diff --git "a/10/10566.json" "b/10/10566.json" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/10/10566.json" @@ -0,0 +1,6954 @@ +{ + "letter_id": "10566", + "bd_url": "https://www.bullinger-digital.ch/letter/10566", + "dominant_topic": 1, + "topic_dist": [ + 0.056852, + 0.063836, + 0.058165, + 0.048237, + 0.055774, + 0.043191, + 0.047041, + 0.051104, + 0.040848, + 0.047001, + 0.045638, + 0.046623, + 0.043985, + 0.051778, + 0.05109, + 0.050151, + 0.051226, + 0.047087, + 0.052929, + 0.047444 + ], + "citations": [ + { + "rank": 1, + "cf_id": "cf016", + "work_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII", + "max_score": 0.720383, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112_114", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_183", + "psc_text": "Christus adspiciat. Ecce es, inquit, formosus consobrinus meus, et quidem pulcher: acclinatio nostra opaca, trabes domorum nostrarum cedri, lacunaria nostra cupressi (Cant. I, 15 et 16) . Laudat sponsi decorem Ecclesia, quem plus unusquisque tacito laudat affectu, et fidus mysteriorum interpres tacendo plus praedicat. Nam qui arcana divulgat, imminuit Christi decorem. Ideo nemo mittat margaritas suas porcis, ne conculcari faciat ornamenta pretiosa. Non ergo in tabernaculo loquacis et garruli; quia in multiloquio peccatum admittitur: sed in viri serii qui sit parcus alloquii, nec sermonis intemperans, et verborum sobrietate temulentiam loquacitatis evitans, caput suum Christus inclinat. 19. Et merito opacam significat acclinationem; quia in Ecclesia constitutos virtus obumbrat Altissimi. Hac umbra David protegi se postulabat; ne eum per diem sol ureret, vel luna per noctem (Ps. CXX, 6). Hanc umbram spiritalis ministrat gratia 1015 torrida saeculi hujus et mundi aestiva fugientibus. Opaca igitur acclinatio Christi et Ecclesiae, quibus Dei Patris aeterna", + "candidate_score": 0.720383, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . !", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_183", + "psc_text": "Christus adspiciat. Ecce es, inquit, formosus consobrinus meus, et quidem pulcher: acclinatio nostra opaca, trabes domorum nostrarum cedri, lacunaria nostra cupressi (Cant. I, 15 et 16) . Laudat sponsi decorem Ecclesia, quem plus unusquisque tacito laudat affectu, et fidus mysteriorum interpres tacendo plus praedicat. Nam qui arcana divulgat, imminuit Christi decorem. Ideo nemo mittat margaritas suas porcis, ne conculcari faciat ornamenta pretiosa. Non ergo in tabernaculo loquacis et garruli; quia in multiloquio peccatum admittitur: sed in viri serii qui sit parcus alloquii, nec sermonis intemperans, et verborum sobrietate temulentiam loquacitatis evitans, caput suum Christus inclinat. 19. Et merito opacam significat acclinationem; quia in Ecclesia constitutos virtus obumbrat Altissimi. Hac umbra David protegi se postulabat; ne eum per diem sol ureret, vel luna per noctem (Ps. CXX, 6). Hanc umbram spiritalis ministrat gratia 1015 torrida saeculi hujus et mundi aestiva fugientibus. Opaca igitur acclinatio Christi et Ecclesiae, quibus Dei Patris aeterna", + "candidate_score": 0.667808, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_78_80", + "bdc_text": "de iudiciis et paucissima alia propter practicam , ut vocant , legatDer neue Inhaber des Lehrstuhls für Kirchenrecht , Bartholomäus Amantius , traf am 10 . Mai 1535 in Tübingen ein ( vgl. Haller , aaO , S. 337 ) . . Advocamus praestantes medicos , excellentes iurisconsultos , egregios theologos , linguarum professores peritissimosEs gelang , bedeutende Persönlichkeiten nach Tübingen zu berufen , die zwischen Mai und Dezember 1535 ihr Amt antraten , so z. B . Bartholomäus Amantius und Johann Sichard für kirchliches und weltliches Recht , Joachim Camerarius für Griechisch , Paul Constantin Phrygio für Theologie , den Mediziner Leo nhard Fuchs sowie den Gräzisten und Juristen Melchior Volmar. Vgl. Haller , aaO , S. 337f. 130*-133*. .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_554", + "psc_text": "qui in Domini lege die ac nocte meditatur (Psal. I, 1 et 2) . Sed qui meditatur in Lege, eruditur in Lege: et quem Lex 1100 erudierit, Dominus erudivit, qui locutus est Legem. Ideoque scriptum est: Beatus quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum (Psal. XCIII, 12) . Discamus ergo, et nos in Lege meditari, non avocemur saecularibus illecebris, non occupemur impedimentis: sed semper ad legem Dei simus attenti. Scriptum est enim: Os justi meditabitur sapientiam, et lingua ejus loquetur judicium (Psal. XXXVI, 30) . Hoc in veteri Testamento: audi dicentem et in novo: Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo (Rom. X, 8) . Et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit ad Titum scribens, quia debet episcopus amplecti eum, Qui secundum doctrinam est fidelem sermonem; ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt, arguere (Tit. I, 9) . Quod utique", + "candidate_score": 0.666656, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . !", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_289", + "psc_text": "mors per fenestram. Si videris decorem mulieris, aut thesauros minoris, et tuas excitaveris cupiditates, intravit mors per fenestram. Sicut ergo per haec intrat mors, intrat et vita. Si decorem puellae aspiciens sacrae, venereris Dominum Jesum, quod in teneris annis venerit aetas senectutis, vita immaculata: et ipse 1039 filiam tuam offeras, ut pio consecretur velamine; si possessionem minoris non tamquam sollicitus invasor aspicias, sed quasi parens sedulus religioso tuearis affectu; per has fenestras prospicit Christus, ut vocet Sponsam, eminens super retia. 21. Bene eminens, quia solus est quem retia non involverint peccatorum. Omnes intra retia erant, immo adhuc intra retia sumus, quia nemo sine peccato, nisi solus Jesus, quem non cognoscentem peccatum, peccatum pro nobis fecit Pater. Etenim tradidit eum laqueis, tradidit eum retibus, mittens eum non in peccato, in quo erant omnes homines, sed insimilitudine carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. Peccatum erat caro secundum illud, quia", + "candidate_score": 0.65672, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_73_75", + "bdc_text": "Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui . Mittentur et alii duo canonum praelectoresDer verstorbene Konrad Blicklin ( vgl . oben Anm. 10 ) , Peter Neser und Jakob Kalt waren die Inhaber der drei Lehrstühle für Kirchenrecht ( vgl. Finke , aaO , S. 216 ) . Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ;", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_779", + "psc_text": "Ideo non poterat ea, nisi Christo docente, cognoscere; quia unus magister omnium Christus est (Matth. XXIII, 8). Haec autem Christi judicia sunt; ut iis qui nobis insidiati fuerint, noverimus non vicem injuriae rependendam, sed pro injuria magis deferendam gratiam. Denique maledicentibus non remaledixit, percutientes non repercussit: sed magis etiam crucifixus pro persequentibus se piae intercessionis apud Patrem auxilium deferebat dicens: Pater, dimitte illis; non enim sciunt quid faciunt (Luc. XXIII, 34) . Haec igitur quisquis fecerit legis judicia, remuneratione donatura Christo. 1151 29. (Vers. 109.) Sed quis judicia Dei doceri potest, nisi qui animam suam semper intenderit ad Dominum? Qui potest dicere: Anima mea in manibus tuis semper, et legem tuam non sum oblitus. Aliqui habent: Anima mea in manibus meis semper, hoc est, in actibus meis, hoc est, in operibus meis. Quamvis in periculis positus dicit justus ad Dominum: Propter te quotidie morior, quotidie periclitor: periclitor ab insidiatore, periclitor", + "candidate_score": 0.654962, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_912", + "psc_text": "hora mea (Joan. II, 3 et 4) . Et mater quae sciebat ejus affectum, dicit ministris: Quodcumque dixerit vobis facite (Ibid., 5) . Jesus quoque qui horam suam venisse negaverat, fecit quod ante differebat; nam omnia Deus suo tempore fecit. Quidquid facit, non est extra tempus: sed totum opportunum est, quod fecerit: et mihi tempore suo advenit; omne enim tempus opportunum saluti, nihil praeproperum pro salute periclitantium: sed volebat exspectare adhuc Synagogae correctionem. Ideo ante tempus ad ficulneam venit (Marc. XI, 13), hoc est, cito Judaeis venit, opportune gentibus: cito venit perituris, commode credituris. 39. (Vers. 127.) Sequitur versus septimus: Propter hoc dilexi mandata tua super aurum et topazion. Lex annuntiatrix Christi est: praecepta ergo Legis spem futurorum bonorum deferunt, mandatum est enim Domini: Attende tibi, ne derelinquas levitem per omne tempus quo vixeris super terram (Deut. XII, 19) . Quis est iste levites? Intelligis si consideres quis sit ille", + "candidate_score": 0.651423, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_101_103", + "bdc_text": "et In terraZweiter Vers des \"Gloria\" , womit der Chor einsetzt. ; quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_268", + "psc_text": "terra nostra. Quis est gloria, nisi Dominus Jesus? Unde et apostolus Paulus ait: Deus Domini nostri Jesu Christi, Pater gloriae (II Cor. I, 3) . Merito complacet in eo Pater; quia Patris gloria est. Hunc qui a Patre separat, majorem Patri injuriam facit, quem vult esse sine gloria. Hunc quisquis 1034 aequalem Patri non putat, inferiorem et Patrem judicat; cum alio verbo Patrem plus laudare non possit, cujus summa laus et gloria Christus est. 4. Rogatur ergo ut veniat salutare Dei. Ille est qui rogatur, hoc est, Dominus Jesus, et non est alius; sicut habet litterae interpretatio. Et vel sic non solus Pater rogatur: Est et ille, hoc est, et Filius qui rogatur, et rogatus advenit, et salutare mundo dedit. Ideo σωτὴρ, hoc est salvator; ideo Jesus, sicut angelus dixit: Qui salvum faciet populum suum (Matth. I, 21) . Cum invocaret igitur propheta, aderat; ut probaret illud, quia adhuc loquentibus", + "candidate_score": 0.65042, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56_58", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_554", + "psc_text": "qui in Domini lege die ac nocte meditatur (Psal. I, 1 et 2) . Sed qui meditatur in Lege, eruditur in Lege: et quem Lex 1100 erudierit, Dominus erudivit, qui locutus est Legem. Ideoque scriptum est: Beatus quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum (Psal. XCIII, 12) . Discamus ergo, et nos in Lege meditari, non avocemur saecularibus illecebris, non occupemur impedimentis: sed semper ad legem Dei simus attenti. Scriptum est enim: Os justi meditabitur sapientiam, et lingua ejus loquetur judicium (Psal. XXXVI, 30) . Hoc in veteri Testamento: audi dicentem et in novo: Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo (Rom. X, 8) . Et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit ad Titum scribens, quia debet episcopus amplecti eum, Qui secundum doctrinam est fidelem sermonem; ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt, arguere (Tit. I, 9) . Quod utique", + "candidate_score": 0.650158, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_93_95", + "bdc_text": "Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 . Februar 1535 ) nach evangelischer Ordnung gefeiert ;", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_439", + "psc_text": "agnum ante immolavit, hoc est, vesperi; ut manducantes eum, et pascha Domini celebrantes, non occuparentur exterminatoris insidiis; ne inermes et vacuos spiritalis alimenti nocturna spicula tenebrosi hostis opprimerent. 48. Haec diligenter intende, prudenter intellige, sollicite require. Non perfunctorie ista dicuntur, sed divina tibi mysteria declarantur. Praeveni et tu insidias tentatoris, instaura prius coeleste convivium. Indictum est jejunium, cave ne negligas. Et si te fames quotidianum cogit ad prandium, aut intemperantia declinat jejunium; tamen coelesti magis te servato convivio. Non epulae paratae extorqueant, ut coelestis sis vacuus sacramenti. Differ aliquantulum, non longe finis est diei: immo plerique sunt ejusmodi dies; ut statim meridianis horis adveniendum sit in Ecclesiam, canendi hymni, celebranda oblatio. Tunc utique paratus assiste, ut accipias tibi munimentum; ut corpus edas Domini Jesu, in quo remissio peccatorum est, postulatio divinae reconciliationis, et protectionis aeternae. Suscipe ante Dominum Jesum tuae mentis hospitio: ubi corpus ejus, ibi Christus est. Cum hospitium", + "candidate_score": 0.648928, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_2", + "bdc_text": "Arrident hominis mores et ingenium , inprimis pietas et mediocris eruditio .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_1027", + "psc_text": "mihi eorum, et vivifica me. Quis tantus, qui possit intelligere Domini testimonia? Et ideo intellectus a Domino postulandus est, cujus tanta est vis; ut initium ejus sit plenitudo virtutis. Denique scriptum est: Pietas autem in Deo initium intellectus (Prov. I, 7) , quae virtutum omnium fundamentum est juxta humanarum rerum et coelestium disciplinam. Pietas amica Deo, parentibus grata, Dominum conciliat, necessitudines fovet, Dei cultura, merces parentum, filiorum stipendium. Pietas, inquam, justorum tribunal, egenorum portus, miserorum suffugium, indulgentia peccatorum. 46. Qui habet intellectum, ipse vere est pius; intelligit enim humanae lubricum fragilitatis, et cito ignoscit erranti. Intelligit commune nobis datum naturae ususque consortium; et ideo pauperibus tamquam debitum solvit, non inficiatur tamquam indebitum. Intelligit vices esse calamitatum; et ideo tamquam naufragiis mundi istius portu quodam suae humanitatis occurrit. Haec perfecta virtus in hominibus, haec plena in Deo laus est. 47. Merito intellectum sibi etiam Salomon, magisterium secutus paternum, a Domino postulavit,", + "candidate_score": 0.648336, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_78", + "bdc_text": "de iudiciis et paucissima alia propter practicam , ut vocant , legatDer neue Inhaber des Lehrstuhls für Kirchenrecht , Bartholomäus Amantius , traf am 10 . Mai 1535 in Tübingen ein ( vgl. Haller , aaO , S. 337 ) . .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_779", + "psc_text": "Ideo non poterat ea, nisi Christo docente, cognoscere; quia unus magister omnium Christus est (Matth. XXIII, 8). Haec autem Christi judicia sunt; ut iis qui nobis insidiati fuerint, noverimus non vicem injuriae rependendam, sed pro injuria magis deferendam gratiam. Denique maledicentibus non remaledixit, percutientes non repercussit: sed magis etiam crucifixus pro persequentibus se piae intercessionis apud Patrem auxilium deferebat dicens: Pater, dimitte illis; non enim sciunt quid faciunt (Luc. XXIII, 34) . Haec igitur quisquis fecerit legis judicia, remuneratione donatura Christo. 1151 29. (Vers. 109.) Sed quis judicia Dei doceri potest, nisi qui animam suam semper intenderit ad Dominum? Qui potest dicere: Anima mea in manibus tuis semper, et legem tuam non sum oblitus. Aliqui habent: Anima mea in manibus meis semper, hoc est, in actibus meis, hoc est, in operibus meis. Quamvis in periculis positus dicit justus ad Dominum: Propter te quotidie morior, quotidie periclitor: periclitor ab insidiatore, periclitor", + "candidate_score": 0.648107, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_76_78", + "bdc_text": "s. Alfons M. Stickler , in : LThK III 205 . de iudiciis et paucissima alia propter practicam , ut vocant , legatDer neue Inhaber des Lehrstuhls für Kirchenrecht , Bartholomäus Amantius , traf am 10 . Mai 1535 in Tübingen ein ( vgl. Haller , aaO , S. 337 ) . .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_779", + "psc_text": "Ideo non poterat ea, nisi Christo docente, cognoscere; quia unus magister omnium Christus est (Matth. XXIII, 8). Haec autem Christi judicia sunt; ut iis qui nobis insidiati fuerint, noverimus non vicem injuriae rependendam, sed pro injuria magis deferendam gratiam. Denique maledicentibus non remaledixit, percutientes non repercussit: sed magis etiam crucifixus pro persequentibus se piae intercessionis apud Patrem auxilium deferebat dicens: Pater, dimitte illis; non enim sciunt quid faciunt (Luc. XXIII, 34) . Haec igitur quisquis fecerit legis judicia, remuneratione donatura Christo. 1151 29. (Vers. 109.) Sed quis judicia Dei doceri potest, nisi qui animam suam semper intenderit ad Dominum? Qui potest dicere: Anima mea in manibus tuis semper, et legem tuam non sum oblitus. Aliqui habent: Anima mea in manibus meis semper, hoc est, in actibus meis, hoc est, in operibus meis. Quamvis in periculis positus dicit justus ad Dominum: Propter te quotidie morior, quotidie periclitor: periclitor ab insidiatore, periclitor", + "candidate_score": 0.643398, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_105_107", + "bdc_text": "Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur . ipsum a domino puto maximis rebus conficiendis . De mea in cęna Christi sententia nolim te sollicitum et anxium esseBlarer hatte Bullinger am 7 .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_703", + "psc_text": "nulla possunt pretia, nulla ornamenta conferri. Adhibe tibi consiliarios Moysen, Esaiam, Hieremiam, Petrum, Paulum, Joannem, ipsum magnum consiliarium Jesum Dei Filium; ut acquiras Patrem. Cum his tractandum, cum his tota conferendum est tibi, tota meditandum die; sicut meditabatur David, et haec erat illi sola meditatio. Non saecularibus animus traducebatur illecebris, non pecuniaria coacervandi patrimonii cupiditate flagrabat: non proferendi limitis, excludendique finitimi anxius curarum aestus studio meditationis intentum reflectebat affectum; quidquid poterat temporis dies habere, hoc totum sola sibi in Lege meditatio vindicabat. 8. Sed etiam hoc parum est diligenti, qui velit ad beatitudinis gratiam pervenire. Beatus enim die ac nocte meditatur in Lege. Angustior dies est meditatione doctrinae. Non tantus dies in tempore, quantus meditator in Lege. Unde vide ne illud magis videatur significare, quod ei qui in Lege meditatur, semper dies est, et lumen sine defectu, quod nullae tenebrae noctis interpolent. Alioquin quomodo negligentiorem in processu operis declararet, quem", + "candidate_score": 0.641986, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_50_52", + "bdc_text": "Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_188", + "psc_text": "ut Domini legitima miseratione curetur. Cito enim refricatur vulnus, quod sanatum medicinae lege non fuerit; immo etiam seriorem curatio sentit profectum. Ideoque si virus in interiora proserpit, medicamenta foris apposita non sentit. Exigit ergo medicinae ratio, ut aut sectione, aut adustione curetur. Nisi enim putrefacta recidantur, aut humor inutilis decoquatur, frustra medicinae manus adhibentur ad vulnera. Ideoque bonus medicus hujusmodi aegrum 1016 legitime dicit esse curandum; ut possit medicina proficere. Lege ergo miseretur, qui cum justitia sapientiaque miseretur; ut ea dimittat quae scit jure posse dimitti; ne cum alterius miseretur, se ipsum legi faciat obnoxium. Agag postquam miseratione donatus est, fecit peccare Saul. Peccavit enim in ipsa misericordia, et ideo peccavit post misericordiam. 24. Consideremus etiam, ne et ipsum deteriorem faciamus, cujus miseremur injuste. Plerumque enim non coercere delinquentes majoris auctoritatis est quam si ulciscaris. Traduntur enim in passiones ignominiae, quicumque aliquid inhonestum commiserunt, nullumque culpae pretium ferunt. Denique eos", + "candidate_score": 0.641237, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_71_73", + "bdc_text": "ADB XXXIV 350-352 ; Ilse Guenther , in : Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_93", + "psc_text": "equi rationabiles, et commoremur in praeceptis eorum. 36. (Vers. 15.) Et ideo ait: In mandatis tuis exercebor, et considerabo vias tuas. Qui enim exercetur in verbis apostolorum, Jesu Domini mandata cognoscit, et considerat vias ejus, quibus finis est Christus, qui ait: Ego sum via (Joan. XIV, 6) . 37. (Vers. 16.) Et in tuis justitiis meditabor, non obliviscar verborum tuorum. Admonet hic locus memores Scripturarum nos esse debere, et justitias ejus non solum sermone, sed etiam operis imitatione meditari. Non enim qui disputant Legem, et non faciunt quae Legis sunt; sed qui factores Legis sunt, justificantur. SERMO TERTIUS. Gimel. 1. Tertia littera secundum Hebraeos est Gimel, quae Latine retributio dicitur. Denique in primo statim versu hoc ostenditur. 994 2. (Vers. 17.) Retribue, inquit, servo tuo. Quomodo supra ipse David: Non secundum peccata nostra reddas nobis: neque secundum iniquitates nostras retribuas nobis (Psal. CII, 10) ; et hic poscit retributionem? Illa", + "candidate_score": 0.639836, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_49_51", + "bdc_text": "Hermelink , aaO , S. 208 und Reg. ; Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_188", + "psc_text": "ut Domini legitima miseratione curetur. Cito enim refricatur vulnus, quod sanatum medicinae lege non fuerit; immo etiam seriorem curatio sentit profectum. Ideoque si virus in interiora proserpit, medicamenta foris apposita non sentit. Exigit ergo medicinae ratio, ut aut sectione, aut adustione curetur. Nisi enim putrefacta recidantur, aut humor inutilis decoquatur, frustra medicinae manus adhibentur ad vulnera. Ideoque bonus medicus hujusmodi aegrum 1016 legitime dicit esse curandum; ut possit medicina proficere. Lege ergo miseretur, qui cum justitia sapientiaque miseretur; ut ea dimittat quae scit jure posse dimitti; ne cum alterius miseretur, se ipsum legi faciat obnoxium. Agag postquam miseratione donatus est, fecit peccare Saul. Peccavit enim in ipsa misericordia, et ideo peccavit post misericordiam. 24. Consideremus etiam, ne et ipsum deteriorem faciamus, cujus miseremur injuste. Plerumque enim non coercere delinquentes majoris auctoritatis est quam si ulciscaris. Traduntur enim in passiones ignominiae, quicumque aliquid inhonestum commiserunt, nullumque culpae pretium ferunt. Denique eos", + "candidate_score": 0.639316, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51_53", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_188", + "psc_text": "ut Domini legitima miseratione curetur. Cito enim refricatur vulnus, quod sanatum medicinae lege non fuerit; immo etiam seriorem curatio sentit profectum. Ideoque si virus in interiora proserpit, medicamenta foris apposita non sentit. Exigit ergo medicinae ratio, ut aut sectione, aut adustione curetur. Nisi enim putrefacta recidantur, aut humor inutilis decoquatur, frustra medicinae manus adhibentur ad vulnera. Ideoque bonus medicus hujusmodi aegrum 1016 legitime dicit esse curandum; ut possit medicina proficere. Lege ergo miseretur, qui cum justitia sapientiaque miseretur; ut ea dimittat quae scit jure posse dimitti; ne cum alterius miseretur, se ipsum legi faciat obnoxium. Agag postquam miseratione donatus est, fecit peccare Saul. Peccavit enim in ipsa misericordia, et ideo peccavit post misericordiam. 24. Consideremus etiam, ne et ipsum deteriorem faciamus, cujus miseremur injuste. Plerumque enim non coercere delinquentes majoris auctoritatis est quam si ulciscaris. Traduntur enim in passiones ignominiae, quicumque aliquid inhonestum commiserunt, nullumque culpae pretium ferunt. Denique eos", + "candidate_score": 0.638964, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_58", + "bdc_text": "Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_554", + "psc_text": "qui in Domini lege die ac nocte meditatur (Psal. I, 1 et 2) . Sed qui meditatur in Lege, eruditur in Lege: et quem Lex 1100 erudierit, Dominus erudivit, qui locutus est Legem. Ideoque scriptum est: Beatus quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum (Psal. XCIII, 12) . Discamus ergo, et nos in Lege meditari, non avocemur saecularibus illecebris, non occupemur impedimentis: sed semper ad legem Dei simus attenti. Scriptum est enim: Os justi meditabitur sapientiam, et lingua ejus loquetur judicium (Psal. XXXVI, 30) . Hoc in veteri Testamento: audi dicentem et in novo: Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo (Rom. X, 8) . Et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit ad Titum scribens, quia debet episcopus amplecti eum, Qui secundum doctrinam est fidelem sermonem; ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt, arguere (Tit. I, 9) . Quod utique", + "candidate_score": 0.637142, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_188", + "psc_text": "ut Domini legitima miseratione curetur. Cito enim refricatur vulnus, quod sanatum medicinae lege non fuerit; immo etiam seriorem curatio sentit profectum. Ideoque si virus in interiora proserpit, medicamenta foris apposita non sentit. Exigit ergo medicinae ratio, ut aut sectione, aut adustione curetur. Nisi enim putrefacta recidantur, aut humor inutilis decoquatur, frustra medicinae manus adhibentur ad vulnera. Ideoque bonus medicus hujusmodi aegrum 1016 legitime dicit esse curandum; ut possit medicina proficere. Lege ergo miseretur, qui cum justitia sapientiaque miseretur; ut ea dimittat quae scit jure posse dimitti; ne cum alterius miseretur, se ipsum legi faciat obnoxium. Agag postquam miseratione donatus est, fecit peccare Saul. Peccavit enim in ipsa misericordia, et ideo peccavit post misericordiam. 24. Consideremus etiam, ne et ipsum deteriorem faciamus, cujus miseremur injuste. Plerumque enim non coercere delinquentes majoris auctoritatis est quam si ulciscaris. Traduntur enim in passiones ignominiae, quicumque aliquid inhonestum commiserunt, nullumque culpae pretium ferunt. Denique eos", + "candidate_score": 0.634003, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_64_66", + "bdc_text": "Hier lehrte er zunächst bei den Artisten und gab 1512 als erster in Deutschland eine griechische Grammatik heraus . Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor . Sowohl als Humanist wie auch als Jurist genoß Simler hohes Ansehen .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_177", + "psc_text": "vel hallucinari, vel plus quam oportet aliquid loqui, et superfluum videri, quod audienti fastidio est: et videtur esse praeter ordinem, cum ordo rerum videatur afferre fastidium; ut si causam velis enarrare aliquam, et ordinem serves, auditor autem ad rerum festinet exitum, superiora fastidit. Sed non potest plene instrui, nisi qui ordine sui cuncta cognoverit. Inde non solum factum deprehenditur, sed etiam facti pondus, et facientis affectus. Ideoque David quasi bonus sui judex atque arbiter, prope usque ad fastidium vult doceri, et vel superfluo immorari tempore, quam necessarium ordinem praeterire; ἀδολεσχία enim vel hallucinatio videtur longa quaedam esse meditatio, et morosa quaedam mentis intentio: a quo non longe abest exercitium, vel animi, vel corporis. Nam ut ille qui exercet membra sua palaestra, diutius exercet, ut roboret: ita qui exercet mentem in Scripturis divinis, vel in consiliis, diutius exercere debet. 14. Exivit in campum Isaac (Gen. XXIV, 63) . Graecus dixit ἀδολεσχῆσαι:", + "candidate_score": 0.633942, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_64_66", + "bdc_text": "Hier lehrte er zunächst bei den Artisten und gab 1512 als erster in Deutschland eine griechische Grammatik heraus . Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor . Sowohl als Humanist wie auch als Jurist genoß Simler hohes Ansehen .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_176", + "psc_text": "Domini justificationes, deinde ut gradus quosdam justificationum et ordinem noverimus, quid prius, quid consequens esse debeat. Nam scire quid facias, et ordinem nescire faciendi, non est perfectae cognitionis: offendunt plerumque praepostera. Denique justus est, qui se in exordio sermonis accusat: 1013 injustus autem, qui quod prius negaverat, confitetur. Ille verecundiae invenit gratiam: hic notam incurrit impudentiae. Ita ordinis ignorantia conturbat negotiorum naturam, formamque meritorum. Ille autem qui didicerit primo mysteria Dei, deinde ordinem mysteriorum, exercetur in mirabilibus Dei. 13. Graecus ἀδολεσχησῷ posuit: quod dicit Latinus, hallucinabor. In quo videtur esse aliqua sermonis offensio secundum vulgarem consuetudinem; quia ἀδολεσχῆσαι vulgo aestimatur, vel hallucinari, vel plus quam oportet aliquid loqui, et superfluum videri, quod audienti fastidio est: et videtur esse praeter ordinem, cum ordo rerum videatur afferre fastidium; ut si causam velis enarrare aliquam, et ordinem serves, auditor autem ad rerum festinet exitum, superiora fastidit. Sed non potest plene instrui, nisi qui", + "candidate_score": 0.633188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65_67", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor . Sowohl als Humanist wie auch als Jurist genoß Simler hohes Ansehen . Anfang 1535 lähmte ihn ein Schlaganfall. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_188", + "psc_text": "ut Domini legitima miseratione curetur. Cito enim refricatur vulnus, quod sanatum medicinae lege non fuerit; immo etiam seriorem curatio sentit profectum. Ideoque si virus in interiora proserpit, medicamenta foris apposita non sentit. Exigit ergo medicinae ratio, ut aut sectione, aut adustione curetur. Nisi enim putrefacta recidantur, aut humor inutilis decoquatur, frustra medicinae manus adhibentur ad vulnera. Ideoque bonus medicus hujusmodi aegrum 1016 legitime dicit esse curandum; ut possit medicina proficere. Lege ergo miseretur, qui cum justitia sapientiaque miseretur; ut ea dimittat quae scit jure posse dimitti; ne cum alterius miseretur, se ipsum legi faciat obnoxium. Agag postquam miseratione donatus est, fecit peccare Saul. Peccavit enim in ipsa misericordia, et ideo peccavit post misericordiam. 24. Consideremus etiam, ne et ipsum deteriorem faciamus, cujus miseremur injuste. Plerumque enim non coercere delinquentes majoris auctoritatis est quam si ulciscaris. Traduntur enim in passiones ignominiae, quicumque aliquid inhonestum commiserunt, nullumque culpae pretium ferunt. Denique eos", + "candidate_score": 0.632344, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65_67", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor . Sowohl als Humanist wie auch als Jurist genoß Simler hohes Ansehen . Anfang 1535 lähmte ihn ein Schlaganfall. