦν ὁ λόγος ἐν τῷ πατρί. ὅτε δὲ ὁ παντοκράτωρ θεὸς πάντα τὰ ἐν οὐρανοῖς καὶ ἐπὶ γῆς προὔθετο ποιῆσαι, ἐνεργείας ἡ τοῦ κόσμου γένεσις ἐδεῖτο δραστικῆς· καὶ διὰ τοῦτο, μηδενὸς ὄντος ἑτέρου πλὴν τοῦ θεοῦ (πάντα γὰρ ὁμολογεῖται ὑπ’ αὐτοῦ γεγενῆσθαι), τότε ὁ λόγος προελθὼν ἐγίνετο τοῦ κόσμου ποιητής, ὁ καὶ πρότερον ἔνδον νοητῶς ἑτοιμάζων αὐτόν. καὶ αὖθις μετὰ πάντα ἐπιφέρει λέγων καὶ διὰ τοῦτο οὐχ υἱὸν θεοῦ ἑαυτὸν ὀνομάζει, ἀλλὰ πανταχοῦ υἱὸν ἀνθρώπου ἑαυτὸν λέγει, ἵνα διὰ τῆς τοιαύτης ὁμολογίας θέσει τὸν ἄνθρωπον διὰ τὴν πρὸς αὐτὸν κοινωνίαν υἱὸν θεοῦ γενέσθαι παρασκευάσῃ καὶ μετὰ τὸ τέλος τῆς πράξεως αὖθις, ὡς λόγος, ἑνωθῇ τῷ θεῷ, πληρῶν ἐκεῖνο τὸ ὑπὸ τοῦ ἀποστόλου προειρημένον· » τότε αὐτὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα, ἵνα ᾖ πάντα καὶ ἐν πᾶσιν ὁ θεός« . ἔσται γὰρ τηνικαῦτα τοῦθ’ ὅπερ πρότερον ἦν. διὰ τοσούτων Μάρκελλος", + "candidate_score": 0.612818, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_15_17", + "bdc_text": "- Lit. : Albert van Roey , in : LThK III 373f ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_139", + "psc_text": "δυνηθεὶς συνεῖναι, ὡς διὰ μὲν τῆς προτέρας παραθέσεως τὸ ἀσώματον καὶ ἀπαθὲς τοῦ πατρὸς ἐδήλου, διὰ δὲ τῆς δευτέρας τὸ μὴ χρόνῳ πρὸ πάντων δὲ αἰώνων τὸν υἱὸν γεγεννηκέναι. αὖθις δὲ μεθ’ ἕτερα περὶ τοῦ Ὠριγένους ὁ αὐτὸς ταῦτα γράφει καίτοι εἰ δεῖ τἀληθὲς περὶ Ὠριγένους εἰπεῖν, τοῦτο προσήκει λέγειν, ὅτι ἄρτι τῶν κατὰ φιλοσοφίαν ἀποστὰς μαθημάτων, καὶ τοῖς θείοις ὁμιλῆσαι προελόμενος λόγοις πρὸ τῆς ἀκριβοῦς τῶν γραφῶν καταλήψεως, διὰ τὸ πολὺ καὶ φιλότιμον τῆς ἔξωθεν παιδεύσεως θᾶττον τοῦ δέοντος ἀρξάμενος ὑπογράφειν ὑπὸ τῶν τῆς φιλοσοφίας παρήχθη λόγων, καί τινα δι’ αὐτοὺς οὐ καλῶς γέγραφεν. δῆλον δέ· ἔτι γὰρ τῶν Πλάτωνος μεμνημένος δογμάτων, καὶ τῆς τῶν ἀρχῶν παρ’ αὐτῷ διαφορᾶς, ΠΕΡΙ ΑΡΧΩΝ γέγραφεν βιβλίον, καὶ ταύτην τῷ συγγράμματι τὴν ἐπιγραφὴν ἔθετο. δεῖγμα δὲ τούτου μέγιστον τὸ μηδὲ ἄλλοθέν ποθεν τὴν ἀρχὴν τῶν λέξεων αὐτὸν ἢ τὴν ἐπιγραφὴν τοῦ βιβλίου ποιήσασθαι, ἀλλ’ ἀπὸ τῶν Πλάτωνι λεχθέντων ῥημάτων· γέγραφεν γὰρ ἀρχόμενος οὕτως·", + "candidate_score": 0.612631, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_15_17", + "bdc_text": "- Lit. : Albert van Roey , in : LThK III 373f ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta007.pta-grc1_window_241", + "psc_text": "τρόπον τινὰ ἐξομολογούμενος ὅτι μηδὲν ἠπίστατο ὧν ἔλεγεν· διὸ ἐπάγει λέγων εἰ δέ τις περὶ τῆς σαρκὸς ταύτης τῆς ἐν τῷ λόγῳ ἀθανάτου γεγονυίας πυνθάνοιτο, τί φαμεν πρὸς αὐτόν; ὅτι δογματίζειν μὲν ἡμεῖς π��ρὶ ὧν μὴ ἀκριβῶς παρὰ τῶν θείων μεμαθήκαμεν γραφῶν οὐκ ἀσφαλὲς εἶναι νομίζομεν. πῶς γὰρ τοῦτο πράττειν δυνατὸν τοῖς καὶ τὰ ἑτέρων ἀνατρέπουσιν δόγματα; ἀλλ’ ἐροῦμεν πρὸς τοὺς τὸν ἀκριβῆ περὶ τούτου μαθεῖν παρ’ ἡμῶν βουλομένους λόγον, ὅτι πειθόμενοι τῷ ἱερῷ ἀποστόλῳ ἴσμεν ὅτι οὕτως ἡμᾶς ὁρᾶν τὰ ἀποκεκρυμμένα μυστήρια προσήκει, ὡς αὐτὸς ἔφη »βλέπομεν γὰρ ἄρτι« φησὶν » δι’ ἐσόπτρου ἐν αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον· ἄρτι γινώσκομεν ἐκ μέρους, τότε δὲ ἐπιγνωσόμεθα καθὼς καὶ ἐπεγνώσθημεν« . ὥστε μή μου πυνθάνου περὶ ὧν σαφῶς παρὰ τῆς θείας γραφῆς μὴ μεμάθηκα. διὰ τοῦτο τοίνυν οὐδὲ περὶ τῆς θείας ἐκείνης τῆς τῷ θείῳ λόγῳ κοινωνησάσης σαρκὸς σαφῶς εἰπεῖν δυνήσομαι. νυνὶ δὲ πιστεύω ταῖς θείαις γραφαῖς, ὅτι εἷς", + "candidate_score": 0.607545, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 13, + "cf_id": "cf018", + "work_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1", + "max_score": 0.719707, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2622", + "psc_text": "sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz), so ist das πρὸς Ἀντωνῖνον entweder ein Versehen für πρὸς Ἀβειδὰν (vgl. die Titelform in der praep. ev. VI 9; Migne 21, 464 A Βαρδηςίανης . . . ὅς ἐν τοῖς πρὸς τοὺς ἑταίρους διαλόγοις τάδε πη μνημονεύεται φάναι) oder hat Eusebius die Schrnt über den Schicksalsglauben mit dem an Elagabal gerichteten Brief zusammengeworfen, vgl. über dicsen Moses Choren. hist. Arm. II 63; S. 185 Whiston etiam ad Antonimim epistolam scriber ausus est (daß hier Elagabal unter Antoninus zu verstehen ist, beweist das Vorhergehende sub Antonino ultimo floruit) – 5 bei Ἀντωνίνου ist, wie das ἑταίρῳ (=comes Caesaris) zeigt, sicher", + "candidate_score": 0.719707, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2622", + "psc_text": "sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz), so ist das πρὸς Ἀντωνῖνον entweder ein Versehen für πρὸς Ἀβειδὰν (vgl. die Titelform in der praep. ev. VI 9; Migne 21, 464 A Βαρδηςίανης . . . ὅς ἐν τοῖς πρὸς τοὺς ἑταίρους διαλόγοις τάδε πη μνημονεύεται φάναι) oder hat Eusebius die Schrnt über den Schicksalsglauben mit dem an Elagabal gerichteten Brief zusammengeworfen, vgl. über dicsen Moses Choren. hist. Arm. II 63; S. 185 Whiston etiam ad Antonimim epistolam scriber ausus est (daß hier Elagabal unter Antoninus zu verstehen ist, beweist das Vorhergehende sub Antonino ultimo floruit) – 5 bei Ἀντωνίνου ist, wie das ἑταίρῳ (=comes Caesaris) zeigt, sicher", + "candidate_score": 0.718652, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2622", + "psc_text": "sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz), so ist das πρὸς Ἀντωνῖνον entweder ein Versehen für πρὸς Ἀβειδὰν (vgl. die Titelform in der praep. ev. VI 9; Migne 21, 464 A Βαρδηςίανης . . . ὅς ἐν τοῖς πρὸς τοὺς ἑταίρους διαλόγοις τάδε πη μνημονεύεται φάναι) oder hat Eusebius die Schrnt über den Schicksalsglauben mit dem an Elagabal gerichteten Brief zusammengeworfen, vgl. über dicsen Moses Choren. hist. Arm. II 63; S. 185 Whiston etiam ad Antonimim epistolam scriber ausus est (daß hier Elagabal unter Antoninus zu verstehen ist, beweist das Vorhergehende sub Antonino ultimo floruit) – 5 bei Ἀντωνίνου ist, wie das ἑταίρῳ (=comes Caesaris) zeigt, sicher", + "candidate_score": 0.715179, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23_25", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. : Max Rauer , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2623", + "psc_text": "Elagabal gerichteten Brief zusammengeworfen, vgl. über dicsen Moses Choren. hist. Arm. II 63; S. 185 Whiston etiam ad Antonimim epistolam scriber ausus est (daß hier Elagabal unter Antoninus zu verstehen ist, beweist das Vorhergehende sub Antonino ultimo floruit) – 5 bei Ἀντωνίνου ist, wie das ἑταίρῳ (=comes Caesaris) zeigt, sicher an einen Kaiser zu denken, vgl. auch S. 340, 4, und dann gewiß an denselben wie Z. 1. Ist dies Caracalla, so könnte man die Auseinandersetzung mit Apollonius in die Zeit der Eroberung Edessas durch Caracalla verlegen und Eusebius h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 Schwartz ὅσα τε ἄλλα φαςὶν προφάσει τοῦ τότε διωγμοῦ συγγράψαι auf eine damals in Edessa veranstaltete Christenverfolgung beziehen. Sollte es Elagabal sein, so müßte man den Zusammenstoß mit der indischen Gesandtschaft oder mit dem Brief an Elagabal in Verbindung bringen. —Die Gleichsetzung des Apollonius mit dem Stoiker unter Antoninus Pius (Eusebius-Hieronymus z. J.", + "candidate_score": 0.708449, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22_24", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2623", + "psc_text": "Elagabal gerichteten Brief zusammengeworfen, vgl. über dicsen Moses Choren. hist. Arm. II 63; S. 185 Whiston etiam ad Antonimim epistolam scriber ausus est (daß hier Elagabal unter Antoninus zu verstehen ist, beweist das Vorhergehende sub Antonino ultimo floruit) – 5 bei Ἀντωνίνου ist, wie das ἑταίρῳ (=comes Caesaris) zeigt, sicher an einen Kaiser zu denken, vgl. auch S. 340, 4, und dann gewiß an denselben wie Z. 1. Ist dies Caracalla, so könnte man die Auseinandersetzung mit Apollonius in die Zeit der Eroberung Edessas durch Caracalla verlegen und Eusebius h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 Schwartz ὅσα τε ἄλλα φαςὶν προφάσει τοῦ τότε διωγμοῦ συγγράψαι auf eine damals in Edessa veranstaltete Christenverfolgung beziehen. Sollte es Elagabal sein, so müßte man den Zusammenstoß mit der indischen Gesandtschaft oder mit dem Brief an Elagabal in Verbindung bringen. —Die Gleichsetzung des Apollonius mit dem Stoiker unter Antoninus Pius (Eusebius-Hieronymus z. J.", + "candidate_score": 0.707135, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_23", + "bdc_text": "gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2622", + "psc_text": "sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz), so ist das πρὸς Ἀντωνῖνον entweder ein Versehen für πρὸς Ἀβειδὰν (vgl. die Titelform in der praep. ev. VI 9; Migne 21, 464 A Βαρδηςίανης . . . ὅς ἐν τοῖς πρὸς τοὺς ἑταίρους διαλόγοις τάδε πη μνημονεύεται φάναι) oder hat Eusebius die Schrnt über den Schicksalsglauben mit dem an Elagabal gerichteten Brief zusammengeworfen, vgl. über dicsen Moses Choren. hist. Arm. II 63; S. 185 Whiston etiam ad Antonimim epistolam scriber ausus est (daß hier Elagabal unter Antoninus zu verstehen ist, beweist das Vorhergehende sub Antonino ultimo floruit) – 5 bei Ἀντωνίνου ist, wie das ἑταίρῳ (=comes Caesaris) zeigt, sicher", + "candidate_score": 0.7062, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_21_23", + "bdc_text": "Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ; gemeint ist wohl der Valentinianer Alexander ( vgl . Theodor Zahn , Geschichte des Neutestamentlichen Kanons I/2 , Erlangen- Leipzig 1889 , S. 728 ). , Eusebium quoque EmesenumEusebius von Emesa , geb. um 295 , gest. um 359 , bedeutender Schrifttheologe , verfaßte einen Galater kommentar in zehn Briefen ( zu den erhaltenen Fragmenten vgl. CChr , Clavis patrum graecorum II 280 , Nr. 3533 ) .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2623", + "psc_text": "Elagabal gerichteten Brief zusammengeworfen, vgl. über dicsen Moses Choren. hist. Arm. II 63; S. 185 Whiston etiam ad Antonimim epistolam scriber ausus est (daß hier Elagabal unter Antoninus zu verstehen ist, beweist das Vorhergehende sub Antonino ultimo floruit) – 5 bei Ἀντωνίνου ist, wie das ἑταίρῳ (=comes Caesaris) zeigt, sicher an einen Kaiser zu denken, vgl. auch S. 340, 4, und dann gewiß an denselben wie Z. 1. Ist dies Caracalla, so könnte man die Auseinandersetzung mit Apollonius in die Zeit der Eroberung Edessas durch Caracalla verlegen und Eusebius h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 Schwartz ὅσα τε ἄλλα φαςὶν προφάσει τοῦ τότε διωγμοῦ συγγράψαι auf eine damals in Edessa veranstaltete Christenverfolgung beziehen. Sollte es Elagabal sein, so müßte man den Zusammenstoß mit der indischen Gesandtschaft oder mit dem Brief an Elagabal in Verbindung bringen. —Die Gleichsetzung des Apollonius mit dem Stoiker unter Antoninus Pius (Eusebius-Hieronymus z. J.", + "candidate_score": 0.705662, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_119_121", + "bdc_text": "Data autem opera statui quatuor hasce Pauli epistolas - ad Galatas videlicet , Ephesios , Philippenses et Colossenses - uno hoc volumine et complecti et exponere , quod in his totius religionis christianae summa appositissime videatur exposita . Eiusdem quidem argumenti sunt duae priores et postrema , sed non pari filoin der Vorlage filio . et ratione conscriptae .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1679", + "psc_text": "πρὸς Θεσσαλονικεῖς δευτέρα, ἑβδόμη πρὸς Ἐφεσίους, ὀγδόη πρὸς Κολασσαεῖς, ἐνάτη πρὸς Φιλήμονα, δεκάτη πρὸς Φιλιππησί��υς· ἔχει δὲ καὶ τῆς πρὸς Λαοδικέας λεγομένης μέρη. ἐξ οὑπερ χαρακτῆρος τοῦ παρ᾿ αὐτῷ σῳζομένου, τοῦ τε εὐαγγελίου καὶ τῶν ἐπιστολῶν τοῦ ἀποστόλου, δεῖξαι αὐτὸν σὺν θεῷ ἔχομεν ἀπατεῶνα καὶ πεπλανημένον καὶ ἀκρότατα διελέγξαι. ἐξ αὐτῶν γὰρ ἀναμφιβόλως τῶν παρ᾿ αὐτοῦ ὁμολογουμένων ἀνατραπήσεται. ἐκ γὰρ τῶν αὐτῶν ἔτι παρ᾿ αὐτῷ λειψάνων τοῦ τε εὐαγγελίου καὶ τῶν ἐπιστολῶν εὑρισκομένων δειχθήσεται ὁ Χριστὸς τοῖς συνετοῖς μὴ ἀλλότριος εἶναι παλαιᾶς διαθήκης καὶ οἱ προφῆται οὖν οὐκ ἀλλότριοι ὄντες τῆς τοῦ κυρίου ἐνδημίας 4ff vgl. Irenaeus adv. haer. 1 27, 2; I 218 Harvey similitcr autem et apostoli Pauli epistolas abscldit, aufcrcns quaeeunque Dianifeste dicta dicta ab apostolo de eo deo qui mundum fecit, quoniam hic pater domini nostri Jesu Christi Ps. Tertullian adv. omn. haer. 6 (von Cerdo) apostoli Pauli neque omnes neque totas epistolas sumit. Acta apostolorum", + "candidate_score": 0.681936, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_78_80", + "bdc_text": "Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis . Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ? Cum ipsa vetustas nonnihil authoritatis rebus addat et foelicius nonnunquam , purius et apositius apud illos reddita sit , quam hodie a nobis reddi possit .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1637", + "psc_text": "utres qui et veteres utres hahuerit et novum additamentum nemo inicit veteri vestimento nisi non defuerit et vetus vestimentum, dazu Adamantius de recta in deum fide II 16 S. 90, 5ff van de Sande Bakhuyzen — etwas anders Ps. Tertullian adv. omn. haer. 6 hie ex occasione qua dictum sit: omnis arbor bona bonos fructus facit, mala autem malos, haeresim Cerdonis approbare conatus est] vgl. Hippolyt refut. X 19 διὸ καὶ ταῖς παραβολαῖς ταῖς εὐαγγελικαῖς οὕτ(ος χρῶνται λέγοντες· οὐ δύναται δένδρον καλὸν καρποὺς πονηροὺς ποιεῖν καὶ τὰ ἑξῆς Tertullian adv. Marc. 12 — beides verbunden bei Filastrius haer. 45, 1f: S. 23, 20ff Marx interrogans presbiteros sanctos ecclesiae catholicae sensus sui eis errores mortiferi proponebat, dicens ita: quid est, inquit, quod in evangelio dicente domino scriptum est, nemo pannum rudern mittet in vestimentum vetus neque vinum novum in utres veteres, alioquin rumpuntur utixs et effunditur vinum? et iterum: non", + "candidate_score": 0.678997, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_666", + "psc_text": "13 vgl. Hieronymus Chronik S. 160, 16 Helm nam usque ad Herodem christi, id est sacerdotes, erant reges Judaeorum — 15 vgl. Eusebius Chronik aus dem Armenischen S. 61, 12 ff Karst Hieronymus Chronik S. 148, 6 ff Helm — 16 vgl. Eusebius Chronik aus dem Armenischen S. 61, 17 Karst Hieronymus Chronik S. 152, 11ff Helm — 18 anders gewendet bei Eusebius, vgl. Hieronymus Chronik S. 148, 11ff Helm lannaeus cognomento Alexander, qui pontificatum quoque adminisirans crudelissime civibus praefuit V Μ 11 003E; * 13 αὐτοῦ + τοῦ Χριστοῦ Vcorr Ι * etwa > χριστοὶ > *, vgl. Ζ. 19 u. die oben ührte Stelle aus Eusebius-Hieronymus Ι δὲ] γὰρ V 14 <μετ> *, vgl. S. 225, 15 15 ἀρχιερατικοῦ M 16 Σααλίνας V 18 αὐτῶ M 19 οἷτος < M 21 vor βασιλεῖς hineingeflickt οὕτω Vcorr Ι ἱερεῖς + ὁμοῦ οἱ ἄρχοντες> ?* 21 f ἐγίνοντο statt καθίστων", + "candidate_score": 0.666651, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_79_81", + "bdc_text": "Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ? Cum ipsa vetustas nonnihil authoritatis rebus addat et foelicius nonnunquam , purius et apositius apud illos reddita sit , quam hodie a nobis reddi possit . Atqui sic dicat aliquis :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1637", + "psc_text": "utres qui et veteres utres hahuerit et novum additamentum nemo inicit veteri vestimento nisi non defuerit et vetus vestimentum, dazu Adamantius de recta in deum fide II 16 S. 90, 5ff van de Sande Bakhuyzen — etwas anders Ps. Tertullian adv. omn. haer. 6 hie ex occasione qua dictum sit: omnis arbor bona bonos fructus facit, mala autem malos, haeresim Cerdonis approbare conatus est] vgl. Hippolyt refut. X 19 διὸ καὶ ταῖς παραβολαῖς ταῖς εὐαγγελικαῖς οὕτ(ος χρῶνται λέγοντες· οὐ δύναται δένδρον καλὸν καρποὺς πονηροὺς ποιεῖν καὶ τὰ ἑξῆς Tertullian adv. Marc. 12 — beides verbunden bei Filastrius haer. 45, 1f: S. 23, 20ff Marx interrogans presbiteros sanctos ecclesiae catholicae sensus sui eis errores mortiferi proponebat, dicens ita: quid est, inquit, quod in evangelio dicente domino scriptum est, nemo pannum rudern mittet in vestimentum vetus neque vinum novum in utres veteres, alioquin rumpuntur utixs et effunditur vinum? et iterum: non", + "candidate_score": 0.66288, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2627", + "psc_text": ". ὧν ἐστιν Ἀξιόνικος καὶ Ἀρδησιάνης (lies wie S. 216, 17 <Β>αρσησιάνης) –11 vgl. die von Bardesanes festgehaltene Anschauung über den Einfluß der Sieben Buch der Gesetze der Länder S. 11 ff u. S. 15 f Cureton, dazu Adamantius de recta in deum fide III 3; S. 118, 12 ff van de Sande Bakhuyzen Diodorus Tars. de fato c. 51 (bei Photius cod. 223 p. 208. 223) Ephrem Syrus sermo 3 u. 53 polem.; opera Syriaca II 443 ff u. 554 ff Assemani – 12 f vgl. Adamantius de recta in deum fide V 16; S. 204, 3 ff van de Sande Bakhuyzen Ephrem carm. Nisib. 51 p. 102 u. 186 Bickell – 14 vgl. Ephrem sermo polem. 55; opera Syriaca II 558 Assemani Diodorus Tars. de fato bei Photius cod. 223 p. 208 u. 221 δέχεσθαι μὲν προσποιουμένους τοὺς προφήτας M U 2 ὑπὲρ + οὖ M 3 ἃν]", + "candidate_score": 0.656301, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_125", + "bdc_text": "Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1680", + "psc_text": "27, 2; I 218 Harvey similitcr autem et apostoli Pauli epistolas abscldit, aufcrcns quaeeunque Dianifeste dicta dicta ab apostolo de eo deo qui mundum fecit, quoniam hic pater domini nostri Jesu Christi Ps. Tertullian adv. omn. haer. 6 (von Cerdo) apostoli Pauli neque omnes neque totas epistolas sumit. Acta apostolorum stolorumet Apocalypsini quasi falsa reicit u. (von Apelles) solo utitur et apostolo, sed Mareionis, id est non toto Filastrius haer. 45, 5; S. 24, 8 f Marx (accipit) nec epistolas beati Pauli apostoli, nisi ad Timotheum et Titum — 7 f gemeint sind wohl die Antithesen — 9ff vgl. damit die Angaben S. 123, 18ff. Tertullians (adv. Marc. V 2ff) stimmt mit der des Epiph. überein, nur daß Tertullian den Epheser- als Laodicenerbrief gibt u. den Philemon- hinter den Philipperbrief stellt V M 1 <μᾶλλον> * 2 περιέκκοψε, erstes κ durchgestrichen V corr 3 ει aus η, nach dem Wort", + "candidate_score": 0.653641, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2073", + "psc_text": "vgl. Justin dial. c. 120 — 8f Rusticus, bestätigt durch die Märtyrerakten, vgl. dazu Zahn Forsch. VI 14A. — ἐπὶ Ἀδριανοῦ βασιλέως und τριάκοντα ἐτῶν ὑπάρχων ist beides unmöglich: Harnachk, altchr. Lit.-Gesch. II 1,283 möchte die 30 Jahre als Mibverständnis einer Quellenangabe über das christliche Lebensalter Justins, d. h. über die Zeit von der Bekehrung Jusins ab, verstehen; eher könnte man, da das ἐπὶ Ἀδριανοῦ βασιλέως und ἐτῶν τριάκοντα ὑπάρχων ἐν καθεστώςῃ ἡλικίᾳ unter sich zusammenpabt, vermuten, dab die Angabe sich ursprünglich auf das Lebensalter bezog, in dem Justin zum Christentum übertrat — 10 ff vgl. Irenaeus adv. haer. I 28, 1; I 220 Harvey ἐφόσον μὲν συνῆν ἐκείνῳ οὐδὲν ἐξέφηνε τοιοῦτον· μετὰ δὲ τὴν ἀκείνου μαρτυρίαν ἀποστὰς τῆς ἐκκλησίας Ps. Tertullian adv. omn. haer. 7 post hune diversa sentire coepit Theodoret haeret. fab. I 20 μετὰ δὲ τὴν τοῦ διδασκάλου τελείωσιν ἐπόθησε γενέσθαι προστάτης αἱρέσεως V M 2 ὑπάρχων]", + "candidate_score": 0.653038, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_38_40", + "bdc_text": "TRE II 356-362 ) . Bullinger kannte den Paulinenkommentar des Ambrosiaster noch unter dem Namen des Ambrosius ; vgl. HBSR II 270f. , Augustinus Augustin , Epistulae ad Galatas expositio ( MPL XXXV 2105-2148 ) .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2622", + "psc_text": "sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz), so ist das πρὸς Ἀντωνῖνον entweder ein Versehen für πρὸς Ἀβειδὰν (vgl. die Titelform in der praep. ev. VI 9; Migne 21, 464 A Βαρδηςίανης . . . ὅς ἐν τοῖς πρὸς τοὺς ἑταίρους διαλόγοις τάδε πη μνημονεύεται φάναι) oder hat Eusebius die Schrnt über den Schicksalsglauben mit dem an Elagabal gerichteten Brief zusammengeworfen, vgl. über dicsen Moses Choren. hist. Arm. II 63; S. 185 Whiston etiam ad Antonimim epistolam scriber ausus est (daß hier Elagabal unter Antoninus zu verstehen ist, beweist das Vorhergehende sub Antonino ultimo floruit) – 5 bei Ἀντωνίνου ist, wie das ἑταίρῳ (=comes Caesaris) zeigt, sicher", + "candidate_score": 0.65222, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2527", + "psc_text": "συνυπάρξας καὶ κατὰ τὸν κρόνον αὐτὰς διαδεξάμενος, ἐξ οὗπερ οἱ Θεοδοτιανοὶ καλούμενοι. καὶ εἰ μὲν ὑπάρχει ἔτι ἡ αἵρεσις ἀγνοοῦμεν, τὰ δὲ εἰς ἡμᾶς αὐπὸ συγγραμμάτων ἐλθόντα ἐροῦμεν. Oὗτος ὁ Θεόδοτος ἀπὸ Βυζαντίου μὲν ὡρμᾶτο, τῆς νυνὶ Κωνσταντινουπάλεως καλουμένης, σκυτεὺς τὴν τέχνην, πολυμαθὴς δὲ τῷ λόγῳ. οὗτος ἅμα τισὶ πλείοσιν ἐν καιρῷ διωγμοῦ ἐνστάντος (οὐκ οἶδα εἰπεῖν ἐν ποίῳ διωγμῷ) ἀπὸ τοῦ τῆς πόλεως ἄρχοντος συλλη- 4ff zur Darastellung des Epiph. vgl. insbes. Hippolyt refut. VII 9 u. 35 X 23; S. 190,12ff 222,1f 282, 1ff Wendland c. Noët. c.1; S.45,17 Lagarde sog. kleines Labyrinth bei Eusebius h. e. V 28, 6; S. 502, 2ff Schwartz Ps. Tertullian adv. omn. haer. 8 Filastrius haer. 50; S. 26,21ff Marx — 8ff vgl. Hippolyt refut. VII 35 1; S. 222,4f Wendland ἐκ τῆς τῶν Γνωστικῶν καὶ Κηρίνθου καὶ Ἐβίωνος σχολῆς ἀποσπάσας — 12ff zu ἀπὸ Βυζαντίου vgl. Hippolyt refut. VII 35, 1;", + "candidate_score": 0.651901, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_22", + "bdc_text": "TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2567", + "psc_text": "3; S. *12, 33ff Ahrens-Krüger: indem aber Epiphanios, Bischof von Kypros, ein Buch gegen die Häresie der Melchisedekiten verfaβte, belehrte er darin, sich verteidigend, den Aristokrates (?), ihm sei ein Gesicht erschienen, daβ die Mutter des Melchisedek Saltiel geheiβen habe und sein Vater Heraklas und daβ er aus dem Volk der Kanaanäer gevesen sei; aus Zacharias Rhetor schöpfen die Syrer Bar Seroswai, Ba Bahlul und Bar Ali (Payne Smith, Thes. syr. Sp. 343. 1054), sowie die sog. arabische Genesiscatene (John Gregory in den Critici sacri. London 1660. VII 1203f = Lagarde, Mat. z. Gesch. Krit. des Pent. II 8, 89, 9 u. S. 90, 25f) 2 τοῦτο hahuerit et novum additamentum nemo inicit veteri vestimento nisi non defuerit et vetus vestimentum, dazu Adamantius de recta in deum fide II 16 S. 90, 5ff van de Sande Bakhuyzen — etwas anders Ps. Tertullian adv. omn. haer. 6 hie ex occasione qua dictum sit: omnis arbor bona bonos fructus facit, mala autem malos, haeresim Cerdonis approbare conatus est] vgl. Hippolyt refut. X 19 διὸ καὶ ταῖς παραβολαῖς ταῖς εὐαγγελικαῖς οὕτ(ος χρῶνται λέγοντες· οὐ δύναται δένδρον καλὸν καρποὺς πονηροὺς ποιεῖν καὶ τὰ ἑξῆς Tertullian adv. Marc. 12 — beides verbunden bei Filastrius haer. 45, 1f: S. 23, 20ff Marx interrogans presbiteros sanctos ecclesiae catholicae sensus sui eis errores mortiferi proponebat, dicens ita: quid est, inquit, quod in evangelio dicente domino scriptum est, nemo pannum rudern mittet in vestimentum vetus neque vinum novum in utres veteres, alioquin rumpuntur utixs et effunditur vinum? et iterum: non", + "candidate_score": 0.650711, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_20_22", + "bdc_text": "- Lit. : Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2004", + "psc_text": "- 7 vgl. Joh. 5,23; Joh. 3,36 - 12 Psal. 35, 10 - 20 Luk. 10, 19 - 24 ff zu Lucianus (Lucanus) vgl. Tertullian de resurr. carn. 2 Hippolyt refut. VII 11; S. 190, 16f Wendland VII 37, 2; S. 223,18 Origenes C. Cels. Π 27; Ι 156, 7 kÖtschau Ps. Tertullian adv. omn. haer. 6 Filastrius haer. 46; S. 24, 16f Marx - 26 vgl. das sog. syrische Martyrologium zum 7. Januar V M 5 ἐν αυτῷ]ἑαυτῶ V 7 λἐγων Pet.] τοῦ λέγοντος VM 9 μαρτυρίαις] lies wohl αἱρέσεσιν* 11f πηγὴν ὄντα—ἠ γραφὴ am Rande nachgetragen V corr 11 ζωῆς1 χριστοὶ > *, vgl. Ζ. 19 u. die oben ührte Stelle aus Eusebius-Hieronymus Ι δὲ] γὰρ V 14 <μετ> *, vgl. S. 225, 15 15 ἀρχιερατικοῦ M 16 Σααλίνας V 18 αὐτῶ M 19 οἷτος < M 21 vor βασιλεῖς hineingeflickt οὕτω Vcorr Ι ἱερεῖς + ὁμοῦ οἱ ἄρχοντες> ?* 21 f ἐγίνοντο statt καθίστων", + "candidate_score": 0.643917, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_65", + "bdc_text": "Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_607", + "psc_text": "6, 21 IF Lagarde — 8f I Clem. ad Cor. 54, 2 — 10 ἔν τισιν ὑπομνηματισμοῖς, vgl. unten haer. 29, 4, 4 ἐν τοῖς αὐτοῖς ὑπομνηματισμοῖς mit Bezug auf die Werke des Eusebius u. Clemens Al.; eine Anspielung auf die ὑπομνήματα des Hegesipp ist daher nicht nahegelegt — 12ff vgl. Rufin praef. in s. Clem. Recogn. S. 2 Gersdorf quidam cnini requirunt, quomodo cum Linus et Gletus in urbe Roma ante Glementeni hunc fuerint episcopi, ipse Clemens ad Jacobum scribens sibi dicat a Petro docendi cathedram traditam. cuius rei haue accepimus esse rationem, quod Linus et Gletus fuerunt quidem ante Glcmentem episcopi in urbe Roma, sed superstife Petro, videlicet ut illi episcopatus curam gererent, ipse vero apostolatiis impleret officium — 17 vgl. Rom. 15, 24. 28 — 18 vgl. I Pet. 11 V Μ 1 ἰ ἀπόστολοι αὐτοὶ] οἱ u. αὐτοὶ hineingefliokt Vcorr < Μ 7 αὐτῶν, ν angeflickt", + "candidate_score": 0.642581, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_20_22", + "bdc_text": "- Lit. : Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1428", + "psc_text": "ῥαψῳδίαις τερατεύονται, ποιητευόμενοι καὶ λέγοντες ἔχειν τὸν μὲν 10 ff zu Herakleon vgl. Irenaeus adv. haer. II 4, 1; I 259 Harvey Tertullian adv. Valent. 4 Hippolyt refut. VI 4; S. 134, 12 Wendland VI 29, 1; S. 155, 19 VI 35, 6; S. 165, 6 Ps. Tertullian adv. omn. haer. 4 — 13 ff vgl. Pseudo-Tertullian adv. omn. haer. 4 extitit praeterea Heracleon alter haereticus, qui cum Valentino paria sentit, sed novitate quadam pronuntiationis vult videri alia sentire V M 1 ἀναβλυσθάνοντες V 9 Unterschrift κατὰ Κολορβασίων V M 10 Überschrift σατὰ Ἡρακλεωνιτῶν ἓξ καὶ δεκάτη ἡ καὶ τριακοστὴ ἕκτη V M 12 τούτοις*] τούτων V M τούτῳ Dind., ader vgl. Z. 13 ἐκεῖνοι 12 f κενοφωνίας aus καινοφωνίας V corr καινοφωνίας M 13 * etwa <φλυαρίᾳ> * 18 ἢ ἑκατοντάχειρον am Rande nachgetragen V corr 19 ἐμιμήσαντο am Zeilenende angeflickt V corr 20 Γύην Dind.] Γύπην VM ἑκατὸν", + "candidate_score": 0.642114, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_20_22", + "bdc_text": "- Lit. : Ekkehard Mühlenberg , in : TRE III 362-371. , Alexandrum quendam Nach Hieronymus ( vgl. Anm. 7 ) ein alter Häretiker ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2567", + "psc_text": "3; S. *12, 33ff Ahrens-Krüger: indem aber Epiphanios, Bischof von Kypros, ein Buch gegen die Häresie der Melchisedekiten verfaβte, belehrte er darin, sich verteidigend, den Aristokrates (?), ihm sei ein Gesicht erschienen, daβ die Mutter des Melchisedek Saltiel geheiβen habe und sein Vater Heraklas und daβ er aus dem Volk der Kanaanäer gevesen sei; aus Zacharias Rhetor schöpfen die Syrer Bar Seroswai, Ba Bahlul und Bar Ali (Payne Smith, Thes. syr. Sp. 343. 1054), sowie die sog. arabische Genesiscatene (John Gregory in den Critici sacri. London 1660. VII 1203f = Lagarde, Mat. z. Gesch. Krit. des Pent. II 8, 89, 9 u. S. 90, 25f) 2 τοῦτο τὰς Ἐλληνικὰς ἑρμηνείας <γενέσθαι> δύο ὁμοῦ παραθέσεις, Ἑβραϊκῆς φύσει δἰ <Ἐβραϊκῶν> στοιχείων καὶ Ἑβραϊκῆς δἰ Ἑλληνικῶν στοιχείων, ὥστε εἶναι τὴν πᾶσαν παλαιὰν διαθήκην δἰ Ἑξαπλῶν καλουμένων καὶ διὰ τῶν δύο τῶν Ἑβραϊκῶν ῥημάτων. S. 554, 13ff Schwartz ταύτας δὲ ἁπάσας (sc. τὰς παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις φερομένας πρωτοτύπους αὐτοῖς Ἑβραίων στοιχείοις γραφάς, die vier geläufigen ÜBersetzungen u. die zwei neugefundenen) ἐπὶ ταὐτὸν συναγαγὼν . . .καὶ ἀντιπαραθεὶς ἀλλήλαις μετὰ καὶ αὐτῆς τῆς Ἑβραίων σημειώσεως, τὰ τῶν λεγομένων Ἑφαπλῶν ἡμῖν ἀντίγτραφα καταλέοιπεν, ἰδίως τὴν Ἀκύλου καὶ Συμμάχου καὶ Θεοδοτίωνος ἔκδοσιν ἅμα τῇ τῶν ἑβδομήκοντα ἐν τοῖς Τετρασσοῖς ἐπισκευάσας Rufin ebenda s. 55, 10ff ita ut primo omnium Hebraea verba Ηebraeicis litteris poneret, secundo in loco per ordinem Graecis litteris e rejoin Hebraea verba describeret, tertiam Auilae editinem subiungeret, quartam Symmachi, quintam septuaginta interpretum . . . sextam Theodotionis conlocaret. et propter huiuscemodi compositionem exemplaria ipsa nominavit Ἑξαπλᾶ, i. e.", + "candidate_score": 0.639311, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_96", + "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1384", + "psc_text": "25 nach καὶ von 5 Buchstaben V 25f ὁμογηκέναι V ὁμολογηκέναι M 27f διὰ τοῦ] propter hoc lat. τοῦ μὴ ἀποκριθῆναι τοῖς εἰποῦσιν αὐτῷ »ἐν ποίᾳ δυνάμει τοῦτο ποιεῖς«, ἀλλὰ τῇ ἀντεπερωτήσει ἀπορῆσαι αὐτοὺς τὸ ἄρρητον τοῦ Πατρὸς ἐν τῷ <μὴ> εἰπεῖν δεδειχέναι αὐτὸν ἐξηγοῦνται. ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ εἰρηκέναι »πολλάκις λάκις ἐπεθύμησα ἀκοῦσαι ἕνα τῶν λόγων τούτων, καὶ οὐκ ἔσχον τὸν ἐροῦντα« ἐμφαίνοντός φασιν εἶναι διὰ τοῦ »ἕνα« τὸν ἀληθῶς ἕνα θεόν, ὃν οὐκ ἐγνώκεισαν. ἔτι ἐν τῷ προσσχόντα αὐτὸν τῇ Ἱερουσαλὴμ δακρῦσαι ἐπ᾿ αὐτὴν καὶ εἰπεῖν »εἰ ἔγνως καὶ σὺ σήμερον τὰ πρὸς εἰρήνην; ἐκρύβη δὲ <ἀπὸ> σοῦ«, διὰ τοῦ »ἐκρύβη« ῥήματος τὸ ἀπόκρυφον τοῦ Βυθοῦ δεδηλωκέναι. καὶ πάλιν εἰπόντα »δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, καὶ μάθετε ἀπ᾿ ἐμοῦ«, τὸν τῆς ἀληθείας πατέρα κατηγγελκέναι. ὅ γὰρ οὐκ ᾔδεισαν, φασί, τοῦτο αὐτοῖς ὑπέσχετο διδάξειν. <Ἀπόδειξιν> δὲ τῶν ἀνωτάτω καὶ οἱονεὶ κορωνίδα τῆς ὑποθέσεως οὐτῶν φέρουσι τα���τα", + "candidate_score": 0.638918, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_53_55", + "bdc_text": "RGG VI 1227f ; Charles Trinkaus , in : Contemporaries III 371-375. , Fabri Stapulensis Jacques Lefèvre d'Etaples ( Jacobus Faber Stapulensis ) , von Etaples ( Picardie ) , geb. um 1460 , gest. 1536 , studierte in Paris und wirkte hauptsächlich in Frankreich , reiste aber auch mehrmals nach Italien .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2621", + "psc_text": "Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch Porphyrius de abstin. IV 17; 256, 11 Nauck und de styge (bei Stobäus ecl. phys. I 3, 56; 37, 25 Meinecke) über das Zusammentreffen des Bardesanes mit der indischen Gesandtschaft an Elagabal – 3 Ἀβειδάν] vgl. den Awida im Buch der Gesetze der Lander S. 1 ff Epiph meint daher sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz),", + "candidate_score": 0.635708, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_96", + "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2162", + "psc_text": "9 τοῦ < Μ 10 * etwa <καὶ ἐφοβήθη, ὡς> * | ἄλλοι] ἀλλότριοι Μ 11 ὁ < Μ 12 τοῦ < Μ | γὰρ < U | <φησι> * 14 ἰδεῖν hinter ἀληθείᾳ U 15 vor σώφρονι + ἐν U 17 θελήσωσι Μ | <ὅτι> * οἱ ἰδόντες τοὺς δύο τοὺς ἐν ἐσθήσεσι λευκαῖς οὐκ ἐν παραπληθίᾳ ὁρῶσιν, ἀλλὰ ἤκουον ἐρρωμένῃ τῇ διανοίᾳ ὅτι »ἄνδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε εἰς τὸν οὐρανὸν ἀτενίζοντες; οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀφ᾿ ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναληφθεὶς οὕτως ἐλεύσεται« καὶ τὰ ἑξῆς. εἶτα δὲ καὶ Πέτρος, ὡς ἔφην, ὁρῶν καὶ ἀκούων καὶ ἀποκρινόμενος καὶ λέγων »μηδαμῶς, κύριε«, εὐσταθῶν ἦν τῇ διανοίᾳ. Ἄγαβος γὰρ προφητεύων ἔλεγεν καὶ μετὰ σχήματος θαυμαστοῦ αἰνιττόμενος, λαβὼν τὴν ζώνην τοῦ Παύλου καὶ δήσας τοῖς ἰδίοις ποσὶν φησίν »οὗτος οὗ ἐστιν ἡ ζώνη αὕτη, δήσουσιν αὐτὸν καὶ ἀποίσουσιν εἰς Ἱερουσαλήμ«. ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐν Ἀντιοχείᾳ κατῆλθον προφῆται καὶ κατήγγελλον λιμὸν ἔσεσθαι", + "candidate_score": 0.633567, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_10", + "bdc_text": "vgl. CChr , Clavis patrum graecorum I 165f , Nr. 1459 ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1110", + "psc_text": "καρπόν + quoque lat. | φησιν] dlccns lat. 12f παντὸς τοῦ πληρώματος] intra pleronia lat. 14 καταλειφθὲν V | ὑπ’ αὐτῆς] ab eis lat. 15 ἁρμό///σας, ο aus ω Vcorr | αὐτῆς V 21 καὶ1 < lat. 22 τὸν] * 26 ὁρᾷς + igitur lat. | ᾐ] οἱ, oben drüber ᾗ, aber οἱ nicht gestrichen Vcorr | φρεναπατοῦσιν, aus ῶ Vcorr 27 ἐπερεάζοντες Μ | τὰς γραφὰς aus ταῖς γραφαῖς Vcorr αὐτῶν κατανοήσῃς τὴν πανουργίαν τῆς μεθοδείας καὶ τὴv πονηρίαν τῆς πλάνης. πρῶτον μὲν γὰρ εἰ προέκειτο Ἰωάννῃ τὴν ἄνω Ὀγδοάδα μηνῦσαι, τὴν τάξιν ἄν τετηρήκει τῆς προβλῆς καὶ τὴν πρώτην τετράδα σεβασμιωτάτην οὖσαν, καθὼς λέγουσιν, ἐν πρώτοις ἄν τεθείκει τοῖς ὀνόμασι καὶ οὕτως ἐπεζεύχει τὴν δευτέραν, ἵνα διὰ τῆς τάξεως τῶν ὀνομάτων ἠ δειχθῇ τῆς Ὀγδοάδος, καὶ οὐκ ἄν μετὰ τοσο��τον διάστημα ὡς ἐκλελησμένος, ἔπειτα ἀναμνησθεὶς ἐπ’ ἐσχάτῳ τῆς πρώτης ἐμέμνητο τετράδος. ἔπειτα δὲ καὶ τὰς συζυγίας σημᾶναι θέλων", + "candidate_score": 0.632161, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_96", + "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1039", + "psc_text": "προελθεῖν]exisse lat. 24 <δὲ> Dind.] autem lat. | τινὰ angeflickt V corr < M quaedam lat. 25 τῷ < Μ δευτέρου κατελθεῖν, τὸν Παράκλητον δὲ ἐξέπεμψεν Ε; αὐτὴν τουτέστι τὸν Σωτῆρα, ἐνδόντος αὐτῷ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ Πατρὸς καὶ πᾶν ὑπ᾿ ἐξουσίαν παραδόντος καὶ τῶν Αἰωνων δὲ ὁμοίως, ὁπως »ἐν αὐτῷ τὰ πάντα κτισθῇ, τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα, θρόνοι θεότητες κυριότητες«. ἐκπέμπεται δὲ πρὸς αὐτὴν μετὰ τῶν ἠλικιωτῶν αὐτοῦ τῶν ἀγγέλων. τὴν δὲ Ἀχαμὼθ ἐντραπεῖσαν αὐτὸν λέγουσιν πρῶτον μὲν κάλυμμα ἐπιθέσθαι δι᾿ αἰδῶ, μετέπειτα Τε ἰδοῦσαν αὐτὸν σὺν ὅλῃ τῇ καρποφορίᾳ αὐτοῦ προσδραμεῖν αὐτῷ, δύναμιν λαβοῦσαν ἐκ τῆς ἐπιφανείας αὐτοῦ. κἀκεῖνον μορφῶσαι αὐτὴν μόρφωσιν τὴν κατὰ γνῶσιν καὶ ἴασιν τῶν παθῶν ποιήσασθαι αὐτῆς, χωρίσαντα αὐτὰ αὐτῆς, μὴ ἀμελήσαντα δὲ αὐτῶν οὐ γὰρ ἦν δυνατὸν ἀφανισθῆναι Ε; ὡς τὰ τῆς προτέρας, διὰ τὸ ἑκτικὰ ἥδη καὶ δυνατὰ εἶναι), ἀλλ᾿ ἀποκρίναντα χωρίσει συγχέαι καὶ πῆξαι κα ἐξ ἀσωμάτου πάθους εἰς ἀσώματον", + "candidate_score": 0.631283, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_66_68", + "bdc_text": "Gottfried Krodel , in : RGG II 854 ; Henry Heller , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1619", + "psc_text": "καὶ τῶν προφητῶν, ὡς ἀλλοτρίαν οὐσαν θεοῦ. ἐληλυθέναι δὲ τὸν 1—3 vgl. Irenaeus adv. haer. I 27,1; I 1214f Harvey Κέρδων δέ τις ἐν τῇ Ῥώμῃ ἐπὶ Ὑγίνου ἔνατον κλῆρον τῆς ἐπισκοπικῆς διαδοχῆς ἀπὸ τῶν ἀποστόλων ἔχοντος, dazu III 4,3; II 17 Harvey Κέρδων δὲ ὁ πρὸ Μαρκίωνος καὶ αὐτὸς ἐπὶ Ὑγίνου, ὃς ἦν ἔνατος (octauus lat.) ἐπίσκοπος, εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἐλθών — zu ἔνατος vgl. haer. 42, 1, 7 u. 2, 3 u. refut. 24 — 6—10 vgl. Irenaeus I 27, 1; I 215 Harvey (mit unbedeutenden Abweichungen = Hippolyt refut. VII 37, 1; S. 223, 13f Wendland) ἐδίδαξε τὸν ὑπὸ τοῦ νόμου καὶ προφητῶν κεκηρυγμένον θεὸν μὴ εἶναι πατέρα τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· τὸν μὲν γὰρ γνωρίζεσθαι, τὸν δὲ ἀγνῶτα εἶναι καὶ τὸν μὲν δίκαιον, τὸν δὲ ἀγαθὸν ὑπάρχειν Ps. Tertullian adv. omn. haer. 6 hic introducit initia duo, id est duos deos, unum bonum et alterum", + "candidate_score": 0.631214, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_51_53", + "bdc_text": "Turin 1962 ) , S. 801-895 ( zum Galaterbrief s. S. 875f ) . - Lit. : Joachim Leuschner , in : RGG VI 1227f ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1681", + "psc_text": "die Angaben S. 123, 18ff. Tertullians (adv. Marc. V 2ff) stimmt mit der des Epiph. überein, nur daß Tertullian den Epheser- als Laodicenerbrief gibt u. den Philemon- hinter den Philipperbrief stellt V M 1 <μᾶλλον> * 2 περιέκκοψε, erstes κ durchgestrichen V corr 3 ει aus η, nach dem Wort Rasur von 2—3 Buchstaben V corr | δὲ 2 < Μ 6 περιτέμνων, ων auf Rasur V corr 8 ὑπ᾿] ἀπ᾿ V 12 Κολοσσαεῖς, ο aus α V corr Κολοσσαεῖς Μ 13 ἐννάτη Μ 14 Λαοδικείας V M 16 αὐτὸν, α u. v auf Rasur V corr σὺν *] ἐν V M 18 αὐτῷ Dind.] αὐτοῦ aus αὐτῶν Vcorr αὐτῶν Μ 19 ἐπιστολῶν Corn.] ἀποστόλων V M 21 οὖν] lies δὲ? * καὶ ὅτι ἀνάστασιν σαρκὸς ὁ ἀπόστολος κηρύττει καὶ δικαίους τοὺς προφήτας ὀνομάζει καὶ ἐν σῳζομένοις ὑπάρχοντας τοὺς περὶ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ καὶ πάντα ὅσα ἐστὶ τῆς", + "candidate_score": 0.630781, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_96", + "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1225", + "psc_text": "Grabe] οὗτος VM 26 τε hineingeflickt Vcorr ῥαπίσῃ, στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην σιαγόνα«. διαιρεῖται δὲ καὶ εἰς τὸ μετατεθὲν καὶ ἐναλλαγὲν ἀπὸ τοῦ σωματικοῦ ἐπὶ τὸ πνευματικόν, τὸ συμβολικὸν τοῦτο <τὸ> κατ᾿ εἰκόνα τῶν διαφερόντων νενομοθετημένον. αἱ γὰρ εἰκόνες καὶ τὰ σύμβολα παραστατικὰ ὄντα ἑτέρων πραγμάτων καλῶς D 205 ἐγίνοντο μέχρι μὴ παρῆν ἡ ἀλήθεια· παρούσης δὲ τῆς ἀληθείας τὰ τῆς ἀληθείας δεῖ ποιεῖν, οὐ τὰ τῆς εἰκόνος. ταῦτα δὲ καὶ οἰ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἔδειξε, τὸ μὲν τῶν εἰκόνων, ὡς ἤδη εἴπομεν, διὰ τοῦ πάσχα καὶ τῶν ἀζύμων δείξας δι᾿ ἡμᾶς, τὸ δὲ τοῦ συμπεπλεγμένου νόμου τῇ ἀδικίᾳ, ἐπών »τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν ἐν δόγμασι κατηργῆσθαι«, τὸ δὲ τοῦ ἀσυμπλόκου τῷ χείρονι, »ὁ μὲν νόμος« εἰπών »ἅγιος, καὶ ἡ ἀντολὴ ἁγία καὶ δικάία καὶ ἀγαθή«. 7. Ὡς μὲν οὖν συντόμως ἔστιν εἰπεῖν, αὐτάρκως οἶμαί σοι δεδεῖχθαι καὶ τὴν ἐξ ἀνθρώπων παρεισδύσασαν νομοθεσίαν καὶ αὐτὸν τὸν", + "candidate_score": 0.629945, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_94_96", + "bdc_text": "\"scopae dissolutae \"Cicero . Epistulae ad Atticum 7 , 13 b , 6 und Orator 70 , 235 ; vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2906", + "psc_text": "Ἑξαπλᾶ, ἐπὶ <δὲ> τὰς Ἐλληνικὰς ἑρμηνείας <γενέσθαι> δύο ὁμοῦ παραθέσεις, Ἑβραϊκῆς φύσει δἰ <Ἐβραϊκῶν> στοιχείων καὶ Ἑβραϊκῆς δἰ Ἑλληνικῶν στοιχείων, ὥστε εἶναι τὴν πᾶσαν παλαιὰν διαθήκην δἰ Ἑξαπλῶν καλουμένων καὶ διὰ τῶν δύο τῶν Ἑβραϊκῶν ῥημάτων. S. 554, 13ff Schwartz ταύτας δὲ ἁπάσας (sc. τὰς παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις φερομένας πρωτοτύπους αὐτοῖς Ἑβραίων στοιχείοις γραφάς, die vier geläufigen ÜBersetzungen u. die zwei neugefundenen) ἐπὶ ταὐτὸν συναγαγὼν . . .καὶ ἀντιπαραθεὶς ἀλλήλαις μετὰ καὶ αὐτῆς τῆς Ἑβραίων σημειώσεως, τὰ τῶν λεγομένων Ἑφαπλῶν ἡμῖν ἀντίγτραφα καταλέοιπεν, ἰδίως τὴν Ἀκύλου καὶ Συμμάχου καὶ Θεοδοτίωνος ἔκδοσιν ἅμα τῇ τῶν ἑβδομήκοντα ἐν τοῖς Τετρασσοῖς ἐπισκευάσας Rufin ebenda s. 55, 10ff ita ut primo omnium Hebraea verba Ηebraeicis litteris poneret, secundo in loco per ordinem Graecis litteris e rejoin Hebraea verba describeret, tertiam Auilae editinem subiungeret, quartam Symmachi, quintam septuaginta interpretum . . . sextam Theodotionis conlocaret. et propter huiuscemodi compositionem exemplaria ipsa nominavit Ἑξαπλᾶ, i. e.", + "candidate_score": 0.627602, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_66_68", + "bdc_text": "Gottfried Krodel , in : RGG II 854 ; Henry Heller , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2917", + "psc_text": "συνηρίθμησε τοῖς ἄλλοις κτίσμασιν M U 5–S. 411, 2 Georg. mon. Chron. 456, 20—457, 6 de Boor 1 vor κατὰ + καὶ Μ 2 δὲ ] τε U | ἡ καὶ] εἰ καὶ Μ 3 τε < U 4 παρασκευάζει U | δεινοτέραν] δι᾿ U 5 † δεινὴν] lies wohl κακὴν * | ἐη αὐτοῦ Georg. 6 vor Ἄρειος + ὁ U | προφάσεις] ἀφορμὰς Georg. |ἑξῆς Μ 6 f ἀνόμοιοί ��ε + ἀνόσιοι Goerg. 7 οἱ < U οἱ λοιποὶ πάντες Georg. 8 δῆθεν < Georg. | περὶ τῶν ἀρχῶν *] κατὰ τὴν ἀρχὴν MU Georg. |λέγειν ?* 18 τὸ πνεῦμα *] πνεῦμα τὸ Μ U 19 λαμβάνον + τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας U 21 καὶ υἱὸς — ἐνυπόστατος < U 22 ἅγιον πνεῦμα < U 21 καὶ υἱὸς — ἐνυπόστατος < U 22 ἅγιον πνεῦμα 26 ἀνόητε U 27 ἀντιθέτως] ἀντὶ δὲ τῶν Μ | προειρημένου + νοῦ Μ | ψωνὰς + <ταττομένων>?* 28 αὐτὰ U 5. Πρῶτον μὲν οὖν ἐπιδὴ παρήγαγε τὸ κεφάλαιον ὅτι »εἷς θεός, ἐξ οὗ τὰ πάντα καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτόν, καὶ εἷς κύριος Ἰησοῦς χριστός, δι᾿ ὃς τὰ πάντα καὶ ἡμεῖς δι᾿ αὐτοῦ«, οὐχ ὁρᾷς ὅτι λέγων »εἷς θεός, ἐξ οὗ τὰ πάντα καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτόν«, πῶς τὴν μίαν ἀρχὴν σημαίνει ἵνα μή εἰς πολλὰς ἀρχὰς τρέψὴ τὴν διάνοιαν καὶ εἰς πολυθεΐαν ἀγάγῃ τῆς πολυθεΐας;", + "candidate_score": 0.626609, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_96", + "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3156", + "psc_text": "zweites λ getilgt U 13 χείρω M 15 καὶ ὅτε θέλει < Μ 15 f < S 17 ὁ < Pa 18 vor σώματος beidemale + τοῦ Pa 19 θρωπος παρὰ τὸν ἄνθρωπον MU | γεννηθῆ U 20 πάντα γένη Pa | ἀθάνα τον — ὁ ἄνθρωπος < U | καὶ < Epiphanias II. 30 τῆς ἰδίας ἀιδιότητος ἐποίησεν αὐτόν«. οὐκ ἄρα ἀπόλλυται τὸ σῶμα· ὁ γὰρ ἄνθρωπος ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος. 43. Διὸ ἐπίστησον, ὡς καὶ ὁ κύριος τὰ αὐτὰ ταῦτα διδάσκειν θέλων, μὴ πιστευόντων Σαδδουκαίων εἰς τὴν ἀνάστασιν τῆς σαρκός — δόγμα γὰρ τοῦτο Σαδδουκαίων· ὅθεν συσκευασάμενοι τὴν κατὰ τὴν γυναῖκα καὶ τοὺς ἑπτὰ ἀδελφοὺς παραβολήν, ἵνα τὸν περὶ ἀναστάσεως τῆς σαρκὸς λόγον ἀποκηρύσσωσι, προσῆλθον αὐτῷ· ἀμέλει αὐτὸς ὁ εὐαγγελιστὴς ἐπεσημήνατο, »προσῆλθον δὲ αὐτῷ« εἰπών »καὶ Σαδδουκαῖοι, λέγοντες μὴ εἶναι ἀνάστασιν — ὁ οὖν Χριστός, εἰ μὴ ἦν ἀνάστασις σαρκός, ἀλλὰ μόνον ἐσῴζετο ψυχή, συνέθετο ἂν αὐτοῖς ὡς", + "candidate_score": 0.626323, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_70_72", + "bdc_text": "Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ; ders. : In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2162", + "psc_text": "9 τοῦ < Μ 10 * etwa <καὶ ἐφοβήθη, ὡς> * | ἄλλοι] ἀλλότριοι Μ 11 ὁ < Μ 12 τοῦ < Μ | γὰρ < U | <φησι> * 14 ἰδεῖν hinter ἀληθείᾳ U 15 vor σώφρονι + ἐν U 17 θελήσωσι Μ | <ὅτι> * οἱ ἰδόντες τοὺς δύο τοὺς ἐν ἐσθή��εσι λευκαῖς οὐκ ἐν παραπληθίᾳ ὁρῶσιν, ἀλλὰ ἤκουον ἐρρωμένῃ τῇ διανοίᾳ ὅτι »ἄνδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε εἰς τὸν οὐρανὸν ἀτενίζοντες; οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀφ᾿ ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναληφθεὶς οὕτως ἐλεύσεται« καὶ τὰ ἑξῆς. εἶτα δὲ καὶ Πέτρος, ὡς ἔφην, ὁρῶν καὶ ἀκούων καὶ ἀποκρινόμενος καὶ λέγων »μηδαμῶς, κύριε«, εὐσταθῶν ἦν τῇ διανοίᾳ. Ἄγαβος γὰρ προφητεύων ἔλεγεν καὶ μετὰ σχήματος θαυμαστοῦ αἰνιττόμενος, λαβὼν τὴν ζώνην τοῦ Παύλου καὶ δήσας τοῖς ἰδίοις ποσὶν φησίν »οὗτος οὗ ἐστιν ἡ ζώνη αὕτη, δήσουσιν αὐτὸν καὶ ἀποίσουσιν εἰς Ἱερουσαλήμ«. ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐν Ἀντιοχείᾳ κατῆλθον προφῆται καὶ κατήγγελλον λιμὸν ἔσεσθαι", + "candidate_score": 0.625838, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_66_68", + "bdc_text": "Gottfried Krodel , in : RGG II 854 ; Henry Heller , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_73", + "psc_text": "Clemens AI. Protr. 13,3; 1 12,9 Stählin — 18 zu Θρᾷκες u. Hippolyt Chronik § 63; S. 52 Bauer; vgl. Panarion h. 39, 8, 3 G U M 1 — 10 Georgius monach. Chron. 93, 3 — 16 de Boor 1 δὲ] μέντοι Georg. | αἰὼν] ἀγὼν U 2 f προτέρων] προγενεστέρων Georg. 3 πρὸ πατρὸς υἱὸς ἐτελεύτα] φαίνεται υἱὸς πρὸ πατρὸς τελευτήσας Georg. 4 τε· λευτῶντες < Georg. | διαδόχους + τῶν πραγμάτων αὐτῶν Georg. | Georg. 5 ἐδίῳ θανάτῳ Georg. | τέθνηκεν + ἀλλὰ βιαίῳ Georg. | ἐξότου, ου aus ε von erster Hand M | δὲ < U 6 ἰδίας] οἰκείας Georg. πλαστουργίας Georg. 7 τεχνησάμενος + εἴδωλα Georg. | ἀπὸ] ἐκ Georg. 8 διὰ] ἀπὸ Georg. | ὅθεν] διὸ καὶ Georg. 10 αὐτοῦ < U 11 Σκυθία M | — ἐπίκλησις] ἡ τῆς διαδοχῆς ἐπίκλησις M | δὲ ἦν < G M 12 <πρώτη> Sal. 14,", + "candidate_score": 0.622889, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_25_27", + "bdc_text": "Max Rauer , in : RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_446", + "psc_text": "ὑποσποράν; καυλακαῦ γὰρ ἐν τῷ Ἠσαίᾳ γέγραπται, λέξις τις οὖσα ἐν τῇ δωδεκάτῃ ὁράσει, ἔνθα λέγει »θλίψιν ἐπὶ θλίψιν, ελπίδα ἐπ' ἐλπίδι, ἔτι μικρὸν ἔτι μικρὸν προσδέχου«· ὡς καὶ αὐτὰ τὰ Ἑβραϊκὰ ῥήματα τελειότατα ἐνταῦθα παραθήσομαι αὐταῖς λέξεσιν ὥς ἐστι γεγραμμένα· μένα· τὸ γὰρ σαυλασαῦ σαυλασαῦ ἑρμηνεύεται θλίψις ἐπὶ θλίψιν, καυλακαῦ καυλακαῦ ἐλπὶς ἐπ' ἐλπίδι, ζιηρσὰμ ζιηρσὰμ ἔτι μικρὸν ἔτι μικρὸν προσδέχου. ποῦ οὖν ἡ τούτων μυθολογία; ποῦ ἡ κίσσησις τῆς φαντασιολογίας; πόθεν τῷ κόσμῳ τὰ ζιζάνια; τίς ὁ ἀναγκάσας εἰς ἑαυτοὺς ἐπισπάσασθαι ὄλεθρον τοὺς ἀνθρώπους; εἰ μὲν γὰρ γινώ- 6ff vgl. unten haer. 37, 6, 1 ff — 20 Jes. 28, 10 — 26 vgl. Matth. 13, 27 V M ’ 4 f εὐθυέ////λεγ////κτα, hinter έ υ. γ Rasur Y 5 τὰ τῆς μυθώδους αὐτῶν ////// πλάνης διδάγματα, ους auf Rasur u. hinter αὐτῶν Rasur von 3 — 4 Buchstaben V corr | <ἀν> εχέγγυα * 6 Προύνεικον, ει", + "candidate_score": 0.621611, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_16_18", + "bdc_text": "Albert van Roey , in : LThK III 373f ; Johannes Leipold , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_900", + "psc_text": "ad Aut. III 19; S. 232 Otto — 23 vgl. haer. 8, 6, 8; S. 192, 20ff — 27 Matth. 12, 8 — 29 vgl. Matth. 12, 5 V M cat. (bis Ζ. 25) 5f τὴν λεγομένην — μικράν nachgetragen Vcorr < M 6f ἐμπίπτουσιν ὑποπίπτουσιν Vcorr 14 ἡμᾶς < M 15 ἑο///ρα��ὼς, ο aus ω Vcorr 17 ἁμαρτιῶν + ἡμῶν nachgetragen Vcorr < M 18 ἀλλ’ M | προεφήτευσεν, oben über Vcorr ἐπροφήτευσεν M; vgl. S. 377, 10 19 τὸν Pet.] τῶ V M 19f νῶε γάρ — ἐρμηνεύεται am Rande nachgetragen Vcorr < M 21 ὃ < 23f καὶ ἀίδιον am Rande nachgetragen Vcorr < Μ 24 καὶ πρόσκαιρον Rande nachgetragen Vcorr < θυσίας προσφέροντες, ἵνα μὴ ἀργήσῃ θυσία ἡ ἐνδελεχὴς καὶ καθ’ ἡμέραν προσφερομένη. οὐ μόνον δὲ αὐτοὶ Προεφήτευον οἱ ἱερεῖς λυθήσεσθαι τὸ σάββατον διὰ τοῦ μὴ ἀργεῖν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ περιτομὴ ἔλυε τὸ σάββατον. γεννωμένου", + "candidate_score": 0.620662, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_15_17", + "bdc_text": "- Lit. : Albert van Roey , in : LThK III 373f ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_900", + "psc_text": "ad Aut. III 19; S. 232 Otto — 23 vgl. haer. 8, 6, 8; S. 192, 20ff — 27 Matth. 12, 8 — 29 vgl. Matth. 12, 5 V M cat. (bis Ζ. 25) 5f τὴν λεγομένην — μικράν nachgetragen Vcorr < M 6f ἐμπίπτουσιν ὑποπίπτουσιν Vcorr 14 ἡμᾶς < M 15 ἑο///ρακὼς, ο aus ω Vcorr 17 ἁμαρτιῶν + ἡμῶν nachgetragen Vcorr < M 18 ἀλλ’ M | προεφήτευσεν, oben über Vcorr ἐπροφήτευσεν M; vgl. S. 377, 10 19 τὸν Pet.] τῶ V M 19f νῶε γάρ — ἐρμηνεύεται am Rande nachgetragen Vcorr < M 21 ὃ < 23f καὶ ἀίδιον am Rande nachgetragen Vcorr < Μ 24 καὶ πρόσκαιρον Rande nachgetragen Vcorr < θυσίας προσφέροντες, ἵνα μὴ ἀργήσῃ θυσία ἡ ἐνδελεχὴς καὶ καθ’ ἡμέραν προσφερομένη. οὐ μόνον δὲ αὐτοὶ Προεφήτευον οἱ ἱερεῖς λυθήσεσθαι τὸ σάββατον διὰ τοῦ μὴ ἀργεῖν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ περιτομὴ ἔλυε τὸ σάββατον. γεννωμένου", + "candidate_score": 0.619131, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_66_68", + "bdc_text": "Gottfried Krodel , in : RGG II 854 ; Henry Heller , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1948", + "psc_text": "I Kor. 15, 1. 17. 11. 3f. 554f —25ff vgl. haer. 27, 6, 7; I 310, 5ff haer. 41, 41 —1, 5; P 91, 1f 1f haer. 42, 1,7; Π 94, 21f u . Irenaeus adv. haer. 1 27, 1; 1 214f Harvey Κέρδων . . . ἐπιδημήσας ἐν Ῥώμῃ ἐπὶ Ὑγίνου ἔνατον καλῆρον τῆς ἐπισκοπιδικῆς διααδοχῆς ἀπὸ τῶν ἀποστόλων ἔχοντος ΙΙΙ 4, 2f ; Π 17 f Harvey Kqerdv δὲ ὁ πρὸ μαρκινμες καὶ αὐτὸς ἐπὶ Ὑγίνου ὂς ἦν ἔνατος ἐπίσκπος . . . Mareion autem illi succedens invaluit sub Aniceto, decimum locum episcopatus comtminte V M 14—20 vgl. S. 123, 4—9 10 [θεοῦ]* | ὐπάρχει] ἠ καινὴ ἔχει M 20 εἰς ωῖκος S. 123, 9] < V M 23 ἄλλο τι *] ἄλλοθεν VM 24 ὧπερ aus ὅπερ v corr ὧπερ M | ἕν τυγχάνει Pet.] ἐντυγχάνει VM 26 Ὑγίνου * , vgl. oben S. 94, 21 μετὰ", + "candidate_score": 0.618851, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_52_54", + "bdc_text": "Joachim Leuschner , in : RGG VI 1227f ; Charles Trinkaus , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2189", + "psc_text": "δὲ ἔχει ἐξουσίαν διαιρεῖν ὡς βούλεται, λέγεται δὲ πνεῦμα γνώσεως καὶ πνεῦμα εὐσεβνείας καὶ λέγεται πνεῦμα Χριστοῦ [εἶναι] καὶ πνεῦμα πατρός, τὸ ἐκ 2 vgl. S. 237,12 — 3 Act. 16, 16f — 4 Matth. 8,29 — 25 I Kor. 12,11 — 27 Jes. 11,2 — 28 Röm. 8,9 — Joh. 15,26 M U 1 <ὡς> 4 δοῦλοι < Μ 5 οὕτως *] ὡς ΜΘ 7 αὐτῆς2 + οὐκ M 8 παρ᾿ αὐτῆς μαθόντες—ἀκούειν2?* 17 μὴ ἔχουσα< M 19 ἐπροεφήτευεν M | ποῖονν ἄρα ἦν U 20 πολλῆς M 21 ἡμᾶς < U 26f εἰ δὲ ἔχει—ὡς βούλεται Μ U 27 γνώσεως καὶ πωεῦμα < U 28 καὶ λέγεται] λέγεται δὲ M | εἶναι vor πνεῦμα Χριστοῦ U", + "candidate_score": 0.618219, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_16_18", + "bdc_text": "Albert van Roey , in : LThK III 373f ; Johannes Leipold , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1089", + "psc_text": "ὑπὸ τοῦ Ὅρου τῆς εἰς τοὔμπροσθεν ὁρμῆς, τὴν δὲ λύπην αὐτῆς ἐν τῷ εἰπεῖν »περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου«, τὸν δὲ φόβον ἐν τῷ εἰπεῖν »πάτερ, εἰ δυνατόν, παρελθέτω ἀέ ἐμοῦ τὸ ποτήμιον« καὶ τὴν ἀπορίαν δὲ ὡσαύτως ἔ τῷ εἰρηκέναι »καὶ τί εἴπω οὐκ οἶδα«. Τρία δὲ γένη ἀνθρώπων οὕτως δεδειχέναι διδασκουσιν αὐτόν. τὸ μὲν ὑλικὸν ἐν τῷ ἀποκριθῆναι τῷ λέγοντι. ἀκολουθήσω σοι »οὐκ ἔχι ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίνῃ«. τὸ Τε δὲ ψυχικὸν ἐν τῷ εἰρη- 9 I Kor. 15, 8 — 11 Ι Kor. 11, 10 — 14 vgl. II Kor. 8, 13 — 16 Matth. 27, 46 Mark. 15, 34 — 19 Matth. 26, 38 — 20 Matth. 26, 39 — 21 Joh. 12, 27 — 23 Matth. 8, 19 Luk. 9, 57 — Matth. 8, 20 Luk. 9, 58 V M lat. 2 αἰώνων] ἀγώνων M | διὰ τούτου *] δι’ αὐτοῦ", + "candidate_score": 0.617729, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_32_34", + "bdc_text": "Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 . Halbbd. ( V A , 2 ) 1908f. . Verum illa non pervenerunt in manus nostras .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2045", + "psc_text": "μὴ ἰδίων ἐφιέμενος, καὶ οὐκέτι ἔσται ἀληθινός· ἤ ὅτι μέτριός ἐστι κατὰ σέ, ὦ ἀγύρτα, καὶ μὴ ἔχων κτίσιν ἑαυτοῦ, τὰ ἀλλότρια ἐπιθυμῶν ταῦτα συλᾶν πειρᾶται, ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων ἑαυτῷ περιποιούμενος ψυχὰς τὰς οὐκ οὔσας αὐτοῦ καὶ τοῦ αὐτοῦ πατρός. εἰ δὲ αὐτοῦ μέν εἰσιν αἱ ψυχαὶ καὶ ἄνωθεν ἐλθοῦσαι φαίνονται , ἄ ρα εἰς ἀγαθὸν κόσμον ἀπεστάλησαν παρὰ τοῦ ἄνωθεν κατὰ σὲ ἀγαθοῦ θεοῦ καὶ οὐκ εἰς πονηρὸς ἔργον. εἰ δὲ ἀπεστάλησαν διά τινα μὲν χρῆσιν ἣν τάχα μυθπ[ποεὸς. εἰσελθοῦσαι δὲ μετέπεσον εἰς ἑτέραν, τουτέστιν ἵνα δίκαιόν τι πράξωσι, πονηρὸν δὲ εἰργάσαντο, ὀφθήσεται ὁ ἀποστείλας 2 Joh. 10, 18 – 7 f vgl. I Tim. 3, 15 – 9 vgl. c. 2, 6; S. 192, 15 ff V M 3 ἀναδεξάμενος *] ἀναλεξάμενος V M 4 † πραγματείαν] ἐνανθρώπησιν * | εντας aus ἐν τῷ getilgt V corr 5 ὁ 2 oben drüder V corr 10 προκαθίσας V |", + "candidate_score": 0.617031, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_16_18", + "bdc_text": "Albert van Roey , in : LThK III 373f ; Johannes Leipold , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1979", + "psc_text": "Rand nachgetragen V corr 4 ἐν S. 119, 9] < VM, aber vgl. Z. 18 u. 23 7 μνημονεύετε VM 8 <τό> Klosterm. | ἀπὸ VM 9 καὶ ἐν σαρκὶ hinter ka]i t]o én sark]i durchestrichen V corr 17 τοῖς . . . πεπολιτευμένοις *] τῶν . . . πεπολιτευμένων (πεπολιτευμένον Μ) VM 18 <ἐνενήθητε> * 23 lies vielleicht ἐνεργῶς * 25 f καὶ ἀνάστα ἐκ νεκρῶν < S. 119, 11 26 καὶ < S. 119, 11 27 hinter διὸ + καὶ Μ ausradiert V corr ἀπὸ τῆς παλαιᾶς δῆλον διαρήκης; τοῦτο δὲ ἐμφέρεται παρὰ τῷ Ἠλίᾳ. πόθεν δὲ ὡρμᾶτο ὁ Ἠλίας; ἀλλὰ εἷς ἦν τῶν προφητῶν τῶν κατὰ νόμον πεπολιτευμένων, ἀπὸ νόμου καὶ προφητῶν ὁρμώμενος. εἰ δὲ ἐν Χριστῷ ἐπροφήτευσε τό »ἔγειρε ὁ καθεύδων καὶ ἀνάστα ἐκ b τῶν νεκρῶν καὶ ἐπιφαύσει σοι ὁ Χριστός«, ἄρα γε τὸ πρωτότυπον διὰ Λαζάρου καὶ τῶν ἄλλων ἐπεπλήρωντο, περὶ οὗ οἱ αὐτοὶ", + "candidate_score": 0.6169, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_25_27", + "bdc_text": "Max Rauer , in : RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1248", + "psc_text": "24, 20 29 vgl. Lev. 24, 17 V Μ 7 διαιρεθείσης, ειση auf Rasur Vcorr 9 ἔτερον *] ἕτερος VM 10 κακίαν ἔχων — οὔτε τὴν < Μ 15 nach ἀλλ’ 4 Buchstaben ausradiert Y 18 εἴα auf Rasur Vcorr ἐνεργεῖ. τῇ ὑπὸ τοῦ σωτῆρος εἰρημένῃ ἐντολῇ ὅτι »ἐάν τίς σε τυπτησῃ εἰς τὴν δεξιὰν σιαγόνα, στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην«. καὶ <γὰρ καὶ> ὁ νόμος πάλαι τοῦτο κατεσκεύαζε λέγων »όφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ‘, τουτέστιν »στρέψον αὐτῷ τὴν σιαγόνα«. ἴνα γὰρ διαφύγοι ἄ πάθοι ἄν εἰ πλήξει, παρεῖκε τὴν σιαγόνα τῷ τύπτοντι, εἰδὼς ὅτι εἰ ἀφέλοι ὀφθαλμόν. τὰ αὐτὰ πείσεται διὰ τὸν νόμον. 11. Ὡς γὰρ ὁ πατὴρ βούλεται παιδεύειν τὰ τέκνα καὶ ἑκάστῃ ἡλικίᾳ ἁρμοζόμενος προβαίνει τῇ παιδείᾳ, καὶ οὐκ ἴσως τὸ μικρὸν βρέφος παιδεύει τῷ μειρακίῳ οὐδὲ τὸ μειράκιον ὡσαύτως τῷ νεανίσκῳ οὐδὲ τὸν νεανίαν τῷ τελείῳ άνδρί, άλλὰ τῷ μὲν ὐποτιτθίῳ διὰ δακτύλου παιδεία γίνεται, παιδίῳ δὲ μείζονι", + "candidate_score": 0.616338, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_25_27", + "bdc_text": "Max Rauer , in : RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_712", + "psc_text": "Rande τὴν προσηγορίαν Vcorr 18 δήπου M φυκεν, ἀλλὰ ἐπ' αὐτὸν πληροῦται τὸ γεγραμμένον τό παρ’ ὀλίγον ἐγενόμην ἐν παντὶ κακῷ, μέσον ἀκκλησίας καὶ συναγωγῆς«. Σαμαρείτης μὲν γὰρ ὤν διὰ τῆς βδελυρίας τοὔνομα ἀρνεῖται, Ἰουδαῖον δὲ ἑαυτὸν ὁμολογῶν Ἰουδαίοις ἀντίκειται, καίτοι συμφωνῶν αὐτοῖς ἐν μέρει, ὡς ὕστερον ἐν ταῖς περὶ τούτου ἀποδείφεσι τοῦ κατ’ αὐτῶν ἀλεγχου παραστήσομεν, θεοῦ ἐπιβοηθοῦντος. 2. Οὑτος γὰρ ὁ Ἐβίων σύγχρονος μὲν τούτων ὑπῆρχεν, ἀπ’ αὐτῶν δὲ σὺν αὐτοῖς <ὤν> ὁρμᾶται. τὰ πρῶτα δὲ ἐκ παρατριβῆς καὶ σπέρματος ἀνδρός, τουτέστι τοῦ Ἰωσήφ, τὸν Χριστὸν γεγεννῆσθαι ἔλεγεν· ὡς καὶ ἤδη ἡμῖν προείρηται ὅτι τὰ ἵσα τοῖς ἄλλοις ἐν ἅπασι φρονῶν ἐν τούτῳ μόνῳ διεφέρετο, ἐν τῷ τῷ νόμῳ τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ προσανέχειν κατὰ σαββατισμὸν καὶ κατὰ τὴν περιτομὴν καὶ κατὰ τὰ ἄλλα πάντα, ὅσαπρ παρὰ Ἰουδαίοις καὶ Σαμαρείταις ἐπιτελεῖται. ἔτι δὲ πλείω οὗτος παρὰ τοὺς Ἰουδαίους ὁμοίως τοῖς Σαμαρείταις διαπράττεται. προσέθετο γὰρ τὸ παρατηρεῖσθαι ἅπτεσθαί τινος τῶν ἀλλοεθνῶν", + "candidate_score": 0.616299, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_66_68", + "bdc_text": "Gottfried Krodel , in : RGG II 854 ; Henry Heller , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_327", + "psc_text": "θεοῦ ἡ μεγάλη καὶ τὸ σὺν αὐτῷ πορ- 12 vgl. dement. Recogn. I 58 — 15 ff vgl. dement. Hom. III 2; S. 36, 35 Lagarde ὃς (der höchste Gott) δύο ἔπεμψε θεούς, ἀφ’ ὧν ὁ μὲν εἷς ἐστιν ὁ κόσμον κτίσας, ὁ δὲ ἕτερος ὁ τὸν νόμον δούς XVIII 12; S. 173, 2 ff u. Irenaeus adv. haer. I 23, 3; I 193 Harvey = Hippolyt rofut. VI 19, 7; S. 147, 9 f Wendland τοὺς δὲ προφήτας ἀπὸ τῶν κοσμοποιῶν ἀγγέλων ἐμπνευσθέντας εἰρηκέναι τὰς προφητείας V Μ 1 [τῶν] * 2 συναγομένων *] συνάγεσθαι VM 3 <τε> U Ι M 4 ἤπερ, η aus υ Vcorr ὑπὲρ Μ 5 ὁ αὐτὸς] οὗτος M 7 ἐκτίθεται, ἐκ auf Rasur Vcorr; vgl. zu S. 235, 9 7 μὴ] μηδὲ, aber nachher δεδύνησθαι(!) statt δὲ δύνασθαι 9 τῷ < M 10 δὲ] τε V 13 πεπλανημένης] πλάνης 14 γνώσεως ἐν μυσταγωγίᾳ]", + "candidate_score": 0.616167, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_25_27", + "bdc_text": "Max Rauer , in : RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1252", + "psc_text": "ω Vcorr | vor ἐντολαὶ Rasur von 5 Buchstaben Vcorr 21 f οὖσαι μὲν auf Rasur Vcorr 22 αἰ αὐταὶ nachgetragen Vcorr ἑαυταὶ Μ | ἀλλὰ]? * 25 ἐκβάλλετε Μ μένα, τότε μὲν ἀνάγκῃ ὡς νέων σωφρονιζομένων, νῦν δὲ προαιρέσει ἄτε δὴ τελείων τειθομένων. εἰ δὲ φάσκεις περιπλοκὴν εἶναι ταύτην, τὸ λέγειν »ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ‘ καὶ τὸ τὸν φονέα φονεύεσθαι, ἰδοὺ καὶ περὶ τῆς ὴμέρας τῆς κρίσεως βλέπομεν τὸν σωτῆρα λέγοντα »ὅτι ελεύσεται ὸ αὐτοῦ δεσπότης« τοῦτο δὲ περὶ ἑαυτοῦ ἔλεγεν, αὐτὸς πάντων ὤν δεσπότης) καί φησιν »καὶ διχοτομήσει αὐτὸν τὸν δοῦλον καὶ τὸ μέρος αύτοῦ μετὰ τῶν ἀπίστων θήσει«. οὐκοῦν καὶ κατὰ τοῦ σωτῆρος ἐξοπλίζῃ συκοφαντῶν πάλιν ῥήματα καὶ εἴποις ἂν τοῦτον μὴ εἶναι ἀγαθόν καίτοι γε ἐκ πατρὸς ἀγαθοῦ γεγεννημένον καὶ ἀγαθὸν ὄντα), ἀλλὰ δίκαιον καὶ οὐθ᾿] ἕτερον παρὰ τὸν πατέρα. δύνασαι ἄρα καὶ αὐτὸν ἀπαλλοτριοῦν τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας, ὠ οὺτος, ὁ προελθὼν ἡμῖν πάλιν διαιρέτης καὶ", + "candidate_score": 0.616074, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_16_18", + "bdc_text": "Albert van Roey , in : LThK III 373f ; Johannes Leipold , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1622", + "psc_text": "an αὐτὸ wegradiert Vcorr 7 [ἕνα] Dind. 9 ἐν] * 11 f πεφηνό///τα, ο aus ω Vcorr 13 [τε] Pet. 14 ἐληλυθέναι wohl aus ἐληλυθότα V corr Χριστὸν ἀπὸ τῶν ἄνωθεν ἐκ τοῦ ἀγνώστου πατρός, εἰς ἀθέτησιν τῆς τοῦ κοσμοποιοῦ καὶ δημιουργοῦ ἐνταῦθα, φησίν, ἀρχῆς καὶ τυραννίδος, ὤσπερ ἀμέλει καὶ πολλαὶ τῶν αἱρέσεων ἐξεῖπαν. ὀλίγῳ δὲ τῷ χρόνῳ οὑτος ἐν Ῥώμῃ γενόμενος μεταδέδωκεν αὐτοῦ τὸν ἰὸν Μαρκίωνι· διόπερ τοῦτον ὁ Μαρκίων διεδέξατο. 