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_553", + "psc_text": "impares simus certamini, divinum semper oremus auxilium, ut nobis tribuat adhortationem. Si enim habeamus eum qui nos exhortetur, non facile cedimus. 38. Plerique autem habent: Qui consoletur nos, nec abhorret a vero. Instigantis enim aliquem blanda quaedam est exhortatio, quae certantem studio laudis accendat, et velut quadam consolatione demulceat; ne laborum asperitate revocetur. 39. (Vers. 77.) Sequitur versus quintus: Veniant mihi miserationes tuae, et vivam; quoniam lex tua meditatio mea est. Cui lex Dei meditatio est, huic praesto sunt misericordiae, ut vivat in aeternum. Quomodo enim beatus quis potest esse sine miseratione divina? Beatus . . . . . autem qui in Domini lege die ac nocte meditatur (Psal. I, 1 et 2) . Sed qui meditatur in Lege, eruditur in Lege: et quem Lex 1100 erudierit, Dominus erudivit, qui locutus est Legem. Ideoque scriptum est: Beatus quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum (Psal. XCIII, 12)", + "candidate_score": 0.631637, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_88_90", + "bdc_text": "non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent . Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_1152", + "psc_text": "(Ps. LXII, 2 et 3) ! hic enim castigabat carnem suam, et tabescere faciebat, dum indefesso desiderio divinae cogitationis intentus, et lucem diei sollicita exspectatione praeveniens, antelucanum solvere Domino canticis et hymnis gestiebat obsequium. 53. Tabescit ergo vir pacificus, quando alios videt pacta rescindere, consensuum abolere concordiam, jurgia de pace reparare, in tumultus redire de gratia. Quod utique non facit, qui Domini praecepta custodit: non facit qui audit dicentem: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis (Joan. XIV, 27) . Ergo qui pactum servat, is Christi obedit imperiis; qui autem non servat, ille Christi praecepta contemnit; et quod pejus est, comperta fastidit, et negligit. 1237 54. (Vers. 159.) Sequitur versus septimus: Vide quia praecepta tua dilexi, Domine: in misericordia tua vivifica me. Hic quoque invitat Dominum, ut plenum charitatis suae spectet affectum. Nemo dicit, Vide, nisi qui judicat se, si videatur, esse placiturum. Et pulchre dicit, Vide, et secundum", + "candidate_score": 0.631158, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65_67", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor . Sowohl als Humanist wie auch als Jurist genoß Simler hohes Ansehen . Anfang 1535 lähmte ihn ein Schlaganfall. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_554", + "psc_text": "qui in Domini lege die ac nocte meditatur (Psal. I, 1 et 2) . Sed qui meditatur in Lege, eruditur in Lege: et quem Lex 1100 erudierit, Dominus erudivit, qui locutus est Legem. Ideoque scriptum est: Beatus quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum (Psal. XCIII, 12) . Discamus ergo, et nos in Lege meditari, non avocemur saecularibus illecebris, non occupemur impedimentis: sed semper ad legem Dei simus attenti. Scriptum est enim: Os justi meditabitur sapientiam, et lingua ejus loquetur judicium (Psal. XXXVI, 30) . Hoc in veteri Testamento: audi dicentem et in novo: Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo (Rom. X, 8) . Et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit ad Titum scribens, quia debet episcopus amplecti eum, Qui secundum doctrinam est fidelem sermonem; ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt, arguere (Tit. I, 9) . Quod utique", + "candidate_score": 0.629681, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_57", + "bdc_text": "und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_554", + "psc_text": "qui in Domini lege die ac nocte meditatur (Psal. I, 1 et 2) . Sed qui meditatur in Lege, eruditur in Lege: et quem Lex 1100 erudierit, Dominus erudivit, qui locutus est Legem. Ideoque scriptum est: Beatus quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum (Psal. XCIII, 12) . Discamus ergo, et nos in Lege meditari, non avocemur saecularibus illecebris, non occupemur impedimentis: sed semper ad legem Dei simus attenti. Scriptum est enim: Os justi meditabitur sapientiam, et lingua ejus loquetur judicium (Psal. XXXVI, 30) . Hoc in veteri Testamento: audi dicentem et in novo: Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo (Rom. X, 8) . Et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit ad Titum scribens, quia debet episcopus amplecti eum, Qui secundum doctrinam est fidelem sermonem; ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt, arguere (Tit. I, 9) . Quod utique", + "candidate_score": 0.628803, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_71_73", + "bdc_text": "ADB XXXIV 350-352 ; Ilse Guenther , in : Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_704", + "psc_text": "meditatur in Lege. Angustior dies est meditatione doctrinae. Non tantus dies in tempore, quantus meditator in Lege. Unde vide ne illud magis videatur significare, quod ei qui in Lege meditatur, semper dies est, et lumen sine defectu, quod nullae tenebrae noctis interpolent. Alioquin quomodo negligentiorem in processu operis declararet, quem diligentiorem in ipsis operis sui Propheta principiis esse voluisset? In die ergo meditator Legis, et Evangelii praedicator. 9. Et fortasse illi qui novum non recipiunt Testamentum, in nocte legerunt, et ideo nescierunt neque intellexerunt. Unde Salvator, ne etiam nos legeremus in tenebris, admonet dicens ambulandum in die, quia non offendit qui in die ambulat (Joan. XI, 9 et 10); 1134 videt enim gratiam lucis. Qui autem ambulat in tenebris, scopulum offensionis incurrit. 10. (Vers. 99.) Sequitur: Super omnes docentes me intellexi; quia testimonia tua meditatio mea est. Doctrinam profitentur scribae Judaeorum; quia Legem et prophetas ipsi priores habere meruerunt. Sed", + "candidate_score": 0.628586, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65_67", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor . Sowohl als Humanist wie auch als Jurist genoß Simler hohes Ansehen . Anfang 1535 lähmte ihn ein Schlaganfall. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_6", + "psc_text": "lumen cognitionis (Ose. X, 12) . Non prius illuminate, sed seminate: nec solum seminate prius ad justitiam; sed etiam vindemiate, inquit, ad fructum vitae: et sic illuminate lumen cognitionis, 974 ut perfectio non solum consitis, sed etiam receptis fructibus approbetur. In primo quoque psalmo hunc ordinem tenuit, ut in via ambulandum doceret prius, et tunc in Lege meditandum. Qui enim non abiit in consilio impiorum, utique de pietatis via, et justitiae semita non recessit: meritoque in via ambulans beatus pronuntiatur; et die ac nocte meditationem Legis exercens habet gratiam beatitudinis. 3. Quam institutionem secutus Salomon, librum de Proverbiis scripsit, in quo moralem locum uberius expressit, naturalem in Ecclesiaste, mysticum in Canticis canticorum: quamquam si diligenter discutias, et in Proverbiis mystica pleraque reperies, et in Canticis moralium suavitatem. Nam utique mysticum est: Sapientia aedificavit sibi domum et subdidit columnas septem, interfecit suas hostias, etc. (Prov. IX, 1). Hocque in Canticis lucet", + "candidate_score": 0.627962, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_84_86", + "bdc_text": "Urkunden , aaO , S. 189f. . Amphora erunt omnium quam hactenus salariaDie Gehaltserhöhung war beträchtlich ( vgl. Haller , aaO , S. 338). , quamquam nunc non possum totum hoc institutum ad te perscribere , quod alias accipiesIn seinen folgenden Briefen an Bullinger erwähnt Blarer nichts mehr davon. . Stuͦtgardię , Herrenbergę , Canstatt etc.", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_1109", + "psc_text": "et dedit illi nomen quod est super omne nomen; ut in nomine Jesu omne genu flectatur . . . . .quoniam Dominus Jesus in gloria est Dei Patris (Philip. II, 9-11) . 1227 18. Considera, o homo, quid legas. Non laboravit Apostolus potentiam Christi probare: sed obedientiam praedicare; sed demonstrare quanta sit humilitatis gratia, quantus ejus profectus. Si simplicibus accipias auribus, et Christum exaltavit. Sed Christus non quae sua, sed quae tua erant, illa humilitate quaerebat. Accipe ergo argutis auribus: moraliter, tibi profuit; mystice, tuam redemit salutem. Quomodo vis intellige: salus est tua. Si putas quod Christo profuit humilitas sua; cui ergo non proderit? Si illum exaltavit; quem non augebit? Factus est minister omnium Dominus, et auctor omnium vapulavit, pedes lavit, crucifixus est, mortuus est. Sed in his omnibus detrimentum nullum video divinitatis ejus, profectum operationis agnosco. Qui nihil habebat, quod ad potestatem suam adderet, habuit quod ad cultum suae", + "candidate_score": 0.626788, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65_67", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor . Sowohl als Humanist wie auch als Jurist genoß Simler hohes Ansehen . Anfang 1535 lähmte ihn ein Schlaganfall. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_492", + "psc_text": "autem humiliatur, Legis praecepta meditando, qui habet humilitatis magisterium. 20. (Vers. 71.) Ideoque subdidit: Bonum mihi quod humiliasti me; ut discam justificationes tuas. Hoc secutus Apostolus: Placeo mihi, ait, in infirmitatibus, in injuriis, in necessitatibus, in persecutionibus, in augustiis (II Cor. I, XII, 10) . Cum enim complacet in infirmitatibus, et non frangitur animo, nec cedit injuriae, discere justificationes Dei et meruit, et implevit. Ergo hic, humiliasti me, hoc est, diversis tentationibus et incommodis exercuisti. Quod aperuit et Symmachus scribens: Profuit mihi quod afflictus sum, ut discerem justitias tuas. Ergo qui humiliatur, non dejiciat animum, neque frangat; sed magis humiliando proficiat; ut superbum humilitate sua mitiget, insolentes morum severitate confundat, contumeliosos patientia sua frangat, avaros nonnumquam etiam aequanimitate dispendii a jurgii intentione deducat. Sic enim legisti, quia justificata est sapientia a filiis suis (Luc. VII, 35) , dum Christus se offert supplicio, dedit injuriis, non subduxit opprobriis, nec a confusione", + "candidate_score": 0.62658, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_73", + "bdc_text": "Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_704", + "psc_text": "meditatur in Lege. Angustior dies est meditatione doctrinae. Non tantus dies in tempore, quantus meditator in Lege. Unde vide ne illud magis videatur significare, quod ei qui in Lege meditatur, semper dies est, et lumen sine defectu, quod nullae tenebrae noctis interpolent. Alioquin quomodo negligentiorem in processu operis declararet, quem diligentiorem in ipsis operis sui Propheta principiis esse voluisset? In die ergo meditator Legis, et Evangelii praedicator. 9. Et fortasse illi qui novum non recipiunt Testamentum, in nocte legerunt, et ideo nescierunt neque intellexerunt. Unde Salvator, ne etiam nos legeremus in tenebris, admonet dicens ambulandum in die, quia non offendit qui in die ambulat (Joan. XI, 9 et 10); 1134 videt enim gratiam lucis. Qui autem ambulat in tenebris, scopulum offensionis incurrit. 10. (Vers. 99.) Sequitur: Super omnes docentes me intellexi; quia testimonia tua meditatio mea est. Doctrinam profitentur scribae Judaeorum; quia Legem et prophetas ipsi priores habere meruerunt. Sed", + "candidate_score": 0.626072, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_57", + "bdc_text": "und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_175", + "psc_text": "posse. Utinam Adam se prius accusare, quam celare voluisset! Sed non satis est ut confiteamur errorem: verum etiamsi corrigi volumus, a Domino postulemus, ut doceat nos justificationes suas; ne postea errare possimus. A Domino igitur doceri petit, quia unus est magister noster, ut ait Christus (Matth., XXIII, 18). Nec otiose hoc petit; non enim ille beatus quem docet homo: sed quem tu erudieris, Domine. 12. (Vers. 27.) Ubique meminit sui, nec putat satis esse, ut doceat eum justificationes suas Dominus Deus noster, sed addidit: Viam justificationum tuarum insinua mihi, et exercebor in mirabilibus tuis. Vide ordinem. Prius est ut discamus Domini justificationes, deinde ut gradus quosdam justificationum et ordinem noverimus, quid prius, quid consequens esse debeat. Nam scire quid facias, et ordinem nescire faciendi, non est perfectae cognitionis: offendunt plerumque praepostera. Denique justus est, qui se in exordio sermonis accusat: 1013 injustus autem, qui quod prius negaverat, confitetur. Ille verecundiae", + "candidate_score": 0.623009, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_60_62", + "bdc_text": "Karl Konrad Finke , Die Tübinger Juristenfakultät 1477-1534 . Rechtslehrer und Rechtsunterricht von der Gründung der Universität bis zur Einführung der Reformation , Tübingen 1972 . - Contubernium 2 , S. 113-118. .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_554", + "psc_text": "qui in Domini lege die ac nocte meditatur (Psal. I, 1 et 2) . Sed qui meditatur in Lege, eruditur in Lege: et quem Lex 1100 erudierit, Dominus erudivit, qui locutus est Legem. Ideoque scriptum est: Beatus quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum (Psal. XCIII, 12) . Discamus ergo, et nos in Lege meditari, non avocemur saecularibus illecebris, non occupemur impedimentis: sed semper ad legem Dei simus attenti. Scriptum est enim: Os justi meditabitur sapientiam, et lingua ejus loquetur judicium (Psal. XXXVI, 30) . Hoc in veteri Testamento: audi dicentem et in novo: Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo (Rom. X, 8) . Et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit ad Titum scribens, quia debet episcopus amplecti eum, Qui secundum doctrinam est fidelem sermonem; ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt, arguere (Tit. I, 9) . Quod utique", + "candidate_score": 0.622484, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_1", + "bdc_text": "Thomam illum Thomas Hofmann , vgl. HBBW IV [Nr. 468 ] , S. 386 , Anm. 40. , quem huc rursum abmandasti , clarissime Bullingere , non paenitebit , spero , suscepti itineris , tametsi vix iam fuerit , unde prospicerem .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_191", + "psc_text": "Vanitas temporalium est, veritas aeternorum. Si volumus igitur ambulare viam veritatis, peregrinemur saeculo magis quam Deo, et ambulemus per fidem. Qui enim per fidem ambulat, Deo praesens est, et qui ambulat per speciem, adest saeculo, peregrinatur a Domino: sed hic cito confunditur. 26. (Vers. 31.) Unde refugus ab hujusmodi viro dicit David: Adhaesi testimoniis tuis, Domine, ne confundas me. Adhaeret testimoniis Domini qui ejus mandata non respuit, judicia non obliviscitur, nec voluptatibus indulget suis. Qui adhaeret Domini testimoniis, renuntiat mundo, posteriora obliviscitur, ad priora contendit, ut perveniat ad bravium, quod est insigne victoriae. Non ergo confunditur, quem mundi hujus illecebrosa non ceperint: non confunditur, etiamsi erubescenda commiserit, qui veniam delictorum poscit a Christo. Ideoque respondetur ei: Dimissa sunt tibi peccata tua . . . vade in pace (Luc., VII, 48 et 50) . Sed ita non confunditur, si fuerit in eo operata peccatorum remissio; ut non solum peccata, sed etiam", + "candidate_score": 0.620939, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_115", + "bdc_text": "cum liberis , deinde optimis viris LeoniLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_428", + "psc_text": "libera vinculorum est. Sicut ergo trahit vitula lorum jugi, quae etsi non tenetur e proximo; tenetur tamen, nec se explicat et absolvit: ita trahit unusquisque peccator indomitis moribus iniquitates, qui putat se liberum; quia non est jugo subditus, subjectusque judicio: et nescit quod non sit exutus, sed magis ut illa vitula, et ipse se implicat suorum nexibus peccatorum. Hi sunt igitur funes delictorum nostrorum, quibus involvimur et ligamur, quemadmodum sunt et vincula delictorum. Et ideo Salvator qui habet in potestate peccatum dimittere, dicit iis qui sunt in vinculis: Exite. Utinam et mihi dicat: Exi de vinculis tuis: exi de nexibus peccatorum tuorum: solve funes erroris tui, quibus circumdatus 1071 et ligatus es. Etsi enim nequissimus sim omnium, et detestabilissimus peccatorum; illo tamen jubente, liber ero, qui sub uno momento latrocinii damnatum reum supplicio eripuit, constituitque in regno suo. 41. Sunt ergo vincula quibus constringimur, etsi videamur nobis liberi. Beatus qui", + "candidate_score": 0.619656, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_1", + "bdc_text": "Thomam illum Thomas Hofmann , vgl. HBBW IV [Nr. 468 ] , S. 386 , Anm. 40. , quem huc rursum abmandasti , clarissime Bullingere , non paenitebit , spero , suscepti itineris , tametsi vix iam fuerit , unde prospicerem .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_816", + "psc_text": "est illud Moysis: Transiens videbo hoc visum magnum (Exod. III, 3) . Et qui vidit impium exaltatum ultra cedros Libani, Transivi, inquit, et ecce non erat (Psal. XXXVI, 36) . Et nemo dicit servo: Transi, recumbe (Luc. XVII, 7) . 7. Quae ergo distinctio sit consideremus; nisi forte illa, quia ubi in bono accipitur transire, absolute lectum est: non dixit, hoc aut illud transiens, sed tantummodo transiens. Ubi in malo: Transeuntes, inquit, viam (Psal. LXXIX, 13) . Via enim bona est, quae a commeantibus frequentatur, non facile incursatur a latronibus, qui aversa viarum obsidere consuerunt: regale iter munitum est. Moyses autem non transivit viam, sed in via stetit, cui dictum est: Tu autem hic sta mecum (Deut. V, 31) . Stetit cum illo qui ait: Ego sum via, et veritas, et vita (Joan. XIV, 6) . Hanc qui viam transit, labitur. Moyses autem non lapsus est: sed pertransivit a saecularibus", + "candidate_score": 0.618545, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_66_68", + "bdc_text": "Sowohl als Humanist wie auch als Jurist genoß Simler hohes Ansehen . Anfang 1535 lähmte ihn ein Schlaganfall. - Lit. : Finke .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_337", + "psc_text": "Dolebat David, non quia contemnebatur, non quia ipse appetebatur, sed quia lex Dei relinquebatur; 1050 et eorum qui hoc faciebant, damnum dolebat, quod perirent Deo. Sicut bonus pater in phrenesi constituti filii, cum ab eo maledicatur, verberetur, afficiatur injuriis, non suam, sed aegroti deflet aerumnam; et contumeliam dolet, non quo sibi sit irrogata, sed quia per furorem quid faciat aeger ignorat: ita vir bonus cum videt peccatorem non revereri, non honorare etiam canos senioris, quo praesente, faciat aliquid indignum; non agnoscere, quadam peccandi insania, quam indecora et inhonesta committat, quasi moriturum dolet, quasi desperatum a medicis ingemiscit; et ut bonus medicus primo monet, deinde etiamsi gravia patiatur, tamen tamquam ille aegrum, etsi caedatur, sustinet, et si maledicatur, non relinquit: et quidquid potest medicinae adhibere, non denegat: nec tamquam contumacem deserit, sed tamquam bene de se meritum omni studio sanare contendit, exercens non solum artis peritiam, sed etiam mentis benignitatem. 20.", + "candidate_score": 0.618382, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_554", + "psc_text": "qui in Domini lege die ac nocte meditatur (Psal. I, 1 et 2) . Sed qui meditatur in Lege, eruditur in Lege: et quem Lex 1100 erudierit, Dominus erudivit, qui locutus est Legem. Ideoque scriptum est: Beatus quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum (Psal. XCIII, 12) . Discamus ergo, et nos in Lege meditari, non avocemur saecularibus illecebris, non occupemur impedimentis: sed semper ad legem Dei simus attenti. Scriptum est enim: Os justi meditabitur sapientiam, et lingua ejus loquetur judicium (Psal. XXXVI, 30) . Hoc in veteri Testamento: audi dicentem et in novo: Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo (Rom. X, 8) . Et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit ad Titum scribens, quia debet episcopus amplecti eum, Qui secundum doctrinam est fidelem sermonem; ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt, arguere (Tit. I, 9) . Quod utique", + "candidate_score": 0.617977, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_1", + "bdc_text": "Thomam illum Thomas Hofmann , vgl. HBBW IV [Nr. 468 ] , S. 386 , Anm. 40. , quem huc rursum abmandasti , clarissime Bullingere , non paenitebit , spero , suscepti itineris , tametsi vix iam fuerit , unde prospicerem .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_199", + "psc_text": "Domine, viam justificationum tuarum: et quaeram illam semper. Miles qui ingreditur iter, viandi ordinem non ipse disponit sibi, nec pro suo arbitrio viam carpit, nec voluptuaria captat compendia, ne recedat a signis: sed itinerarium ab imperatore accipit, et custodit illud: praescripto incedit ordine: cum armis suis ambulat, rectaque via conficit iter; ut inveniat commeatuum parata subsidia. Si alio ambulaverit itinere, annonam non accipit, mansionem paratam non invenit; quia imperator iis jubet haec praeparari omnia qui sequuntur, nec dextera, nec sinistra a praescripto itinere declinant. Meritoque non deficit, qui imperatorem sequitur suum; moderate enim ambulat, quia imperator non quod sibi utile, sed quod omnibus possibile considerat: ideo et stativas ordinat; triduo ambulat exercitus, quarto requiescit die. Eliguntur civitates, in quibus triduum, quatriduum, et plures interponantur dies, si aquis abundant, commerciis frequentantur: et ita sine labore conficitur iter, donec ad eam urbem perveniatur, quae quasi regalis eligitur, in qua fessis exercitibus requies", + "candidate_score": 0.617646, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_175", + "psc_text": "posse. Utinam Adam se prius accusare, quam celare voluisset! Sed non satis est ut confiteamur errorem: verum etiamsi corrigi volumus, a Domino postulemus, ut doceat nos justificationes suas; ne postea errare possimus. A Domino igitur doceri petit, quia unus est magister noster, ut ait Christus (Matth., XXIII, 18). Nec otiose hoc petit; non enim ille beatus quem docet homo: sed quem tu erudieris, Domine. 12. (Vers. 27.) Ubique meminit sui, nec putat satis esse, ut doceat eum justificationes suas Dominus Deus noster, sed addidit: Viam justificationum tuarum insinua mihi, et exercebor in mirabilibus tuis. Vide ordinem. Prius est ut discamus Domini justificationes, deinde ut gradus quosdam justificationum et ordinem noverimus, quid prius, quid consequens esse debeat. Nam scire quid facias, et ordinem nescire faciendi, non est perfectae cognitionis: offendunt plerumque praepostera. Denique justus est, qui se in exordio sermonis accusat: 1013 injustus autem, qui quod prius negaverat, confitetur. Ille verecundiae", + "candidate_score": 0.6104, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_85", + "bdc_text": "Amphora erunt omnium quam hactenus salariaDie Gehaltserhöhung war beträchtlich ( vgl. Haller , aaO , S. 338). , quamquam nunc non possum totum hoc institutum ad te perscribere , quod alias accipiesIn seinen folgenden Briefen an Bullinger erwähnt Blarer nichts mehr davon. .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_1109", + "psc_text": "et dedit illi nomen quod est super omne nomen; ut in nomine Jesu omne genu flectatur . . . . .quoniam Dominus Jesus in gloria est Dei Patris (Philip. II, 9-11) . 1227 18. Considera, o homo, quid legas. Non laboravit Apostolus potentiam Christi probare: sed obedientiam praedicare; sed demonstrare quanta sit humilitatis gratia, quantus ejus profectus. Si simplicibus accipias auribus, et Christum exaltavit. Sed Christus non quae sua, sed quae tua erant, illa humilitate quaerebat. Accipe ergo argutis auribus: moraliter, tibi profuit; mystice, tuam redemit salutem. Quomodo vis intellige: salus est tua. Si putas quod Christo profuit humilitas sua; cui ergo non proderit? Si illum exaltavit; quem non augebit? Factus est minister omnium Dominus, et auctor omnium vapulavit, pedes lavit, crucifixus est, mortuus est. Sed in his omnibus detrimentum nullum video divinitatis ejus, profectum operationis agnosco. Qui nihil habebat, quod ad potestatem suam adderet, habuit quod ad cultum suae", + "candidate_score": 0.607083, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 2, + "cf_id": "cf025", + "work_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum", + "max_score": 0.710178, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_7_9", + "bdc_text": "Proinde nullum huic non a me prius vocatum addes . Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_582", + "psc_text": "Samueli revelatus asseritur, quoties apparere addiderit non refertur, quia nimirum usque in mundi finem sancta Ecclesia ducitur, cui praedicatores praesunt, qui ex eo in infimis alta aeternitatis gaudia praedicent, quo summa quae praedicant in alta Dei manifestatione vident. Quam profecto apparitionem juxta verbum Domini factam perhibetur. Quid est autem verbum Domini, nisi promissio Redemptoris? Addidit ergo ut appareret juxta verbum Domini, quia promissionis suae veritatem exhiberet non desinit. Verbum namque Domini in additione apparitionis est: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Sequitur: (Vers. 21.) Et venit sermo Samuelis in universo Israeli. 31. Sermo etenim venire cognoscitur, cum praedicatorum nostrorum promissio adimpletur. Promissio enim verbi est gaudium sine fine mansurum. Universo igitur Israeli sermo Samuelis venit, quia omnis multitudo sanctae Ecclesiae ad gaudium aeternae beatitudinis pervenit, et quod nunc in fide sermonis a sanctis ejus praedicatoribus repromittitur, per rei veritatem eidem in regnis", + "candidate_score": 0.710178, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_111_113", + "bdc_text": "Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere . Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_451", + "psc_text": "Qui diligit me diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum (Joan. XIV, 21) . Claritas namque manifestae visionis, est revelatio amatae veritatis. Quae profecto veritas si merito dilectionis ostenditur, iis qui torpent a bono opere dignissime occultatur, quia signum amoris non est in affectione animi, sed in studio bonae operationis. Unde et in Evangelio Dominus praemisit, dicens: Qui habet mandata mea, et facit ea, hic est qui me diligit (Ibid.) . Quia ergo de negligentia operis caligo incurritur internae visionis, apte nimis, dum de contemptu mandatorum sacerdos arguitur, visio occultata memoratur. Sequitur: (Vers. 1.) Et sermo Domini erat pretiosus. 4. Quantum ad sacrae historiae veritatem pertinet, pretiosum pro raro posuit. Pretiosus itaque sermo erat, quia dum rarus esset qui summa contemplando cerneret, frequens esse non poterat qui bona loquendo praedicaret. Quod nunc quoque in sancta Ecclesia 97 fieri videmus, quia dum plerique de reverentia culminis", + "candidate_score": 0.710065, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_7_9", + "bdc_text": "Proinde nullum huic non a me prius vocatum addes . Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_669", + "psc_text": "deprecatur, dicens: Intende orationi meae, a finibus terrae ad te clamavi (Psal. LX, 2, 3) . Et in coelum ascendisse clamorem a finibus terrae clamantis ostendens, ait: Exaudivit de templo sancto suo vocem meam, et clamor meus in conspectu ejus introivit in aures ejus (Psal. XVII, 7) . Cum ergo unaquaeque civitas in coelum clamasse dicitur, universalis poenitentia conversionis commendatur. Quod si percussio ad conversionem, clamor autem refertur ad divinae laudis devotionem; hoc profecto in mysteriis Scripturarum legimus, quod videmus. In Dei namque omnipotentis laudibus unaquaeque civitas clamat: quia Redemptoris praeconia orbis universus nequaquam tacet; quam non absconse praedicat, sed ineffabilis laetitiae jubilatione collaudat. Quid enim aliud, quam universas civitates ad clamorem cohortabatur, qui dicebat: Omnes Gentes, plaudite manibus, jubilate Deo in voce exsultationis, quoniam Deus summus et terribilis, et rex magnus super omnes deos (Psal. XLVI, 2, 3) . Hinc iterum admonens, ait: Jubilate Deo omnis terra, servite Domino", + "candidate_score": 0.68545, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112_114", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_614", + "psc_text": "conspersum portabat, qui, Domino loquens, ait: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis (Gen. XVIII, 27) ? Consperso item capite loquebatur Propheta, cum supplicaret, dicens: Memento, Domine, quia pulvis sumus (Psal. CII, 15) . Vestem quoque sciderat, qui confitens, dixit: Conscidisti saccum meum, et praecinxisti me laetitia (Psal. XXIX, 12) . 15. Sed cum ecclesiastici praedicatoris humilitas commendatur, pariter et superbia Judaici doctoris exprimitur, quia videlicet Heli super sella sedere perhibetur. In isto quippe loco Heli non pontifices, sed legisperitos Synagogae insinuat. Quid est autem quod sedet super sella, nisi quia superbe extollitur de doctrina? Et quid est quod spectat contra viam, nisi quia dum superbe Scripturas accipit, ei per quem ire ad aeternam patriam debuit contradicit? Via quippe salutis illa est quae semetipsam asserit, dicens: Ego sum Via, Veritas et Vita (Joan. XIV, 6) . Non itaque viam, sed contra viam respicit, quia Redemptorem non cognoscit, cui", + "candidate_score": 0.685038, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8_10", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_583", + "psc_text": "Sermo etenim venire cognoscitur, cum praedicatorum nostrorum promissio adimpletur. Promissio enim verbi est gaudium sine fine mansurum. Universo igitur Israeli sermo Samuelis venit, quia omnis multitudo sanctae Ecclesiae ad gaudium aeternae beatitudinis pervenit, et quod nunc in fide sermonis a sanctis ejus praedicatoribus repromittitur, per rei veritatem eidem in regnis coelestibus exhibetur. Verbum namque doctorum in repromissione fidelium est: Omnis qui credit in ipsum non perit, sed habebit vitam aeternam (Joan. III, 15) . Vel certe sermo doctorum in repromissione munerum est: Quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae preparavit Deus diligentibus se (Isa. LXIV, 4; I Cor. II, 9) . Sermo itaque Samuelis in universo Israeli venit, 125 quia quisquis sanctis praedicatoribus et vitae praesentis religiosam conversationem suadentibus et aeterna gaudia justis promittentibus credit, ad ea quae pie vivendo exspectavit gaudia aeterna carne moriendo transivit. Unde et is in cujus fide promiserat affirmat,", + "candidate_score": 0.67492, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8_10", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_582", + "psc_text": "Samueli revelatus asseritur, quoties apparere addiderit non refertur, quia nimirum usque in mundi finem sancta Ecclesia ducitur, cui praedicatores praesunt, qui ex eo in infimis alta aeternitatis gaudia praedicent, quo summa quae praedicant in alta Dei manifestatione vident. Quam profecto apparitionem juxta verbum Domini factam perhibetur. Quid est autem verbum Domini, nisi promissio Redemptoris? Addidit ergo ut appareret juxta verbum Domini, quia promissionis suae veritatem exhiberet non desinit. Verbum namque Domini in additione apparitionis est: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Sequitur: (Vers. 21.) Et venit sermo Samuelis in universo Israeli. 31. Sermo etenim venire cognoscitur, cum praedicatorum nostrorum promissio adimpletur. Promissio enim verbi est gaudium sine fine mansurum. Universo igitur Israeli sermo Samuelis venit, quia omnis multitudo sanctae Ecclesiae ad gaudium aeternae beatitudinis pervenit, et quod nunc in fide sermonis a sanctis ejus praedicatoribus repromittitur, per rei veritatem eidem in regnis", + "candidate_score": 0.673348, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8_10", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_579", + "psc_text": "de praesentia Redemptoris Joannes insinuat, quia dicit: De plenitudine ejus omnes accepimus (Joan, I, 16). Samuel ergo cum crevisse dicitur, cum eo Dominus esse memoratur, quia doctorum ordo cum magnae sanctitatis atque doctrinae gratia omni mundo resplenduit, ex eo tam magnus apparere potuit qui eum in mundo positum non reliquit. Sequitur: 124 (Vers. 20.) Et cognovit universus Israel a Dan usque Bersabee quod fidelis Samuel propheta esset Domini. 28. Quibus profecto terrae nominibus Judaeae universitas designatur. Quid ergo in universa Judaea nisi omnis designatur Ecclesia? Universitas itaque Israel quia Samuel propheta est Domini recognoscit, quia profecto omnis qui fidelis est credit quod sanctorum praedicatorum ordo vera de futuris dicit. Prophetae namque officium est, et futura praedicere, et occulta revelare. Praedicatores autem sanctae Ecclesiae dum latentia quaeque vitia in mente deprehendunt, dum spiritalium virtutum secreta aperiunt, dum sanctarum Scripturarum latentes intellectus ad communem notitiam proferunt, dum futura coelestis patriae gaudia electis", + "candidate_score": 0.666431, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_31", + "bdc_text": "Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1147", + "psc_text": "insilit, renovamur: quia statim quod non eramus, efficimur. Tepidus erat quis, sed repente visitatus a spiritu, fervens efficitur. Incipit ardere per devotionem, fortiter exerceri in bono opere. In virum ergo alium mutatus est: quia esse coepit, quod ante insilientem spiritum in se, esse non potuit. Jam bonae conversationis est aliquis, coelestia amat, terrena despicit, sed pro iis, quae sursum diligit, et pro iis, quae odit in infimis, flere non praevalet. Saepe vero flere appetit et non 243 potest qui plura, quae flere debeat, commisisse recolit: sed cum subito ille spiritus insilit, in lacrymarum fontes erumpit. In virum ergo alium mutatur, qui compunctionis gratiam per advenientem spiritum suscipit, quam ante adventum ejusdem spiritus non habebat. Puritatem cordis quis obtinere appetit, coelestia cogitare, nullis curarum saecularium occursionibus impediri; sed ad id, quod per devotionem appetit, assurgere nequit per affectum puritatis. Repente autem raptus in virtute supervenientis spiritus esse carnalis desinit, potenter saeculi", + "candidate_score": 0.660891, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_104_106", + "bdc_text": "magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur . ipsum a domino puto maximis rebus conficiendis .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_526", + "psc_text": "Domino, in laborem praedicationis pergere est. Quod profecto ministerium Samuel coram Heli Domino impendisse dicitur, quia quidquid de religione novae fidei, novus praedicatorum ordo asseruit, hoc Patrum veterum auctoritate roboravit. Domino quippe ministrabat Samuel, quando novus praedicator asserebat, dicens: Dico enim Christum Jesum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, gentes autem super misericordia honorare Deum (Rom. XV, 8) . Qui profecto ut ministerium, quod Domino exhibebat, coram Heli quoque impenderet, adjunxit, dicens: Sicut scriptum est: Laudate, omnes gentes, Dominum, et collaudate eum, omnes populi (Psal. CXVI, 1) . Et ut se arctius coram Heli in ministerio Domini cohiberet, adjunxit: Isaias enim dicit: Erit radix Jesse, qui exsurget regere gentes, in eum gentes sperabunt (Rom. XV, 12; ex Isa. XI, 10) . Puer Samuel Domino ministrabat, cum dominicae Resurrectionis gloriam 113 Petrus assereret, dicens: Jesum Nazarenum virum approbatum a Deo in vobis signis et prodigiis, traditum per manus impiorum interemistis; hunc", + "candidate_score": 0.657122, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_98", + "bdc_text": "Non elevantur panis et calix nec sacris induitur vestibus , qui minister est .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1822", + "psc_text": "Nam saepe indiscreti pastores negligentem et reprobam accedentium vitam sciunt, et eos promovere non metuunt. Hi profecto ungunt, et non surgunt; quia quibus sacramenta unctionis tribuunt, in alto sitos meritorum loco non cernunt. Quando igitur doctor sublimis ostenditur, ejus ordinator surgere monetur; quia per ministerium tunc digne tribuuntur sacramenta unctionis, cum ungendus in alta conspicitur sublimitate virtutis. De quo nimirum, Quia ipse est, dicitur: Si ergo ipse est, alius non est; quia, nisi his virtutibus fulgeat, necesse est ut ordinem tantae celsitudinis non attingat. Quem ergo monstraturum se Dominus promisit, rufum et pulchrum aspectu, et decora facie ostendit, dicens: Ipse est enim. Quia nullus debet subire culmen regiminis, qui robur non habet magni operis, scilicet contemplationis scientiam, et fervorem charitatis. Bene ergo subjungitur: (Vers. 13.) Tulit igitur Samuel cornu olei, et unxit eum in medio fratrum suorum. 19. Cornu olei tollitur, ut tota vita pontificis spiritualis esse doceatur. Cornu olei", + "candidate_score": 0.651874, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_104_106", + "bdc_text": "magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur . ipsum a domino puto maximis rebus conficiendis .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_246", + "psc_text": "Superiori libro, dum sacrae historiae textum moraliter discuteremus, Annae fecunditatem in summae contemplationis perfectione posuimus, quia concipere menti est de summa Dei omnipotentis contemplatione ineffabiliter gaudere, parere autem in mente conceptae charitatis insignia occultare non posse. Nunc autem parienti canticum dicere quid est, nisi conditorem, quem ineffabiliter diligit, veris praeconiis praedicare? Dicit ergo: (I Reg. II, 1.) Exsultavit cor meum in Domino. 2. Sed ea quae manducavit et bibit, quae amarum animum habuit, quae flevit largiter, quae votum vovit, quia illa mens omnipotentem Deum digne laudare potest, quae dignis agonibus ad charitatis ejus summa pervenit, haec quidem diuturno usu contemnere omnia didicit; et dum cuncta creata ab intentione abjicit, tanto amplius in visione aeternae majestatis gaudet, quanto alicujus creaturae species in sui amore hanc retinere non praevalet. Haec ergo dicit: Exsultavit cor meum in Domino, quae eum, contemptis omnibus, solum amat. In hunc profecto affectum venerat, qui dicebat: Quid mihi", + "candidate_score": 0.650228, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_104", + "bdc_text": "magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_526", + "psc_text": "Domino, in laborem praedicationis pergere est. Quod profecto ministerium Samuel coram Heli Domino impendisse dicitur, quia quidquid de religione novae fidei, novus praedicatorum ordo asseruit, hoc Patrum veterum auctoritate roboravit. Domino quippe ministrabat Samuel, quando novus praedicator asserebat, dicens: Dico enim Christum Jesum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, gentes autem super misericordia honorare Deum (Rom. XV, 8) . Qui profecto ut ministerium, quod Domino exhibebat, coram Heli quoque impenderet, adjunxit, dicens: Sicut scriptum est: Laudate, omnes gentes, Dominum, et collaudate eum, omnes populi (Psal. CXVI, 1) . Et ut se arctius coram Heli in ministerio Domini cohiberet, adjunxit: Isaias enim dicit: Erit radix Jesse, qui exsurget regere gentes, in eum gentes sperabunt (Rom. XV, 12; ex Isa. XI, 10) . Puer Samuel Domino ministrabat, cum dominicae Resurrectionis gloriam 113 Petrus assereret, dicens: Jesum Nazarenum virum approbatum a Deo in vobis signis et prodigiis, traditum per manus impiorum interemistis; hunc", + "candidate_score": 0.646034, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_96_98", + "bdc_text": "vgl . Heyd III 94-98 mit Anm. 185f ; Julius Hartmann , Erhard Schnepff , der Reformator in Schwaben , Nassau , Hessen und Thüringen , Tübingen 1870 , S. 41. . Non elevantur panis et calix nec sacris induitur vestibus , qui minister est .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1188", + "psc_text": "non revelat. Habet quidem quod indicet, sed quod per seipsum ostenditur indicare non vult. Nam qui magna dignitate magnaque sanctitate radiat, multa vivendo ostendit quae loquendo non dicit. Hoc profecto regni verbum habere Dominus praedicatorem voluit, quando in veste pontificis tintinnabula poni mandavit (Exod. XXVIII, 34). Vestis quidem pontificis est ostensio bonae conversationis. Quae quasi tintinnabulis multis inseritur, quando opera bona multiplicat quae ad minorum exemplum clamant. Sed indicare rex regni verbum non audet: quia praeceptum est sacerdotibus ut coram Domino vestis decorem portent. Coram Domino quidem vestis decorem portat et qui bona ostendit, et de ostensione bonorum operum non hominibus per vanitatem foris, sed Deo intus per amorem placere appetit. Tunc certe sacerdos tacet, sed dum incedit quod portat clamat; quia electus praedicator se jactando non indicat, sed bene vivendo loqui nequaquam cessat. Dicatur ergo de Saul, quia patruo suo sermonem regni non indicavit: quia electi viri, cum splendorem", + "candidate_score": 0.644736, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_64_66", + "bdc_text": "Hier lehrte er zunächst bei den Artisten und gab 1512 als erster in Deutschland eine griechische Grammatik heraus . Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor . Sowohl als Humanist wie auch als Jurist genoß Simler hohes Ansehen .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_818", + "psc_text": "per humilitatem exempla majorum sequitur, dum per studium sacri eloquii eruditione fulcitur, curet omnino necesse est, ut puritate mentis, ea quae disponenda sunt, contemplando cognoscat. Dei namque debet esse docibilis, qui suscepto praedicationis officio, 175 docere homines cupit. Tamen sic praesumat de eo, qui secretae contemplationis eruditione instruitur, ut nec editas per Spiritum sanctum Scripturas fastidiat, nec sequi electorum exempla dedignetur. Samuel enim Bethel, et Galgal, et Masphath circuire describitur; ut alterum ab altero per discordiam nequaquam dividatur: ut videlicet et exempla recipiat quae sacra Scriptura approbat; et illas sacras Scripturas, quas electi homines scripserant, recognoscat: atque eas revelationes contemplationis a Deo sibi ostensas sentiat, quae nec ab electorum operibus, nec a sanctae Scripturae auctoritate discordant. Sed et omne quod agit, ad rectitudinem redigat supernae intentionis. Unde et subditur: (Vers. 17.) Revertebatur in Ramatha: ibi enim judicabat Israelem, et ibi erat domus ejus. 31. Ut longe supra jam diximus, Ramatha", + "candidate_score": 0.644383, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1800", + "psc_text": "qualesque reprobet subsequenter, loquentibus sacrae hujus historiae mysteriis, videamus. Sequitur: (Vers. 6, 7.) Cumque ingressi essent, vidit Eliab, et ait: Num coram Domino est Christus ejus? Et dixit Dominus ad Samuelem: Ne respicias vultum ejus, neque altitudinem staturae ejus, quoniam abjeci eum, nec juxta intuitum hominum judico. Homo enim videt ea, quae apparent, Dominus autem intuebitur cor. Quid enim est sapientibus ingredi, nisi ad subtile discretionis sacrarium intrare? Sed ingressum Eliab vidit: quia illum esse dignum praelatione sanctae Ecclesiae pastor agnoscit, qui et fortitudinem habet boni operis, et scientiam veritatis. Quid est autem, quod ei Dominus nec staturam ejus, nec vultum aspicere praecipit, nisi quia in sancta Ecclesia nec opus, nec scientia sine humilitate praedicatur? Quid est enim vultus alicujus, nisi exterior conversatio, per quam noscitur? Et quid est statura ejus, nisi altitudo scientiae, per quam ad superiora sublimatur? Quos ergo Eliab rectius, quam bona agentes, et eruditos significat, sed", + "candidate_score": 0.63928, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1803", + "psc_text": "cor. Quasi dicat: Homines solent magna opera, et scientiae verba laudare: ego autem nec verba, nec opera laudo, quae in humilitate vera fundata non video. Indignitatis quippe suae repulsam, qui ejusmodi sunt, expavescerent, si attente audire vellent, quod ad prophetam Dominus dicit: Ne respicias vultum ejus, neque altitudinem staturae ejus, quia projeci eum. Pro magno namque habent, quod arrogantes faciunt: sed ecce tam vile esse a Domino dicitur, ut nec respiciendum esse judicetur. Sed isto amoto, quid sequatur ostenditur: (Vers. 8.) Et vocavit Isai Aminadab, et adduxit eum coram Samuele. Qui dixit: Nec hunc elegit Dominus. 12. Aminadab interpretatur, urbanus. Merito igitur, Domino consulto, repellitur: quia sancta ecclesia ad regimen animarum non eligit negotiis saecularibus strenuum, sed spirituali conversatione decorum. Urbani quidem sunt, qui postposita intentione coelestium, exterioribus studiis se ostendere strenuos conantur. Nec hunc ergo elegit Dominus, quia pii pastoris studio coelestia, non terrena, provideri fidelium gregibus debent, non", + "candidate_score": 0.634819, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1801", + "psc_text": "vultum aspicere praecipit, nisi quia in sancta Ecclesia nec opus, nec scientia sine humilitate praedicatur? Quid est enim vultus alicujus, nisi exterior conversatio, per quam noscitur? Et quid est statura ejus, nisi altitudo scientiae, per quam ad superiora sublimatur? Quos ergo Eliab rectius, quam bona agentes, et eruditos significat, sed arrogantes? Unde et Eliab, Deus meus pater, interpretatur. Hoc quippe ejus nomen, quod audent praesumere. Quid namque est, quod Deus meus pater dicitur: nisi quia dum fortiter bona agunt, spiritualia sapienter intelligunt, se per singulare meritum in filiorum Dei numerum transisse gloriantur? Nam pater non meus, sed noster omnipotenti Domino dicerent, si per humilitatem se cum electis caeteris in supernae generationis ordine communiter viderent. Merito ergo repellitur, quia in spirituali culmine nonnisi humiles praeferuntur. Subtiliter ergo propheta de ungendi persona exquirit, dicens: Num coram Domino est Christus ejus? Modo hoc fit, quando summus doctor, et vitam et intelligentiam eligendi cognoscit,", + "candidate_score": 0.633193, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_21_23", + "bdc_text": "Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1800", + "psc_text": "qualesque reprobet subsequenter, loquentibus sacrae hujus historiae mysteriis, videamus. Sequitur: (Vers. 6, 7.) Cumque ingressi essent, vidit Eliab, et ait: Num coram Domino est Christus ejus? Et dixit Dominus ad Samuelem: Ne respicias vultum ejus, neque altitudinem staturae ejus, quoniam abjeci eum, nec juxta intuitum hominum judico. Homo enim videt ea, quae apparent, Dominus autem intuebitur cor. Quid enim est sapientibus ingredi, nisi ad subtile discretionis sacrarium intrare? Sed ingressum Eliab vidit: quia illum esse dignum praelatione sanctae Ecclesiae pastor agnoscit, qui et fortitudinem habet boni operis, et scientiam veritatis. Quid est autem, quod ei Dominus nec staturam ejus, nec vultum aspicere praecipit, nisi quia in sancta Ecclesia nec opus, nec scientia sine humilitate praedicatur? Quid est enim vultus alicujus, nisi exterior conversatio, per quam noscitur? Et quid est statura ejus, nisi altitudo scientiae, per quam ad superiora sublimatur? Quos ergo Eliab rectius, quam bona agentes, et eruditos significat, sed", + "candidate_score": 0.632148, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1698", + "psc_text": "Nam qui integros visus rationis habet, perfecte illuminatus est. In oculis ergo suis est humilis, qui se perfecte respicit, et humilem perfecta visione cognoscit. His ergo verbis lapsi regis non solum praeterita humilitas, sed etiam rationis acuitas commendatur: quia videlicet tantus erat ratione, ut se perfecte cognosceret; et tantus virtute, ut se subtiliter intuens, vere humilem videret. Quia igitur cum arguitur, ejus praeterita memorantur, quid aliud, quam his, quae habebat, carere describitur? Nam superbire nequeunt, nisi qui prius oculos cordis perdunt. De libidinosis vero valde clarius constat: quia in fornicationis baratro se nunquam obruerent, si a luce intimae gloriae non ante caligarent. Qui quia alta 358 pudicitiae praecepta contemnunt, etiam tumoris arguuntur. Qui ergo deponere praepositum regem venerat, dicit: Cum esses parvulus in oculis tuis, caput in tribubus Israel factus es; nunc fecisti malum in oculis Domini. Quasi dicat: Superbus modo, et caecus juste deponeris, qui prius videns et humilis", + "candidate_score": 0.629109, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_84_86", + "bdc_text": "Urkunden , aaO , S. 189f. . Amphora erunt omnium quam hactenus salariaDie Gehaltserhöhung war beträchtlich ( vgl. Haller , aaO , S. 338). , quamquam nunc non possum totum hoc institutum ad te perscribere , quod alias accipiesIn seinen folgenden Briefen an Bullinger erwähnt Blarer nichts mehr davon. . Stuͦtgardię , Herrenbergę , Canstatt etc.", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_3", + "psc_text": "a venerabilibus patribus seriatim non est exposita, sed eo altior et profundior, quo, velut immensi vastitas fluminis, ex parte quavis exigua hauriri exponendo potuit, et repletis eorum vasculis, suae plenitudinis impetu quotidie implendis aliis decurrit. Dum ergo quaedam hujus sacrae historiae ad robur suorum operum tollerent, plenitudinem vero illius in suae sublimitatis secreto indiscussam praeterirent, quid aliud agere visi sunt, quam de immenso amne aliquid capere, quod sitientibus fidelium 3 mentibus propinarent? 2. Quorum profecto morem nos quoque in praesenti opere sequimur, qui ad ingentem hanc historiam gratia aperiendae intelligentiae ejus accedimus, cujus tamen universitatem exponendam suscipere non audemus, hoc videlicet a praefatis venerabilibus Patribus distantes, quia non sparsim et de diversis locis eligimus quod exposituri sumus, cum illi non ex ordine aliquam sacrae hujus historiae partem, sed sparsim testimonia quaedam susciperent, quae ad eruditionem fidelium exponere habuissent. Dei ergo omnipotentis adjutorio confisi, a principio voluminis usque ad David regis", + "candidate_score": 0.627286, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1608", + "psc_text": "videlicet summus et electus praedicator, quia jam per altissimae eruditionis scientiam, Scripturae lumen habet, non sic confidat de scientia, ut aliorum exempla minime sequatur. Princeps quoque, id est magni doctoris adjutor, quia exemplis ejusdem sui praepositi subditur, ad lumen innitatur, ut qui exempla sequitur, in doctrinae altioris eruditionem, quasi in magna lucernae luce nascatur. Qui ergo eruditus ad majorum exempla per humilitatem reducitur, exemplis instructus ad Scripturarum splendorem discendo sublevatur, bene rex filius duri, et princeps lucernae filius esse perhibetur. Tales viri, quia electis fidelibus utiliter praeeminent, quia subjectos ad virtutum victorias fortiter provehunt; sequitur: (Vers. 52.) Erat autem bellum potens adversus Philistaeos omnibus diebus Saul. 73. Debile et omnino infirmum bellum illorum doctorum est, qui nec lumen habent divinae cognitionis 339 nec fortitudinem boni operis. Potens ergo bellum dicitur, quando electis plebibus duri filii dominantur, quia ille potest aliis utiliter bona dicere, qui consuevit verba magna operatione praeire. Sed", + "candidate_score": 0.625851, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_818", + "psc_text": "per humilitatem exempla majorum sequitur, dum per studium sacri eloquii eruditione fulcitur, curet omnino necesse est, ut puritate mentis, ea quae disponenda sunt, contemplando cognoscat. Dei namque debet esse docibilis, qui suscepto praedicationis officio, 175 docere homines cupit. Tamen sic praesumat de eo, qui secretae contemplationis eruditione instruitur, ut nec editas per Spiritum sanctum Scripturas fastidiat, nec sequi electorum exempla dedignetur. Samuel enim Bethel, et Galgal, et Masphath circuire describitur; ut alterum ab altero per discordiam nequaquam dividatur: ut videlicet et exempla recipiat quae sacra Scriptura approbat; et illas sacras Scripturas, quas electi homines scripserant, recognoscat: atque eas revelationes contemplationis a Deo sibi ostensas sentiat, quae nec ab electorum operibus, nec a sanctae Scripturae auctoritate discordant. Sed et omne quod agit, ad rectitudinem redigat supernae intentionis. Unde et subditur: (Vers. 17.) Revertebatur in Ramatha: ibi enim judicabat Israelem, et ibi erat domus ejus. 31. Ut longe supra jam diximus, Ramatha", + "candidate_score": 0.625046, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1121", + "psc_text": "altitudo est montis. Quid vero in colle hoc rectius accipitur, quam sancta intentio Scripturarum? Altitudo quidem montis est: quia non jacet in plano litterae, sed nimis erecta est in spiritualium sensuum sublimitate. Recto igitur virtutum itineri rudis innititur praedicator, si postquam publicos praedicatores et remotos anachoretas viderit, Scripturae altitudinem videat et agnoscat. Qua in re notandum est, quia Saul in eo quod ab humero et sursum supra omnem populum eminet, eruditum, et magnae conversationis virum signare diximus. Cur ergo ad collem Domini ascendit, ut ad Scripturarum altitudinem veniat, quam cognoscit? Sed simili modo de eo quaeri potuit, quod ad videndos viros salientes magnas foveas ierit, qui magnae conversationis esse dicebatur. Ad quod dicendum: quia magnos viros designare ostensus est in conversatione, sed ministerio praedicationis rudes. Qui ergo per exempla meliorum proficere, et in contemplationis puritate et officio praedicationis potest, redire ad altitudinem Scripturarum debet: quia quo altiori vita proficit, sublimitatem", + "candidate_score": 0.624675, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_21_23", + "bdc_text": "Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1162", + "psc_text": "Deo quippe victimas offert, qui de virtute quam habet inaniter non extollitur, sed omne quod perficit gratiae tribuit conditoris. Hoc etiam, quia doctorum magisterio discimus, bene Samuel sermonem concludens, ait: Et ostendam tibi quae facias. Exspectanti quidem 246 quae faciat, indicat: quando is, qui perfecte obedire cognoscitur, qualiter imperare aliis debeat, edocetur. Sed istud Saul adhuc non exhibetur, sed promittitur. Non enim mittitur ad immolandum, sed ad exspectandum. Et quia sanctorum collocutione proficimus, apte illatum est. (Vers 9.) Itaque, cum avertisset humerum suum, ut abiret a Samuele, immutavit ei Deus cor aliud. 23. Cor enim aliud immutatur, quando ad appetenda meliora dirigitur; cor etiam immutatur; quando ad malum deseritur. In Saul autem qui prius bonus, postea malus fuit, quomodo potius intelligi ad litteram debeat non valde clarum est. Sed si pro profectu ejus dicitur, cor immutatum habebat, quia qui asinas quaesierat, jam de regni dispositione cogitabat. Si vero malum cor", + "candidate_score": 0.624553, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_818", + "psc_text": "per humilitatem exempla majorum sequitur, dum per studium sacri eloquii eruditione fulcitur, curet omnino necesse est, ut puritate mentis, ea quae disponenda sunt, contemplando cognoscat. Dei namque debet esse docibilis, qui suscepto praedicationis officio, 175 docere homines cupit. Tamen sic praesumat de eo, qui secretae contemplationis eruditione instruitur, ut nec editas per Spiritum sanctum Scripturas fastidiat, nec sequi electorum exempla dedignetur. Samuel enim Bethel, et Galgal, et Masphath circuire describitur; ut alterum ab altero per discordiam nequaquam dividatur: ut videlicet et exempla recipiat quae sacra Scriptura approbat; et illas sacras Scripturas, quas electi homines scripserant, recognoscat: atque eas revelationes contemplationis a Deo sibi ostensas sentiat, quae nec ab electorum operibus, nec a sanctae Scripturae auctoritate discordant. Sed et omne quod agit, ad rectitudinem redigat supernae intentionis. Unde et subditur: (Vers. 17.) Revertebatur in Ramatha: ibi enim judicabat Israelem, et ibi erat domus ejus. 31. Ut longe supra jam diximus, Ramatha", + "candidate_score": 0.612731, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 3, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "039_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-diversis", + "max_score": 0.706954, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112_114", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "039_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-diversis_window_393", + "psc_text": "Domino pietatem, fratribus charitatem. Crescant enim eleemosynae nostrae, quibus exaudiantur facilius orationes nostrae. Hospitalitatem sectamini. Tempus est: servi Dei veniunt. Tempus est, occasio est, quare perit? Attende quid habes in coenaculo domus tuae. Attende et sursum quid reponas, quid tibi serves, de quo thesauro solo securus es. Pone sursum, commenda non servo tuo, sed Domino tuo. Numquid illic times ne fur obrepat, ne effractor invadat, ne hostis turbulentus eripiat? Fac ut habeas quod tibi reddatur. Nec hoc tibi redditur, quod posueris. Feneratorem te vult Dominus, sed suum, non proximi tui. SERMO CCCLVIII . De pace et charitate. Carthagine habitus, ante collationem cum Donatistis, II. 1. Pacis conciliandae cura catholicis episcopis. Vinci nolens a veritate, vincitur ab errore. Curam nostram pro vobis, et pro inimicis nostris et vestris, et pro salute omnium, pro quiete, pro pace communi, pro unitate quam Dominus jussit, Dominus diligit, adjuvent preces Sanctitatis vestrae, ut de illa", + "candidate_score": 0.706954, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . !", + "psc_chunk_id": "039_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-diversis_window_393", + "psc_text": "Domino pietatem, fratribus charitatem. Crescant enim eleemosynae nostrae, quibus exaudiantur facilius orationes nostrae. Hospitalitatem sectamini. Tempus est: servi Dei veniunt. Tempus est, occasio est, quare perit? Attende quid habes in coenaculo domus tuae. Attende et sursum quid reponas, quid tibi serves, de quo thesauro solo securus es. Pone sursum, commenda non servo tuo, sed Domino tuo. Numquid illic times ne fur obrepat, ne effractor invadat, ne hostis turbulentus eripiat? Fac ut habeas quod tibi reddatur. Nec hoc tibi redditur, quod posueris. Feneratorem te vult Dominus, sed suum, non proximi tui. SERMO CCCLVIII . De pace et charitate. Carthagine habitus, ante collationem cum Donatistis, II. 1. Pacis conciliandae cura catholicis episcopis. Vinci nolens a veritate, vincitur ab errore. Curam nostram pro vobis, et pro inimicis nostris et vestris, et pro salute omnium, pro quiete, pro pace communi, pro unitate quam Dominus jussit, Dominus diligit, adjuvent preces Sanctitatis vestrae, ut de illa", + "candidate_score": 0.662639, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 4, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV", + "max_score": 0.706218, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_111_113", + "bdc_text": "Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere . Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2062", + "psc_text": "me, Patris. Cap. XIV, V\\. 22-24. 1. Interrogantibus discipulis et eis magistro respondente Jesu, etiam nos tanquam cum illis discimus, quando sanctum Evangelium vel legimus vel audimus. Quia ergo dixerat Dominus, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, vos autem videbitis me; interrogavit eum de hoc ipso Judas, non ille traditor ejus qui Iscariotes cognominatus est, sed cujus Epistola inter Scripturas canonicas legitur: Domine, quid factum est, quia nobis manifestaturus es teipsum, et non mundo? Simus cum ipsis tanquam interrogantes discipuli, communemque magistrum audiamus et nos. Judas enim sanctus, non immundus, nec insectator Domini, sed sectator, causam quaesivit quare se non mundo, sed suis manifestaturus esset Jesus; quare adhuc modicum et mundus non videret eum, ipsi autem viderent eum. 2. Respondit Jesus, et dixit ei: Si quis diligit me, sermonem meum servabit: et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Qui non diligit", + "candidate_score": 0.706218, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_7_9", + "bdc_text": "Proinde nullum huic non a me prius vocatum addes . Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_427", + "psc_text": "Totum gaudium de spe futura sit, totum desiderium vitae aeternae sit. Omnia suspiria Christo anhelent: ille unus pulcherrimus, qui et foedos dilexit ut pulchros faceret, desideretur; ad illum unum curratur, illi ingemiscatur; et dicunt semper, Magnificetur Dominus, qui volunt pacem servi ejus. TRACTATUS XI. Ab eo quod scriptum est, Cum autem esset Jerosolymis in Pascha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus; usque ad id, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. Cap. II, V\\. 23-25, et cap. III, V\\. 1 5. 1. Opportune nobis Dominus procuravit hodierno die lectionis hujus ordinem: nam quia ex ordine Evangelium secundum Joannem considerare atque tractare suscepimus, credo quod adverterit Charitas vestra. Opportune ergo occurrit ut hodie audiretis ex Evangelio, quia Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non videbit regnum Dei. Tempus est enim ut vos exhortemur, qui adhuc estis catechumeni: qui sic credidistis", + "candidate_score": 0.682566, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_110_112", + "bdc_text": "Möglicher weise hatte dieser inzwischen Vorbehalte angemeldet. . Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere . Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . !", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1274", + "psc_text": "Dominus. Respondit Jesus, et dixit eis: Etsi ego de me testimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Lumen et alia demonstrat et seipsum. Accendis lucernam, verbi gratia, ut quaeras tunicam, et praestat tibi ardens lucerna ut invenias tunicam: numquid accendis lucernam ut videas ardentem lucernam? Lucerna quippe ardens idonea est et alia quae tenebris operiebantur nudare, et seipsam tuis oculis demonstrare. Sic et Dominus Christus et inter fideles suos, et inimicos Judaeos, tanquam inter lucem et tenebras distinguebat; tanquam inter illos quos radio fidei perfundebat, et illos quorum clausos oculos circumfundebat. Nam etiam sol iste et videntis faciem illustrat, et caeci: ambo pariter stantes, et faciem ad solem habentes illustrantur in carne, sed non ambo illuminantur in acie; videt ille, ille non videt; ambobus sol praesens est, sed praesenti soli unus est absens. Sic et Sapientia Dei, Verbum Dei, Dominus Jesus Christus ubique praesens", + "candidate_score": 0.681432, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_113", + "bdc_text": "Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1898", + "psc_text": "me. Cap. XIII, V\\. 16-20. 1. Audivimus in sancto Evangelio loquentem Dominum atque dicentem, « Amen, amen dico vobis; non est servus major domino suo, neque apostolus major eo qui misit illum: si haec scitis, beati eritis si feceritis ea. » Hoc ideo dixit, quia laverat discipulorum pedes, magister humilitatis et verbo et exemplo: sed poterimus ea quae sunt operosius disserenda ipso adjuvante disserere, si non in eis quae manifesta sunt immoremur. Cum ergo haec Dominus praemisisset, adjunxit, « Non de omnibus vobis dico: ego scio quos elegerim: sed ut impleatur Scriptura, Qui manducat panem mecum, levabit super me calcaneum suum. » Hoc quid est aliud nisi, conculcabit me? Notum est de quo loquatur; Judas ille traditor ejus attingitur. Ergo ipsum non elegerat, unde ab eis quos elegit, isto sermone secernit. Quod ergo dico, inquit, Beati eritis si feceritis ea, non de omnibus vobis dico: est inter vos qui non", + "candidate_score": 0.677492, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_109_111", + "bdc_text": "vgl . oben Nr. 505 , 2-4 . Möglicher weise hatte dieser inzwischen Vorbehalte angemeldet. . Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1753", + "psc_text": "praesentiam quadraginta diebus cum discipulis suis, et eis deducentibus videndo non sequendo, ascendit in coelum (Act. I, 3, 9, 10), et non est hic. Ibi est enim, sedet ad dexteram Patris: et hic est, non enim recessit praesentia majestatis. Aliter: secundum praesentiam majestatis semper habemus Christum; secundum praesentiam carnis, recte dictum est discipulis, Me autem non semper habebitis. Habuit enim illum Ecclesia secundum praesentiam carnis paucis diebus: modo fide tenet, oculis non videt. Ergo sive ita dictum est, Me autem non semper habebitis, quaestio sicut arbitror jam nulla est, quae duobus modis soluta est. 14. Caetera quae pauca remanent, audiamus: Cognovit ergo turba multa ex Judaeis quia illic est: et venerunt, non propter Jesum tantum, sed ut Lazarum viderent, quem suscitavit Jesus a mortuis. Curiositas eos adduxit, non charitas: venerunt, et viderunt. Audite mirabile consilium vanitatis. Viso Lazaro resuscitato, quia tantum miraculum Domini tanta erat evidentia diffamatum, tanta manifestatione declaratum,", + "candidate_score": 0.662042, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_31", + "bdc_text": "Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_305", + "psc_text": "medicus phreneticis, Non est opus sanis medicus, sed male habentibus: non veni vocare justos, sed peccatores (Matth. IX, 11-13) . Hoc est dicere, Quia vos justos dicitis, cum sitis peccatores, sanos vos judicatis, cum langueatis, medicinam repellitis, non sanitatem tenetis. Unde ille pharisaeus qui vocaverat Dominum ad prandium, sanus sibi videbatur: aegrota autem illa mulier irrupit in domum, quo non erat invitata, et desiderio salutis facta impudens, accessit, non ad caput Domini, non ad manus, sed ad pedes; lavit eos lacrymis, tersit capillis, osculata est eos, unxit unguento, pacem fecit cum vestigiis Domini peccatrix. Reprehendit ille tanquam sanus medicum, ille pharisaeus qui illic discumbebat; et ait apud se: Hic si esset propheta, sciret quae mulier illi pedes tetigisset. Ideo autem suspicatus erat eum ignorasse, quia non illam repulit, quasi ne immundis manibus tangeretur: noverat autem ille, permisit se tangi, ut tactus ipse sanaret. Dominus videns cor Pharisaei, proposuit similitudinem: «", + "candidate_score": 0.661771, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_72_74", + "bdc_text": "Ilse Guenther , in : Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui . Mittentur et alii duo canonum praelectoresDer verstorbene Konrad Blicklin ( vgl . oben Anm. 10 ) , Peter Neser und Jakob Kalt waren die Inhaber der drei Lehrstühle für Kirchenrecht ( vgl. Finke , aaO , S. 216 ) .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_284", + "psc_text": "alius docet legem: ipse illam docet qui illam dedit; ipse est magister legis suae, et docet illam. Et misericordia est in lingua ipsius, ideo misericorditer docet legem, sicut dictum est de sapientia, Legem autem et misericordiam in lingua portat (Prov. XXXI, 26) . Noli timere, ne implere legem non possis, fuge ad misericordiam. Si multum est ad te legem implere, utere pacto illo, utere chirographo, utere precibus quas tibi constituit et composuit jurisperitus coelestis. 11. Qui enim habent causam, et volunt supplicare imperatori, quaerunt aliquem scholasticum jurisperitum, a quo sibi preces componantur; ne forte si aliter petierint quam oportet, non solum non impetrent quod petunt, sed et poenam pro beneficio consequantur. Cum ergo quaererent supplicare Apostoli, et non invenirent quomodo adirent imperatorem Deum, dixerunt Christo, Domine, doce nos orare: hoc est, Jurisperite noster, assessor, imo consessor Dei, compone nobis preces. Et docuit Dominus de libro juris coelestis, docuit quomodo orarent:", + "candidate_score": 0.652277, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2462", + "psc_text": "id est pro discipulis qui cum illo tunc erant: sed et pro eis, inquit, qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi omnes suos intelligi voluit, non solum qui tunc erant in carne, sed etiam qui futuri erant. Quotquot enim postea crediderunt in eum, per verbum Apostolorum sine dubio crediderunt, et donec veniat, credituri sunt: ipsis enim dixerat, Et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis (Joan. XV, 27) ; et per hos Evangelium ministratum est, et antequam scriberetur, et utique quisquis in Christum credit, Evangelio credit. Non itaque hi tantum intelligendi sunt, quos ait in se credituros per verbum eorum, qui ipsos, cum in carne viverent, Apostolos audierunt; sed et post obitum eorum, et nos longe post nati, per verbum eorum credidimus in Christum. Quoniam ipsi qui cum illo tunc fuerunt, quod ab illo audierunt, caeteris praedicaverunt: atque ita verbum eorum, ut etiam nos crederemus, ad nos", + "candidate_score": 0.646859, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_795", + "psc_text": "Venit hora, et adderet, et nunc est, quid subjecit? Quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Non dixit, Omnes mortui audient, et qui audierint vivent: mortuos enim iniquos volebat intelligi. Et numquid omnes iniqui obaudiunt Evangelio? Aperte dicit Apostolus, Sed non omnes obaudiunt Evangelio (Rom. X, 16) . Tamen qui audiunt, vivent; quia omnes qui obaudiunt Evangelio, transient ad vitam aeternam per fidem: non tamen omnes obaudiunt, et hoc nunc est. At vero in fine, omnes qui sunt in monumentis, hoc est justi et injusti, audient vocem ejus, et procedent. Quomodo noluit dicere, et vivent? Omnes enim procedent, sed non omnes vivent. In eo quippe quod supra dixit, Et qui audierint vivent; in ipsa obauditione vitam aeternam intelligi voluit et beatam, quam non omnes habebunt qui de monumentis procedent. Jam ergo et commemoratione monumentorum, et expressione processionis de monumentis, aperte intelligimus corporum resurrectionem. 18. Audient omnes vocem", + "candidate_score": 0.644961, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_1", + "bdc_text": "Thomam illum Thomas Hofmann , vgl. HBBW IV [Nr. 468 ] , S. 386 , Anm. 40. , quem huc rursum abmandasti , clarissime Bullingere , non paenitebit , spero , suscepti itineris , tametsi vix iam fuerit , unde prospicerem .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1273", + "psc_text": "enim via nostra juste vivere. Quomodo autem non offendat in via, cui non lucet lumen? Ac per hoc in tali via videre opus est, in tali via videre magnum est. Nam Tobias in facie oculos clausos habebat, et filius patri manum dabat; pater filio viam praecipiendo monstrabat (Tob. II, 11, IV). 4. Responderunt ergo Judaei, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum. Videamus quid audiant: audiamus et nos, sed non sicut illi. Illi contemnentes, nos credentes: illi occidere Christum volentes, nos per Christum vivere cupientes. Interim ista distantia distinguat aures mentesque nostras, et audiamus quid Judaeis responderit Dominus. Respondit Jesus, et dixit eis: Etsi ego de me testimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Lumen et alia demonstrat et seipsum. Accendis lucernam, verbi gratia, ut quaeras tunicam, et praestat tibi ardens lucerna ut invenias tunicam: numquid accendis lucernam ut videas ardentem", + "candidate_score": 0.631641, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_11_13", + "bdc_text": "Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. . Missi facti sunt doctores aliquotVgl .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_80", + "psc_text": "implere viribus suis quod a lege praeceptum est, ipsa sua temeraria et praecipiti praesumptione ceciderunt; et non sunt cum lege, sed sub lege facti sunt rei: et quoniam suis viribus implere non poterant legem, facti rei sub lege, imploraverunt liberatoris auxilium; et reatus legis fecit aegritudinem superbis. Aegritudo superborum, facta est confessio humilium: jam confitentur aegroti quia aegrotant; veniat medicus, et sanet aegrotos. 3. Medicus quis? Dominus noster Jesus Christus. Quis Dominus noster Jesus Christus? Ille qui visus est et ab eis a quibus crucifixus est. Ille qui apprehensus, colaphizatus, flagellatus, sputis illitus, spinis coronatus, in cruce suspensus, mortuus, lancea vulneratus, de cruce depositus, in sepulcro positus. Ille ipse Dominus noster Jesus Christus; ille ipse plane, et ipse est totus medicus vulnerum nostrorum, crucifixus ille cui insultatum est, quo pendente persecutores caput agitabant, et dicebant, Si filius Dei est, descendat de cruce (Matth. XXVII, 39, 40) : ipse est totus", + "candidate_score": 0.630817, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_73", + "bdc_text": "Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_284", + "psc_text": "alius docet legem: ipse illam docet qui illam dedit; ipse est magister legis suae, et docet illam. Et misericordia est in lingua ipsius, ideo misericorditer docet legem, sicut dictum est de sapientia, Legem autem et misericordiam in lingua portat (Prov. XXXI, 26) . Noli timere, ne implere legem non possis, fuge ad misericordiam. Si multum est ad te legem implere, utere pacto illo, utere chirographo, utere precibus quas tibi constituit et composuit jurisperitus coelestis. 11. Qui enim habent causam, et volunt supplicare imperatori, quaerunt aliquem scholasticum jurisperitum, a quo sibi preces componantur; ne forte si aliter petierint quam oportet, non solum non impetrent quod petunt, sed et poenam pro beneficio consequantur. Cum ergo quaererent supplicare Apostoli, et non invenirent quomodo adirent imperatorem Deum, dixerunt Christo, Domine, doce nos orare: hoc est, Jurisperite noster, assessor, imo consessor Dei, compone nobis preces. Et docuit Dominus de libro juris coelestis, docuit quomodo orarent:", + "candidate_score": 0.625894, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_11_13", + "bdc_text": "Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. . Missi facti sunt doctores aliquotVgl .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1898", + "psc_text": "me. Cap. XIII, V\\. 16-20. 1. Audivimus in sancto Evangelio loquentem Dominum atque dicentem, « Amen, amen dico vobis; non est servus major domino suo, neque apostolus major eo qui misit illum: si haec scitis, beati eritis si feceritis ea. » Hoc ideo dixit, quia laverat discipulorum pedes, magister humilitatis et verbo et exemplo: sed poterimus ea quae sunt operosius disserenda ipso adjuvante disserere, si non in eis quae manifesta sunt immoremur. Cum ergo haec Dominus praemisisset, adjunxit, « Non de omnibus vobis dico: ego scio quos elegerim: sed ut impleatur Scriptura, Qui manducat panem mecum, levabit super me calcaneum suum. » Hoc quid est aliud nisi, conculcabit me? Notum est de quo loquatur; Judas ille traditor ejus attingitur. Ergo ipsum non elegerat, unde ab eis quos elegit, isto sermone secernit. Quod ergo dico, inquit, Beati eritis si feceritis ea, non de omnibus vobis dico: est inter vos qui non", + "candidate_score": 0.624833, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_284", + "psc_text": "alius docet legem: ipse illam docet qui illam dedit; ipse est magister legis suae, et docet illam. Et misericordia est in lingua ipsius, ideo misericorditer docet legem, sicut dictum est de sapientia, Legem autem et misericordiam in lingua portat (Prov. XXXI, 26) . Noli timere, ne implere legem non possis, fuge ad misericordiam. Si multum est ad te legem implere, utere pacto illo, utere chirographo, utere precibus quas tibi constituit et composuit jurisperitus coelestis. 11. Qui enim habent causam, et volunt supplicare imperatori, quaerunt aliquem scholasticum jurisperitum, a quo sibi preces componantur; ne forte si aliter petierint quam oportet, non solum non impetrent quod petunt, sed et poenam pro beneficio consequantur. Cum ergo quaererent supplicare Apostoli, et non invenirent quomodo adirent imperatorem Deum, dixerunt Christo, Domine, doce nos orare: hoc est, Jurisperite noster, assessor, imo consessor Dei, compone nobis preces. Et docuit Dominus de libro juris coelestis, docuit quomodo orarent:", + "candidate_score": 0.61886, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_175", + "psc_text": "cui dixi, Tu ad me venis baptizari? ego a te debeo baptizari: usque adeo ergo noveram Dominum, ut ego ab eo vellem baptizari, non ut a me ipse baptizaretur: et tunc mihi dixit, Sine modo; impleatur omnis justitia (Matth. III, 14, 15) ; pati veni, baptizari non venio? impleatur omnis justitia, ait mihi Deus meus; impleatur omnis justitia, doceam plenam humilitatem: novi superbientes in futuro populo meo, novi aliquos in aliqua excellentiori gratia futuros homines, ut cum viderint idiotas aliquos baptizari, illi quia meliores sibi videntur, sive continentia, sive eleemosynis, sive doctrina, dedignentur isti fortasse accipere quod illi inferiores acceperunt; oportet ut sanem eos, ut non dedignentur venire ad baptisma Domini, quia ego veni ad baptisma servi. 9. Jam ergo hoc noverat Joannes, et noverat Dominum. Quid ergo docuit columba? quid voluit per columbam, id est, per Spiritum sanctum sic venientem docere, qui miserat eum, cui ait, Super quem videris", + "candidate_score": 0.615055, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2244", + "psc_text": "insinuari Trinitatem, ut quamvis nulla esset diversitas substantiarum, singillatim tamen commendaretur distinctio personarum; ubi eis qui recte intelligunt, nunquam videri potest separatio naturarum. 6. Quod autem sequitur, Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio: de peccato quidem, quia non credunt in me; de justitia vero, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me; de judicio autem, quia princeps hujus mundi judicatus est (Id. XVI, 8-11) : tanquam solum sit peccatum non credere in Christum, et tanquam ipsa sit justitia non videre Christum, et tanquam ipsum sit judicium quod princeps hujus mundi, hoc est diabolus judicatus est: valde latebrosum est, nec isto sermone coarctandum, ne fiat obscurius brevitate; sed alio potius quantum Dominus adjuverit explicandum. TRACTATUS XCV. In haec verba superioris lectionis, Cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, etc. Cap. XVI, V\\. 8-11. 1. Promittens Dominus missurum se Spiritum", + "candidate_score": 0.607513, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_36_38", + "bdc_text": "Anton Nägele , Dr . Gallus Müller von Fürstenberg a. D .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_434", + "psc_text": "ter me negabis (Matth. XXVI, 33, 34, et Luc. XXII, 33, 34) . Homo ergo nesciebat quid esset in se; sed Creator hominis noverat quid esset in homine. Crediderunt tamen in nomine ejus multi, et ipse Jesus non se credebat eis. Quid dicimus, fratres? Forte consequentia indicabunt nobis quid sibi vult mysterium verborum istorum. Quia crediderant in eum homines, manifestum est, verum est: nemo dubitat, Evangelium loquitur, verax Evangelista testatur. Item quia ipse Jesus non credebat semetipsum illis, et hoc manifestum est, et nullus christianus dubitat; quia et hoc Evangelium loquitur, et idem verax Evangelista testatur. Quare ergo crediderunt illi in nomine ejus, et Jesus non credebat semetipsum illis? Sequentia videamus. 3. Erat autem homo ex Pharisaeis, Nicodemus nomine, princeps Judaeorum: hic venit ad eum nocte, et dixit ei, Rabbi. Jam hoc nostis, quia Rabbi magister dicitur. Scimus quia a Deo venisti magister: nemo enim potest haec signa facere quae", + "candidate_score": 0.587661, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 5, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1", + "max_score": 0.703434, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_7_9", + "bdc_text": "Proinde nullum huic non a me prius vocatum addes . Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_393", + "psc_text": "A intellegentes et quod sic conamur et quod sic precamur dono illius nos liabcre, ut in omnibus non ad nos respicientes, sed sursum cor habentes domino deo nostro gratias agamus et, cum gloriamur, in illo gloriemur. § 34 Quartum iam illud restat, quo explicato, quantum adiuuat dominus, sermo quoque iste tam prolixus tandem terminum sumat, utrum qui omnino numquam ullum peccatum habuerit habiturusnc sit, non solum quisquam natorum hoinininnsit, uerum etiam potuerit aliquando esse uel possit. huncprorsus nisi unum mediatorem dei et hominum hominem ChristuinChristum Iesumnullum uel esse uel fuisse uel futurum esse certissimum est. unde iam multa diximus de baptismo paruulorum, qui si nullum peccatum habent, non solum sunt homines innumerabiles sine peccato, uerum etiam fuerunt et erunt. porro si ueraciter illud constitit, unde secundo loeoloco egimus, neminem esse sine peccato, profecto nec paruuli sine peccato sunt. ex quo conficitur. etsi quisquam in hac uita esse potuisset, qui uirtute", + "candidate_score": 0.703434, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8_10", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_350", + "psc_text": "cum seruis suis, et non tantum uniuersalitcr fidelibus omnibus, uerum etiam singulis esse orationem dominicam necessariam, quam tradidit discipulis suis. § 22 At enim ait dominus: estote perfecti, sicut pater uester caelestis perfectus est; quod non praeciperet, inquiunt, si sciret fieri non posse quod praecipit. non nunc quaeritur . utrum fieri possit, si istam perfectionem ad hoc accipiunt, ut sine ullo sit quisque peccato, cum hanc agit uitam — iam enim supra respondimus posse fieri -, sed utrum aliquis faciat, hoc nunc quaerimus. neminem autem esse, qui tantum uelit, quantum res exigit, ante praecognitum est, sicut scripturarum quae supra commemoraui testimonia tanta declarant. et tamen cum dicitur cuiusquccuiusque perfectio, qua in re dicatur uidendum est. nam ex apostolo testi -, monium paulo ante posui, ubi se fatetur in acceptione iustitiae, quam desiderat, nondum esse perfectum et tamen continuo dicit: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; quod utrumquenondiceret, nisi in alia re", + "candidate_score": 0.677597, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_393", + "psc_text": "A intellegentes et quod sic conamur et quod sic precamur dono illius nos liabcre, ut in omnibus non ad nos respicientes, sed sursum cor habentes domino deo nostro gratias agamus et, cum gloriamur, in illo gloriemur. § 34 Quartum iam illud restat, quo explicato, quantum adiuuat dominus, sermo quoque iste tam prolixus tandem terminum sumat, utrum qui omnino numquam ullum peccatum habuerit habiturusnc sit, non solum quisquam natorum hoinininnsit, uerum etiam potuerit aliquando esse uel possit. huncprorsus nisi unum mediatorem dei et hominum hominem ChristuinChristum Iesumnullum uel esse uel fuisse uel futurum esse certissimum est. unde iam multa diximus de baptismo paruulorum, qui si nullum peccatum habent, non solum sunt homines innumerabiles sine peccato, uerum etiam fuerunt et erunt. porro si ueraciter illud constitit, unde secundo loeoloco egimus, neminem esse sine peccato, profecto nec paruuli sine peccato sunt. ex quo conficitur. etsi quisquam in hac uita esse potuisset, qui uirtute", + "candidate_score": 0.666592, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_36", + "psc_text": "aut in Petro aut in quolibet eorum, quorum in populo dei magna excellit auctoritas; nisi quod in Abraham dicimur benedici, sicut ei dictum est: benedicentur in te omnes gentes, propter Christum qui semen 3Rom. 5,12 11 cf. Aug. c. duascp. Pelag. lib. IV4,7 14 cf. Op. imp. c. Iul. II178. IV104 (XLV1218.1399 M) 17 cf. Rom. 4, 5. Gal. 2, 16 19 cf. I Cor. 6,17 24 Gen. 12, 3. Gal. 3, 8 25 cf. Gal. 3, 16 1 subcumbunt LS obiiciunt intelligendi Cbd intelligendo obiciunt P 2 sunt hinc nescio Gml in s.l.m2K 3 hominem inquit A 5 post nam add. si imitationis Pd; in cod. G post nam eras. si 6 quem appellat V 7 pertransit LtnlS Vml PG 9 quid(o s. i)P 11 enim] unū M 12 peccato orn. zbd certum manifestumque b 13 liii Lm2A lill- r hinc LmMG hinc PinM 15 fuerit K 16 ipse]", + "candidate_score": 0.647961, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_81", + "bdc_text": "Iungentur duo ista factiosa realium et nominalium , sic enim appellant , contubernia , ut unum sit contuberniumZur Vereinigung der beiden Bursen vgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa057.opp-lat1_window_203", + "psc_text": "nisi prius nascatur in peccati corpore. sicut autem bono male uti malum est, sic malo bene uti bonum est. duo igitur haec, bonum et malum, et alia duo, usus bonus et usus malus, sibimet adiuncta quattuor differentias faciunt. bene utitur bono continentiam dedicans deo, male utitur bono eontinentiamcontinentiam dedicans idolo; male utitur malo concupiscentiam relaxans adulterio, bene utitur malo concupiscentiam restringens conubio. sicut ergo melius est bene uti bono quam bene uti malo, cum sit utrumque bonum, ita qui dat uirginem suam bene facit et qui non dat nuptum melius facit. de qua quaestione multo uberius et multo suffieientiussufficientius in duobus libris, uno De bono coniugali, altero de sancta uirginitate, quantum dominus dedit, pro mearum uirium exiguitate disserui. non itaque per nuptiarum bonum defendant concupiscentiae malum, qui carnem et sanguinem praeuaricatoris aduersus carnem et sanguinem redemptoris 19 cf. I Cor. 7; 38 1 n add. m. rec. A 2 quidem", + "candidate_score": 0.61424, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 6, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1", + "max_score": 0.703346, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_7_9", + "bdc_text": "Proinde nullum huic non a me prius vocatum addes . Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_611", + "psc_text": "C Iesus om. Eug. 23 transit P'S' Vbd Gratiam uero suam in eo ipso ualde commendat cum dicit: et uocabo nomine domini in conspectu tuo, tamquam in conspectu populi Israhel, cuius Moyses cum haec audiret typum gerebat. in conspectu enim gentis ipsius ubique dispersae uocatur dominus Christus in omnibus gentibus. uocabo autem dixit, non\" uocabor,\" actiuum uerbum pro passiuo ponens genere locutionis inusitato: in quo nimirum magnus sensus latet. sic enim fortasse significare uoluitnoluit se ipsum hoc facere, id est gratia sua fieri, ut uocetur dominus in omnibus gentibus. Quod uero addidit: et miserebor cui misertus ero et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero, ibi plane expressius ostendit uocationem, qua nos uocauit in suum regnum et gloriam, non pro meritis nostris, sed pro misericordia sua. quoniam enim se gentes introducturum pollicebatur dicens: uocabo nomine domini in conspectu tuo, commendauit hoc Se misericorditer facere, sicut apostolus dicit: dico enim Christum ministrum fuisse", + "candidate_score": 0.703346, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_111_113", + "bdc_text": "Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere . Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_624", + "psc_text": "s. l. m. 2) C, PVTEug essem corde compunctus. deinde addidit: peccatum meum cognoui et facinus meum non operui: posteaquam uiderunt, quanto scelere Christum crucifixerint. et quia receperunt consilium, ut agerent paenitentiam et in baptismo remissionem peccatorum acciperent, dixi, inquit, pronuntiabo aduersus me delictum meum domino, et tu remisisti inpietatem cordis mei. Hanc autem prophetiam potius fuisse quam locutus est dominus ad Moysen satis res ipsa indicat, quandoquidem de petra uel cauerna eius et de manus eius superpositione, de uisione posterionimposteriorum eius nihil postea uisibili opere subsecutum legitur. mox enim adiungit interposito articulo scriptura: et dixit dominus ad Moysen, cum ipse dominus utique etiam illa, quae supra sunt, loqueretur. atque inde contexit quid deinceps dominus dicat: excide tibi duas tabulas lapideas sicut et primas et cetera. cap. 155 Quid est quod dictum est de domino: et reum non purificabit, nisi: non eum dicet innocentem? cap. 156 Deus in monte duas", + "candidate_score": 0.689623, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_7_9", + "bdc_text": "Proinde nullum huic non a me prius vocatum addes . Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_608", + "psc_text": "dominus: ego transibo ante te gloria mea et uocabo nomine domini in conspectu tuo: et miserebor cui misertus ero et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero, cum paulo ante dixisset: ipse antecedam et requiem tibi dabo. quod Moyses sic uidetur acce- 10 pisse \"antecedam te,\" tamquam non ei populoque praesens in itinere futurus esset, et ideo ait: si non tu ipse simul ueneris nobiscum, ne me educas hinc et cetera. deus autem neque hoc ei negauit dicens: et hoc tibi uerbum quod dixisti faciam. quomodo ergo, cumdixisseteiMoyses: ostende mihi gloriam tuam, rursus tamquam praecessurus et non cum eis simul futurus uidetur dicere: ego transibo ante te, nisi quia hoc aliud est? ille quippe intellegitur loqui et dicere: transibo ante te, de quo dicit euangelium: cum uenisset hora, ut transiret Iesus de hoc mundo ad patrem: qui transitus etiam pascha interpretari perhibetur. haec itaque magna omnino prophetia est. ipse enim ante omnes", + "candidate_score": 0.684075, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8_10", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_611", + "psc_text": "C Iesus om. Eug. 23 transit P'S' Vbd Gratiam uero suam in eo ipso ualde commendat cum dicit: et uocabo nomine domini in conspectu tuo, tamquam in conspectu populi Israhel, cuius Moyses cum haec audiret typum gerebat. in conspectu enim gentis ipsius ubique dispersae uocatur dominus Christus in omnibus gentibus. uocabo autem dixit, non\" uocabor,\" actiuum uerbum pro passiuo ponens genere locutionis inusitato: in quo nimirum magnus sensus latet. sic enim fortasse significare uoluitnoluit se ipsum hoc facere, id est gratia sua fieri, ut uocetur dominus in omnibus gentibus. Quod uero addidit: et miserebor cui misertus ero et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero, ibi plane expressius ostendit uocationem, qua nos uocauit in suum regnum et gloriam, non pro meritis nostris, sed pro misericordia sua. quoniam enim se gentes introducturum pollicebatur dicens: uocabo nomine domini in conspectu tuo, commendauit hoc Se misericorditer facere, sicut apostolus dicit: dico enim Christum ministrum fuisse", + "candidate_score": 0.676065, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_113", + "bdc_text": "Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_611", + "psc_text": "C Iesus om. Eug. 23 transit P'S' Vbd Gratiam uero suam in eo ipso ualde commendat cum dicit: et uocabo nomine domini in conspectu tuo, tamquam in conspectu populi Israhel, cuius Moyses cum haec audiret typum gerebat. in conspectu enim gentis ipsius ubique dispersae uocatur dominus Christus in omnibus gentibus. uocabo autem dixit, non\" uocabor,\" actiuum uerbum pro passiuo ponens genere locutionis inusitato: in quo nimirum magnus sensus latet. sic enim fortasse significare uoluitnoluit se ipsum hoc facere, id est gratia sua fieri, ut uocetur dominus in omnibus gentibus. Quod uero addidit: et miserebor cui misertus ero et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero, ibi plane expressius ostendit uocationem, qua nos uocauit in suum regnum et gloriam, non pro meritis nostris, sed pro misericordia sua. quoniam enim se gentes introducturum pollicebatur dicens: uocabo nomine domini in conspectu tuo, commendauit hoc Se misericorditer facere, sicut apostolus dicit: dico enim Christum ministrum fuisse", + "candidate_score": 0.666476, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_114_116", + "bdc_text": "Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler . cum liberis , deinde optimis viris LeoniLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander . ac reliqu[is ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_1617", + "psc_text": "de manu Philistiim, non est a muliere commemoratum. itaque et aliquid non dixit, quod audiuit, et tamen nihil credei.da est dixisse, quod non audiuit, sed scripturam potius non omnia uerba angeli posuisse, cum ipsum mulieri loquentem insereret narrationi. ideo autem dictum est: a uentre usque ad diem mortis suae, quia Nazaraei dicebantur in lege, ad tempus qui uotum habebant, secundum ea quae scriptura per MovsenMoysen praeceperat. unde 19 Iud. 13. 