2. Τῆς δὲ αἱρέσεως ὡσαύτως φωρατῆς οὔσης ἐν συντόμῳ περὶ ταύτης ἡμῖν ἔσται ὁ λόγος. ἀρξόμεθα δὲ πάλιν τῆς κατ᾿ αὐτοῦ ἀνατροπῆς ἀπ᾿ αὐτῶν τῶν παρ᾿ αὐτοῦ λεγομένων. ὅτι μὲν γὰρ δύο ἀρχὰς ἐπὶ τὸ αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον δῆλον. ἢ γὰρ αἱ δύο ἐκ μιᾶς εἰσί τινος ἢ ἡ μέν ἐστι δευτέρα ἡ δὲ τῆς δευτέρας αἰτία καὶ ἀρχή. ζητηθήσεται οὖν ἤτοι αἰτία τῶν δύο ἢ ὀποτέρα τούτων ἀρχὴ οὐσα τῆς ἑτέρας * ὡς ἔφην. καὶ οὕτως ἐκ", + "candidate_score": 0.615927, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_25_27", + "bdc_text": "Max Rauer , in : RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1969", + "psc_text": "28f S. 118, 10f 8 χωρὶς οὗ sc. Xριστοῦ 9 <ὑπὸ> * 10 οὐδεὶς *] ὁ καὶ V M | ὡς] εἰς Μ 20 ὠφελήσειν, ήσει auf Rasur V corr 26 καὶ νόμον—δεδωκότος <Μ | ἀφ’ οὖπερ + <καὶ> ?* σεως τοῦ νόμου τὸ εἶδος κεκτῆσθαι, τουτέστιν τὴν γνῶσιν καὶ τὴν ἀλήθειαν, οὐκ ἄρα ἀλλότριος ὁ νόμος τῆς γνώσεως καὶ τῆς ἀληθείας. διὰ γὰρ τῆς ἐν αὐτῷ μορφώσεως ἐπέγνωσαν οἱ κήρυκες τῆς ἀληθείας τὴν γνῶσιν καὶ τὴν ἀλήθειαν. δݲ καὶ λݲαݲ σχόλιον. »Ἔτι γὰρ Χριστὸς ���ντων ἡμῶν ἀσθενῶν ἔτι κατὰ καιρὸν ὑπὲρ ἀσεβῶν ἀπέθανεν«. δݲ καὶ λݲαݲ ἔλεγχος. Τό »ἔτι« καὶ <τό> »ἀπέθανεν« οὐ δοκήσεως a ἀλλὰ ἀληθείας ἐστὶ σημαντικόν. εἰ γὰρ δόκησις ἦν, τίς χρεία τοῦ »ἔτι« λέγεσθαι, δυναμένου τοῦ Χριστοῦ πάντοτε καὶ τότε καὶ νῦν δοκήσει φαίνεσθαι καὶ μὴ λέγεσθαι »ἔτι ὄντων ἡμῶν ἀσθενῶν«; ἀπὸ τοῦ γὰρ »ἔτι« τὸ τότε θανεῖν * ἀπέδωκε καὶ ἐδικαίωσε τῷ θανάτῳ, b", + "candidate_score": 0.61563, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_32_34", + "bdc_text": "Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 . Halbbd. ( V A , 2 ) 1908f. . Verum illa non pervenerunt in manus nostras .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_133", + "psc_text": "εἰκοσι δὲ καὶ δύο 5 ὡς + δὲ do. | vor στοιχεῖα + κݲβ do. 6 εἰς πέντε λογιζομένας *] εἰς λεγομένας GUM καὶ πέντε λέγεσθαι do. 7 περὶ τούτου δὲ] περὶ οὗ do. | ἀλλαχοῦ do. 7 f δύο βίβλοι hinter παρ’ αὐτοῖς Μ 9 Σαλομῶντος G 10 αἱ < 16 ἐπειδὴ + γὰρ G 18 χρόνῳ = eine Zeitlang 23 καθοδηγῶν M καθοδηγὸν U 25 ἡ δεκὰς] ἦν δέ καὶ M 7. Ἐπεὶ οὖν τῷ τύπῳ ἤχθησαν καὶ οὐκ ἔφθασαν εἰς τελείωσιν τὴν διὰ νόμου καὶ προφητῶν καὶ ἄλλων καὶ πάσης βίβλου κεκηρυγμένην, ἐξεβλήθησαν ἀπὸ τῆς | γεωργίας καὶ εἰσῆλθεν τὰ ἔθνη, ἐκείνων D301 μηκέτι δυναμένων σωθῆναι, εἰ μή τι ἀνακάμψωσιν εἰς τὴν χάριν τοῦ εὐαγγελίου. πάντα γὰρ αὐτοῖς τὰ δικαιώματα κατήργηται, ἑκάστης μαρτυρίας τοῦτο λεγούσης, ὡς ἔχει ἐν πάσῃ γραφῇ. συντόμως δὲ ἀπὸ μιᾶς μαρτυρίας τὸ ἀνυπέρθετον καὶ ἀπαράβατον τῆς κατ’ αὐτῶν ἀποφάσεως ἐροῦμεν, ὡς ἔστιν ἰδεῖν", + "candidate_score": 0.615472, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_66_68", + "bdc_text": "Gottfried Krodel , in : RGG II 854 ; Henry Heller , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1618", + "psc_text": "τῶν προειρημένων αἱρεσιαρχῶν φλυαρίας μετέχον τὸ αὐτὸ μὲν εἶναι δοκεῖ, παρήλλακται δὲ παρ᾿ αὐτῷ τοῦτον ἔχον τὸν τρόπον· Δύο καὶ οὑτος ἀρχὰς κεκήρυχεν τῷ βίῳ καὶ δύο δῆθεν θεούς, ἕνα ἀγαθὸν καὶ [ἕνα] ἄγνωστον τοῖς ἅπασιν, ὃν καὶ πατέρα τοῦ Ἰησοῦ κέκληκεν, καὶ ἕνα τὸν Δημιουργόν, πονηρὸν ὄντα καὶ γνωστόν, λαλήσαντα ἐν τῷ νόμῳ καὶ ἐν] τοῖς προφήταις φανέντα καὶ ὁρατὸν πολλάκις γενόμενον. μὴ εἶναι δὲ τὸν Χριστὸν γεγεννημένον ἐκ Μαρίας μηδὲ ἐν σαρκὶ πεφηνέναι, ἀλλὰ δοκήσει ὄντα καὶ δοκήσει πεφηνότα, δοκήσει δὲ τὰ ὅλα πεποιηκότα. καὶ αὐτὸς δὲ σαρκὸς ἀνάστασιν ἀπωθεῖται, παλαιὰν δὲ ἀπαγορεύει διαθήκην τήν τε] διὰ Μωυσέως καὶ τῶν προφητῶν, ὡς ἀλλοτρίαν οὐσαν θεοῦ. ἐληλυθέναι δὲ τὸν 1—3 vgl. Irenaeus adv. haer. I 27,1; I 1214f Harvey Κέρδων δέ τις ἐν τῇ Ῥώμῃ ἐπὶ Ὑγίνου ἔνατον κλῆρον τῆς ἐπισκοπικῆς διαδοχῆς ἀπὸ τῶν ἀποστόλων ἔχοντος, dazu III 4,3; II 17 Harvey Κέρδων δὲ ὁ πρὸ Μαρκίωνος καὶ αὐτὸς", + "candidate_score": 0.614984, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_15_17", + "bdc_text": "- Lit. : Albert van Roey , in : LThK III 373f ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1622", + "psc_text": "an αὐτὸ wegradiert Vcorr 7 [ἕνα] Dind. 9 ἐν] * 11 f πεφηνό///τα, ο aus ω Vcorr 13 [τε] Pet. 14 ἐληλυθέναι wohl aus ��ληλυθότα V corr Χριστὸν ἀπὸ τῶν ἄνωθεν ἐκ τοῦ ἀγνώστου πατρός, εἰς ἀθέτησιν τῆς τοῦ κοσμοποιοῦ καὶ δημιουργοῦ ἐνταῦθα, φησίν, ἀρχῆς καὶ τυραννίδος, ὤσπερ ἀμέλει καὶ πολλαὶ τῶν αἱρέσεων ἐξεῖπαν. ὀλίγῳ δὲ τῷ χρόνῳ οὑτος ἐν Ῥώμῃ γενόμενος μεταδέδωκεν αὐτοῦ τὸν ἰὸν Μαρκίωνι· διόπερ τοῦτον ὁ Μαρκίων διεδέξατο. 2. Τῆς δὲ αἱρέσεως ὡσαύτως φωρατῆς οὔσης ἐν συντόμῳ περὶ ταύτης ἡμῖν ἔσται ὁ λόγος. ἀρξόμεθα δὲ πάλιν τῆς κατ᾿ αὐτοῦ ἀνατροπῆς ἀπ᾿ αὐτῶν τῶν παρ᾿ αὐτοῦ λεγομένων. ὅτι μὲν γὰρ δύο ἀρχὰς ἐπὶ τὸ αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον δῆλον. ἢ γὰρ αἱ δύο ἐκ μιᾶς εἰσί τινος ἢ ἡ μέν ἐστι δευτέρα ἡ δὲ τῆς δευτέρας αἰτία καὶ ἀρχή. ζητηθήσεται οὖν ἤτοι αἰτία τῶν δύο ἢ ὀποτέρα τούτων ἀρχὴ οὐσα τῆς ἑτέρας * ὡς ἔφην. καὶ οὕτως ἐκ", + "candidate_score": 0.614878, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_30_32", + "bdc_text": "Albert van Roey , in : LThK X 40 ; Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1149", + "psc_text": "διετέλει καὶ έν τῷ δωδεκάτῳ ἔρρευσεν, ἀλλὰ μᾶλλον έν τοῖς ἕνδεκα ἔρρει, τῷ δωδεκάτῳ δὲ σέσωσται, — οὔτε ἡ τὰς δέκα δραχμὰς κε- κτημένη ἀπώλεσε τὴν μίαν εἰς τέλος, ἵνα ὁ αἰὼν τῆς ὕλης ἀπο- λωλὼς μυθεύηται παρ᾿ αὐτοῖς· ἠψεν γὰρ τὸν λύχνον καὶ ηὑρεν τὴν δραχμήν. 36. Ἐκ τοίνυν τῶν δύο λόγων τούτων ἢ τριῶν τὰ πάντα αὐτῶν εὐθὺς καταληφθήσεται καταληφθήσεται δραματουργήματα καὶ ἀδρανῆ καὶ ἔωλα τοῖς τῆς φρονήσεως υἱοῖς καὶ τέκνοις τοῖς] τῆς ἁγίας τοῦ θεοῦ καθολικῆς ἐκκλησίας. ἵνα γὰρ μὴ κατὰ τῶν αὐτῶν 10ff vgl. oben S. 407, 12ff — 17ff vgl. oben S. 410, Sff V M 1 ἄλλο] ἄλλου M 2 λαλούντων Μ 3 ἁγνεῖαι V 6 τῶν M 7 μέ|||λει, λ ausradiert Vcorr μέλλει Μ 9 Μ M 11 γεγενῆσθαι] lies σημαίνεσθαι oder) > vor τῷ* ἀπο|||λεσάσης, ο aus ω Vcorr 15 τοῦ < Μ 16 oben hineingeflickt V corr 18 Ἰαώτ YM |", + "candidate_score": 0.614606, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_25_27", + "bdc_text": "Max Rauer , in : RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_447", + "psc_text": "Jes. 28, 10 — 26 vgl. Matth. 13, 27 V M ’ 4 f εὐθυέ////λεγ////κτα, hinter έ υ. γ Rasur Y 5 τὰ τῆς μυθώδους αὐτῶν ////// πλάνης διδάγματα, ους auf Rasur u. hinter αὐτῶν Rasur von 3 — 4 Buchstaben V corr | <ἀν> εχέγγυα * 6 Προύνεικον, ει aus ι V 7 ἀκρασίας *, vgl. S. 268 3] ἐκκαρδίας V M 7 ἐξέρευξις, ρευξι auf Rasur V Ι πάντα M προυνεικευόμενον, ει aus ι V 9 vor λέξις + ἡ M Ι προυνεικεῦσαι aus ἐπρουνίκευσε V corr Ι ταύτην V 10 ἐρωτικὰ] Ἑλληνικὰ V 11 f προύνεικον, ει aus ι V 12 καυλαυκαὺκ V 12 f οὐκ ἂν hineingeflickt Ycorr 14 <εἰσέτιώ * | Ἑβραϊσὶ *] Ἑλληνιστὶ V M 18 εἰς hineingeflickt V corr εἰς τὴν < 19 καυλαυκαὺκ V 21 ἐπ’ < M 22 τελειώτατα M 23 γεγραμμένον ein σαυλασαῦ < M 24 καυλαυκαὺκ beidemale V 27", + "candidate_score": 0.614575, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_25_27", + "bdc_text": "Max Rauer , in : RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1297", + "psc_text": "ποιεῖ, ἅπερ φησὶν τοῦ V M lat. Hipp. 2 συγγενῶν + eiuw lat. | παρ’ αὐτῶν V 3 Ταῦτ᾿ οὖν] ταῦτα Hipp. | παρ’ ὑμῖν] apud nos lat. 3f γίνωσκε ὑπάρχειν Hipp. 4 εἰκονικὰς] καὶ εἰκόνας Hipp. | ἐμπεριεχουσῶν Hipp. | ὅλον τῶν] ὅρον καὶ τῶν Hipp. 5 γὰρ < M 7 vor ἀρρήτους + et lat. 8 μέσας Hipp. 9 Hipp. | ὕπερθε V | ἀπορίαν Hipp. | ὑπ’ αὐτὰ Hipp.] ὑπὲρ αὐτὴν V M quae subsint lat. 10 ὄντα] esse lat. 11 διὰ] καὶ Hipp. | <ἡ> 12 <οὖν> Hipp.] igitur lat. 13 μὲν < lat. | vor ἔχων + ὁ Hipp. + Ἡ Hipp. 14 ἐπὶ δὲ Hipp.] ἐπειδὴ V M ex . . . autem lat. 15 ἀφεδρασθεὶς ἐν τῷ] erat apud lat. | πεμφθεὶς V | ἐπὶ τὸν ἀφ’ οὗ] illue unde lat. 16 ἑνότης, ο auf Rasur Vcorr ἑνάτης 17 ἰσότητα ἔχουσα] ἐν τῷ", + "candidate_score": 0.613589, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_30_32", + "bdc_text": "Albert van Roey , in : LThK X 40 ; Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1337", + "psc_text": "ἀγγελικῆς δυνάμεως Ἀζαζὴλ ποιεῖν, ἔχων σε πρόδρομον ἀντιθέου πανουργίας. καὶ ταῦτα μὲν ὁ θεοφιλὴς πρεσβύτης· ἡμεῖς δὲ τὰ λοιπὰ τῆς μυσταγωγίας αὐτῶν μακρὰ ὄντα πειρασόμεθα βραχέως διεξελθεῖν καὶ τὰ πολλῷ χρόνῳ κεκρυμμένα εἰς φανερὸν ἀγαγεῖν. οὕτω γὰρ ἂν γένοιτο εὐέλεγκτα πᾶσι. 12. Τὴν οὖν γένεσιν τῶν Αἰώνων αὐτῶν καὶ τὴν πλάνην τοῦ προβάτου καὶ ἀνεύρεσιν ἑνώσαντες ἐπὶ τὸ αὐτὸ μυστικώτερον ἐπιχειροῦσιν ἀπαγγέλλειν οὗτοι οἱ εἰς ἀριθμοὺς τὰ πάντα κατάγοντες, ἐκ μονάδος καὶ δυάδος φάσκοντες τὰ ὅλα συνεστηκέναι· καὶ ἀπὸ μονάδος ἕως τῶν τεσσάρων ἀριθμοῦντες οὕτω γεννῶσι τὴν δεκάδα. μία γὰρ καὶ δύο καὶ τρεῖς καὶ τέσσαρες συντεθεῖσαι ἐπὶ τὸ αὐτὸ τὸν τῶν δέκα Αἰώνων ἀπεκύησαν ἀριθμόν. πάλιν δ᾿ αὖ ἡ δυὰς ἀέ αὐτῆς προελθοῦσα ἕως τοῦ ἐπισήμου, V M lat. Hipp, (von Z. 21 an) 1 προπανυπερτάτου] sublimissimae lat. | <οὐσίαν> *] substantiam lat. ἀφώνους, ἀ vorgesetzt Vcorr φωνὰς M | ὑπομερίζων τὸ ἄφωνον, von ζων an auf Rasur Vcorr", + "candidate_score": 0.613552, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_25_27", + "bdc_text": "Max Rauer , in : RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_976", + "psc_text": "M | τὸν2 < M 14 ἀλλὰ getilgt Vcorr | τοῦτον + δὲ V M | δι’ οὐδὲν ἕτερον ἢ am Rande nachgetragen Vcorr Μ θῶδες καὶ ληρῶδες, μὴ τὸ σῶμα τοῦτο ἀνίστασθαι, ἀλλ᾿ ἕτερον μὲν ἐξ αὐτοῦ, ὃ δὴ πνευματικὸν καλοῦσι· μόνων δὲ ἐκείνων παρ’ αὐτοῖς πνευματικῶν καὶ τῶν ἄλλων <τῶν> ψυχικῶν ἐάν γε οἱ ψυχικοὶ δικαιοπραγήσειαν, τοὺς δὲ ὑλικοὺς καὶ σαρκικοὺς καὶ γηΐνους καλουμένους παντάπασιν ἀπόλλυσθαι καὶ μηδ᾿ ὅλως σῴζεσθαι. χωρεῖν δὲ ἑκάστην οὐσίαν πρὸς τοὺς ἰδίους αὐτῆς προβολέας, τὴν μὲν ὑλικὴν τῇ ὕλῃ ἐκδιδομένην καὶ τὸ σαρκικὸν καἰ γήϊνον τῇ γῇ. τρία γὰρ τάγματα βούλονται εἰναι ἀνθρώπων, πνευματικῶν ψυχικῶν σαρκικῶν, τὸ δὲ τάγμα τὸ πνευματικὸν ἑαυτοῦς λέγουσιν, ὥσπερ καὶ γνωστικούς , καὶ μήτε καμάτου ἐπιδεομένους ἢ μόνον τῆς γνώσεως καὶ τῶν ἐπιρρημάτων τῶν αὐτῶν μυστηρίων. πᾶν δὲ ὁτιοῦν ποιεῖν ἀδεῶς ἕκαστον αὐτῶν καὶ μηδὲν πεφροντικέναι · ἐξ ἅπαντος γάρ φασι σωθήσεσθαι πνευματικὸν ὂν τὸ αὐτῶν τάγμα. τὸ", + "candidate_score": 0.613409, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_52_54", + "bdc_text": "Joachim Leuschner , in : RGG VI 1227f ; Charles Trinkaus , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1906", + "psc_text": "ἐν ἀληθείᾳ Χριστοῦ, οὗ προῆγεν ἐν τοῖς παλαιοῖς χρόνοις [ἄλλοις] θυόμενον τὸ πρόβατον τὸ αἰσθητόν. »ἡμῶν δὲ τὸ Πάσχα ἐτύθη Χριστός«. ςݲ καὶ ιݲδݲ σχόλιον. »Οὐκ οἴδατε ὅτι ὁ κολλώμενος τῇ πόρνῃ ἓν σῶμά ἐστιν; ἔσονται γάρ, φησιν, οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν«. ςݲ καὶ ιݲδݲ ἔλεγχος. Εἰ οὐκ ἀληθὴς ὁ νόμος, τίνιτῷ λόγῳ οἱ ἀληθεῖς τὰς μαρτυρίας ἀπὸ τοῦ νόμου λαμβάνουσιν; ὧν εἷς ὑπάρχει ὁ 5 I Kor. 3, 19b. 20 — 14 I Kor. 5, 7a — 27 I Kor. 6, 16 V M 5—7 vgl. S. 121, 9—11 14 vgl. S. 121, 12 27f vgl. S. 121m 13f 9 κύριος < 10 τοῦ λόγου aus τῶ λόγω V corr 11f ἀλλότριος *] ἀλλοτρίου V M 18 οὖ — δοκήσει < M | οὖ Corn.] οὐ V | οὐ ausradiert V 19 <ὅτι> * 21 ὡς < M | μαρτυρίας ὁμολγίας VM * 22 * etwa <δῆλον ὅτι", + "candidate_score": 0.612996, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_52_54", + "bdc_text": "Joachim Leuschner , in : RGG VI 1227f ; Charles Trinkaus , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_532", + "psc_text": "Vater Johannis des äufers findet sich auch im Protev. Jac. c. 23 f u. bei Origenes comment. ser. in Matth. 25; IV 229 Lommatzsch vgl. Zahn, Gesch. d. neutest. Kan. II 2, 695 u. 776 A. 2 — 2f vgl. Luk. 1, 22 — 4 vgl. Luk. 1, 9f — 5 zu ὄνος vgl. S. 287, 15 u. Tacitus hist. V 3f Tertullian apolog. 16 — 7 f vgl. Luk. 1, 20 — 8 vgl. Luk. 1, 64 — 10 vgl. Exod. 28, ff V M 1 φασὶ M 2f ἑώρακε, ω aus ο Vcorr ἑώρακε Μ 11 φασίν V Ι ἴνα M 13 ἰνδαλτικὸν, von äterer Hand ändert zu ἰνδαλματικὸν V 14 ἔμπλεων, ω aus ο Vcorr ἔμπλεον Μ 15 /// ὁρατὸς, ein Buchstabe ausradiertV; ἀόρατος? hier u. Z. 16 ül., an der zweiten Stelle β richtig 20 > * vgl. Ζ. 22 αὐτὸν] ἔχω VM 20f ἀπτάνετο M", + "candidate_score": 0.612933, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_30_32", + "bdc_text": "Albert van Roey , in : LThK X 40 ; Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1025", + "psc_text": "10 Ephes. 1, 10 — 17 Luk. 14. 27 — 19 vgl. Mark. 10, 21 — 20 Matth. 10, 34 — 21 Luk. 3, 17 V M lat. (Tert., Hipp.) 1 ταύτης V | vor ἐθεράπευσεν + qui lat. | ἐχώρησεν VM 3 Ε; * 4 ὢν < > M 5 † xal] et lat.; alter Fehler, lies τῆς * 10 δὲ < > lat. Ansgg.] sie lat. 14 ἀποφαίνονται *] ἀποφαινόμενοι VM ostendiwf lat. 16 καὶ διορίζει < > lat. | τὸν] τὸ M | δὲ *] μὲν VM aiitem lat. | σωτῆρα Σταυρὸν V M salvatorem lat. | λέγουσιν < > lat. 18 ἐμὸς < > M 19 Herum lat. | σταυρὸν + αὐτοῦ VM 20 αὐτοῦ < > lat. 22 ennindare lat. | τὴν ἀποθήκην aus ἀποθήκας Vcorr ἀποθήκας M horreum lat. 23 διὰ τούτου] per haec lat.(?) 24 ἐκεῖνο ν, ν angeflickt Vcorr ἐκεῖνον M 25", + "candidate_score": 0.61292, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_52_54", + "bdc_text": "Joachim Leuschner , in : RGG VI 1227f ; Charles Trinkaus , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1972", + "psc_text": "πῶς σύ, ὧ Μαρκίων, τολμᾷς λέγειν ἀποστόλων τοῦ θεοῦ; 5 Röm. 5, 6 – 12 vgl. Röm. 6, 10 – 14 Röm. 7, 12 – 26 Röm. 8, 4 V M 5f vgl. S. 118, 12f 14f vgl. S. 118, 14f 26f vgl. S. 118, 16 2 τῆς γνώσεως Corn.] τοῦ νόμου V M 7 <τὸ> * 11 * etwa <φαίνεται, δι’ οὗ ἅπαξ τὸ ὄφλημα ὑπὲρ ἡμῶν<* 13 ἑαυτὸν aus ἑαυτῶν V corr 16 τῷ 2 *] τὸ V M 22 * etwa <κηρύσσοντος> * ζݲ καὶ λݲδݲ σχόλιον. »Τέλος γὰρ νόμου Χριστὸς εἰς δικαιοσύνην παντὶ τῷ πιστεύοντι«- ζݲ καὶ λݲδݲ ἔλεγχος. Εἰ εἰς δικαιοσύνην Χριστὸς ἐλήλυθεν παντὶ a τῷ πιστεύοντι, οὐ τοῦ νόμου τελειουμένου, εἰ μὴ Χριστὸς τελειώσῃ τῇ ἑαυτοὺ παρουσίᾳ, οὐκ ἄρα τελειωθήσεσθε, ὦ Ἰουδαῖοι, ἐν νόμῳ μένοντες, ἐὰν μὴ Χριστὸν ἐνδημήσαντα πιστεύσαντες ὑποδέξησθε. ἀλλὰ οὐδὲ σύ, Μαρκίων, δυνήσῃ σωθῆναι ἐν Χριστῷ, τὴν ἀρχὴν τοῦ b κηρύγματος", + "candidate_score": 0.612205, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_25_27", + "bdc_text": "Max Rauer , in : RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1712", + "psc_text": "13 τό S. 141, 3] < VM 15 ὅτε Corn. viell. besser ὅταν Jül.] ὅτι VM ebenso S. 141, 5 17 vor ἐκεῖ + καὶ VM | ἐκεῖ am nachgetragen V corr | ἔσται S. 141, 7] ἔστιν VM 19 βασιλείᾳ + μου M 20 οἱ < S. 141, 30 21 εἶπεν < S. 142, 1 22 ὅπου S. 142,2] ὅτου VM 23f ἀποκτέννουσα erstes ν auf Rasur V corr νουσα τοὺς προφήτας καὶ λιθοβολοῦσα τοὺς ἀπεσταλμένους« καὶ τό »πολλάκις ἠθέλησα ἐπισυνάξαι ὡς ὄρνις τὰ τέκνα σου« καὶ τό »ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν« καὶ τό »οὐ μὴ ἴδητέ με, ἕως οὑ εἴπητε· εὐλογημένος«. | μݲβݲ. Πάλιν παρέκοψε πᾶσαν τὴν παραβολὴν τῶν δύο υἱῶν, τοῦ εἰληφότος τὸ μέρος τῶν ὑπαρχόντων καὶ ἀσώτως δαπανήσαντος καὶ τοῦ ἄλλου. μݲγ.ݲ »Ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται ἕως Ἰωάννου καὶ πᾶς βιάζεται«. μݲδݲ. Περὶ τοῦ πλουσίου καὶ Λαζάρου τοῦ πτωχοῦ, ὄτι ἀπηνέχθη ὑπὸ τῶν ἀγγέλων", + "candidate_score": 0.611709, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_25_27", + "bdc_text": "Max Rauer , in : RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1823", + "psc_text": "ἀπὸ τῆς ἕω εἰς τὴν ἑσπέραν, ὡς οὗτος ἀλίσκεται ῥᾳδιουργήσας. Σχόλιον λݲςݲ. Τίς ὁ δικοτομξῶν τὸν δοῦλον; λέγε. Εἰ μὲν ὁ δημιουργὸςa καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀπίστων θήσει. Ἔλεγχος λݲςݲ Παρὰ σοῦ λεγόμενος θεός ὁ τοῦτο μέλλων πράσσειν, ἄρα αὐτοῦ εἰσιν οἱ πιστοί· ἐπιτιμῶν γὰρ τῷ μὴ καλῶς πράττοντι δούλῳ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀπίστων τίθησιν. Εἰ δὲ b ὁ πατὴρ τοῦ Χριστοῦ ἐστιν ἤ αὐτὸς ὀ Χριστὸς ὁ μέλλων τοῦτο ἐπι- 1 Luk. 12, 31 — 14 Luk, 12,32 — 18 f Luk. 12, 38 — 25 Luk. 12,46 V M 1 f vgl. S., 111, 16 14 Vgl. S. 111, 18 f 18 f vgl. S. 112, 1 25 f vgl. s. 112, 2 f 1 δὲ S. 111, 16] < VM 18 ἑσπερινὴν φυλακὴν S. 112, 1`20 ἐλελεγκται, Η drüber Vcorr 22 τὴν πρώτην] ergänze ὥγαν 22 προκόπτην M 23 [ φυλακὴν τελεῖν, σαφῶς", + "candidate_score": 0.6117, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_66_68", + "bdc_text": "Gottfried Krodel , in : RGG II 854 ; Henry Heller , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2935", + "psc_text": "γοῦν πεποίηκε σύνταξιν εἰς ἑκάστην γραφήν, καὶ ὅσα κτἑ. Georg. | 3 ἐστι + τῶν αὐτοῦ <συγγραμμάτων>? vgl. Z. 19 * 4* etwa <ἀδύνταον ἅπαντα εἰς μέσον φέρειν· ἀεὶ δὲ ἐξηγούμενος τὴν γραφὴν> * 5 ἃ αὐτῷ] οὕτως Μ | ἐν < Μ 6 τῶν < Georg. | τῶν προοιμίων][τῶν] παροιμιῶν? * 6f τῶν ἄλλων] ἀλόγων Georg. 7 παρ᾿ αὐτοῦ < U | χαριέστατα Μ 7f διηγήματα Georg. 8 εἰς δόγματα] περὶ πίστεως Georg. 8f καὶ περὶ — θεωρίας < Georg. 9 ἀτοπώτατα U ἀτοπώτερος Georg. | τῶν πρὸ — θεωρίας < Georg. 10 πλὴν—αἰσχρουργιῶν < Georg. 10f γὰρ αὐτὸς] δὲ αὐτῷ Georg. 11 αὐτὸς < U | ἀσκητῶν U 11f ὡς καὶ—διὸ καὶ] τοιοῦτον ὡς καὶ Georg. 12f ἀπὸ ὑπερβολῆς—πεπτωκέναι] δἰ ὑπερβολῆν ἀστίας τε καὶ σκληραγωγίας ἀνατραπῆναι Georg. 13 ἀσιτίας < Μ 14 <μετὰ> * 15 [καὶ] * 18 ἀλλὰ ὡς πολλάκις εἶπον *] ὡς πολλάκις εἶπον ἀλλὰ MU", + "candidate_score": 0.61083, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_52_54", + "bdc_text": "Joachim Leuschner , in : RGG VI 1227f ; Charles Trinkaus , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_127", + "psc_text": "vgl. Jes. 9, 6 — 6 vgl. Hebr. 2,11 — 9 ff vgl. Zahn, Gesch. d. neutest. Kanons II 1, 220f G. Mercati, studi e testi 5 (1901) S. 17ff 243ff V (bis Ζ. 12 Ἀριθμούς, dann wieder G U) Μ —S. 192, 9 Doctrina patr. c. 32 S. 237, 7 ff Diekamp (= do.); vgl. de mens, ac pond. c. 4, 1ff u. 23, 1ff S. 156, 13ff u. 178, 87 ff Lagarde Joh. Damasc. de fide orth. IV 17 ff; Migne 94, 1178 B ff. Doctr. patr. S. 293, 24 ff Diekamp 1 τῆς σκηνῆς τῆς ἁγίας *] τῆς σκηνοπηγίας VM 2f κατασκευασθείση Μ 6 αὐτοῦ *] αὐτῶν aus αὐτὸν V corr αὐτῶν Μ | ἐγκεταλέγουσιν M 8 > * 9 οἱ < < M | τῆς2 < < M 11 ff anstatt 11 μὲν < do. 12 ἕκτην βίβλον u. so durchweg im Folgenden bis S. 192", + "candidate_score": 0.610791, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_25_27", + "bdc_text": "Max Rauer , in : RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1884", + "psc_text": "7–9 vgl. S. 117, 10f 7 f μου beidemale S. 117, 10. 11 8 ὀστέα S. 117, 11; vgl. aber Z. 17 10 καταγελάσει, η oben drüber V corr 11 οὐχ, χ auf Rasur V corr 14 περιῆρε] περιεῖλε Dind. 17 ὅτι Dind. 20 vor ἡμῶν + παρ᾿ ? * 21 ὥς γε aus ὡς καὶ V corr | ἐχούσης *] ἔχειν VM 23 παρ᾿ αὐτῶ///, ν wegradiert V corr 24 καὶ hineingeflickt V corr | προσταχθέντων Μ 24 τῶν * 26 κεῖται * <Ἀπὸ τῆς πρὸς Γαλάτας ἐπιστολῆς.> Σχόλιον αݲ. »Μάθετε ὅτι ὁ δίκαιος ἐκ ίστεως ζήσεται. ὅσοι γὰρ ὑπὸ νόμον, ὑπὸ κατάραν εἰσίν· ὁ δὲ ποιήσς αὐτὰ ζήσεται ἐν αὐτοῖς«. Ἔλεγος αݲ. Τό »μάθετε ὄτι ὁ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται« κατὰ a τὰ ὑπὸ τοῦ ἀποστόλου εἰρημένα γραφῆς παλαιᾶς ἐστι δικτικά, ἅτινά ἐστι παρὰ τοῦ ἀποστόλου εἰς ἡμετέραν ζωὴν * ἀπὸ τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν εἰρημένα περὶ", + "candidate_score": 0.610663, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_30_32", + "bdc_text": "Albert van Roey , in : LThK X 40 ; Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_383", + "psc_text": "247, 20 V Μ 1 εἴτε] ἤτοι V 3 vor τοιούτων + τούτων τῶν M 5 τὰς] τὰ Μ 6 Unterschrift κατὰ Σατορνίλου V κατὰ Σατορνίλου αݲ Μ 7 κατὰ Βασιλείδου ἡ καὶ εἰκοστὴ τετάρτη V κατὰ βασιλείδου δ εἰ καὶ κδ M 8 ἐν < M 10 λ auf Rasur V corr 11 καὶ Ἀλεξάνδρειαν] * 11 f ἀλεξανδρειοπολίχωρον M 13 φιλόσοφε Μ 13 f καὶ τοῦτο hinter ἂν (Z. 13) Μ 14 εἰς αὐτοῦ V 16 ἀπορίας Y 17 πόλεως V 20 ἦν γοῦν] ἤγουν M 21 f ἢ καὶ u. vor αἵρεσις (Z. 22) + ἡ Μ 23 σχολαστὴν V 24 καταληφθέντα V διηγούμενος δόξῃ φαντασιάζειν πλέον τοὺς ἀκούοντας, ἀρέσκεσθαί τε καὶ συναγείρειν πλῆθος ὑπὲρ τὸν ἑταῖρον αὐτοῦ Σατορνῖλον. καί τινας λοιπὸν φαντασιώδεις μυθοποιίας ὑποβαλλόμενος ἄρχεται μὲν οὕτως τὰ ἀληθῆ δὲ <εἰπεῖν> οὐκ ἀπὸ τῆς ἑαυτοῦ ἐννοίας ἐναρξάμενος ἡμῖν τὰ δεινά τε καὶ ὀλετήρια, ἀλλὰ προφάσεις λαβὼν", + "candidate_score": 0.610601, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_25_27", + "bdc_text": "Max Rauer , in : RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_878", + "psc_text": "Luk. 2, 48 — 23 Luk. 2, 49 V Μ 1 αὐτῷ angeflickt Vcorr < M 3 οὐ ausradiert Vcorr 6 εὐδο//κία, ο ω V 7 vor Χριστὸς ein υἱὸς getilgt Vcorr 13 ὅτε ausradiert, ür ἀφ’ οὗ gesetzt Vcorr | ἐξῆλθεν M 14 αὐτὸν aus ἑαυτὸν Vcorr | vor Χριστὸς + καὶ V Μ ausradiert Vcorr 16 ἀνῆλθον, ο aus α Vcorr 18f συγγενεῦσιν M 19 εὕρισκον M | γὰρ am Rande nachgetragen Vcorr < M 22 2 αὐτῶ V 24 με εἶναι M 25 πατρὸς τοῦ ἰδίου ausradiert, ür τοῦ αὐτοῦ πατρὸς gesetzt Vcorr | οἰκοδομήθη M 26 ὁ γενν·ηθεὶς] ἐγεννήθη M εἶδος τῆς περιστερᾶς, υἱὸς καὶ Χριστὸς ἐκαλεῖτο, ἀλλὰ καὶ εὐθὺς καὶ θαρραλεωτέρως ἐν τοῖς τοῦ πατρὸς αὐτοῦ δεῖν αὐτὸν εἶναι ἐδίδασκεν. καὶ ὅτι δὲ ὁ Ἰωσὴφ οὐχὶ πατὴρ αὐτοῦ ἦν, ἀλλὰ ἐν τάξει πατρὸς >, ἄκουε τοῦ αὐτοῦ εὐαγγελιστοῦ λέγοντος, τοῦ γράψαντος ἀπὸ προσώπου Μαρίας ὅτι", + "candidate_score": 0.610536, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_16_18", + "bdc_text": "Albert van Roey , in : LThK III 373f ; Johannes Leipold , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_502", + "psc_text": "V M 3 zu αὐτὸς am Rande nachgetragen ὁ σωτὴρ V corr Ι ἀπὸ *] ὑπὸ V M 5 ἐν < V 7 * etwa < μικρότερος αἰτοῦ ἐφαίνετο> * 8 ὢν] ἦν M τοῦτο M Ι εὔδηλον M 10 μεταπεποιημένα M 13 τε *] δὲ V M 14 ἄλλας V; lies wohl ἄλλοι φέρουσιν * 21 μεταλαβόντα, μετα oben über V corr 22 δεῖ oben drüber Vcorr 24 vor τοῦτο + καὶ μένον ἐν τῷ εὐαγγελίῳ, ὅτι »εἰ τὰ ἐπίγεια εἶπον ὑμῖν καὶ οὐ πιστεύετε, τὰ ἐπουράνια πῶς πιστεύσετε;« καὶ τό »ὅταν ἴδητε τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἀνερχόμενον ὅπου ἦν τὸ πρότερον«. τουτέστιν τὴν άπόρροιαν μεταλαμβανομένην ὅθεν καὶ ἐξῆλθεν, καὶ τὸ εἰπεῖν »ἐὰν μὴ φάγητέ μου τὴν σάρκα καὶ πίητέ μου τὸ αἱμα« καὶ τῶν μαθητῶν ταρασσομένων καὶ λεγόντων »τίς δύναται τοῦτο άκοῦσαι;« φασὶν ὡς περὶ τῆς αἰσχρότητος ἠν ὁ λόγος. διὸ καὶ ἐταράχθησαν καὶ ἀπῆλθον εἰς τὰ ὀπίσω·", + "candidate_score": 0.610223, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_16_18", + "bdc_text": "Albert van Roey , in : LThK III 373f ; Johannes Leipold , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_842", + "psc_text": "V M 3 ἡγήσατο κοινὸν cat. 4 διεξήγαγε] ἀπεφήνατο cat. 6 αὐτῷ < cat. | ἤγετο getilgt, ür am Rande ἔλεγεν Vcorr ἔλεγεν cat. | ὄντων < cat. 8 παραδοὺς cat. 9 vor ἐστὶ + αὐτῷ cat. 11 εἶχεν < 12 ἡ ἔμφασις] ὁ λόγος cat. | ἀνθρώπων cat.] ἀνθρώπου V M 13 τὴν ὑπόνοιαν] τὴν ἔμφασιν cat. 14 τω aus τὸ Vcorr τὸ M < cat. 24 * etwa δῆλον ἐκ τοῦ αὐτοῦ εὐαγγελίου> * 26 τἀς μαρτυρίας + τῶν προφητῶν> ? θεῖσιν αὐτὸς Ἰωάννης ἀποκρίνεται λέγων »ἐγὼ φωνὴ βοῶντος έν τῇ ἐρήμῳ, εὐθύνατε τὴν ὁδὸν κυρίου, καθὼς εἶπεν Ἠσαϊας ὁ προφήτης‘. καὶ πάλιν αὐτὸς Ἰωάννης λέγει, ἀπὸ τῶν προφητῶν λαβὼν τὴν μαρτυρίαν φημὶ δὲ ἀπὸ τοῦ Δαυίδ), ὅτε ὁ κύριος τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν κατέστρεφε καὶ εἶπεν· μὴ ποιῆτε τὸν οἶκον τοῦ πατρός μου οἶκον ἐμπορίου, »ἐμνήσθησαν ὅτι ἦν γεγραμμένον ὅτι ὁ ζῆλος τοῦ οἴκου κατέφαγέν με«. καὶ", + "candidate_score": 0.610136, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_66_68", + "bdc_text": "Gottfried Krodel , in : RGG II 854 ; Henry Heller , in :", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2098", + "psc_text": "corr προσελεῖν Μ | σπευδάσωμεν V Κατὰ Ἐγκρατιτῶν κݲζݲ, τῆς δὲ ἀκολουθίας μݲζݲ. Ἐγκρατῖταί τινες οὕτω καλούμενοι τοῦτον τὸν Τατιανὸν διαδέχονται, φύσει ὑπ᾿ αὐτοῦ πεπλανημένοι τε καὶ ἠπατημένοι, ἕτερα δὲ παρὰ τοῦτον φρονήσαντες καὶ εἰς μείζονα πάλιν ἐρεσχελίαν ἑαντοῦς ἐκδεδωκότες. πληθύνουσι δὲ οὗτοι καὶ εἰς δεῦρο ἔν τε τῇ Πισδίᾳ καὶ ἐν τῇ Φρυγίᾳ τῇ κεκαυμένῃ ο���τω καλουμένῃ. ἴσως γὰρ κατὰ θεοῦ κόσμῳ διὰ τὸ κεκαθῦσθαι τοὺς οἰκήτορας ἀπὸ τῆς διαστροφὴς τῆς τοιαύτης καὶ τοσαύτης πλάνης· πολλαὶ γὰρ αἱρέσεις ἐν τῷ χώρῳ. εἰσὶ δὲ καὶ ἐν μέρεσι τῆς Ἀσίας καὶ ἐν τῇ Ἰσαύρων καὶ Παμφύλων μέρος, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς Ἀντιοχέων τῆς Συρίας, οὐ πάντῃ δέ, * ἡ τοιαύτη αἵρεσις. Φάσκουσι δὲ καὶ οὗτοι ἀρχάς τινας εἶναι τήν τε τοῦ διαβόλου 2 ff vgl. zum Ganzen haer. 46 u. 61; für die Darstellung des Epiph. im einzelnen Irenaeus adv. haer. 28, 1; I 220 Harvey Hippolytus refut. VIII 7 u.", + "candidate_score": 0.61003, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_30_32", + "bdc_text": "Albert van Roey , in : LThK X 40 ; Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1110", + "psc_text": "καρπόν + quoque lat. | φησιν] dlccns lat. 12f παντὸς τοῦ πληρώματος] intra pleronia lat. 14 καταλειφθὲν V | ὑπ’ αὐτῆς] ab eis lat. 15 ἁρμό///σας, ο aus ω Vcorr | αὐτῆς V 21 καὶ1 < lat. 22 τὸν] * 26 ὁρᾷς + igitur lat. | ᾐ] οἱ, oben drüber ᾗ, aber οἱ nicht gestrichen Vcorr | φρεναπατοῦσιν, aus ῶ Vcorr 27 ἐπερεάζοντες Μ | τὰς γραφὰς aus ταῖς γραφαῖς Vcorr αὐτῶν κατανοήσῃς τὴν πανουργίαν τῆς μεθοδείας καὶ τὴv πονηρίαν τῆς πλάνης. πρῶτον μὲν γὰρ εἰ προέκειτο Ἰωάννῃ τὴν ἄνω Ὀγδοάδα μηνῦσαι, τὴν τάξιν ἄν τετηρήκει τῆς προβλῆς καὶ τὴν πρώτην τετράδα σεβασμιωτάτην οὖσαν, καθὼς λέγουσιν, ἐν πρώτοις ἄν τεθείκει τοῖς ὀνόμασι καὶ οὕτως ἐπεζεύχει τὴν δευτέραν, ἵνα διὰ τῆς τάξεως τῶν ὀνομάτων ἠ δειχθῇ τῆς Ὀγδοάδος, καὶ οὐκ ἄν μετὰ τοσοῦτον διάστημα ὡς ἐκλελησμένος, ἔπειτα ἀναμνησθεὶς ἐπ’ ἐσχάτῳ τῆς πρώτης ἐμέμνητο τετράδος. ἔπειτα δὲ καὶ τὰς συζυγίας σημᾶναι θέλων", + "candidate_score": 0.609908, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_25_27", + "bdc_text": "Max Rauer , in : RGG II 741 ; Pauly/Wissowa VIII 1440f .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1523", + "psc_text": "II 85, 28ff — 16 Joh. 6, 70 — 18 Job. 17, 11 f — 21 Matth. 26, 24 — 24 II Petr. 2, 19 — 26 Joh. 8, 44 — 29 f vgl. Joh. 12, 6 V M 3 ἐκ τῶν auf Rasur Vcorr 7 τὸν aus τῶν V corr 12 φησιν] * 14 λέγων *] λέγει VM | αὐτῶν U] ἑαυτῶν VM 15 * <ἐσήμανε> * 17 διάβολον διάβολος V M 19 ἐφύλασσα V M 22 οὐαὶ δὲ] οὐδὲ M | γὰρ] δὲ, durchgestrichen u. γὰρ auf Rasur gesetzt Vcorr 23 εἰ auf Rasur V corr 27 ὑμῶν nachgetragen V corr 29 nach ὅτι ein Wort von 2 — 3 Buchstaben ausradiert V corr | vor ψεύστης + ὁ M; lies wohl οὐ ψεύστης ἦν μόνον * 30 τὸ1 aus τῶ V corr γλωσσόκομον, ἵνα ἀναπολόγητος ᾖ διὰ φιλαργυρίαν τὸν ἴδιον δεσπότην παραδοὺς εἰς χεῖρας ἀνθρώπων. τίς οὖν", + "candidate_score": 0.609179, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_30_32", + "bdc_text": "Albert van Roey , in : LThK X 40 ; Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2935", + "psc_text": "γοῦν πεποίηκε σύνταξιν εἰς ἑκάστην γραφήν, καὶ ὅσα κτἑ. Georg. | 3 ἐστι + τῶν αὐτοῦ <συγγραμμάτων>? vgl. Z. 19 * 4* etwa <ἀδύνταον ἅπαντα εἰς μέσον φέρειν· ἀεὶ δὲ ἐξηγούμενος τὴν γραφὴν> * 5 ἃ αὐτῷ] οὕτως Μ | ἐν < Μ 6 τῶν < Georg. | τῶν προοιμίων][τῶν] παροιμιῶν? * 6f τῶν ἄλλων] ἀλόγων Georg. 7 παρ᾿ αὐτοῦ < U | χαριέστατα Μ 7f διηγήματα Georg. 8 εἰς δόγματα] περὶ πίστεως Georg. 8f καὶ περὶ — θεωρίας < Georg. 9 ἀτοπώτατα U ἀτοπώτερος Georg. | τῶν πρὸ — θεωρίας < Georg. 10 πλὴν—αἰσχρουργι���ν < Georg. 10f γὰρ αὐτὸς] δὲ αὐτῷ Georg. 11 αὐτὸς < U | ἀσκητῶν U 11f ὡς καὶ—διὸ καὶ] τοιοῦτον ὡς καὶ Georg. 12f ἀπὸ ὑπερβολῆς—πεπτωκέναι] δἰ ὑπερβολῆν ἀστίας τε καὶ σκληραγωγίας ἀνατραπῆναι Georg. 13 ἀσιτίας < Μ 14 <μετὰ> * 15 [καὶ] * 18 ἀλλὰ ὡς πολλάκις εἶπον *] ὡς πολλάκις εἶπον ἀλλὰ MU", + "candidate_score": 0.609017, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_32_34", + "bdc_text": "Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 . Halbbd. ( V A , 2 ) 1908f. . Verum illa non pervenerunt in manus nostras .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_903", + "psc_text": "γυναῖκες, καὶ οὐ δυνήσονται κληρονομεῖν βασιλείαν οὐρανῶν, μὴ δυνηθεῖσαι τὴν περιτομὴν τοῦ Ἀβραὰμ ἔχεινμ, ἣν θεὸς αὐτῷ δεδώρηται κατὰ τὸν τούτων λόγον. εἰ δὲ οὐκ ἐστέρηνται αὑται τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, καίτοι οὐ μετεσχηκυῖαι περιτομῆς, οὐδὲν οὐδὲν ἰσχύει ἡ νῦν ἔνσαρκος περιτομή. τί δὲ καυχᾶται Ἐβίων περὶ περιτομῆς, ὁπότε καὶ οἱ εἰδωλολάτραι καὶ ἱερεῖς τῶν Αἰγυπτίων περιτομὴν ἔχουσιν; ἀλλὰ καὶ οἱ Σαρακηνοὶ οἱ καὶ Ἰσμα- 14 vgl. S. 371, 21ff — 25ff vgl. dement. Recogn. I 33 VIII 53 Origenes c. Geis. I 22; I 72, 23ff ötschau V 41; II 45, 4ff V 48; II 52, 11ff u. bei Eusebius praep. ev. VI 11; Migne 21, 501 A V Μ 1 ἐνδελεχὴ Μ | καὶ < M 2 προεφήτευον, ε oben über Vcorr Μ 4 γὰρ] δὲ V 8 περιτέμοντες V 10 ἐν///άτη, ν ausradiert V ἐννάτη M 11 αὐτὴν getilgt Vcorr | περὶ αὐτῆς τῶν ὀκτὼ ἡμερῶν Rande", + "candidate_score": 0.60891, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_32_34", + "bdc_text": "Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 . Halbbd. ( V A , 2 ) 1908f. . Verum illa non pervenerunt in manus nostras .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1321", + "psc_text": "nachgetragen Vcorr 6 Ἰησοῦς1] δεκαοκτὼ V M 7 ἐν τοῖς γράμμασι] Graecarum literarum lat. | γράμμασιν ἀριθμὸν auf Rasur Vcorr | ἐστιν ὀκτακόσια Hipp. 8 ἔχεις — γένεσιν < Hipp. | ἔχεις Ausgg,] ἔχει V habest lat. | ὑπερουράνιον] supercoelestis (Genetiv) lat. | Ἰησοῦ Ausgg.] ha V M 9 διὸ — Ἑλλήνων] καὶ τὸ ἀλφάβητον δὲ τὸ Ἑλληνικὸν Hipp. 9 ἔχει Hipp. 9f καὶ δεκάδας ὀκτὼ < Hipp. 11 ἐπιδεικνύοντα Hipp.] ἔπειτα V M ostendcntia lat. | τὸν Ἰησοῦν Hipp.] τὸ ει h/// h, vor zweitem h ein ι ausradiert Vcorr τὸ ε#x772; ι#x772; η#x772; Μ | τῶν] *, < Hipp. | Hipp. 12 διὰ τοῦτο Hipp.] διὰ τοῦ V M propter hoc lat. | καὶ ω < 13 γένεσιν + eius lat. 13f πρόβασιν Ausgg.] πρόσβασιν V M progressionem lat. 15 ἐπὶ τὸ αὐτὸ] m semetipsa lat. 16 ὅ ἐστιν #x772;] ὅ δέκα, δέκα, getilgt Vcorr < M quod", + "candidate_score": 0.608017, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_30_32", + "bdc_text": "Albert van Roey , in : LThK X 40 ; Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2934", + "psc_text": "καὶ ἐν ἑκάστῃ ἐξηγήσει. διὰ δὲ τὸν ὄγκον τῆς αὐτοῦ πραγματείας ἀπὸ τοῦ προειρημένου ψαλμοῦ συλλέξαντες ἐνταυθοῖ, ἀπὸ [τῆς] μιᾶς ἢ δύο ἢ τριῶν λέξεων τὸ πᾶν τῆς 3f vgl. S. 409, 3f – 11 vgl. S. 406, 3 ff – 12 f vgl. Suidas s. v. Ὠριγένης ΙΙ 1; 1278, 17 ἐν τούτοις ἐπεκτεινόμενος ἐπί τε ἀγρυπνίᾳ καὶ ἀστίᾳ καὶ γυμνότητι ἑαυτὸν ὑπωπιάζων τοσοῦτον κατεδάμασε τὴν ἀκμὴν τοῦ σώματος ὡς ὁρᾶσθαι παντελῶς αὐτὸν ἀπεσκληκέναι· οἴνου γὰρ καὶ ἐλαίυ καὶ τῶν λοιπῶν ἀπεχόμενος ἀντροπὴν τοῦ θώρακος μεγίστην ὑπέμεινεν M U 4–13 Georg. mon. Chron. 457, 7–14 de Boοr 3f πολλὴν γοῦν πεποίηκε σύνταξιν εἰς ἑκάστην γραφήν, καὶ ὅσα κτἑ. Georg. | 3 ἐστι + τῶν αὐτοῦ <συγγραμμάτων>? vgl. Z. 19 * 4* etwa <ἀδύνταον ἅπαντα εἰς μέσον φέρειν· ἀεὶ δὲ ἐξηγούμενος τὴν γραφὴν> * 5 ἃ αὐτῷ] οὕτως Μ | ἐν < Μ 6 τῶν < Georg. | τῶν προοιμίων][τῶν]", + "candidate_score": 0.607916, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_15_17", + "bdc_text": "- Lit. : Albert van Roey , in : LThK III 373f ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_838", + "psc_text": "Vcorr τῶν < V | <τὸν> * 21f τοῦ ἁγίου Πέτρου λέγοντος *, vgl. S. 364 ἅγιον Πέτρον καὶ λέγειν V M cat. 22f εἰσῆλθεν εἰς τὸ στόμα μου〉 * 23 καὶ ὄρνεις < Μ 25 vor μετὰ γὰρ + ὁ δὲ Πέτρος, jedoch getilgt V 27 γία, ο aus ω V u. M 27f οὐ βεβδέλυκται M οὐκ ἔστι βδελυκτὴ cat. λυκται οὐδὲ ἀπηγόρευται. ἄρα γοῦν αὐτοῦ βεβρωκότος ἀπ᾿ ἀρχῆς — εἰ καὶ ἴως τοῦ συναντῆσαι τῷ σωτῆρι εἴποιμεν — δειχθήσεται ὅτι οὐδὲν κοινὸν ἡγήσατο τῶν οὐ κοινῶν λεγομένων. καὶ γὰρ οὐ κατὰ πάντων διεξήγαγε τὸ κοινὸν καὶ ἀκάθαρτον, ἀλλὰ περὶ ὡν ἔλεγεν ὁ νόμος κοινῶν καὶ ἀκαθάρτων. πάλιν δὲ τούτου δειχθέντος ὅτι οὐ περὶ πάντων τῶν κρεῶν αὐτῷ ἤγετο ὡς κοινῶν πάντων ὄντων, ἀλλὰ περὶ τῶν ἐν τῷ νόμῳ κοινῶν τε καὶ ἀκαθάρτων, ὁ θεὸς τῆς ἁγίας Χριστοῦ ἐκκλησίας τὸν χαρακτῆρα παραδιδοὺς ἔλεγεν αὐτῷ μηδὲν κοινὸν ἡγεῖσθαι· πάντα", + "candidate_score": 0.606904, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_15_17", + "bdc_text": "- Lit. : Albert van Roey , in : LThK III 373f ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1664", + "psc_text": "ὁ δὲ τρίτος 4ff vgl. Ancoratus c. 87, 3ff; I 108, 4ff Panarion haer. 64, 71, 6ff — 20ff vgl. Irenaeus adv. haer. III 25, 3; II 134f Harvey u. Panarion haer. 33, 10, 3; I 461, 11ff — 27 vgl. Matth. 5, 45 V Μ 1 ἄφρο////ν, ο aus ω V corr ἄφρον M 5 βασιλεύσει, ει auf Rasur V corr 6 ἢ τὸ] ἤτοι V 9 ὁ] * | <ὁ>* <ὁ> * 18 τὸν] τῶν M | τοῦ 19 ἔδειξεν V 22 ἀγαθὸν1] ἀγαθοῦ Μ 23 τῷ ἀγαθῶ aus τῶν V corr εὑρισκόμενος παρ᾿ αὐτῷ πονηρός, εἰ ἔχει τὴν ἐξουσίαν τὰ πονηρὰ ἐργάζεσθαι καὶ κατισχύειν τῶν ἐν τῷ κόσμῳ ἢ τῶν ἄνωθεν ἀγαθῶν ἢ τοῦ μέσου δικαίου, εὑρεθήσεται ἰσχυρότερος οὗτος τῶν δύο θεῶν τῶν παρὰ Μαρκίωνι λεγομένων, ἐπειδὴ ἐξουσιάζει ἁρπάζειν τὰ ἀλλότρια· καὶ ἀδρανεῖς λοιπὸν καταψηφισθήσονται οἱ δύο παρὰ τὸν ἕνα πονηρόν. οἱ μὴ δυνάμενοι ἀντέχειν καὶ ῥύεσθαι", + "candidate_score": 0.606796, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_15_17", + "bdc_text": "- Lit. : Albert van Roey , in : LThK III 373f ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1988", + "psc_text": "ἀποστόλῳ ἕκτη. ὡσαύτως οὐδὲ ἀπ᾿ αὐτῆς, διὰ τὸ διαστρόφως παρ᾿ αὐτῷ κεῖσθαι, οὐδὲν ἐξελεξάμεθα. Αὕτη πεπλήρωται ἡ τοῦ Μαρκίωνος σύνταξις <τῆς τῶν> ἀπὸ τοῦ κατὰ Λουκᾶν εὐαγγελίου καὶ τοῦ ἀποστόλου σῳζομένων λειψάνων λόγων τε ὑποθέσεως· ἀφ᾿ ἧς ἀναλεξάμενοι τὰ κατ᾿ αὐτοῦ ἀπὸ τῶν παρ᾿ αὐτοῦ σῳζομένων τοὺς ἐλέγχους παρεθέμεθα. προσέθετο δὲ ἐν τῷ ἰδίῳ ἀποστολικῷ καλουμένῳ καὶ τῆς καλουμένης πρὸς Λαοδικέας αݲ καὶ μݲσχόλιον. »Εἷς κύριος, μία πίστις, ἕν βάπτισμα, εἷς θεὸς καὶ πατὴρ πάντων, ὁ ἐπὶ πάντων καὶ διὰ πάντων καὶ ἐν πᾶσιν«. αݲ καὶ μݲ ἔλεγχος. Συνᾳδόντως μὲν τῇ πρὸς Ἐφ��ςίους, ὦ Μαρκίων, a κίων, καὶ ταύτας τὰς κατὰ σοῦ μαρτυρίας ἀπὸ τῆς λεγομένης πρὸς Λαοδικέας συνήγαγες, ἵνα ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ συντάγματος μάθωμεν ἀνγνόντες τὰ παρὰ σοὶ καὶ γνόντες τὰ κατὰ σὲ καταγνῶμεν τῶν διὰ σοῦ ἀλλοτρίως ἀπινενομημένων τριῶν ἀνάρχων ἀρχῶν διαφορὰς 20 πρὸς ἀλλήλας ἐχουσῶν. οὐχ οὕτως γὰρ ἔχει ἡ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου b ὑπόθεσις καὶ", + "candidate_score": 0.606207, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_15_17", + "bdc_text": "- Lit. : Albert van Roey , in : LThK III 373f ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2274", + "psc_text": "καὶ ὑπηρέταις τοῦ λόγου γενομένοις γράψαι σοι, κράτιστε θεόφιλε (εἴτ᾿ οὖν τινὶθεοφίλῳ τότε γράφων τοῦτο ἔλεγεν ἢ παντὶ ἀνθρώπῳ θεὸν ἀγαπῶντι), ἵνα ἐπιγνῷς περὶ ὧν, φηςί, κατηχήθης λόγων τὴν ἀσφάλειαν«· καὶ τὴν μὲν κατήχησιν προτεταγμένην ἔφασκεν, ὡς ἤδη ὑπὸ ἄλλων μὲν κεκατηχῆσθαι, οὐκ ἀσφαλῶς δὲ παρ᾿ αὐτῶν μεμαθηέναι τὴν ἀκρίβειαν. εἶτά φησιν »ἐγένετο ἐν ἠμέραις Ἡρῴδου τοῦ βασιλέως ἐξ ἐφημερίας Ἀβιὰ τοῦ ἀρχιερέως ἱερεύς τις ὀνόματι Ζαχαρίας καὶ γυνὴ αὐτῷ ἐκτῶν θυγατέρων Ἀαρών, ᾗ ὄνομα Ἐλιςάβετ«. καὶ ἄρχεται πρὸ τοῦ Ματθαίου· ὁ μὲν γὰρ Ματθαῖος ἐσήμανε τριακονταετῆ χρόνον ἀπ᾿ ἀρχῆς, ὁ δὲ Μάρκος τὰ μετὰ τὰ τριάκοντα ἔτη ἔτατεν, τὴν ἐν τῷ Ἰορδάνῃ γενομένην ἐν ἀληθείᾳ πραγματείαν, ὅμοια τῷ Ματθαίῳ καὶ τῷ Λουκᾷ. ὁ δὲ ματθαῖος ἀπὸ τριακονταετοῦς χρόνου πρὸ τῆς ἐν τῷ Ἰορδάνῃ καὶ τοῦ βαπτίσματος πραγματείας τὸ διήγημα ἐποιεῖτο· Λουκὰς δὲ πρὸ τοῦ χρόνου τοῦ συλληφθῆναι τὸν σωτῆρα ἐν γαστρὶ ἀπὸ ἕξ μηνῶν τὸν χρόνον ἐδήλου, καὶ ἐννέα", + "candidate_score": 0.606046, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_15_17", + "bdc_text": "- Lit. : Albert van Roey , in : LThK III 373f ;", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1669", + "psc_text": "Corn.] τύπω V M του τῆς ὑποθέσεως λόγον; ζητηθήσεται γὰρ τέταρτός τις ἐπιεικέστατος καὶ τῶν τριῶν σοφώτερος, ὁριογνώμων τε καὶ ἐπιστήμων, ὃς τὰ μέτρα ἑκάστῳ διένειμέν τε καὶ τοὺς τρεῖς εἰρηνο.ποίησεν, ἵνα μὴ στασιάσαιεν πρὸς ἀλλήλους μηδὲ εἰς τὰ ἄλλου ἄλλος ἀποστέλλοι. καὶ οὑτος μὲν πείσας τὰς τρεῖς ἀρχὰς εὑρεθήσεται τέταρτος καὶ σοφώτερος καὶ ἐπιεικέστερος. καὶ αὐτὸς δὲ ἐν ἰδίῳ τόπῳ πάλιν ζητηθήσεται, ἀφ οὗπερ εἰς μέσον ἦλθεν τῶν τριῶν καὶ ἑκάστῳ τὸ μέρος σοφῶς διώρισεν, ἵνα μὴ ἀλλήλους ἀδικοῖεν. εἰ δὲ ἐν τοῖς τοῦ ἑνός, λέγω δὴ τοῦ δημιουργοῦ αἱ δύο ἀρχαί εἰσιν ἐμπολιτευόμεναι, ὅ τε πονηρὸς τοῖς τοῦ δημιουργοῦ † χώραις τε καὶ χώροις καὶ ὁ τοῦ ἀγαθοῦ Χριστὸς ἐπιδημήσας. οὐκέτι ἄρα κριτὴς καὶ δημιουργὸς μόνον ὁ κριτὴς εὑρεθήσεται, ἀλλὰ καὶ ἀγαθός, συγχωρῶν τοῖς δυσὶν εἰς τὰ ἴδια ποιεῖν ὃ βούλονται· ἢ ἀδρανὴς εὑρεθήσεται καὶ μὴ ἰσχύων κωλῦσαι τῶν ἰδίων τοὺς ἀλλοτρίους ἅρπαγας. εἰ δὲ καὶ ἥσσων τῇ", + "candidate_score": 0.605765, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_32_34", + "bdc_text": "Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 . Halbbd. ( V A , 2 ) 1908f. . Verum illa non pervenerunt in manus nostras .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1404", + "psc_text": "τῶν ἐντυγχανόντων, ἀλλὰ εἰς ἀποτροπήν, πρὸς τὸ μὴ πλησιάσαι μιᾷ τῶν προειρημένων αἱρέσεων ἢ τῶν μετέπειτα, ἀλλὰ ἀναγνόντας τὰ γεγραμμένα παρ᾿ αὐτοῖς καὶ γνόντας τὰ ᾀδόμενα καὶ καταγνόντας τῆς ἑκάστης αὐτῶν πλάνης τε καὶ ἑρπετώδους μοχθηρίας ἀποφεύγειν τε καὶ ὡς εἶπον μὴ πλησιάζειν. διψάδα γάρ τινα ἔχιδνάν φασιν οἱ ἱστορήσαντες, ἣ οὕτως ἔοικεν λύμην τοιάνδε ἐμποιεῖν· ἐν τόποις γάρ τισιν, ὅπου πύελοι ἐν ταῖς πέτραις ἢ λιβάδες εἰσὶ μικραὶ ἀπὸ πετρῶν χεόμεναι εἰς ὑποδοχήν τινα, V M —16 Joh. Cyparissiota VIII 10; Migne 152, 920 1 ὅτι] Dind. ἅτε Öh. 2 συνετάξαμεν hinter παρεθήκαμεν getilgt Vcorr | δὲ *] γὰρ auf Rasur Vcorr γὰρ M 4 vor πιστεύομεν + >? * | πάντῃ ὡς Job. Cyp. 6 τε < M 8 <τοῦ κυρίου> * 9 θεὸν am Rande Vcorr 12 τούτων δὲ *j οὕτως τε V M 16 κατὰ πλάτος Oporinus] κατὰ πλά- τους V M 17 ἀντιθέσει *] ὑποθέσει", + "candidate_score": 0.605471, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_32_34", + "bdc_text": "Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 . Halbbd. ( V A , 2 ) 1908f. . Verum illa non pervenerunt in manus nostras .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1315", + "psc_text": "quae non posswit lat. 2 + δὲ lat. Hipp. | τοῦ nachgetragen Vcorr | ἃ] ταῦτα Hipp. | οἰδεν] δὲ Hipp. | δὲ < Hipp. 3 σεμνῶς *] σεμνὰ V M cum gravitate lat. σιωπῆς Hipp. | μετὰ πίστεως] cum . . honore et flde lat. μετὰ πίστεως Hipp, (beachte aber auch das vorausgehende μετὰ σιωπῆς); lies wohl μετὰ τιμῆς > πίστεως * | τοιαῦτα M 4 τε < lat. Hipp. 5 τὸ *] ὁ V M Hipp. | < Hipp. 5f γράμματα ἔχει] ἔχει στοιχεῖα Hipp. 6 ἐν ἑαυτῷ < Hipp. < Hipp. | σιγὴ V M | πέντε 2] #x772; oben über V < M | ἡ2 < συντεθέντα — ἀνεπλήρωσε < Hipp. 7 ἐπὶ τὸ αὐτὸ] in se lat. 10 δὲ < Ἰησοῦς lat.] #x772; καὶ δέκα V M < Hipp, (doch vgl. Z. 11) 11 ὑπάρχειν] est | τὸ Hipp.] τὸν V M Ι ἄρρητον] ῥητὸν", + "candidate_score": 0.605153, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_32_34", + "bdc_text": "Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 . Halbbd. ( V A , 2 ) 1908f. . Verum illa non pervenerunt in manus nostras .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1081", + "psc_text": "γινομένας, τὰς δὲ φύσει πονηρὰς μηδέποτε ἂν ἐπιδέξασθαι ἐκεῖνο τὸ σπέρμα. 6 Matth. 8, 9 Luk. 7, 8 V Μ lat. (Tert., Ηipp.) 2 χειρόνων Ausgg.] χεῖρῶν V M periorum lat 3 διατετελεκέναι] conservasse (διατετηρηκέναι) lat. | κυρίου(!)· ἐλθόντος δὲ τοῦ am Rande nachgetragen V corr < M salvatoris. cum venisset autem lat. 4 καὶ Rande nachgetragen V corr < M et lat. 4f προσχωρῆσαι *] προσχωρήσαντα V Μ cessisse lat. 8 αὐτὸν, ο aus ω V corr | τὴν κατὰ τὸν κόσμον οἰκονομίαν] eam quae secundum ipsum est mundi creationem. (= τὴν κατ᾿ αὐτὸν κόσμου οἰκ.) lat. 9 ἐπιμέλειαν] diligentiam atque curam lat. | vor καὶ + ἀλλὰ V 10 αὐτῷ < lat. 13 <ἵνα δείξωσι> *] ut ostendant lat. 14 ἓν aus ἕνα V corr 15 καὶ] vero lat. | τὰ] τε Μ 16 ἀναπαύ///εσθαι, σ ausradiert V corr 17 ἃ ἐγκατασπείρει (gleichfalls kein quae) lat. ἂν auf", + "candidate_score": 0.603597, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_32_34", + "bdc_text": "Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 . Halbbd. ( V A , 2 ) 1908f. . Verum illa non pervenerunt in manus nostras .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2162", + "psc_text": "9 τοῦ < Μ 10 * etwa <καὶ ἐφοβήθη, ὡς> * | ἄλλοι] ἀλλότριοι Μ 11 ὁ < Μ 12 τοῦ < Μ | γὰρ < U | <φησι> * 14 ἰδεῖν hinter ἀληθείᾳ U 15 vor σώφρονι + ἐν U 17 θελήσωσι Μ | <ὅτι> * οἱ ἰδόντες τοὺς δύο τοὺς ἐν ἐσθήσεσι λευκαῖς οὐκ ἐν παραπληθίᾳ ὁρῶσιν, ἀλλὰ ἤκουον ἐρρωμένῃ τῇ διανοίᾳ ὅτι »ἄνδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε εἰς τὸν οὐρανὸν ἀτενίζοντες; οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀφ᾿ ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναληφθεὶς οὕτως ἐλεύσεται« καὶ τὰ ἑξῆς. εἶτα δὲ καὶ Πέτρος, ὡς ἔφην, ὁρῶν καὶ ἀκούων καὶ ἀποκρινόμενος καὶ λέγων »μηδαμῶς, κύριε«, εὐσταθῶν ἦν τῇ διανοίᾳ. Ἄγαβος γὰρ προφητεύων ἔλεγεν καὶ μετὰ σχήματος θαυμαστοῦ αἰνιττόμενος, λαβὼν τὴν ζώνην τοῦ Παύλου καὶ δήσας τοῖς ἰδίοις ποσὶν φησίν »οὗτος οὗ ἐστιν ἡ ζώνη αὕτη, δήσουσιν αὐτὸν καὶ ἀποίσουσιν εἰς Ἱερουσαλήμ«. ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐν Ἀντιοχείᾳ κατῆλθον προφῆται καὶ κατήγγελλον λιμὸν ἔσεσθαι", + "candidate_score": 0.603496, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_32_34", + "bdc_text": "Pauly/Wissowa , 2 . Reihe , 10 . Halbbd. ( V A , 2 ) 1908f. . Verum illa non pervenerunt in manus nostras .", + "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1847", + "psc_text": "10 τὸ περὶ* Ἔλεγχος νݲδݲ.Ἐθεωρήθη καὶ ἡρμηνεύθη ἐν τῷ πρὸ τούτου ἐλέγχῳ σὺν τῇ φράσει μετ᾿ἐπιτομῆς τῆς προσηκούσης. Σχόλιον νݲεݲ. Πάλιν ἀπέκοψε τὰ περὶ τοῦ ἀμπελῶνος τοῦ ἐκδεδομένου γεωργοῖς καὶ τό »τί οὖν ἐστι τό. λίθον ὅν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες;« Ἔλεγχος νݲεݲ. Οὐδὲν ἡμᾶς ἀδικήσει τοῦτο. κἄν τε γὰρ αὐτὸ περικόψῃ, οὐκ ἀφ᾿ἡμῶν ἀπέκοψεν, ἀλλὰ ἐαυτὸν καὶ τοὺς αὐτοῦ ἐζημίωσεν. ἱκανὸς γὰρ ὁ κατ᾿ αὐτοῦ ἔλεγχός ἐστι διὰ πλειόνων μαρτυριῶν. Σχόλιον νݲςݲ. Ἀπέκοψε τό »ὅτι δὲ ἐγείρονται οἱ νεκροί, Μωυσῆς ἐμήνυσε ἐπὶ τῆς βάτου, καθὼς λέγει κύριον τὸν θεὸν Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ. θεὸς δέ ἐστι ζώντων καὶ οὐχὶ νεκρῶν«. Ἔλεγχος νݲςݲ.Θαυμάσαι ἔστιν ἐπὶ τῇ ἀνοίᾳ τοῦ ματαιόφρονος, a πῶς οὑχὶ νοεῖ ὅτι ἵση αὕτη ἡ μαρτυρία τυγχάνει τῇ τοῦ Δαζάρου τοῦ πτωχοῦ καὶ τῇ παραβολῇ τῶν μὴ συγχωρουμένων εἰς τὴν", + "candidate_score": 0.602588, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 14, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-correptione-et-gratia", + "max_score": 0.715295, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_145_147", + "bdc_text": "Nihil habemus , quod non acceperimus . Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. . Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-correptione-et-gratia_window_34", + "psc_text": "Cor. IV, 7) ? ab illa perditionis massa quae facta est per primum Adam, debemus intelligere neminem posse discerni, nisi qui hoc donum habet, quisquis habet, quod gratia Salvatoris accepit. Hoc amem apostolicum testimonium tam magnum est, ut beatus Cyprianus ad Quirinum scribens, ipsum subjecerit illi titulo, in quo ait, In nullo esse gloriandum, quando nostrum nihil sit (Lib. 3 Testimoniorum, titulo seu cap. 4). 13. Quicumque ergo ab illa originali damnatione ista divinae gratiae largitate discreti sunt, non est dubium quod et procuratur eis audiendum Evangelium et cum audiunt, credunt; et in fide quae per dilectionem operatur (Galat. V, 6), usque in finem perseverant; et si quando exorbitant, correpti emendantur, et quidam eorum etsi ab hominibus non corripiantur, in viam quam reliquerant redeunt; et nonnulli accepta gratia, in qualibet aetate, periculis hujus vitae mortis celeritate subtrahuntur. Haec enim omnia operatur in eis, qui vasa misericordiae operatus est eos, qui", + "candidate_score": 0.715295, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_146", + "bdc_text": "Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-correptione-et-gratia_window_34", + "psc_text": "Cor. IV, 7) ? ab illa perditionis massa quae facta est per primum Adam, debemus intelligere neminem posse discerni, nisi qui hoc donum habet, quisquis habet, quod gratia Salvatoris accepit. Hoc amem apostolicum testimonium tam magnum est, ut beatus Cyprianus ad Quirinum scribens, ipsum subjecerit illi titulo, in quo ait, In nullo esse gloriandum, quando nostrum nihil sit (Lib. 3 Testimoniorum, titulo seu cap. 4). 13. Quicumque ergo ab illa originali damnatione ista divinae gratiae largitate discreti sunt, non est dubium quod et procuratur eis audiendum Evangelium et cum audiunt, credunt; et in fide quae per dilectionem operatur (Galat. V, 6), usque in finem perseverant; et si quando exorbitant, correpti emendantur, et quidam eorum etsi ab hominibus non corripiantur, in viam quam reliquerant redeunt; et nonnulli accepta gratia, in qualibet aetate, periculis hujus vitae mortis celeritate subtrahuntur. Haec enim omnia operatur in eis, qui vasa misericordiae operatus est eos, qui", + "candidate_score": 0.715093, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_146_148", + "bdc_text": "Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. . Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus . Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-correptione-et-gratia_window_34", + "psc_text": "Cor. IV, 7) ? ab illa perditionis massa quae facta est per primum Adam, debemus intelligere neminem posse discerni, nisi qui hoc donum habet, quisquis habet, quod gratia Salvatoris accepit. Hoc amem apostolicum testimonium tam magnum est, ut beatus Cyprianus ad Quirinum scribens, ipsum subjecerit illi titulo, in quo ait, In nullo esse gloriandum, quando nostrum nihil sit (Lib. 3 Testimoniorum, titulo seu cap. 4). 13. Quicumque ergo ab illa originali damnatione ista divinae gratiae largitate discreti sunt, non est dubium quod et procuratur eis audiendum Evangelium et cum audiunt, credunt; et in fide quae per dilectionem operatur (Galat. V, 6), usque in finem perseverant; et si quando exorbitant, correpti emendantur, et quidam eorum etsi ab hominibus non corripiantur, in viam quam reliquerant redeunt; et nonnulli accepta gratia, in qualibet aetate, periculis hujus vitae mortis celeritate subtrahuntur. Haec enim omnia operatur in eis, qui vasa misericordiae operatus est eos, qui", + "candidate_score": 0.712583, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_145_147", + "bdc_text": "Nihil habemus , quod non acceperimus . Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. . Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-correptione-et-gratia_window_20", + "psc_text": "CAPUT VI. 9. « Apostolus, » inquiunt, « ait, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (I Cor. IV, 7) ? Cur ergo corripimur, arguimur, reprehendimur, accusamur? Quid facimus, qui non accepimus? » Qui haec dicunt, extra culpam se videri volunt, in hoc quod non obediunt Deo: quia utique ipsa obedientia munus ejus est; quae necesse est ut sit in eo cui charitas inest, quae sine dubio ex Deo est (I Joan. IV, 7), et dat eam Pater filiis suis. « Hanc, » inquiunt, « non accepimus; quid itaque corripimur, quasi nos eam nobis dare possimus, et nostro arbitrio dare nolimus? » Nec attendunt, si nondum regenerati sunt, primam esse causam, cur objurgati quod sint inobedientes Deo, sibi debeant displicere, quia fecit Deus hominem rectum ab initio humanae creaturae (Eccle. VII, 30), et non est iniquitas apud Deum", + "candidate_score": 0.690979, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_144_146", + "bdc_text": "Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae . Nihil habemus , quod non acceperimus . Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-correptione-et-gratia_window_20", + "psc_text": "CAPUT VI. 9. « Apostolus, » inquiunt, « ait, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (I Cor. IV, 7) ? Cur ergo corripimur, arguimur, reprehendimur, accusamur? Quid facimus, qui non accepimus? » Qui haec dicunt, extra culpam se videri volunt, in hoc quod non obediunt Deo: quia utique ipsa obedientia munus ejus est; quae necesse est ut sit in eo cui charitas inest, quae sine dubio ex Deo est (I Joan. IV, 7), et dat eam Pater filiis suis. « Hanc, » inquiunt, « non accepimus; quid itaque corripimur, quasi nos eam nobis dare possimus, et nostro arbitrio dare nolimus? » Nec attendunt, si nondum regenerati sunt, primam esse causam, cur objurgati quod sint inobedientes Deo, sibi debeant displicere, quia fecit Deus hominem rectum ab initio humanae creaturae (Eccle. VII, 30), et non est iniquitas apud Deum", + "candidate_score": 0.678536, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_146", + "bdc_text": "Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-correptione-et-gratia_window_20", + "psc_text": "CAPUT VI. 9. « Apostolus, » inquiunt, « ait, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (I Cor. IV, 7) ? Cur ergo corripimur, arguimur, reprehendimur, accusamur? Quid facimus, qui non accepimus? » Qui haec dicunt, extra culpam se videri volunt, in hoc quod non obediunt Deo: quia utique ipsa obedientia munus ejus est; quae necesse est ut sit in eo cui charitas inest, quae sine dubio ex Deo est (I Joan. IV, 7), et dat eam Pater filiis suis. « Hanc, » inquiunt, « non accepimus; quid itaque corripimur, quasi nos eam nobis dare possimus, et nostro arbitrio dare nolimus? » Nec attendunt, si nondum regenerati sunt, primam esse causam, cur objurgati quod sint inobedientes Deo, sibi debeant displicere, quia fecit Deus hominem rectum ab initio humanae creaturae (Eccle. VII, 30), et non est iniquitas apud Deum", + "candidate_score": 0.676758, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_103_105", + "bdc_text": "Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est . In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ; item , qui gloriam dei , non suam quaerunt .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-correptione-et-gratia_window_102", + "psc_text": "enim Apostolus apertissime ostendit, qui cum dixisset, Ut non glorietur omnis caro coram ipso; ne putarent sancti sine gloria se remansisse, mox addidit, Ex ipso autem vos estis in Jesu Christo, qui factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut, quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur (I Cor. I, 29-31) . Hinc est quod in hoc loco miseriarum, ubi tentatio est vita humana super terram (Job VII, 1), virtus in infirmitate perficitur (II Cor. XII, 9) : quae virtus, nisi ut qui gloriatur, in Domino glorietur? 38. Ac per hoc nec de ipsa perseverantia boni voluit Deus sanctos suos in viribus suis, sed in ipso gloriari: qui eis non solum dat adjutorium quale primo homini dedit, sine quo non possint perseverare si velint; sed in eis etiam, operatur et velle: ut quoniam non perseverabunt, nisi et possint et velint, perseverandi eis et possibilitas", + "candidate_score": 0.666768, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_112", + "bdc_text": "Loquendum ergo omnibus , quorum loqui interest , quorum loquutio sana est atque prodest .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-correptione-et-gratia_window_117", + "psc_text": "hic unum dicam. Ita dictum est, Omnes homines vult salvos fieri, ut intelligantur omnes praedestinati; quia omne genus hominum in eis est. Sicut dictum est Pharisaeis, Decimatis omne olus (Luc. XI, 42) : ubi non est intelligendum nisi omne quod habebant; neque enim omne olus quod erat in toto terrarum orbe decimabant. Secundum istum locutionis modum dictum est, Sicut et ego omnibus per omnia placeo (I Cor. X, 33) . Numquid enim qui hoc dixit, placebat etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis, sive introducendis in eam. 45. Non est itaque dubitandum, voluntati Dei, qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit (Psal. CXXXIV, 6), et qui etiam illa quae futura sunt fecit (Isai. XLV, sec. LXX), humanas voluntates non posse resistere, quominus faciat ipse quod vult: quandoquidem etiam de ipsis hominum voluntatibus, quod vult, cum vult,", + "candidate_score": 0.63625, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_136_138", + "bdc_text": "Nec ego vel lucrum facere vel encomia canere institui . Adulari non didici . Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-correptione-et-gratia_window_15", + "psc_text": "deformem te vides, reformatorem desideres, eique supplices, ne in illa remaneas foeditate. Tuum quippe vitium est quod malus es, et majus vitium corripi nolle quia malus es: quasi laudanda vel indifferenter habenda sint vitia, ut neque laudentur neque vituperentur; aut vero nihil agat timor correpti hominis, vel pudor, vel dolor; aut aliud agat, cum salubriter stimulat, nisi ut rogetur bonus, et ex malis qui corripiuntur, bonos faciat qui laudentur. Quod enim vult pro se fieri qui corripi non vult, et dicit, Ora potius pro me; ideo corripiendus est, ut faciat etiam ipse pro se. Dolor quippe ille, quo sibi displicet, quando sentit correptionis aculeum, excitat eum in majoris orationis affectum; ut Deo miserante, incremento charitatis adjutus desinat agere pudenda et dolenda, et agat laudanda atque gratanda. Haec est correptionis utilitas, quae nunc major, nunc minor pro peccatorum diversitate salubriter adhibetur; et tunc est salubris, quando supernus medicus respicit. Non enim", + "candidate_score": 0.631726, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_105", + "bdc_text": "item , qui gloriam dei , non suam quaerunt .