7 21 Iud. 13. 5 29 cf. Num. 6, 2—21 1 non om. T annuntiaui N 3 non] hoc non bd 4 scriptura PS 6 annuntiauerunt N 8 addit PSV 9 eius nomen T 12 simile P 19 sec. cod. Alex nazareus PSNVT 22 philistim PSNV1 23 ita PSV 25 profuisse P potuisse 81 26 narratio P 29 ea secundum oa T est hoc, quod huic iussum est, ut ferrum non ascenderet in caput eius et uinum et siceram non", + "candidate_score": 0.642875, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_88_90", + "bdc_text": "non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent . Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_652", + "psc_text": "solum populo praecepit, quod figurate ibi dictum est; alia quippe ibi nouem sicut praecepta sunt etiam in 7 cf. Ex. 36, 4, 5 15 cf. Ex. 35, 11 sqq. 25 cf. Fx. 34, 34. 35 1 nec 5 3 coimuerantur C 6 et sponte PVbd 8 affectores N 10 ex quibus PSVTbd et addidi uiderent V2 uiderunt CPSNVITbd 11 et inclusi dixerint scripsi: dicerent V2 dixerunt CPSNVITbd 13 auferre ex oferre V relegio P 16 construendi. P construendi§ V 18 ubi non] quam N 20 sabbato solo bd 23 cur et hoc non V cum] cur SXV 26 ex] et CT 28 ibi post quippe om. ptSr nouo testamento obseruanda minime dubitamus. illud autem unum de sabbato usque adeo figurata diei septimi obseruatione apud Israhelitas uelatum fuit et in mysterio praeceptum fuit et quodam sacramento figurabatur, ut hodie a nobis non obseruetur, sed solum quod significabat intueamur. in illa autem", + "candidate_score": 0.634725, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_84_86", + "bdc_text": "Urkunden , aaO , S. 189f. . Amphora erunt omnium quam hactenus salariaDie Gehaltserhöhung war beträchtlich ( vgl. Haller , aaO , S. 338). , quamquam nunc non possum totum hoc institutum ad te perscribere , quod alias accipiesIn seinen folgenden Briefen an Bullinger erwähnt Blarer nichts mehr davon. . Stuͦtgardię , Herrenbergę , Canstatt etc.", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_741", + "psc_text": "T 18 quo PSVT ostio T hostio uero S ostio ųęrQ PV 21 quo C 23 uelo isto T 26 ipt$r V 30 hoc CPlS § 20 Interius autem, id est in sancto sanctorum ultra uelum quattuor columnarum, areaarca erat testimonii deaurata, in qua erant tabulae lapideae legis et uirga Aaron et urna aurea cum manna et propitiatorium desuper aureum, ubi stabant duo cherubin alis obumbrantes propitiatorium et intuentes inuicem et ipsum. ante arcam uero, id est inter arcam et uelum, positum erat altare incensi, quod aliquando aureum dicit scriptura, aliquando deauratum, aureum utique appellans quod erat inauratum. ad haec sancta sanctorum nisi summo sacerdoti non licebat intrare cotidie propter inferendum incensum, semel autem in anno cum sanguine ad purificandum altare et, si quando forte exigebat necessitas pro peccato sacerdotis aut uniuersae synagogae, sicut in Leuitico scriptum est. sic intrabatur tabernaculum ab occidente, id est a porta atrii usque ad", + "candidate_score": 0.6332, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_88_90", + "bdc_text": "non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent . Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_653", + "psc_text": "CT 28 ibi post quippe om. ptSr nouo testamento obseruanda minime dubitamus. illud autem unum de sabbato usque adeo figurata diei septimi obseruatione apud Israhelitas uelatum fuit et in mysterio praeceptum fuit et quodam sacramento figurabatur, ut hodie a nobis non obseruetur, sed solum quod significabat intueamur. in illa autem requie ubi opera seruilia iubentur cessare, magna est altitudo gratiae dei. tunc enim fiunt cum requie opera bona, cum fides per dilectionem operatur, timor autem tormentum habet et in tormento quae requies? unde timor non est in caritate; caritas autem diffusa est in cordibus nostris per spiritum sanctum qui datus est nobis. ideo sabbatum requies sancta domino, dei scilicet gratiae tribuenda, non nobis uelut ex nobis. alioquin nostra opera sic erunt, ut sint humana aut peccata: aut cum timore, non cum dilectione, et ideo seruilia sine requie. plenitudo autem sabbati erit in requie sempiterna. non enim frustra institutum est et", + "candidate_score": 0.632093, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_11_13", + "bdc_text": "Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. . Missi facti sunt doctores aliquotVgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_1340", + "psc_text": "et ipse Dauid non solum in psalmo uerumueram etiam cum eum deus argueret per prophetam non sine spe propitiationis domini respondit: peccaui domino. medico enim uulneratus uidetur quodam modo. qui ut sanetur se subdit manibus medici, ut in eo medicinae opus inpleatur. in hoc autem cantico praeuidebat propheta futuros quosdam, qui sic fuerint peccaturi deum offendendo magnis iniquitatibus suis, ut nec paenitentiam agere uellent et ad deum redire, ut sanarentur. de quibus etiam alibi dicitur: quoniam caro sunt et spiritus ambulans et non reuertens. potest etiam sic intellegi: peccauerunt non ei, secundum id quod tioii ei nocuerunt peccato suo, sed sibi. cap. 56 Et haec benedictio quam benedixit Moyses homo dei filios Israhel, priusquam defungeretur. et 1 Ioh. 14, 30, 31 15 cf. Ezech. 33, 11 18 II Eeg. 12. 13 24 Ps. 77, 39 28 Deut. 33, 1-5 1 huius mundi N 2 id est quidquam om. S 6", + "candidate_score": 0.631775, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_71_73", + "bdc_text": "ADB XXXIV 350-352 ; Ilse Guenther , in : Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_1026", + "psc_text": "adoperient illud operimento pelliceo hyacinthino. cap. 9 Vir aut mulier quicumque fecerit ab omnibus peccatis humanis et despiciens despexerit et deliquerit, anima illa adnuntiabit peccatum quod peccauit et restituet delictum caput et quintas eius adiciet super illud et reddet cui deliquit ei. si autem non fuerit homini proximus, ita ut reddat illi delictum ad ipsum, delictum quod redditur domino sacerdoti erit excepto ariete propitiationis per quem exorabit in illo pro eo. hic ea peccata intellegenda sunt, quorum in his rebus perpetratio est, quae pecunia restitui possunt. non enim aliter diceret quomodo restituenda sint, nisi damni pecuniarii fuissent. iubet enim restitui caput et quintas, id est totum illud quidquid est et quintam eius partem excepto 14 Num. 5, 6-8 1 nam] non C 3 operiretur N non—adoperiretur om. P'SY 5 subobscurum S 10 et] ut PlSV altere S ut S 11 operiendum om. T subiunxerit V 12 ante cum in mg.", + "candidate_score": 0.630771, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_87_89", + "bdc_text": "missa papistica prorsum extincta est ; non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent . Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_1105", + "psc_text": "sic et eiectus est dominus passumspassurus extra ciuitatem. quod autem ait: in locum mundum, ita significatum est, quia non habuit causam malam. et occident eam in conspectu eius: sicut occisa est caro Christi in conspectu eorum qui iam futuri erant in nouo testamento domini sacerdotes. Et accipiet Eleazar sanguinem eius et asperget contra faciem tabernaculi testimonii a sanguine eius septies. haec testificatio est Christum seoundumsecundum scripturas fudisse sanguinem in remissionem peccatorum. ideo \"contra faciem tabernaculi testimonii\", quia non aliter declaratum est, quam fuerat diuino testimonio praenuntiatum; et ideo \"septies\", quia ipse numerus ad mundationem pertinet spiritalem. Et cremabunt eam in conspectu eius. puto quia concrematio ad signum pertinet resurrectionis. natura est quippe ignis, ut in superna moueatur, et in eum conuertitur quod crematur. nam et ipsum cremare de graeco in latinum ductum uerbum est a suspensione. quod uero additum est: in 5 Ps. 115, 7. 8 (16. 17) 7 cf.", + "candidate_score": 0.630468, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_88_90", + "bdc_text": "non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent . Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_1318", + "psc_text": "dicenda essent, iam non duo, sed plura essent excepto nouo. multis enim locis scriptura dicit testamentum; sicut illud quod factum est ad Abraham de circumcisione uel illud superius ad Noe. cap. 50 Vos uidistis omnia quaecumque fecit dominus deus uester in terra Aegypto coram uobis Pharaoni et omnibus seruis eius et omni terrae illius, tentationes magnas, quas uiderunt oculi tui, signa et prodigia illa magna et manum ualidam. et non dedit dominus deus nobisuobis cor scire et oculos uidere et aures audire usque in diem istam. quomodo ergo ait superius: uos uidistis tentationes magnas, quas uiderunt oculi tui, si non dedit dominus eis oculos uidere et aures audire? nisi quia uiderunt corpore et corde non uiderunt, quia oculi dicuntur et cordis. propterea inde coepit: et non dedit dominus deus uobis cor scire. ad hoc pertinent duo, quae sequuntur: et oculos uidere et aures audire, id est intellegere et obtemperare. quod", + "candidate_score": 0.62625, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_90", + "bdc_text": "ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_652", + "psc_text": "solum populo praecepit, quod figurate ibi dictum est; alia quippe ibi nouem sicut praecepta sunt etiam in 7 cf. Ex. 36, 4, 5 15 cf. Ex. 35, 11 sqq. 25 cf. Fx. 34, 34. 35 1 nec 5 3 coimuerantur C 6 et sponte PVbd 8 affectores N 10 ex quibus PSVTbd et addidi uiderent V2 uiderunt CPSNVITbd 11 et inclusi dixerint scripsi: dicerent V2 dixerunt CPSNVITbd 13 auferre ex oferre V relegio P 16 construendi. P construendi§ V 18 ubi non] quam N 20 sabbato solo bd 23 cur et hoc non V cum] cur SXV 26 ex] et CT 28 ibi post quippe om. ptSr nouo testamento obseruanda minime dubitamus. illud autem unum de sabbato usque adeo figurata diei septimi obseruatione apud Israhelitas uelatum fuit et in mysterio praeceptum fuit et quodam sacramento figurabatur, ut hodie a nobis non obseruetur, sed solum quod significabat intueamur. in illa autem", + "candidate_score": 0.624941, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_89_91", + "bdc_text": "Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 . März 1535 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_1040", + "psc_text": "yperbaton CPSNVT 2 est] et PlSV xa: A.EiT&'jpyrj3 ' l iosXso; ajto-3 ev rjj ay.tįvi} tfJ!) jjtopTopwu ouXassstv ipAaxac coniungunt Tisch. et Lag. 3 cum] quam N 4 ille V illic bd 5 sed operabit PXS 6 frater] ut frater PlS sed operabitur frater V 7 uiginta C 8 recedit C recedat N 9 miniatrauit PlS 11 explica PKS tabernacula C 14 id] ad S untl uerbQ (ex uno uerbo) S custodiret N 16 finitum C 19 pascha-quoniam om. S 20 inmunditiis PlSVbd immundicis T purificare C consulit NSVb 22 accedisset C tam in] tamen C 24 quartam decimam T arbitror id quod dictum est de secundo mense tamquam regulariter fuisse retinendum, ut tertio mense obseruarent aut certe pascha non egisse tali necessitate ad culpam non pertineret. cap. 16 Et die qua statutum est tabernaculum texit nubes tabernaculum, domum testimonii; et uespere erat super tabernaculum uelut species ignis usque mane.", + "candidate_score": 0.624701, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_88", + "bdc_text": "non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_923", + "psc_text": "sacrificia, ne sibi quisque quodam modo sacerdos esse audeat, sed illuc adferat, ubi per sacerdotem offerantur deo. ita enim nec uanis sacrificabunt; nam et hoc in ea consuetudine cauendum praemonuit. cum ergo non liceret offerri sacrificia nisi in tabernaculo, cui templum postea successit — unde et rex Israhel Hieroboam uaccas facere ausus est, quibus populus sacrificaret, ne huius legis necessitate seducerentur ab eo qui sub regno eius erant, dum pergunt Hierusalem, ut in templo dei offerrent sacrificia sua, in quo facto a domino condemnatus est — merito quaeritur quomodo licite sacrificauerit Helias extra templum dei, quando et ignem de caelo impetrauit et prophetas daemoniorum conuicit. quod mihi non uidetur alia ratione defendi quam illa, qua defenditur et Abrahae factum, quod filium deo iussus uoluit 9 Leu. 17, 3. 4 20 cf. III Reg'. 12, 28-30 25 cf. III Reg. 18, 36-39 28 cf. Gen. 22, 3-10 1 est om. N", + "candidate_score": 0.609698, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_29", + "bdc_text": "Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_659", + "psc_text": "13 odio C 16 et om. CSVbd 17 tectum Vsbd 20 dicit SV 22 ambigeretur N 23 altare esset Pbd 29 nube CPSNVT; sed cf. quaest. LXXY p. 141, 26 tunc figurabat, aliam nunc: et tunc eorum qui participes fiunt intimae ueritatis dei, nunc autem Iudaeorum, quibus gloria domini, quae in tabernaculo est — quod est gratia Christi - tamquam nubes opponitur non eam intellegentibus. et ideo non intrat in tabernaculum testimonii. et hoc credendum est semel factum, mox ut constitutum est tabernaculum, significationis huius causa uel alicuius alterius. neque enim semper sic erat nubes super tabernaculum, ut illuc Moyses intrare non posset, quandoquidem non remouebatur nubes, nisi cum eis hoc signum dabatur disiungendi, hoc est castra mouendi ex eo loco ubi erant, et accedendi quo nubes ducebat per diem, flamma per noctem. quae duo uicissim etiam super tabernaculum manebant, ubi castra posuissent, nubes per diem, flamma per noctem. QVAEST.", + "candidate_score": 0.607472, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_88", + "bdc_text": "non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_1510", + "psc_text": "dei auctoritatem Gedeon in faciendo secutus est. ita quippe deus legitima illa constituit, ut leges non sibi, sed hominibus daret. unde quodcumque praeter illa ipse praecepit, non a transgressoribus, sed potius a piis et oboedientibus inpletum intellegendum est: sicut Abraham de immolando filio. nam sic et Helias extra tabernaculum domini ad conuincendos sacerdotes idolorum sacrificauit: quod ex praecepto domini fecisse intellegendus est, qui ei tamquam prophetae reuelatione atque inspiratione iussit ut faceret. quamquam tanta consuetudo praeter tabernaculum sacrificandi crebuerat, ut etiam Salomon in excelsis sacrificasse inueniatur nec eius sacrificium fuisse reprobatum. et tamen notantur reges, qui inter opera laudabiiialaudabilia sua non destruxerunt excelsa, ubi contra legem dei populus sacrificare consueuerat, et qui destruxit maiore praedicatione laudatur. ita deus consuetudinem populi sui, qua praeter eius tabernaculum tamen non diis alienis offerebant, sed domino deo suo, sustinebat potius quam uetabat 3 cf. Iud. 6, 20 6 cf. Deut. 12, 13 16 cf.", + "candidate_score": 0.607172, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_88", + "bdc_text": "non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_1511", + "psc_text": "non destruxerunt excelsa, ubi contra legem dei populus sacrificare consueuerat, et qui destruxit maiore praedicatione laudatur. ita deus consuetudinem populi sui, qua praeter eius tabernaculum tamen non diis alienis offerebant, sed domino deo suo, sustinebat potius quam uetabat 3 cf. Iud. 6, 20 6 cf. Deut. 12, 13 16 cf. Gen. 22, 2 17 cf. ' III Reg. 18, 30—38 22 cf. III Reg. 3, 4-1.» 4 deus om. P 5 tacrificare Vx 7 selom N sylo T 10 illum scripsi: in illo libri consulerat S' consuerat N 15 transgressjoribus V a piis] sapit N 16 de habraham N 17 et sic PSVTbd 19 intellegendum PSVT 21 consue N crebruerat S debuerat PIVI 24 dextraxerunt N 25 dextruxit N 27 dis N 28 uetebat pi VI etiam sic exaudiens offerentes. hoc autem, quod Gedeon fecit, quis non intellegat per angelum procuratum ut prophetice fieret, in qua prophetia petra illa commendaretur?", + "candidate_score": 0.60686, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_88", + "bdc_text": "non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_845", + "psc_text": "non posset, intellegendum est quidquid illud erat, quod ad horam ministrationis ponebatur et auferebatur, non fuisse altaris partem et ideo non fuisse contra praeceptum, quo gradum habere prohibitum est; hoc autem, qualecumque fuerat, tacuit scriptura et ideo quaestio facta est. sed nunc, cum dicit scriptura sacerdotem, cum fecisset sacrificia, descendisse, hoc est cum immolata inposuisset altari, utique mani. festat alicubi eum stetisse unde descenderet: et quia ihi 7 Leu. 9, S.2 13 cf. Quaest. de Exodo quaest. CXIII 1 quasi VT quos bd dcmptos bd 2 inposuitJ iam posuit C 7 et addidi 11 ad om. N 14 graduum PXSX T 15 illis C 23 oram SN 24 etJ ad C 25 co C quod IIISNV gradum om. S 26 fuerit PsrTbd 28 iminolata C steterat. ideo trium cubitorum altari ministrando deseruire potuisse. cap. 29 Et uidit omnis populus et amens factus est: quod alii interpretes dixerunt \"expauit\" conantes transferre", + "candidate_score": 0.603427, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_88", + "bdc_text": "non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_922", + "psc_text": "τοῦ ἁγίου θεοῦ? an potius \"exorabit\" dictum est \"exorando purgabit\" ? nam sic uerba contexit: et exorabit sanctum sancti et tabernaculum testimonii et altare exorabit et pro sacerdotibus et pro omni synagoga exorabit. quomodo ergo exorabit tabernaculum et altare nisi, ut dictum est, intellegamus \"exorando purgabit\" ? cap. 56 IIIud quod dicit: quicumque occiderit uitulum aut ouem aut capram in castris et quicumque occiderit extra castra et ad ostium tabernaculi testimonii non adtulerit. et in hoc constituit peccatum et comminatur facienti, non de his dicit quae occiduntur ad usum uescendi uel si quid aliud. sed de sacrificiis. prohibuit enim priuata sacrificia, ne sibi quisque quodam modo sacerdos esse audeat, sed illuc adferat, ubi per sacerdotem offerantur deo. ita enim nec uanis sacrificabunt; nam et hoc in ea consuetudine cauendum praemonuit. cum ergo non liceret offerri sacrificia nisi in tabernaculo, cui templum postea successit — unde et rex Israhel Hieroboam uaccas", + "candidate_score": 0.598948, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_88", + "bdc_text": "non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_1509", + "psc_text": "hoc S 26 subdit S cf. cod. Alex. et Lag. 27 homini P homin. T sacrificium uellet offerre uelut adiuuandus eius praesentia sanctitatis. cap. 36 Quaeri potest quare Gedeon ausus fuerit sacrificium offerre deo praeter locum ubi iusserat deus. praeter tabernaculum quippe suum deus prohibuerat sacrificari sibi cui tabernaculo templum postea successit. tempore autem, quo fuit Gedeon, tabernaculum dei erat in Silo; atque ideo illic tantum legitime posset sacrificari. sed intellegendum est quod illum angelum primo prophetam putauerat et tamquam deum illum consuluerat de offerendo sacrificio: quod ille si prohibuisset, non utique fieret; sed quoniam adprobauit et ut fieret annuit, dei auctoritatem Gedeon in faciendo secutus est. ita quippe deus legitima illa constituit, ut leges non sibi, sed hominibus daret. unde quodcumque praeter illa ipse praecepit, non a transgressoribus, sed potius a piis et oboedientibus inpletum intellegendum est: sicut Abraham de immolando filio. nam sic et Helias extra tabernaculum domini", + "candidate_score": 0.598188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_88", + "bdc_text": "non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_1550", + "psc_text": "deus etiam liumanishumanis sacrificiis fuerit delectatus. quorum calumniis sic primitus respondemus, ut deum legis et prophetarum, atque ut expressius dicam, deum Abraham et deum Isaac et deum Iacob nec illa sacrificia delectauerint, ubi pecorum holocausta offerebantur, sed. quod significatiua fuerint et quaedam umbrae futurorum. res ipsas nobis quae his sacrificiis significabautursignificabantur commendare uoluisse; fuisse autem etiam istam utilem causam cur illa mutarentur nec modo iuberentur, immo prohiberentur offerri, ne uere secundum carnalem adfectum talibus deum delectari putaremus. Sed utrum etiam humanis sacrificiis si«/nificarisignificari futura oportuelitoportuerit, merito quaeritur: non quo mortes hominum quandoque 10 cf. Iud. 11, 39 11 cf. Iud. 11, 30. 31 21 cf. Ex. 3, 10 2 ibi NT 3 uidebitur Sbd hereditabit PS 5 hereditahit PSt Vt 7 nobis uidetur bd a] ha N nostra T 8 abstulit ipsis Tbd hereditauimus P 12 occurrissent N 13 occurrentes N quod om. N 14 iudicanduin T 19 calumniae N", + "candidate_score": 0.595443, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_89", + "bdc_text": "Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa074.opp-lat1_window_617", + "psc_text": "SPl 12 id est om. Eug (ed. Knoell p. 397) 14 ita om. S 16 in illorum NV non om. V 17 uestram misericordiam N 18 in om. N 19 incredulitatem NEug 21 respondet PINSVbd 23 ut uideam V2bd est adparere non posse; id est: sicut est, uideri in illa uita potest, ubi ut uiuatur, huic uitae moriendum est. Item interposito articulo dicente scriptura: et ait dominus, sequitur et loquitur: ecce locus penes me. quis enim locus non penes deum est, qui nusquam est absens? sed ecclesiam significat dicendo: ecce locus penes me, tamquam templum suum commendans, et stabis, inquit, super petram — quia super hanc petram, ait dominus, aedificabo ecclesiam meam — statim ut transiet gloria mea, id est: statim ut transiet gloria mea, stabit super petram, quia post transitum Christi, id est post passionem et resurrectionem Christi, stetit populus fidelis super petram. et ponam te, inquit, in cauerna", + "candidate_score": 0.592079, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 7, + "cf_id": "cf036", + "work_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Libri-ad-Monimum", + "max_score": 0.698866, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_113_115", + "bdc_text": "Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler . cum liberis , deinde optimis viris LeoniLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Libri-ad-Monimum_window_0", + "psc_text": "PROLOGUS S. FULGENTII EPISCOPI RUSPENSIS IN TRES LIBROS AD MONIMUM. 1 Gratias ago Domino quod de bono thesauro cordis bona proferre (Matth. XII, 35) non desinis, Et lingua Eucharis, quae in bono homine abundat, puritatem tui cordis insinuat. Quae licet divinitus concessis eloquentiae fluentis exuberet, non tamen tantum credo sermonibus exprimi, quantum scio cordis tui penetralibus contineri. Divino etenim igne succensus, sic nobis jugiter compateris, ut etiam illas tribulationes quae, licet acciderint nobis, Domino tamen adjuvante fuerint superatae, tu sic eas pro nobis pene semper pateris, ut quoties eas corde revolveris, toties eas pati quodammodo compellaris. Ecce quantum boni caritas habet, ecce quantam laudem coram Deo et hominibus possidet, ut dum dolet quod accidit illi quem amat, frequentius recordando magis ipsa sustineat. Hoc ergo superest, ut quod ipsa caritas facere consuevit, pro nobis jugiter faciatis. Quid autem est aliud, nisi ut illum, in quo nos pure diligitis, ipsum semper pro", + "candidate_score": 0.698866, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 8, + "cf_id": "cf025", + "work_id": "078_Gregorius-I_Liber-antiphonarius", + "max_score": 0.696676, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112_114", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "078_Gregorius-I_Liber-antiphonarius_window_0", + "psc_text": "653 Dominica prima Adventus Domini. Antiphona. Ad te, Domine, levavi animam meam; Deus meus, in te confido, non erubescam; neque irrideat me inimicus meus. Etenim universi, qui te exspectant non confundentur. Psalmus. Vias tuas, Domine, demonstra mihi, et semitas tuas edoce me. Responsorium. Universi qui te exspectant non confundentur. Versus. Vias tuas, Domine, notas fac mihi, et semitas tuas edoce me. Alleluia. Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam, et salutare tuum da nobis. Offertorium. Ad te, Domine, levavi animam: Deus meus, in te confido, non erubescam. Neque irrideant me inimici mei, etenim universi qui te exspectant non confundentur. Vers. 1. Dirige me in veritate tua, et doce me, quia tu es Deus salutaris meus, et te sustinui tota die. Vers. 2. Respice in me, et miserere mei, Domine, custodi animam meam, et eripe me; non confundar, quoniam invocavi te. Ad Communionem. Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum. Psalmus.", + "candidate_score": 0.696676, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112_114", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "078_Gregorius-I_Liber-antiphonarius_window_21", + "psc_text": "Vers. Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime. Off. Gloria et honore coronasti eum, et constituisti eum super opera manuum tuarum, Domine. Vers. 1. Domine Dominus noster. Vers. 2. Quid est homo? Com. Magna est gloria ejus in salutari tuo. Psal. Domine, in virtute. In secunda. Antiph. In medio Ecclesiae aperuit os ejus, et implevit eum Dominus spiritu sapientiae et intellectus; stolam gloriae induit eum. Psal. Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime. Resp. Exiit sermo inter fratres, quod discipulus ille non moritur. Vers. Sic eum volo manere donec veniam, tu me sequere. All. Hic est discipulus ille, qui testimonium perhibuit de his, et scimus quia verum est testimonium ejus. Off. Justus ut palma florebit; sicut cedrus quae in Libano est multiplicabitur. Vers. 1. Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime. Vers. 2. Ad annuntiandum mane misericordiam tuam, et veritatem tuam per noctem. Vers.", + "candidate_score": 0.694992, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112_114", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "078_Gregorius-I_Liber-antiphonarius_window_33", + "psc_text": "Laudate Dominum, omnes angeli ejus. Laudate eum, omnes virtutes ejus. Off. Jubilate Deo, universa terra, psalmum dicite nomini ejus. Venite et audite, et narrabo vobis, omnes qui timetis Deum, quanta fecit Dominus animae mae. Vers. 1. Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea. Vers. 2. Locutum est os meum in tribulatione mea, holocausta medullata offeram tibi. Com. Dicit Dominus: Implete hydrias aqua, et ferte architriclino; cum gustasset architriclinus aquam vinum factam, dixit sponso: Servasti bonum vinum usque adhuc. Hoc signum fecit Jesus primum coram discipulis suis. Psal. ut supra. Natalis sancti Marcelli. Antiph. Statuit ei Dominus testamentum pacis, et principem fecit eum, ut sit illi sacerdotii dignitas in aeternum. Psal. Misericordias Domini in aeternum. cantabo. Resp. Inveni David servum meum, etc. Vers. Nihil proficiet inimicus in eo, et filius iniquitatis non apponet nocere ei. All. Inveni David servum meum. Off. Veritas mea, et misericordia mea cum ipso, et in", + "candidate_score": 0.683651, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_101_103", + "bdc_text": "et In terraZweiter Vers des \"Gloria\" , womit der Chor einsetzt. ; quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg .", + "psc_chunk_id": "078_Gregorius-I_Liber-antiphonarius_window_30", + "psc_text": "tuum Regi da, ut supra. Dominica post Epiphaniam. Antiph. In excelso throno vidi sedere virum, quem adorat multitudo angelorum psallentium in unum; ecce cujus imperii nomen est in aeternum. Psal. Jubilate Deo, omnis terra, psalmum dicite nomini ejus, date gloriam laudi ejus. Resp. Benedictus Dominus Deus Israel, quia fecit mirabilia magna solus a saeculo. Vers. Suscipiant montes pacem populo, et colles justitiam. All. Jubilate Deo omnis terra, servite Domino in laetitia. Off. Jubilate Deo omnis terra, servite Domino in laetitia. Intrate in conspectu ejus, in exsultatione, quia Dominus ipse est Deus. Vers. 1. Ipse fecit nos, et non ipsi nos. Vers. 2. Laudate nomen ejus, quoniam suavis est Dominus. Com. Fili, quid fecisti nobis sic? ego et pater tuus dolentes quaerebamus te. Et quid est quod me quaerebatis? an nesciebatis, quia in his quae Patris mei sunt oportet me esse? Psal. Jubilate Deo, omnis terra, psalmum dicite nomini ejus, date", + "candidate_score": 0.655519, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 9, + "cf_id": "cf036", + "work_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Libri-ad-Trasimundum", + "max_score": 0.696272, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_111_113", + "bdc_text": "Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere . Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Libri-ad-Trasimundum_window_135", + "psc_text": "(Ibid., 7) . Ut ergo haec silentio nunc interim deputentur, quoniam solent haec aliquanti non totius Trinitatis, sed solius Filii deputare personae, quid de illo loco Evangelii dicturi sunt, in quo Filius ipse discipulos, priusquam pateretur, informans, ait: Qui habet mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me; qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum (Joan. XIV, 21) . Cumque Judas discipulus (non traditor) respondisset dicens: Domine, quid factum est, quia nobis manifestaturus es teipsum, et non mundo? ut ostenderet manifestationis gratiam adventus nomine demonstrari, respondit Jesus, et dixit ei: Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget (al. diligit) eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus (Ibid., 23) . Simul diligunt, simul veniunt, et apud suum dilectorem simul unam faciunt mansionem, simul se manifestant, quia uno adventus sui lumine cor dilectoris illuminant.", + "candidate_score": 0.696272, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 10, + "cf_id": "cf016", + "work_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1", + "max_score": 0.695997, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_111_113", + "bdc_text": "Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere . Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1171", + "psc_text": "dominus deus. aperiam in parabolis os meum. loquar propositiones ab initio saeculi. paraui lucernam christo meo. corpus suum quod erat ante limosum et caeno § 2 hereditariae conluuionis obstructum, ut oleum spiritale recipere non posset, ChnstoChristo parauit. ut iuceatluceat. ChnstoChristo lucet ciuus opera min Christi lucent lumine: Christo lucebat Petrus, cum diceret: in nomine Iesu Christi XazareniNazareni surge et ambula; Christo lucebat ille qui dicebat sanat te dominus Iesus: Christo lucebat martyrum lucerna, qui pro Christo subiere martyrium: Christo lucebat Dauid, qui poterat dicere: cor nieummeum et caro mea exutaueruntexultauerunt in deum uiuum. § 3 ('hristoChristo parauerat mentem. cum de eo, a quo frequenter ad mortem fuerat adpetitus. diceret: non mihi contingat a 7*Ioh. 11, 50 12*Ps. 83,11 14*Ps. 84, 9 15*Ps. 77,2 16 Ps. 131,17 20 Act. 3, 6 22 Act. 9, 34 24 Ps. 83, 3 27*1 Reg. 24, 7 2 is A iis r quis R, add.", + "candidate_score": 0.695997, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_111_113", + "bdc_text": "Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere . Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1446", + "psc_text": "quoniam deus, qui dixitdedixit teneoris lumen splendescere, inluxit in cordibus flostrisnostris ad inluminationem scientiae claritatis dei in facie Christi Iesu. cap. 29 § 1 Ideo ergo dicit Dauid ad dominum Iesum: uultum tuum inlumina super seruumtuum. faciem Christi uidere cupiebat. ut mens eius inluminari posset. et secundum incarnationem potest accipi; m u 11 i enim prophetae e t iusti uidere uoueruntuoluerunt, ut ipse dominus decIarauitdeclarauit. quod autem negatum Moysi fuerat, non quaerebat, ut corporahtercorporaliter dei uultum incorporei uideret, si tamen et Moyses tam sapiens et eruditus hoc potuerit simpliciter magis quam in mvsteriomysterio postulare. § 2 humanum tamen est desideria supra nos extendere, nec mmento faciem 2 cf. Ios. 1, 5 5 cf. II Cor. 3,16-18 10 cf. II Cor. 3,15 11 Rom. 7,14 16 II Cor. 4, 6 20*Ps. 118, 135 23*Luc. 10, 24 25 ef. Ex. 33, 20 2 ipse AP R quid Oml 3 ita] itaque ARml", + "candidate_score": 0.689719, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112_114", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_960", + "psc_text": "lauda, Hierusalem, dominum, lauda deum tuum, Sion, quoniam confortauit seras portarum tuarum. cap. 15 § 1 Est ergo anima quae habet ianuam, est quae habet portas. ad hanc ianuam uenit Christus et pulsat, pulsat et portas. aperi ergo illi; uult introire, uult sponsam inuenire uigilantem. noli bono 1 cf. Mal. 4, 2 6.7*Caat. 5, 2 15 cf. Cant. 5, 2 18*Ps. 23, 7 24 Ps. 117,19 25 Ps. 147,1—2 (12—13) 1 cottidie GM 4 fides est NPav rubusta A eommuniet AOR 5 et om.0 6fratruelis 0 10 dei Mm20 11 caput eius repletum estO 14 sponsas uenerit av 15 nigilat a 16 uigilat MNOmPRm1 pulset a 18 principis A 19 uestras GMNOciv 20 ergoj enim M 23 iustitiae P 24 Iesu om.a 26 syon NOPa 28 ergo om.AB pr. habet om.N ianua N 30 uult] add. ergo a noJij add. s-go Ta 17* amatori facere moras, cito recedit et tu", + "candidate_score": 0.682199, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . !", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_959", + "psc_text": "3 si enim dormias et cor tuum non uigilet, discedit antequam pulset, si cor tuum uigilet, pulsat et aperiri sibi ianuam poscit. habemus ergo animae nostrae ianuam, habemus et portas de quibus dictum est: tollite portas, principes uestri, et eleuamini, portae aeternales, et introibit rex gloriae. est ergo et caelum in his in quibus portae sunt aeternales. § 4 si has fidei tuae portas uelis attollere, intrabit ad te rex gloriae triumphum portans propriae passionis. habet etiam iustitia portas. nam etiam de his legimus scriptum dicente domino Iesu per prophetam suum: aperite mihi portas iustitiae, et infra ait propheta Dauid: lauda, Hierusalem, dominum, lauda deum tuum, Sion, quoniam confortauit seras portarum tuarum. cap. 15 § 1 Est ergo anima quae habet ianuam, est quae habet portas. ad hanc ianuam uenit Christus et pulsat, pulsat et portas. aperi ergo illi; uult introire, uult sponsam inuenire uigilantem. noli bono 1 cf. Mal.", + "candidate_score": 0.677833, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_110_112", + "bdc_text": "Möglicher weise hatte dieser inzwischen Vorbehalte angemeldet. . Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere . Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . !", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_444", + "psc_text": "ethice ista decursa sint; mystica autem illa, si possumus, uel linea intueamur extrema. cap. 24 § 1 Sedebat intra domum sponsa deuota domino intra parietem legis et prophetarum spiritalium lapidum exaedificatione fundatum, qui claudebat atque uallabat domum regiam plenam iucunditatis atque laetitiae. mirabatur thesauros regios et intuebatur sollicite, cupiens sapientiam. § 2 quae has sibi diuitias demonstraret, adsciscere. in secreto erat, sed secreti ipsius interpretem requirebat. uenit dominus Iesus salienssupermontes—nobissero uidebaturuenire.sed ille properabat—,saliebat denique et transiliebat, ut Iudaeorum corporalia et saxosa dogmata transiliret. adstitit post parietem domus quae erat in ueteri testamento, prospiciens per legis fenestram, per prophetarum cauernas. nondum erant domus illius aperta uestibnlauestibula, § 3 nondum claues scientiae portarum claustra patefecerant, quibus legis claudebantur interna. de superiore tamen, hoc est spiritali parte prospectans ecclesiam uocat, ut per legem et prophetas euangelii uertice sublimis adsurgens retia Iudaicae interpretationis et nodos intrepido calcet uestigio. ideoque proxima uocatur, ut 4 cf.", + "candidate_score": 0.672404, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . !", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_960", + "psc_text": "lauda, Hierusalem, dominum, lauda deum tuum, Sion, quoniam confortauit seras portarum tuarum. cap. 15 § 1 Est ergo anima quae habet ianuam, est quae habet portas. ad hanc ianuam uenit Christus et pulsat, pulsat et portas. aperi ergo illi; uult introire, uult sponsam inuenire uigilantem. noli bono 1 cf. Mal. 4, 2 6.7*Caat. 5, 2 15 cf. Cant. 5, 2 18*Ps. 23, 7 24 Ps. 117,19 25 Ps. 147,1—2 (12—13) 1 cottidie GM 4 fides est NPav rubusta A eommuniet AOR 5 et om.0 6fratruelis 0 10 dei Mm20 11 caput eius repletum estO 14 sponsas uenerit av 15 nigilat a 16 uigilat MNOmPRm1 pulset a 18 principis A 19 uestras GMNOciv 20 ergoj enim M 23 iustitiae P 24 Iesu om.a 26 syon NOPa 28 ergo om.AB pr. habet om.N ianua N 30 uult] add. ergo a noJij add. s-go Ta 17* amatori facere moras, cito recedit et tu", + "candidate_score": 0.668719, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_101_103", + "bdc_text": "et In terraZweiter Vers des \"Gloria\" , womit der Chor einsetzt. ; quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1242", + "psc_text": "terrterrae a e, eo quod, ubi erat ante fidei iucunditas, ibi nunc sit amaritudo perfidiae, uel certe mouendo caput suum et de corporalibus ad spiritalia transeundo mereatur audire, cum crediderit in Chnstum, quod corona sit gloriae. cap. 11 § 1 Quae est autem corona gloriae nisi ecclesia, quae caput suum Christum coronat ? quae iucunditas uniuersae terrae nisi domus populi christiani, aula sanctorum, de quibus scriptum est: in omnem terram exiuit sonus eorum e. in fines 2 cf. Matth. 11, 29 5*Ioh. 11, 50 10*Ps. 43,15 l2*Pa,43,12 13 cf. Rom. 11,5 20*Thren. 2, 15 24 cf. I Tliess. 2, 19 25.26 cf. Thren. 2,15 27 Ps. 18, 5 3 redimet GmlRml 5 sinagogae AR 7 et om. GMNP ipsum ABR 9 eoacoato GPR qaeremns 0 11 in om.M 12 ia om.GmlR 16 uel] nt MN admonemtir 0 17 cogaouit magis av 18 quando] quoaiaxn 0 20 dicit Rm2 Inquit del.", + "candidate_score": 0.668286, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_78_80", + "bdc_text": "de iudiciis et paucissima alia propter practicam , ut vocant , legatDer neue Inhaber des Lehrstuhls für Kirchenrecht , Bartholomäus Amantius , traf am 10 . Mai 1535 in Tübingen ein ( vgl. Haller , aaO , S. 337 ) . . Advocamus praestantes medicos , excellentes iurisconsultos , egregios theologos , linguarum professores peritissimosEs gelang , bedeutende Persönlichkeiten nach Tübingen zu berufen , die zwischen Mai und Dezember 1535 ihr Amt antraten , so z. B . Bartholomäus Amantius und Johann Sichard für kirchliches und weltliches Recht , Joachim Camerarius für Griechisch , Paul Constantin Phrygio für Theologie , den Mediziner Leo nhard Fuchs sowie den Gräzisten und Juristen Melchior Volmar. Vgl. Haller , aaO , S. 337f. 130*-133*. .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_841", + "psc_text": "erudiet PR 24 erudiuit] erudit a 26 nonj et BOII 0 aduocemus R semper ad legem simus adtenti. scriptum est enim: os iusti meditabitur sapientiam et lingua eius loquetur iudicium. hoc in ueteri testamento; audi dicentem et in nouo: prope est uerbum in ore tuo et in corde tuo. § 3 et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit aa ntumTitum scnbensscribens, quia debet episcopus ampiectiamplecti eum qui secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in doctrina sana et eos qui contradicunt arguere. quod utique sollicitae atque intentae meditationis est, non perfunctoriae lectionis. et ad Timotheum scribens ait: adtende lectioni, exhortationi, doctrinae. lectio enim frequens nec intermissione aliqua destituta doctrinae munus operatur. cap. 40 § 1 Quod autem poscit ut uiuat, frequenter ostendimus huius corporis uitam uerae uitae gratiam non habere, sed illam ueram uitam fore, cuius bona unusquisque sanctorum credit se uidere in terra uiuentium. quod credimus nos", + "candidate_score": 0.663267, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . !", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_359", + "psc_text": "per fenestras oculorum tuonmituorum. cap. 30 § 1 Si uideris mulierem ad concupiscendum eam, intrauit mors per fenestram; si uideris possessionem minoris aut uiduae et concupieris diripere eam, intrauit mors per fenestram; si uideris aliena § 2 monilia aurum argentum et concupieris ut extorqueas, intrauit mors per fenestram. claude ergo hanc fenestram, qua uideris alienae mulieris pulchritudinem, ne mors possit intrare; oculi tui non uideant alienam, ne lingua peruersum loquatur. tuam ergo fenestram claude, ne morti pateat intranti. sed etiam alienam fenestram caue; a fenestra enim domus suae intrat fornicaria. § 3 a fenestra sua intrat, tum intrat, cum aliquem petulantis oculi temptat lasciuia. exclude igitur hanc fenestram uerbi ostio, ne capiaris oculis meretricis et abripiaris palpebris. sed non una est fenestra, per quam mors consueuit intrare. est et fenestra uerborum, per quam sermones commeant meretricis. et ideo te ab aliena uxore custodi, ne te sermonibus gratiosis adoriatur; a fenestra", + "candidate_score": 0.657573, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . !", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_436", + "psc_text": "intrauit mors per oculum tuum. si uideris possessionem uiduae uel minoris et concupieris inuadere, indefensam putans aetatem esse uel sexum — sed non sunt indefensi quos dominus uult esse defensos —, intrauit mors per fenestram. si audieris decorem mulieris aut § 2 thesauros minoris et tuas excitaueris cupiditates, intrauit mors per fenestram. sicut ergo per haec intrat mors, intrat et uita, si decorem puellae aspiciens sacrae uenereris dominum Iesum, quod in teneros annos uenerit aetas senectutis, uita inmaculata, et ipse filiam tuam offeras, ut pio consecretur uelamine; si possessionem minoris non tamquam sollicitus inuasor aspicias, sed quasi parens sedulus religioso tuearis affectnaffectu. per has fenestras prospicit Christus et uoeat sponsam, eminens super retia. cap. 21 § 1 Bene 'eminens' quia solus est quem retia non inuoluerint peccatorum. omnes intra retia erant, immo adhuc intra retia sumus, quia nemo sine peccato nisi solus Iesus, quem non cognoscentem peccatum peccatum pro nobis", + "candidate_score": 0.655313, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_104_106", + "bdc_text": "magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur . ipsum a domino puto maximis rebus conficiendis .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1067", + "psc_text": "pro . § 2 pheticae pariter ac regiae sacramenta monstrauentmonstrauerit. uideretur, inquam, incongmaincongrua praesumptio, nisi praemisisset superiora, quibus non inmerito super docentes intellexisse se conprobaret. debuit hanc adsumere confidentiam qui docebatur a domino; et mandatum quod docebatur domini erat et ipse dominus qui docebat. merito super omnes intellexit quem docebat ipsa sapientia. unde et alibi a beatus quem tu erudieris, domine, et de lege tuadocueriseum. cap. 12 § 1 Ostendit igitur quod diuinum est homines docere non posse, et ideo qui docere praesumunt nesciunt, sed agnoscit discipulus qui docetur. in quo praeter donum scientiae, quod de spiritu sancto fuerat consecutus, moralis quoque suauis est locus, quod m 1*Deut. 32,7 . 3*Luc. 22, 68 6*Matth. 16, 24 7 Matth. 05 cL 8 cf. Rom. 9, 3 12 cf. Ex. 19, 7 13 cf. Ex. 28 14 cf. Ios. 5 1cf. I Reg. 16, 13 19 cf. Ps. 118,12.66.68 ci Ps. 118,", + "candidate_score": 0.654344, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_101_103", + "bdc_text": "et In terraZweiter Vers des \"Gloria\" , womit der Chor einsetzt. ; quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1243", + "psc_text": "25.26 cf. Thren. 2,15 27 Ps. 18, 5 3 redimet GmlRml 5 sinagogae AR 7 et om. GMNP ipsum ABR 9 eoacoato GPR qaeremns 0 11 in om.M 12 ia om.GmlR 16 uel] nt MN admonemtir 0 17 cogaouit magis av 18 quando] quoaiaxn 0 20 dicit Rm2 Inquit del. Rm2 haec est inquit a 21 iocunditas GNOPRa 22 spiri- tBalia MN m aU. qui Rml 26 coronatur Mml iocunditas NOPRa orbis terrae uerba eorum? ergo quia corona gloriae est ecclesia, ideo dicitur in Canticis: egredimini et uidete regem Salomonem ir corona qua coronauit § 2 eum mater eius in die sponsalium eius et in die lucunditatisiucunditatis cordis eius. ad animas dicitur, ut e gurgustiis et claustris exeant corporalibus, extra corporis cogitationes exeant, egrediantur a cupiditatibus et a curis et a ceteris carnis istius affectibus et lubricis passionibus, supra mundum ascendant, § 3 de hoc mundo exeant, Christo occurrant, paratae", + "candidate_score": 0.65423, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_104", + "bdc_text": "magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1067", + "psc_text": "pro . § 2 pheticae pariter ac regiae sacramenta monstrauentmonstrauerit. uideretur, inquam, incongmaincongrua praesumptio, nisi praemisisset superiora, quibus non inmerito super docentes intellexisse se conprobaret. debuit hanc adsumere confidentiam qui docebatur a domino; et mandatum quod docebatur domini erat et ipse dominus qui docebat. merito super omnes intellexit quem docebat ipsa sapientia. unde et alibi a beatus quem tu erudieris, domine, et de lege tuadocueriseum. cap. 12 § 1 Ostendit igitur quod diuinum est homines docere non posse, et ideo qui docere praesumunt nesciunt, sed agnoscit discipulus qui docetur. in quo praeter donum scientiae, quod de spiritu sancto fuerat consecutus, moralis quoque suauis est locus, quod m 1*Deut. 32,7 . 3*Luc. 22, 68 6*Matth. 16, 24 7 Matth. 05 cL 8 cf. Rom. 9, 3 12 cf. Ex. 19, 7 13 cf. Ex. 28 14 cf. Ios. 5 1cf. I Reg. 16, 13 19 cf. Ps. 118,12.66.68 ci Ps. 118,", + "candidate_score": 0.649656, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_101", + "bdc_text": "et In terraZweiter Vers des \"Gloria\" , womit der Chor einsetzt. ;", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1242", + "psc_text": "terrterrae a e, eo quod, ubi erat ante fidei iucunditas, ibi nunc sit amaritudo perfidiae, uel certe mouendo caput suum et de corporalibus ad spiritalia transeundo mereatur audire, cum crediderit in Chnstum, quod corona sit gloriae. cap. 11 § 1 Quae est autem corona gloriae nisi ecclesia, quae caput suum Christum coronat ? quae iucunditas uniuersae terrae nisi domus populi christiani, aula sanctorum, de quibus scriptum est: in omnem terram exiuit sonus eorum e. in fines 2 cf. Matth. 11, 29 5*Ioh. 11, 50 10*Ps. 43,15 l2*Pa,43,12 13 cf. Rom. 11,5 20*Thren. 2, 15 24 cf. I Tliess. 2, 19 25.26 cf. Thren. 2,15 27 Ps. 18, 5 3 redimet GmlRml 5 sinagogae AR 7 et om. GMNP ipsum ABR 9 eoacoato GPR qaeremns 0 11 in om.M 12 ia om.GmlR 16 uel] nt MN admonemtir 0 17 cogaouit magis av 18 quando] quoaiaxn 0 20 dicit Rm2 Inquit del.", + "candidate_score": 0.649425, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_101", + "bdc_text": "et In terraZweiter Vers des \"Gloria\" , womit der Chor einsetzt. ;", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1243", + "psc_text": "25.26 cf. Thren. 2,15 27 Ps. 18, 5 3 redimet GmlRml 5 sinagogae AR 7 et om. GMNP ipsum ABR 9 eoacoato GPR qaeremns 0 11 in om.M 12 ia om.GmlR 16 uel] nt MN admonemtir 0 17 cogaouit magis av 18 quando] quoaiaxn 0 20 dicit Rm2 Inquit del. Rm2 haec est inquit a 21 iocunditas GNOPRa 22 spiri- tBalia MN m aU. qui Rml 26 coronatur Mml iocunditas NOPRa orbis terrae uerba eorum? ergo quia corona gloriae est ecclesia, ideo dicitur in Canticis: egredimini et uidete regem Salomonem ir corona qua coronauit § 2 eum mater eius in die sponsalium eius et in die lucunditatisiucunditatis cordis eius. ad animas dicitur, ut e gurgustiis et claustris exeant corporalibus, extra corporis cogitationes exeant, egrediantur a cupiditatibus et a curis et a ceteris carnis istius affectibus et lubricis passionibus, supra mundum ascendant, § 3 de hoc mundo exeant, Christo occurrant, paratae", + "candidate_score": 0.649352, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56_58", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_841", + "psc_text": "erudiet PR 24 erudiuit] erudit a 26 nonj et BOII 0 aduocemus R semper ad legem simus adtenti. scriptum est enim: os iusti meditabitur sapientiam et lingua eius loquetur iudicium. hoc in ueteri testamento; audi dicentem et in nouo: prope est uerbum in ore tuo et in corde tuo. § 3 et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit aa ntumTitum scnbensscribens, quia debet episcopus ampiectiamplecti eum qui secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in doctrina sana et eos qui contradicunt arguere. quod utique sollicitae atque intentae meditationis est, non perfunctoriae lectionis. et ad Timotheum scribens ait: adtende lectioni, exhortationi, doctrinae. lectio enim frequens nec intermissione aliqua destituta doctrinae munus operatur. cap. 40 § 1 Quod autem poscit ut uiuat, frequenter ostendimus huius corporis uitam uerae uitae gratiam non habere, sed illam ueram uitam fore, cuius bona unusquisque sanctorum credit se uidere in terra uiuentium. quod credimus nos", + "candidate_score": 0.649308, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_50_52", + "bdc_text": "Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_283", + "psc_text": "Iesum Christum dominum nostrum.' et pulchre uiam dixit iniquitatis, non iniquitatem, eo quod non quasi naturalis iniquitas sit in nobis, sed maiorum post peccata currentium sit adtrita uestigiis. cap. 23 § 1 Meritoque, quia uulnus grande ac uetus est, diu serpens, perfectioris medic-inae remedia deposcit obsecrans, ut domini legitima miseratione curetur. cito enim refricatur uulnus quod sanatum medicinae lege non fuerit, immo etiam seriorem curatio sentit profectum. ideoque si uirus in interiora proserpit, medicamenta foris adposita non sentit. § 2 exigit ergo medicinae ratio, ut aut sectione aut adustione curetur. msinisi enim putrefacta recidantur aut umor inutilis decoquatur, frustra medicinae manus adhibentur ad uulnera. ideoque bonus medicus huiusmodi aegrum legitime dicit esse curandum, ut possit medicina proficere. lege ergo miseretur, qui cum iustitia sapientiaque miseretur, ut ea dimittat quae scit iure posse dimitti, ne, cum alterius miseretur, se ipsum legi faciat obnoxium. Agag postquam miserationi donatus est, fecit peccare Saul:", + "candidate_score": 0.647712, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1623", + "psc_text": "ego autem si adhaeream Christo, nec mihi adpropinquat, quia, etiamsi corporis mei habeat potestatem, animae tamen meae nocere non poterit. denique perseputorespersecutores martyrum quam longe ab eorum meritis separati sunt! cap. 36 § 1 Sed forte dicas: 'quomodo sancti adhaerent deo?' et ideo sequitur: propprope e es, domine, et o mni a praecepta tua ueritas. prope est dominus omnibus, qui ubique adest, nec fugere eum possumus, si offendimus, nec fallere, si delinquimus, nec amittimus, si colamus. § 2 spectat omnia deus, omnia uidet, adsistit singulis dicens: deus ad propinquans egosum. et quomodo potest deesse alicubi deus, cum de spiritu dei legeris: spintusspiritus domini repleuit orbem terrarum?, quia ubi domini spiritus ibi dominus deus. caeumcaelum e t terram ego conpeo. dicit-dominus. ubi igitur deficit qui implet omnia aut quomodo de plenitudine eius omnes accepimus, nisi omnibus adpropinquet? cap. 37 § 1 Denique Dauid, sciens illum ubique esse et implere caelum et", + "candidate_score": 0.647487, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51_53", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_283", + "psc_text": "Iesum Christum dominum nostrum.' et pulchre uiam dixit iniquitatis, non iniquitatem, eo quod non quasi naturalis iniquitas sit in nobis, sed maiorum post peccata currentium sit adtrita uestigiis. cap. 23 § 1 Meritoque, quia uulnus grande ac uetus est, diu serpens, perfectioris medic-inae remedia deposcit obsecrans, ut domini legitima miseratione curetur. cito enim refricatur uulnus quod sanatum medicinae lege non fuerit, immo etiam seriorem curatio sentit profectum. ideoque si uirus in interiora proserpit, medicamenta foris adposita non sentit. § 2 exigit ergo medicinae ratio, ut aut sectione aut adustione curetur. msinisi enim putrefacta recidantur aut umor inutilis decoquatur, frustra medicinae manus adhibentur ad uulnera. ideoque bonus medicus huiusmodi aegrum legitime dicit esse curandum, ut possit medicina proficere. lege ergo miseretur, qui cum iustitia sapientiaque miseretur, ut ea dimittat quae scit iure posse dimitti, ne, cum alterius miseretur, se ipsum legi faciat obnoxium. Agag postquam miserationi donatus est, fecit peccare Saul:", + "candidate_score": 0.646051, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_102_104", + "bdc_text": "quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_879", + "psc_text": "posteaquam uisum amisit oculorum. uidit enim qui dixit: quis es, domine? — uidebat utique Christum quem etiam dominum fatebatur — et infra: domine, inquit, quid me uis facere? non ergo uidebat eum cuius expectabat imperium ? quibus igitur oculis uidere Paulus plus coepit nisi his, quos nobis ipse monstrauit dicens: orabo spiritu, orabo et mente? § 2 denique ut scias quia uidit orando, factum e s t, inquit, reuertenti mihi in Hierusalem. cum orarem in templo, pauorem habui, uidi illum dicentem mihi: festina et exi citius de Hierusalem; non enim recipiunt testimonium tuum de me. isti ergo ocuiioculi in uerbum dei deficiunt et dicunt: quando consolaberis 7 cf. Col. 2, 18 9*Cant. 4, 9 17 Act. 9, 5 18 Act. 9, 6 21 I Cor. 14, 15 23*Act. 22, 17-18 28 Ps. 118,82 1 domini av et om.O 2 defecit PRa 3 ait. et] add. hic Pm2 4 una MOav,", + "candidate_score": 0.645986, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_57_59", + "bdc_text": "und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht . Als Gelehrter und Lehrer war sein Ansehen groß , doch außer zwei Gutachten aus dem Jahre 1495 ist von seinen Arbeiten nichts erhalten. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_841", + "psc_text": "erudiet PR 24 erudiuit] erudit a 26 nonj et BOII 0 aduocemus R semper ad legem simus adtenti. scriptum est enim: os iusti meditabitur sapientiam et lingua eius loquetur iudicium. hoc in ueteri testamento; audi dicentem et in nouo: prope est uerbum in ore tuo et in corde tuo. § 3 et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit aa ntumTitum scnbensscribens, quia debet episcopus ampiectiamplecti eum qui secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in doctrina sana et eos qui contradicunt arguere. quod utique sollicitae atque intentae meditationis est, non perfunctoriae lectionis. et ad Timotheum scribens ait: adtende lectioni, exhortationi, doctrinae. lectio enim frequens nec intermissione aliqua destituta doctrinae munus operatur. cap. 40 § 1 Quod autem poscit ut uiuat, frequenter ostendimus huius corporis uitam uerae uitae gratiam non habere, sed illam ueram uitam fore, cuius bona unusquisque sanctorum credit se uidere in terra uiuentium. quod credimus nos", + "candidate_score": 0.643699, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_283", + "psc_text": "Iesum Christum dominum nostrum.' et pulchre uiam dixit iniquitatis, non iniquitatem, eo quod non quasi naturalis iniquitas sit in nobis, sed maiorum post peccata currentium sit adtrita uestigiis. cap. 23 § 1 Meritoque, quia uulnus grande ac uetus est, diu serpens, perfectioris medic-inae remedia deposcit obsecrans, ut domini legitima miseratione curetur. cito enim refricatur uulnus quod sanatum medicinae lege non fuerit, immo etiam seriorem curatio sentit profectum. ideoque si uirus in interiora proserpit, medicamenta foris adposita non sentit. § 2 exigit ergo medicinae ratio, ut aut sectione aut adustione curetur. msinisi enim putrefacta recidantur aut umor inutilis decoquatur, frustra medicinae manus adhibentur ad uulnera. ideoque bonus medicus huiusmodi aegrum legitime dicit esse curandum, ut possit medicina proficere. lege ergo miseretur, qui cum iustitia sapientiaque miseretur, ut ea dimittat quae scit iure posse dimitti, ne, cum alterius miseretur, se ipsum legi faciat obnoxium. Agag postquam miserationi donatus est, fecit peccare Saul:", + "candidate_score": 0.643392, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_84_86", + "bdc_text": "Urkunden , aaO , S. 189f. . Amphora erunt omnium quam hactenus salariaDie Gehaltserhöhung war beträchtlich ( vgl. Haller , aaO , S. 338). , quamquam nunc non possum totum hoc institutum ad te perscribere , quod alias accipiesIn seinen folgenden Briefen an Bullinger erwähnt Blarer nichts mehr davon. . Stuͦtgardię , Herrenbergę , Canstatt etc.", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1066", + "psc_text": "etsi interrogauero, non respondebitis mihi, dixit Iesus, et ex illo respondere non possunt et ex illo supra illos intellego qui non intellegebant, quia testimonia didici quae ille non nouit. didieididici: qui sequitur me tollat crucem suam, didici: diligite inimicoinimicos uestros. et ideo optat anathema esse Paulus pro fratribus genere, inimicis fide. cap. 11 § 1 Uideretur inconueniens esse uerecundiae prophetali huiusmodi usurpatio, eo quod praesumpserit dicere quod super omnes docentes intellexerit, cum uel legem Moyses acceperit a domino et populo eius instituta tradiderit, Aaron sacrificiommsacrificiorum omnium decurso ritu sacerdotalem docuerit disciplinam, Iesus Naue significauerisignificauerit quemadmodum circumcisio possit iterari, Samuhel unctionis pro . § 2 pheticae pariter ac regiae sacramenta monstrauentmonstrauerit. uideretur, inquam, incongmaincongrua praesumptio, nisi praemisisset superiora, quibus non inmerito super docentes intellexisse se conprobaret. debuit hanc adsumere confidentiam qui docebatur a domino; et mandatum quod docebatur domini erat et ipse dominus qui docebat. merito super omnes intellexit quem docebat", + "candidate_score": 0.643305, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_79_81", + "bdc_text": "Advocamus praestantes medicos , excellentes iurisconsultos , egregios theologos , linguarum professores peritissimosEs gelang , bedeutende Persönlichkeiten nach Tübingen zu berufen , die zwischen Mai und Dezember 1535 ihr Amt antraten , so z. B . Bartholomäus Amantius und Johann Sichard für kirchliches und weltliches Recht , Joachim Camerarius für Griechisch , Paul Constantin Phrygio für Theologie , den Mediziner Leo nhard Fuchs sowie den Gräzisten und Juristen Melchior Volmar. Vgl. Haller , aaO , S. 337f. 130*-133*. . Iungentur duo ista factiosa realium et nominalium , sic enim appellant , contubernia , ut unum sit contuberniumZur Vereinigung der beiden Bursen vgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_284", + "psc_text": "manus adhibentur ad uulnera. ideoque bonus medicus huiusmodi aegrum legitime dicit esse curandum, ut possit medicina proficere. lege ergo miseretur, qui cum iustitia sapientiaque miseretur, ut ea dimittat quae scit iure posse dimitti, ne, cum alterius miseretur, se ipsum legi faciat obnoxium. Agag postquam miserationi donatus est, fecit peccare Saul: peccauit enim in ipsa misericordia et ideo peccauit post misericordiam. 