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-correptione-et-gratia_window_78", + "psc_text": "gratia fit, gratis fit, gratiae sunt agendae quia fit, ne quis velut de suis meritis extollatur, sed omne os obstruatur (Rom. III, 19), et qui gloriatur, in Domino glorietur. CAPUT XI. 29. Quid ergo? Adam non habuit Dei gratiam? Imo vero habuit magnam, sed disparem. Ille in bonis erat, quae de bonitate sui Conditoris acceperat: neque enim ea bona et ille suis meritis comparaverat, in quibus prorsus nullum patiebatur malum. Sancti vero in hac vita, ad quos pertinet liberationis haec gratia, in malis sunt, ex quibus clamant ad Deum, Libera nos a malo (Matth. VI, 13) . Ille in illis bonis Christi morte non eguit: istos a reatu et haereditario et proprio, illius Agni sanguis absolvit. Ille non opus habebat eo adjutorio, quod implorant isti cum dicunt: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Infelix ego", + "candidate_score": 0.63083, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_138", + "bdc_text": "Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-correptione-et-gratia_window_15", + "psc_text": "deformem te vides, reformatorem desideres, eique supplices, ne in illa remaneas foeditate. Tuum quippe vitium est quod malus es, et majus vitium corripi nolle quia malus es: quasi laudanda vel indifferenter habenda sint vitia, ut neque laudentur neque vituperentur; aut vero nihil agat timor correpti hominis, vel pudor, vel dolor; aut aliud agat, cum salubriter stimulat, nisi ut rogetur bonus, et ex malis qui corripiuntur, bonos faciat qui laudentur. Quod enim vult pro se fieri qui corripi non vult, et dicit, Ora potius pro me; ideo corripiendus est, ut faciat etiam ipse pro se. Dolor quippe ille, quo sibi displicet, quando sentit correptionis aculeum, excitat eum in majoris orationis affectum; ut Deo miserante, incremento charitatis adjutus desinat agere pudenda et dolenda, et agat laudanda atque gratanda. Haec est correptionis utilitas, quae nunc major, nunc minor pro peccatorum diversitate salubriter adhibetur; et tunc est salubris, quando supernus medicus respicit. Non enim", + "candidate_score": 0.617925, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 15, + "cf_id": "cf006", + "work_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem", + "max_score": 0.714136, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_121_123", + "bdc_text": "et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_720", + "psc_text": "ne non ejus Dei apostolus haberetur, quem Christus revelaverat; et quia non licebat abscondi ab apostolo, qui jam revelatus fuisset a Christo. Sive nihil tale de Deo Christus revelaverat, tanto magis ab apostolo debuerat revelari, qui jam non posset ab alio; non credendus sine dubio, si nec ab apostolo revelatus. Quod idcirco praestruximus, ut jam hinc profiteamur nos proinde probaturos, nullum alium Deum ab apostolo circumlatum, sicut probavimus, nec a Christo; ex ipsis utique Epistolis Pauli, quas proinde mutilatas etiam de numero, forma jam haeretici Evangelii praejudicasse debebit. CAPUT II. Principalem (Gal., I) adversus judaismum epistolam nos quoque confitemur, quae Galatas docet. Amplectimur etenim omnem illam legis veteris abolitionem, ut et ipsam de Creatoris venientem dispositione, sicut saepe jam in isto ordine tractavimus, de praedicata novatione a prophetis Dei nostri. Quod si Creator quidem vetera cessura promisit, novis scilicet orituris; Christus vero tempus distinctionis istius ( Lex et Prophetae usque", + "candidate_score": 0.714136, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_121_123", + "bdc_text": "et ratione conscriptae . Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_722", + "psc_text": "aedificatio, pro me faciunt in ista quoque Epistola, ad eam Galatarum praesumptionem pertinentes, qua praesumebant Christum utputa Creatoris, salva Creatoris lege credendum: quod adhuc incredibile videretur, legem a suo auctore deponi. Porro, si omnino alium Deum ab Apostolo audissent, ultro utique scissent abscedendum sibi esse a lege ejus Dei quem reliquissent, alium secuti. Quis enim exspectaret diutius discere, quod novam deberet sectari disciplinam, qui novum Deum recepisset? Imo, quia eadem quidem divinitas praedicabatur in Evangelio, quae semper nota fuerat in Lege, disciplina vero non eadem, hic erat totus quaestionis status, an lex Creatoris ab Evangelio deberet excludi in Christo Creatoris. Denique, aufer hunc statum, et vacat quaestio. Vacante autem quaestione, ultro omnibus agnoscentibus discedendum sibi esse ab ordine Creatoris per fidem Dei alterius, nulla Apostolo materia competisset, id tam presse docendi, quod ultro fides ipsa dictasset. Igitur tota intentio Epistolae istius nihil aliud docet, quam Legis discessionem venientem de Creatoris", + "candidate_score": 0.706518, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122_124", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_720", + "psc_text": "ne non ejus Dei apostolus haberetur, quem Christus revelaverat; et quia non licebat abscondi ab apostolo, qui jam revelatus fuisset a Christo. Sive nihil tale de Deo Christus revelaverat, tanto magis ab apostolo debuerat revelari, qui jam non posset ab alio; non credendus sine dubio, si nec ab apostolo revelatus. Quod idcirco praestruximus, ut jam hinc profiteamur nos proinde probaturos, nullum alium Deum ab apostolo circumlatum, sicut probavimus, nec a Christo; ex ipsis utique Epistolis Pauli, quas proinde mutilatas etiam de numero, forma jam haeretici Evangelii praejudicasse debebit. CAPUT II. Principalem (Gal., I) adversus judaismum epistolam nos quoque confitemur, quae Galatas docet. Amplectimur etenim omnem illam legis veteris abolitionem, ut et ipsam de Creatoris venientem dispositione, sicut saepe jam in isto ordine tractavimus, de praedicata novatione a prophetis Dei nostri. Quod si Creator quidem vetera cessura promisit, novis scilicet orituris; Christus vero tempus distinctionis istius ( Lex et Prophetae usque", + "candidate_score": 0.700933, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122_124", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_722", + "psc_text": "aedificatio, pro me faciunt in ista quoque Epistola, ad eam Galatarum praesumptionem pertinentes, qua praesumebant Christum utputa Creatoris, salva Creatoris lege credendum: quod adhuc incredibile videretur, legem a suo auctore deponi. Porro, si omnino alium Deum ab Apostolo audissent, ultro utique scissent abscedendum sibi esse a lege ejus Dei quem reliquissent, alium secuti. Quis enim exspectaret diutius discere, quod novam deberet sectari disciplinam, qui novum Deum recepisset? Imo, quia eadem quidem divinitas praedicabatur in Evangelio, quae semper nota fuerat in Lege, disciplina vero non eadem, hic erat totus quaestionis status, an lex Creatoris ab Evangelio deberet excludi in Christo Creatoris. Denique, aufer hunc statum, et vacat quaestio. Vacante autem quaestione, ultro omnibus agnoscentibus discedendum sibi esse ab ordine Creatoris per fidem Dei alterius, nulla Apostolo materia competisset, id tam presse docendi, quod ultro fides ipsa dictasset. Igitur tota intentio Epistolae istius nihil aliud docet, quam Legis discessionem venientem de Creatoris", + "candidate_score": 0.698171, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123_125", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_722", + "psc_text": "aedificatio, pro me faciunt in ista quoque Epistola, ad eam Galatarum praesumptionem pertinentes, qua praesumebant Christum utputa Creatoris, salva Creatoris lege credendum: quod adhuc incredibile videretur, legem a suo auctore deponi. Porro, si omnino alium Deum ab Apostolo audissent, ultro utique scissent abscedendum sibi esse a lege ejus Dei quem reliquissent, alium secuti. Quis enim exspectaret diutius discere, quod novam deberet sectari disciplinam, qui novum Deum recepisset? Imo, quia eadem quidem divinitas praedicabatur in Evangelio, quae semper nota fuerat in Lege, disciplina vero non eadem, hic erat totus quaestionis status, an lex Creatoris ab Evangelio deberet excludi in Christo Creatoris. Denique, aufer hunc statum, et vacat quaestio. Vacante autem quaestione, ultro omnibus agnoscentibus discedendum sibi esse ab ordine Creatoris per fidem Dei alterius, nulla Apostolo materia competisset, id tam presse docendi, quod ultro fides ipsa dictasset. Igitur tota intentio Epistolae istius nihil aliud docet, quam Legis discessionem venientem de Creatoris", + "candidate_score": 0.693975, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122_124", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_721", + "psc_text": "Galatas docet. Amplectimur etenim omnem illam legis veteris abolitionem, ut et ipsam de Creatoris venientem dispositione, sicut saepe jam in isto ordine tractavimus, de praedicata novatione a prophetis Dei nostri. Quod si Creator quidem vetera cessura promisit, novis scilicet orituris; Christus vero tempus distinctionis istius ( Lex et Prophetae usque ad Joannem ) terminum in Joanne statuens inter utrumque ordinem, desinentium exinde veterum et incipientium novorum; necessarie et Apostolus in Christo post Joannem revelato vetera infirmat, nova vero confirmat, atque ita non alterius Dei fidem curat quam Creatoris, apud quem et vetera decessura praedicabantur. Igitur et Legis destructio, et Evangelii aedificatio, pro me faciunt in ista quoque Epistola, ad eam Galatarum praesumptionem pertinentes, qua praesumebant Christum utputa Creatoris, salva Creatoris lege credendum: quod adhuc incredibile videretur, legem a suo auctore deponi. Porro, si omnino alium Deum ab Apostolo audissent, ultro utique scissent abscedendum sibi esse a lege ejus Dei quem", + "candidate_score": 0.692605, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_122_124", + "bdc_text": "Nam in epistola ad Ephesios simpliciter exponit cognitionem suam in mysterio Christi , id est , quae sit vera Christi cognitio secundum evangelium . In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_706", + "psc_text": "Jesum non alium se discipulis edidisse, quam prophetatum. Nam cum duo ex illis iter agerent, et Dominus eis adhaesisset, non comparens quod ipse esset, etiam dissimulans de conscientia rei gestae: Nos autem putabamus, inquiunt, ipsum esse redemptorem Israelis; utique suum Christum, id est Creatoris. Adeo nec alium se ediderat illis. Caeterum, non existimarent eum Creatoris; et cum Creatoris existimaretur, non sustinuisset hanc de se existimationem, si non is esset qui existimabatur: aut ipse erit auctor erroris, et praevaricator veritatis adversus Dei optimi titulum. Sed nec post resurrectionem alium se eis ostendit, quam quem existimatum sibi dixerant. Plane invectus est in illos: O insensati et tardi corde, in non credendo omnibus quae locutus est ad vos! Quae locutus non alterius se Dei esse probat, sed ejusdem Dei. Nam eadem et angeli ad mulieres: Rememoramini quae locutus sit vobis in Galilaea, dicens, quod oportet tradi filium hominis, et crucifigi, et tertia die", + "candidate_score": 0.69246, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123_125", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat . In utraque vides doceri , quae sit fides christiana , quae vera religio cognitiove dei per Christum , sed aliter atque aliter exponi . Et Coloss[ensibus ] dicata epistola nihil discrepat ab ea , quae scripta est Ephesus , nisi illam huius epitomen vocare malis , quemadmodum epistola Pauli ad Galatas eius , quae ad Romanos scribitur , epitome est , quod iustificationis attinet negotium .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_720", + "psc_text": "ne non ejus Dei apostolus haberetur, quem Christus revelaverat; et quia non licebat abscondi ab apostolo, qui jam revelatus fuisset a Christo. Sive nihil tale de Deo Christus revelaverat, tanto magis ab apostolo debuerat revelari, qui jam non posset ab alio; non credendus sine dubio, si nec ab apostolo revelatus. Quod idcirco praestruximus, ut jam hinc profiteamur nos proinde probaturos, nullum alium Deum ab apostolo circumlatum, sicut probavimus, nec a Christo; ex ipsis utique Epistolis Pauli, quas proinde mutilatas etiam de numero, forma jam haeretici Evangelii praejudicasse debebit. CAPUT II. Principalem (Gal., I) adversus judaismum epistolam nos quoque confitemur, quae Galatas docet. Amplectimur etenim omnem illam legis veteris abolitionem, ut et ipsam de Creatoris venientem dispositione, sicut saepe jam in isto ordine tractavimus, de praedicata novatione a prophetis Dei nostri. Quod si Creator quidem vetera cessura promisit, novis scilicet orituris; Christus vero tempus distinctionis istius ( Lex et Prophetae usque", + "candidate_score": 0.691762, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_721", + "psc_text": "Galatas docet. Amplectimur etenim omnem illam legis veteris abolitionem, ut et ipsam de Creatoris venientem dispositione, sicut saepe jam in isto ordine tractavimus, de praedicata novatione a prophetis Dei nostri. Quod si Creator quidem vetera cessura promisit, novis scilicet orituris; Christus vero tempus distinctionis istius ( Lex et Prophetae usque ad Joannem ) terminum in Joanne statuens inter utrumque ordinem, desinentium exinde veterum et incipientium novorum; necessarie et Apostolus in Christo post Joannem revelato vetera infirmat, nova vero confirmat, atque ita non alterius Dei fidem curat quam Creatoris, apud quem et vetera decessura praedicabantur. Igitur et Legis destructio, et Evangelii aedificatio, pro me faciunt in ista quoque Epistola, ad eam Galatarum praesumptionem pertinentes, qua praesumebant Christum utputa Creatoris, salva Creatoris lege credendum: quod adhuc incredibile videretur, legem a suo auctore deponi. Porro, si omnino alium Deum ab Apostolo audissent, ultro utique scissent abscedendum sibi esse a lege ejus Dei quem", + "candidate_score": 0.674654, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_123", + "bdc_text": "In Galatis vero hoc ipsum docens maxime contra renitentes et iudaismum pro christianismo obtrudere volentes disputat .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_720", + "psc_text": "ne non ejus Dei apostolus haberetur, quem Christus revelaverat; et quia non licebat abscondi ab apostolo, qui jam revelatus fuisset a Christo. Sive nihil tale de Deo Christus revelaverat, tanto magis ab apostolo debuerat revelari, qui jam non posset ab alio; non credendus sine dubio, si nec ab apostolo revelatus. Quod idcirco praestruximus, ut jam hinc profiteamur nos proinde probaturos, nullum alium Deum ab apostolo circumlatum, sicut probavimus, nec a Christo; ex ipsis utique Epistolis Pauli, quas proinde mutilatas etiam de numero, forma jam haeretici Evangelii praejudicasse debebit. CAPUT II. Principalem (Gal., I) adversus judaismum epistolam nos quoque confitemur, quae Galatas docet. Amplectimur etenim omnem illam legis veteris abolitionem, ut et ipsam de Creatoris venientem dispositione, sicut saepe jam in isto ordine tractavimus, de praedicata novatione a prophetis Dei nostri. Quod si Creator quidem vetera cessura promisit, novis scilicet orituris; Christus vero tempus distinctionis istius ( Lex et Prophetae usque", + "candidate_score": 0.666803, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_87_89", + "bdc_text": "Gemma est proprium verbum suo loco insertum , ut de sententiis taceam . Alium ordinem et tractatum alia requirunt tempora . Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ?", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_260", + "psc_text": "interdum pro jam transactis enuntiantur. Nam et Divinitati competit, quaecumque decreverit, ut perfecta reputare, quia non sit apud illam differentia temporis, apud quam uniformem statum temporum dirigit aeternitas ipsa, et divinationi propheticae magis familiare est id quod prospiciat, dum prospicit, jam visum, atque ita jam expunctum, id est, omni modo futurum demonstrare, sicut per Isaiam (Is. L. 6): Dorsum meum posui in flagella, maxillas autem meas in palmas; faciem meam vero non averti a sputaminibus. Sive enim Christus jam tunc in semetipsum secundum nos, sive prophetes de semetipso secundum Judaeos pronuntiabat, nondum tamen factum pro jam transacto sonabat. Alia species erit, qua pleraque figurate portenduntur per aenigmata et allegorias et parabolas, aliter intelligenda quam scripta sunt. Nam et montes legimus distillaturos dulcorem (Joel. III, 18); non tamen ut sapam de petris, aut defrutum de rupibus speres: et terram audimus lacte et melle manantem; non tamen ut de glebis credas te", + "candidate_score": 0.656374, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_78_80", + "bdc_text": "Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis . Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ? Cum ipsa vetustas nonnihil authoritatis rebus addat et foelicius nonnunquam , purius et apositius apud illos reddita sit , quam hodie a nobis reddi possit .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_437", + "psc_text": "et foeminam conjunxit, non qui separavit. Errasti in illa etiam Domini pronuntiatione, qua videtur nova et vetera discernere. Inflatus es utribus veteribus, et excerebratus es novo vino; atque ita veteri, id est, priori Evangelio pannum haereticae novitatis assuisti. In quo, alter creator (velim discere) cum per Hieremiam (Jerem. IV, 4) praecepit: Novate vobis novamen novum; nonne a veteribus avertit? cum per Isaiam (Is. XLIII, 18) edicit: Vetera transierunt; ecce nova quae ego facio; nonne ad nova convertit? Olim hanc statuimus destinationem pristinorum a Creatore potius repromissam, a Christo exhiberi, sub unius et ejusdem Dei auctoritate, cujus sint et vetera et nova. Nam et vinum novum is non committit in veteres utres, qui et veteres utres non habuerit; et novum additamentum nemo injicit veteri vestimento, nisi cui non defuerit et vetus vestimentum. Ille non facit quid, si faciendum non est, qui non habeat unde faciat, si faciendum esset. Itaque si in", + "candidate_score": 0.653184, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_12", + "bdc_text": "Equidem constat veterem ecclesiam plurimorum simul expositiones legisse vel huius ( ut caeteras non commemorem ) ad Galatas epistolae .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_721", + "psc_text": "Galatas docet. Amplectimur etenim omnem illam legis veteris abolitionem, ut et ipsam de Creatoris venientem dispositione, sicut saepe jam in isto ordine tractavimus, de praedicata novatione a prophetis Dei nostri. Quod si Creator quidem vetera cessura promisit, novis scilicet orituris; Christus vero tempus distinctionis istius ( Lex et Prophetae usque ad Joannem ) terminum in Joanne statuens inter utrumque ordinem, desinentium exinde veterum et incipientium novorum; necessarie et Apostolus in Christo post Joannem revelato vetera infirmat, nova vero confirmat, atque ita non alterius Dei fidem curat quam Creatoris, apud quem et vetera decessura praedicabantur. Igitur et Legis destructio, et Evangelii aedificatio, pro me faciunt in ista quoque Epistola, ad eam Galatarum praesumptionem pertinentes, qua praesumebant Christum utputa Creatoris, salva Creatoris lege credendum: quod adhuc incredibile videretur, legem a suo auctore deponi. Porro, si omnino alium Deum ab Apostolo audissent, ultro utique scissent abscedendum sibi esse a lege ejus Dei quem", + "candidate_score": 0.652317, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_141", + "bdc_text": "Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_265", + "psc_text": "eas praedicationes in praesenti sufficiet adhibere, quae interim ignorabilem probent Christum, et hoc breviter, dum ostendunt omnem vim intellectus ademptam populo a Creatore. Auferam, inquit (Is. XXIX, 14), sapientiam sapientium illorum, et prudentiam prudentium eorum abscondam, et (Is. VI, 10), Aure audietis, et non audietis: et oculis videbitis, et non videbitis: Incrassatam est enim cor populi hujus, et auribus graviter audierunt, et oculos concluserunt; ne quando auribus audiant et oculis videant, et corde conjiciant, et convertantur, et sanem illos. Hanc enim obtusionem salutarium sensuum meruerant, labiis diligentes Deum, corde autem longe absistentes ab eo. Igitur si Christus quidem annuntiabatur a Creatore solidante tonitruum, et (Amos. IV, 13) condente spiritum, et annuntiante in homines Christum suum, secundum Amos Prophetam; si omnis spes Judaeorum, ne dicam etiam Gentium, in Christi revelationem destinabatur, sine dubio id demonstrabantur non agnituri, et non intellecturi, ablatis agnitionis et intelligentiae viribus sapientia atque prudentia, quod annuntiabatur, id", + "candidate_score": 0.651817, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_79_81", + "bdc_text": "Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ? Cum ipsa vetustas nonnihil authoritatis rebus addat et foelicius nonnunquam , purius et apositius apud illos reddita sit , quam hodie a nobis reddi possit . Atqui sic dicat aliquis :", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_49", + "psc_text": "VIII. Primo, supercilio stuporem suum aedificant Marcionistae, quod novum deum proferant, quasi nos veteris Dei pudeat. Inflantur et pueri novis calceis; sed a vetere paedagogo calceati mox vanam gloriam vapulabunt. Novum igitur audiens deum in vetere mundo et in vetere aevo, et sub vetere Deo ignotum, inauditum, quem tantis retro saeculis neminem, et ipsa ignorantia antiquum, quidam Jesus Christus, et ille in veteribus nominibus novus revelaverit, nec alius antehac; gratias ago huic gloriae eorum, maximo adjutorio ejus hinc jam haeresim probaturus, novae scilicet divinitatis professionem. Haec erit novitas, quae etiam ethnicis deos peperit, novo semper ac novo titulo consecrationis cujusque. Quis deus novus, nisi falsus? Ne Saturnum quidem tanta hodie antiquitas deum probabit, quia et illum novitas aliquando produxerit, cum primum consecravit. At enim viva et germana divinitas, nec de novitate, nec de vetustate, sed de sua veritate censetur. Non habet tempus aeternitas; omne enim tempus ipsa est. Quod facit,", + "candidate_score": 0.649059, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_80_82", + "bdc_text": "Cum ipsa vetustas nonnihil authoritatis rebus addat et foelicius nonnunquam , purius et apositius apud illos reddita sit , quam hodie a nobis reddi possit . Atqui sic dicat aliquis : Praestaret solis priscis omnes collocasse operam neglectis nuperis illis tractatoribus , qui ex retextis aliorum sertis novas subinde corollas concinnare gaudent .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_893", + "psc_text": "Denique, hanc disciplinam, secundum praecepta, inquit, et doctrinam hominum deputavit in eos, qui caput non tenerent, id est, ipsum; in quo omnia recensentur, in Christum ad initium revocata, etiam indifferentia escarum. Caetera praeceptorum, ut eadem, satis sit jam alibi docuisse quam a Creatore manarint; qui cum vetera praedicaret transitura, nova facturus universa, mandans etiam (Jerem., IV, 3): Novate vobis novamen novum; jam tunc docebat deponere veterem hominem, et novum induere ( In Ep. ad Philipp. ). CAPUT XX. Cum praedicationis enumerat varietatem, quod alii ex fiducia vinculorum ejus, audentius sermonem enuntiarent; alii per invidiam et contentionem; quidam vero et per sermonis existimationem, plerique ex dilectione, nonnulli ex aemulatione, jam aliqui et ex simultate Christum praedicarent; erat utique vel hic locus taxandae ipsius praedicationis de diversitate sententiae, quae tantam efficeret etiam animorum varietatem Sed caussas solas animorum, non regulas sacramentorum in diversitate proponens, unum tamen Christum, et unum ejus Deum, quocumque", + "candidate_score": 0.646187, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_114_116", + "bdc_text": "Sueton , Augustus 85 , 2 . et interire scripta mea , si non prosunt ecclesiae , si non per omnia congruunt scripturis canonicis . Hae enim merito cynosurae \"Hundeschwanz\" , das Sternbild des kleinen Bären ( mit dem Polarstern als Leitstern) .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_320", + "psc_text": "XXXIII, 17): Tauri decor ejus, cornua unicornis cornua ejus, in eis nationes ventilabit pariter ad summum usque terrae: non utique rhinoceros destinabatur unicornis, nec Minotaurus bicornis; sed Christus in illo significabatur, taurus ob utramque dispositionem; aliis ferus, ut judex; aliis mansuetus, ut salvator; cujus cornua essent crucis extima. Nam et in antenna navis, quae crucis pars est, extremitates cornua vocantur: unicornis autem, media stipitis, palus. Hac denique virtute crucis, et hoc more cornutus, universas gentes et nunc ventilat per fidem, auferens a terra in coelum; et tunc per judicium ventilabit, dejiciens de coelo in terram. Idem erit et alibi taurus apud eamdem scripturam, cum Jacob in Simeonem et Levi exporrigens benedictionem, id est, in Scribas et Pharisaeos (ex illis enim deducitur census istorum) spiritaliter interpretatur. Simeon et Levi (Genes., XLIX, 6) perfecerunt iniquitatem, ex sua haeresi, qua scilicet Christum sunt persecuti. In concilium eorum ne venerit anima mea, et in", + "candidate_score": 0.646044, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ?", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_625", + "psc_text": "in mammonam, quis vobis credet quod verius est? et quis vobis dabit quod meum est? Non potest quasi alius dixisse de alterius Dei gratia. Tunc enim videretur ita dixisse, si eos in Creatorem, non in mammonam infideles notando, per Creatoris mentionem distinctiones fecisset Dei alterius, non commissuri suam veritatem infidelibus Creatoris. Quomodo tunc alterius videri potest, si non ad hoc proponatur, ut a te de qua agitur separetur? Si autem et justificantes se coram hominibus Pharisaei, spem mercedis in homine ponebant, illo eos sensu increpabat, quo et propheta Hieremias (Jerem., XVII, 5): Miser homo, qui spem habet in homine. Si et adjicit: Scit autem Deus corda vestra; illius Dei vim commemorabat, qui lucernam se pronuntiabat, scrutantem renes et corda. Si superbiam tangit: Quod elatum est apud homines, perosum est Deo, Esaiam ponit ante oculos (Is., II, 12): Dies enim Domini sabaoth, in omnem contumeliosum et superbum, in omnem sublimem et", + "candidate_score": 0.645996, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ?", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_567", + "psc_text": "proficere Dei alterius. Si et sequentia inspicias: Beati oculi qui vident quae videtis: dico enim vobis, quia prophetae non viderunt quae vos videtis; de superiori sensu descendunt; adeo neminem, ut decuit, Deum cognovisse: quando nec prophetae vidissent quae sub Christo videbantur. Nam si non meus esset Christus, nec prophetarum hoc in loco mentionem collocasset. Quid enim mirum si non viderant res Dei ignoti, et tanto post aevo revelati? Quae autem fuisset felicitas eorum qui tunc videbant, quae alii merito vidisse non poterant, si non erant consecuti repraesentationem eorum quae nunquam praedicarant, nisi quoniam poterant vidisse, qui Dei sui res quas etiam praedicaverant, non tamen viderant? Haec autem felicitas erit aliorum, qui videbant, quae alii tantum praedicaverant. Denique ostendemus, et jam ostendimus, ea visa in Christo, quae fuerant praedicata; abscondita tamen et ab ipsis prophetis, ut absconderentur et a sapientibus et a prudentibus saeculi. In Evangelio veritatis, legis doctor Dominum aggressus:", + "candidate_score": 0.644782, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_70_72", + "bdc_text": "Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ; ders. : In epistolam ad Galatas paraphrasis , Basel 1519 ( LB VII 941-968 ). , Martini Lutheri Martin Luther , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Wittenberg 1519 ( WA II 436-618 ). , Gasparis MegandriKaspar Megander , In epistolam Pauli ad Galatas commentarius , Zürich 1533 ( BZD 93 , Nr. C 222 ) .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_721", + "psc_text": "Galatas docet. Amplectimur etenim omnem illam legis veteris abolitionem, ut et ipsam de Creatoris venientem dispositione, sicut saepe jam in isto ordine tractavimus, de praedicata novatione a prophetis Dei nostri. Quod si Creator quidem vetera cessura promisit, novis scilicet orituris; Christus vero tempus distinctionis istius ( Lex et Prophetae usque ad Joannem ) terminum in Joanne statuens inter utrumque ordinem, desinentium exinde veterum et incipientium novorum; necessarie et Apostolus in Christo post Joannem revelato vetera infirmat, nova vero confirmat, atque ita non alterius Dei fidem curat quam Creatoris, apud quem et vetera decessura praedicabantur. Igitur et Legis destructio, et Evangelii aedificatio, pro me faciunt in ista quoque Epistola, ad eam Galatarum praesumptionem pertinentes, qua praesumebant Christum utputa Creatoris, salva Creatoris lege credendum: quod adhuc incredibile videretur, legem a suo auctore deponi. Porro, si omnino alium Deum ab Apostolo audissent, ultro utique scissent abscedendum sibi esse a lege ejus Dei quem", + "candidate_score": 0.63614, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_79", + "bdc_text": "Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ?", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_437", + "psc_text": "et foeminam conjunxit, non qui separavit. Errasti in illa etiam Domini pronuntiatione, qua videtur nova et vetera discernere. Inflatus es utribus veteribus, et excerebratus es novo vino; atque ita veteri, id est, priori Evangelio pannum haereticae novitatis assuisti. In quo, alter creator (velim discere) cum per Hieremiam (Jerem. IV, 4) praecepit: Novate vobis novamen novum; nonne a veteribus avertit? cum per Isaiam (Is. XLIII, 18) edicit: Vetera transierunt; ecce nova quae ego facio; nonne ad nova convertit? Olim hanc statuimus destinationem pristinorum a Creatore potius repromissam, a Christo exhiberi, sub unius et ejusdem Dei auctoritate, cujus sint et vetera et nova. Nam et vinum novum is non committit in veteres utres, qui et veteres utres non habuerit; et novum additamentum nemo injicit veteri vestimento, nisi cui non defuerit et vetus vestimentum. Ille non facit quid, si faciendum non est, qui non habeat unde faciat, si faciendum esset. Itaque si in", + "candidate_score": 0.634825, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_79", + "bdc_text": "Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ?", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_487", + "psc_text": "Nam etsi natura bonum et malum notum est, non tamen Dei disciplina: qua cognita, tunc demum convenientia voluntatis et facti ex fide, ut sub metu Dei agitur. Itaque deus Marcionis cum maxime revelatus sit, tamen revelatus non potuit hujus praecepti de quo agitur, tam strictum, et obscurum, et caecum adhuc, et facilius pro meo potius arbitrio interpretandum, compendium emittere, cujus nullam praestruxerat distinctionem. At enim creator meus et olim et ubique praecepit indigentes, pauperes et pupillos et viduas protegi, juvari, refrigerari: sicut et per Isaiam (Is. LVIII, 7): Infringito esurienti panem tuum; et mendicos qui sine tecto sunt in domum tuam inducito; et nudum si videris, tegito. Item per Ezechielem (Ezech., XVIII, 7), de viro justo: Panem suum dabit esurienti, et nudum conteget. Satis ergo jam tunc me docuit ea facere aliis, quae mihi velim fieri. Proinde denuntians: Non occides, non adulterabis, non furaberis, non falsum testimonium dices; docuit ne", + "candidate_score": 0.629503, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_79", + "bdc_text": "Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ?", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_488", + "psc_text": "tuam inducito; et nudum si videris, tegito. Item per Ezechielem (Ezech., XVIII, 7), de viro justo: Panem suum dabit esurienti, et nudum conteget. Satis ergo jam tunc me docuit ea facere aliis, quae mihi velim fieri. Proinde denuntians: Non occides, non adulterabis, non furaberis, non falsum testimonium dices; docuit ne faciam aliis quae fieri mihi nolim: et ideo ipsius erit praeceptum in Evangelio, qui illud retro et praestruxit et distinxit, et ad arbitrium disciplinae suae disposuit: et merito jam compendio substrinxit, quoniam et alias recisum sermonem facturus in terris (Is., X, 23) Dominus, id est Christus, praedicabatur. CAPUT XVII. Hic nunc de foenore cum interponit (Luc. VI): Et si foeneraveritis a quibus speratis vos recepturos, quae gratia est vobis? percurre sequentia Ezechielis, de eodem viro justo: Pecuniam, inquit (Ezech. XVIII, 8), suam foenori non dedit, et quod abundaverit, non sumet; foenoris scilicet redundantiam, quod est usura. Prius igitur fuit, ut", + "candidate_score": 0.624681, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_58", + "bdc_text": "trotz seiner Ablehnung mancher äußerlicher Frömmigkeitsformen brach er aber nicht mit der römischen Kirche .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_438", + "psc_text": "nova. Nam et vinum novum is non committit in veteres utres, qui et veteres utres non habuerit; et novum additamentum nemo injicit veteri vestimento, nisi cui non defuerit et vetus vestimentum. Ille non facit quid, si faciendum non est, qui non habeat unde faciat, si faciendum esset. Itaque si in hoc dirigebat similitudinem, ut ostenderet se Evangelii novitatem separare a Legis vetustate, suam demonstrabat, et illam a qua separabat, alienorum separatione non fuisse notandam, quia nemo alienis sua adjungit, ut ab alienis separare possit. Separatio per conjunctionem capit, de qua fit. Ita, quae separabat, et in uno ostendebat fuisse, sicut et fuissent, si non separaret. Et tamen sic concedimus separationem istam per reformationem, per amplitudinem, per profectum, sicut fructus separatur a semine, cum sit fructus ex semine: sic et Evangelium separatur a Lege, dum provehitur ex Lege: aliud ab illa, sed non alienum; diversum, sed non contrarium. Nec forma sermonis", + "candidate_score": 0.620281, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 16, + "cf_id": "cf025", + "work_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II", + "max_score": 0.714002, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1_3", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ; 248 , 17-19 ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1069", + "psc_text": "vicinum animal ferio, si aliquando alteri opus bonum quod imitetur ostendo. 20. Quod exemplo sanctorum apostolorum Pauli et Petri confirmatur.---Sed quia sanctorum vitam significari istis animalibus diximus, libet in ipso volatu animalium oculos mentis attollere, et quanta vicissim alarum percussione se excitent, subtili consideratione pensare. Paulus namque, cum caeterorum sanctorum sollicitudinem in praedicatione robustius laborando transcenderet, ut ab elatione se premeret, et vires suas in humilitatis gremio nutriret, crudelitatis suae antiquae non immemor, apostolorum omnium innocentiam contemplatus, ait: Ego enim sum minimus apostolorum, qui non sum dignus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei (I Cor. XV, 9) . Et tamen eorumdem omnium apostolorum primus, quasi accepti principatus oblitus, ac si minus ipse aliquid saperet, in Paulo sapientiam miratur, dicens: Sicut et charissimus frater noster Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis, sicut et in omnibus epistolis, loquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu (II Petr.", + "candidate_score": 0.714002, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_146_148", + "bdc_text": "Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. . Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus . Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_923", + "psc_text": "(I Cor. IV, 7) ? Rursum ne dari nobis bonum gratiae pro nostris praecedentibus meritis crederemus, idem Apostolus admonet, dicens: Gratia estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur (Ephes. II, 8) . Qui etiam de semetipso ait: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum (I Tim. I, 13) . Quibus verbis aperte declarat quod gratia non pro meritis tribuatur, dum ex seipso docuit et quid de malitia meruit, et quid de benevolentia accepit. Rursum nonnulli jactant se habere quod non habent, sicut divina voce per prophetam de Moab dicitur: Superbiam ejus, et arrogantiam ejus ego novi, et quod non sit juxta eam virtus ejus (Jerem. XLVIII, 29) . Et sicut angelo Ecclesiae Laodiceae dicitur: Quia dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo; et nescis quia tu es miser, et miserabilis,", + "candidate_score": 0.711263, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_145_147", + "bdc_text": "Nihil habemus , quod non acceperimus . Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. . Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_923", + "psc_text": "(I Cor. IV, 7) ? Rursum ne dari nobis bonum gratiae pro nostris praecedentibus meritis crederemus, idem Apostolus admonet, dicens: Gratia estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur (Ephes. II, 8) . Qui etiam de semetipso ait: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum (I Tim. I, 13) . Quibus verbis aperte declarat quod gratia non pro meritis tribuatur, dum ex seipso docuit et quid de malitia meruit, et quid de benevolentia accepit. Rursum nonnulli jactant se habere quod non habent, sicut divina voce per prophetam de Moab dicitur: Superbiam ejus, et arrogantiam ejus ego novi, et quod non sit juxta eam virtus ejus (Jerem. XLVIII, 29) . Et sicut angelo Ecclesiae Laodiceae dicitur: Quia dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo; et nescis quia tu es miser, et miserabilis,", + "candidate_score": 0.707424, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_127_129", + "bdc_text": "Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei . Nam hi variis afflictionibus explorantur , nonnunquam vel inertia vel corrupta doctrina et haeresibus a simplicitate abducuntur , ut pharmaco aliquo adversus hos morbos sit opus , quod quidem coelestis medicus Paulus ea paravit epistola . Cum autem circumspicerem , cui pro more hasce commentationes , laborem meum , dedicarem , primum occurrit integritatis vestrae quatemio firmissime sibi fide , nobilitate , gloria et sanguine connexaDie Brüder Zwick waren Neffen zweiten Grades der Brüder Blarer , aber ungefähr gleich alt ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_347", + "psc_text": "Elias quid de Deo acceperat, in istis infirmitatibus quid de se esse poterat, agnoscebat. Illa potentia virtus fuit, ista infirmitas custos virtutis. In illis virtutibus ostendebat quid acceperat, in istis infirmitatibus hoc quod acceperat custodiebat. In miraculis monstrabatur Elias, in infirmitatibus servabatur. 11. Et Pauli mortem declinantis, aut Satanae tentationes patientis.---Sic Paulum video fluminum et latronum, civitatis et solitudinis, maris ac terrae pericula sustinentem (II Cor. XI, 26) , frenantem jejuniis ac vigiliis corpus, sustinentem frigoris et nuditatis aerumnam, ad ecclesiarum custodiam vigilanter se ac pastoraliter exercentem, ad tertium coelum raptum, rursumque eum in paradisum raptum (Ibid., XII, 4) , et audisse arcana verba quae non licet homini loqui; et tamen Satanae angelo ad tentandum conceditur (Ibid. XII, 7) , orat ut eximi debeat, et non exauditur. Cujus cum ipsa initia conversionis aspicio, perpendo quod ei superna pietas coelos aperit, seseque illi Jesus de sublimibus ostendit. Qui lumen corporis ad", + "candidate_score": 0.700071, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_146", + "bdc_text": "Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_923", + "psc_text": "(I Cor. IV, 7) ? Rursum ne dari nobis bonum gratiae pro nostris praecedentibus meritis crederemus, idem Apostolus admonet, dicens: Gratia estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur (Ephes. II, 8) . Qui etiam de semetipso ait: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum (I Tim. I, 13) . Quibus verbis aperte declarat quod gratia non pro meritis tribuatur, dum ex seipso docuit et quid de malitia meruit, et quid de benevolentia accepit. Rursum nonnulli jactant se habere quod non habent, sicut divina voce per prophetam de Moab dicitur: Superbiam ejus, et arrogantiam ejus ego novi, et quod non sit juxta eam virtus ejus (Jerem. XLVIII, 29) . Et sicut angelo Ecclesiae Laodiceae dicitur: Quia dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo; et nescis quia tu es miser, et miserabilis,", + "candidate_score": 0.69904, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_140_142", + "bdc_text": "Nec uno aliquo vobis opus panegyrista . Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur . Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_934", + "psc_text": "si ostenderet scientiam quam habebat? Quasi enim vas sine operculo, vel ligatura, polluitur, qui per studium ostentationis patens, nullo velamine taciturnitatis operitur. [Vet. X.] Praedicatores autem sancti partem suam reputant, si intus quidem ipsi de sapientia sua gaudeant, foris autem alios ab errore compescant; neque a se ipsis ita loquendo exeunt, ut gaudium mentis in ostensione ponant disertae locutionis, sed bonum scientiae in cordis secreto meditantur, et ibi gaudent ubi hoc percipiunt, non ubi inter tot tentationum laqueos innotescere compelluntur, quamvis cum bonum quod accipiunt innotescunt, media interveniente charitate, ex profectu audientium, et non ex propria ostensione gratulantur. Arrogantes enim cum scientiam accipiunt, nihil se accepisse aestimant, si hanc eos occultam habere contingat. Nusquam quippe suum gaudium, nisi in ore hominum ponunt. Unde et fatuae virgines in vasis suis oleum non sumpsisse referuntur (Matth. XXV, 3) , quia arrogantes omnes cum se ab aliquibus fortasse vitiis continent, bonum gloriae intra", + "candidate_score": 0.697796, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_126_128", + "bdc_text": "Nam quae ibi de vocatione gentium disputavit fusius , succinctius constringit in epistola ad Ephesios . Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei . Nam hi variis afflictionibus explorantur , nonnunquam vel inertia vel corrupta doctrina et haeresibus a simplicitate abducuntur , ut pharmaco aliquo adversus hos morbos sit opus , quod quidem coelestis medicus Paulus ea paravit epistola .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_347", + "psc_text": "Elias quid de Deo acceperat, in istis infirmitatibus quid de se esse poterat, agnoscebat. Illa potentia virtus fuit, ista infirmitas custos virtutis. In illis virtutibus ostendebat quid acceperat, in istis infirmitatibus hoc quod acceperat custodiebat. In miraculis monstrabatur Elias, in infirmitatibus servabatur. 11. Et Pauli mortem declinantis, aut Satanae tentationes patientis.---Sic Paulum video fluminum et latronum, civitatis et solitudinis, maris ac terrae pericula sustinentem (II Cor. XI, 26) , frenantem jejuniis ac vigiliis corpus, sustinentem frigoris et nuditatis aerumnam, ad ecclesiarum custodiam vigilanter se ac pastoraliter exercentem, ad tertium coelum raptum, rursumque eum in paradisum raptum (Ibid., XII, 4) , et audisse arcana verba quae non licet homini loqui; et tamen Satanae angelo ad tentandum conceditur (Ibid. XII, 7) , orat ut eximi debeat, et non exauditur. Cujus cum ipsa initia conversionis aspicio, perpendo quod ei superna pietas coelos aperit, seseque illi Jesus de sublimibus ostendit. Qui lumen corporis ad", + "candidate_score": 0.695155, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_140_142", + "bdc_text": "Nec uno aliquo vobis opus panegyrista . Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur . Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_369", + "psc_text": "ergo lucerna super caput Ecclesiae splendet, quia sacra eloquia tenebras nostrae mentis irradiant, ut in hoc caliginoso vitae praesentis loco, dum verborum Dei lucem percipimus, quae sunt agenda videamus. Nunc ad lumen ejus in tenebris ambulat, quoniam sancta universalis Ecclesia, etsi alienae occulta cogitationis non penetrat, quia quasi faciem non cognoscit in nocte, tamen ponit gressus boni operis, directa lumine supernae locutionis. Sequitur: CAPUT XII [Rec. IX]. VERS. 4.---Sicut fui in diebus adolescentiae meae, quando secreto Deus erat in tabernaculo meo. 19. Variae Ecclesiae aetates. Infantia, adolescentia, senium. In fine tamen multos susceptura est filios.---Sicut uniuscujusque hominis, sic sanctae Ecclesiae aetas describitur. Parvula quippe tunc erat, cum a nativitate recens verbum vitae praedicare non poterat. Hinc enim de illa dicitur: Soror nostra parvula est, et ubera non habet (Cant. VIII, 8) , quia nimirum sancta Ecclesia priusquam proficeret per incrementa virtutis, infirmis quibusque auditoribus praebere non potuit ubera praedicationis. Adulta", + "candidate_score": 0.694709, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_141_143", + "bdc_text": "Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur . Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia . Agnoscitis nimirum dona dei .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_934", + "psc_text": "si ostenderet scientiam quam habebat? Quasi enim vas sine operculo, vel ligatura, polluitur, qui per studium ostentationis patens, nullo velamine taciturnitatis operitur. [Vet. X.] Praedicatores autem sancti partem suam reputant, si intus quidem ipsi de sapientia sua gaudeant, foris autem alios ab errore compescant; neque a se ipsis ita loquendo exeunt, ut gaudium mentis in ostensione ponant disertae locutionis, sed bonum scientiae in cordis secreto meditantur, et ibi gaudent ubi hoc percipiunt, non ubi inter tot tentationum laqueos innotescere compelluntur, quamvis cum bonum quod accipiunt innotescunt, media interveniente charitate, ex profectu audientium, et non ex propria ostensione gratulantur. Arrogantes enim cum scientiam accipiunt, nihil se accepisse aestimant, si hanc eos occultam habere contingat. Nusquam quippe suum gaudium, nisi in ore hominum ponunt. Unde et fatuae virgines in vasis suis oleum non sumpsisse referuntur (Matth. XXV, 3) , quia arrogantes omnes cum se ab aliquibus fortasse vitiis continent, bonum gloriae intra", + "candidate_score": 0.690731, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_141_143", + "bdc_text": "Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur . Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia . Agnoscitis nimirum dona dei .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_305", + "psc_text": "Vere humiles et sancti sunt qui suis meritis nihil tribuunt.---Tincturae enim mundissimae vocantur hi qui veraciter sunt humiles et veraciter sancti, qui sciunt quidem quia ex semetipsis virtutum speciem non habent, sed hanc ex dono gratiae supervenientis tenent. Tincti enim non essent si sanctitatem naturaliter habuissent. Sed mundissimae tincturae sunt, quia humiliter custodiunt supervenientem in se virtutum gratiam quam acceperunt. Hinc est enim quod sponsi voce de sancta Ecclesia dicitur: Quae est ista quae ascendit dealbata (Cant. VI, 9; III, 6)? Quia enim sancta Ecclesia coelestem vitam naturaliter non habet, sed superveniente Spiritu, pulchritudine donorum componitur, non alba, sed dealbata memoratur. Et notandum quod superius cum dixisset: Non conferetur tinctis Indiae coloribus, eosdem colores non intulit mundos. Hoc vero in loco ut tincturam veracium virtutum ab illa philosophorum fucatione distingueret, tincturas dicens, addidit mundissimas. Tincturae enim mundissimae recte nominantur hi qui prius per prava opera foedi fuerant, superveniente tamen spiritu,", + "candidate_score": 0.690487, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_127_129", + "bdc_text": "Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei . Nam hi variis afflictionibus explorantur , nonnunquam vel inertia vel corrupta doctrina et haeresibus a simplicitate abducuntur , ut pharmaco aliquo adversus hos morbos sit opus , quod quidem coelestis medicus Paulus ea paravit epistola . Cum autem circumspicerem , cui pro more hasce commentationes , laborem meum , dedicarem , primum occurrit integritatis vestrae quatemio firmissime sibi fide , nobilitate , gloria et sanguine connexaDie Brüder Zwick waren Neffen zweiten Grades der Brüder Blarer , aber ungefähr gleich alt ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_972", + "psc_text": "specialibus tentationibus nostris nequaquam nobis singulis specialiter respondetur, ad Scripturam sacram recurrimus. Ibi videlicet invenimus quod Paulus carnis infirmitate tentatus audivit: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur (II Cor. XII, 9) . Quod idcirco illi in infirmitate propria dictum est, ne singillatim nobis omnibus diceretur. In Scriptura igitur sacra vocem Dei, afflicto Paulo, audivimus, ne cum fortasse affligimur, singuli audire eam privata consolatione quaereremus. Non ergo Dominus ad omnia 748 verba nobis respondet, quia semel loquetur, et secundo idipsum non repetet; id est, in his quae per Scripturam sacram ad patres nostros protulit, nos erudire curavit. Dicant itaque sanctae Ecclesiae doctores, dicant etiam arrogantes, cum in ea laborare quosdam pusillanimitate conspiciunt, quia nobis Deus ad verba omnia non respondet, quia semel loquetur Deus, et idipsum secundo non repetet; id est, cogitationibus vel tentationibus singulorum non jam passim per prophetarum voces, non per angelica officia satisfacit, quia in", + "candidate_score": 0.68873, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_140_142", + "bdc_text": "Nec uno aliquo vobis opus panegyrista . Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur . Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_305", + "psc_text": "Vere humiles et sancti sunt qui suis meritis nihil tribuunt.---Tincturae enim mundissimae vocantur hi qui veraciter sunt humiles et veraciter sancti, qui sciunt quidem quia ex semetipsis virtutum speciem non habent, sed hanc ex dono gratiae supervenientis tenent. Tincti enim non essent si sanctitatem naturaliter habuissent. Sed mundissimae tincturae sunt, quia humiliter custodiunt supervenientem in se virtutum gratiam quam acceperunt. Hinc est enim quod sponsi voce de sancta Ecclesia dicitur: Quae est ista quae ascendit dealbata (Cant. VI, 9; III, 6)? Quia enim sancta Ecclesia coelestem vitam naturaliter non habet, sed superveniente Spiritu, pulchritudine donorum componitur, non alba, sed dealbata memoratur. Et notandum quod superius cum dixisset: Non conferetur tinctis Indiae coloribus, eosdem colores non intulit mundos. Hoc vero in loco ut tincturam veracium virtutum ab illa philosophorum fucatione distingueret, tincturas dicens, addidit mundissimas. Tincturae enim mundissimae recte nominantur hi qui prius per prava opera foedi fuerant, superveniente tamen spiritu,", + "candidate_score": 0.688671, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_132_134", + "bdc_text": "Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio . Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt . Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1418", + "psc_text": "Codicibus, donorum; in paucis vero, sed antiquioribus, locorum invenimus. Sed quia expositione non indiget si dicatur: Nec multitudo donorum inclinet te, hoc magis exponi placuit quod cum difficultate aliquantula videtur aperiri. Haec autem quantae elationis verba sint, ipse qui ea formavit tumor ostendit. Sed quia Eliu arrogantium et beatum Job tenere typum diximus electorum, si ea subtilius discernimus, etiam nunc intra Ecclesiam quomodo arrogantibus congruant demonstramus. Sancti viri aliena opera etiam parva mirantur, sua vero etiam magna despiciunt. At contra, arrogantes aliena etiam magna despiciunt, sua vel quae parva sunt admirantur; et plerumque de suis malis bona aestimant, de alienis autem bonis mala sentire non cessant. Nam dum propriam gloriam quaerunt, perniciose student ut quidquid virtutis ab aliis agitur iniquitatis nota laceretur, et bonae pondus actionis vertunt in maculam criminis. Saepe enim cum vident ab Ecclesia districte pravos corrigi, quasi queruntur injuste innocentes affligi, et nitorem disciplinae ejus commutant appellatione", + "candidate_score": 0.686738, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_127_129", + "bdc_text": "Hisce autem tribus epistolis commodum coniungitur epistola ad Philippenses , quod in hac mira contineatur consolatio in afflictionibus , exhortatio ad charitatis , perseverantiae et virtutum studium , quae omnia iis praemodum sunt necessaria , quibus innotuit cognitio Christi et modus iustificandi per gratiam dei . Nam hi variis afflictionibus explorantur , nonnunquam vel inertia vel corrupta doctrina et haeresibus a simplicitate abducuntur , ut pharmaco aliquo adversus hos morbos sit opus , quod quidem coelestis medicus Paulus ea paravit epistola . Cum autem circumspicerem , cui pro more hasce commentationes , laborem meum , dedicarem , primum occurrit integritatis vestrae quatemio firmissime sibi fide , nobilitate , gloria et sanguine connexaDie Brüder Zwick waren Neffen zweiten Grades der Brüder Blarer , aber ungefähr gleich alt ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_986", + "psc_text": "et plagae in secretioribus ventris, quia et disciplina exterior culpas diluit, et extensam mentem compunctio poenitentiae ultione transfigit. Sed hoc inter se utraque haec differunt, quod plagae percussionum dolent, lamenta compunctionum sapiunt. Illae affligentes cruciant, ista reficiunt, dum affligunt. Per illas in afflictione moeror est, per haec in moerore laetitia. Quia tamen ipsa compunctio mentem lacerat, eamdem compunctionem non incongrue disciplinam vocat. 41. Quatuor modis justi in compunctione afficiuntur; quod exemplo Pauli ostenditur et Davidis.---Quatuor quippe sunt qualitates quibus justi viri anima in compunctione vehementer afficitur, cum aut malorum suorum reminiscitur, considerans ubi fuit; aut judiciorum Dei sententiam metuens, et secum quaerens, cogitat ubi erit; aut cum mala vitae praesentis solerter attendens, moerens considerat ubi est, aut cum bona supernae patriae contemplatur, quae quia necdum adipiscitur, lugens conspicit ubi non est. Malorum suorum Paulus meminerat, et ex eis se in quibus fuerat affligebat, cum diceret: Non sum dignus vocari apostolus,", + "candidate_score": 0.686699, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_142_144", + "bdc_text": "Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia . Agnoscitis nimirum dona dei . Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_369", + "psc_text": "ergo lucerna super caput Ecclesiae splendet, quia sacra eloquia tenebras nostrae mentis irradiant, ut in hoc caliginoso vitae praesentis loco, dum verborum Dei lucem percipimus, quae sunt agenda videamus. Nunc ad lumen ejus in tenebris ambulat, quoniam sancta universalis Ecclesia, etsi alienae occulta cogitationis non penetrat, quia quasi faciem non cognoscit in nocte, tamen ponit gressus boni operis, directa lumine supernae locutionis. Sequitur: CAPUT XII [Rec. IX]. VERS. 4.---Sicut fui in diebus adolescentiae meae, quando secreto Deus erat in tabernaculo meo. 19. Variae Ecclesiae aetates. Infantia, adolescentia, senium. In fine tamen multos susceptura est filios.---Sicut uniuscujusque hominis, sic sanctae Ecclesiae aetas describitur. Parvula quippe tunc erat, cum a nativitate recens verbum vitae praedicare non poterat. Hinc enim de illa dicitur: Soror nostra parvula est, et ubera non habet (Cant. VIII, 8) , quia nimirum sancta Ecclesia priusquam proficeret per incrementa virtutis, infirmis quibusque auditoribus praebere non potuit ubera praedicationis. Adulta", + "candidate_score": 0.686024, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_141_143", + "bdc_text": "Nam urbes praeclarae doctrinam vestram sanam , pietatem religiosam , prudentiam item senatoriam raram , sapientiam et fidem praeclaram , eruditionem quoque praesignem et humanitatem excellentem suspiciunt , hasce in vobis praedicant populi , de hisce gratulantur ecclesiae , invident has impii , venerantur illas in vobis sancti et fausta quaeque imprecantur . Accedit praeterea gloriae vestrae castissima illa soror vestra Margarita Blaurera , quae post pudicitiam virginalem et multa et magna in pauperes , hoc est in Christum sponsum , officia beneficiaque eximiis aliis dotibus multis et variis eruditionem quoque et peritiam Latinae linguae coniunxit , pia et deo dicata per omnia . Agnoscitis nimirum dona dei .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_369", + "psc_text": "ergo lucerna super caput Ecclesiae splendet, quia sacra eloquia tenebras nostrae mentis irradiant, ut in hoc caliginoso vitae praesentis loco, dum verborum Dei lucem percipimus, quae sunt agenda videamus. Nunc ad lumen ejus in tenebris ambulat, quoniam sancta universalis Ecclesia, etsi alienae occulta cogitationis non penetrat, quia quasi faciem non cognoscit in nocte, tamen ponit gressus boni operis, directa lumine supernae locutionis. Sequitur: CAPUT XII [Rec. IX]. VERS. 4.---Sicut fui in diebus adolescentiae meae, quando secreto Deus erat in tabernaculo meo. 19. Variae Ecclesiae aetates. Infantia, adolescentia, senium. In fine tamen multos susceptura est filios.---Sicut uniuscujusque hominis, sic sanctae Ecclesiae aetas describitur. Parvula quippe tunc erat, cum a nativitate recens verbum vitae praedicare non poterat. Hinc enim de illa dicitur: Soror nostra parvula est, et ubera non habet (Cant. VIII, 8) , quia nimirum sancta Ecclesia priusquam proficeret per incrementa virtutis, infirmis quibusque auditoribus praebere non potuit ubera praedicationis. Adulta", + "candidate_score": 0.685967, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_133_135", + "bdc_text": "Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt . Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent . Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2151", + "psc_text": "hominibus etiam de bona actione displicere, dum supernis tantummodo judiciis placeant; illi vero nunquam quid agant, sed quomodo de actione qualibet hominibus possint placere considerant. Isti juxta modum suae intelligentiae etiam in rebus saeculi militant caucausis Dei; illi vero per causas Dei intentioni deserviunt saeculi, quia inter ipsa quoque quae se agere sancta opera ostendunt, non conversionem 1008 quaerunt hominum, sed auras favorum. 25. Igitur dum quosdam non despectae conversationis viros iracunde vel nimie defendere terrena conspicimus, debemus hoc in illis per charitatem reprehendere, nec tamen eos reprehendendo desperare, quia plerumque uni eidemque homini et insunt quaedam judicabilia quae apparent, et magna quae latent. In nobis autem saepe magna in facie prodeunt, et nonnunquam quae reprehendenda sunt occultantur. Hinc ergo humilianda est nostrae mentis elatio, quod et illorum infirma sunt publica, et nostra secreta; et rursum fortia illorum secreta sunt, et in publico nostra vulgantur. Quos ergo de aperta infirmitate", + "candidate_score": 0.685194, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_99_101", + "bdc_text": "certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae . Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit . At diligentis et absoluti interpretis erat ista omnia observare .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1950", + "psc_text": "sanctorum praedicatorum vitam vigilanter videamus. Ipsi quippe cum verba praedicationis movent, prius se in sanctis actionibus exercent, ne in semetipsis torpentes opere, alios excitent voce; sed ante se per sublimia facta excutiunt, et tunc ad bene agendum alios sollicitos reddunt. Prius cogitationum alis semetipsos feriunt, quia quidquid in se inutiliter torpet, sollicita investigatione deprehendunt, districta animadversione corrigunt. Prius sua punire fletibus curant, et tunc quae aliorum sunt punienda denuntiant. Prius ergo alis insonant quam cantus emittant, quia antequam verba exhortationis proferant omne quod locuturi sunt operibus clamant; et cum perfecte in semetipsis vigilant, tunc dormientes alios ad vigilias vocant. 16. Ut recte suo munere defungantur praedicatores et doctores, habent a Deo.---Sed unde tanta haec doctori intelligentia, ut et sibi perfecte vigilet, et dormientes ad vigilias sub quibusdam clamoris provectibus vocet, ut et peccatorum tenebras prius caute discutiat, et discrete postmodum lucem praedicationis ostendat, ut singulis juxta modum et tempora congruat,", + "candidate_score": 0.6844, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_133_135", + "bdc_text": "Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt . Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent . Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1421", + "psc_text": "Quosdam quippe conspiciunt qui sub religionis obtentu vitio elationis intumescunt, et quod in quibusdam jure reprehendunt, hoc injuste ad crimen omnium pertrahunt: nequaquam videlicet perpendentes quod sint in ea qui et despicientes noverint perfecte temporalia regere, et amantes aeterna plenis desideriis exspectare; et dispensationem potestatis acceptae peragere, et humilitatis insitae ministerium custodire, ut nec humilitatis causa curam suscepti regiminis negligant, nec rursum occasione regiminis in eis humilitas intumescat. Etsi quidam fortasse intra ipsam sunt qui non Dei sed suae gloriae sub religionis praetextu deserviunt, studet tamen eos, aut, si valet, districte corrigere, aut, si non valet, aequanimiter tolerare; et vel corrigendo illos quasi filios amplectitur, vel tolerando quasi ab hostibus exercetur. Scit namque quod per eorum superbiam laceretur vita justorum, scit quod in ejus crimen extenditur quidquid talium pravitate peccatur, sed notam alieni criminis sustinere tanto minus metuit quanto et caput suum talia tolerasse cognoscit. De illo quippe scriptum est:", + "candidate_score": 0.682571, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_147_149", + "bdc_text": "Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus . Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus . Eatenus ergo vos ipsos et nobis impendite , ut vestri nominis auspitio hi commentarii nostri exeant in publicum , id est , ut vestri nominis authoritate vendibiliores magis propitios habeamus lectores .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_880", + "psc_text": "sanctus tot in hoc saeculo pignoribus obstrictus, inter occupationes innumeras liber ad studium praedicationis fuit. Qui fructus terrae nunquam sine pecunia comedit, quia nimirum subditis verbum bonae admonitionis reddidit, a quibus fructus corporeae servitutis accepit. Hoc namque debet omnipotenti Deo omnis qui praeest populo, hoc qui multis, hoc qui paucioribus praeest, ut sic debita ministeria a subditis exigat, quatenus ipse etiam quid semper admonitionis debeat sollicitus attendat. Omnes namque qui sub dispensatione conditoris vicario nobis ministerio jungimur sub uno ac vero Domino, quid nobis aliud 726 nisi invicem servi sumus? Cum igitur is qui subest servit ad obsequium, restat procul dubio ut is qui praeest serviat ad verbum. Cum is qui subest jussis obtemperat, oportet ut is qui praeest curam sollicitudinis ac pietatis impendat. Sicque fit ut dum studiose nunc servire nobis invicem per charitatem nitimur, quandoque cum vero Domino communi exsultatione dominemur. [Vet. XXIV.] Sed sunt nonnulli qui in", + "candidate_score": 0.681408, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_132_134", + "bdc_text": "Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio . Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt . Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1403", + "psc_text": "sui gloriam non requirunt. Illi autem qui auctoris gloriam quaerunt, sua laude cruciantur, ne non sit intus quod foris dicitur, ne, si est etiam quod dicitur, ante Dei oculos ipsis favoribus vacuetur: ne humana laus robur mentis emolliat, eamque in sui delectatione prosternat; et quae adjumentum debet esse augendi operis, jam retributio sit laboris. Cum vero sua praeconia in Dei laudem tendere sentiunt, ea etiam desiderabiliter amplectuntur. Scriptum namque est: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16) . Viam se ergo hominibus faciunt, quoties in se aliquid quo Deus cognoscatur ostendunt, quia non student in se humanam laudem figere, sed quaerunt eam per se medios ad auctoris gloriam pertransire. Arrogantes autem humanis laudibus mollia corda prostituunt, quia suis amoribus corrumpuntur. De quibus alias dicitur: Erunt homines seipsos amantes (II Tim. III, 2). Apte vero hic de hac eorum corruptione subjungitur: CAPUT XXXV.", + "candidate_score": 0.680727, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_76_78", + "bdc_text": "-Quellen und Darstellungen aus der Geschichte des Reformations jahrhunderts VI , S. 91-102 , Nr. 62-64. 66 ). , verum adeo non debere illorum diligentiam absterrere a scribendo , ut incitet potius , utpote qui enarratione ipsorum diligenti plurimum possim iuvari . Vicit tandem obstinatiam meam ratio , operis difficultatem cum veterum tum recensiorum diligentia . Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_657", + "psc_text": "historicus sensus sequendus est, nec semper allegoricus.---Intellectus sacri eloquii inter textum et mysterium tanta est libratione pensandus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursus torpor incuriae vacuum relinquat. Multae quippe ejus sententiae tanta allegoriarum conceptione sunt gravidae, ut quisquis eas ad solam tenere historiam nititur, earum notitia per suam incuriam privetur. Nonnullae vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare desiderat, 677 intus quidem nihil inveniat, sed hoc sibi etiam quod foris loquuntur abscondat. 2. Probatur prior propositio.---Unde bene quoque narratione historica per significationem dicitur: Tollens Jacob virgas populeas virides, et amygdalinas, et ex platanis, ex parte decorticavit eas, detractisque corticibus, in his quae exspoliata fuerant candor apparuit; illa vero quae integra erant viridia permanserunt, atque in hunc modum color effectus est varius (Genes. XXX, 37) . Ubi et subditur: Posuitque eas in canalibus in quibus effundebatur aqua, ut cum venissent", + "candidate_score": 0.679152, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_133_135", + "bdc_text": "Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt . Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent . Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1946", + "psc_text": "aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur; aliter qui bona nec inchoant, aliter qui inchoata minime consummant; aliter qui mala occulte agunt, et bona publice, aliter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice mala de se opinari permittunt. Et quidem de singulis quis sit admonitionis ordo subtiliter insinuare debuimus, sed formidata locutionis prolixitate praepedimur. Auctore autem Deo in alio opere id explere appetit animus, si tamen laboriosae hujus vitae adhuc aliquantulum tempus restaverit. [Vet. VII.] 14. Iniqui altis et magnis vocibus increpandi, lenibus et blandis admonendi qui ab iniquitate recesserunt.---Habemus vero aliud quod de galli hujus intelligentia considerare debeamus, quia profundioribus horis noctis valentiores ac productiores edere cantus solet, cum vero matutinum jam tempus appropinquat, leniores et minutiores omnimodo voces format. In quibus galli hujus intelligentia quid nobis innuat considerata praedicatorum discretio demonstrat. Qui cum iniquis adhuc mentibus praedicant, altis et magnis vocibus", + "candidate_score": 0.676828, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_144_146", + "bdc_text": "Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae . Nihil habemus , quod non acceperimus . Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_922", + "psc_text": "non arrogaret. Neque enim prava condemnatio est ex eo bono quod communiter datur private gloriari, scire bonum unde acceperit, et nescire quomodo bono uti debeat quod accepit. [Vet. VII.] Quatuor quippe sunt species quibus omnis tumor arrogantium demonstratur, cum bonum aut a semetipsis habere se aestimant, aut si sibi datum desuper credunt, pro suis se hoc accepisse meritis putant; aut certe cum jactant se habere quod non habent; aut, despectis caeteris, singulariter videri appetunt habere quod habent. A semetipso enim bonum se habere jactabat, cui per Apostolum dicitur: Quid autem habes quod non accepisti, 737 quid gloriaris quasi non acceperis (I Cor. IV, 7) ? Rursum ne dari nobis bonum gratiae pro nostris praecedentibus meritis crederemus, idem Apostolus admonet, dicens: Gratia estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur (Ephes. II, 8) . Qui etiam de semetipso ait:", + "candidate_score": 0.676597, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89_91", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus . Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1946", + "psc_text": "aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur; aliter qui bona nec inchoant, aliter qui inchoata minime consummant; aliter qui mala occulte agunt, et bona publice, aliter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice mala de se opinari permittunt. Et quidem de singulis quis sit admonitionis ordo subtiliter insinuare debuimus, sed formidata locutionis prolixitate praepedimur. Auctore autem Deo in alio opere id explere appetit animus, si tamen laboriosae hujus vitae adhuc aliquantulum tempus restaverit. [Vet. VII.] 14. Iniqui altis et magnis vocibus increpandi, lenibus et blandis admonendi qui ab iniquitate recesserunt.---Habemus vero aliud quod de galli hujus intelligentia considerare debeamus, quia profundioribus horis noctis valentiores ac productiores edere cantus solet, cum vero matutinum jam tempus appropinquat, leniores et minutiores omnimodo voces format. In quibus galli hujus intelligentia quid nobis innuat considerata praedicatorum discretio demonstrat. Qui cum iniquis adhuc mentibus praedicant, altis et magnis vocibus", + "candidate_score": 0.675573, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_101_103", + "bdc_text": "At diligentis et absoluti interpretis erat ista omnia observare . Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant . Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_232", + "psc_text": "plana sanctae Ecclesiae expositionis verba conspiciens, et non allegoriarum tenebris obscura, exclamavit dicens: Locus fluviorum rivi latissimi et patentes. (Isai. XXXIII. 21) . Testamenti enim veteris dicta quasi angusti et clausi rivi fuerant, qui immensas 584 scientiae suae sententias collectione obscurissima constringebant. At contra doctrina sanctae Ecclesiae rivi et lati et patentes sunt, quia ejus dicta et invenientibus multa sunt et quaerentibus plana. Ait ergo: Profunda fluviorum scrutatus est, et abscondita produxit in lucem. Quia dum suis expositoribus intelligentiae spiritum infudit, antiquas prophetantium obscuritates aperuit. Et hoc jam sancta Ecclesia per spiritum agnoscit, quod Synagoga prius per litteram intelligere omnino non valuit. Unde et Moyses cum populo loqueretur (Exod. XXXIV, 33) , faciem velabat, ut videlicet designaret quod ille Judaeorum populus legis verba cognosceret, sed ejusdem claritatem legis omnimodo non videret. Unde recte et per Paulum dicitur: Usque in hodiernum enim diem cum legitur Moyses, velamen est positum super eor", + "candidate_score": 0.675362, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_102", + "bdc_text": "Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_399", + "psc_text": "[Rec. XII]. VERS. 11.---Auris audiens beatificabat me, et oculus videns testimonium reddebat mihi. 28. Ecclesiae testimonium reddere debemus bene vivendo.---Dum beatificari se ab audientibus, sibique testimonium reddi a videntibus fatetur beatus Job, qualis in sermone, qualis in opere fuerit, ostenditur. Neque enim aut in opere jam perfectus est, cui adhuc linguae pravitas contradicit; aut in sermone laudabilis, qui hoc quod loquitur opere non ostendit. Ut igitur beatus Job amicorum suorum increpationibus exactus utraque se habuisse perhibeat, sese et audientibus et videntibus venerationi fuisse manifestat. Quod si ad vocem sanctae Ecclesiae referamus, ille ejus verba beatificat, quia ea quae audierit opere consummat. Ille ei testimonium reddit, qui exemplis vitae illi bene vivendo respondet. Sanctam etenim Ecclesiam ille veraciter videt, cujus testatur vita quia videt. Ad hoc namque bonorum intra eam rectitudo cernitur, ut quique hanc viderint, a suis pravitatibus corrigantur. Necdum ergo intra sanctam Ecclesiam videt bonos, qui non est emendatus", + "candidate_score": 0.675192, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_102_104", + "bdc_text": "Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant . Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est . In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1220", + "psc_text": "videbant opere quod professione cernebant. Unde etiam de Balaam scriptum est: Qui cadens apertos habet oculos (Num. XXIV, 16) . Cadens quippe in opere apertos tenuit oculos in contemplatione. Ita ergo hi etiam oculos aperientes in fide, et non videntes in opere, intra Ecclesiam positi pia specie, extra Ecclesiam inventi sunt impia conversatione. De quibus alias bene scriptum est: Vidi impios sepultos, qui cum adviverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi justorum operum (Eccle. VIII, 10) . 802 26. Multos falsos Christianos Ecclesiae pax abscondit. Quidam ex professione Christianae religionis gloriam quaerunt.---Multos enim peste propriae pravitatis obsessos sub Christiano nomine ipsa tranquillitas ecclesiasticae pacis abscondit. Quos tamen si levis persecutionis aura pulsaverit, mox extra aream velut paleas tollit. [Vet. XV.] Quidam vero idcirco Christianitatis vocatione signantur, quia Christi nomine sublimiter exaltato, pene omnes jam videri fideles aspiciunt; et pro eo quod hoc vocari alios cernunt, ipsi non", + "candidate_score": 0.674756, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_132_134", + "bdc_text": "Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio . Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt . Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2151", + "psc_text": "hominibus etiam de bona actione displicere, dum supernis tantummodo judiciis placeant; illi vero nunquam quid agant, sed quomodo de actione qualibet hominibus possint placere considerant. Isti juxta modum suae intelligentiae etiam in rebus saeculi militant caucausis Dei; illi vero per causas Dei intentioni deserviunt saeculi, quia inter ipsa quoque quae se agere sancta opera ostendunt, non conversionem 1008 quaerunt hominum, sed auras favorum. 25. Igitur dum quosdam non despectae conversationis viros iracunde vel nimie defendere terrena conspicimus, debemus hoc in illis per charitatem reprehendere, nec tamen eos reprehendendo desperare, quia plerumque uni eidemque homini et insunt quaedam judicabilia quae apparent, et magna quae latent. In nobis autem saepe magna in facie prodeunt, et nonnunquam quae reprehendenda sunt occultantur. Hinc ergo humilianda est nostrae mentis elatio, quod et illorum infirma sunt publica, et nostra secreta; et rursum fortia illorum secreta sunt, et in publico nostra vulgantur. Quos ergo de aperta infirmitate", + "candidate_score": 0.674118, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_76_78", + "bdc_text": "-Quellen und Darstellungen aus der Geschichte des Reformations jahrhunderts VI , S. 91-102 , Nr. 62-64. 66 ). , verum adeo non debere illorum diligentiam absterrere a scribendo , ut incitet potius , utpote qui enarratione ipsorum diligenti plurimum possim iuvari . Vicit tandem obstinatiam meam ratio , operis difficultatem cum veterum tum recensiorum diligentia . Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_231", + "psc_text": "in eis interna spiritalia quaerimus, eorum profunda rimamur. Quod ipse Dominus facere dicitur, quia id nos agere ipso donante praevalemus. Per nos ergo qui non litteram quae occidit, sed spiritum qui vivificat sequimur, profunda fluviorum Dominus scrutatur, et abscondita in lucem producit, quia dicta legis, quae caliginosa nimis historia obscurat, nunc expositio spiritalis illuminat. Unde et loquens in parabolis per Evangelium Veritas discipulis praecepit, dicens: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta (Matth. X, 27) . Aperte namque dicta exponentium fecerunt nobis esse jam conspicuas sententias antiquorum Patrum. Unde Isaias propheta plana sanctae Ecclesiae expositionis verba conspiciens, et non allegoriarum tenebris obscura, exclamavit dicens: Locus fluviorum rivi latissimi et patentes. (Isai. XXXIII. 21) . Testamenti enim veteris dicta quasi angusti et clausi rivi fuerant, qui immensas 584 scientiae suae sententias collectione obscurissima constringebant. At contra doctrina sanctae Ecclesiae rivi et lati", + "candidate_score": 0.673339, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1069", + "psc_text": "vicinum animal ferio, si aliquando alteri opus bonum quod imitetur ostendo. 20. Quod exemplo sanctorum apostolorum Pauli et Petri confirmatur.---Sed quia sanctorum vitam significari istis animalibus diximus, libet in ipso volatu animalium oculos mentis attollere, et quanta vicissim alarum percussione se excitent, subtili consideratione pensare. Paulus namque, cum caeterorum sanctorum sollicitudinem in praedicatione robustius laborando transcenderet, ut ab elatione se premeret, et vires suas in humilitatis gremio nutriret, crudelitatis suae antiquae non immemor, apostolorum omnium innocentiam contemplatus, ait: Ego enim sum minimus apostolorum, qui non sum dignus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei (I Cor. XV, 9) . Et tamen eorumdem omnium apostolorum primus, quasi accepti principatus oblitus, ac si minus ipse aliquid saperet, in Paulo sapientiam miratur, dicens: Sicut et charissimus frater noster Paulus secundum datam sibi sapientiam scripsit vobis, sicut et in omnibus epistolis, loquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu (II Petr.", + "candidate_score": 0.671202, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_100_102", + "bdc_text": "Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit . At diligentis et absoluti interpretis erat ista omnia observare . Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_373", + "psc_text": "subtilissimae cogitationes nostrae patent oculis Dei. Omnia enim, sicut scriptum est, nuda et aperta sunt oculis ejus (Hebr. IV, 13) . Et saepe in exteriori opere ante oculos hominum inordinati apparere metuimus, et in interiori cogitatione illius respectum non metuimus, quem videntem omnia non videmus. Multo enim magis intrinsecus Deo quam extrinsecus hominibus conspicabiles sumus. Unde et sancti omnes foris 614 se intusque circumspiciunt, et vel reprehendendo se exterius, vel iniquos se interius videri invisibiliter timent. Hinc est quod animalia quae per prophetam videntur, in circuitu et intus plena oculis esse memorantur (Ezech. I, 18; X, 12) . Quisquis enim exteriora sua honeste disponit, sed interiora negligit, in circuitu oculos habet, sed intus non habet. Sancti vero omnes, quia et exteriora sua circumspiciunt, ut bona de se exempla fratribus praebeant, et interiora sua vigilanter attendunt, quia sese irreprobabiles interni judicis obtutibus parant, et oculos in circuitu et intus habere perhibentur;", + "candidate_score": 0.670561, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_133_135", + "bdc_text": "Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt . Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent . Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_939", + "psc_text": "3) . Intus ergo cor concaluit, quia dilectionis ardor per admonitionem locutionis exterius emanare recusavit. Ignis in meditatione cordis exarsit, quia increpatio delinquentium a correptione oris refrixit. Charitatis enim zelus consolatione admirabili augendo se temperat, quando contra iniquorum opera per vocem correptionis emanat, ut et quae corrigere non valet, increpare non desinat, ne se participem delinquentium ex consensu taciturnitatis addicat. [Vet. XI.] 19. Nonnulla vitia virtutes mentiuntur.---Sed quia saepe nonnulla vitia virtutes se esse mentiuntur, sicut effusio nonnunquam misericordia, et tenacia nonnunquam parcimonia, et crudelitas aliquando justitia vult videri, ita plerumque mentem ad loquendi impetum, vanae gloriae anxietas nequaquam se intra silentium capiens, quasi zelus charitatis inflammat, atque appetitae ostensionis vis ad effrenationem locutionis impellit, et quasi sub studio consulendi libido erumpit apparendi. Non enim curat loquendo quid prosit, sed quid appareat; nec studet ut malum quod cernit corrigat, sed bonum quod sentit ostendat. Unde Eliu quoque spiritu elationis extensus,", + "candidate_score": 0.669523, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_144_146", + "bdc_text": "Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae . Nihil habemus , quod non acceperimus . Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_923", + "psc_text": "(I Cor. IV, 7) ? Rursum ne dari nobis bonum gratiae pro nostris praecedentibus meritis crederemus, idem Apostolus admonet, dicens: Gratia estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur (Ephes. II, 8) . Qui etiam de semetipso ait: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum (I Tim. I, 13) . Quibus verbis aperte declarat quod gratia non pro meritis tribuatur, dum ex seipso docuit et quid de malitia meruit, et quid de benevolentia accepit. Rursum nonnulli jactant se habere quod non habent, sicut divina voce per prophetam de Moab dicitur: Superbiam ejus, et arrogantiam ejus ego novi, et quod non sit juxta eam virtus ejus (Jerem. XLVIII, 29) . Et sicut angelo Ecclesiae Laodiceae dicitur: Quia dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo; et nescis quia tu es miser, et miserabilis,", + "candidate_score": 0.668931, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_132_134", + "bdc_text": "Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio . Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt . Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1421", + "psc_text": "Quosdam quippe conspiciunt qui sub religionis obtentu vitio elationis intumescunt, et quod in quibusdam jure reprehendunt, hoc injuste ad crimen omnium pertrahunt: nequaquam videlicet perpendentes quod sint in ea qui et despicientes noverint perfecte temporalia regere, et amantes aeterna plenis desideriis exspectare; et dispensationem potestatis acceptae peragere, et humilitatis insitae ministerium custodire, ut nec humilitatis causa curam suscepti regiminis negligant, nec rursum occasione regiminis in eis humilitas intumescat. Etsi quidam fortasse intra ipsam sunt qui non Dei sed suae gloriae sub religionis praetextu deserviunt, studet tamen eos, aut, si valet, districte corrigere, aut, si non valet, aequanimiter tolerare; et vel corrigendo illos quasi filios amplectitur, vel tolerando quasi ab hostibus exercetur. Scit namque quod per eorum superbiam laceretur vita justorum, scit quod in ejus crimen extenditur quidquid talium pravitate peccatur, sed notam alieni criminis sustinere tanto minus metuit quanto et caput suum talia tolerasse cognoscit. De illo quippe scriptum est:", + "candidate_score": 0.668833, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_133_135", + "bdc_text": "Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt . Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent . Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_811", + "psc_text": "Judaei scilicet persequentes, vel gentiles credentes, quia et illi moliti sunt corpus illius, quasi consumendo, exstinguere, et isti esurientem mentem suam desiderant per quotidianum immolationis sacrificium de ejus carnibus satiare. [Vet. XII.] Sed nunc solius historiae virtutem sequentes, pensemus quanta fortitudine sancti viri animus extra intraque sollicitus ad omnia partitur. Qui si injuste agentibus aut unquam per silentium cederet, aut per rectitudinem non contrairet, profecto adversarios non habuisset. Sed in eo quod vias vitae tenuit, exoptatores suae mortis invenit. Foris patentes adversarios pertulit, intus latentes. Minor est autem virtus certaminis foris quempiam videre mala quae superet, et intus quod toleret non habere. Perfectae autem magnitudinis laus est adversa perpeti ei exterius fortiter, et interius clementer. Nam sunt nonnulla quae in ipsa quoque familiarium conversatione corrigi nequeunt sine culpa corrigentis; atque ideo cum vel corrigentem inquinant, vel non omnino haec agentem gravant, magna magisterii arte dissimulanda sunt, ipsaque hac dissimulatione toleranda.", + "candidate_score": 0.668465, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98_100", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae . Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_899", + "psc_text": "typum gerere, quos sanctus vir redarguit cultui perversorum dogmatum deservire. Quia igitur Job interpretatur dolens, quo nimirum dolore vel Mediatoris passio, vel sanctae Ecclesiae labor exprimitur, quae multiplici praesentis vitae fatigatione cruciatur, amici quoque ejus ex vocabulo nominis meritum suae indicant actionis. Nam Eliphaz Latina lingua dicitur Dei contemptus. Et quid aliud haeretici faciunt, nisi quod dum falsa de Deo sentiunt, eum superbiendo contemnunt? Baldad interpretatur vetustas sola. Bene autem omnes haeretici in his quae de Domino loquuntur, dum non intentione recta, sed appetitione temporalis gloriae videri praedicatores appetunt, vetustas sola nominantur. Ad loquendum quippe, non zelo novi hominis, 732 sed vitae veteris pravitate concitantur. Sophar quoque Latino sermone dicitur dissipatio speculae, vel speculationem dissipans. Mentes namque fidelium ad contemplanda superna se erigunt; sed dum haereticorum verba pervertere recta contemplantes appetunt, speculam dissipare conantur. In tribus itaque amicorum Job nominibus tres in haereticis perditionum casus exprimuntur. Nisi enim Deum contemnerent,", + "candidate_score": 0.668221, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_133_135", + "bdc_text": "Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt . Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent . Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1418", + "psc_text": "Codicibus, donorum; in paucis vero, sed antiquioribus, locorum invenimus. Sed quia expositione non indiget si dicatur: Nec multitudo donorum inclinet te, hoc magis exponi placuit quod cum difficultate aliquantula videtur aperiri. Haec autem quantae elationis verba sint, ipse qui ea formavit tumor ostendit. Sed quia Eliu arrogantium et beatum Job tenere typum diximus electorum, si ea subtilius discernimus, etiam nunc intra Ecclesiam quomodo arrogantibus congruant demonstramus. Sancti viri aliena opera etiam parva mirantur, sua vero etiam magna despiciunt. At contra, arrogantes aliena etiam magna despiciunt, sua vel quae parva sunt admirantur; et plerumque de suis malis bona aestimant, de alienis autem bonis mala sentire non cessant. Nam dum propriam gloriam quaerunt, perniciose student ut quidquid virtutis ab aliis agitur iniquitatis nota laceretur, et bonae pondus actionis vertunt in maculam criminis. Saepe enim cum vident ab Ecclesia districte pravos corrigi, quasi queruntur injuste innocentes affligi, et nitorem disciplinae ejus commutant appellatione", + "candidate_score": 0.667495, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_779", + "psc_text": "ab eo in quo sibi placent mentis oculos divertunt, omnem in se de peractis bonis laetitiam deprimunt, et de his quae se minus egisse intelligunt tristitiam requirunt, indignos se aestimant, et pene soli bona sua non vident, quae in se videnda omnibus ad exemplum praebent. Hinc est quod Paulus, dum expleta in se bona postponeret, et sola adhuc reliqua quae essent explenda cogitaret, dixit: Ego me non arbitror apprehendisse (Philip. III, 13) . Hinc est quod ut posset se de bonis quae agebat humiliare, studebat ad animum praeterita mala reducere, dicens: Qui prius fui blasphemus, et perseculor, et contumeliosus (I Tim. I, 13) . [Vet. VII.] 13. Quando bona a se facta in memoriam revocari, aut narrare liceat.---Qui et si aliquando dixit: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servari (II Tim. IV, 7) ? Intuendum summopere est quia illud eo tempore intulit quo jam ex corpore discessurum se esse cognovit.", + "candidate_score": 0.667425, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89_91", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus . Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1350", + "psc_text": "brevitate constringant. Tanto enim semetipsos credunt doctiores ostendere, quanto se potuerint multiplicitate loquacitatis aperire. Sed quia saepe sibi sentiunt silentii reverentiam non deferri, Domini nonnunquam potentiam de quo quasi loquuntur insinuant, ac sub praetextu illius sibi silentium exigunt, quod minime merentur; et dum specietenus Deum proferunt, auditum sibi ex reverentia ejus exigentes, se student magis ostendere quam illius facta praedicare. Unde et Eliu subjungit, dicens: IBID.---Adhuc enim habeo quod pro Deo loquar. 831 Quia vero nonnunquam doctores sancti crebro repetunt si qua obscurius dicunt, ut quae occulta praedicant auditorum cordibus voce haec iterationis infundant, plerumque hoc appetunt etiam arrogantes imitari, et insolenter ea quae dixerint replicant, non quo auditorum cordibus insinuare res appetant, sed quo eorum judicio videri eloquentes volunt. Unde Eliu subjungens ait: VERS. 3.---Repetam scientiam meam a principio. Sed quia nominata scientia, tumor cordis in voce claruerat; arrogans aperte cognoscitur, si non citius aliquo velamine pallietur. Unde mox", + "candidate_score": 0.667382, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_130_132", + "bdc_text": "vgl. Moeller , Zwick 15f. . Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent . Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1403", + "psc_text": "sui gloriam non requirunt. Illi autem qui auctoris gloriam quaerunt, sua laude cruciantur, ne non sit intus quod foris dicitur, ne, si est etiam quod dicitur, ante Dei oculos ipsis favoribus vacuetur: ne humana laus robur mentis emolliat, eamque in sui delectatione prosternat; et quae adjumentum debet esse augendi operis, jam retributio sit laboris. Cum vero sua praeconia in Dei laudem tendere sentiunt, ea etiam desiderabiliter amplectuntur. Scriptum namque est: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16) . Viam se ergo hominibus faciunt, quoties in se aliquid quo Deus cognoscatur ostendunt, quia non student in se humanam laudem figere, sed quaerunt eam per se medios ad auctoris gloriam pertransire. Arrogantes autem humanis laudibus mollia corda prostituunt, quia suis amoribus corrumpuntur. De quibus alias dicitur: Erunt homines seipsos amantes (II Tim. III, 2). Apte vero hic de hac eorum corruptione subjungitur: CAPUT XXXV.", + "candidate_score": 0.667289, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_134_136", + "bdc_text": "Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent . Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo . Nec ego vel lucrum facere vel encomia canere institui .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_939", + "psc_text": "3) . Intus ergo cor concaluit, quia dilectionis ardor per admonitionem locutionis exterius emanare recusavit. Ignis in meditatione cordis exarsit, quia increpatio delinquentium a correptione oris refrixit. Charitatis enim zelus consolatione admirabili augendo se temperat, quando contra iniquorum opera per vocem correptionis emanat, ut et quae corrigere non valet, increpare non desinat, ne se participem delinquentium ex consensu taciturnitatis addicat. [Vet. XI.] 19. Nonnulla vitia virtutes mentiuntur.---Sed quia saepe nonnulla vitia virtutes se esse mentiuntur, sicut effusio nonnunquam misericordia, et tenacia nonnunquam parcimonia, et crudelitas aliquando justitia vult videri, ita plerumque mentem ad loquendi impetum, vanae gloriae anxietas nequaquam se intra silentium capiens, quasi zelus charitatis inflammat, atque appetitae ostensionis vis ad effrenationem locutionis impellit, et quasi sub studio consulendi libido erumpit apparendi. Non enim curat loquendo quid prosit, sed quid appareat; nec studet ut malum quod cernit corrigat, sed bonum quod sentit ostendat. Unde Eliu quoque spiritu elationis extensus,", + "candidate_score": 0.66728, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_90", + "bdc_text": "Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1350", + "psc_text": "brevitate constringant. Tanto enim semetipsos credunt doctiores ostendere, quanto se potuerint multiplicitate loquacitatis aperire. Sed quia saepe sibi sentiunt silentii reverentiam non deferri, Domini nonnunquam potentiam de quo quasi loquuntur insinuant, ac sub praetextu illius sibi silentium exigunt, quod minime merentur; et dum specietenus Deum proferunt, auditum sibi ex reverentia ejus exigentes, se student magis ostendere quam illius facta praedicare. Unde et Eliu subjungit, dicens: IBID.---Adhuc enim habeo quod pro Deo loquar. 831 Quia vero nonnunquam doctores sancti crebro repetunt si qua obscurius dicunt, ut quae occulta praedicant auditorum cordibus voce haec iterationis infundant, plerumque hoc appetunt etiam arrogantes imitari, et insolenter ea quae dixerint replicant, non quo auditorum cordibus insinuare res appetant, sed quo eorum judicio videri eloquentes volunt. Unde Eliu subjungens ait: VERS. 3.---Repetam scientiam meam a principio. Sed quia nominata scientia, tumor cordis in voce claruerat; arrogans aperte cognoscitur, si non citius aliquo velamine pallietur. Unde mox", + "candidate_score": 0.666939, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89_91", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus . Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1974", + "psc_text": "irascentem corripere, quo alienata mente non solum non aliena verba percipere, sed semetipsum vix valet tolerare? Furentem quippe qui per invectionem corripit, quasi ei qui non sentiat, plagas ebrio imponit. Doctrina itaque ut pervenire ad cor audientis valeat, quae sibi congrua sint temporum momenta perpendat. Bene ergo de his catulis dicitur: Quando cubant in antris, et in specubus insidiantur. Doctores enim sancti quando et arguenda conspiciunt et tamen se per silentium in cogitationibus retinent, quasi in specubus latent, et velut in antris se contegunt quia in suis cordibus occultantur. Sed cum opportunum tempus invenerint, repente prosiliunt, nulla quae dicenda sunt reticent, et cervicem superbientium morsu asperae increpationis tenent. Sive itaque per apostolos, sive per doctores, quos in apostolorum locum subrogavit, huic leaenae Dominus quotidie praedam capit, et per eos quos cepit alios etiam capere non desistit. Ad hoc quippe justi hujus mundi peccatores rapiunt, ut per conversos eos etiam alii", + "candidate_score": 0.666783, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_88_90", + "bdc_text": "Alium ordinem et tractatum alia requirunt tempora . Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1350", + "psc_text": "brevitate constringant. Tanto enim semetipsos credunt doctiores ostendere, quanto se potuerint multiplicitate loquacitatis aperire. Sed quia saepe sibi sentiunt silentii reverentiam non deferri, Domini nonnunquam potentiam de quo quasi loquuntur insinuant, ac sub praetextu illius sibi silentium exigunt, quod minime merentur; et dum specietenus Deum proferunt, auditum sibi ex reverentia ejus exigentes, se student magis ostendere quam illius facta praedicare. Unde et Eliu subjungit, dicens: IBID.---Adhuc enim habeo quod pro Deo loquar. 831 Quia vero nonnunquam doctores sancti crebro repetunt si qua obscurius dicunt, ut quae occulta praedicant auditorum cordibus voce haec iterationis infundant, plerumque hoc appetunt etiam arrogantes imitari, et insolenter ea quae dixerint replicant, non quo auditorum cordibus insinuare res appetant, sed quo eorum judicio videri eloquentes volunt. Unde Eliu subjungens ait: VERS. 3.---Repetam scientiam meam a principio. Sed quia nominata scientia, tumor cordis in voce claruerat; arrogans aperte cognoscitur, si non citius aliquo velamine pallietur. Unde mox", + "candidate_score": 0.666557, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_146", + "bdc_text": "Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_922", + "psc_text": "non arrogaret. Neque enim prava condemnatio est ex eo bono quod communiter datur private gloriari, scire bonum unde acceperit, et nescire quomodo bono uti debeat quod accepit. [Vet. VII.] Quatuor quippe sunt species quibus omnis tumor arrogantium demonstratur, cum bonum aut a semetipsis habere se aestimant, aut si sibi datum desuper credunt, pro suis se hoc accepisse meritis putant; aut certe cum jactant se habere quod non habent; aut, despectis caeteris, singulariter videri appetunt habere quod habent. A semetipso enim bonum se habere jactabat, cui per Apostolum dicitur: Quid autem habes quod non accepisti, 737 quid gloriaris quasi non acceperis (I Cor. IV, 7) ? Rursum ne dari nobis bonum gratiae pro nostris praecedentibus meritis crederemus, idem Apostolus admonet, dicens: Gratia estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur (Ephes. II, 8) . Qui etiam de semetipso ait:", + "candidate_score": 0.665803, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_89_91", + "bdc_text": "Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus . Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1950", + "psc_text": "sanctorum praedicatorum vitam vigilanter videamus. Ipsi quippe cum verba praedicationis movent, prius se in sanctis actionibus exercent, ne in semetipsis torpentes opere, alios excitent voce; sed ante se per sublimia facta excutiunt, et tunc ad bene agendum alios sollicitos reddunt. Prius cogitationum alis semetipsos feriunt, quia quidquid in se inutiliter torpet, sollicita investigatione deprehendunt, districta animadversione corrigunt. Prius sua punire fletibus curant, et tunc quae aliorum sunt punienda denuntiant. Prius ergo alis insonant quam cantus emittant, quia antequam verba exhortationis proferant omne quod locuturi sunt operibus clamant; et cum perfecte in semetipsis vigilant, tunc dormientes alios ad vigilias vocant. 16. Ut recte suo munere defungantur praedicatores et doctores, habent a Deo.---Sed unde tanta haec doctori intelligentia, ut et sibi perfecte vigilet, et dormientes ad vigilias sub quibusdam clamoris provectibus vocet, ut et peccatorum tenebras prius caute discutiat, et discrete postmodum lucem praedicationis ostendat, ut singulis juxta modum et tempora congruat,", + "candidate_score": 0.665103, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_103_105", + "bdc_text": "Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est . In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ; item , qui gloriam dei , non suam quaerunt .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1532", + "psc_text": "quasi subter coelos lumen illius, terminos respicit, quia post sublimem vitam praecedentium etiam peccatorum mores actusque gratiae suae illustratione comprehendit. Qui etsi virtutum signa nunc per vitam fidelium crebro non exerit, ab eisdem tamen fidelibus per virtutem operum nunquam recedit. Potest etiam lumen illius super terminos terrae ita intelligi, quod praedicatio supernae gratiae dum gentes ad fidem colligit, intra semetipsam mundi limites clausit. 38. Divinae gratiae miraculum in conversione peccatorum in extremis positorum.---Vel certe termini terrae. sunt fines hominum peccatorum. Et saepe contingit ut plerique Deum deserant, et vitae suae tempora in desideriis carnalibus expendant; sed tamen superna gratia respecti in extremis suis ad Deum redeunt, quae sint judicia aeterna cognoscunt, cunctaque quae se perverse egisse meminerint, fletibus puniunt, atque haec vere se insequi rectis operibus ostendunt. Quibus subsequente justitia, profecto totum dimittitur quod ante deliquerunt. Hinc enim per prophetiae spiritum Anna dicit: Dominus judicabit fines terrae (I Reg. II,", + "candidate_score": 0.664932, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_132_134", + "bdc_text": "Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio . Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt . Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_800", + "psc_text": "sibi mali inesse cognoscunt, de mortali propagine sentiunt meritum; quidquid vero in se boni inspiciunt, immortalis gratiae cognoscunt donum, eique de accepto munere debitores fiunt, qui et praeveniendo dedit eis bonum velle quod noluerunt, et subsequendo concessit bonum posse quod volunt. Unde bene per Joannem dicitur: Adoraverunt viventem in saecula saeculorum, mittentes coronas suas ante thronum Domini (Apoc. IV, 10) . Coronas namque suas ante thronum Domini mittere est certaminum suorum victorias non sibi tribuere, sed auctori, ut ad illum referant gloriam laudis, a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Beatus ergo Job, quia sic bona quae operatus est narrat, ut tamen haec suae operationi non tribuat, sed ad auctoris laudem recurrat, manum suam ore suo osculatum fuisse se denegat. Ac si patenter dicat: Ego mea opera tanquam mea non profero, quia auctoris sui gratiam negare convincitur, quisquis sibi tribuit quod operatur. Unde et protinus subdit: CAPUT X. VERS. 28.---Quae", + "candidate_score": 0.663487, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_48_50", + "bdc_text": "Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte . Seine \"Annotationes \" zum Neuen Testament wurden 1505 von Erasmus herausgegeben und sind enthalten in : Opera omnia , Basel 1540 ( Nachdruck :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1490", + "psc_text": "cum a Jerusalem per circuitum usque ad Illyricum ad corda mortalium veniens, in ejus mente Dominus quiescebat (Rom. XV, 19) ? Nubes quippe erat hominibus, tentorium Deo, quia quem praedicando, infundebat audientibus, hunc invisibiliter in mente retinebat. Idem rursus dum catenis vinctus Romam peteret Paulus occupaturus mundum, latens in ejus pectore quasi sub tentorio ibat Deus (Act. XXVIII, 15) , quia et occultus videri non poterat, et per verba praedicationis proditus iter inchoatae gratiae sine cessatione peragebat. Nubes ejus Moyses exstitit, cum priusquam plebi Israeliticae ducatum praeberet, quadraginta annis in deserto 862 permanens, et sublimia appetens, a conversatione populi segregatus vixit. Sed tentorium Dei factus est, cum ad revocandum populum in Aegyptum missus ibat (Exod. III, 10) , portans invisibilem in corde veritatem, cum omnipotens Deus, qui patescebat in opere, latebat in corde. Et ubique praesens omnia continens, iter in suo famulo in Aegyptum veniens faciebat. Unde scriptum est: Ivit", + "candidate_score": 0.663231, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_76_78", + "bdc_text": "-Quellen und Darstellungen aus der Geschichte des Reformations jahrhunderts VI , S. 91-102 , Nr. 62-64. 66 ). , verum adeo non debere illorum diligentiam absterrere a scribendo , ut incitet potius , utpote qui enarratione ipsorum diligenti plurimum possim iuvari . Vicit tandem obstinatiam meam ratio , operis difficultatem cum veterum tum recensiorum diligentia . Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_473", + "psc_text": "ex ipsis possint, ea procul dubio non judicaturi, sed secuturi audiunt. 3. Ejus doctrinae nihil addunt. Secus haeretici.---De quibus recte subjungitur: Verbis meis addere nihil audebant, quia nimirum tunc haeretici cum contra hanc libertate pessima fuerint effrenati, dictis ejus addere aliquid praesumunt, cum praedicamentorum ejus rectitudinem quasi emendare moliuntur, Quae adhuc de bonis auditoribus subdit: Et super illos stillabat eloquium meum. 4. Praedicatores ad auditorum captum debent se contrahere.---In hac stillatione eloquii quid aliud quam mensura sanctae praedicationis accipitur? quia oportet 636 ut exhortationis gratia singulis juxta capacitatem ingenii conferatur. Per hoc ergo quod dicitur: Verbis meis addere nihil audebant, reverentia laudatur audientium. Per hoc vero quod subditur: Et super illos stillabat eloquium meum, indicatur dispensatio magistrorum. Debet enim subtiliter is qui docet perspicere, ne plus studeat quam ab audiente capitur praedicare. Debet enim ad infirmitatem audientium semetipsum contrahendo descendere, ne dum parvis sublimia, et idcirco non profutura loquitur, se", + "candidate_score": 0.662969, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_132_134", + "bdc_text": "Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio . Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt . Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_817", + "psc_text": "narrationis ejus ordine, discamus quia exteriora munera ex interna cordis munditia condiuntur, ut virtutum ejus contextio lectorem doceat qualis apud se esse debeat, cum exteriora bona aliis subministrat. 29. In bonis operibus cavenda elatio.---Sed quis se inter tanta virtutum culmina sanctum esse non crederet? Quis non utcunque ipsis tot meritis tentaretur, ut si quando ut homo delinqueret, delictum suum hominibus nollet innotesci; et leve esse crederet, si quid in minimis 712 peccaret; culpamque suam mallet silentio tegere quam voce confessionis aperire? Saepe namque contingit ut elatus virtutibus animus, dum multa bona in aestimatione proximorum de se spargi cognoverit, agnosci non velit si quid est quod reprehensibiliter facit. Quas videlicet erroris tenebras idcirco mens tolerat, quia cordis oculum tumor gravat. Unde beatus Job inter tot eximia facta virtutum, qui tam summus exstitit in operatione, ut demonstraret quam humilis fuerit in mente, protinus adjunxit: CAPUT XV [Vet. XIII, Rec. IX]. VERS. 33.---Si", + "candidate_score": 0.662651, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_99_101", + "bdc_text": "certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae . Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit . At diligentis et absoluti interpretis erat ista omnia observare .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_408", + "psc_text": "unus hosti panditur aditus.---Cordis ergo oculis circumquaque porrectis, undique nobis adhibenda custodia est. Unde recte quoque per Salomonem dicitur: Omni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita procedit (Prov. IV, 23) . Dicturus enim custodia, praemisit omni, ut videlicet unusquisque hinc inde se diligenter inspiciat, et quandiu in hac vita est, contra spiritales inimicos in acie se positum sciat, ne mercedem quam per has actiones colligit, per alias amittat, ne hinc hosti fores obstruat, et aliunde aditum pandat. Si qua etenim civitas contra insidiantes inimicos magno valletur aggere, fortibus cingatur muris, ex omni parte insomni muniatur custodia, unum vero in ea foramen tantummodo immunitum per negligentiam relinquatur; inde procul dubio hostis ingreditur, qui undique exclusus videbatur. Pharisaeus namque ille, qui in templum oraturus ascendit, civitatem mentis suae quanta munitione vallaverit, audiamus: Jejuno, inquit, bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo (Luc. XVIII, 12) . Qui praemisit: Gratias ago", + "candidate_score": 0.66218, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_132", + "bdc_text": "Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1403", + "psc_text": "sui gloriam non requirunt. Illi autem qui auctoris gloriam quaerunt, sua laude cruciantur, ne non sit intus quod foris dicitur, ne, si est etiam quod dicitur, ante Dei oculos ipsis favoribus vacuetur: ne humana laus robur mentis emolliat, eamque in sui delectatione prosternat; et quae adjumentum debet esse augendi operis, jam retributio sit laboris. Cum vero sua praeconia in Dei laudem tendere sentiunt, ea etiam desiderabiliter amplectuntur. Scriptum namque est: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16) . Viam se ergo hominibus faciunt, quoties in se aliquid quo Deus cognoscatur ostendunt, quia non student in se humanam laudem figere, sed quaerunt eam per se medios ad auctoris gloriam pertransire. Arrogantes autem humanis laudibus mollia corda prostituunt, quia suis amoribus corrumpuntur. De quibus alias dicitur: Erunt homines seipsos amantes (II Tim. III, 2). Apte vero hic de hac eorum corruptione subjungitur: CAPUT XXXV.", + "candidate_score": 0.661927, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_148_150", + "bdc_text": "Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus . Eatenus ergo vos ipsos et nobis impendite , ut vestri nominis auspitio hi commentarii nostri exeant in publicum , id est , ut vestri nominis authoritate vendibiliores magis propitios habeamus lectores . Salutant vos fratres , Leo Iudae , Conradus Pellicanus , Theodorus Bibliander et caeteri symmistae .