30 4*Ps. 118. 29 6 Ps. 118. 29 11 Rom.7,24. 25 2scf. I Reg. 15,8 sqq. 1 uigeat recto 0 uigere AP R uiget JINT 2 adque G 4 ait] add. V A 7 in nobis esse M 8 interius] in nos N 11 auxilium precari GO tu] add. et Αυ 14 dixit uiam MN ir qiuitatis dixit O 15 currentia PR 16 trita MN T 17 ac uetus] acatus 0 est et av 18 perfectius N 19 enim om. N 20 seriore curatione 0 curato Rml 21 uirus si", + "candidate_score": 0.643102, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_71_73", + "bdc_text": "ADB XXXIV 350-352 ; Ilse Guenther , in : Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_141", + "psc_text": "non enim qui disputant legem et non faciunt quae legis sunt, sed qui factores legis sunt iustificantur. III. LITTERA GIMEL. cap. 1 § 1 Tertia littera secundum Hebraeos Gimel, quae Latine retributio1 dicitur. denique primo statim uersu hoc ostenditur. cap. 2 § 1 Retribue, inquit, seruo tuo. quomodo supra ipse Dauid ait: non secundum peccata nostra reddas nobis neque secundum iniquitates nostras 1 cf. Ioh. 3, 14 7 cf. Ex. 7. 12 11 Ps. 118; 15 13cf. Rora. 10,4 14 Ioh. 14.6 !5*Ps. 118.16 18 cf. Rom. 2. 13 24 Ps. 118.17 25*Ps. 102- 10 1 agnoscis istud av 4 secnlaris concupiscentia refrenetur 0 concupiscentias GRm1 5 renda Am1 Rm1 6 ille Ga 8 illos serpentes om. A 9 rationabiles equi 0 et] ut AR 16 ammonet MS 17 imitatione operis J/A 18 qui om. R 19 sed _ sunt om. O iustificabuntur Mm2, add. Ex- PKcit de (om. T)", + "candidate_score": 0.641139, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_73", + "bdc_text": "Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_270", + "psc_text": "ordinem R 13 ideo G 15 ΑΔΟΑΗCXHCEIA, ΑΔΟΑΗCXHCΑΙ et similia codd. alucinatio GMNBm2 adiucinatio O ailucinatio α hallucinatio υ 16 esse quaedam O uel] et Gav 17 a quo] peryit A 18 ut OP, om. eel. pro exerceat P 19 suam om. Av diuinis scripturis 0 21 adoleseh(-c-)esae (-e) codd. 22 exerceri au 24 foret magnum saeramentum 0 illat? 25 effundens MN mentissuaeiV euaderet sanctus propheta, doceri iustificationes dei et uiam iustitiarum caelestium cognoscere gestiebat, ut non dormiret anima eius saeculi istius somno nec mundanae captus uanitatis inlecebris a persequenda ueritatis intentione difflueret. cap. 15 § 1 Qua ratione igitur doceri uelit, subtexuit dicens: s t i llauit anima mea praetaedio. confirma me in uerbisueri tuisis. aliqui codices habent donnitauitdormitauit, quia ἐνύσταξεν et ἒσταξεν duabus litteris dissonant. potuit interpres uel antiquarius scriptor hic falli: ἐνύσταξεν 'dormire' est, ἒσταξεν 'stillare'. perfectior non dormitat, qui diuinis animum intendit mysteriis — denique ipse", + "candidate_score": 0.640688, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_1", + "bdc_text": "Thomam illum Thomas Hofmann , vgl. HBBW IV [Nr. 468 ] , S. 386 , Anm. 40. , quem huc rursum abmandasti , clarissime Bullingere , non paenitebit , spero , suscepti itineris , tametsi vix iam fuerit , unde prospicerem .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_300", + "psc_text": "GMNm2Rm2aυ, c/. Erplan. ps. 43, eap. 44 16 quae AOR qui eet. av, ef. Expltm. ps. 36, eap. 78 est om. 0 17 qui] quod 0 posi uia add. et Aml ydel.) 0 21 uiuet 0 22 qui GMm10PRm1a dixerit Αμ 23 domir. e om. P iustificationum NOv ordinem non ipse disponit sibi nec pro suo arbitrio uiam carpit nec uoluptaria captat conpendia, ne recedat a signis, sed itinerarium ab imperatore accipit et custodit illud, praescripto incedit ordine, cum annis suis ambulat rectaque uia conficit iter, ut inueniat commeatuum parata subsidia. § 2 si alio ambulauent itinere, annonam non arcipit, mansionem paratam non inuenit, quia imperator his iubet haec praeparari omnia qui secuntur nec dextra nec sinistra a praescripto itinere declinant. meritoque non deficit qui imperatorem sequitur suum; moderate enim ambulat, quia imperator non quod sibi utile, sed quod omnibus possibile considerateconsiderat ideo et statiuas ordinat; § 3 tnduotriduo ambulat", + "candidate_score": 0.640378, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_50_52", + "bdc_text": "Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_284", + "psc_text": "manus adhibentur ad uulnera. ideoque bonus medicus huiusmodi aegrum legitime dicit esse curandum, ut possit medicina proficere. lege ergo miseretur, qui cum iustitia sapientiaque miseretur, ut ea dimittat quae scit iure posse dimitti, ne, cum alterius miseretur, se ipsum legi faciat obnoxium. Agag postquam miserationi donatus est, fecit peccare Saul: peccauit enim in ipsa misericordia et ideo peccauit post misericordiam. 30 4*Ps. 118. 29 6 Ps. 118. 29 11 Rom.7,24. 25 2scf. I Reg. 15,8 sqq. 1 uigeat recto 0 uigere AP R uiget JINT 2 adque G 4 ait] add. V A 7 in nobis esse M 8 interius] in nos N 11 auxilium precari GO tu] add. et Αυ 14 dixit uiam MN ir qiuitatis dixit O 15 currentia PR 16 trita MN T 17 ac uetus] acatus 0 est et av 18 perfectius N 19 enim om. N 20 seriore curatione 0 curato Rml 21 uirus si", + "candidate_score": 0.640341, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_57", + "bdc_text": "und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_841", + "psc_text": "erudiet PR 24 erudiuit] erudit a 26 nonj et BOII 0 aduocemus R semper ad legem simus adtenti. scriptum est enim: os iusti meditabitur sapientiam et lingua eius loquetur iudicium. hoc in ueteri testamento; audi dicentem et in nouo: prope est uerbum in ore tuo et in corde tuo. § 3 et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit aa ntumTitum scnbensscribens, quia debet episcopus ampiectiamplecti eum qui secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in doctrina sana et eos qui contradicunt arguere. quod utique sollicitae atque intentae meditationis est, non perfunctoriae lectionis. et ad Timotheum scribens ait: adtende lectioni, exhortationi, doctrinae. lectio enim frequens nec intermissione aliqua destituta doctrinae munus operatur. cap. 40 § 1 Quod autem poscit ut uiuat, frequenter ostendimus huius corporis uitam uerae uitae gratiam non habere, sed illam ueram uitam fore, cuius bona unusquisque sanctorum credit se uidere in terra uiuentium. quod credimus nos", + "candidate_score": 0.639482, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_102_104", + "bdc_text": "quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1013", + "psc_text": "Petschenig. r 18 ambitio et dicit tibi: 'plane meus es. § 3 nescis, quod ideo imperare te aliis feci, ut mihi ipse seruires ? nescis, quod ideo potestatem m m contuli, ut meae te subicerem potestati? an ignoras ipsi domino salutari dictum esse ab huius mundi principe, cum ei ostendisset omnia regna mundi: haec omnia tibi dabo, si procidens ad oraueris me? ante ergo ipse subicitur qui alios uult habere subiectos'. ueniunt omnia uitia et singula dicunt: 'meus es'. quem tanti conpetunt, quam uile mancipium est! cap. 40 § 1 Quomodo ergo tu, qui huiusmodi es, potes Christo dicere: tuus sum'? respondebit tibi ille: non quicumque dicit mihi 'domine domine', intrabit in regnum caelorum, non quicumque dicit mihi: tuus sum', meus est. meus plane es, si uocem non redarguat conscientia, si sermonem tuum animus aut opera non refutent. ego non nego meum esse eum qui ipse se non neget aut", + "candidate_score": 0.639019, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_103_105", + "bdc_text": "PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1067", + "psc_text": "pro . § 2 pheticae pariter ac regiae sacramenta monstrauentmonstrauerit. uideretur, inquam, incongmaincongrua praesumptio, nisi praemisisset superiora, quibus non inmerito super docentes intellexisse se conprobaret. debuit hanc adsumere confidentiam qui docebatur a domino; et mandatum quod docebatur domini erat et ipse dominus qui docebat. merito super omnes intellexit quem docebat ipsa sapientia. unde et alibi a beatus quem tu erudieris, domine, et de lege tuadocueriseum. cap. 12 § 1 Ostendit igitur quod diuinum est homines docere non posse, et ideo qui docere praesumunt nesciunt, sed agnoscit discipulus qui docetur. in quo praeter donum scientiae, quod de spiritu sancto fuerat consecutus, moralis quoque suauis est locus, quod m 1*Deut. 32,7 . 3*Luc. 22, 68 6*Matth. 16, 24 7 Matth. 05 cL 8 cf. Rom. 9, 3 12 cf. Ex. 19, 7 13 cf. Ex. 28 14 cf. Ios. 5 1cf. I Reg. 16, 13 19 cf. Ps. 118,12.66.68 ci Ps. 118,", + "candidate_score": 0.638782, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_103_105", + "bdc_text": "PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1415", + "psc_text": "Rm2 legitur eet. av 19.20 utrumque dDigis Rml et om-0 21 propheta perfectus O 23 merito] add. eigo v uerbaJ eloquia NOPav super me1 et fauum ori meo. sponsa Christi os suum sponso aperuit. percepit omni melle dulciora praecepta et ideo testata est dicens: fauces eius dulcedinis et totus desiderium. delectata igitur tenuit eum et non dimisit eum. et introduxi, inquit. eum in domum matris meae et min secretum eius quae me concepit. § 2 fortasse domus est min qua praefulget moralium disciplina, secretum autem illud in quo sunt altiora mysteria. merito ergo concupiscebat praecepta domini, in quibus diuinae gratiae mella redolebant. an non omm melle dulcior peccatorum remissio, non omni flore gratior resurrectio mortuorum? cap. 12 § 1 Quartus uersiculus: respice in me et mis er er e mei secundum iudicium diligentium nomen tuum. pulchre addidit: respice in me et miserere mei, quia respicit et iratus, ut respexit super", + "candidate_score": 0.638588, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_76_78", + "bdc_text": "s. Alfons M. Stickler , in : LThK III 205 . de iudiciis et paucissima alia propter practicam , ut vocant , legatDer neue Inhaber des Lehrstuhls für Kirchenrecht , Bartholomäus Amantius , traf am 10 . Mai 1535 in Tübingen ein ( vgl. Haller , aaO , S. 337 ) . .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_453", + "psc_text": "si uita redarguat quod doctrina praesumat et iudicio dei damnanda committat? is enim, qui in iudiciis 4 I Tim. 4. 14 i). 16 Ps. 49, 16 10 ef. Matth. 13, 4 2 speraui Ca 6 uerbo G 7 factis uerba v deformet MSPRT 9 ipse X obmutiscit Am1Pm2Rm2 11 tuo]add. sunt enim (et Ta) tempora temptarionum Gm2Tm2a ne] add. radicem habentes o 12 ad (af-)ferant AMm1 PRTa 13 NuncJ non Aml utrum] uerum Cml 14 est enim AGinlR 17 cogitasti AGOPRv iustitias Oln. Cml meas om. AGOJPR adsumes C 20 correptionem 0 est tamen 0 21 offendat Cnil effundat GOP maJitie Cml 23 posset X 25 aufertur Cm1Mm2Pm2T 26 commemoretur AR praesertim — redarguat om. X uitam T docere M doceri XPmlT doctrinam Rml 27 committatur R is] ipse 0 qui in in —] desinit C dei sperat, seruare potest uerbum ueritatis, quia. dum ueretur poenam, custodit gratiam. cap. 29", + "candidate_score": 0.637795, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_49_51", + "bdc_text": "Hermelink , aaO , S. 208 und Reg. ; Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_283", + "psc_text": "Iesum Christum dominum nostrum.' et pulchre uiam dixit iniquitatis, non iniquitatem, eo quod non quasi naturalis iniquitas sit in nobis, sed maiorum post peccata currentium sit adtrita uestigiis. cap. 23 § 1 Meritoque, quia uulnus grande ac uetus est, diu serpens, perfectioris medic-inae remedia deposcit obsecrans, ut domini legitima miseratione curetur. cito enim refricatur uulnus quod sanatum medicinae lege non fuerit, immo etiam seriorem curatio sentit profectum. ideoque si uirus in interiora proserpit, medicamenta foris adposita non sentit. § 2 exigit ergo medicinae ratio, ut aut sectione aut adustione curetur. msinisi enim putrefacta recidantur aut umor inutilis decoquatur, frustra medicinae manus adhibentur ad uulnera. ideoque bonus medicus huiusmodi aegrum legitime dicit esse curandum, ut possit medicina proficere. lege ergo miseretur, qui cum iustitia sapientiaque miseretur, ut ea dimittat quae scit iure posse dimitti, ne, cum alterius miseretur, se ipsum legi faciat obnoxium. Agag postquam miserationi donatus est, fecit peccare Saul:", + "candidate_score": 0.637436, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_72_74", + "bdc_text": "Ilse Guenther , in : Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui . Mittentur et alii duo canonum praelectoresDer verstorbene Konrad Blicklin ( vgl . oben Anm. 10 ) , Peter Neser und Jakob Kalt waren die Inhaber der drei Lehrstühle für Kirchenrecht ( vgl. Finke , aaO , S. 216 ) .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_270", + "psc_text": "ordinem R 13 ideo G 15 ΑΔΟΑΗCXHCEIA, ΑΔΟΑΗCXHCΑΙ et similia codd. alucinatio GMNBm2 adiucinatio O ailucinatio α hallucinatio υ 16 esse quaedam O uel] et Gav 17 a quo] peryit A 18 ut OP, om. eel. pro exerceat P 19 suam om. Av diuinis scripturis 0 21 adoleseh(-c-)esae (-e) codd. 22 exerceri au 24 foret magnum saeramentum 0 illat? 25 effundens MN mentissuaeiV euaderet sanctus propheta, doceri iustificationes dei et uiam iustitiarum caelestium cognoscere gestiebat, ut non dormiret anima eius saeculi istius somno nec mundanae captus uanitatis inlecebris a persequenda ueritatis intentione difflueret. cap. 15 § 1 Qua ratione igitur doceri uelit, subtexuit dicens: s t i llauit anima mea praetaedio. confirma me in uerbisueri tuisis. aliqui codices habent donnitauitdormitauit, quia ἐνύσταξεν et ἒσταξεν duabus litteris dissonant. potuit interpres uel antiquarius scriptor hic falli: ἐνύσταξεν 'dormire' est, ἒσταξεν 'stillare'. perfectior non dormitat, qui diuinis animum intendit mysteriis — denique ipse", + "candidate_score": 0.637269, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_3", + "bdc_text": "De Conrado LuthardoZur Situation Konrad Lüthards vgl. HBBW IV [Nr. 367 ] , S. 149f , Anm. 4f. nihil nunc polliceor , sed referam tamen in catalogum aliorum , quibus consultum cupio , nec excidere mihi patiar , suo tempore hunc quoque vocaturus .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1373", + "psc_text": "hereditas. uidens haec propheta dicit ad Christum: tempus faciendi, domine; non 'lubendi' inquit, sed 'faciendi', quia non legatus neque nuntius, sed dominus saluaturus erat populum suum. et ille quidem tempus sciebat et non differebat, sed nos nesciebamus quo melius tempore subueniret. 2*Ps. 118, 126 9.24 Ps. 118,126 12 ci. Ioh. 1, 29 18 cf. vai. 1, 6 19 cf. Luc. 8, 4.3 1 ablyto A. abolyto R cyrografo (-pho) eodd. delictoram 0 3 in- commodo PmlT 6 sanctus om.a luxoriam ARml 9 arguet P urgit Bml 10 inquid Pml 12 urgnetur N P 14 praecepta tua 0 15 mysterium Mm2NOPTa 16 omnis] add. erat Mm2 17 titubat a te R 18 qui om-Gv inponere Gv 19 in om.a medicis MNOPRTa 20 cohibat APRtnl genti- bus] add. cui a 21 loetale AMNPm2 22 restringere medici 0 25 inquid Rml 26 quidem om O 27 sedj et GMm2PRa 28 snbueniretj add. iam", + "candidate_score": 0.636499, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_49_51", + "bdc_text": "Hermelink , aaO , S. 208 und Reg. ; Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_284", + "psc_text": "manus adhibentur ad uulnera. ideoque bonus medicus huiusmodi aegrum legitime dicit esse curandum, ut possit medicina proficere. lege ergo miseretur, qui cum iustitia sapientiaque miseretur, ut ea dimittat quae scit iure posse dimitti, ne, cum alterius miseretur, se ipsum legi faciat obnoxium. Agag postquam miserationi donatus est, fecit peccare Saul: peccauit enim in ipsa misericordia et ideo peccauit post misericordiam. 30 4*Ps. 118. 29 6 Ps. 118. 29 11 Rom.7,24. 25 2scf. I Reg. 15,8 sqq. 1 uigeat recto 0 uigere AP R uiget JINT 2 adque G 4 ait] add. V A 7 in nobis esse M 8 interius] in nos N 11 auxilium precari GO tu] add. et Αυ 14 dixit uiam MN ir qiuitatis dixit O 15 currentia PR 16 trita MN T 17 ac uetus] acatus 0 est et av 18 perfectius N 19 enim om. N 20 seriore curatione 0 curato Rml 21 uirus si", + "candidate_score": 0.635812, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_103_105", + "bdc_text": "PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_402", + "psc_text": "m e dominus deus, quoniam loquetur pacem in plebem suam et super sanctos suos et in eos qui conuertunt ad ipsum cor suum. uerumtamen prope timentes eum salutare ipsius, ut inhabitet gloria in terra nostra. § 2 totus hic locus IesimiIesum dominum sonat, qui uiuificauitmortuos, Lazarum ante passionem, plurimos tempore propriae passionis. ipse est misericordia, utpote remissio peccatorum. ideo dicit 'ostende', quem uidere possit in corpore; nam deum in maiestate sua uidere non poterat, quia deum nemo uidit umquam. auidus propheta desiderat uidere quem sperat tenere, quem si uiderit desiderat propriis manibus conprehendere. § 3 ideoque ait: et sa1utare tuum da 4 cf. Ps. 84, 8 5 cf. Ps. 84,2 7*Gen. 3. 19 12*Ps. 81, 7—10 21 cf. loh. 11, 43—44 22 cf. Matth. 27, 52 25 Ioh. 1,18 27 Ps. 84, 8 2 quem] quin Mm2 hoc est om. GmlMNOPB 3 pr. et] est 0, om. MNT ueniae 0", + "candidate_score": 0.635154, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_116_118", + "bdc_text": "ac reliqu[is ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. . Bene vale , mi venerande et charissimis charior Bullingere . Tubingę , 15 .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1425", + "psc_text": "15 transiret Mm2NTa 16 reuertamus O addidit] ait NPTa 17 speciosus Jf esse gressus v est M, om.a itaque] fori. utique 18 dictum) add. esse 0 19 nec Rml adstrictus teneretur 0 20 igitur 0 21 carnem Rml in ipso calciamento om.P calciamento om.NTa 22 impedimento 0 incensus Rml 23 ergo se GOv carnem GOPmlRmlv camis MNTa anima] add. uel Tv ecclesiasticam 0 ecclesia v gratiam OPmlRv ecclesiastica gratia deleut LXII. Ambrus. Pars 5. Petschenig. 25 suum non inquinet luto corporali nec in uitiorum merset uoraginem, si castiget carnem suam, ne moretur ad cursum et aruinae pinguis pondere degrauetur. § 3 bonum calciamentum animae pudicitia est, bonus gressus est in uestigio castitatis. sapientia autem amictus est animae, unde scriptum est : honora eam, et amplectetur t e. utamur igitur corpore tamquam calciamento ad inferioris opera uirtutis, ad ministerium, non ad praeceptum, ad obsequium, non ad delectationem, ad oboedientiam, non ad", + "candidate_score": 0.634425, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65_67", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor . Sowohl als Humanist wie auch als Jurist genoß Simler hohes Ansehen . Anfang 1535 lähmte ihn ein Schlaganfall. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_10", + "psc_text": "'seminate' prius 'ad iustitiam', sed etiam 'uindemiate', inquit, 'ad fructum uitae', et sic 'inluminate lumen cognitionis', ut perfectio non solum consitis, sed etiam receptis4 fructibus adprobetur. in pnmoprimo quoque psaimopsalmo hunc ordinem tenuit, ut in uia ambulandum doceret prius et tunc in lege meditandum. qui enim non abiit in consilio impioriunimpiorum, utique de pietatis uia et iustitiae semita non recessit meritoque in uia ambulans beatus pronuntiatur et die ac nocte meditationem legis exercens habet gratiam beatitudinis. cap. 3 § 1 Quam institutionem secutus Salomon librum de Prouerbiis scripsit, quo moralem locum uberius expressit. naturalem in Ecclesiaste, mysticum in Canticis canticonlmcanticorum. quamquam si diligenter discutias, et in Prouerbiis mystica pleraque repperies et in Canticis moralium suauitatem. nam utique mysticum est: sapientia § 2 aedificauit sibi domum et subdidit columnas septem; interfecit suas nostiashostias et cetera. nochoc quoque in Canticis, licet tam mysticum quam morale, in quo blanditiarum suauitas et affectus amantis", + "candidate_score": 0.634032, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_64_66", + "bdc_text": "Hier lehrte er zunächst bei den Artisten und gab 1512 als erster in Deutschland eine griechische Grammatik heraus . Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor . Sowohl als Humanist wie auch als Jurist genoß Simler hohes Ansehen .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_267", + "psc_text": "formamque meritorum. ille autem, qui didicerit primo mysteria dei, deinde ordinem mysteriorum, exercetur in mirabilibus dei. cap. 13 § 1 Graecus ἀδολεχήσω posuit, quod dicitLatinushalucinabor. in quo uidetur esse aliqua sennonissermonis offensio secundum uulgarem consuetudinem, quia ἀδολεσχη̃σαι uulgo aestimatur uel halucinari uel plus quam opcrtetoportet aliquid loqui et superfluum uideri, quod audienti fastidio est; et uidetur esse praeter ordinem, cum ordo rerum uideatur adferre fastidium, ut si causam uelis enarrare aliquam et ordinem serues, auditor autem ad rerum festinet exitum, superiora fastidit. sed non potest plene instrui nisi qui ordine sui cuncta cognouerit; § 2 inde non solum factum deprehenditur, sed etiam facti pondus et facientis affectus. ideoque Dauid quasi bonus sui iudex atque arbiter prope usque ad fastidium uult doceri et uel superfluo inmorari tempore quam necessarium ordinem praeterire. ἀδολεσχία enim uel halucinatio uidetur longa quaedam esse meditatio uel morosa quaedam mentis intentio: a quo non longe abest exercitium", + "candidate_score": 0.63322, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_117_119", + "bdc_text": "Bene vale , mi venerande et charissimis charior Bullingere . Tubingę , 15 . fe [bruarii ]Randtext im engen Einband nicht zugänlich. .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1425", + "psc_text": "15 transiret Mm2NTa 16 reuertamus O addidit] ait NPTa 17 speciosus Jf esse gressus v est M, om.a itaque] fori. utique 18 dictum) add. esse 0 19 nec Rml adstrictus teneretur 0 20 igitur 0 21 carnem Rml in ipso calciamento om.P calciamento om.NTa 22 impedimento 0 incensus Rml 23 ergo se GOv carnem GOPmlRmlv camis MNTa anima] add. uel Tv ecclesiasticam 0 ecclesia v gratiam OPmlRv ecclesiastica gratia deleut LXII. Ambrus. Pars 5. Petschenig. 25 suum non inquinet luto corporali nec in uitiorum merset uoraginem, si castiget carnem suam, ne moretur ad cursum et aruinae pinguis pondere degrauetur. § 3 bonum calciamentum animae pudicitia est, bonus gressus est in uestigio castitatis. sapientia autem amictus est animae, unde scriptum est : honora eam, et amplectetur t e. utamur igitur corpore tamquam calciamento ad inferioris opera uirtutis, ad ministerium, non ad praeceptum, ad obsequium, non ad delectationem, ad oboedientiam, non ad", + "candidate_score": 0.631709, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65_67", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor . Sowohl als Humanist wie auch als Jurist genoß Simler hohes Ansehen . Anfang 1535 lähmte ihn ein Schlaganfall. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_747", + "psc_text": "apostolus: placeo mihi, ait, in infirmitatibus, in iniuriis, in necessitatibus, in persecutionibus, in angustiis. cum enim conplacet in infirmitatibus et non frangitur animo nec cedit iniuriae, discere iustificationes dei et meruit et impleuit. ergo hic humiiastihumiliasti me, hoc est: diuersis temptationibus et incommodis exercuisti, dicit. quod aperuit et Symmachus scribens: profuit mihi quod adflictus sum, ut discerem iustitias tuas. § 2 ergo qui humiliatur non deiciat animum neque frangat, sed magis humiliando proficiat, ut superbum humilitate sua mitiget, insolentes morum seueritate confundat, contumeliosos patientia sua frangat, auaros nonnumquam etiam aequanimitate dispendii a iurgii intentione deducat. sic enim legisti, quia iustificata 13*Ps. 118, 71 15 II Cor. 12,10 19 Ps. 118, 71 21 Symmachus Ps. 118, 71 27*Luc. 7, 35 1 coacessit P mentes JlmlPtnl humana 0 2 coalescat NTa 3 coagolato GMNPml 4 itaque 0 gratiae A.B. add. et Mm2N 5 proferebant AG 6 hi eras. R si] cum 0", + "candidate_score": 0.631025, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_73", + "bdc_text": "Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1063", + "psc_text": "qui in lege meditatur semper dies est et lumen sine defectu, quod nullae tenebrae noctis interpolent. alioquin quomodo neglegentiorem in processu operis declararet quem diligentiorem in ipsis operis sui propheta principiis esse uoluisset? in die ergo meditatur legis et euangelii praedicator. cap. 9 § 1 Et fortasse illi qui nouum non recipiunt testamentum in nocte legerunt et ideo nescierunt neque intellexerunt. unde saluator, ne etiam nos legeremus in tenebris, admonet dicens ambulandum in die, quia non offendat qui in die ambulat; uidet enim gratiam lucis. qui enim ambulat in tenebris, scopulum offensionis incurrit. cap. 10 § 1 Sequitur uersus tertius: super omnes docentes ifte i ntelle x i, quia testimonia tua meditatio mea est. doctrinam profitentur scribae Iudaeorum, quia legem et prophetas ipsi priores habere meruerunt. sed illi profitentur docere, sed non docent. ei autem populo qui ex gentibus eonpetitconpetit dicere: super omnes docentes me inteilexi, quia illi non intellexerunt.", + "candidate_score": 0.629759, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_11_13", + "bdc_text": "Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. . Missi facti sunt doctores aliquotVgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_283", + "psc_text": "Iesum Christum dominum nostrum.' et pulchre uiam dixit iniquitatis, non iniquitatem, eo quod non quasi naturalis iniquitas sit in nobis, sed maiorum post peccata currentium sit adtrita uestigiis. cap. 23 § 1 Meritoque, quia uulnus grande ac uetus est, diu serpens, perfectioris medic-inae remedia deposcit obsecrans, ut domini legitima miseratione curetur. cito enim refricatur uulnus quod sanatum medicinae lege non fuerit, immo etiam seriorem curatio sentit profectum. ideoque si uirus in interiora proserpit, medicamenta foris adposita non sentit. § 2 exigit ergo medicinae ratio, ut aut sectione aut adustione curetur. msinisi enim putrefacta recidantur aut umor inutilis decoquatur, frustra medicinae manus adhibentur ad uulnera. ideoque bonus medicus huiusmodi aegrum legitime dicit esse curandum, ut possit medicina proficere. lege ergo miseretur, qui cum iustitia sapientiaque miseretur, ut ea dimittat quae scit iure posse dimitti, ne, cum alterius miseretur, se ipsum legi faciat obnoxium. Agag postquam miserationi donatus est, fecit peccare Saul:", + "candidate_score": 0.629221, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_84_86", + "bdc_text": "Urkunden , aaO , S. 189f. . Amphora erunt omnium quam hactenus salariaDie Gehaltserhöhung war beträchtlich ( vgl. Haller , aaO , S. 338). , quamquam nunc non possum totum hoc institutum ad te perscribere , quod alias accipiesIn seinen folgenden Briefen an Bullinger erwähnt Blarer nichts mehr davon. . Stuͦtgardię , Herrenbergę , Canstatt etc.", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1346", + "psc_text": "in lacte baptizata est. ideo mirantur eam uirtutes dicentes: quae est haec quae ascendit dealbata ? ante paululum dicebat: nigra sum. nunc dealbata cernitur et ascendit ad caelum et innixa dei uerhouerbo alta iam penetrat. nec inmerito illic aquammaquarum abundantia. ubi Christus. ut mens humana repleri cupiat. has sitit aquas ceruus, quas cum biberit sitire non possit. has aquas sitit propheta, cum dicit: sitiuit in te anima mea. § 3 sedet ergo Christus super abundantiam aquarum et super plemtndinemplenitudinem. et ideo qui baptizatur in lacte dicit: et nos omnes de plenitndineplenitudine eius accepimus. unde et oculus suppliciorum non alienus est ab ecclesia. quia, etsi baptizabat Iohannes in Aenon. baptizabat iuxta Salim, ubi erat aquarum abundantia et duodecim fontes et septuaginta palmarum arbores. cap. 22 § 1 Hos fontes habet ecclesia. hoc est in ueteri testamento duodecim patriarchas, in nouo duodecim apostolos. ideoque dictum est: in ecclesia benedicamus dominum deum de", + "candidate_score": 0.627381, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_60_62", + "bdc_text": "Karl Konrad Finke , Die Tübinger Juristenfakultät 1477-1534 . Rechtslehrer und Rechtsunterricht von der Gründung der Universität bis zur Einführung der Reformation , Tübingen 1972 . - Contubernium 2 , S. 113-118. .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1067", + "psc_text": "pro . § 2 pheticae pariter ac regiae sacramenta monstrauentmonstrauerit. uideretur, inquam, incongmaincongrua praesumptio, nisi praemisisset superiora, quibus non inmerito super docentes intellexisse se conprobaret. debuit hanc adsumere confidentiam qui docebatur a domino; et mandatum quod docebatur domini erat et ipse dominus qui docebat. merito super omnes intellexit quem docebat ipsa sapientia. unde et alibi a beatus quem tu erudieris, domine, et de lege tuadocueriseum. cap. 12 § 1 Ostendit igitur quod diuinum est homines docere non posse, et ideo qui docere praesumunt nesciunt, sed agnoscit discipulus qui docetur. in quo praeter donum scientiae, quod de spiritu sancto fuerat consecutus, moralis quoque suauis est locus, quod m 1*Deut. 32,7 . 3*Luc. 22, 68 6*Matth. 16, 24 7 Matth. 05 cL 8 cf. Rom. 9, 3 12 cf. Ex. 19, 7 13 cf. Ex. 28 14 cf. Ios. 5 1cf. I Reg. 16, 13 19 cf. Ps. 118,12.66.68 ci Ps. 118,", + "candidate_score": 0.626134, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_71_73", + "bdc_text": "ADB XXXIV 350-352 ; Ilse Guenther , in : Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_273", + "psc_text": "iam nos dies debet repperire uel iudicii uel mortis, ne uiduatos 5*Ps. 118, 28 7 Ps. 118, 28 11 *Ps. 131. 4 13 ef. Cant. 5, 2 21 Origenes Ps. 118. 28 25*Prou. 27.15 28 ef. Matth. 24, 20 1 iustitiarum] iustificationum MN 2 caelitus G caelestibus PR 3 huius O somnum Gav uanitafu] uoluptatis 0 5 ergo AMOav dicens] add. IIII APR 9 νυστάζειν et στάζειν v perfectos a 11 aut] et N 14 domino condere MO 16 exprimitur MNPmlT 17 curas a 18 caput AOP cogitationis NT 19 sicut Qm. v 20 dormitauit] add. non N 21 origenis MmlPml 24 minuta N monita Pml 26 hiemali in (om. M) die MN qua a 28 praeuidere MN aut] uel ANav, cf. tractat. 