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_415", + "psc_text": "Sanctorum quippe virorum est bona quae fecerint occultare, ne contingat eos lapsum elationis incurrere. Unde per semetipsam Veritas dicit: Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis (Matth. VI, 1) . Hinc est etiam quod duos caecos juxta viam sedentes illuminans, praecepit dicens: Videte ne quis sciat (Matth. IX, 30) . De quibus illico scriptum est quia illi abeuntes diffamaverunt eum per totam terram illam. Sed quaerendum nobis est quid sit hoc quod ipse Omnipotens, cui hoc est velle quod posse, et taceri virtutes suas voluit, et tamen ab his qui illuminati sunt quasi invitus indicatur, nisi quod servis suis se sequentibus exemplum dedit, ut ipsi quidem virtutes suas occultari desiderent, et tamen, ut alii eorum exemplo proficiant, prodantur inviti, et facta quidem sua occultando seipsos custodiant, sed dum produntur inviti, bona ad proximos suos exempla transmittant. Occultentur ergo studio, necessitate publicentur; et eorum occultatio sit custodia", + "candidate_score": 0.661256, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_131_133", + "bdc_text": "Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent . Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio . Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1418", + "psc_text": "Codicibus, donorum; in paucis vero, sed antiquioribus, locorum invenimus. Sed quia expositione non indiget si dicatur: Nec multitudo donorum inclinet te, hoc magis exponi placuit quod cum difficultate aliquantula videtur aperiri. Haec autem quantae elationis verba sint, ipse qui ea formavit tumor ostendit. Sed quia Eliu arrogantium et beatum Job tenere typum diximus electorum, si ea subtilius discernimus, etiam nunc intra Ecclesiam quomodo arrogantibus congruant demonstramus. Sancti viri aliena opera etiam parva mirantur, sua vero etiam magna despiciunt. At contra, arrogantes aliena etiam magna despiciunt, sua vel quae parva sunt admirantur; et plerumque de suis malis bona aestimant, de alienis autem bonis mala sentire non cessant. Nam dum propriam gloriam quaerunt, perniciose student ut quidquid virtutis ab aliis agitur iniquitatis nota laceretur, et bonae pondus actionis vertunt in maculam criminis. Saepe enim cum vident ab Ecclesia districte pravos corrigi, quasi queruntur injuste innocentes affligi, et nitorem disciplinae ejus commutant appellatione", + "candidate_score": 0.660587, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_133", + "bdc_text": "Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2151", + "psc_text": "hominibus etiam de bona actione displicere, dum supernis tantummodo judiciis placeant; illi vero nunquam quid agant, sed quomodo de actione qualibet hominibus possint placere considerant. Isti juxta modum suae intelligentiae etiam in rebus saeculi militant caucausis Dei; illi vero per causas Dei intentioni deserviunt saeculi, quia inter ipsa quoque quae se agere sancta opera ostendunt, non conversionem 1008 quaerunt hominum, sed auras favorum. 25. Igitur dum quosdam non despectae conversationis viros iracunde vel nimie defendere terrena conspicimus, debemus hoc in illis per charitatem reprehendere, nec tamen eos reprehendendo desperare, quia plerumque uni eidemque homini et insunt quaedam judicabilia quae apparent, et magna quae latent. In nobis autem saepe magna in facie prodeunt, et nonnunquam quae reprehendenda sunt occultantur. Hinc ergo humilianda est nostrae mentis elatio, quod et illorum infirma sunt publica, et nostra secreta; et rursum fortia illorum secreta sunt, et in publico nostra vulgantur. Quos ergo de aperta infirmitate", + "candidate_score": 0.660009, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_6_8", + "bdc_text": "Quid , quod temporis angustia ac brevitas non modo mihi me ipsum surripit , sed conatus meos vehementissime fraudat ? At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ; caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2389", + "psc_text": "in tempore, sed in multa contra nos virtute, laxatur. 23. Saeviet, sed ad breve tempus.---Quem quamvis saevitia ad crudelitatem dilatet, superna tamen misericordia dierum brevitate coangustat. Hinc enim Veritas per semetipsam dicit: Erit tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi usque modo, neque fiet (Matth. XXIV, 21) . Hinc rursum ait: Nisi breviati fuissent dies illi, non fieret salva omnis care (Ibid., 22) . Quia enim et superbos nos et infirmos Dominus conspicit, dies quos singulariter malos intulit misericorditer breviatos dicit, profecto et ut superbiam terreat de adversitate temporis, et infirmitatem refoveat de brevitate dierum. [Vet. XIII.] 24. Ex signis quae faciet plus metuendus, quam ex poenis quas martyribus intulit.---Sed considerandum valde est, cum Behemoth iste caudam suam sicut cedrum sublevat, in quo tunc atrocior quam nunc se exerit surgat. Quae enim poenarum genera novimus, quae non jam vires martyrum exercuisse gaudemus? Alios namque improviso ictu immersus jugulo", + "candidate_score": 0.659861, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_103_105", + "bdc_text": "Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est . In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ; item , qui gloriam dei , non suam quaerunt .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1403", + "psc_text": "sui gloriam non requirunt. Illi autem qui auctoris gloriam quaerunt, sua laude cruciantur, ne non sit intus quod foris dicitur, ne, si est etiam quod dicitur, ante Dei oculos ipsis favoribus vacuetur: ne humana laus robur mentis emolliat, eamque in sui delectatione prosternat; et quae adjumentum debet esse augendi operis, jam retributio sit laboris. Cum vero sua praeconia in Dei laudem tendere sentiunt, ea etiam desiderabiliter amplectuntur. Scriptum namque est: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16) . Viam se ergo hominibus faciunt, quoties in se aliquid quo Deus cognoscatur ostendunt, quia non student in se humanam laudem figere, sed quaerunt eam per se medios ad auctoris gloriam pertransire. Arrogantes autem humanis laudibus mollia corda prostituunt, quia suis amoribus corrumpuntur. De quibus alias dicitur: Erunt homines seipsos amantes (II Tim. III, 2). Apte vero hic de hac eorum corruptione subjungitur: CAPUT XXXV.", + "candidate_score": 0.659522, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_75_77", + "bdc_text": "Nieuw koop 1963 ) . -Quellen und Darstellungen aus der Geschichte des Reformations jahrhunderts VI , S. 91-102 , Nr. 62-64. 66 ). , verum adeo non debere illorum diligentiam absterrere a scribendo , ut incitet potius , utpote qui enarratione ipsorum diligenti plurimum possim iuvari . Vicit tandem obstinatiam meam ratio , operis difficultatem cum veterum tum recensiorum diligentia .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_473", + "psc_text": "ex ipsis possint, ea procul dubio non judicaturi, sed secuturi audiunt. 3. Ejus doctrinae nihil addunt. Secus haeretici.---De quibus recte subjungitur: Verbis meis addere nihil audebant, quia nimirum tunc haeretici cum contra hanc libertate pessima fuerint effrenati, dictis ejus addere aliquid praesumunt, cum praedicamentorum ejus rectitudinem quasi emendare moliuntur, Quae adhuc de bonis auditoribus subdit: Et super illos stillabat eloquium meum. 4. Praedicatores ad auditorum captum debent se contrahere.---In hac stillatione eloquii quid aliud quam mensura sanctae praedicationis accipitur? quia oportet 636 ut exhortationis gratia singulis juxta capacitatem ingenii conferatur. Per hoc ergo quod dicitur: Verbis meis addere nihil audebant, reverentia laudatur audientium. Per hoc vero quod subditur: Et super illos stillabat eloquium meum, indicatur dispensatio magistrorum. Debet enim subtiliter is qui docet perspicere, ne plus studeat quam ab audiente capitur praedicare. Debet enim ad infirmitatem audientium semetipsum contrahendo descendere, ne dum parvis sublimia, et idcirco non profutura loquitur, se", + "candidate_score": 0.659393, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_98_100", + "bdc_text": "Videas alium interpretem , qui in sacris exponendis nihil nisi tropos et idiomata observet , alium vero , qui linguas modo conferat ; certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae . Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_898", + "psc_text": "intra sanctam Ecclesiam incorrectis moribus positi, eo durius vitam fidelium quo vicinius premunt, quia dum vitari a fidelibus quasi fideles nequeunt, tanto gravius quanto et interius tolerantur. [Vet. II.] Amici vero ejus, qui quasi dum consulunt invehuntur, haereticorum figuram exprimunt, qui sub specie consulendi agunt negotium seducendi. Unde et ad beatum Job dum pro Domino verba faciunt, a Domino reprobantur, quia videlicet omnes haeretici dum Deum defendere nituntur offendunt. Unde eis apte et ab eodem viro sancto dicitur: Disputare cum Deo cupio, prius vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores perversorum dogmatum (Job. XIII, 3, 4) . Constat ergo eos haereticorum typum gerere, quos sanctus vir redarguit cultui perversorum dogmatum deservire. Quia igitur Job interpretatur dolens, quo nimirum dolore vel Mediatoris passio, vel sanctae Ecclesiae labor exprimitur, quae multiplici praesentis vitae fatigatione cruciatur, amici quoque ejus ex vocabulo nominis meritum suae indicant actionis. Nam Eliphaz Latina lingua dicitur Dei contemptus. Et", + "candidate_score": 0.658912, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_134_136", + "bdc_text": "Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent . Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo . Nec ego vel lucrum facere vel encomia canere institui .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1418", + "psc_text": "Codicibus, donorum; in paucis vero, sed antiquioribus, locorum invenimus. Sed quia expositione non indiget si dicatur: Nec multitudo donorum inclinet te, hoc magis exponi placuit quod cum difficultate aliquantula videtur aperiri. Haec autem quantae elationis verba sint, ipse qui ea formavit tumor ostendit. Sed quia Eliu arrogantium et beatum Job tenere typum diximus electorum, si ea subtilius discernimus, etiam nunc intra Ecclesiam quomodo arrogantibus congruant demonstramus. Sancti viri aliena opera etiam parva mirantur, sua vero etiam magna despiciunt. At contra, arrogantes aliena etiam magna despiciunt, sua vel quae parva sunt admirantur; et plerumque de suis malis bona aestimant, de alienis autem bonis mala sentire non cessant. Nam dum propriam gloriam quaerunt, perniciose student ut quidquid virtutis ab aliis agitur iniquitatis nota laceretur, et bonae pondus actionis vertunt in maculam criminis. Saepe enim cum vident ab Ecclesia districte pravos corrigi, quasi queruntur injuste innocentes affligi, et nitorem disciplinae ejus commutant appellatione", + "candidate_score": 0.658481, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_128_130", + "bdc_text": "Nam hi variis afflictionibus explorantur , nonnunquam vel inertia vel corrupta doctrina et haeresibus a simplicitate abducuntur , ut pharmaco aliquo adversus hos morbos sit opus , quod quidem coelestis medicus Paulus ea paravit epistola . Cum autem circumspicerem , cui pro more hasce commentationes , laborem meum , dedicarem , primum occurrit integritatis vestrae quatemio firmissime sibi fide , nobilitate , gloria et sanguine connexaDie Brüder Zwick waren Neffen zweiten Grades der Brüder Blarer , aber ungefähr gleich alt ; vgl. Moeller , Zwick 15f. .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_986", + "psc_text": "et plagae in secretioribus ventris, quia et disciplina exterior culpas diluit, et extensam mentem compunctio poenitentiae ultione transfigit. Sed hoc inter se utraque haec differunt, quod plagae percussionum dolent, lamenta compunctionum sapiunt. Illae affligentes cruciant, ista reficiunt, dum affligunt. Per illas in afflictione moeror est, per haec in moerore laetitia. Quia tamen ipsa compunctio mentem lacerat, eamdem compunctionem non incongrue disciplinam vocat. 41. Quatuor modis justi in compunctione afficiuntur; quod exemplo Pauli ostenditur et Davidis.---Quatuor quippe sunt qualitates quibus justi viri anima in compunctione vehementer afficitur, cum aut malorum suorum reminiscitur, considerans ubi fuit; aut judiciorum Dei sententiam metuens, et secum quaerens, cogitat ubi erit; aut cum mala vitae praesentis solerter attendens, moerens considerat ubi est, aut cum bona supernae patriae contemplatur, quae quia necdum adipiscitur, lugens conspicit ubi non est. Malorum suorum Paulus meminerat, et ex eis se in quibus fuerat affligebat, cum diceret: Non sum dignus vocari apostolus,", + "candidate_score": 0.658371, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_102", + "bdc_text": "Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1220", + "psc_text": "videbant opere quod professione cernebant. Unde etiam de Balaam scriptum est: Qui cadens apertos habet oculos (Num. XXIV, 16) . Cadens quippe in opere apertos tenuit oculos in contemplatione. Ita ergo hi etiam oculos aperientes in fide, et non videntes in opere, intra Ecclesiam positi pia specie, extra Ecclesiam inventi sunt impia conversatione. De quibus alias bene scriptum est: Vidi impios sepultos, qui cum adviverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi justorum operum (Eccle. VIII, 10) . 802 26. Multos falsos Christianos Ecclesiae pax abscondit. Quidam ex professione Christianae religionis gloriam quaerunt.---Multos enim peste propriae pravitatis obsessos sub Christiano nomine ipsa tranquillitas ecclesiasticae pacis abscondit. Quos tamen si levis persecutionis aura pulsaverit, mox extra aream velut paleas tollit. [Vet. XV.] Quidam vero idcirco Christianitatis vocatione signantur, quia Christi nomine sublimiter exaltato, pene omnes jam videri fideles aspiciunt; et pro eo quod hoc vocari alios cernunt, ipsi non", + "candidate_score": 0.657051, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_76", + "bdc_text": "-Quellen und Darstellungen aus der Geschichte des Reformations jahrhunderts VI , S. 91-102 , Nr. 62-64. 66 ). , verum adeo non debere illorum diligentiam absterrere a scribendo , ut incitet potius , utpote qui enarratione ipsorum diligenti plurimum possim iuvari .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_231", + "psc_text": "in eis interna spiritalia quaerimus, eorum profunda rimamur. Quod ipse Dominus facere dicitur, quia id nos agere ipso donante praevalemus. Per nos ergo qui non litteram quae occidit, sed spiritum qui vivificat sequimur, profunda fluviorum Dominus scrutatur, et abscondita in lucem producit, quia dicta legis, quae caliginosa nimis historia obscurat, nunc expositio spiritalis illuminat. Unde et loquens in parabolis per Evangelium Veritas discipulis praecepit, dicens: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta (Matth. X, 27) . Aperte namque dicta exponentium fecerunt nobis esse jam conspicuas sententias antiquorum Patrum. Unde Isaias propheta plana sanctae Ecclesiae expositionis verba conspiciens, et non allegoriarum tenebris obscura, exclamavit dicens: Locus fluviorum rivi latissimi et patentes. (Isai. XXXIII. 21) . Testamenti enim veteris dicta quasi angusti et clausi rivi fuerant, qui immensas 584 scientiae suae sententias collectione obscurissima constringebant. At contra doctrina sanctae Ecclesiae rivi et lati", + "candidate_score": 0.656926, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_76", + "bdc_text": "-Quellen und Darstellungen aus der Geschichte des Reformations jahrhunderts VI , S. 91-102 , Nr. 62-64. 66 ). , verum adeo non debere illorum diligentiam absterrere a scribendo , ut incitet potius , utpote qui enarratione ipsorum diligenti plurimum possim iuvari .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_657", + "psc_text": "historicus sensus sequendus est, nec semper allegoricus.---Intellectus sacri eloquii inter textum et mysterium tanta est libratione pensandus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursus torpor incuriae vacuum relinquat. Multae quippe ejus sententiae tanta allegoriarum conceptione sunt gravidae, ut quisquis eas ad solam tenere historiam nititur, earum notitia per suam incuriam privetur. Nonnullae vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare desiderat, 677 intus quidem nihil inveniat, sed hoc sibi etiam quod foris loquuntur abscondat. 2. Probatur prior propositio.---Unde bene quoque narratione historica per significationem dicitur: Tollens Jacob virgas populeas virides, et amygdalinas, et ex platanis, ex parte decorticavit eas, detractisque corticibus, in his quae exspoliata fuerant candor apparuit; illa vero quae integra erant viridia permanserunt, atque in hunc modum color effectus est varius (Genes. XXX, 37) . Ubi et subditur: Posuitque eas in canalibus in quibus effundebatur aqua, ut cum venissent", + "candidate_score": 0.65572, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_134_136", + "bdc_text": "Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent . Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo . Nec ego vel lucrum facere vel encomia canere institui .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_817", + "psc_text": "narrationis ejus ordine, discamus quia exteriora munera ex interna cordis munditia condiuntur, ut virtutum ejus contextio lectorem doceat qualis apud se esse debeat, cum exteriora bona aliis subministrat. 29. In bonis operibus cavenda elatio.---Sed quis se inter tanta virtutum culmina sanctum esse non crederet? Quis non utcunque ipsis tot meritis tentaretur, ut si quando ut homo delinqueret, delictum suum hominibus nollet innotesci; et leve esse crederet, si quid in minimis 712 peccaret; culpamque suam mallet silentio tegere quam voce confessionis aperire? Saepe namque contingit ut elatus virtutibus animus, dum multa bona in aestimatione proximorum de se spargi cognoverit, agnosci non velit si quid est quod reprehensibiliter facit. Quas videlicet erroris tenebras idcirco mens tolerat, quia cordis oculum tumor gravat. Unde beatus Job inter tot eximia facta virtutum, qui tam summus exstitit in operatione, ut demonstraret quam humilis fuerit in mente, protinus adjunxit: CAPUT XV [Vet. XIII, Rec. IX]. VERS. 33.---Si", + "candidate_score": 0.655502, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_134_136", + "bdc_text": "Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent . Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo . Nec ego vel lucrum facere vel encomia canere institui .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2151", + "psc_text": "hominibus etiam de bona actione displicere, dum supernis tantummodo judiciis placeant; illi vero nunquam quid agant, sed quomodo de actione qualibet hominibus possint placere considerant. Isti juxta modum suae intelligentiae etiam in rebus saeculi militant caucausis Dei; illi vero per causas Dei intentioni deserviunt saeculi, quia inter ipsa quoque quae se agere sancta opera ostendunt, non conversionem 1008 quaerunt hominum, sed auras favorum. 25. Igitur dum quosdam non despectae conversationis viros iracunde vel nimie defendere terrena conspicimus, debemus hoc in illis per charitatem reprehendere, nec tamen eos reprehendendo desperare, quia plerumque uni eidemque homini et insunt quaedam judicabilia quae apparent, et magna quae latent. In nobis autem saepe magna in facie prodeunt, et nonnunquam quae reprehendenda sunt occultantur. Hinc ergo humilianda est nostrae mentis elatio, quod et illorum infirma sunt publica, et nostra secreta; et rursum fortia illorum secreta sunt, et in publico nostra vulgantur. Quos ergo de aperta infirmitate", + "candidate_score": 0.654361, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_131_133", + "bdc_text": "Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent . Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio . Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1403", + "psc_text": "sui gloriam non requirunt. Illi autem qui auctoris gloriam quaerunt, sua laude cruciantur, ne non sit intus quod foris dicitur, ne, si est etiam quod dicitur, ante Dei oculos ipsis favoribus vacuetur: ne humana laus robur mentis emolliat, eamque in sui delectatione prosternat; et quae adjumentum debet esse augendi operis, jam retributio sit laboris. Cum vero sua praeconia in Dei laudem tendere sentiunt, ea etiam desiderabiliter amplectuntur. Scriptum namque est: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16) . Viam se ergo hominibus faciunt, quoties in se aliquid quo Deus cognoscatur ostendunt, quia non student in se humanam laudem figere, sed quaerunt eam per se medios ad auctoris gloriam pertransire. Arrogantes autem humanis laudibus mollia corda prostituunt, quia suis amoribus corrumpuntur. De quibus alias dicitur: Erunt homines seipsos amantes (II Tim. III, 2). Apte vero hic de hac eorum corruptione subjungitur: CAPUT XXXV.", + "candidate_score": 0.653834, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_78", + "bdc_text": "Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1111", + "psc_text": "arrogantes solent? Cum quodam enim fastu proferunt hoc quod singulariter intellexisse se credunt; et fortasse tunc humilitatem praedicant, cum per elationis typhum exempla superbiae ostentant. Unde fit ut eorum praedicatio concors sibi manere non possit, quia id quod rectum loquentes seminant, perverse tumentes impugnant. Humilibus namque auditoribus verba sua non compatiendo, sed vix dedignando largiuntur. Longe quippe se in altum positos aestimant, et super eosdem auditores suos quasi praecedentes doctrinae respectum vix de summo dignanter inclinant. At contra verba justorum ex radice veniunt humilitatis, ut fructum valeant ferre pietatis: et quidquid salubre potuerint, non tumendo, sed compatiendo subministrant. Per verba quippe charitatis vel se in auditoribus suis, vel auditores suos in se ita transformant, ac si et illi per istos hoc quod audiunt doceant, et isti per illos hoc quod docendo proferunt discant. Eliu ergo typum arrogantium tenens, et cum pronuntiationis ostentatione inchoans, quid dicat audiamus. Sequitur: CAPUT XV. VERS.", + "candidate_score": 0.653035, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_88_90", + "bdc_text": "Alium ordinem et tractatum alia requirunt tempora . Quid , quod alii interpretes aliud atque aliud spectarunt ? Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1974", + "psc_text": "irascentem corripere, quo alienata mente non solum non aliena verba percipere, sed semetipsum vix valet tolerare? Furentem quippe qui per invectionem corripit, quasi ei qui non sentiat, plagas ebrio imponit. Doctrina itaque ut pervenire ad cor audientis valeat, quae sibi congrua sint temporum momenta perpendat. Bene ergo de his catulis dicitur: Quando cubant in antris, et in specubus insidiantur. Doctores enim sancti quando et arguenda conspiciunt et tamen se per silentium in cogitationibus retinent, quasi in specubus latent, et velut in antris se contegunt quia in suis cordibus occultantur. Sed cum opportunum tempus invenerint, repente prosiliunt, nulla quae dicenda sunt reticent, et cervicem superbientium morsu asperae increpationis tenent. Sive itaque per apostolos, sive per doctores, quos in apostolorum locum subrogavit, huic leaenae Dominus quotidie praedam capit, et per eos quos cepit alios etiam capere non desistit. Ad hoc quippe justi hujus mundi peccatores rapiunt, ut per conversos eos etiam alii", + "candidate_score": 0.652462, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_137_139", + "bdc_text": "Adulari non didici . Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat . Ipsi per divinam adiuti gratiam vobis ipsis satis estis ad gloriam .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1403", + "psc_text": "sui gloriam non requirunt. Illi autem qui auctoris gloriam quaerunt, sua laude cruciantur, ne non sit intus quod foris dicitur, ne, si est etiam quod dicitur, ante Dei oculos ipsis favoribus vacuetur: ne humana laus robur mentis emolliat, eamque in sui delectatione prosternat; et quae adjumentum debet esse augendi operis, jam retributio sit laboris. Cum vero sua praeconia in Dei laudem tendere sentiunt, ea etiam desiderabiliter amplectuntur. Scriptum namque est: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16) . Viam se ergo hominibus faciunt, quoties in se aliquid quo Deus cognoscatur ostendunt, quia non student in se humanam laudem figere, sed quaerunt eam per se medios ad auctoris gloriam pertransire. Arrogantes autem humanis laudibus mollia corda prostituunt, quia suis amoribus corrumpuntur. De quibus alias dicitur: Erunt homines seipsos amantes (II Tim. III, 2). Apte vero hic de hac eorum corruptione subjungitur: CAPUT XXXV.", + "candidate_score": 0.651045, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_133", + "bdc_text": "Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1946", + "psc_text": "aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur; aliter qui bona nec inchoant, aliter qui inchoata minime consummant; aliter qui mala occulte agunt, et bona publice, aliter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice mala de se opinari permittunt. Et quidem de singulis quis sit admonitionis ordo subtiliter insinuare debuimus, sed formidata locutionis prolixitate praepedimur. Auctore autem Deo in alio opere id explere appetit animus, si tamen laboriosae hujus vitae adhuc aliquantulum tempus restaverit. [Vet. VII.] 14. Iniqui altis et magnis vocibus increpandi, lenibus et blandis admonendi qui ab iniquitate recesserunt.---Habemus vero aliud quod de galli hujus intelligentia considerare debeamus, quia profundioribus horis noctis valentiores ac productiores edere cantus solet, cum vero matutinum jam tempus appropinquat, leniores et minutiores omnimodo voces format. In quibus galli hujus intelligentia quid nobis innuat considerata praedicatorum discretio demonstrat. Qui cum iniquis adhuc mentibus praedicant, altis et magnis vocibus", + "candidate_score": 0.6508, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_76", + "bdc_text": "-Quellen und Darstellungen aus der Geschichte des Reformations jahrhunderts VI , S. 91-102 , Nr. 62-64. 66 ). , verum adeo non debere illorum diligentiam absterrere a scribendo , ut incitet potius , utpote qui enarratione ipsorum diligenti plurimum possim iuvari .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_417", + "psc_text": ". Aliquando sancti viri et coram hominibus compelluntur bona facere, aut eadem hominibus sua facta narrare; sed ad eum finem omnia referentes, ut non ipsi eisdem operibus, sed Pater eorum qui in coelis est debeat glorificari. Dum enim sancta praedicant, ipsi praedicatio eorum fortasse despicitur, quorum vita nescitur. Compelluntur ergo vitam suam dicere, ut auditorum suorum valeant vitam mutare. Et facta sua referunt, ut venerationi sint; venerari appetunt, ut reverenter audiantur. Scriptum quippe est: Cum elevarentur animalia de terra, elevabantur pariter et rotae (Ezech. I, 19) , quia videlicet cum auditorum mentes praedicantium vitam suspiciunt, necessario utique etiam vim praedicationis admirantur. [Vet. XIX]. 37. Quod sanctus Paulus exempto suo comprobavit. Qui eum imitantur non elationi serviunt, sed humilitati.---Hinc est ergo quod praedicatores boni et honorem propter elationem fugiunt, et honorari tamen propter imitationem volunt. Sic nimirum Paulus apostolus discipulis loquens, et honorem fugit, et tamen quantum esset honorandus ostendit. Nam", + "candidate_score": 0.65008, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_134", + "bdc_text": "Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_939", + "psc_text": "3) . Intus ergo cor concaluit, quia dilectionis ardor per admonitionem locutionis exterius emanare recusavit. Ignis in meditatione cordis exarsit, quia increpatio delinquentium a correptione oris refrixit. Charitatis enim zelus consolatione admirabili augendo se temperat, quando contra iniquorum opera per vocem correptionis emanat, ut et quae corrigere non valet, increpare non desinat, ne se participem delinquentium ex consensu taciturnitatis addicat. [Vet. XI.] 19. Nonnulla vitia virtutes mentiuntur.---Sed quia saepe nonnulla vitia virtutes se esse mentiuntur, sicut effusio nonnunquam misericordia, et tenacia nonnunquam parcimonia, et crudelitas aliquando justitia vult videri, ita plerumque mentem ad loquendi impetum, vanae gloriae anxietas nequaquam se intra silentium capiens, quasi zelus charitatis inflammat, atque appetitae ostensionis vis ad effrenationem locutionis impellit, et quasi sub studio consulendi libido erumpit apparendi. Non enim curat loquendo quid prosit, sed quid appareat; nec studet ut malum quod cernit corrigat, sed bonum quod sentit ostendat. Unde Eliu quoque spiritu elationis extensus,", + "candidate_score": 0.649121, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_131_133", + "bdc_text": "Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent . Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio . Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_786", + "psc_text": "igitur sanctum virum intelligentia scientiae non corrupit, de multis divitiis gaudere despexit. Quia vero eum magnitudo operis non inflavit, solem fulgentem non vidit. Quia autem illum nec fama laudis extulit, clare incedentem lunam minime attendit. Sunt enim nonnulli qui eo in elationem corruunt, quo per subtilem intelligentiam vel quae non faciunt bona cognoscunt. Hi nimirum super multis divitiis laetantur, cum quaelibet summa intelligendo reperiunt, atque in elatione ipsis inventionibus corrumpuntur. Sunt vero nonnulli quos intelligentia quidem non elevat, sed exhibita operatio exaltat. Qui dum actiones suas respiciunt, apud mentem suam sibi caeteros dedignando postponunt. Hi videlicet etsi in multis divitiis non gaudent, solem tamen fulgentem vident quia de sola boni operis magnitudine quasi alios despiciendo tument. Et sunt nonnulli quos nec operatio propria extollit; sed cum laudari ab hominibus pro hac eadem bona operatione coeperint, ipsis hominum favoribus devicti, quasi magnos se quosdam in sua cogitatione conspiciunt, atque a cordis", + "candidate_score": 0.648764, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_90", + "bdc_text": "Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_180", + "psc_text": "ejus aspiciunt, os in sibilo stringunt, dum ad ea quae contempserant verba spiritalia convertuntur, ut jam credere et praedicare incipiant quae prius dum iniquum florere cernerent non credebant. Nam fit plerumque ut infirmorum animus eo magis de auditu veritatis trepidet, quo florere contemptores veritatis videt. Sed dum justa ultio injustos subtrahit, alios a pravitate compescit. Unde per Salomonem dicitur: Multato pestilente, sapientior erit parvulus (Prov. XXI, 11) . Vir igitur sanctus postquam potentum poenas qui extolluntur in saeculo sufficienter explevit, 573 rursus ad haereticorum superbiam, qui extolluntur in eloquio, verba convertit. Nam sequitur: CAPUT XXVI [Vet. et Rec. XIV]. CAP. XXVIII, VERS. 1.---Habet argentum, venarum suarum principia: et auro locus est in quo conflatur. 39. Haeretici ad sacras paginas veterumque patrum libros provocandi.---In argento eloquium, in auro vitae vel sapientiae claritas designari solet. Et quia haeretici sic de eloquii sui nitore superbiunt, ut nulla sacrorum librorum auctoritate solidentur (qui libri", + "candidate_score": 0.648614, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_90", + "bdc_text": "Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1111", + "psc_text": "arrogantes solent? Cum quodam enim fastu proferunt hoc quod singulariter intellexisse se credunt; et fortasse tunc humilitatem praedicant, cum per elationis typhum exempla superbiae ostentant. Unde fit ut eorum praedicatio concors sibi manere non possit, quia id quod rectum loquentes seminant, perverse tumentes impugnant. Humilibus namque auditoribus verba sua non compatiendo, sed vix dedignando largiuntur. Longe quippe se in altum positos aestimant, et super eosdem auditores suos quasi praecedentes doctrinae respectum vix de summo dignanter inclinant. At contra verba justorum ex radice veniunt humilitatis, ut fructum valeant ferre pietatis: et quidquid salubre potuerint, non tumendo, sed compatiendo subministrant. Per verba quippe charitatis vel se in auditoribus suis, vel auditores suos in se ita transformant, ac si et illi per istos hoc quod audiunt doceant, et isti per illos hoc quod docendo proferunt discant. Eliu ergo typum arrogantium tenens, et cum pronuntiationis ostentatione inchoans, quid dicat audiamus. Sequitur: CAPUT XV. VERS.", + "candidate_score": 0.648578, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_130_132", + "bdc_text": "vgl. Moeller , Zwick 15f. . Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent . Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1418", + "psc_text": "Codicibus, donorum; in paucis vero, sed antiquioribus, locorum invenimus. Sed quia expositione non indiget si dicatur: Nec multitudo donorum inclinet te, hoc magis exponi placuit quod cum difficultate aliquantula videtur aperiri. Haec autem quantae elationis verba sint, ipse qui ea formavit tumor ostendit. Sed quia Eliu arrogantium et beatum Job tenere typum diximus electorum, si ea subtilius discernimus, etiam nunc intra Ecclesiam quomodo arrogantibus congruant demonstramus. Sancti viri aliena opera etiam parva mirantur, sua vero etiam magna despiciunt. At contra, arrogantes aliena etiam magna despiciunt, sua vel quae parva sunt admirantur; et plerumque de suis malis bona aestimant, de alienis autem bonis mala sentire non cessant. Nam dum propriam gloriam quaerunt, perniciose student ut quidquid virtutis ab aliis agitur iniquitatis nota laceretur, et bonae pondus actionis vertunt in maculam criminis. Saepe enim cum vident ab Ecclesia districte pravos corrigi, quasi queruntur injuste innocentes affligi, et nitorem disciplinae ejus commutant appellatione", + "candidate_score": 0.648277, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_131_133", + "bdc_text": "Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent . Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio . Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_779", + "psc_text": "ab eo in quo sibi placent mentis oculos divertunt, omnem in se de peractis bonis laetitiam deprimunt, et de his quae se minus egisse intelligunt tristitiam requirunt, indignos se aestimant, et pene soli bona sua non vident, quae in se videnda omnibus ad exemplum praebent. Hinc est quod Paulus, dum expleta in se bona postponeret, et sola adhuc reliqua quae essent explenda cogitaret, dixit: Ego me non arbitror apprehendisse (Philip. III, 13) . Hinc est quod ut posset se de bonis quae agebat humiliare, studebat ad animum praeterita mala reducere, dicens: Qui prius fui blasphemus, et perseculor, et contumeliosus (I Tim. I, 13) . [Vet. VII.] 13. Quando bona a se facta in memoriam revocari, aut narrare liceat.---Qui et si aliquando dixit: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servari (II Tim. IV, 7) ? Intuendum summopere est quia illud eo tempore intulit quo jam ex corpore discessurum se esse cognovit.", + "candidate_score": 0.648126, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_6", + "bdc_text": "Quid , quod temporis angustia ac brevitas non modo mihi me ipsum surripit , sed conatus meos vehementissime fraudat ?", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2389", + "psc_text": "in tempore, sed in multa contra nos virtute, laxatur. 23. Saeviet, sed ad breve tempus.---Quem quamvis saevitia ad crudelitatem dilatet, superna tamen misericordia dierum brevitate coangustat. Hinc enim Veritas per semetipsam dicit: Erit tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi usque modo, neque fiet (Matth. XXIV, 21) . Hinc rursum ait: Nisi breviati fuissent dies illi, non fieret salva omnis care (Ibid., 22) . Quia enim et superbos nos et infirmos Dominus conspicit, dies quos singulariter malos intulit misericorditer breviatos dicit, profecto et ut superbiam terreat de adversitate temporis, et infirmitatem refoveat de brevitate dierum. [Vet. XIII.] 24. Ex signis quae faciet plus metuendus, quam ex poenis quas martyribus intulit.---Sed considerandum valde est, cum Behemoth iste caudam suam sicut cedrum sublevat, in quo tunc atrocior quam nunc se exerit surgat. Quae enim poenarum genera novimus, quae non jam vires martyrum exercuisse gaudemus? Alios namque improviso ictu immersus jugulo", + "candidate_score": 0.648116, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_139", + "bdc_text": "Ipsi per divinam adiuti gratiam vobis ipsis satis estis ad gloriam .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_923", + "psc_text": "(I Cor. IV, 7) ? Rursum ne dari nobis bonum gratiae pro nostris praecedentibus meritis crederemus, idem Apostolus admonet, dicens: Gratia estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur (Ephes. II, 8) . Qui etiam de semetipso ait: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum (I Tim. I, 13) . Quibus verbis aperte declarat quod gratia non pro meritis tribuatur, dum ex seipso docuit et quid de malitia meruit, et quid de benevolentia accepit. Rursum nonnulli jactant se habere quod non habent, sicut divina voce per prophetam de Moab dicitur: Superbiam ejus, et arrogantiam ejus ego novi, et quod non sit juxta eam virtus ejus (Jerem. XLVIII, 29) . Et sicut angelo Ecclesiae Laodiceae dicitur: Quia dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo; et nescis quia tu es miser, et miserabilis,", + "candidate_score": 0.648037, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_131_133", + "bdc_text": "Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent . Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio . Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1500", + "psc_text": "Qui enim non subjunxit: Revelasti ea stultis, sed parvulis, tumorem se damnasse innotuit, non acumen. Unde et alias dicitur: Custodiens parvulos Dominus (Psal. CXIV, 6) . Atque ut ostendatur haec eadem parvitas quid vocatur, adjungitur: Humiliatus sum, et liberavit me (Ibid., 6) . Quia ergo sunt multi in Ecclesia, qui 864 parvuli esse despiciunt, etiam in humilitatis loco immanes apud se esse minime desistunt. Hos plerumque videas honoribus extolli, voluptatibus perfrui, rerum multiplicitate dilatari. Hi saepe nil praecipue nisi praeesse caeteris appetunt, a multis timeri gratulantur; recte vivere negligunt, et rectae vitae famam habere concupiscunt; adulationes quaerunt, favoribus intumescunt. Et quia in rebus sibi copiose praesentibus prompti sunt, ventura gaudia non requirunt. Cumque eos multiplex actio occupat, etiam a semetipsis alienos demonstrat [Vet. X]. Et tamen si qua fidei tentatio exsurgat, quia in ea saltem specie tenus continentur, hanc verbis, hanc laboribus defendunt, et patriam coelestem vindicant, nec tamen amant.", + "candidate_score": 0.647966, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_90", + "bdc_text": "Requiras in aliis ordinem , in aliis perspicuitatem , copiam in his , brevitatem in illis. Sunt , qui in asserendo infirmi in refutando maioribus polleant viribus .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1348", + "psc_text": "se sentiendo despexit, dicens: CAPUT XXII. VERS. 16.---Ergo Job frustra aperit eos suum, et absque scientia verba multiplicat. 40. Superborum vitia sunt loquacitas, et audiendi impatientia.---Haec nimirum inferens, beatum Job et nil scisse asserit, et multa dixisse; et cum ipse quae sentit loquaciter inferat, hunc de vitio loquacitatis accusat. Sed hoc quoque esse proprium arrogantium vitium solet, ut et pauca credant quae ipsi multa dixerint, et multa credant quae ipsis pauca dicuntur. Quia enim sua dicere semper volunt, aliena audire non possunt; vim se pati existimant, si ea quae immoderate sentiunt immoderatius non effundant. Et quamvis beatus Job ad ejus verba tacuerit, Eliu tamen de locutione illius, qua amicis responderat, causam invectionis invenit, ut sibi exhibere latius ejus silentium posset, atque ut ipse multa respondeat, illum verba multiplicasse confirmat. Nam et mox initia prolixae locutionis exorditur; et quasi adhuc nil dixerit, inchoare conatur. Unde subditur: CAPUT XXIII [Vet. XX, Rec.", + "candidate_score": 0.647737, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_134_136", + "bdc_text": "Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent . Hisce autem apud vos nihil mihi erat opus , ut qui amaveritis me officiosius semper , quam unquam sim merendo . Nec ego vel lucrum facere vel encomia canere institui .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1421", + "psc_text": "Quosdam quippe conspiciunt qui sub religionis obtentu vitio elationis intumescunt, et quod in quibusdam jure reprehendunt, hoc injuste ad crimen omnium pertrahunt: nequaquam videlicet perpendentes quod sint in ea qui et despicientes noverint perfecte temporalia regere, et amantes aeterna plenis desideriis exspectare; et dispensationem potestatis acceptae peragere, et humilitatis insitae ministerium custodire, ut nec humilitatis causa curam suscepti regiminis negligant, nec rursum occasione regiminis in eis humilitas intumescat. Etsi quidam fortasse intra ipsam sunt qui non Dei sed suae gloriae sub religionis praetextu deserviunt, studet tamen eos, aut, si valet, districte corrigere, aut, si non valet, aequanimiter tolerare; et vel corrigendo illos quasi filios amplectitur, vel tolerando quasi ab hostibus exercetur. Scit namque quod per eorum superbiam laceretur vita justorum, scit quod in ejus crimen extenditur quidquid talium pravitate peccatur, sed notam alieni criminis sustinere tanto minus metuit quanto et caput suum talia tolerasse cognoscit. De illo quippe scriptum est:", + "candidate_score": 0.647643, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_5_7", + "bdc_text": "Remorantur equidem vel plurima conantem frequentes illae contiones publicae , remorantur negotia varia . Quid , quod temporis angustia ac brevitas non modo mihi me ipsum surripit , sed conatus meos vehementissime fraudat ? At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_772", + "psc_text": "cum cognoscunt 702 quae faciant, sed cum faciunt quae cognoverant; et si intelligendo congaudent muneri largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis, ut videlicet actione persolvant quod eis praerogatum est in cognitione. Stultus namque est debitor qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debeat non attendit. Moderatur autem laetitia accipiendi, quando solerti providentia etiam constitutum tempus reddendi cogitatur. Quia igitur viri justi in his quae vigilanter intelligunt secura laetitia non extolluntur, dicatur recte: Si laetatus sum super multis divitiis meis, et quia plurima reperit manus mea. Ac si aperte diceretur: Nequaquam me in eo locupletem ex justitia credidi, quo recta quae agere debui etiam multa cognovi, nec intelligentia cor extulit, quia illud consideratio debitae operationis pressit. [Vet. VI.] Sciendum vero est, quod plerumque contingit, ut cum intelligentiae altitudo percipitur, circa semetipsum animus valde sollicitus ab elationis lapsu teneatur. Sed cum mira quae intelligit etiam operari coeperit, eo ipso nonnunquam", + "candidate_score": 0.647555, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_131_133", + "bdc_text": "Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent . Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio . Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_952", + "psc_text": "ante accepimus praevenire. Quis enim crederet quod per apostolatus meritum Saulus lapidatum Stephanum praecessurus erat (Act. VII, 57) , qui in morte ejus lapidantium vestimenta servabat? His ergo primum cogitationibus humiliari cor debet, et tunc demum delinquentium iniquitas increpari. Sed hunc, ut saepe dictum est, locutionis modum Eliu ignorare ostenditur, qui in locutione sua elationis typo quasi potentia cujusdam auctoritatis inflatur, dicens: Audi igitur, Job, eloquia mea, et omnes sermones meos ausculta. Ecce aperui os meum, loquatur lingua mea in faucibus meis. 26. Nonnulli modestiam solum simulant.---In faucibus vero loqui est silenter dicere, et non clamoribus vociferari. Quibus verbis arrogantes intra sanctam Ecclesiam positos signat. Hi enim velut in faucibus loqui dicuntur, quando non contra adversarios extra viventes clamant, sed quosdam intra sinum sanctae Ecclesiae quasi vicinos ac juxta positos increpant. Saepe vero arrogantes eamdem quam tenent arrogantiam se fugere ostendunt; et dum sic cuncta agunt, ut nullum lateant, haec", + "candidate_score": 0.647488, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_99", + "bdc_text": "certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_898", + "psc_text": "intra sanctam Ecclesiam incorrectis moribus positi, eo durius vitam fidelium quo vicinius premunt, quia dum vitari a fidelibus quasi fideles nequeunt, tanto gravius quanto et interius tolerantur. [Vet. II.] Amici vero ejus, qui quasi dum consulunt invehuntur, haereticorum figuram exprimunt, qui sub specie consulendi agunt negotium seducendi. Unde et ad beatum Job dum pro Domino verba faciunt, a Domino reprobantur, quia videlicet omnes haeretici dum Deum defendere nituntur offendunt. Unde eis apte et ab eodem viro sancto dicitur: Disputare cum Deo cupio, prius vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores perversorum dogmatum (Job. XIII, 3, 4) . Constat ergo eos haereticorum typum gerere, quos sanctus vir redarguit cultui perversorum dogmatum deservire. Quia igitur Job interpretatur dolens, quo nimirum dolore vel Mediatoris passio, vel sanctae Ecclesiae labor exprimitur, quae multiplici praesentis vitae fatigatione cruciatur, amici quoque ejus ex vocabulo nominis meritum suae indicant actionis. Nam Eliphaz Latina lingua dicitur Dei contemptus. Et", + "candidate_score": 0.647074, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_130_132", + "bdc_text": "vgl. Moeller , Zwick 15f. . Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent . Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_800", + "psc_text": "sibi mali inesse cognoscunt, de mortali propagine sentiunt meritum; quidquid vero in se boni inspiciunt, immortalis gratiae cognoscunt donum, eique de accepto munere debitores fiunt, qui et praeveniendo dedit eis bonum velle quod noluerunt, et subsequendo concessit bonum posse quod volunt. Unde bene per Joannem dicitur: Adoraverunt viventem in saecula saeculorum, mittentes coronas suas ante thronum Domini (Apoc. IV, 10) . Coronas namque suas ante thronum Domini mittere est certaminum suorum victorias non sibi tribuere, sed auctori, ut ad illum referant gloriam laudis, a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Beatus ergo Job, quia sic bona quae operatus est narrat, ut tamen haec suae operationi non tribuat, sed ad auctoris laudem recurrat, manum suam ore suo osculatum fuisse se denegat. Ac si patenter dicat: Ego mea opera tanquam mea non profero, quia auctoris sui gratiam negare convincitur, quisquis sibi tribuit quod operatur. Unde et protinus subdit: CAPUT X. VERS. 28.---Quae", + "candidate_score": 0.646317, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_131_133", + "bdc_text": "Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent . Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio . Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_800", + "psc_text": "sibi mali inesse cognoscunt, de mortali propagine sentiunt meritum; quidquid vero in se boni inspiciunt, immortalis gratiae cognoscunt donum, eique de accepto munere debitores fiunt, qui et praeveniendo dedit eis bonum velle quod noluerunt, et subsequendo concessit bonum posse quod volunt. Unde bene per Joannem dicitur: Adoraverunt viventem in saecula saeculorum, mittentes coronas suas ante thronum Domini (Apoc. IV, 10) . Coronas namque suas ante thronum Domini mittere est certaminum suorum victorias non sibi tribuere, sed auctori, ut ad illum referant gloriam laudis, a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Beatus ergo Job, quia sic bona quae operatus est narrat, ut tamen haec suae operationi non tribuat, sed ad auctoris laudem recurrat, manum suam ore suo osculatum fuisse se denegat. Ac si patenter dicat: Ego mea opera tanquam mea non profero, quia auctoris sui gratiam negare convincitur, quisquis sibi tribuit quod operatur. Unde et protinus subdit: CAPUT X. VERS. 28.---Quae", + "candidate_score": 0.64629, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_130_132", + "bdc_text": "vgl. Moeller , Zwick 15f. . Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent . Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1500", + "psc_text": "Qui enim non subjunxit: Revelasti ea stultis, sed parvulis, tumorem se damnasse innotuit, non acumen. Unde et alias dicitur: Custodiens parvulos Dominus (Psal. CXIV, 6) . Atque ut ostendatur haec eadem parvitas quid vocatur, adjungitur: Humiliatus sum, et liberavit me (Ibid., 6) . Quia ergo sunt multi in Ecclesia, qui 864 parvuli esse despiciunt, etiam in humilitatis loco immanes apud se esse minime desistunt. Hos plerumque videas honoribus extolli, voluptatibus perfrui, rerum multiplicitate dilatari. Hi saepe nil praecipue nisi praeesse caeteris appetunt, a multis timeri gratulantur; recte vivere negligunt, et rectae vitae famam habere concupiscunt; adulationes quaerunt, favoribus intumescunt. Et quia in rebus sibi copiose praesentibus prompti sunt, ventura gaudia non requirunt. Cumque eos multiplex actio occupat, etiam a semetipsis alienos demonstrat [Vet. X]. Et tamen si qua fidei tentatio exsurgat, quia in ea saltem specie tenus continentur, hanc verbis, hanc laboribus defendunt, et patriam coelestem vindicant, nec tamen amant.", + "candidate_score": 0.645016, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_134", + "bdc_text": "Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1418", + "psc_text": "Codicibus, donorum; in paucis vero, sed antiquioribus, locorum invenimus. Sed quia expositione non indiget si dicatur: Nec multitudo donorum inclinet te, hoc magis exponi placuit quod cum difficultate aliquantula videtur aperiri. Haec autem quantae elationis verba sint, ipse qui ea formavit tumor ostendit. Sed quia Eliu arrogantium et beatum Job tenere typum diximus electorum, si ea subtilius discernimus, etiam nunc intra Ecclesiam quomodo arrogantibus congruant demonstramus. Sancti viri aliena opera etiam parva mirantur, sua vero etiam magna despiciunt. At contra, arrogantes aliena etiam magna despiciunt, sua vel quae parva sunt admirantur; et plerumque de suis malis bona aestimant, de alienis autem bonis mala sentire non cessant. Nam dum propriam gloriam quaerunt, perniciose student ut quidquid virtutis ab aliis agitur iniquitatis nota laceretur, et bonae pondus actionis vertunt in maculam criminis. Saepe enim cum vident ab Ecclesia districte pravos corrigi, quasi queruntur injuste innocentes affligi, et nitorem disciplinae ejus commutant appellatione", + "candidate_score": 0.64405, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_115_117", + "bdc_text": "et interire scripta mea , si non prosunt ecclesiae , si non per omnia congruunt scripturis canonicis . Hae enim merito cynosurae \"Hundeschwanz\" , das Sternbild des kleinen Bären ( mit dem Polarstern als Leitstern) . loco sunt omnibus per hoc fretum navigantibus .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2849", + "psc_text": "designatur. Quia enim luxuriosorum petulantia asinorum appellatione per comparationem exprimitur aperte declaratur cum per prophetam dicitur: Quorum carnes sunt ut carnes asinorum (Ezech. XXIII, 20) . Rursum quia asinarum nomine simplicium vita figuratur, Redemptor noster cum Jerusalem pergeret, asinam sedisse memoratur. Jerusalem quippe visio pacis dicitur. Quid igitur signat quod Dominus sedendo asinam Jerusalem ducit, nisi quod simplices mentes dum praesidendo possidet, eas usque ad visionem pacis sua sacra sessiono perducit? Rursum quia asinorum nomine stultitia gentilium designatur propheta testatur, dicens: Beati qui seminatis super omnes aquas, immittentes pedem bovis et asini (Isai. XXXII, 20) . Super omnes quippe aquas seminare est cunctis populis fructuosa vitae verba praedicare. Pedem vero bovis et asini immittere est vias Israelitici et gentilis populi per praeceptorum coelestium vincula religare. [Vet. XIX.] 41. Sacrae Scripturae littera praeterita referuntur, et futura praedicuntur.---Litterae igitur veritate servata, sub beati Job nomine cunctis his animalibus non immerito credimus sanctae", + "candidate_score": 0.643879, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_84_86", + "bdc_text": "Neque enim unus omnia vel vidit vel didicit . Nec vero probandi sunt consarcinatores stolidi , qui citra iudicium quaelibet congerunt . Necesse enim est , ut quaelibet suo dicantur loco .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_407", + "psc_text": "aliis injustus; quasi hoc latus cooperuit, illud nudavit, nec jam bona sunt opera, quae subortis aliis pravis operibus inquinantur. Hinc enim per Salomonem dicitur: Qui in uno offenderit, multa bona perdet (Eccle. IX, 18) . Hinc Jacobus dicit: Quicunque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus (Jac. II, 10) . Quam videlicet sententiam suam ipse diligenter exposuit, cum subjunxit: Qui enim dixit, Non moechaberis, dixit et, Non occides. Quod si non moechaberis, occidas autem, factus es transgressor legis (Ibid., 11) . [Vet. XVII.] 33. Hinc adhibenda undique custodia et vigilantia. Frustra munita sunt caetera, cum vel unus hosti panditur aditus.---Cordis ergo oculis circumquaque porrectis, undique nobis adhibenda custodia est. Unde recte quoque per Salomonem dicitur: Omni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita procedit (Prov. IV, 23) . Dicturus enim custodia, praemisit omni, ut videlicet unusquisque hinc inde se diligenter inspiciat, et quandiu in hac", + "candidate_score": 0.643656, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_99", + "bdc_text": "certat tertius aliquis contra haereses et haereticos , et hi fortassis negligunt , quae faciunt ad aedificationem fidei , consolationem afflictae conscientiae et ad exhortationem ad sanctimoniam et integritatem vitae .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_928", + "psc_text": "non in eis annos temporum, sed intentionem solent pensare verborum. Nam quantolibet sint eisdem arrogantibus antiquiores haeretici, eos audacter comprimunt, in quorum verbis dogmata perversa reprehendunt. Sequitur: CAPUT VIII [Vet. VIII]. VERS. 12, 13.---Sed, ut video, non est qui arguere possit Job, et respondere ex vobis sermonibus ejus. Ne forte dicatis: Invenimus sapientiam, Deus projecit eum, non homo. 15. Deus in hac vita solatia aliquando concedit, nullo vitae aeternae detrimento.---Saepe haeretici per hoc quod esse et hominibus despicabiles solent, cum a cunctis fere gentibus sanctam Ecclesiam venerari conspiciunt, opinionem ejus quibus valent obtrectationibus lacerare contendunt, dicentes: Idcirco illi cuncta temporalia suppetunt, quia ei praemia aeternorum munerum subtrahuntur. Quorum vocibus Eliu obviat, dicens: Ne forte dicatis: Invenimus sapientiam, Deus projecit eum non homo. Ac si arrogantes intra sanctam Ecclesiam sed tamen fideles contra haereticos dicant: Per hoc quod sanctam Ecclesiam in honore hominum florere temporaliter cernitis, projectam eam a Domino non", + "candidate_score": 0.643466, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_91", + "bdc_text": "Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1946", + "psc_text": "aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur; aliter qui bona nec inchoant, aliter qui inchoata minime consummant; aliter qui mala occulte agunt, et bona publice, aliter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice mala de se opinari permittunt. Et quidem de singulis quis sit admonitionis ordo subtiliter insinuare debuimus, sed formidata locutionis prolixitate praepedimur. Auctore autem Deo in alio opere id explere appetit animus, si tamen laboriosae hujus vitae adhuc aliquantulum tempus restaverit. [Vet. VII.] 14. Iniqui altis et magnis vocibus increpandi, lenibus et blandis admonendi qui ab iniquitate recesserunt.---Habemus vero aliud quod de galli hujus intelligentia considerare debeamus, quia profundioribus horis noctis valentiores ac productiores edere cantus solet, cum vero matutinum jam tempus appropinquat, leniores et minutiores omnimodo voces format. In quibus galli hujus intelligentia quid nobis innuat considerata praedicatorum discretio demonstrat. Qui cum iniquis adhuc mentibus praedicant, altis et magnis vocibus", + "candidate_score": 0.643096, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_134", + "bdc_text": "Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_817", + "psc_text": "narrationis ejus ordine, discamus quia exteriora munera ex interna cordis munditia condiuntur, ut virtutum ejus contextio lectorem doceat qualis apud se esse debeat, cum exteriora bona aliis subministrat. 29. In bonis operibus cavenda elatio.---Sed quis se inter tanta virtutum culmina sanctum esse non crederet? Quis non utcunque ipsis tot meritis tentaretur, ut si quando ut homo delinqueret, delictum suum hominibus nollet innotesci; et leve esse crederet, si quid in minimis 712 peccaret; culpamque suam mallet silentio tegere quam voce confessionis aperire? Saepe namque contingit ut elatus virtutibus animus, dum multa bona in aestimatione proximorum de se spargi cognoverit, agnosci non velit si quid est quod reprehensibiliter facit. Quas videlicet erroris tenebras idcirco mens tolerat, quia cordis oculum tumor gravat. Unde beatus Job inter tot eximia facta virtutum, qui tam summus exstitit in operatione, ut demonstraret quam humilis fuerit in mente, protinus adjunxit: CAPUT XV [Vet. XIII, Rec. IX]. VERS. 33.---Si", + "candidate_score": 0.641588, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_148", + "bdc_text": "Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_880", + "psc_text": "sanctus tot in hoc saeculo pignoribus obstrictus, inter occupationes innumeras liber ad studium praedicationis fuit. Qui fructus terrae nunquam sine pecunia comedit, quia nimirum subditis verbum bonae admonitionis reddidit, a quibus fructus corporeae servitutis accepit. Hoc namque debet omnipotenti Deo omnis qui praeest populo, hoc qui multis, hoc qui paucioribus praeest, ut sic debita ministeria a subditis exigat, quatenus ipse etiam quid semper admonitionis debeat sollicitus attendat. Omnes namque qui sub dispensatione conditoris vicario nobis ministerio jungimur sub uno ac vero Domino, quid nobis aliud 726 nisi invicem servi sumus? Cum igitur is qui subest servit ad obsequium, restat procul dubio ut is qui praeest serviat ad verbum. Cum is qui subest jussis obtemperat, oportet ut is qui praeest curam sollicitudinis ac pietatis impendat. Sicque fit ut dum studiose nunc servire nobis invicem per charitatem nitimur, quandoque cum vero Domino communi exsultatione dominemur. [Vet. XXIV.] Sed sunt nonnulli qui in", + "candidate_score": 0.640901, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_78", + "bdc_text": "Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1614", + "psc_text": "non ait: Et non audebunt contemplari sapientes; sed, Qui sibi videntur esse sapientes. Quibus videlicet verbis peritos quidem, sed arrogantes insinuat. Eliu ergo dum multa fortiter sentit, in locutionis suae fine se tetigit. Viri namque arrogantes et docti cum recte non vivunt, sed tamen recta dicere doctrinae impulsionibus compelluntur, ipsi damnationis suae aliquomodo praecones fiunt, quia dum ea quae agere respuunt praedicantes insinuant, suis 888 se vocibus damnatos clamant. Contra quos bene per Psalmistam dicitur: Conversi sunt in arcum perversum (Psal. LXXVII, 57) . Arcus quippe perversus ipsum a quo intenditur percutit. In dictis autem suis arrogantium linguae arcui perverso sunt similes, quia dum contra elationem verba faciunt in suis auctoribus sagittas figunt. Unde summa cura providendum est ne accepta sapientia, cum ignorantiae tenebras illuminat, lumen humilitatis tollat, et jam sapientia esse nequeat. Quae etsi virtute locutionis fulgeat, elationis tamen velamine cor loquentis obscurat. 76. Alia bona summa, alia media.---Alia", + "candidate_score": 0.64073, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_77", + "bdc_text": "Vicit tandem obstinatiam meam ratio , operis difficultatem cum veterum tum recensiorum diligentia .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1884", + "psc_text": "solvimur, ad virtutes vero melius per adversa solidamur, recte subjungitur: [Vet. XXVII.] In similitudinem lapidis aquae durantur. Mentes enim quae per prospera molliter fluxerant constrictae adversitatibus durescunt; et ad similitudinem lapidis aqua perducitur, quando infirmus quisque per acceptam desuper tolerantiam passiones sui Redemptionis imitatur. In similitudinem quippe lapidis aqua duruerat, cum ille prius impatiens persecutor postmodum Paulus dicebat: Impleo ea quae desunt passionum Christi in carne mea (Coloss. I, 24) . 66. Et ad interna dona custodienda magis sollicitos.---Et quia cum deprimuntur adversis, solertius in terna dona custodiunt, recte additur: Et superficies abyssi constringitur. Solet enim laetitia arcana mentis aperire, atque aperiendo amittere; adversa vero cum nos exterius deprimunt, interius cautiores reddunt. Post gelu itaque vel glaciem superficies abyssi constringitur, quia mens nostra, ad conservanda profunda dona quae acceperit, adversitatibus munitur. Abyssi enim suae superficiem Isaias constrinxerat, cum dicebat: Secretum meum mihi, secretum meum mihi (Isai. XXIV, 16) . Abyssi", + "candidate_score": 0.639605, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_115_117", + "bdc_text": "et interire scripta mea , si non prosunt ecclesiae , si non per omnia congruunt scripturis canonicis . Hae enim merito cynosurae \"Hundeschwanz\" , das Sternbild des kleinen Bären ( mit dem Polarstern als Leitstern) . loco sunt omnibus per hoc fretum navigantibus .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1894", + "psc_text": "et disjunctis temporibus missos in fidei praedicatione conjungere, et dissimilibus virtutibus praeditos fulgore intentionis unire, recte dicitur, Nunquid conjungere valebis micantes stellas Pleiades? Ac si dicat ut ego, qui unus omnia impleo, atque in unitatis sensu electorum mentes implendo conjungo. 72. Arcturus totam Ecclesiam significat. Docet fidei simul ac bonorum operum necessitatem.---In Arcturo autem, qui per gyrum suum nocturna spatia non occasurus illustrat, nequaquam particulatim edita vita sanctorum, sed tota simul Ecclesia designatur, quae fatigationes quidem patitur, nec tamen ad defectum proprii status inclinatur: gyrum laborum tolerat, sed ad occasum cum temporibus non festinat. Neque enim ad ima poli Arcturus cum nocturno tempore ducitur, sed dum ipse volvitur, nox finitur, quia nimirum dum sancta Ecclesia innumeris tribulationibus quatitur, praesentis vitae umbra terminatur; eaque stante nox praeterit, quia illa in sua incolumitate perdurante, mortalitatis hujus vita percurrit. [Vet. XXIX.] Est in Arcturo quod consideratius possimus intueri. In septem quippe stellis volvitur,", + "candidate_score": 0.639258, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_4_6", + "bdc_text": "321 , 4-11. . Remorantur equidem vel plurima conantem frequentes illae contiones publicae , remorantur negotia varia . Quid , quod temporis angustia ac brevitas non modo mihi me ipsum surripit , sed conatus meos vehementissime fraudat ?", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_772", + "psc_text": "cum cognoscunt 702 quae faciant, sed cum faciunt quae cognoverant; et si intelligendo congaudent muneri largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis, ut videlicet actione persolvant quod eis praerogatum est in cognitione. Stultus namque est debitor qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debeat non attendit. Moderatur autem laetitia accipiendi, quando solerti providentia etiam constitutum tempus reddendi cogitatur. Quia igitur viri justi in his quae vigilanter intelligunt secura laetitia non extolluntur, dicatur recte: Si laetatus sum super multis divitiis meis, et quia plurima reperit manus mea. Ac si aperte diceretur: Nequaquam me in eo locupletem ex justitia credidi, quo recta quae agere debui etiam multa cognovi, nec intelligentia cor extulit, quia illud consideratio debitae operationis pressit. [Vet. VI.] Sciendum vero est, quod plerumque contingit, ut cum intelligentiae altitudo percipitur, circa semetipsum animus valde sollicitus ab elationis lapsu teneatur. Sed cum mira quae intelligit etiam operari coeperit, eo ipso nonnunquam", + "candidate_score": 0.638993, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_5_7", + "bdc_text": "Remorantur equidem vel plurima conantem frequentes illae contiones publicae , remorantur negotia varia . Quid , quod temporis angustia ac brevitas non modo mihi me ipsum surripit , sed conatus meos vehementissime fraudat ? At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_555", + "psc_text": "pessimis (Prov. II, 14) . Hinc est quod lacrymarum causas tripudiantes peragunt; hinc est quod mortis suae negotium ridentes exsequuntur. Unde hic quoque apte subjungitur: CAPUT XV [Rec. XVI]. VERS. 7.---Qui inter hujuscemodi laetabantur, et esse sub sentibus delicias computabant. 38. In transitoriis laetantes, gravibus curis affliguntur.---Inter hujuscemodi laetantur, quia nimirum attendunt transitoria quae percipiunt, et intueri negligunt permanentia bona quae perdunt. Cumque amore temporalium flagrant, veram laetitiam volentes ignorant. Quam si studiose cognoscere quaererent, quam flenda sint gaudia quae appetunt viderent. Sed dum meliora scire contemnunt, sola sibi velut summa eligunt, quae visibiliter oculis fugaci seductione blandiuntur. Visibilia scilicet sequentes cor figunt; et tanto extrinsecus 654 gaudent, quanto recordationem sui intrinsecus non habent. Miscentur tamen eorum gaudiis plerumque tribulationes, atque ex rebus ipsis ex quibus superbiunt flagellantur. Neque enim sine gravibus curarum molestiis possunt temporalia quae appetunt, vel non habita quaerere, vel quaesita servare, inter aequales praestantiorem gloriam appetere,", + "candidate_score": 0.638725, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_115_117", + "bdc_text": "et interire scripta mea , si non prosunt ecclesiae , si non per omnia congruunt scripturis canonicis . Hae enim merito cynosurae \"Hundeschwanz\" , das Sternbild des kleinen Bären ( mit dem Polarstern als Leitstern) . loco sunt omnibus per hoc fretum navigantibus .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2564", + "psc_text": "vel gurgustium piscium nisi ecclesiae fidelium, quae unam Ecclesiam catholicam faciunt, designatur? Unde in Evangelio scriptum est: Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, et ex omni genere piscium congreganti (Matth. XIII, 47) . Regnum coelorum scilicet vocatur Ecclesia, cujus dum mores Dominus ad superna sublevat, jam haec ipsa in Domino per coelestem conversationem regnat. Quae recte etiam sagenae missae in mare comparatur, ex omni genere piscium congreganti, quia missa in hoc gentilitatis saeculum, nullum respuit; sed malos cum bonis, superbos cum humilibus, iracundos cum mitibus, et fatuos cum sapientibus cepit. In pelle vero Leviathan istius, stultos ejus corporis, in capite autem prudentes accipimus. Vel certe pelle, quae est exterius, subditi ad haec extrema servientes, capite autem praepositi, designantur. Et bene Dominus, servato ordine, has sagenas vel gurgustium piscium, id est 1098 Ecclesiam suam, et vota fidelium prius se pelle ejus et postmodum capite asserit impleturum, quia, sicut superius", + "candidate_score": 0.636706, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_133", + "bdc_text": "Ambiunt alii dedicationibus magnorum hominum favorem et amicitias demereri , illos et ad officia sibi quasi obnoxios obstringere sat-agunt .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_262", + "psc_text": "et vacare Deo appetant ex gratia dilectionis, et rursum curas superimpositas ex conditione expleant servitutis. Cumque occupationes extrinsecus perstrepunt, intrinsecus in amore pacatissima quies tenetur; atque occupationum tumultus exterius perstrepentes dispensat interius praesidens judex ratio, et tranquillo moderamine ea quae circa se minus sunt tranquilla disponit. Sicut enim vigor mentis frenandis praeest motibus carnis, sic saepe superimpositos tumultus occupationis bene regit amor quietis, quia exteriores curae si perverso amore non appetuntur, non confuso, sed ordinato animo ministrari queunt. Sancti etenim viri nequaquam eas appetunt, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt; et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam mentem portant. Quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant; sed timentes occultas dispensationes Dei, tenent quod fugiunt, et exercent quod vitant. Intrant enim ad cor suum, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei; seseque subditos debere esse summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem cordis jugo divinae dispensationis. Quisquis vero talis", + "candidate_score": 0.636187, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_79", + "bdc_text": "Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ?", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_117", + "psc_text": "culpa, quam in novo.---Et licet in testamento veteri nonnulla possint talia reperiri, pene nunquam tamen hoc vel tale genus mendacii a perfectis admissum studiosus ibi lector inveniet, quamvis mendacium quamdam tenere veritatis imaginem videatur, et sub veteri forsitan testamento minoris culpae esse potuit, in quo per taurorum hircorumque victimas sacrificium non fuit ipsa veritas, sed umbra veritatis. Nam in testamento novo praeceptis altioribus manifestata per carnem Veritate proficimus; justumque est ut facta quaedam quae in illo populo umbrae veritatis deservierant deseramus. [Vet. III.] Si quis vero per testamentum vetus vult suum tueri mendacium (22, q. 2, c. 19) , quia minus illic quibusdam fortasse nocuerit, dicat necesse est rerum alienarum raptum, et retributionem injuriae, quae infirmis illic concessa sunt, sibi nocere non posse. Quae omnia cunctis liquet quanta adnimadversione Veritas insequitur, quae nobis, jam significationis suae umbra postposita, in vera carne declaratur. Sed quia sanctus vir nec loqui se, nec", + "candidate_score": 0.636173, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_134", + "bdc_text": "Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2151", + "psc_text": "hominibus etiam de bona actione displicere, dum supernis tantummodo judiciis placeant; illi vero nunquam quid agant, sed quomodo de actione qualibet hominibus possint placere considerant. Isti juxta modum suae intelligentiae etiam in rebus saeculi militant caucausis Dei; illi vero per causas Dei intentioni deserviunt saeculi, quia inter ipsa quoque quae se agere sancta opera ostendunt, non conversionem 1008 quaerunt hominum, sed auras favorum. 25. Igitur dum quosdam non despectae conversationis viros iracunde vel nimie defendere terrena conspicimus, debemus hoc in illis per charitatem reprehendere, nec tamen eos reprehendendo desperare, quia plerumque uni eidemque homini et insunt quaedam judicabilia quae apparent, et magna quae latent. In nobis autem saepe magna in facie prodeunt, et nonnunquam quae reprehendenda sunt occultantur. Hinc ergo humilianda est nostrae mentis elatio, quod et illorum infirma sunt publica, et nostra secreta; et rursum fortia illorum secreta sunt, et in publico nostra vulgantur. Quos ergo de aperta infirmitate", + "candidate_score": 0.635551, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_80_82", + "bdc_text": "Cum ipsa vetustas nonnihil authoritatis rebus addat et foelicius nonnunquam , purius et apositius apud illos reddita sit , quam hodie a nobis reddi possit . Atqui sic dicat aliquis : Praestaret solis priscis omnes collocasse operam neglectis nuperis illis tractatoribus , qui ex retextis aliorum sertis novas subinde corollas concinnare gaudent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1945", + "psc_text": "a praedicatione imperfectio vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit; aliter qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, aliter qui quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur; aliter conjugiis obligati, aliter a conjugii nexibus liberi; aliter commistionem carnis experti, aliter ignorantes; aliter qui peccata deplorant operum, aliter qui cogitationum; aliter qui commissa plangunt, nec tamen deserunt; aliter qui deserunt, nec tamen plangunt; aliter qui illicita quae faciunt etiam laudant, aliter qui accusant prava nec tamen devitant; aliter qui repentina concupiscentia superantur, aliter qui in culpa ex consilio ligantur; aliter qui licet minima, crebro tamen illicita faciunt, atque aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur; aliter qui bona nec inchoant, aliter qui inchoata minime consummant; aliter qui mala occulte agunt, et bona publice, aliter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice mala de se opinari permittunt. Et quidem de singulis quis", + "candidate_score": 0.635501, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_58_60", + "bdc_text": "trotz seiner Ablehnung mancher äußerlicher Frömmigkeitsformen brach er aber nicht mit der römischen Kirche . Nach dem Scheitern eines Reformversuches in der Diözese Meaux mußte er jedoch 1525 vorübergehend nach Straßburg fliehen . Nicht zuletzt durch seine Bibelkommentare und -übersetzungen trug er dazu bei , den Boden für die Reformation zu bereiten .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1010", + "psc_text": "Ecclesia positi superni Spiritus charitate perflantur. Fugit autem qui hujus mundi mala evadere concupiscit. Qui ergo in terra Austri habitat, fugienti cum panibus occurrat, id est, is qui jam sancto Spiritu intra Ecclesiam plenus est eum qui mala sua evadere nititur eruditionis alloquio consoletur. Fugienti scilicet cum panibus occurrere est metuenti aeterna supplicia doctrinae sacrae escas offerre, et modo tumorem terrore comprimere, modo pavorem exhortatione refovere. Quia panis refectio Scripturae sacrae non inconvenienter accipitur, per eumdem prophetam Judaeis solam litteram servantibus dicitur: Quare appenditis argentum, et non in panibus (Isai. LV, 2) ? Ac si diceret: Pensatis sacra eloquia, sed non in refectione, quia dum solam litterae speciem custoditis, de spiritali intelligentia pinguedinem internae refectionis amittitis. Unde illic apte subjungitur: Et laborem vestrum non in saturitate (Ibid.) . [Vet. XXVI.] Rursum per panem haereticorum praedicatio designatur, sicut per Salomonem mulier haereticae ecclesiae typum gestans, et stultos convocans, dicit: Panes occultos", + "candidate_score": 0.633493, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_129_131", + "bdc_text": "Cum autem circumspicerem , cui pro more hasce commentationes , laborem meum , dedicarem , primum occurrit integritatis vestrae quatemio firmissime sibi fide , nobilitate , gloria et sanguine connexaDie Brüder Zwick waren Neffen zweiten Grades der Brüder Blarer , aber ungefähr gleich alt ; vgl. Moeller , Zwick 15f. . Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2012", + "psc_text": ". Sancti igitur viri, cum se ad praedicandum parant, prius se interius virtutibus innovant, ut ad hoc quod loquendo docent, vivendo concordent. Prius sua interna considerant, atque a cunctis se vitiorum sordibus emundant, curantes summopere ut contra iram patientiae luce resplendeant, contra carnis luxuriam etiam cordis munditia fulgescant, 977 contra torporem zelo candeant, contra confusos praecipitationis motus serena gravitate rutilent, contra superbiam vera humilitate luceant, contra timorem radiis auctoritatis clarescant. Quia ergo tanta in se prius studia congerunt, quasi in conceptu sanctae praedicationis menses virtutum fiunt. Quos menses Dominus solus dinumerat, quia eadem bona in eorum cordibus non nisi qui dedit pensat. Et quia juxta mensuram virtutum effectus etiam subsequitur fructuum, recte subjungitur: CAPUT XII. IBID.---Et scisti tempus partus earum? 46. Virtutum mensuram fructus ratio sequitur.---Subaudis, Ut ego, qui dum in cogitatione virtutum menses dinumero, quando hoc quod implere appelunt parere valeant scio, quia nimirum dum cordis occulta conspicio, futurum", + "candidate_score": 0.63319, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_134", + "bdc_text": "Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1403", + "psc_text": "sui gloriam non requirunt. Illi autem qui auctoris gloriam quaerunt, sua laude cruciantur, ne non sit intus quod foris dicitur, ne, si est etiam quod dicitur, ante Dei oculos ipsis favoribus vacuetur: ne humana laus robur mentis emolliat, eamque in sui delectatione prosternat; et quae adjumentum debet esse augendi operis, jam retributio sit laboris. Cum vero sua praeconia in Dei laudem tendere sentiunt, ea etiam desiderabiliter amplectuntur. Scriptum namque est: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16) . Viam se ergo hominibus faciunt, quoties in se aliquid quo Deus cognoscatur ostendunt, quia non student in se humanam laudem figere, sed quaerunt eam per se medios ad auctoris gloriam pertransire. Arrogantes autem humanis laudibus mollia corda prostituunt, quia suis amoribus corrumpuntur. De quibus alias dicitur: Erunt homines seipsos amantes (II Tim. III, 2). Apte vero hic de hac eorum corruptione subjungitur: CAPUT XXXV.", + "candidate_score": 0.632144, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_136_138", + "bdc_text": "Nec ego vel lucrum facere vel encomia canere institui . Adulari non didici . Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_131", + "psc_text": "instrueret, et tacendo sese intra humilitatis limitem custodiret. Nimis namque esset ingratus, si de se discipulis tota reticeret, et fortasse nimis incautus, si de se tota vel discipulis proderet. Sed mirabiliter, ut dictum est, egit utrumque, ut loquendo erudiret vitam audientium, et tacendo custodiret suam. 14. Sancti aliquando se laudant innoxie.---Sciendum vero est quod sancti viri quoties de se aliquid sequentibus innotescunt, morem creatoris sui imitantur. Nam Deus, qui nos prohibet ne proprio ore laudemur, per Scripturam sacram laudes suas loquitur, non quia ipse eis indiget, qui proficere laudibus nescit, sed dum suam nobis magnitudinem narrat, nostram ad se imperitiam sublevat; et bona sua loquendo nos edocet, quem omnino homo non cognosceret, si de se tacere voluisset. Idcirco ergo laudes suas indicat, ut valeamus eum audientes cognoscere, cognoscentes amare, amantes sequi, sequentes adipisci, adipiscentes vero ejus visione perfrui. Unde Psalmista ait: Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo, ut det illis", + "candidate_score": 0.631569, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_6", + "bdc_text": "Quid , quod temporis angustia ac brevitas non modo mihi me ipsum surripit , sed conatus meos vehementissime fraudat ?", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_945", + "psc_text": "? Sed aliud est bella fortiter perpeti, aliud bellis enerviter expugnari. In istis exercetur virtus, ne extolli debeat; in illis omnimodo exstinguitur, ne subsistat. Qui igitur scit fortiter tentationem ferre certaminis, et cum tentatione concutitur in alta arce praesidet quietis, quia etiam apud semetipsum sub seipso esse contentiones vitiorum conspicit, quibus nulla fractus delectatione consentit. Sequitur: CAPUT XII. VERS. 21, 22.---Non accipiam personam viri, et Deum homini non aequabo. Nescio enim quandiu subsistam, et si post modicum tollat me factor meus. 22. Vitae praesentis tempus breve est, quia non permanet.---Recta consideratio, quod Deum homini idcirco non aequat, quia quandiu hic subsistat, vel quando ad Dei judicium tollatur, ignorat. Et bene ait: 742 Post modicum tollat me factor meus, quia quamlibet longum fuerit tempus vitae praesentis, eo ipso breve est, quo permanens non est. Neque enim dignum est ut diutinum judicetur, quidquid fine circumscribitur. Sed inter has sententias quas ex veritate", + "candidate_score": 0.631137, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_57_59", + "bdc_text": "Seine Theologie trägt mystische Züge ; trotz seiner Ablehnung mancher äußerlicher Frömmigkeitsformen brach er aber nicht mit der römischen Kirche . Nach dem Scheitern eines Reformversuches in der Diözese Meaux mußte er jedoch 1525 vorübergehend nach Straßburg fliehen .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1010", + "psc_text": "Ecclesia positi superni Spiritus charitate perflantur. Fugit autem qui hujus mundi mala evadere concupiscit. Qui ergo in terra Austri habitat, fugienti cum panibus occurrat, id est, is qui jam sancto Spiritu intra Ecclesiam plenus est eum qui mala sua evadere nititur eruditionis alloquio consoletur. Fugienti scilicet cum panibus occurrere est metuenti aeterna supplicia doctrinae sacrae escas offerre, et modo tumorem terrore comprimere, modo pavorem exhortatione refovere. Quia panis refectio Scripturae sacrae non inconvenienter accipitur, per eumdem prophetam Judaeis solam litteram servantibus dicitur: Quare appenditis argentum, et non in panibus (Isai. LV, 2) ? Ac si diceret: Pensatis sacra eloquia, sed non in refectione, quia dum solam litterae speciem custoditis, de spiritali intelligentia pinguedinem internae refectionis amittitis. Unde illic apte subjungitur: Et laborem vestrum non in saturitate (Ibid.) . [Vet. XXVI.] Rursum per panem haereticorum praedicatio designatur, sicut per Salomonem mulier haereticae ecclesiae typum gestans, et stultos convocans, dicit: Panes occultos", + "candidate_score": 0.630753, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_134", + "bdc_text": "Multi encomia istorum artificiose componentes non citra adulationis crimen ipsos ab iis laudant virtutibus , quas eis inesse vellent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1399", + "psc_text": "actiones suas laudibus dignas intuentium oculis ostentant, occulta cum eis justitia agitur, ut quo nituntur foris alios fallere, eo de se intus etiam ipsi fallantur. Nam omnem circa se sollicitae investigationis oculum perdunt. Vitam enim suam et discutere et perscrutari dissimulant, sed tales se quales audiunt putant, sanctosque se esse, non quia ita vivunt, sed quia ita dicuntur, existimant. Subtile autem Dei judicium, seque ipsos intueri negligunt, quia fidem sui meriti in attestatione ponunt oris alieni. Cum vero subita percussione feriuntur, iniquos se vel veraciter fateri, vel sicut sunt, deprehendere omnino non possunt, quia videlicet sanctos se humana professione crediderunt. Bene ergo dicitur: Neque clamabunt cum vincti fuerint. Spe enim vacua tales se ante supernum judicem venire confidunt, quales se hominibus innotuisse cognoscunt; seque ipsos miseri nec inter tormenta deprehendunt, et dum testimonium falsae laudis aspiciunt, remedium verae confessionis amittunt. Etiam vincti ducuntur, et non clamant, quia, humanae laudis importunitate", + "candidate_score": 0.62998, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_100", + "bdc_text": "Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_831", + "psc_text": "mundum est. Excedit profecto ima omnia intentione summorum, 715 et cunctis rebus quas non appetit libertate quadam se superesse sentit, nec tempestatem rerum temporalium intus sustinet, quam intuetur foris. quia terrena omnia, quae concupita opprimere mentem poterant, despecta subterjacent. Unde bene per prophetam dicitur: Statue tibi speculam (Jerem. XXXI, 21) , ut dum quisque speculatur summa, superemineat infimis. Hinc etiam Habacuc dicit: Super custodiam meam stabo (Habac. II, 1) . Stat quippe super custodiam suam, qui per solertiam disciplinae terrenis desideriis non succumbit, sed supereminet, ut dum semper stantem appetit aeternitatem, infra sit ei omne quod transit. 36. Quia carnis infirmitates et perturbationes non excludit. Sancti Dei dono imperturbabiles, propria infirmitate perturbationibus subjacent.---Tamen quia sanctus vir quantalibet virtute profecerit, eum in hac vita positum adhuc extrinsecus carnis infirmitas premit, ut scriptum est: Quanquam in imagine Dei ambulet homo, tamen vane conturbatur (Psal. XXXVIII, 7) , plerumque agitur, ut et turbetur", + "candidate_score": 0.628593, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_114_116", + "bdc_text": "Sueton , Augustus 85 , 2 . et interire scripta mea , si non prosunt ecclesiae , si non per omnia congruunt scripturis canonicis . Hae enim merito cynosurae \"Hundeschwanz\" , das Sternbild des kleinen Bären ( mit dem Polarstern als Leitstern) .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_689", + "psc_text": "designatur? In quo aequa lance omnia merita nostra pensantur, et in cujus praeceptis agnoscimus quid in nostra vita minus habeamus. In hac autem statera appendimur, quoties ad vitae ejus exempla provocamur. Hinc namque scriptum est: Christus pro nobis passus est, vobis relinquens exemplum, ut sequamini 684 vestigia ejus, qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus. Qui cum malediceretur, non maledicebat; cum pateretur, non comminabatur (I Pet. II, 21) . Hinc per Paulum dicitur: Per patientiam curramus ad propositum nobis certamen, aspicientes in auctorem fidei et consummatorem Jesum, qui proposito sibi gaudio sustinuit crucem, confusione contempta (Hebr. XII, 1) . Ad hoc itaque Dominus apparuit in carne, ut humanam vitam admonendo excitaret, exempla praebendo accenderet, moriendo redimeret, resurgendo repararet. Cum ergo nulla in se beatus Job jure redarguenda reperit, ad excedentem omnia Redemptoris vitam mentis oculos tendit, ut in illa cognoscat ipse quid minus habeat, cum dicit:", + "candidate_score": 0.62816, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_100", + "bdc_text": "Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_376", + "psc_text": "semetipsam Veritas dicit de eo qui illius mandata custodit: Ego et Pater veniemus, et mansionem apud eum faciemus (Joan. XIV, 23) . Quod contra perversi quique dum interna non appetunt, in suis se cogitationibus foras fundunt. Unde eis per prophetam dicitur: Redite praevaricatores ad cor (Isai. XLVI, 8) . Et rursum: Vae qui cogitatis inutile (Michae. II, 1) . In actionibus quippe suis verentur homines, quos corporaliter vident, et Deum sibi praesentem non aestimant esse, quem non vident. Quod contra in laude justi dicitur, dum Aegypti regem contemneret, et Dei mandatis obediret: Quia invisibilem tanquam videns sustinuit (Hebr. XI, 27) . Perversum quippe terrae principem quasi non vidit, quem ab oculis sui cordis abjecit. Regem vero invisibilem tanquam videns sustinuit, quia ab ejus timoris intuitu mentis oculum non deflexit. Sancta itaque Ecclesia in magnis tunc tribulationibus deprehensa, cum multos a Deo conspicit prava cogitatione discedere, videt profecto mentis eorum habitaculum", + "candidate_score": 0.627498, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_85_87", + "bdc_text": "Nec vero probandi sunt consarcinatores stolidi , qui citra iudicium quaelibet congerunt . Necesse enim est , ut quaelibet suo dicantur loco . Gemma est proprium verbum suo loco insertum , ut de sententiis taceam .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1557", + "psc_text": "condemnationem propriam ad aeterni judicis sententiam properat. Abyssum ergo abyssum invocare est de judicio ad judicium pervenire. Eant ergo praedicatores sancti, redarguant facta peccantium, auditores autem pravi contemnant verba justorum, defendant quantum voluerint pravitates suas, atque impudenter gestas impudentius defendendo multiplicent: certe ipsi sibi in conscientia testes sunt quia excusabiles non sunt. Eo enim ipso quo rationabilem creaturam Deus hominem condidit, in manu omnium hominum signat, ut noverint singuli opera sua. 876 Sed quia Eliu de pravitate singulorum sententiam protulit, illico ad ipsum pravitatis auctorem, per quem unumquodque malum oboritur, mentis oculos deflectit, ut quia uno hoc versu pravi capitis membra perstrinxerat, etiam hoc ipsum membrorum caput sub brevitate describat. Vel certe quia superius (Num. XIX) , nubium Dei virtutes intulerat, agit nunc ut contra bonorum vitam etiam adversarii impugnationes innotescat. Nam sequitur: CAPUT XXVI [Vet. XIX, Rec. XVII]. VERS. 8.---Ingredietur bestia latibulum suum, et in antro suo morabitur. 49.", + "candidate_score": 0.625962, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_100", + "bdc_text": "Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_4", + "psc_text": "considerat, sed super haec damnationis judicium in ultimis servat. Hinc enim scriptum est: Oculi Domini contemplantur bonos et malos (Prov. XV, 3) . Hinc per Psalmistam dicitur: Vultus Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum (Psal. XXXIII, 17) . Considerat igitur quos puniat, sed eosdem ipsos ante non vidit, quos nescit. Nam quibusdam in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis; discedite a me omnes operarii iniquitatis (Matth. VII, 23; Luc. XIII, 27) . Miro igitur modo pravorum vitam et intuetur, et obliviscitur, quia quos per districtionem sententiae judicat, quantum est ad memoriam misericordiae ignorat. 3. Qui tanquam infructuosum lignum conterentur. ---Qui quoniam in ejus recordationem non veniunt, quasi infructuosum lignum ex cujus judicio conteruntur. Terra quippe eos temporali sumptu aluit, praedicationis desuper pluvia infudit. Sed quia eorum vita nequaquam fructum boni operis protulit, iratus hanc agricola abscidit, ut juxta Veritatis sententiam locum non occupet quem tenere", + "candidate_score": 0.625835, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_4_6", + "bdc_text": "321 , 4-11. . Remorantur equidem vel plurima conantem frequentes illae contiones publicae , remorantur negotia varia . Quid , quod temporis angustia ac brevitas non modo mihi me ipsum surripit , sed conatus meos vehementissime fraudat ?", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1192", + "psc_text": "possumus negligamus. Sed ecce negotia occupant quae nobis incessanter apposita a considerandis nobismetipsis mentis nostrae oculum declinant. In istis namque visibilibus quae intuetur cor nostrum extra se spargitur, et quid de se intrinsecus agatur obliviscitur dum extrinsecus occupatur. Divina autem vox terribilibus sententiis suis quasi quibusdam clavis illud pungit ut evigilet, ut homo occulta super se judicia quae pressus torpore dissimulat, terrore saltem pulsatus expavescat. Ut enim superius diximus, ipso usu vitae veteris mens male assueta deprimitur, et in haec quae spectat exterius quasi dormiens sopitur: quae postquam semel se ad appetenda visibilia foras fudit, a contemplandis invisibilibus intus evanuit. Unde nunc necesse est ut quae per visibilia spargitur de invisibilibus judiciis feriatur; et quia in iis se exterioribus male delectata prostravit, saltem percussa requirat quod deseruit. Ecce autem Scriptura sacra terrore quodam torpentia corda transfigit, ne in his inhaereant quae exterius defluunt, sed quae interius aeterna perdiderunt. Indicat quid", + "candidate_score": 0.625611, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_91", + "bdc_text": "Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1945", + "psc_text": "a praedicatione imperfectio vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit; aliter qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, aliter qui quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur; aliter conjugiis obligati, aliter a conjugii nexibus liberi; aliter commistionem carnis experti, aliter ignorantes; aliter qui peccata deplorant operum, aliter qui cogitationum; aliter qui commissa plangunt, nec tamen deserunt; aliter qui deserunt, nec tamen plangunt; aliter qui illicita quae faciunt etiam laudant, aliter qui accusant prava nec tamen devitant; aliter qui repentina concupiscentia superantur, aliter qui in culpa ex consilio ligantur; aliter qui licet minima, crebro tamen illicita faciunt, atque aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur; aliter qui bona nec inchoant, aliter qui inchoata minime consummant; aliter qui mala occulte agunt, et bona publice, aliter qui bona quae faciunt abscondunt, et tamen quibusdam factis publice mala de se opinari permittunt. Et quidem de singulis quis", + "candidate_score": 0.625198, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_91", + "bdc_text": "Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1973", + "psc_text": "unde et non immerito catuli dicuntur. Vel certe quia etsi quorumdam fidelium magistri sunt, universalis tamen Ecclesiae discipulos se esse gloriantur. Leaenae itaque praedam Dominus capit, quia virtute suae inspirationis ab errore vitam delinquentium diripit; et animas catulorum illius replet, quia conversione multorum piis doctorum desideriis satisfacit. De quibus catulis bene subjungitur: Quando cubant in antris, et in specubus insidiantur. Neque enim cuncta tempora doctrinae sunt congrua. Nam plerumque dictorum virtus perditur, si intempestive proferantur. Saepe vero et quod lenius dicitur conventu temporis congruentis animatur. Ille ergo scit recte dicere, qui et ordinate novit tacere. Quid enim prodest eo tempore irascentem corripere, quo alienata mente non solum non aliena verba percipere, sed semetipsum vix valet tolerare? Furentem quippe qui per invectionem corripit, quasi ei qui non sentiat, plagas ebrio imponit. Doctrina itaque ut pervenire ad cor audientis valeat, quae sibi congrua sint temporum momenta perpendat. Bene ergo de his catulis", + "candidate_score": 0.623397, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_100", + "bdc_text": "Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1691", + "psc_text": "mirabilibus super me (Psal. CXXX, 1) . Super se quippe in mirabilibus ambularet, si apparere magnus ultra quam poterat quaereret. Super se namque in mirabilibus attollitur qui et in his ad quae non sufficit videri idoneus conatur. Bene intra has mensuras etiam in ipsa Paulus praedicationis suae se latitudine coarctabat, cum diceret: Non enim audeo aliquid loqui eorum quae per me non efficit Christus (Rom. XV, 18) . Tunc autem recte accepta mensura servatur, cum anteposita oculis virorum spiritualium vita respicitur. Unde et sequitur: CAPUT XI. VERS. 5.---Vel quis tetendit super eam lineam? 26. A sanctis sumenda est vivendi regula.---Super hanc enim terram linea tenditur, quando electae unicuique animae ad sumendam vivendi regulam patrum praecedentium exempla monstrantur, ut ex illorum vita consideret quid in suis actibus servet, quatenus respecto justi limitis tramite, nec infra minima negligens deficiat, nec ultra maxima 906 superbiens tendat, nec minus conetur explere quam sufficit, nec", + "candidate_score": 0.621204, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_100", + "bdc_text": "Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2032", + "psc_text": "In hoc itaque silentio cordis, dum per contemplationem interius vigilamus, exterius quasi obdormiscimus. Quia ergo remoti viri, id est a desideriis carnalibus alieni, hoc silentium mentis inhabitant, huic onagro Dominus in solitudine domum dedit, ut turba desideriorum temporalium non prematur. [Vet. XXV.] 55. Sancti quandiu vivunt, desiderio supernae patriae aestuant.---Sequitur: Et tabernacula ejus in terra salsuginis. Salsugo accendere sitim solet. Et quia sancti viri quandiu in hujus vitae tabernaculis degunt, ad supernam patriam desiderii sui quotidianis aestibus accenduntur, in terra salsuginis tabernacula habere perhibentur. Incessanter quippe accenduntur ut sitiant, sitiunt ut satientur; sicut scriptum est: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur (Matth. V, 6) . Sequitur: CAPUT XVII. VERS. 7.---Contemnit multitudinem civitatis. 56. Terrenorum hominum multitudinem sequi dedignantur.---Multitudinem civitatis contemnere est humanae conversationis prava studia devitare, ut jam non libeat terrenorum hominum, qui prae abundantia iniquitatis multi sunt, perditos mores imitari. Cum paucis namque ingredi angustam portam", + "candidate_score": 0.620746, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_138", + "bdc_text": "Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_790", + "psc_text": "radicitus evellat. [Vet. IX.] 706 17. Periculo ex fama et humanis laudibus, Deus permittit opponi detractiones.---Sed inter haec sciendum est quia ne immoderatis laudibus eruamur, plerumque miro rectoris nostri moderamine etiam detractionibus lacerari permittimur, ut cum nos vox laudantis elevat, lingua detrahentis humiliet, quia et arbor saepe quae unius venti impulsu ita impellitur, ut pene jam erui posse videatur, alterius e diverso venientis flatu erigitur, et quae hac ex parte inflexionem pertulit, ab alia ad statum redit. Unde et illa arbor alte radicata quasi inter adversantes ventos fixa steterat, quae dicebat: Per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam (II Cor. VI, 8) . Saepe enim laus bene agentis auribus insolenter admota, dum foris sermonibus perstrepit, intus quamdam menti per tacitum, elationis tempestatem gignit: fitque ut hoc, quod animus de humanis favoribus gaudet, non facile exterius ostendat, sed tamen corruptionis vim non tenuiter interius sentiat. Et sunt nonnulli quos", + "candidate_score": 0.618904, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_100", + "bdc_text": "Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1192", + "psc_text": "possumus negligamus. Sed ecce negotia occupant quae nobis incessanter apposita a considerandis nobismetipsis mentis nostrae oculum declinant. In istis namque visibilibus quae intuetur cor nostrum extra se spargitur, et quid de se intrinsecus agatur obliviscitur dum extrinsecus occupatur. Divina autem vox terribilibus sententiis suis quasi quibusdam clavis illud pungit ut evigilet, ut homo occulta super se judicia quae pressus torpore dissimulat, terrore saltem pulsatus expavescat. Ut enim superius diximus, ipso usu vitae veteris mens male assueta deprimitur, et in haec quae spectat exterius quasi dormiens sopitur: quae postquam semel se ad appetenda visibilia foras fudit, a contemplandis invisibilibus intus evanuit. Unde nunc necesse est ut quae per visibilia spargitur de invisibilibus judiciis feriatur; et quia in iis se exterioribus male delectata prostravit, saltem percussa requirat quod deseruit. Ecce autem Scriptura sacra terrore quodam torpentia corda transfigit, ne in his inhaereant quae exterius defluunt, sed quae interius aeterna perdiderunt. Indicat quid", + "candidate_score": 0.618326, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_138", + "bdc_text": "Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1403", + "psc_text": "sui gloriam non requirunt. Illi autem qui auctoris gloriam quaerunt, sua laude cruciantur, ne non sit intus quod foris dicitur, ne, si est etiam quod dicitur, ante Dei oculos ipsis favoribus vacuetur: ne humana laus robur mentis emolliat, eamque in sui delectatione prosternat; et quae adjumentum debet esse augendi operis, jam retributio sit laboris. Cum vero sua praeconia in Dei laudem tendere sentiunt, ea etiam desiderabiliter amplectuntur. Scriptum namque est: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16) . Viam se ergo hominibus faciunt, quoties in se aliquid quo Deus cognoscatur ostendunt, quia non student in se humanam laudem figere, sed quaerunt eam per se medios ad auctoris gloriam pertransire. Arrogantes autem humanis laudibus mollia corda prostituunt, quia suis amoribus corrumpuntur. De quibus alias dicitur: Erunt homines seipsos amantes (II Tim. III, 2). Apte vero hic de hac eorum corruptione subjungitur: CAPUT XXXV.", + "candidate_score": 0.617439, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_70", + "bdc_text": "Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_459", + "psc_text": "manu mea instaurabitur. Cunctis vera scientibus liquet quod ad vetustam vitam vitia pertinent, virtutes ad novam. Hinc enim Paulus dicit: Exuentes vos veterem hominem cum actibus suis, et induentes novum (Coloss. III, 9) . Hinc rursus ait: Vetus homo noster simul crucifixus est (Rom. VI, 6) . Hinc Psalmista ex typo humani generis loquens, inter malignos spiritus deprehensus dicit: Inveteravi inter omnes inimicos meos (Psal. VI, 8) . A fervore etenim mentis vel inter spiritales inimicos, vel inter carnales quosque proximos, ipso aliquo modo vivendi usu veterascimus, et assumptae novitatis speciem fuscamus. A qua tamen vetustate quotidie si studia circumspectionis invigilent, orando, legendo, bene vivendo renovamur, quia vita nostra dum lacrymis lavatur, bonis operibus exercetur, sanctis meditationibus tenditur, ad novitatem suam sine cessatione reparatur. Beatus igitur Job sic sua narrat, ut nostra significet, quia sancta Ecclesia cum fideles suos conspicit ad vitae veteris 633 culpas redire, eos quos novitatem mentis", + "candidate_score": 0.612841, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_131", + "bdc_text": "Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_779", + "psc_text": "ab eo in quo sibi placent mentis oculos divertunt, omnem in se de peractis bonis laetitiam deprimunt, et de his quae se minus egisse intelligunt tristitiam requirunt, indignos se aestimant, et pene soli bona sua non vident, quae in se videnda omnibus ad exemplum praebent. Hinc est quod Paulus, dum expleta in se bona postponeret, et sola adhuc reliqua quae essent explenda cogitaret, dixit: Ego me non arbitror apprehendisse (Philip. III, 13) . Hinc est quod ut posset se de bonis quae agebat humiliare, studebat ad animum praeterita mala reducere, dicens: Qui prius fui blasphemus, et perseculor, et contumeliosus (I Tim. I, 13) . [Vet. VII.] 13. Quando bona a se facta in memoriam revocari, aut narrare liceat.---Qui et si aliquando dixit: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servari (II Tim. IV, 7) ? Intuendum summopere est quia illud eo tempore intulit quo jam ex corpore discessurum se esse cognovit.", + "candidate_score": 0.611564, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_131", + "bdc_text": "Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2332", + "psc_text": "fuit ipsa in altum increpatione proficiens, et minus se rectum prius in opere, et minus se patientem post in verbere agnovit. Unde semetipsum redarguit, dicens: Unum locutus sum, quod utinam non dixissem; et alterum, quibus ultra non addam. Ac si dicat: Rectum me quidem inter homines credidi: sed, te loquente, et ante flagella pravum, et post flagella me rigidum inveni. Quibus ultra non addam, quia jam quanto nunc te loquentem subtilius intelligo, tanto meipsum humilius investigo. [Vet. II, Rec. IV.] 4. Poenitentiae objectum sunt bona neglecta, et mala perpetrata. Activa vita multorum est, contemplativa paucorum.---Et quia beatus Job sanctae Ecclesiae typum tenet, possunt electis omnibus haec ejus verba congruere, qui cognoscentes Dominum, in uno et alio deliquisse se sentiunt, quia se intelligunt vel in cogitatione et opere, vel in Dei ac proximi neglecta dilectione peccasse. Quibus se promittunt ultra nil addere, quia per conversionis gratiam curant poenitendo quotidie etiam transacta", + "candidate_score": 0.611046, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_131", + "bdc_text": "Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_842", + "psc_text": "nec egressus sum ostium. Qui enim per humilitatem solidus nequaquam despici timuit, hunc ut foras lingua ejiceret impatientia non evicit. Ubi bene praemittitur: Si expavi ad multitudinem nimiam, ut cujus constantiae fuerit agnoscatur, quia videlicet nequaquam terret exterius numerus hominum, quem non devastat interius turba vitiorum. In hac etenim vita, qui nulla prospera appetit, nulla procul dubio adversa pertimescit. 41. Quae de se narrat Job, de Christo sunt intelligenda.---Quae scilicet verba si ad intellectum mysticum pertrahimus, in eis citius operationem nostri Redemptoris invenimus. Ipse quippe ad multitudinem nimiam non expavit, qui persecutores suos cum gladiis et fustibus venientes una tantum responsione perculit, dicens: Ego sum (Joan. XVIII, 6) . Ipsum despectio propinquorum non terruit, qui nos ab aeternis suppliciis liberans, palmas in facie aequanimiter accepit. Ipse tacuit, et ostium egressus non est, qui sub ipsa jam hora passionis cum humanitatis infirma pateretur, divinitatis suae potentiam exercere noluit. Mediatori quippe Dei", + "candidate_score": 0.609753, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_70", + "bdc_text": "Novum Instrumentum , Basel 1516 ( LB VI 799-828 ) ;", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_854", + "psc_text": "dignatus, vestitus lineis venire perhibetur. Vel certe quia linum de terra, non autem sicut lana de corruptibili carne nascitur, quia indumentum sui corporis ex matre virgine, non autem ex corruptione commistionis sumpsit, profecto ad nos vestitus lineis venit. Et atramentarium scriptoris ad renes ejus. In renibus posterior corporis pars est. Et quia ipse Dominus postquam pro nobis 720 mortuus est, et resurrexit, et ascendit in coelum, tunc Testamentum Novum per apostolos scripsit, vir iste atramentarium ad renes habuit. Qui enim scripturam Testamenti Novi postquam discessit condidit, atramentarium quasi a tergo portavit. Hoc ergo atramentarium viro lineis vestito inhaerere considerat, qui dicit: Et librum scribat ipse qui judicat. Sed cur, beate Job, ab eo qui judex est, librum scribi desideras? Sequitur: CAPUT XIX [Vet. XX, Rec. XIV]. VERS. 36.---Ut in humero meo portem illum, et circumdem illum quasi coronam mihi. 45. Scriptura sacra humero portanda per operationem, ut sicut corona circumdetur", + "candidate_score": 0.608286, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_131", + "bdc_text": "Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_786", + "psc_text": "igitur sanctum virum intelligentia scientiae non corrupit, de multis divitiis gaudere despexit. Quia vero eum magnitudo operis non inflavit, solem fulgentem non vidit. Quia autem illum nec fama laudis extulit, clare incedentem lunam minime attendit. Sunt enim nonnulli qui eo in elationem corruunt, quo per subtilem intelligentiam vel quae non faciunt bona cognoscunt. Hi nimirum super multis divitiis laetantur, cum quaelibet summa intelligendo reperiunt, atque in elatione ipsis inventionibus corrumpuntur. Sunt vero nonnulli quos intelligentia quidem non elevat, sed exhibita operatio exaltat. Qui dum actiones suas respiciunt, apud mentem suam sibi caeteros dedignando postponunt. Hi videlicet etsi in multis divitiis non gaudent, solem tamen fulgentem vident quia de sola boni operis magnitudine quasi alios despiciendo tument. Et sunt nonnulli quos nec operatio propria extollit; sed cum laudari ab hominibus pro hac eadem bona operatione coeperint, ipsis hominum favoribus devicti, quasi magnos se quosdam in sua cogitatione conspiciunt, atque a cordis", + "candidate_score": 0.608267, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_131", + "bdc_text": "Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_781", + "psc_text": "ad memoriam iterum revocamus, ut videlicet fiduciam praebeant, et desperatum timorem premant. Qui etsi Corinthiis bona sua enumerando narravit, 704 illos confirmare studuit, non se ostendere. Nam quia eadem bona non in se attenderet, patefacta tribulatione propriae tentationis edocuit qua expressa subjunxit: Propter quod placeo mihi in infirmitatibus meis (II Cor. XII, 10) . Ut ergo discipulos instrueret, de se summa referebat; ut vero se in humilitate custodiret, considerationis oculum non in virtutibus suis, sed in infirmitatibus fixerat. Habent itaque proprium sancti viri, ut bona quidem quae agunt videant; et tamen cum peregerint, ab eorum memoria oculos avertant. Unde recte per beatum Job dicitur: Si vidi solem cum fulgeret. Ac si aperte diceret: Opus meum etiam cum aliis exemplorum, lucem tribueret, ad praesumptionis gratiam non attendi, quia dum de eo extolli timui, ab intuendo eo oculos averti. Sequitur: CAPUT VII. IBID.---Et lunam incedentem clare. 14. Fama ex bonis operibus non", + "candidate_score": 0.607106, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_3_5", + "bdc_text": "248 , 17-19 ; 321 , 4-11. . Remorantur equidem vel plurima conantem frequentes illae contiones publicae , remorantur negotia varia .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2809", + "psc_text": "VI, 28) . Hinc rursum ait: Cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus aliquem, ut et Pater vester qui in coelis est dimittat vobis peccata vestra (Marc. XI, 25) . Quantum vero pro se obtinuit, qui pro aliis intervenit, illico demonstratur, cum subditur: CAPUT XII [Rec. VIII]. Ibid.---Addidit Dominus omnia quaecunque fuerant Job duplicia. 22. Juxta afflictionis pondus disponitur mensura consolationis.---Cuncta quae amiserat duplicia recepit, quia per pietatem benigni judicis tentationis nostrae dispendium vincunt suffragia consolationum. Minus autem tentat probatio quam remuneratio consolatur, ut ex retributionis merito leve fuisse quod toleravit agnoscat, qui ex percussionis pondere grave se aliquid tolerare judicabat. Unde afflictae quoque Judaeae dicitur: Ad punctum in modico dereliqui te, et in miserationibus magnis congregabo te (Isai. LIV, 7) . Aliquando vero juxta afflictionis pondus disponitur mensura consolationis. Unde alias scriptum est: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo consolationes tuae laetificaverunt animam meam (Psal. XCIII,", + "candidate_score": 0.606641, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_37", + "bdc_text": "Jahrhunderts zurück , der erstmals 1527 von Erasmus \"Ambrosiaster\" genannt wurde ( vgl. Alfred Stuiber , in :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2189", + "psc_text": "Quo in loco equus hunc mundum insinuat, qui per elationem suam in cursu labentium temporum spumat. Et quia Antichristus extrema mundi apprehendere nititur, cerastes iste equi ungulas mordere perhibetur. Ungulas quippe equi mordere est extrema saeculi feriendo contingere. Ut cadat ascensor ejus retro (Genes. XLIX, 17) . Ascensor equi est quisquis extollitur in dignitatibus mundi. Qui retro cadere dicitur, et non in faciem, sicut Saulus cecidisse memoratur (Act. IX, 4) . In faciem enim cadere est in hac vita suas unumquemque culpas agnoscere, easque poenitendo deflere. Retro vero quo non videtur, cadere, est ex hac vita repente decedere, et ad quae supplicia ducatur ignorare. Et quia Judaea erroris sui laqueis capta, pro Christo Antichristum expectat, bene Jacob eodem loco repente in electorum voce conversus est, dicens: Salutare tuum exspectabo, Domine (Genes. XLIX, 18) ; id est, non sicut infideles Antichristum, sed eum qui in redemptionem nostram venturus est, verum credo", + "candidate_score": 0.6059, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_5", + "bdc_text": "Remorantur equidem vel plurima conantem frequentes illae contiones publicae , remorantur negotia varia .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1944", + "psc_text": "multiloquio vacantes; aliter timidi, aliter audaces; aliter pigri, aliter praecipites; aliter mansueti, aliter iracundi; aliter humiles, aliter elati; aliter pertinaces, aliter inconstantes; aliter gulae dediti, aliter abstinentes; aliter qui sua misericorditer tribuunt, aliter qui aliena rapere contendunt; aliter qui nec aliena rapiunt, nec sua largiuntur, aliter qui et ea quae habent sua tribuunt, et aliena rapere non desistunt; aliter discordes, aliter pacati; aliter seminantes jurgia, aliter pacifici; aliter admonendi sunt qui sacrae legis verba non recte intelligunt, aliter qui recte quidem intelligunt, sed haec humiliter 962 non loquuntur; aliter qui, cum praedicare digna valeant, prae nimia humilitate formidant, aliter quos a praedicatione imperfectio vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit; aliter qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, aliter qui quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur; aliter conjugiis obligati, aliter a conjugii nexibus liberi; aliter commistionem carnis experti, aliter ignorantes; aliter qui peccata deplorant operum, aliter", + "candidate_score": 0.60345, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_3_5", + "bdc_text": "248 , 17-19 ; 321 , 4-11. . Remorantur equidem vel plurima conantem frequentes illae contiones publicae , remorantur negotia varia .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1944", + "psc_text": "multiloquio vacantes; aliter timidi, aliter audaces; aliter pigri, aliter praecipites; aliter mansueti, aliter iracundi; aliter humiles, aliter elati; aliter pertinaces, aliter inconstantes; aliter gulae dediti, aliter abstinentes; aliter qui sua misericorditer tribuunt, aliter qui aliena rapere contendunt; aliter qui nec aliena rapiunt, nec sua largiuntur, aliter qui et ea quae habent sua tribuunt, et aliena rapere non desistunt; aliter discordes, aliter pacati; aliter seminantes jurgia, aliter pacifici; aliter admonendi sunt qui sacrae legis verba non recte intelligunt, aliter qui recte quidem intelligunt, sed haec humiliter 962 non loquuntur; aliter qui, cum praedicare digna valeant, prae nimia humilitate formidant, aliter quos a praedicatione imperfectio vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit; aliter qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, aliter qui quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur; aliter conjugiis obligati, aliter a conjugii nexibus liberi; aliter commistionem carnis experti, aliter ignorantes; aliter qui peccata deplorant operum, aliter", + "candidate_score": 0.599603, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_3_5", + "bdc_text": "248 , 17-19 ; 321 , 4-11. . Remorantur equidem vel plurima conantem frequentes illae contiones publicae , remorantur negotia varia .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2810", + "psc_text": "aliquid tolerare judicabat. Unde afflictae quoque Judaeae dicitur: Ad punctum in modico dereliqui te, et in miserationibus magnis congregabo te (Isai. LIV, 7) . Aliquando vero juxta afflictionis pondus disponitur mensura consolationis. Unde alias scriptum est: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo consolationes tuae laetificaverunt animam meam (Psal. XCIII, 19) . In ea enim mensura consolatum se in qua afflictus fuerat indicat, qui laetificatum se secundum multitudinem dolorum clamat. Non autem minime lector instruitur, si ipsum remunerationis ordinem contempletur. Excessum quippe correctio, correctionem poenitentia, poenitentiam venia, 1153 veniam vero munera subsequuntur. Sed quia, divinae dispensationis permissione percussus, etiam amicorum verbis afflictus est, divinae pietatis muneribus consolatus, etiam humana debet charitate refoveri; ut undique ei consolationis gaudia respondeant, quem undique dolorum tristia et adversa lacerabant. Unde et subditur: CAPUT XIII. VERS. 11. Venerunt autem ad eum omnes fratres sui, et universae sorores suae, et cuncti qui noverant eum prius; et", + "candidate_score": 0.598965, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_5", + "bdc_text": "Remorantur equidem vel plurima conantem frequentes illae contiones publicae , remorantur negotia varia .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1192", + "psc_text": "possumus negligamus. Sed ecce negotia occupant quae nobis incessanter apposita a considerandis nobismetipsis mentis nostrae oculum declinant. In istis namque visibilibus quae intuetur cor nostrum extra se spargitur, et quid de se intrinsecus agatur obliviscitur dum extrinsecus occupatur. Divina autem vox terribilibus sententiis suis quasi quibusdam clavis illud pungit ut evigilet, ut homo occulta super se judicia quae pressus torpore dissimulat, terrore saltem pulsatus expavescat. Ut enim superius diximus, ipso usu vitae veteris mens male assueta deprimitur, et in haec quae spectat exterius quasi dormiens sopitur: quae postquam semel se ad appetenda visibilia foras fudit, a contemplandis invisibilibus intus evanuit. Unde nunc necesse est ut quae per visibilia spargitur de invisibilibus judiciis feriatur; et quia in iis se exterioribus male delectata prostravit, saltem percussa requirat quod deseruit. Ecce autem Scriptura sacra terrore quodam torpentia corda transfigit, ne in his inhaereant quae exterius defluunt, sed quae interius aeterna perdiderunt. Indicat quid", + "candidate_score": 0.591599, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_5", + "bdc_text": "Remorantur equidem vel plurima conantem frequentes illae contiones publicae , remorantur negotia varia .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_772", + "psc_text": "cum cognoscunt 702 quae faciant, sed cum faciunt quae cognoverant; et si intelligendo congaudent muneri largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis, ut videlicet actione persolvant quod eis praerogatum est in cognitione. Stultus namque est debitor qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debeat non attendit. Moderatur autem laetitia accipiendi, quando solerti providentia etiam constitutum tempus reddendi cogitatur. Quia igitur viri justi in his quae vigilanter intelligunt secura laetitia non extolluntur, dicatur recte: Si laetatus sum super multis divitiis meis, et quia plurima reperit manus mea. Ac si aperte diceretur: Nequaquam me in eo locupletem ex justitia credidi, quo recta quae agere debui etiam multa cognovi, nec intelligentia cor extulit, quia illud consideratio debitae operationis pressit. [Vet. VI.] Sciendum vero est, quod plerumque contingit, ut cum intelligentiae altitudo percipitur, circa semetipsum animus valde sollicitus ab elationis lapsu teneatur. Sed cum mira quae intelligit etiam operari coeperit, eo ipso nonnunquam", + "candidate_score": 0.584975, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_5", + "bdc_text": "Remorantur equidem vel plurima conantem frequentes illae contiones publicae , remorantur negotia varia .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1193", + "psc_text": "Unde nunc necesse est ut quae per visibilia spargitur de invisibilibus judiciis feriatur; et quia in iis se exterioribus male delectata prostravit, saltem percussa requirat quod deseruit. Ecce autem Scriptura sacra terrore quodam torpentia corda transfigit, ne in his inhaereant quae exterius defluunt, sed quae interius aeterna perdiderunt. Indicat quid sententia occulta decernitur, ne immoderate a nobis haec publica cogitentur. Dicit quid super nos agatur de nobis, ut ab hoc publico temporalitatis colligamus oculum cordis ad secretum internae dispositionis. [Vet. IX.] Nam postquam multa narrata sunt de poena malorum, subito infertur occultum judicium, quod pie super nos justeque disponitur, quomodo alii perdunt quod tenere videbantur, et alii accipiunt quod alii ex meritis perdunt. Ait enim: CAPUT VIII. VERS. 24. Conteret multos et innumerabiles, et stare faciet alios pro eis. 19. Alii perdunt quod tenere videbantur, alii prius perditum recipiunt. In exteriora respui reprobationis signum; sicut praedestinationis, ad interiora trahi.---Hoc quotidie", + "candidate_score": 0.582945, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 17, + "cf_id": "cf051", + "work_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda", + "max_score": 0.71318, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1_3", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. . Ego quidem de puritate fidei simplicitateque mihi bene conscius nunc demum et de ecclesiarum approbatione bene ominari incipio , posteaquam magni nominis viri pietate et eruditione celebres , fratres item sancti et complures , ut in reliquas quoque epistolas commentari pergam , urgere non cessantErmunterungen zur Fortsetzung seines Kommentarwerkes finden sich in den an Bullinger gerichteten Briefen immer wieder , vgl. z. B. HBBW IV [Nr. 347 ] , S. 109 , 14-18 ; 248 , 17-19 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO. Post vulgatum tomum primum nostrae editionis, in quo praeter Sermones Epistolae etiam S. Leonis ad codices praesertim Romanos exactae et emendatae continentur, e Romanis typis Josephi Collini prodiit in lucem illa pars Operum ejusdem S. doctoris quae ipsius Epistolas ad eosdem fere codices recognitas exhibet. Circa hos vero codices, qui et nostrae et Romanae editioni usui fuere, unum monere necessarium ducimus, ne quis forte de fide nostra in iisdem mss. exemplaribus allegandis addubitet. In praefatione Romanae editionis haec admonitio legitur pag. 53: In hac nostra ( editione ) erudito lectori notae manuscriptorum indices, quae in omnibus aliis desiderantur, occurrunt: quod ea quidem ducti ratione fecimus, ut a lectorum animo omnem suspicionem removeremus, nos potius conjecturis indulsisse, quam religiose eorumdem mss. codicum lectionibus et auctoritatibus institisse. Quare in posterum cuique de nostra fide dubitanti omnino facile esse poterit ad nostros indicatos fontes provocare, atque subinde cognoscere an variae lectiones, vel", + "candidate_score": 0.71318, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_63_65", + "bdc_text": "Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in : Contenta . Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO. Post vulgatum tomum primum nostrae editionis, in quo praeter Sermones Epistolae etiam S. Leonis ad codices praesertim Romanos exactae et emendatae continentur, e Romanis typis Josephi Collini prodiit in lucem illa pars Operum ejusdem S. doctoris quae ipsius Epistolas ad eosdem fere codices recognitas exhibet. Circa hos vero codices, qui et nostrae et Romanae editioni usui fuere, unum monere necessarium ducimus, ne quis forte de fide nostra in iisdem mss. exemplaribus allegandis addubitet. In praefatione Romanae editionis haec admonitio legitur pag. 53: In hac nostra ( editione ) erudito lectori notae manuscriptorum indices, quae in omnibus aliis desiderantur, occurrunt: quod ea quidem ducti ratione fecimus, ut a lectorum animo omnem suspicionem removeremus, nos potius conjecturis indulsisse, quam religiose eorumdem mss. codicum lectionibus et auctoritatibus institisse. Quare in posterum cuique de nostra fide dubitanti omnino facile esse poterit ad nostros indicatos fontes provocare, atque subinde cognoscere an variae lectiones, vel", + "candidate_score": 0.674969, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_1", + "bdc_text": "Qua dexteritate enarraverim hactenus aliquot apostolorum epistolas Z wischen 1532 und 1535 waren bereits Bullingers Kommentare zu 1Joh , Hebr , Röm. 1-2 Petr und 1-2Kor erschienen ( HBBibl I 371. 42 . 52f. 71). , norunt ecclesiae , penes quas d[ivus ] Paulus voluit de prophetiis esse iudicium Vgl. 1Kor 14 , 29. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO. Post vulgatum tomum primum nostrae editionis, in quo praeter Sermones Epistolae etiam S. Leonis ad codices praesertim Romanos exactae et emendatae continentur, e Romanis typis Josephi Collini prodiit in lucem illa pars Operum ejusdem S. doctoris quae ipsius Epistolas ad eosdem fere codices recognitas exhibet. Circa hos vero codices, qui et nostrae et Romanae editioni usui fuere, unum monere necessarium ducimus, ne quis forte de fide nostra in iisdem mss. exemplaribus allegandis addubitet. In praefatione Romanae editionis haec admonitio legitur pag. 53: In hac nostra ( editione ) erudito lectori notae manuscriptorum indices, quae in omnibus aliis desiderantur, occurrunt: quod ea quidem ducti ratione fecimus, ut a lectorum animo omnem suspicionem removeremus, nos potius conjecturis indulsisse, quam religiose eorumdem mss. codicum lectionibus et auctoritatibus institisse. Quare in posterum cuique de nostra fide dubitanti omnino facile esse poterit ad nostros indicatos fontes provocare, atque subinde cognoscere an variae lectiones, vel", + "candidate_score": 0.67305, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_47_49", + "bdc_text": "Prodiisse sane aiunt in lucem etiam hodie annotata et commentationes in epistolam Pauli ad Galatas doctissimorum virorum Laurentii VallaeLorenzo Valla , 1407-1457 . Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte . Seine \"Annotationes \" zum Neuen Testament wurden 1505 von Erasmus herausgegeben und sind enthalten in :", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO. Post vulgatum tomum primum nostrae editionis, in quo praeter Sermones Epistolae etiam S. Leonis ad codices praesertim Romanos exactae et emendatae continentur, e Romanis typis Josephi Collini prodiit in lucem illa pars Operum ejusdem S. doctoris quae ipsius Epistolas ad eosdem fere codices recognitas exhibet. Circa hos vero codices, qui et nostrae et Romanae editioni usui fuere, unum monere necessarium ducimus, ne quis forte de fide nostra in iisdem mss. exemplaribus allegandis addubitet. In praefatione Romanae editionis haec admonitio legitur pag. 53: In hac nostra ( editione ) erudito lectori notae manuscriptorum indices, quae in omnibus aliis desiderantur, occurrunt: quod ea quidem ducti ratione fecimus, ut a lectorum animo omnem suspicionem removeremus, nos potius conjecturis indulsisse, quam religiose eorumdem mss. codicum lectionibus et auctoritatibus institisse. Quare in posterum cuique de nostra fide dubitanti omnino facile esse poterit ad nostros indicatos fontes provocare, atque subinde cognoscere an variae lectiones, vel", + "candidate_score": 0.671222, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_64_66", + "bdc_text": "Contenta . Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. : Gottfried Krodel , in :", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO. Post vulgatum tomum primum nostrae editionis, in quo praeter Sermones Epistolae etiam S. Leonis ad codices praesertim Romanos exactae et emendatae continentur, e Romanis typis Josephi Collini prodiit in lucem illa pars Operum ejusdem S. doctoris quae ipsius Epistolas ad eosdem fere codices recognitas exhibet. Circa hos vero codices, qui et nostrae et Romanae editioni usui fuere, unum monere necessarium ducimus, ne quis forte de fide nostra in iisdem mss. exemplaribus allegandis addubitet. In praefatione Romanae editionis haec admonitio legitur pag. 53: In hac nostra ( editione ) erudito lectori notae manuscriptorum indices, quae in omnibus aliis desiderantur, occurrunt: quod ea quidem ducti ratione fecimus, ut a lectorum animo omnem suspicionem removeremus, nos potius conjecturis indulsisse, quam religiose eorumdem mss. codicum lectionibus et auctoritatibus institisse. Quare in posterum cuique de nostra fide dubitanti omnino facile esse poterit ad nostros indicatos fontes provocare, atque subinde cognoscere an variae lectiones, vel", + "candidate_score": 0.659997, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_48", + "bdc_text": "Der in Rom geborene Humanist lehrte in Pavia und anderen italienischen Städten , wurde 1435 Sekretär des Königs von Neapel und erlangte 1448 ein Amt an der Kurie , obwohl er die Kirche und ihre Herrschaft kritisiert und die Konstantinische Schenkung als Fälschung erwiesen hatte .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_9", + "psc_text": "nobis 54, ad eumdem imperatorem, illis verbis: A me autem atque ab omnibus catholicis sacerdotibus, quae evangelicae fidei pietas defendatur, satis plene ac lucide litteris meis, quas clementiam vestram per famulum vestrum Epiphanium tribunum, qui pro hac causa missus est, arbitror accepisse, reseratum est. Id autem ille censuit deceptus erronea hujus epistolae chronica notatione, qua in vulgatis signabatur data VIII kal. Junias, id est ante epistolam nobis 44 ad ipsum imperatorem; unde recitatis verbis alia epistola e sacerdotum synodo scripta atque deperdita significari videbatur. Emendata vero ea chronica nota ex nostro optimo codice Ratisponensi sic, VIII kal. Januarias, id est die 25 Decembris anni 449, statim liquet memoratis verbis indicari ipsam epistolam 44, quae quidem jamdiu ante laudatam epistolam 54, nimirum III idus, vel idibus Octobris anni ejusdem data fuerat e synodo. Quid ergo? Si huic fragmento, quod ex Graeca miscellanea collectione sumptum est, fidendum omnino sit, multo est credibilius", + "candidate_score": 0.659956, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_63_65", + "bdc_text": "Der Kommentar zum Galaterbrief erschien erstmals in : Contenta . Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_8", + "psc_text": "eadem editione Romana, in qua lucubranda cl. auctor plurimum operae et laboris impendens, Graecos etiam codices recolendos curavit, tria fragmenta Graeca antea inedita invenimus, quae in hac Appendicula recudenda credidimus. Primum e ms. Vat. Graec. 720, saeculi, uti traditur, decimi eductum fuit. Hic codex multa Graecorum Patrum opuscula seu fragmenta continet. Inter haec legitur pars epistolae S. Leonis ad imperatorem Theodosium. Nihil ex stylo conjicere licuit, cum sit Graeca versio. Substantia vero ipsius fragmenti nihil repugnat: nam rectam fidem eamdemque doctrinam exhibet, quam Leo docuit. Auctor Romanae editionis censet hoc fragmentum pertinere ad epistolam quae a Leone indicatur epist. 24, nobis 54, ad eumdem imperatorem, illis verbis: A me autem atque ab omnibus catholicis sacerdotibus, quae evangelicae fidei pietas defendatur, satis plene ac lucide litteris meis, quas clementiam vestram per famulum vestrum Epiphanium tribunum, qui pro hac causa missus est, arbitror accepisse, reseratum est. Id autem ille censuit deceptus erronea", + "candidate_score": 0.657535, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_65", + "bdc_text": "Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO. Post vulgatum tomum primum nostrae editionis, in quo praeter Sermones Epistolae etiam S. Leonis ad codices praesertim Romanos exactae et emendatae continentur, e Romanis typis Josephi Collini prodiit in lucem illa pars Operum ejusdem S. doctoris quae ipsius Epistolas ad eosdem fere codices recognitas exhibet. Circa hos vero codices, qui et nostrae et Romanae editioni usui fuere, unum monere necessarium ducimus, ne quis forte de fide nostra in iisdem mss. exemplaribus allegandis addubitet. In praefatione Romanae editionis haec admonitio legitur pag. 53: In hac nostra ( editione ) erudito lectori notae manuscriptorum indices, quae in omnibus aliis desiderantur, occurrunt: quod ea quidem ducti ratione fecimus, ut a lectorum animo omnem suspicionem removeremus, nos potius conjecturis indulsisse, quam religiose eorumdem mss. codicum lectionibus et auctoritatibus institisse. Quare in posterum cuique de nostra fide dubitanti omnino facile esse poterit ad nostros indicatos fontes provocare, atque subinde cognoscere an variae lectiones, vel", + "candidate_score": 0.656286, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_65_67", + "bdc_text": "Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. : Gottfried Krodel , in : RGG II 854 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO. Post vulgatum tomum primum nostrae editionis, in quo praeter Sermones Epistolae etiam S. Leonis ad codices praesertim Romanos exactae et emendatae continentur, e Romanis typis Josephi Collini prodiit in lucem illa pars Operum ejusdem S. doctoris quae ipsius Epistolas ad eosdem fere codices recognitas exhibet. Circa hos vero codices, qui et nostrae et Romanae editioni usui fuere, unum monere necessarium ducimus, ne quis forte de fide nostra in iisdem mss. exemplaribus allegandis addubitet. In praefatione Romanae editionis haec admonitio legitur pag. 53: In hac nostra ( editione ) erudito lectori notae manuscriptorum indices, quae in omnibus aliis desiderantur, occurrunt: quod ea quidem ducti ratione fecimus, ut a lectorum animo omnem suspicionem removeremus, nos potius conjecturis indulsisse, quam religiose eorumdem mss. codicum lectionibus et auctoritatibus institisse. Quare in posterum cuique de nostra fide dubitanti omnino facile esse poterit ad nostros indicatos fontes provocare, atque subinde cognoscere an variae lectiones, vel", + "candidate_score": 0.652766, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_18_20", + "bdc_text": "Johannes Leipold , in : RGG II 190. , Appollinarium Laodicenum Apollinaris von Laodicea , geb. um 315 , gest. vor 392 , Bischof , Schriftausleger und Dichter , wurde wegen seiner Christologie verurteilt. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_12", + "psc_text": "autem id est, ipsum fragmentum in hac appendicula exhibebimus, uti editum fuit. Secundum est fragmentum libelli S. Flaviani Constantinopolitani episcopi ad S. Leonem, quod suppeditavit codex Vat. Graec. 451. In hoc fragmento nonnulla paulo difficiliora occurrunt. Duae in eo partes distinguendae, prior qua libellus quidam fidei proponitur, posterior qua gesta circa Joannem et Gregorium describuntur. In priori parte, seu in libello fidei, laudatur dogmatica Leonis epistola 28, qua duae naturae et una persona declarantur in Christo: In unam enim personam, inquit, sicut et TUA SANCTITAS DOCET (in epist. 28) duae naturae concurrunt. Haec autem Leonis epistola 28 Flaviano tradita fuit non Constantinopoli, sed Ephesi, quo Flavianus ad concilium accesserat. Legati enim pontificis qui easdem litteras perferendas acceperant, ob indicti concilii tempus non Constantinopolim, sed Ephesum contendere compulsi fuerunt. Porro gesta quae in posteriori parte narrantur Constantinopoli evenerunt. Joannis enim et Gregorii condemnatio a Flaviano peracta, ac plebis tumultus in eosdem,", + "candidate_score": 0.652391, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_19", + "bdc_text": "RGG II 190. , Appollinarium Laodicenum Apollinaris von Laodicea , geb. um 315 , gest. vor 392 , Bischof , Schriftausleger und Dichter , wurde wegen seiner Christologie verurteilt.", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_16", + "psc_text": "720. LEONIS PAPAE AD THEODOSIUM IMPERATOREM, DE DIVINI VERBI INCARNATIONE. LEONIS Romae episcopi exemplum interpretationis partis epistolae, quam ad imperatorem THEODOSIUM scripsit de divina incarnatione, et contra eos qui credunt abominandis dogmatibus haeresiarcharum Photini et Apollinaris atque horum similium. Credimus Filium Dei ab aeterno, et sine exteriori principio, qui cum Patre et Spiritu sancto est, in extremis saeculis perfectum nostrae naturae suscepisse hominem ex Maria semper virgine, et quod Verbum caro factum fuerit, hominem suscipiendo, neque Divinitatem mutasse, neque, ut quidam impie existimarunt, sanctum Spiritum pro semine fuisse; sed per virtutem et sapientiam Conditoris gentium confitemur Christum unam esse personam Filii, duas vero perfectas integrasque substantias Divinitatis atque humanitatis, quae ex anima et corpore constat. Anathema dicimus contra Photinum, qui Christum purum nudumque hominem asserit; similiter et contra Apollinarium, illiusque similes, qui dicunt Filium Dei minus quiddam humana natura suscepisse sive in carne, sive in anima, sive in mente, sive", + "candidate_score": 0.650526, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_19_21", + "bdc_text": "RGG II 190. , Appollinarium Laodicenum Apollinaris von Laodicea , geb. um 315 , gest. vor 392 , Bischof , Schriftausleger und Dichter , wurde wegen seiner Christologie verurteilt. - Lit. : Ekkehard Mühlenberg , in :", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_16", + "psc_text": "720. LEONIS PAPAE AD THEODOSIUM IMPERATOREM, DE DIVINI VERBI INCARNATIONE. LEONIS Romae episcopi exemplum interpretationis partis epistolae, quam ad imperatorem THEODOSIUM scripsit de divina incarnatione, et contra eos qui credunt abominandis dogmatibus haeresiarcharum Photini et Apollinaris atque horum similium. Credimus Filium Dei ab aeterno, et sine exteriori principio, qui cum Patre et Spiritu sancto est, in extremis saeculis perfectum nostrae naturae suscepisse hominem ex Maria semper virgine, et quod Verbum caro factum fuerit, hominem suscipiendo, neque Divinitatem mutasse, neque, ut quidam impie existimarunt, sanctum Spiritum pro semine fuisse; sed per virtutem et sapientiam Conditoris gentium confitemur Christum unam esse personam Filii, duas vero perfectas integrasque substantias Divinitatis atque humanitatis, quae ex anima et corpore constat. Anathema dicimus contra Photinum, qui Christum purum nudumque hominem asserit; similiter et contra Apollinarium, illiusque similes, qui dicunt Filium Dei minus quiddam humana natura suscepisse sive in carne, sive in anima, sive in mente, sive", + "candidate_score": 0.650359, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_95_97", + "bdc_text": "Epistulae ad Atticum 7 , 13 b , 6 und Orator 70 , 235 ; vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ; Otto 313 , Nr. 1609. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_4", + "psc_text": "Chalcedonensis ad eumdem pontificem, quae in nostra editione sunt epistolae 54, 37, 38, 39, 42, 50, 51, 72, 67, 123, 124, 55, 73, 77, 68 et 98. In eadem manuscriptorum notitia pag. 65, Vaticano ms. 1342 collectionis tertiae ascribuntur sexdecim S. Leonis epistolae, quot quidem in eodem invenimus. At in corpore editionis numerus ipsius codicis 1342 annotatur epistolis 21, ita ut omissa allegatione ejusdem ad epistolas sex, quae in eo continentur, perperam addatur idem numerus epistolis undecim, quas in ipso nequaquam invenies, nimirum epistolis ejus editionis 3, 7, 8, 14, 15, 73, 81, 91, 95, 139, et synodicae Ravennii ac aliorum Gallorum ad Leonem; nobis vero epist. 3, 2, 7, 18, 15, 93, 106, 115, 120, 166 et 99. Similes lapsus occurrunt in allegandis aliquot aliis codicibus. Epistolae, ex. gr., 24, nobis 54, apponuntur in margine codd. Vat. 1340, 1341, 1343, 1353 et 3791, cum tamen eadem epistola inveniatur in", + "candidate_score": 0.647623, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_64_66", + "bdc_text": "Contenta . Epistola ad Rhomanos . . . , Paris 1512 ( vgl . The Prefatory Epistles of Jacques Lefèvre d' Etaples and related texts , hg. v. Eugene F. Rice jr. , New York-London 1972 , S. 558f ) . - Lit. : Gottfried Krodel , in :", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_8", + "psc_text": "eadem editione Romana, in qua lucubranda cl. auctor plurimum operae et laboris impendens, Graecos etiam codices recolendos curavit, tria fragmenta Graeca antea inedita invenimus, quae in hac Appendicula recudenda credidimus. Primum e ms. Vat. Graec. 720, saeculi, uti traditur, decimi eductum fuit. Hic codex multa Graecorum Patrum opuscula seu fragmenta continet. Inter haec legitur pars epistolae S. Leonis ad imperatorem Theodosium. Nihil ex stylo conjicere licuit, cum sit Graeca versio. Substantia vero ipsius fragmenti nihil repugnat: nam rectam fidem eamdemque doctrinam exhibet, quam Leo docuit. Auctor Romanae editionis censet hoc fragmentum pertinere ad epistolam quae a Leone indicatur epist. 24, nobis 54, ad eumdem imperatorem, illis verbis: A me autem atque ab omnibus catholicis sacerdotibus, quae evangelicae fidei pietas defendatur, satis plene ac lucide litteris meis, quas clementiam vestram per famulum vestrum Epiphanium tribunum, qui pro hac causa missus est, arbitror accepisse, reseratum est. Id autem ille censuit deceptus erronea", + "candidate_score": 0.642802, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_73_75", + "bdc_text": "et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana . Bibliographie der Druckschriften des D. Joh. Bugenhagen , Leipzig 1908 ( Nachdruck : Nieuw koop 1963 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO. Post vulgatum tomum primum nostrae editionis, in quo praeter Sermones Epistolae etiam S. Leonis ad codices praesertim Romanos exactae et emendatae continentur, e Romanis typis Josephi Collini prodiit in lucem illa pars Operum ejusdem S. doctoris quae ipsius Epistolas ad eosdem fere codices recognitas exhibet. Circa hos vero codices, qui et nostrae et Romanae editioni usui fuere, unum monere necessarium ducimus, ne quis forte de fide nostra in iisdem mss. exemplaribus allegandis addubitet. In praefatione Romanae editionis haec admonitio legitur pag. 53: In hac nostra ( editione ) erudito lectori notae manuscriptorum indices, quae in omnibus aliis desiderantur, occurrunt: quod ea quidem ducti ratione fecimus, ut a lectorum animo omnem suspicionem removeremus, nos potius conjecturis indulsisse, quam religiose eorumdem mss. codicum lectionibus et auctoritatibus institisse. Quare in posterum cuique de nostra fide dubitanti omnino facile esse poterit ad nostros indicatos fontes provocare, atque subinde cognoscere an variae lectiones, vel", + "candidate_score": 0.640004, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_95_97", + "bdc_text": "Epistulae ad Atticum 7 , 13 b , 6 und Orator 70 , 235 ; vgl . Adagia , 1 , 5 , 95 ( LB II 218 ) ; Otto 313 , Nr. 1609. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_5", + "psc_text": "aliorum Gallorum ad Leonem; nobis vero epist. 3, 2, 7, 18, 15, 93, 106, 115, 120, 166 et 99. Similes lapsus occurrunt in allegandis aliquot aliis codicibus. Epistolae, ex. gr., 24, nobis 54, apponuntur in margine codd. Vat. 1340, 1341, 1343, 1353 et 3791, cum tamen eadem epistola inveniatur in uno ms. 1340, in caeteris desideretur. Epistolae 39, nobis 42, quae exstat in sola collectione Arelatensi, ex qua reperire licuit unum codicem Vallicellanum G, 99, ascribuntur in margine codd. Vat. 541, 542, 1340 et 1341, qui ad alias collectiones ea epistola expertes spectant. Idem referre de aliis epistolis supersedemus, cum hactenus indicata sufficiant. Hi errores partim operarum oscitantiae, partim vero confusioni annotationum in adversariis, quae separatam cujusque codicis descriptionem non praeferrent, tribuendi videntur. Num vero aliquis pariter error lateat in quibusdam lectionibus huic vel illi codici in eadem editione ascriptis, non vacavit expendere. Certe pag. 1, not. a, dum traditur", + "candidate_score": 0.630915, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_73", + "bdc_text": "et Ioannis PomeraniJohannes Bugenhagen , Annotationes in Epistolas Pauli , Basel 1525 ( vgl . Georg Geisenhof , Bibliotheca Bugenhagiana .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Appendix-secunda_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO. Post vulgatum tomum primum nostrae editionis, in quo praeter Sermones Epistolae etiam S. Leonis ad codices praesertim Romanos exactae et emendatae continentur, e Romanis typis Josephi Collini prodiit in lucem illa pars Operum ejusdem S. doctoris quae ipsius Epistolas ad eosdem fere codices recognitas exhibet. Circa hos vero codices, qui et nostrae et Romanae editioni usui fuere, unum monere necessarium ducimus, ne quis forte de fide nostra in iisdem mss. exemplaribus allegandis addubitet. In praefatione Romanae editionis haec admonitio legitur pag. 53: In hac nostra ( editione ) erudito lectori notae manuscriptorum indices, quae in omnibus aliis desiderantur, occurrunt: quod ea quidem ducti ratione fecimus, ut a lectorum animo omnem suspicionem removeremus, nos potius conjecturis indulsisse, quam religiose eorumdem mss. codicum lectionibus et auctoritatibus institisse. Quare in posterum cuique de nostra fide dubitanti omnino facile esse poterit ad nostros indicatos fontes provocare, atque subinde cognoscere an variae lectiones, vel", + "candidate_score": 0.621342, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 18, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1", + "max_score": 0.713077, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_145_147", + "bdc_text": "Nihil habemus , quod non acceperimus . Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. . Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_536", + "psc_text": "praeter Dominum, nec lux: si autem ideo lux, quia in Domino; quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Hoc enim ipse Apostolus dixit alio loco hominibus superbientibus, et volentibus sibi tribuere quod Dei est, et de bono sic gloriari quasi de suo, hoc eis dicit: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (I Cor. IV, 7) ? Qui dedit humili, aufert superbo: quia qui dedit, potest auferre. Ad hoc enim pertinet, fratres, si tamen exposui quod volui, exposui autem quantum potui, etsi non quantum volui, ad hoc pertinet quod ait, Lavabo in innocentibus manus meas, et circumdabo altare tuum, Domine, ut audiam vocem laudis tuae: id est, ex ipso bono meo non de me praesumam, sed de te qui dedisti, ne laudari velim de me in me, sed de te in te. Ideo sequitur, Ut audiam vocem", + "candidate_score": 0.713077, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_146_148", + "bdc_text": "Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. . Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus . Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_536", + "psc_text": "praeter Dominum, nec lux: si autem ideo lux, quia in Domino; quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Hoc enim ipse Apostolus dixit alio loco hominibus superbientibus, et volentibus sibi tribuere quod Dei est, et de bono sic gloriari quasi de suo, hoc eis dicit: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (I Cor. IV, 7) ? Qui dedit humili, aufert superbo: quia qui dedit, potest auferre. Ad hoc enim pertinet, fratres, si tamen exposui quod volui, exposui autem quantum potui, etsi non quantum volui, ad hoc pertinet quod ait, Lavabo in innocentibus manus meas, et circumdabo altare tuum, Domine, ut audiam vocem laudis tuae: id est, ex ipso bono meo non de me praesumam, sed de te qui dedisti, ne laudari velim de me in me, sed de te in te. Ideo sequitur, Ut audiam vocem", + "candidate_score": 0.704876, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_145_147", + "bdc_text": "Nihil habemus , quod non acceperimus . Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. . Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2811", + "psc_text": "Quando autem vel intelligis quia praeventus es, nisi intelligas quod ait Apostolus: Quid enim habes, quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (I Cor. IV, 7) ? Hoc est, Misericordia ejus praeveniet me. Denique attendens omnia bona quaecumque habere possumus, sive in natura, sive in instituto, sive in ipsa conversatione, in fide, in spe, in charitate, in bonis moribus, in justitia, in timore Dei, totum non esse nisi ex illius donis, ita conclusit: Deus meus misericordia mea. Non invenit impletus bonis Dei, quid appellaret Deum suum, nisi misericordiam suam. O nomen, sub quo nemini desperandum est! Deus meus, inquit, misericordia mea. Quid est, misericordia mea? Si dicas, Salus mea, intelligo quia dat salutem; si dicas, Refugium meum, intelligo quia confugis ad eum; si dicas, Fortitudo mea, intelligo quia dat tibi fortitudinem: Misericordia mea, quid est? Totum quidquid sum, de misericordia tua est. Sed promerui te, invocando", + "candidate_score": 0.7012, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_146_148", + "bdc_text": "Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. . Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus . Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3150", + "psc_text": "omnis caro. Videte quemadmodum nobis abstulit gloriam, ut daret gloriam: abstulit nostram, ut daret suam; abstulit inanem, ut daret plenam; abstulit nutantem, ut daret solidam. Quanto ergo gloria nostra fortior et firmior, quia in Deo est! Non ergo in te debes gloriari; prohibuit veritas: sed quod ait Apostolus, hoc praecepit veritas, Qui gloriatur, in Domino glorietur (I Cor. I, 29, 31) . Date ergo gloriam laudi ejus. Nolite imitari Judaeos, qui quasi meritis suis volebant tribuere justificationes suas, et invidebant Gentibus accedentibus ad gratiam evangelicam, ut peccata omnia donarentur eis; quasi illi non haberent quod sibi donaretur; jam, quasi boni operarii, mercedem exspectantes. Et cum adhuc aegroti essent, sanos se esse putabant, et inde periculosius aegrotabant. Nam si vel mitius aegrotassent, non quasi phrenetici medicum occidissent. Date gloriam laudi ejus. 5. [vers. 3.] Dicite Deo: Quam timenda sunt opera tua! Quare timenda, et non amanda? Audi aliam vocem psalmi: Servite", + "candidate_score": 0.698568, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_146_148", + "bdc_text": "Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. . Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus . Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3202", + "psc_text": "Domini in Evangelio: Nemo ponens manum super aratrum et respiciens retro, aptus est regno Dei (Luc. IX, 62) . Quid ergo debeo facere? Quod ait Apostolus: Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus (Philipp. III, 13) . Retro enim nostra omnia quae transierunt, iniqua sunt. Nemo ex bono venit ad Christum: omnes peccaverunt: credendo justificantur (Rom. III, 22). Perfecta justitia non erit, nisi in illa vita; tamen ad provectum, et mores boni ab ipso inspirantur, ab ipso donantur. Noli ergo tua merita computare, noli. Et si suggerit iniquitas, noli consentire. Quid enim ait?] Iniquitatem si conspexi in corde meo, non exaudiat Dominus. 23. [vers. 19.] Propterea exaudivit me Deus. Quia iniquitatem non conspexi in corde meo. Et intendit voci orationis meae. 24. [vers. 20.] Benedictus Deus meus, qui non amovit deprecationem meam, et misericordiam suam a me. Tenet sensum ab eo loco, ubi ait, Venite, audite, et narrabo", + "candidate_score": 0.694511, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_145_147", + "bdc_text": "Nihil habemus , quod non acceperimus . Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. . Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2575", + "psc_text": "laudis quae redderet Deo, in illo plane erant: arcam sancti pectoris sui fur diabolus non invaserat, plenus erat unde sacrificaret. Audi quae habebat, audi quae protulit: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domino benedictum (Job I, 12-21) . O divitiae interiores, quo fur non accedit! Ipse dederat Deus unde accipiebat; ipse ditaverat, unde illi offerebat quod amabat. Laudem a te quaerit Deus, confessionem tuam quaerit Deus. Sed de agro tuo aliquid daturus es? Ipse pluit ut haberes. De arca daturus es aliquid? Ipse instituit quod datarus es. Quid datarus es quod ab illo non accepisti? Quid enim habes quod non accepisti (I Cor. IV, 7)? De corde dabis? Ipse dedit fidem, spem et charitatem: hoc prolaturus, hoc sacrificaturus es. Sed plane omnia illa caetera potest tibi auferre inimicus invito, hoc auferre non potest nisi volenti. Illa perdet et invitus; et volens habere aurum, perdet", + "candidate_score": 0.693783, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_147_149", + "bdc_text": "Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus . Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus . Eatenus ergo vos ipsos et nobis impendite , ut vestri nominis auspitio hi commentarii nostri exeant in publicum , id est , ut vestri nominis authoritate vendibiliores magis propitios habeamus lectores .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1071", + "psc_text": "Dominus noster Jesus Christus dicit: Venite, filii, audite me. Audiamus illum simul, audite illum per nos: docere enim vult ille humilis, ille tympanizans, ille affectans, docere nos vult. Et quid dicit? Venite, filii, audite me, timorem Domini docebo vos. Doceat ergo, praebeamus aurem, praebeamus cor. Non aperiamus aures carnis, et cordis claudamus; sed sicut ipse dixit in Evangelio, Qui habet aures audiendi, audiat (Id. XI, 15) . Quis nolit audire docentem Christum per Prophetam? 17. [vers. 13.] Quis est homo qui vult vitam, et diligit dies videre bonos? Interrogat. Nonne omnis in vobis respondet, Ego? An quisquam est in vobis qui non diligit vitam, id est, qui non vult vitam, et non diligit dies videre bonos? Nonne quotidie hoc murmuratis, et hoc dicitis: Quamdiu ista patimur? Quotidie pejora et pejora: apud parentes nostros fuerunt dies laetiores, fuerunt dies meliores. O si interrogares ipsos parentes tuos, similiter tibi de diebus suis", + "candidate_score": 0.689643, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_146", + "bdc_text": "Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_536", + "psc_text": "praeter Dominum, nec lux: si autem ideo lux, quia in Domino; quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Hoc enim ipse Apostolus dixit alio loco hominibus superbientibus, et volentibus sibi tribuere quod Dei est, et de bono sic gloriari quasi de suo, hoc eis dicit: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (I Cor. IV, 7) ? Qui dedit humili, aufert superbo: quia qui dedit, potest auferre. Ad hoc enim pertinet, fratres, si tamen exposui quod volui, exposui autem quantum potui, etsi non quantum volui, ad hoc pertinet quod ait, Lavabo in innocentibus manus meas, et circumdabo altare tuum, Domine, ut audiam vocem laudis tuae: id est, ex ipso bono meo non de me praesumam, sed de te qui dedisti, ne laudari velim de me in me, sed de te in te. Ideo sequitur, Ut audiam vocem", + "candidate_score": 0.682575, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_144_146", + "bdc_text": "Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae . Nihil habemus , quod non acceperimus . Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2811", + "psc_text": "Quando autem vel intelligis quia praeventus es, nisi intelligas quod ait Apostolus: Quid enim habes, quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (I Cor. IV, 7) ? Hoc est, Misericordia ejus praeveniet me. Denique attendens omnia bona quaecumque habere possumus, sive in natura, sive in instituto, sive in ipsa conversatione, in fide, in spe, in charitate, in bonis moribus, in justitia, in timore Dei, totum non esse nisi ex illius donis, ita conclusit: Deus meus misericordia mea. Non invenit impletus bonis Dei, quid appellaret Deum suum, nisi misericordiam suam. O nomen, sub quo nemini desperandum est! Deus meus, inquit, misericordia mea. Quid est, misericordia mea? Si dicas, Salus mea, intelligo quia dat salutem; si dicas, Refugium meum, intelligo quia confugis ad eum; si dicas, Fortitudo mea, intelligo quia dat tibi fortitudinem: Misericordia mea, quid est? Totum quidquid sum, de misericordia tua est. Sed promerui te, invocando", + "candidate_score": 0.677098, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_104_106", + "bdc_text": "In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ; item , qui gloriam dei , non suam quaerunt . Notissimum certe illud comicum :", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_540", + "psc_text": "sic habitat Dominus, ut et de bonis suis ipse glorificetur, ut non sibi velint tribuere, et quasi proprium vindicare quod ab illo acceperunt, ipsi pertinent ad decorem domus Dei. Nec discerni illos vellet Scriptura, nisi quia sunt quidam qui donum Dei habent quidem, et nolunt in Deo gloriari, sed in se: habent quidem donum Dei, sed non pertinent ad decorem domus Dei. Qui enim pertinent ad decorem domus Dei, in quibus habitat gloria Dei, ipsi sunt locus habitationis gloriae Dei. In quibus autem habitat gloria Dei, nisi qui sic gloriantur, ut non in se, sed in Domino glorientur? Ergo quia dilexi decorem domus tuae, id est, omnes qui ibi sunt et gloriam tuam quaerunt; sed et non praesumpsi in homine, et non consensi impiis, et non introibo, et non sedebo in congregatione eorum; quia ita fui in Ecclesia Dei, quid mihi retribues? Sequitur quid respondeamus: Ne comperdas cum impiis animam", + "candidate_score": 0.676848, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_100_102", + "bdc_text": "Iam qui haec superstitiose etiam curat , fere reliqua omnia negligit . At diligentis et absoluti interpretis erat ista omnia observare . Id quod non in hoc dico , quod ipse viderim aut hoc ordine et hac diligentia commentariis nostris sacra enarraverim , sed ut morosi quidam amentesque videant hodie non inanem ludere operam , qui commentariis aedendis accurate invigilant .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1280", + "psc_text": "12, 13.] Ergo ad Psalmum respicite. Primae partes jam tractatae sunt, sequuntur haec. Observabit peccator justum, et stridet super eum dentibus suis: Dominus autem irridebit eum. Quem? Utique peccatorem stridentem super justum dentibus suis. Unde autem Dominus irridebit eum? Quoniam prospicit quod veniet dies ejus. Acerbus videtur, cum minatur justo nesciens horam sui crastinam: Dominus autem videt, et prospicit diem ejus. Quem diem? Quo reddet unicuique secundum opera sua (Matth. XVI, 27). Thesaurizat enim sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei (Rom. II, 5). Sed Dominus prospicit, tu autem non prospicis; indicavit tibi qui prospicit. Tu diem injusti quo poenas pensurus est ignorabas: sed qui scit, non te celavit. Non parva pars scientiae est, scienti conjungi. Ille habet oculos cognitionis, tu habeto credulitatis. Quod videt Deus, crede tu. Veniet enim dies injusti, quem prospicit Deus. Qui dies? Cujusque vindictae. Necesse est enim ut vindicetur in impium, vindicetur", + "candidate_score": 0.675074, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_104", + "bdc_text": "In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ;", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_824", + "psc_text": "malitiae tuae radicem tuae fidei concremasti. Tene ergo fidem operaturus. Sed dicis, Non hoc ait apostolus Paulus. Imo hoc ait Paulus apostolus: Fides, inquit, quae per dilectionem operatur (Gal. V, 6) ; et alio loco: Plenitudo ergo legis, charitas (Rom. XIII, 10) ; et alio loco: Omnis enim lex in uno sermone impletur, in eo quod scriptum est: Diliges proximum tuum tanquam teipsum (Gal. V, 14) . Vide si non vult te operari qui dicit: Non adulterabis, Non homicidium facies, Non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur: Diliges proximum tuum tanquam teipsum: dilectio proximi malum non operatur: Plenitudo autem legis, charitas (Rom. XIII, 9, 10) . Numquid charitas permittit aliquid mali te facere ei quem diligis? Sed forte tantummodo mali nihil facis, non etiam aliquid boni. Ergone charitas permittit te non praestare quidquid potes ei quem diligis? Nonne illa est charitas quae orat etiam pro", + "candidate_score": 0.673975, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_109_111", + "bdc_text": "vgl. Otto 112 , Nr. 526 . Quodsi nihil posthac dicendum , nisi quod prius non sit dictum , silendum profecto erit omnibus . Verum quis hoc ab homine exigat ?", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2168", + "psc_text": "Deum non curantes, non in conscientia sua, non in coelo, non in terra: non eum latent haec omnia, et universaliter omnes admonet, et quando aliquos flagellat in terra, admonitio est, nondum damnatio. Silet ergo a judicio, occultus in coelo est, adhuc interpellat pro nobis: patiens est super peccatores, non exercens iram, sed exspectans poenitentiam. Dicit alio loco: Tacui, numquid semper tacebo (Isai. XLII, 14) ? Quando ergo non tacebit, Deus manifestus veniet. Quis Deus? Deus noster. Et ipse Deus, qui Deus noster: non enim Deus est, qui non est noster Deus. Dii enim Gentium daemonia: Deus Christianorum, verus Deus. Ipse veniet, sed manifestus, non adhuc illudendus, non adhuc exalapandus et flagellandus; veniet, sed manifestus, non adhuc calamo in capite percutiendus, non adhuc crucifigendus, occidendus, sepeliendus: quia haec omnia occultus Deus pati voluit. Veniet manifestus, et non silebit. 7. Quia vero ad judicium veniet, sequentia docent. Ignis ante eum praeibit (Psal.", + "candidate_score": 0.673778, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_110_112", + "bdc_text": "Quodsi nihil posthac dicendum , nisi quod prius non sit dictum , silendum profecto erit omnibus . Verum quis hoc ab homine exigat ? Loquendum ergo omnibus , quorum loqui interest , quorum loquutio sana est atque prodest .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2168", + "psc_text": "Deum non curantes, non in conscientia sua, non in coelo, non in terra: non eum latent haec omnia, et universaliter omnes admonet, et quando aliquos flagellat in terra, admonitio est, nondum damnatio. Silet ergo a judicio, occultus in coelo est, adhuc interpellat pro nobis: patiens est super peccatores, non exercens iram, sed exspectans poenitentiam. Dicit alio loco: Tacui, numquid semper tacebo (Isai. XLII, 14) ? Quando ergo non tacebit, Deus manifestus veniet. Quis Deus? Deus noster. Et ipse Deus, qui Deus noster: non enim Deus est, qui non est noster Deus. Dii enim Gentium daemonia: Deus Christianorum, verus Deus. Ipse veniet, sed manifestus, non adhuc illudendus, non adhuc exalapandus et flagellandus; veniet, sed manifestus, non adhuc calamo in capite percutiendus, non adhuc crucifigendus, occidendus, sepeliendus: quia haec omnia occultus Deus pati voluit. Veniet manifestus, et non silebit. 7. Quia vero ad judicium veniet, sequentia docent. Ignis ante eum praeibit (Psal.", + "candidate_score": 0.670189, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_144_146", + "bdc_text": "Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae . Nihil habemus , quod non acceperimus . Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_536", + "psc_text": "praeter Dominum, nec lux: si autem ideo lux, quia in Domino; quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Hoc enim ipse Apostolus dixit alio loco hominibus superbientibus, et volentibus sibi tribuere quod Dei est, et de bono sic gloriari quasi de suo, hoc eis dicit: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (I Cor. IV, 7) ? Qui dedit humili, aufert superbo: quia qui dedit, potest auferre. Ad hoc enim pertinet, fratres, si tamen exposui quod volui, exposui autem quantum potui, etsi non quantum volui, ad hoc pertinet quod ait, Lavabo in innocentibus manus meas, et circumdabo altare tuum, Domine, ut audiam vocem laudis tuae: id est, ex ipso bono meo non de me praesumam, sed de te qui dedisti, ne laudari velim de me in me, sed de te in te. Ideo sequitur, Ut audiam vocem", + "candidate_score": 0.669425, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_110_112", + "bdc_text": "Quodsi nihil posthac dicendum , nisi quod prius non sit dictum , silendum profecto erit omnibus . Verum quis hoc ab homine exigat ? Loquendum ergo omnibus , quorum loqui interest , quorum loquutio sana est atque prodest .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1615", + "psc_text": "In omnibus gentibus. Quare in omnibus gentibus? Quia semen est Abrahae, in quo benedicentur omnes gentes (Gen. XII, 3, et XXII, 18). Quare in omnibus gentibus? Quia in omnem terram exivit sonus eorum (Psal. XVIII, 5). In Ecclesia magna. Ecce labia mea non prohibebo, Domine tu cognovisti. Labia mea loquuntur, non ea prohibebo loqui. Sonant quidem labia mea ad aures hominum, sed tu cognovisti cor meum. Labia mea non prohibebo, Domine tu cognovisti. Aliud audit homo, aliud agnoscit Deus. Ne in labiis solis esset annuntiatio, et diceretur de nobis. Quae dicunt vobis, facite, quae autem faciunt, facere nolite (Matth. XXIII, 3) : aut ipsi populo, laudanti Deum ore, non corde, diceretur, Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me (Isai. XXIX, 13) : sona labiis, propinqua corde. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem (Rom. X, 10). Qualis ille latro inventus est,", + "candidate_score": 0.668519, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_103_105", + "bdc_text": "Scriptura enim amplissimus ingeniorum campus est . In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ; item , qui gloriam dei , non suam quaerunt .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_540", + "psc_text": "sic habitat Dominus, ut et de bonis suis ipse glorificetur, ut non sibi velint tribuere, et quasi proprium vindicare quod ab illo acceperunt, ipsi pertinent ad decorem domus Dei. Nec discerni illos vellet Scriptura, nisi quia sunt quidam qui donum Dei habent quidem, et nolunt in Deo gloriari, sed in se: habent quidem donum Dei, sed non pertinent ad decorem domus Dei. Qui enim pertinent ad decorem domus Dei, in quibus habitat gloria Dei, ipsi sunt locus habitationis gloriae Dei. In quibus autem habitat gloria Dei, nisi qui sic gloriantur, ut non in se, sed in Domino glorientur? Ergo quia dilexi decorem domus tuae, id est, omnes qui ibi sunt et gloriam tuam quaerunt; sed et non praesumpsi in homine, et non consensi impiis, et non introibo, et non sedebo in congregatione eorum; quia ita fui in Ecclesia Dei, quid mihi retribues? Sequitur quid respondeamus: Ne comperdas cum impiis animam", + "candidate_score": 0.667975, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_148_150", + "bdc_text": "Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus . Eatenus ergo vos ipsos et nobis impendite , ut vestri nominis auspitio hi commentarii nostri exeant in publicum , id est , ut vestri nominis authoritate vendibiliores magis propitios habeamus lectores . Salutant vos fratres , Leo Iudae , Conradus Pellicanus , Theodorus Bibliander et caeteri symmistae .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1751", + "psc_text": "16. [vers. 9.] Ideo sequitur: In die mandavit Dominus misericordiam suam, et nocte declarabit. Nulli vacat audire in tribulatione. Attendite cum vobis bene est; audite cum vobis bene est: discite, cum tranquilli estis, sapientiae disciplinam, et verbum Dei ut cibum colligite. Quando enim quisque in tribulatione est, prodesse illi debet quod securus audivit. Et enim in rebus prosperis mandat tibi Deus misericordiam suam, si ei fideliter servieris; quia liberat te de tribulatione; sed non tibi declarat ipsam misericordiam, quam tibi per diem mandavit, nisi per noctem. Cum venerit ipsa tribulatio, tunc adjutorio te non deserit: ostendit tibi verum fuisse quod tibi per diem mandavit. Etenim scriptum est quodam loco: Speciosa misericordia Domini in tempore tribulationis, sicut nubes pluviae in tempore siccitatis (Eccli. XXXV, 26) . In die mandavit Dominus misericordiam suam, et nocte declarabit. Non tibi ostendit quia subvenit tibi, nisi venerit tibi tribulatio, unde eruaris ab illo qui tibi", + "candidate_score": 0.6674, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_146", + "bdc_text": "Nemo de acceptis dei donis perinde gloriari debet , quasi non acceperit Vgl. 1Kor 4 , 7. .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2811", + "psc_text": "Quando autem vel intelligis quia praeventus es, nisi intelligas quod ait Apostolus: Quid enim habes, quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (I Cor. IV, 7) ? Hoc est, Misericordia ejus praeveniet me. Denique attendens omnia bona quaecumque habere possumus, sive in natura, sive in instituto, sive in ipsa conversatione, in fide, in spe, in charitate, in bonis moribus, in justitia, in timore Dei, totum non esse nisi ex illius donis, ita conclusit: Deus meus misericordia mea. Non invenit impletus bonis Dei, quid appellaret Deum suum, nisi misericordiam suam. O nomen, sub quo nemini desperandum est! Deus meus, inquit, misericordia mea. Quid est, misericordia mea? Si dicas, Salus mea, intelligo quia dat salutem; si dicas, Refugium meum, intelligo quia confugis ad eum; si dicas, Fortitudo mea, intelligo quia dat tibi fortitudinem: Misericordia mea, quid est? Totum quidquid sum, de misericordia tua est. Sed promerui te, invocando", + "candidate_score": 0.666784, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_148_150", + "bdc_text": "Equidem vos nemini non prodesse , obesse nemini studetis , beneficos et humanos exhibetis vos omnibus . Eatenus ergo vos ipsos et nobis impendite , ut vestri nominis auspitio hi commentarii nostri exeant in publicum , id est , ut vestri nominis authoritate vendibiliores magis propitios habeamus lectores . Salutant vos fratres , Leo Iudae , Conradus Pellicanus , Theodorus Bibliander et caeteri symmistae .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1071", + "psc_text": "Dominus noster Jesus Christus dicit: Venite, filii, audite me. Audiamus illum simul, audite illum per nos: docere enim vult ille humilis, ille tympanizans, ille affectans, docere nos vult. Et quid dicit? Venite, filii, audite me, timorem Domini docebo vos. Doceat ergo, praebeamus aurem, praebeamus cor. Non aperiamus aures carnis, et cordis claudamus; sed sicut ipse dixit in Evangelio, Qui habet aures audiendi, audiat (Id. XI, 15) . Quis nolit audire docentem Christum per Prophetam? 17. [vers. 13.] Quis est homo qui vult vitam, et diligit dies videre bonos? Interrogat. Nonne omnis in vobis respondet, Ego? An quisquam est in vobis qui non diligit vitam, id est, qui non vult vitam, et non diligit dies videre bonos? Nonne quotidie hoc murmuratis, et hoc dicitis: Quamdiu ista patimur? Quotidie pejora et pejora: apud parentes nostros fuerunt dies laetiores, fuerunt dies meliores. O si interrogares ipsos parentes tuos, similiter tibi de diebus suis", + "candidate_score": 0.664969, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_79_81", + "bdc_text": "Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ? Cum ipsa vetustas nonnihil authoritatis rebus addat et foelicius nonnunquam , purius et apositius apud illos reddita sit , quam hodie a nobis reddi possit . Atqui sic dicat aliquis :", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_512", + "psc_text": "1. Paulus apostolus cum legeretur, audivit nobiscum Sanctitas Vestra: Sicut est, inquit, veritas in Jesu, deponere vos secundum priorem conversationem veterem hominem, eum qui corrumpitur secundum concupiscentias deceptionis; renovamini autem spiritu mentis vestrae, et induite novum hominem qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis (Ephes. IV, 21-24) . Et ne aliquis arbitraretur deponendam esse aliquam substantiam, quemadmodum se exspoliat tunica; aut aliquid forinsecus accipiendum, quomodo accipit aliquod vestimentum, quasi ponens unam tunicam et sumens alteram; et carnalis iste intellectus non permitteret homines agere in se intus spiritualiter quod praecipiebat Apostolus: secutus est, et exposuit quid esset exui veterem hominem, et indui novum. Caetera enim lectionis ipsius ad eumdem intellectum pertinent. Ait quippe quasi dicenti: Et quomodo me exuturus sum veterem, aut quomodo induturus novum? An ipse tertius homo sum depositurus veterem hominem, quem habui, et accepturus novum, quem non habui; ut tres homines intelligantur, et sit in", + "candidate_score": 0.661663, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_105", + "bdc_text": "item , qui gloriam dei , non suam quaerunt .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_540", + "psc_text": "sic habitat Dominus, ut et de bonis suis ipse glorificetur, ut non sibi velint tribuere, et quasi proprium vindicare quod ab illo acceperunt, ipsi pertinent ad decorem domus Dei. Nec discerni illos vellet Scriptura, nisi quia sunt quidam qui donum Dei habent quidem, et nolunt in Deo gloriari, sed in se: habent quidem donum Dei, sed non pertinent ad decorem domus Dei. Qui enim pertinent ad decorem domus Dei, in quibus habitat gloria Dei, ipsi sunt locus habitationis gloriae Dei. In quibus autem habitat gloria Dei, nisi qui sic gloriantur, ut non in se, sed in Domino glorientur? Ergo quia dilexi decorem domus tuae, id est, omnes qui ibi sunt et gloriam tuam quaerunt; sed et non praesumpsi in homine, et non consensi impiis, et non introibo, et non sedebo in congregatione eorum; quia ita fui in Ecclesia Dei, quid mihi retribues? Sequitur quid respondeamus: Ne comperdas cum impiis animam", + "candidate_score": 0.66068, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_104", + "bdc_text": "In quo tamen illi modo foeliciter exercentur , qui metas fidei et charitatis non transgrediuntur ;", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_828", + "psc_text": "puro, et conscientia bona, et fide non ficta (I Tim. I, 5) . Pro spe bonam conscientiam posuit. Ille enim sperat, qui bonam conscientiam gerit. Quem vero pungit mala conscientia, retrahit se a spe, et non sibi sperat nisi damnationem. Ut ergo speret regnum, habeat bonam conscientiam; et ut habeat bonam conscientiam, credat, et operetur. Quod credit fidei est, quod operatur charitatis est. Illo ergo loco a fide coepit Apostolus, Fides, Spes, Charitas: alio loco ab ipsa charitate coepit, Charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta. Modo nos a medio coepimus, ab ipsa conscientia et spe. Qui vult, inquam, habere bonam spem, habeat bonam conscientiam; ut autem habeat bonam conscientiam, credat, et operetur. A medio imus ad initium et finem: credat, et operetur. Quod credit, fidei est: quod operatur, charitatis est. 6. Quomodo ergo dicit Apostolus justificari hominem, sine operibus ex fide (Rom. III, 28); cum", + "candidate_score": 0.660346, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_78_80", + "bdc_text": "Non enim , quod nonnulli solent , erubesco aliorum bene uti et verbis et sententiis . Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ? Cum ipsa vetustas nonnihil authoritatis rebus addat et foelicius nonnunquam , purius et apositius apud illos reddita sit , quam hodie a nobis reddi possit .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_512", + "psc_text": "1. Paulus apostolus cum legeretur, audivit nobiscum Sanctitas Vestra: Sicut est, inquit, veritas in Jesu, deponere vos secundum priorem conversationem veterem hominem, eum qui corrumpitur secundum concupiscentias deceptionis; renovamini autem spiritu mentis vestrae, et induite novum hominem qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis (Ephes. IV, 21-24) . Et ne aliquis arbitraretur deponendam esse aliquam substantiam, quemadmodum se exspoliat tunica; aut aliquid forinsecus accipiendum, quomodo accipit aliquod vestimentum, quasi ponens unam tunicam et sumens alteram; et carnalis iste intellectus non permitteret homines agere in se intus spiritualiter quod praecipiebat Apostolus: secutus est, et exposuit quid esset exui veterem hominem, et indui novum. Caetera enim lectionis ipsius ad eumdem intellectum pertinent. Ait quippe quasi dicenti: Et quomodo me exuturus sum veterem, aut quomodo induturus novum? An ipse tertius homo sum depositurus veterem hominem, quem habui, et accepturus novum, quem non habui; ut tres homines intelligantur, et sit in", + "candidate_score": 0.659873, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_108_110", + "bdc_text": "\"Terenz , Eunuchus 41 ; vgl. Otto 112 , Nr. 526 . Quodsi nihil posthac dicendum , nisi quod prius non sit dictum , silendum profecto erit omnibus .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2168", + "psc_text": "Deum non curantes, non in conscientia sua, non in coelo, non in terra: non eum latent haec omnia, et universaliter omnes admonet, et quando aliquos flagellat in terra, admonitio est, nondum damnatio. Silet ergo a judicio, occultus in coelo est, adhuc interpellat pro nobis: patiens est super peccatores, non exercens iram, sed exspectans poenitentiam. Dicit alio loco: Tacui, numquid semper tacebo (Isai. XLII, 14) ? Quando ergo non tacebit, Deus manifestus veniet. Quis Deus? Deus noster. Et ipse Deus, qui Deus noster: non enim Deus est, qui non est noster Deus. Dii enim Gentium daemonia: Deus Christianorum, verus Deus. Ipse veniet, sed manifestus, non adhuc illudendus, non adhuc exalapandus et flagellandus; veniet, sed manifestus, non adhuc calamo in capite percutiendus, non adhuc crucifigendus, occidendus, sepeliendus: quia haec omnia occultus Deus pati voluit. Veniet manifestus, et non silebit. 7. Quia vero ad judicium veniet, sequentia docent. Ignis ante eum praeibit (Psal.", + "candidate_score": 0.655977, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_149_151", + "bdc_text": "Eatenus ergo vos ipsos et nobis impendite , ut vestri nominis auspitio hi commentarii nostri exeant in publicum , id est , ut vestri nominis authoritate vendibiliores magis propitios habeamus lectores . Salutant vos fratres , Leo Iudae , Conradus Pellicanus , Theodorus Bibliander et caeteri symmistae . Valete in domino .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2967", + "psc_text": "Orate pro illo per Christum. Prorsus hodiernam precem pro illo fundite Domino Deo nostro. Scimus enim et certi sumus quia oratio vestra delet omnes impietates ejus. Dominus vobiscum. IN PSALMUM LXII ENARRATIO. SERMO AD PLEBEM. 1. Propter eos qui forte rudes sunt adhuc ad nomen Christi, quia undique colligit qui pro omnibus dedit sanguinem suum, dicendum est paucis quod et illi libenter audiant qui noverunt, et discant qui non noverunt. Psalmi isti quos cantamus, antequam Dominus noster Jesus Christus natus esset ex virgine Maria, Spiritu Dei dictante dicti et conscripti sunt. Fuit enim David rex in Judaeorum gente; quae gens una colebat Deum unum, qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in ipsis sunt, sive quae videntur, sive quae non videntur. Caeterae autem gentes, aut idola colebant quae manibus suis fecerant, aut creaturam Dei, non ipsum Creatorem, id est, aut solem, aut lunam, aut stellas, aut mare, aut", + "candidate_score": 0.655525, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_110", + "bdc_text": "Quodsi nihil posthac dicendum , nisi quod prius non sit dictum , silendum profecto erit omnibus .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2168", + "psc_text": "Deum non curantes, non in conscientia sua, non in coelo, non in terra: non eum latent haec omnia, et universaliter omnes admonet, et quando aliquos flagellat in terra, admonitio est, nondum damnatio. Silet ergo a judicio, occultus in coelo est, adhuc interpellat pro nobis: patiens est super peccatores, non exercens iram, sed exspectans poenitentiam. Dicit alio loco: Tacui, numquid semper tacebo (Isai. XLII, 14) ? Quando ergo non tacebit, Deus manifestus veniet. Quis Deus? Deus noster. Et ipse Deus, qui Deus noster: non enim Deus est, qui non est noster Deus. Dii enim Gentium daemonia: Deus Christianorum, verus Deus. Ipse veniet, sed manifestus, non adhuc illudendus, non adhuc exalapandus et flagellandus; veniet, sed manifestus, non adhuc calamo in capite percutiendus, non adhuc crucifigendus, occidendus, sepeliendus: quia haec omnia occultus Deus pati voluit. Veniet manifestus, et non silebit. 7. Quia vero ad judicium veniet, sequentia docent. Ignis ante eum praeibit (Psal.", + "candidate_score": 0.655482, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_111_113", + "bdc_text": "Verum quis hoc ab homine exigat ? Loquendum ergo omnibus , quorum loqui interest , quorum loquutio sana est atque prodest . Quod me attinet , malo ego in spongiam recidereVgl .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_811", + "psc_text": "sicut praecedens hunc psalmum lectio omnibus intimavit, a nostra tenuitate susceptus est cum Vestra Charitate tractandus. Unde primum infirmitatem meam orationibus vestris commendo, sicut dicit Apostolus, ut detur mihi sermo in apertione oris mei (Ephes. VI, 19) , sic loqui vobis, quemadmodum et mihi dicere periculosum non sit, et vobis audire salutare sit. Anceps enim animus humanus, et fluctuans inter confessionem infirmitatis et audaciam praesumptionis, plerumque hinc atque inde contunditur, et ita impellitur ut ei in quamlibet partem cadere praecipitium sit. Si enim se infirmitati propriae omni ex parte donaverit, et in hanc cogitationem se inclinaverit, ut dicat, quia misericordia Dei omnibus peccatoribus, in quibuslibet peccatis perseverantibus, tantum credentibus quia Deus liberat, Deus ignoscit, ita in fine parata est ut nemo pereat fidelium iniquorum; id est, nemo pereat eorum qui sibi dicunt, Quidvis faciam, quibuslibet facinoribus et flagitiis inquiner, quantumlibet peccem, liberat me Deus misericordia sua, quia credidi in eum.", + "candidate_score": 0.652033, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_143_145", + "bdc_text": "Agnoscitis nimirum dona dei . Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae . Nihil habemus , quod non acceperimus .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3332", + "psc_text": "de Domino Christo loquens: Unicuique autem nostrum, inquit, datur gratia secundum mensuram donationis Christi: propter quod dicit, Ascendit in altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus. Quod autem ascendit, quid est, nisi quia et descendit in inferiores partes terrae? Qui descendit, ipse est et qui ascendit super omnes coelos, ut adimpleret omnia (Ephes. IV, 7-10) . Christo ergo sine dubitatione dictum est: Ascendisti in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Nec moveat quod Apostolus idem testimonium commemorans non ait, Accepisti dona in hominibus; sed, Dedit dona hominibus. Ille quippe auctoritate apostolica secundum hoc locutus est, quod Deus cum Patre Filius. Secundum hoc quippe dedit dona hominibus, mittens eis Spiritum sanctum, qui Spiritus est Patris et Filii. Secundum illud vero quod idem ipse Christus in corpore suo intelligitur, quod est Ecclesia, propter quod et membra ejus sunt sancti et fideles ejus; unde eis dicitur, Vos autem estis corpus Christi et membra", + "candidate_score": 0.651934, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_105_107", + "bdc_text": "item , qui gloriam dei , non suam quaerunt . Notissimum certe illud comicum : \"Nullum est iam dictum , quod non dictum sit prius .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_540", + "psc_text": "sic habitat Dominus, ut et de bonis suis ipse glorificetur, ut non sibi velint tribuere, et quasi proprium vindicare quod ab illo acceperunt, ipsi pertinent ad decorem domus Dei. Nec discerni illos vellet Scriptura, nisi quia sunt quidam qui donum Dei habent quidem, et nolunt in Deo gloriari, sed in se: habent quidem donum Dei, sed non pertinent ad decorem domus Dei. Qui enim pertinent ad decorem domus Dei, in quibus habitat gloria Dei, ipsi sunt locus habitationis gloriae Dei. In quibus autem habitat gloria Dei, nisi qui sic gloriantur, ut non in se, sed in Domino glorientur? Ergo quia dilexi decorem domus tuae, id est, omnes qui ibi sunt et gloriam tuam quaerunt; sed et non praesumpsi in homine, et non consensi impiis, et non introibo, et non sedebo in congregatione eorum; quia ita fui in Ecclesia Dei, quid mihi retribues? Sequitur quid respondeamus: Ne comperdas cum impiis animam", + "candidate_score": 0.650786, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_79_81", + "bdc_text": "Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ? Cum ipsa vetustas nonnihil authoritatis rebus addat et foelicius nonnunquam , purius et apositius apud illos reddita sit , quam hodie a nobis reddi possit . Atqui sic dicat aliquis :", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3250", + "psc_text": "veniat, qui veniet etsi nolumus. Quomodo velimus ut veniat? Bene vivendo, bene agendo. Praeterita non nos delectent, praesentia non nos teneant; ne claudamus aurem tanquam de cauda, ne premamus aurem in terra; ne praeteritis retardemur ab audiendo, ne praesentibus implicemur a futura meditando; extendamus nos in ea quae ante sunt, obliviscamur praeterita (Philipp. III, 13). Et quod modo laboramus, quod modo gemimus, quod modo suspiramus, quod modo loquimur, quod ex quantulacumque parte sentimus, et capere non possumus, capiemus, perfruemur in resurrectione justorum. Renovabitur juventus nostra sicut aquilae (Psal. CII, 5); tantummodo nos vetustatem nostram ad petram Christum conteramus (Psal. CXXXVI, 9, et I Cor. X, 4). Sive illa vera sint, fratres, quae dicuntur de serpente, vel quae dicuntur de aquila, sive sit fama potius hominum quam veritas; veritas est tamen in Scripturis, et non sine causa hoc dixerunt Scripturae: nos quidquid illud significat faciamus, et quam sit illud verum non", + "candidate_score": 0.647284, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_130_132", + "bdc_text": "vgl. Moeller , Zwick 15f. . Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent . Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1917", + "psc_text": "Vultum tuum deprecabuntur divites plebis. Et qui deprecabuntur vultum, et cujus vultum deprecabuntur, omnes una sponsa, omnes una regina, mater et filii simul totum ad Christum pertinens, ad caput pertinens. 29. Sed quia fiunt ista opera et istae eleemosynae ad jactantiam hominum, inde dicit ipse Dominus: Cavete facere justitiam vestram coram hominibus ut videamini ab eis (Matth. VI, 1) . Quomodo autem et publice debent fieri propter vultum sponsae, ait: Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est (Id. V, 16) : non ut gloriam vestram quaeratis in operibus bonis quae publice facitis, sed ut gloriam Dei. Et quis novit, inquit, utrum gloriam Dei quaero, an gloriam meam? Quia do pauperi, videor: quo animo dem, quis videt? Sufficiat tibi qui videt; ille videt qui retribuet. Intus amat qui intus videt: intus amat, intus ametur qui interiorem facit et ipsam pulchritudinem.", + "candidate_score": 0.645516, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_132", + "bdc_text": "Alii enim suo labore eos illustrare cupiunt , quibus opera dedicant , ego vero operam meam ex vestra authoritate , gloria et virtute ornari cupio .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1917", + "psc_text": "Vultum tuum deprecabuntur divites plebis. Et qui deprecabuntur vultum, et cujus vultum deprecabuntur, omnes una sponsa, omnes una regina, mater et filii simul totum ad Christum pertinens, ad caput pertinens. 29. Sed quia fiunt ista opera et istae eleemosynae ad jactantiam hominum, inde dicit ipse Dominus: Cavete facere justitiam vestram coram hominibus ut videamini ab eis (Matth. VI, 1) . Quomodo autem et publice debent fieri propter vultum sponsae, ait: Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est (Id. V, 16) : non ut gloriam vestram quaeratis in operibus bonis quae publice facitis, sed ut gloriam Dei. Et quis novit, inquit, utrum gloriam Dei quaero, an gloriam meam? Quia do pauperi, videor: quo animo dem, quis videt? Sufficiat tibi qui videt; ille videt qui retribuet. Intus amat qui intus videt: intus amat, intus ametur qui interiorem facit et ipsam pulchritudinem.", + "candidate_score": 0.645276, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_147", + "bdc_text": "Et quae dantur a domino , in hoc dantur , ut prosimus quam pluribus .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_916", + "psc_text": "superiora dona Dei, quid tibi contulerit praeceptorum, qua doctrina coelesti te imbuerit, quid tibi desuper ex illius veritatis fonte praeceperit, convertere et ad psalterium, psalle Domino in psalterio decem chordarum. Praecepta enim legis decem sunt: in decem praeceptis Legis habes psalterium. Perfecta res est. Habes ibi dilectionem Dei in tribus, et dilectionem proximi in septem. Et utique nosti, Domino dicente, quia in his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae (Matth. XXII, 40) . Dicit tibi Deus desuper, quia Dominus Deus tuus, Deus unus est: habes unam chordam. Non accipias in vanum nomen Domini Dei tui: habes alteram chordam. Observa diem sabbati, non carnaliter, non judaicis deliciis, qui otio abutuntur ad nequitiam. Melius enim utique tota die foderent, quam tota die saltarent. Sed tu cogitans requiem in Deo tuo et propter ipsam requiem omnia faciens, abstine ab opere servili. Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati (Joan. VIII, 34):", + "candidate_score": 0.644563, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_105_107", + "bdc_text": "item , qui gloriam dei , non suam quaerunt . Notissimum certe illud comicum : \"Nullum est iam dictum , quod non dictum sit prius .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_385", + "psc_text": "sed propter suam misericordiam salvos nos fecit per lavacrum regenerationis (Tit. III, 5). Haec est, inquam, gloria Dei: hanc coeli enarraverunt. Haec est, inquam, gloria Dei, non tua: nihil enim boni fecisti, et tamen tantum bonum accepisti. Si ergo pertines ad gloriam quam coeli enarraverunt, dic Domino Deo tuo: Deus meus, misericordia ejus praeveniet me (Psal. LVIII, 11) : praevenit enim te; utique praevenit, quia nihil in te boni invenit. Praevenisti supplicium ejus superbiendo: ille praevenit supplicium tuum peccata delendo. Tanquam enim ex peccatore justificatus, ex impio pius factus, ex damnato in regnum assumptus, dic Domino Deo tuo: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam (Psal. CXIII secund. 1) . Dicamus, Non nobis: quibus enim si quasi nobis? Dicamus, inquam, Non nobis, quia si ita faceret sicut nobis, nonnisi poenas infligeret nobis. Non nobis, sed nomini suo det gloriam: quia non secundum iniquitates nostras fecit nobis (Psal.", + "candidate_score": 0.641952, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_112", + "bdc_text": "Loquendum ergo omnibus , quorum loqui interest , quorum loquutio sana est atque prodest .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_394", + "psc_text": "5. [vers. 5, 4.] Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum: quorum, nisi coelorum illorum qui enarrant gloriam Dei? Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. Legite Actus Apostolorum, quomodo veniente super eos Spiritu sancto, omnes impleti sunt illo; et loquebantur linguis omnium gentium, sicut Spiritus dabat eis pronuntiare (Act. II, 4). Ecce non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum: sed non ibi tantum ubi impleti sunt sonnerunt; In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Ideo et nos hic loquimur: sonus enim ille ad nos usque pervenit, sonus qui in omnem terram exiit, et haereticus Ecclesiam non intrat. Ideo sonus in omnem terram exiit, ut tu in coelum intres. O pestilentiose, litigiose, pessime, et adhuc errare volens; o superbe fili, audi testamentum patris tui. Ecce, quid planius, quid apertius? In omnem terram exiit sonus eorum,", + "candidate_score": 0.639334, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_105", + "bdc_text": "item , qui gloriam dei , non suam quaerunt .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_539", + "psc_text": "dilexi. Et locum habitationis gloriae tuae. Quid est hoc? Et hoc dicam, ad illum sensum pertinet subobscurum aliquantum: adjuvet me Dominus, et intentio cordis vestri ab eodem Domino inspirata. Quid ait, locum habitationis gloriae tuae? Dixit prius, decorem domus tuae: et exponit quid sit decor domus Dei, Locus, inquit, habitationis gloriae tuae. Non sufficit dicere, Locus habitationis Dei, sed, Locus habitationis gloriae Dei. Quae est gloria Dei? De qua paulo ante dicebam, ut et qui fit bonus, non in se, sed in Domino glorietur (Id. I, 31). Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei (Rom. III, 23). In quibus ergo sic habitat Dominus, ut et de bonis suis ipse glorificetur, ut non sibi velint tribuere, et quasi proprium vindicare quod ab illo acceperunt, ipsi pertinent ad decorem domus Dei. Nec discerni illos vellet Scriptura, nisi quia sunt quidam qui donum Dei habent quidem, et nolunt in Deo gloriari, sed in", + "candidate_score": 0.63707, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_79", + "bdc_text": "Quorsum enim attinet veritatem vere et simpliciter propositam nolle nisi peregrina et nova veste tectam recipere ?", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_512", + "psc_text": "1. Paulus apostolus cum legeretur, audivit nobiscum Sanctitas Vestra: Sicut est, inquit, veritas in Jesu, deponere vos secundum priorem conversationem veterem hominem, eum qui corrumpitur secundum concupiscentias deceptionis; renovamini autem spiritu mentis vestrae, et induite novum hominem qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis (Ephes. IV, 21-24) . Et ne aliquis arbitraretur deponendam esse aliquam substantiam, quemadmodum se exspoliat tunica; aut aliquid forinsecus accipiendum, quomodo accipit aliquod vestimentum, quasi ponens unam tunicam et sumens alteram; et carnalis iste intellectus non permitteret homines agere in se intus spiritualiter quod praecipiebat Apostolus: secutus est, et exposuit quid esset exui veterem hominem, et indui novum. Caetera enim lectionis ipsius ad eumdem intellectum pertinent. Ait quippe quasi dicenti: Et quomodo me exuturus sum veterem, aut quomodo induturus novum? An ipse tertius homo sum depositurus veterem hominem, quem habui, et accepturus novum, quem non habui; ut tres homines intelligantur, et sit in", + "candidate_score": 0.636267, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_105_107", + "bdc_text": "item , qui gloriam dei , non suam quaerunt . Notissimum certe illud comicum : \"Nullum est iam dictum , quod non dictum sit prius .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_539", + "psc_text": "dilexi. Et locum habitationis gloriae tuae. Quid est hoc? Et hoc dicam, ad illum sensum pertinet subobscurum aliquantum: adjuvet me Dominus, et intentio cordis vestri ab eodem Domino inspirata. Quid ait, locum habitationis gloriae tuae? Dixit prius, decorem domus tuae: et exponit quid sit decor domus Dei, Locus, inquit, habitationis gloriae tuae. Non sufficit dicere, Locus habitationis Dei, sed, Locus habitationis gloriae Dei. Quae est gloria Dei? De qua paulo ante dicebam, ut et qui fit bonus, non in se, sed in Domino glorietur (Id. I, 31). Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei (Rom. III, 23). In quibus ergo sic habitat Dominus, ut et de bonis suis ipse glorificetur, ut non sibi velint tribuere, et quasi proprium vindicare quod ab illo acceperunt, ipsi pertinent ad decorem domus Dei. Nec discerni illos vellet Scriptura, nisi quia sunt quidam qui donum Dei habent quidem, et nolunt in Deo gloriari, sed in", + "candidate_score": 0.635393, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_6", + "bdc_text": "Quid , quod temporis angustia ac brevitas non modo mihi me ipsum surripit , sed conatus meos vehementissime fraudat ?", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_807", + "psc_text": "4. [vers. 4.] Quoniam die ac nocte gravata est super me manus tua: quoniam continua afflictione flagellorum tuorum, Conversus sum in aerumna mea, dum configeretur spina. Miser factus sum cognoscendo miseriam meam, compunctus mala conscientia. 5. [vers. 5.] Peccatum meum cognovi, et injustitiam meam non operui: id est, injustitiam meam non occultavi. Dixi: Pronuntiabo adversum me injustitiam meam Domino. Dixi: Pronuntiabo, non adversum Deum, sicut in clamore impietatis quando tacui, sed adversum me injustitiam meam Domino. Et tu remisisti impietatem cordis mei: audiens vocem confessionis in corde, antequam voce proferretur. 6. [vers. 6.] Pro hac orabit ad te omnis sanctus in tempore opportuno: pro hac impietate cordis ad te orabit omnis sanctus. Non enim meritis suis sancti erunt, sed opportunitate temporis, hoc est in adventu ejus qui nos a peccatis redemit. Verumtamen in diluvio aquarum multarum, ad eum non appropinquabunt: verumtamen nemo arbitretur, cum repente finis venerit, sicut in diebus", + "candidate_score": 0.631631, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_105_107", + "bdc_text": "item , qui gloriam dei , non suam quaerunt . Notissimum certe illud comicum : \"Nullum est iam dictum , quod non dictum sit prius .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1039", + "psc_text": "pecore, et servis, et domo, felicem filiis, et omnibus rebus. Ablata sunt omnia uno tempore, et implevit quod in hoc psalmo scriptum est, dicens: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum (Job I, 21) . Ecce habes exemplum benedicentis Dominum in omni tempore. 5. [vers. 3.] Quare autem benedicit Dominum homo in omni tempore? Quia humilis est. Quid est esse humilem? Nolle in se laudari. Qui in se vult laudari, superbus est. Qui superbus non est, humilis est. Non vis ergo esse superbus? Ut possis esse humilis, dic quod dictum est: In Domino laudabitur anima mea; audiant mansueti, et laetentur. Ergo qui non in Domino volunt laudari, non sunt mansueti; sed truces, asperi, elati, superbi. Jumenta mansueta vult habere Dominus: esto jumentum Domini, id est, esto mansuetus. Sedet ille super te, ipse regit te: noli timere ne offendas, et eas in praeceps. Infirmitas", + "candidate_score": 0.630903, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_105_107", + "bdc_text": "item , qui gloriam dei , non suam quaerunt . Notissimum certe illud comicum : \"Nullum est iam dictum , quod non dictum sit prius .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_384", + "psc_text": "quorum non audiantur voces eorum. In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Quorum, nisi coelorum? quorum ergo, nisi Apostolorum? Ipsi enarrant nobis gloriam Dei, positam in Christo Jesu, per gratiam in remissionem peccatorum. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei, justificati gratis per sanguinem ipsius (Rom. III, 23). Quia gratis, ideo gratia; non est enim gratia, si non gratuita. Quia nihil boni ante feceramus, unde talia dona mereremur; magis quia non gratis inferretur supplicium, ideo gratis praestitum est beneficium: nihil praecesserat in meritis nostris, nisi unde damnari deberemus. Ille autem non propter nostram justitiam, sed propter suam misericordiam salvos nos fecit per lavacrum regenerationis (Tit. III, 5). Haec est, inquam, gloria Dei: hanc coeli enarraverunt. Haec est, inquam, gloria Dei, non tua: nihil enim boni fecisti, et tamen tantum bonum accepisti. Si ergo pertines ad gloriam quam coeli enarraverunt, dic Domino Deo tuo: Deus", + "candidate_score": 0.629603, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_43_45", + "bdc_text": "- Lit. : Hans Georg Beck , in : RGG VI 844f. , ut alios taceam .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2168", + "psc_text": "Deum non curantes, non in conscientia sua, non in coelo, non in terra: non eum latent haec omnia, et universaliter omnes admonet, et quando aliquos flagellat in terra, admonitio est, nondum damnatio. Silet ergo a judicio, occultus in coelo est, adhuc interpellat pro nobis: patiens est super peccatores, non exercens iram, sed exspectans poenitentiam. Dicit alio loco: Tacui, numquid semper tacebo (Isai. XLII, 14) ? Quando ergo non tacebit, Deus manifestus veniet. Quis Deus? Deus noster. Et ipse Deus, qui Deus noster: non enim Deus est, qui non est noster Deus. Dii enim Gentium daemonia: Deus Christianorum, verus Deus. Ipse veniet, sed manifestus, non adhuc illudendus, non adhuc exalapandus et flagellandus; veniet, sed manifestus, non adhuc calamo in capite percutiendus, non adhuc crucifigendus, occidendus, sepeliendus: quia haec omnia occultus Deus pati voluit. Veniet manifestus, et non silebit. 7. Quia vero ad judicium veniet, sequentia docent. Ignis ante eum praeibit (Psal.", + "candidate_score": 0.624152, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_131", + "bdc_text": "Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_45", + "psc_text": "multitudo resistentem mentem ducit in lege peccati: Domine, quid multiplicati sunt qui tribulant me, multi insurgunt adversum me? Et quoniam plerumque coacervatione vitiorum subrepit desperatio sanitatis, tanquam ipsis vitiis insultantibus animae, vel etiam diabolo et angelis ejus per noxias suggestiones ut desperemus operantibus, verissime dicitur: Multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo ejus. Tu autem, Domine, susceptor meus es; haec enim spes est, quod naturam humanam in Christo suscipere dignatus est. Gloria mea: ex illa regula, ne quis sibi aliquid tribuat. Et exaltans caput meum: sive ipsum qui omnium nostrum caput est, sive uniuscujusque nostrum spiritum, quod caput est animae et carnis; caput enim mulieris vir, et caput viri Christus (I Cor. XI, 3) . Exaltatur autem mens, cum jam dici potest, Mente servio legi Dei (Rom. VII, 25) ; ut caetera hominis pacata subdantur, cum jam carnis resurrectione absorbetur mors in victoriam (I Cor. XV, 54).", + "candidate_score": 0.62228, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_150", + "bdc_text": "Salutant vos fratres , Leo Iudae , Conradus Pellicanus , Theodorus Bibliander et caeteri symmistae .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3906", + "psc_text": "meum (II Tim. II, 8) . De Juda enim David, et ex David Dominus Jesus Christus. Nos credentes in Christum pertinemus ad Judam; et nos cognovimus Christum qui oculis non vidimus, fide retinemus. Non ergo insultent Judaei, qui jam non sunt Judaei: ipsi dixerunt, Nos non habemus regem, nisi Caesarem. Nam melius illis erat, ut rex illorum esset Christus, ex semine David de tribu Juda. Tamen quia ipse Christus ex semine David secundum carnem, Deus autem super omnia benedictus in saecula, ipse rex noster est et Deus noster: rex noster, secundum quod natus est ex tribu Juda secundum carnem, Christus Dominus Salvator; Deus autem noster, qui est ante Judam, et ante coelum et terram, per quem facta sunt omnia, et spiritualia et corporalia. Si enim omnia per ipsum facta sunt; et ipsa Maria de qua natus est, per ipsum facta est. Quomodo ergo ille quasi caeteri homines nasceretur, qui sibi", + "candidate_score": 0.62115, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_92", + "bdc_text": "\"harena sine calce \"Nach Sueton , Caligula 53 , 2 , soll der römische Kaiser Caligula ( Caius ) mit diesen Worten den Stil Senecas charakterisiert haben ;", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3902", + "psc_text": "datus est rex Saül (I Reg. IX, 1), et reprobatus est tanquam malus rex; postea datus est de tribu Juda rex David, et ex illo de tribu Juda fuerunt reges (Id. XVI, 12). Jacob autem ille hoc dixerat, quando benedixerat filios suos: Non deficiet princeps de Juda, nec dux de femoribus ejus, donec veniat cui repromissum est (Gen. XLIX, 10) . De tribu autem Juda venit Dominus noster Jesus Christus. Est enim, sicut Scriptura dicit et modo audistis, ex semine David, natus de Maria. Caeterum quod attinet ad divinitatem Domini nostri Jesu Christi, in qua aequalis est Patri; non solum ante Judaeos, sed etiam ante ipsum Abraham (Joan. VIII, 58); nec solum ante Abraham, sed et ante Adam; nec solum ante Adam, sed et ante coelum et terram, et ante saecula: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil (Id. I, 3) . Quia ergo in", + "candidate_score": 0.619989, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_58", + "bdc_text": "trotz seiner Ablehnung mancher äußerlicher Frömmigkeitsformen brach er aber nicht mit der römischen Kirche .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_752", + "psc_text": "esset si foras fugissent a me qui non videbant me: etiam qui videbant me, foras fugerunt a me. Sed si qui me non videbant, foras fugerunt a me (nec dicendum est, foras fugerunt; quia intus non fuerunt: si intus enim fuissent, vidissent me, id est, cognovissent corpus Christi, cognovissent membra Christi, cognovissent unitatem Christi): illud est magis gemendum, illud omnino intolerabile, quia multi qui viderunt me, foras fugerunt a me, id est, qui cognoverunt quid esset Ecclesia, exierunt foras, et haereses et schismata contra Ecclesiam fecerunt. Hodie hominem invenis, verbi gratia, natum in parte Donati, nescit quid sit Ecclesia, ubi natus est tenet: non illi evellis consuetudinem quam suxit cum lacte nutricis. Illum, illum da qui volvitur quotidie in Scripturis, qui legit, qui praedicat: itane tandem non ibi videt, Postula a me, et dabo tibi Gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae (Psal. II, 8) ? non ibi videt,", + "candidate_score": 0.619551, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_138", + "bdc_text": "Neque vobis adulatore opus est , qui absentes virtutes , quas praesentes cupiat , laudibus vehat et ita veluti stimulum infigat et calcar addat .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_786", + "psc_text": "Mel si non nosses, quam bene saperet non clamares, nisi gustasses. Palatum cordis non habes ad haec bona gustanda; quid tibi faciam? Quomodo ostendam? Non est cui dicere: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus (Psal. XXXIII, 9) . Quam multa multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te! Quid est abscondisti illis? Servasti illis, non negasti, ut soli ad eam perveniant (bonum est enim quod justis et impiis non potest esse commune); ut timendo perveniant. Quamdiu enim adhuc timent, nondum et ipsi pervenerunt: sed credunt se perventuros, et a timore incipiunt. Nihil enim dulcius est immortalitate sapientiae, sed initium sapientiae timor Domini (Prov. I, 7; Psal. CX, 10). Quam abscondisti timentibus te. 7. Perfecisti autem sperantibus in te in conspectu filiorum hominum. Non, Perfecisti in conspectu filiorum hominum; sed, sperantibus in te in conspectu filiorum hominum: id est, eis perfecisti dulcedinem tuam, qui sperant in te in conspectu filiorum", + "candidate_score": 0.616837, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_136", + "bdc_text": "Nec ego vel lucrum facere vel encomia canere institui .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2766", + "psc_text": "effusum Christi sanguinem dimittuntur peccata vestra. Ille sic voluit mori, ut sanguine suo etiam effusores ejusdem sanguinis redimeret. Fudistis saevientes, bibite confitentes. Merito convertantur ad vesperam; et famem patiantur ut canes. Canes Gentes Judaei dixerunt, tanquam immundos. Nam inde et ipse Dominus, cum post eum clamaret Chananaea quaedam mulier, non Judaea, ad suam filiam curandam convertere volens ejus misericordiam; ille omnia praevidens, omnia sciens, sed fidem ejus ostendere volens, distulit beneficium, et eam suspendit. Et quomodo distulit? Non sum, inquit, missus, nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Israel, oves: Gentes, quid? Non est bonum, panem filiorum mittere canibus. Gentes ergo canes appellavit, propter immunditiam. Quid autem illa mulier esuriens? Hoc magis non repulit: suscepit humiliter convicium, et meruit beneficium. Neque enim et convicium illud dicendum erat, quod a Domino dictum erat. Servus si aliquid tale domino dicat, convicium est: dominus autem cum tale aliquid servo dicit, dignatio potius dici", + "candidate_score": 0.615361, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_131", + "bdc_text": "Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2496", + "psc_text": "Quoniam in multis erant mecum. 20. [vers. 20-22.] Exaudiet me Deus, et humiliabit illos, qui est ante saecula. Illi enim praesumunt de nescio quo duce suo qui coepit heri: humiliabit illos qui est ante saecula. Quia etsi ex tempore Christus est de Maria virgine, ante saecula tamen in principio Verbum, et Verbum apud Deum, et Deus Verbum (Joan. I, 1). Humiliabit illos qui est ante saecula. Non enim est illis commutatio: de illis dico, quibus non est commutatio. Noverat aliquos perseveraturos, et in perseveratione suae nequitiae morituros. Videmus enim eos, et non est illis commutatio: qui sic moriuntur in ipsa perversitate, in ipso schismate, non est illis commutatio. Humiliabit illos Deus, humiliabit illos in damnatione, quia erecti sunt in dissensione. Non est illis commutatio, quia non mutantur in melius, sed in pejus; nec cum hic sunt, nec in resurrectione. Omnes enim resurgemus, sed non omnes immutabimur (I Cor. XV, 51).", + "candidate_score": 0.610278, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_131", + "bdc_text": "Non spectavi ego dedicatione mea , quod multi solent .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2786", + "psc_text": "legunt omnia, cantant omnia: lucem Prophetarum non ibi vident, qui est Christus Jesus. Non solum eum nunc non vident, cum sedet in coelo: sed nec tunc viderunt, quando inter illos humilis ambulabat, et facti sunt rei fundendo sanguinem ipsius; sed non omnes. Hoc et hodie commendamus Charitati Vestrae. Non omnes: quia multi eorum conversi ad eum quem occiderunt, et in eum credendo, veniam et de effuso ipsius sanguine meruerunt; exemplumque praebuerunt hominibus quam non debeant diffidere dimitti sibi qualecumque peccatum, quando et interfectio Christi dimissa est confitentibus. Inde ergo dictum est, Quia Deus susceptor meus es; Deus meus, misericordia ejus praeveniet me: hoc est, ante omnia merita mea bona praevenit me misericordia ipsius; etsi nihil in me boni invenerit, ipse me facit bonum, et ipse justificat conversum, et ipse admonet ut convertatur aversus. Deus meus, inquit iterum, demonstravit mihi in inimicis meis: id est, quantum me diligat, quantumque mihi largiatur", + "candidate_score": 0.606963, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_5", + "bdc_text": "Remorantur equidem vel plurima conantem frequentes illae contiones publicae , remorantur negotia varia .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3589", + "psc_text": "eis. Quomodo ergo revocas a negotiatione? An ut agricola sim, et adversus Deum tonantem murmurem, ut grandinem timens sortilegum consulam, ut quaeram quid faciam contra coelum; ut optem pauperibus famem, quo possim vendere quod servavi? ad hoc me adducis? Sed non ea faciunt, inquis, agricolae boni. Nec illa negotiatores boni. Quid enim, etiam et filios habere malum est, quia quando eis caput dolet, malae et infideles matres ligaturas sacrilegas et incantationes quaerunt? Ista hominum, non rerum peccata sunt. Potest mihi hoc dicere negotiator. Quaere ergo, Episcope, quemadmodum intelligas negotiationes quas legisti in Psalterio; ne forte tu non intelligas, et me a negotiatione prohibeas. Mone ergo quemadmodum vivam: si bene, bene mihi erit; unum tamen scio, quia si malus fuero, non negotiatio mihi facit, sed iniquitas mea. Quando verum dicitur, non est quod contradicatur. 18. Quaeramus ergo quas dixerit negotiationes, quas vere qui non cognovit, tota die laudat Deum. Negotiatio et", + "candidate_score": 0.589834, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 19, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa044.opp-lat1", + "max_score": 0.71013, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_7_9", + "bdc_text": "At illi nihilo minus non omnem aiunt deperdendam esse occasionem , arripiendum esse quantutunicunque supersit temporis illoque bene utendum ; caeterum scribendis commentariis non posse me utiliorem piis collocare operam . Dum vero obiicio doctas et sanctas multorum tam priscorum quam recensiorum enarrationes in apostolicas extare epistolas , inde protinus isti colligunt planum fieri , quod diversa semper fuerint in ecclesia munera dei et suum cuique donum vel hodie datum sit , quod nisi improbitatis accusari velimus , fideliter in proximorum utilitatem sit erogandum , quum hoc ipsum videamus factitasse et veteres , qui , tametsi in epistolam Pauli ad Galatas extarent quinque libri Origenis et decimus Stromatum liberSo wohl der Kommentar des Origenes zum Galaterbrief als auch seine \"Stromata \" sind nur fragmentarisch überliefert ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa044.opp-lat1_window_149", + "psc_text": "hominem ad profectum omnium uenire uirtutum'. § 38 Haec narrauit episcopus lohannesIohannes audiente Pelagio, qui utique posset honorifice dicere: fallitur sanctitas tua, non bene meministi, non dixi ad ista testimonia, quae de scripturis commemorasti 'ego sic credo', quoniam non ea sic intellego, quod gratia dei sic laboret cum homine, ut quod non peccat, non uolentis neque currentis, sed miserentis sit dei. § 39 Sunt enim quaedam expositiones epistolae Pauli, quae scribitur ad Romanos, quae ipsius Pelagii esse dicuntur, ubi hoc, quod scriptum est: non uolentis neque currentis. sed miserentis est dei, lnon ex personaPauli1 asserit (dictum, sed eum uoce interrogantis et redarguentis usum fuisse, cum hoc diceret, tamquam hoc dici utique non deberet'. non ergo, cum episcopus Iohannes plane istam sententiam esse apostoli agnouit eamque ideo commemorauit, ne Pelagius sine dei 3 I Cor. 15, 10 5. 18. 21 Rom. 9, 16 6 Ps. 126, 1 19 cf. Mercatoris Common.", + "candidate_score": 0.71013, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_143_145", + "bdc_text": "Agnoscitis nimirum dona dei . Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae . Nihil habemus , quod non acceperimus .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa044.opp-lat1_window_128", + "psc_text": "audiendi. quid tamen faciat in Christi corpore, quod est ecclesia, et quam diuersitatem ecclesiarum uelut per membra diuersa ut essent dona etiam singulis propria, significauerit apostolus certum est. quapropter et qua causa hi qui illud obiecerunt auferri noluerint distantiam gratiarum et qua causa episcopi propter Paulum apostolum, in quo dona omnia, quae loco uno commemorauit, agnoscimus, id quod respondit Pelagius potuerint approbare iam clarum est. § 33 Quid est ergo, unde me de hoc capitulo sollicitum factum esse praedixi? hoc uidelicet, quod ait Pelagius 'donare deum ei, qui fuerit dignus accipere, omnes gratias, sicut Paulo apostolo donauit'. nihil essem de hac eius responsione sollicitus, nisi quod attinet ad hanc causam, cuius maxime cura gerenda est, ne scilicet gratia dei nobis tacentibus et tantum malum dissimulantibus obpugnetur. cum ergo non ait donare deum cui uoluerit, sed ait 'donare deum ei, qui fuerit dignus accipere, omnes gratias', non potui, cum legerem. 9", + "candidate_score": 0.645993, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_144", + "bdc_text": "Non ignoratis , quantum tota vestra familia ob praeclara dei dona accepta debeat ecclesiae .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa044.opp-lat1_window_128", + "psc_text": "audiendi. quid tamen faciat in Christi corpore, quod est ecclesia, et quam diuersitatem ecclesiarum uelut per membra diuersa ut essent dona etiam singulis propria, significauerit apostolus certum est. quapropter et qua causa hi qui illud obiecerunt auferri noluerint distantiam gratiarum et qua causa episcopi propter Paulum apostolum, in quo dona omnia, quae loco uno commemorauit, agnoscimus, id quod respondit Pelagius potuerint approbare iam clarum est. § 33 Quid est ergo, unde me de hoc capitulo sollicitum factum esse praedixi? hoc uidelicet, quod ait Pelagius 'donare deum ei, qui fuerit dignus accipere, omnes gratias, sicut Paulo apostolo donauit'. nihil essem de hac eius responsione sollicitus, nisi quod attinet ad hanc causam, cuius maxime cura gerenda est, ne scilicet gratia dei nobis tacentibus et tantum malum dissimulantibus obpugnetur. cum ergo non ait donare deum cui uoluerit, sed ait 'donare deum ei, qui fuerit dignus accipere, omnes gratias', non potui, cum legerem. 9", + "candidate_score": 0.643878, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10642_sent_91_93", + "bdc_text": "Sunt alii , qui in locis communibus tractandis non infoelices , at in enarrandis authoribus , id est reddenda mente authoris , sint infantissimi , utpote in quos competit illud Caii : \"harena sine calce \"Nach Sueton , Caligula 53 , 2 , soll der römische Kaiser Caligula ( Caius ) mit diesen Worten den Stil Senecas charakterisiert haben ; vgl . Adagia , 2 , 3 , 57 ( LB II 508). , et illud Ciceronis :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa044.opp-lat1_window_4", + "psc_text": "suis posuerit, sed quid de his in praesenti examinatione responderit. alia est enim causa fidei non sanae, alia locutionis incautae. denique in his, quae de libello, quem dederunt sancti fratres et coepiscopi nostri Galli Heros et Lazarus, qui propter grauem — sicut postea probabilius comperimus — unius eorum aegritudinem praesentes esse minime potuerunt, recitata sunt obiecta Pelagio, illud est primum, quod in libro suo quodam scribit