5. ewp. 35 uiriditatibus prosperoram et omni spoliatos secundorum flore successuum exitus mortis inueniat. cap. 17 § 1 Caueamus ergo, ne unusquisque nostrum eiciatur de statu mentis", + "candidate_score": 0.625974, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_71_73", + "bdc_text": "ADB XXXIV 350-352 ; Ilse Guenther , in : Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1063", + "psc_text": "qui in lege meditatur semper dies est et lumen sine defectu, quod nullae tenebrae noctis interpolent. alioquin quomodo neglegentiorem in processu operis declararet quem diligentiorem in ipsis operis sui propheta principiis esse uoluisset? in die ergo meditatur legis et euangelii praedicator. cap. 9 § 1 Et fortasse illi qui nouum non recipiunt testamentum in nocte legerunt et ideo nescierunt neque intellexerunt. unde saluator, ne etiam nos legeremus in tenebris, admonet dicens ambulandum in die, quia non offendat qui in die ambulat; uidet enim gratiam lucis. qui enim ambulat in tenebris, scopulum offensionis incurrit. cap. 10 § 1 Sequitur uersus tertius: super omnes docentes ifte i ntelle x i, quia testimonia tua meditatio mea est. doctrinam profitentur scribae Iudaeorum, quia legem et prophetas ipsi priores habere meruerunt. sed illi profitentur docere, sed non docent. ei autem populo qui ex gentibus eonpetitconpetit dicere: super omnes docentes me inteilexi, quia illi non intellexerunt.", + "candidate_score": 0.625784, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_107", + "bdc_text": "De mea in cęna Christi sententia nolim te sollicitum et anxium esseBlarer hatte Bullinger am 7 .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1420", + "psc_text": "ubi animus inquietus est, non est tranquillitas mentis ubi animus exagitatur obnoxiae stimulis conscientiae. quomodo securitas. § 4 ubi diuersarum pugna est passionum, ubi conflictus grauium concitationum ? unde dominus definiens quid sit pacem habere ait: pacem relinquo uobis, pacem meam do uobis; non sicut mundus dat ego do uobis, ostendens pacem quam mundus dat uerae pacis gratiam non habere. ideoque non in homine esse pacem uolens docere addidit: pacem relinquo uobis, et iterum: pacem meam do uobis. denique propheta dicebat: pax pax; et ubi est pax? manifestum est igitur eum de titubatione suae dixisse sententiae, in qua animi. non corporis titubauerat gressus. 3*Ps. 118, 133 10 Prou. 20. 18 (24) ll*Ps. 72, 2—3 20-23*Ioh. 14, 27 25*Hier. 6. 14 def. A 1 iudicemur (sie) aspectu 0 3 sequitur om.ax add. V G quintas uersieulas Mm2N Rm2 uersus quintus v 4 mei 31 5 pro mn.GmlRml affectibus 0 eifectibus Pml", + "candidate_score": 0.625142, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_107", + "bdc_text": "De mea in cęna Christi sententia nolim te sollicitum et anxium esseBlarer hatte Bullinger am 7 .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1444", + "psc_text": "uersus septimus N P 14 iustitias OPav 16 descendens 0 20 imponeret Ov suam om.O 21 israhel R Uitl turbarentur R perturbarentur Ov 22 faciem AG 24 fuJgor est] fulgorem AR 25 pr. in om.AGPR alt. in om.AMm1NPR intellectus est spiritalis Pm2Rml 26 aixerat v 27 faciem suam 0 hiesus AGPR iam non per uelamen, sed facie reuelata et presbyteros adloquebatur et populum et nemo trepidabat, cum utique et ipsi dixerit deus, quod cum ipso ita esset futurus ut fuit cum Moyse et eum similiter inluminaret gestorum utique, non uultus gloria, hoc significante spiritu sancto, quod uenturus esset Iesus uerus, ad quem si quis conuerteretur et eum uellet audire, de corde suo uelamen auferretur etreuelata facie uerum saluatorem uideret. cap. 28 § 1 Ergo deus omnipotens pater, qui in Moysi facie excaecauit populum Iudaeorum non duritia, sed praescientia nec malitia, sed aequitate atque iustitia — ipsi enim sibi posuere uelamen", + "candidate_score": 0.623842, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_60_62", + "bdc_text": "Karl Konrad Finke , Die Tübinger Juristenfakultät 1477-1534 . Rechtslehrer und Rechtsunterricht von der Gründung der Universität bis zur Einführung der Reformation , Tübingen 1972 . - Contubernium 2 , S. 113-118. .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_841", + "psc_text": "erudiet PR 24 erudiuit] erudit a 26 nonj et BOII 0 aduocemus R semper ad legem simus adtenti. scriptum est enim: os iusti meditabitur sapientiam et lingua eius loquetur iudicium. hoc in ueteri testamento; audi dicentem et in nouo: prope est uerbum in ore tuo et in corde tuo. § 3 et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit aa ntumTitum scnbensscribens, quia debet episcopus ampiectiamplecti eum qui secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in doctrina sana et eos qui contradicunt arguere. quod utique sollicitae atque intentae meditationis est, non perfunctoriae lectionis. et ad Timotheum scribens ait: adtende lectioni, exhortationi, doctrinae. lectio enim frequens nec intermissione aliqua destituta doctrinae munus operatur. cap. 40 § 1 Quod autem poscit ut uiuat, frequenter ostendimus huius corporis uitam uerae uitae gratiam non habere, sed illam ueram uitam fore, cuius bona unusquisque sanctorum credit se uidere in terra uiuentium. quod credimus nos", + "candidate_score": 0.623566, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_90", + "bdc_text": "ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1226", + "psc_text": "id est] idem Mml, aàd. ut GMNa iuerit in me O 20 se om.AR 22 ai te] rite AGPR uideat] uel adeat AR audiat GM uiderit 0 adeat P 23 abscindat MNv superflue NPRTa habens Ta corporis] add. sis Tm2a animae, qua examinantur quaecumque audiuntur, habeant amputatam, qui ea altitudine qua scriptum est audire non possunt. cap. 3 § 1 Meritoque hanc litteram 'firmamentum' alii interpretati sunt, quod cum superiore interpretatione concurrit; nisi enim unusquisque audierit quid sequi debeat, nemo firmatur. in officio igitur audiendi omnium firmamentum est. cap. 4 § 1 Dicit igitur tibi in Threnis Hieremias propheta per hanc litteram: 'audi'. et ut scias mysticum esse quod audire debeas, subiecit huiusmodi seriem huic litterae: abstulit omnes fortes meos dominus de medio mei, uocauit in me tempus, ut contereret in me electos meos; lacum calcauit dominus uirgini filiae Iudae. § 2 non tunc abstulit omnes Iudaeae fortes dominus, quando", + "candidate_score": 0.623094, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_107", + "bdc_text": "De mea in cęna Christi sententia nolim te sollicitum et anxium esseBlarer hatte Bullinger am 7 .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_470", + "psc_text": "statim uersu requiem suam postulat, quia ipse litterae septimus numerus est quietis. quae autem maior requies quam ut in uerbo dei requiescat atque eius se gratia et consolatione demulceat ? cap. 2 § 1 Memento, inquit, domine, uerbiueri tui seruo tuo, in quo mihi spem dedisti. uerbimiuerbum dei deiectos nos atque depressos ad caelestem gratiam prouocauit, ut desideremus aeternitatem, despiciamus praesentia, temporalium incuriosi futura et inuisibilia requiramus. uocat igitur nos ad se dei uerbum, sicut habes scriptum: uenite ad me omnes qui laboratis et onerati estisetestis egouo reficiam.ideoquespquamur uocantem dominum Iesum. ut a saecularibus ad perpetua transeamus nosque ipsos regere nouerimus. cap. 3 § 1 Ergo Dauid, quoniam saepe responsis erat inuitatus caelestibus, quibus reinunerationem fidei meritorumque speraret 13 cf. Gen. 2, 2—3 15*Ps. 118. 49 20*Matth. 11. 28 5 affectu] add. Explicit de littera VI (sexta P). Incipit de littera VII (septima P) APR, mn. cet. 8 Incipit littera.", + "candidate_score": 0.617614, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_839", + "psc_text": "§ 1 Sequitur uersus quintus: ueniant mihi miserationes tuae et niuamuiuam, quoniam lex tua me ditatio mea est. cui lex dei meditatio est, huic praesto sunt misericordiae, ut uiuat in aeternum. quomodo enim beatus quis potest esse sine miseratione diuina? beatus autem qui in lege domini die ac nocte meditatur. sed qui meditatur § 2 in lege eruditur in lege et quem lex erudierit dominus erudiuit, qui locutus est legem. ideoque scriptum est: b e at u s quem tu erudieris, domine, et de lege tua docueris eum. discamus ergo et nos in lege meditari, non auocemur saecularibus inlecebris, non occupemur inpedimentis, sed 4.13*Ps. 118,76 6*Matth.10,19—20 17*Ps. 118.77 21 cf. Ps. 1, 1-2 24*Ps. 93,12 1 non] add. in Rml omni passioae A 2 digna Ov ex diuina GM diuina cet. a consolatio APTa pro christoiVa 3 Christi] dominiO 4 uerbum] eloquium 0 5 seruo tuo om.N 8 dabitur] add.", + "candidate_score": 0.614479, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_270", + "psc_text": "ordinem R 13 ideo G 15 ΑΔΟΑΗCXHCEIA, ΑΔΟΑΗCXHCΑΙ et similia codd. alucinatio GMNBm2 adiucinatio O ailucinatio α hallucinatio υ 16 esse quaedam O uel] et Gav 17 a quo] peryit A 18 ut OP, om. eel. pro exerceat P 19 suam om. Av diuinis scripturis 0 21 adoleseh(-c-)esae (-e) codd. 22 exerceri au 24 foret magnum saeramentum 0 illat? 25 effundens MN mentissuaeiV euaderet sanctus propheta, doceri iustificationes dei et uiam iustitiarum caelestium cognoscere gestiebat, ut non dormiret anima eius saeculi istius somno nec mundanae captus uanitatis inlecebris a persequenda ueritatis intentione difflueret. cap. 15 § 1 Qua ratione igitur doceri uelit, subtexuit dicens: s t i llauit anima mea praetaedio. confirma me in uerbisueri tuisis. aliqui codices habent donnitauitdormitauit, quia ἐνύσταξεν et ἒσταξεν duabus litteris dissonant. potuit interpres uel antiquarius scriptor hic falli: ἐνύσταξεν 'dormire' est, ἒσταξεν 'stillare'. perfectior non dormitat, qui diuinis animum intendit mysteriis — denique ipse", + "candidate_score": 0.614083, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_89", + "bdc_text": "Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_415", + "psc_text": "quasi ex absente fit praesens uerbum in cordibus nostris. et rursus, cum aliquid nobis subobscurum est, tamquam subducitur uerbum et 2 d. Ps. 67,5 3 cf. Ps. 67, 34 5.7* Cant. 2, 8 7 cf, III Reg. 21 (20), 28 10 Ps. 124, 2 2 septemtrione GP 3 caelos — 7 montes om. N 6 et] ecce 0 7 montes] add. salit si sis mons 0 8 est] add. et v ubi ergo salit om. N 11 non potes ftM. P nec] non Mm2NP 12 si] sic 0 ita transiliat om- AimlOPR 16 assiduo a uerbum av 17 uidit ORml 18 odorem] ore NTml ora Tm2 patientur Au 20 iste om. MN 21 ipse om. a M oidentur NT 26 inueniri 0m2 27 uerbum-rursus om. N in om. 0 rursum MOT 28 tamquam - et om.b tamquam absentis aduentum desideramus et iterum apparens ostendit se nobis, tamquam praesens sit nobis", + "candidate_score": 0.612346, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_85", + "bdc_text": "Amphora erunt omnium quam hactenus salariaDie Gehaltserhöhung war beträchtlich ( vgl. Haller , aaO , S. 338). , quamquam nunc non possum totum hoc institutum ad te perscribere , quod alias accipiesIn seinen folgenden Briefen an Bullinger erwähnt Blarer nichts mehr davon. .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1226", + "psc_text": "id est] idem Mml, aàd. ut GMNa iuerit in me O 20 se om.AR 22 ai te] rite AGPR uideat] uel adeat AR audiat GM uiderit 0 adeat P 23 abscindat MNv superflue NPRTa habens Ta corporis] add. sis Tm2a animae, qua examinantur quaecumque audiuntur, habeant amputatam, qui ea altitudine qua scriptum est audire non possunt. cap. 3 § 1 Meritoque hanc litteram 'firmamentum' alii interpretati sunt, quod cum superiore interpretatione concurrit; nisi enim unusquisque audierit quid sequi debeat, nemo firmatur. in officio igitur audiendi omnium firmamentum est. cap. 4 § 1 Dicit igitur tibi in Threnis Hieremias propheta per hanc litteram: 'audi'. et ut scias mysticum esse quod audire debeas, subiecit huiusmodi seriem huic litterae: abstulit omnes fortes meos dominus de medio mei, uocauit in me tempus, ut contereret in me electos meos; lacum calcauit dominus uirgini filiae Iudae. § 2 non tunc abstulit omnes Iudaeae fortes dominus, quando", + "candidate_score": 0.612137, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 11, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Quaestiones-Evangeliorum", + "max_score": 0.694302, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_111_113", + "bdc_text": "Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere . Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Quaestiones-Evangeliorum_window_153", + "psc_text": "et hominem non revereretur, viduae tamen assiduis interpellationibus cessit, ut eam vindicaret, ne sibi ab illa taedium fieret? Nam hoc est quod ait, Ne veniens suggillet me. Quoniam parabolas Dominus aut secundum similitudinem aliquam ponit; sicut de servo illo, cui dominus dimisit quod ratione reddita debere inventus est, et ipse conservo suo dilationem saltem dare noluit (Matth. XVIII, 23-35); et de feneratore, qui cum duobus debitoribus donasset quod debebant, ab eo plus dilectus est cui plus donavit (Luc. VII, 41- 43); et de homine qui habebat duos filios, majorem in agro sibi propinquantem, minorem autem in longinquo luxuriantem (Id. XV, 11-32); et innumerabilia hujusmodi: de his enim, in quantum similia sunt, ducitur intellectus ejus rei, cui adhibentur, insinuandae aut requirendae. Aut ex ipsa dissimilitudine aliquid probat, veluti est illud, Quod si fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, modicae fidei (Matth.", + "candidate_score": 0.694302, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 12, + "cf_id": "cf012", + "work_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1", + "max_score": 0.694151, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112_114", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2541", + "psc_text": "necessarium est haec singula personis, temporibus, uirtutibus discernere, ut ea, quae incuriosse aures tamquam non necessaria forte perdiderint, ipsa illa ad humanae infidelitatis medellam sanationemque referantur. et hoc ipsis rebus in psalmo docebimur, qui ita caeptus est: § 2 Laudate nomen domini, laudate serui dominum: qui statis in domo domini, in atriis domini dei nostri. laudate dominum, quia benignus est dominus: psallite nomini eius, quoniam suaue estwest et contuendum in exordio psalmi est, quod ad laudem nos dei aduocat, cum in superiore psalmo ad solam benedictionem hortatus sit. praestare autem laudi benedictionem non ambiguum est. primus enim honor in benedictione positus est, sed 1 elfgendum G eligenddm P quando ex eo GT quando = ex eo P ..u medella G cf. Lachmann Lucr. p. 204 medela PTE et sic infr. 4 utatr G 5 incredibile enim mo*** (?) G (fort. incredibili enim modo) 7 illa supr. scr. P illa ex", + "candidate_score": 0.694151, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_7_9", + "bdc_text": "Proinde nullum huic non a me prius vocatum addes . Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1016", + "psc_text": "exultationis docens esse lsetitiamlaetitiam, quae conspectus dei iucunditate perfecta sit. exultationis autem huius atque epulantium gaudia, ex quibus est laetitia iusto, sanctus Moyses in diuina illa Deuteronomii cantione ita meminit dicens: iucundamini caeli simul cum eo, et adorent eum omnes angeli dei. iucundamini gentes cum populo eius, et confortent eos omnes filii dei. in hac itaque laetitia hetabunturlaetabuntur et iusti caelesti gaudio unanimes, exultationis diuinae societate lsetanteslaetantes. § 5 Et ad huius nos temporis gratulationem sub fidei euangelicseeuangelicae confessione nunc propheta aduocat dicens: cantate deo, psallite nomini eius, iter facite ei, qui ascendit super occasum. dominus nomen est illi: et exultate in conspectu eius. adhortatio omnis licet multum ad quendam pulsum et uoluntatis nostrae proficiat et mentis, cum ad aliquid optandum agendumque conciliante ea uel inliciente deducimur, tamen, si maxime adhortationis ipsius 11 Dent. XXXII, 43 (LXX). 1 eat interioria PT causa V 8 nocetura P1 et gaudet 1\" fllr", + "candidate_score": 0.693169, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112_114", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2534", + "psc_text": "cum nudum ueste induas, exui te existimes. hilarem enim datorem amat deus § 6 Quid autem laeta. et benedicentia eleuatarum manuum opera inereanturmereantur, ostendit dicens: benedicat te dominus ex Sion, dominus scilicet ecclesiae et sanctae Hierusales et ciuitatis uiuis lapidibus gemmarum extructae. et ut in deo uero et aeterno spem omnem nostram positam cognosceremus, adiecit: qui fecit caelum et terram, euiueum scilicet ecclesiarum deum esse demonstrans, qui caelum fecisset et terram: per dominum nostrumnostram Iesum Christum, qui est benedictus in sseculasaecula sseculorumsaeculorum. amen. PSALMUS CXXXIV Alleluia. Laudate nomen domini, laudate serui dominum: qui statis in domo domini, in atriis domini dei nostri. § 1 Psalmus secundum simplicitatem audientium absolutus uidetur. ea enim ex maiore parte in eo continentur, quae libro 1 PB. CXL, 2. 14 II Cor. 9, 7. 3 tanris ex auris P 9 domo ex domu P 11 operandum GTb orandum Pe 12 sumptum Ge sumptu P eQpt'", + "candidate_score": 0.684694, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_7_9", + "bdc_text": "Proinde nullum huic non a me prius vocatum addes . Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2524", + "psc_text": "uitam aeternam unanimitas promeretur. qui dixit enim aeternae uitae uiam pandens: diligite inuicem, sicut ego dilexi uos, non mendax est. est enim ipse ueritas, u i a, uita, dominus noster Iesus Christus, qui est benedictus in saecula saeculorum. amen. PSALMUS CXXXIII. Ecce nunc benedicite dominum omnes serui domini: qui statisindomo domini, in atriis domus domini. § 1 Finem sumunt cantica graduum, sed ascensionibus suis dignum. cum enim per ea ad cognitionem sacramenti caelestis scandatur, necesse est, ut postea benedictio ei, ad quem conscensum sit, debeatur. uocat igitur omnes propheta, ad benedicendum dominum et tamquam consummatis omnibus uniuersos ad contestationem honoris debiti congregat dicens: ecce nunc benedicite dominum omnes serui domini. in eo autem, quod ait: ecce nunc, elaboratae ascensionis perfectum so opus esse significat, ut iam nunc benedicant, quia proficientes 15 Ioh. XIII, 34. 16 Ioh. XIV, 6. 1 statim ut peccauit statim impiua G peccauit et statim impiua PTE", + "candidate_score": 0.681174, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8_10", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3139", + "psc_text": "querella iam beneplaciti in eos adfectus ostenditur. reconciliati enim sumus per corpus et sanguinem Christi ex inimicis in filios deo, cum nobis aeterni sacerdotis placationem inpsenitenti sacramento spopondisset propheta dicente: iurauit dominus, non psenitebitpaenitebit eum: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. complacitum ergo est, quod inpsenitensinpaenitens esse iuratum est ei, quo regnante secundum ordinem Melchisedech, id est gentium et rege et sacerdote primum mansuetis salus, deinde splendor est sanctis exultantibus super regem suum. § 4 Sed post sanctorum gloriam intellegendum est, quid ad cantici noui plenitudinem consequatur: lsetabunturlaetabuntur in cubilibus suis. exultationes dei in gutture eorum, et gladii bis acuti in manibus ipsorum. iam non lacrimis stratum rigabitur, nec in hoc mortis corpore degentium ob peccati necessitatem ac dolorem noctibus singulis lectus lauabitur. in cubilibus enim iam suis sancti lsetabunturlaetabuntur in gloria, et ob id dei exultationes semper in gutture. per significationem gutturis internae conscientiseconscientia protestatur adfectomadfectum. sed", + "candidate_score": 0.680732, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_7_9", + "bdc_text": "Proinde nullum huic non a me prius vocatum addes . Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3112", + "psc_text": "in consonam laudem perceptae beatitudinis aduocantoraduocantur. § 3 Laudate dominum de caelis, laudate eum in excelsis. laudate eum omnes angeli eius. laudate eum omnes uirtutes eius. laudate eum sol et luna: laudate eum omnes stellae et lumen. laudate eam caeli caelorum: et aqua, quae super caelos est, laudet nomen domini. quia ipse mandauit, et creata sunt; ipse dixit, et facta sunt; et statuit ea in saeculum et in saecuiumsaeculum saeculi: praeceptum posuit, et non praeteribit. absoluto quidem ad intellegentiam sermone propheta omnes caelestes uirtutes adhortatur ad laudem, sed non sine perfect-a ratione doctrinae. primum enim errorem 1 Rom. VIII, 19 sq. 12 I Petro 1, 12. 4 subdidit R cf. Sabatier III, 623 adn. subiecit E in spe Rb eam in spe e 9 gloriae R cf. p. 862, 13; 336, 19 sq. gloria E forL in aeterna beatitudine 14 a R e E 16 demutationS R demntatlo E 17", + "candidate_score": 0.679633, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_7_9", + "bdc_text": "Proinde nullum huic non a me prius vocatum addes . Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3130", + "psc_text": "nouum, laudatio eius in ecclesia sanctorum et reliqua. § 1 Superior psalmus omnem creationum diuersitatem ad laudem dei creatoris est adhortatus; et ordo a caelestibus caeptus cuncta 1 Ps. CXLIV, 18. 5 I Cor. 15, 24 sq. 1 his R (sine dubio orlum ex hii) 2 hymnus R cf. p. 866, 7 hic hymnus E 5 conregnante R congregante E cj. infr. 6 docente nib; * R dicente E 10 om R omnes e subiecti R subiiciet e nouissima euacuatur Rb nouissima enim euacuabitur e 11 Bnbiecta sunt R eunt subiecta E 13 deus sit R sit deus E 18 in regntt filii R 21 erimus in regno Rb erimus regnum e in seoula seculorum amen lilt. unc. scr. R Finit psalmus CXXXVIII incipit CXXXVIIII (sic) R 24 laudatio R cf. p. 867, 7 laus E 25 in ex m m. 1 R ecclaesia R. XXII. HUar. Plct. pitra I.", + "candidate_score": 0.67835, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8_10", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1016", + "psc_text": "exultationis docens esse lsetitiamlaetitiam, quae conspectus dei iucunditate perfecta sit. exultationis autem huius atque epulantium gaudia, ex quibus est laetitia iusto, sanctus Moyses in diuina illa Deuteronomii cantione ita meminit dicens: iucundamini caeli simul cum eo, et adorent eum omnes angeli dei. iucundamini gentes cum populo eius, et confortent eos omnes filii dei. in hac itaque laetitia hetabunturlaetabuntur et iusti caelesti gaudio unanimes, exultationis diuinae societate lsetanteslaetantes. § 5 Et ad huius nos temporis gratulationem sub fidei euangelicseeuangelicae confessione nunc propheta aduocat dicens: cantate deo, psallite nomini eius, iter facite ei, qui ascendit super occasum. dominus nomen est illi: et exultate in conspectu eius. adhortatio omnis licet multum ad quendam pulsum et uoluntatis nostrae proficiat et mentis, cum ad aliquid optandum agendumque conciliante ea uel inliciente deducimur, tamen, si maxime adhortationis ipsius 11 Dent. XXXII, 43 (LXX). 1 eat interioria PT causa V 8 nocetura P1 et gaudet 1\" fllr", + "candidate_score": 0.676668, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8_10", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_989", + "psc_text": "om. Va, in T omnia bene sunt scripta (praeter rNONAI), post alterum PNONAl spatium 4-.5 litt. uacuutn; superscripta est pronuntiatio gnone en ti gi tin odon su. differt, quod sine personsepersonae definitione est yvmvai, cognoscamus autem ipsos eos, qui haec locuntur, ostendit. ergo secundum ueram illam grsecitatis translationem inluminari se dei uultu ob id deprecantur, ut cognita fiat in terra dei uia, quae est doctrina uitae religiossereligiosae. per eam enim ad deum pergitur. religiossereligiosae autem uiseuiae doctrina Christus est, quam se esse in euangeliis ostendit dicens: ego sum ueritas, uia, uita et rursum: nemo ad patrem uadit, nisi per me. et hunc esse uiam, ipse ille conexus sibi psalmi sermo testatur. quse in terra, id est uel ex terra ortis uel terram inhabitantibus cognoscibilis et nota praestanda est. ut cognoscamus in terra uiam tuam, in omnibus gentibus salutare tuum. Iesum salutarem dici ipse ille proprietatis sermo loquitur. nam quod nobiscum", + "candidate_score": 0.673053, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_110_112", + "bdc_text": "Möglicher weise hatte dieser inzwischen Vorbehalte angemeldet. . Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere . Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . !", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1716", + "psc_text": "intellegeretur, id, quod consequitur, adiecit: super omnes docentes me intellexi, quoniam testimonia tua meditatio mea est. didicisti, o Dauid, a Moyse legem, et Aaron tibi sacrifieiorumsacrificiorum omnium doctor est, Iesus iteratae circumcisionis magister est, Samuel ungendi tibi sacramentum in temetipso et prophetae et regis ostendit: quid est istud, quod loqui ausus es, quod super omnes te docentes intellexeris ? sed superior uersus, super quos omnes docentes se intellegat, ostendit, id est super inimicos. et rursum hic, qui nunc est uersus inferior, qui inimici sint, declarat, id est omnes docentes. claues enim se caelorum habere profitentur et doctores esse se legis gloriantur. et cum omnia legis testimonia aduentum domini nostri Iesu Christi testentur, super doctores suos propheta 1 dei om. Cp et ante in lege om. C heretici VR 2 mandatatum ex mandatum m. 2 V -4 auctorem — circumciBio om. V 5 -pcederit C 6 dfa R dnS V dominum", + "candidate_score": 0.672984, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8_10", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1716", + "psc_text": "intellegeretur, id, quod consequitur, adiecit: super omnes docentes me intellexi, quoniam testimonia tua meditatio mea est. didicisti, o Dauid, a Moyse legem, et Aaron tibi sacrifieiorumsacrificiorum omnium doctor est, Iesus iteratae circumcisionis magister est, Samuel ungendi tibi sacramentum in temetipso et prophetae et regis ostendit: quid est istud, quod loqui ausus es, quod super omnes te docentes intellexeris ? sed superior uersus, super quos omnes docentes se intellegat, ostendit, id est super inimicos. et rursum hic, qui nunc est uersus inferior, qui inimici sint, declarat, id est omnes docentes. claues enim se caelorum habere profitentur et doctores esse se legis gloriantur. et cum omnia legis testimonia aduentum domini nostri Iesu Christi testentur, super doctores suos propheta 1 dei om. Cp et ante in lege om. C heretici VR 2 mandatatum ex mandatum m. 2 V -4 auctorem — circumciBio om. V 5 -pcederit C 6 dfa R dnS V dominum", + "candidate_score": 0.672729, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8_10", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2524", + "psc_text": "uitam aeternam unanimitas promeretur. qui dixit enim aeternae uitae uiam pandens: diligite inuicem, sicut ego dilexi uos, non mendax est. est enim ipse ueritas, u i a, uita, dominus noster Iesus Christus, qui est benedictus in saecula saeculorum. amen. PSALMUS CXXXIII. Ecce nunc benedicite dominum omnes serui domini: qui statisindomo domini, in atriis domus domini. § 1 Finem sumunt cantica graduum, sed ascensionibus suis dignum. cum enim per ea ad cognitionem sacramenti caelestis scandatur, necesse est, ut postea benedictio ei, ad quem conscensum sit, debeatur. uocat igitur omnes propheta, ad benedicendum dominum et tamquam consummatis omnibus uniuersos ad contestationem honoris debiti congregat dicens: ecce nunc benedicite dominum omnes serui domini. in eo autem, quod ait: ecce nunc, elaboratae ascensionis perfectum so opus esse significat, ut iam nunc benedicant, quia proficientes 15 Ioh. XIII, 34. 16 Ioh. XIV, 6. 1 statim ut peccauit statim impiua G peccauit et statim impiua PTE", + "candidate_score": 0.671696, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_104_106", + "bdc_text": "magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur . ipsum a domino puto maximis rebus conficiendis .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1844", + "psc_text": "lex enim omnis adaentumaduentum domini testata est, ipso dicente: si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi; de me enim ille scripsit. mandata igitur dei ob id propheta dilexit, quia in his aduentum dominicae corporationis intellegit. in eo autem, quod diligit, plus nescio quid significat. facere autem aliquid minus est quam diligere, quia plerumque id, quod agimus, necessitatis est, dilectio uero propriae uoluntatis adfectio est. § 16 Sed dilectio ea demum perfecta est, qua? maxima est et quae nulli alii conparatione similium coaequatur. diligit autem mandata dei super aurum et topazion. humanus error pretiosius nihil auro et gemmis opinatur, et haec santsunt, qusequae hominum cupiditates dominatui pretii sui et honoris subdiderunt. auro ius, honestas, pudicitia uenalis est; per gemmas uero humani corporis praestantior, ut putant, species ad naturae contumeliam expetitur. et idcirco nihil habet sexus uterque pretiosius, dum uiri posse omnia auro uolunt, mulieres uero per gemmas fieri se existimant pulchriores.", + "candidate_score": 0.670714, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8_10", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_853", + "psc_text": "saecula saeculorum. amen. PSALMUS LXIV. In finem psalmus Dauid. Tedecet hymnum, deus, in Sion et tibi reddetur uotum in Hierusalem et reliqua. § 1 Oportune superiorem psalmum hic, qui subiacet, consecutus est. est autem et ipse in finem et congregationem gentium, quae dominum laudaturae sunt, nuntiat; et ipse huius interpretationis nostrae fidem reddet. § 2 In exordio autem eius secundum consuetudinem suam propheta orationem omnem ad deum erigit.. omnis enim nobis res atque sermo cum confessione dei ineundus est. sed sciens propheta, plures pro diuersitate studiorum in superuacuis demorari, specialem et proprium dei a nobis honorem requirit 2 ante intellexerunt eras. non R 6 se in errore sitos P ee in errore ristos R in se errores istos e 10 remissorem (ex remissorum R) RP remissionem a (V) 11 peremptore (in. uersu exeunt. e euan.) R bellatorem P Explioit psal LXIII incp pffalmus (sic) LXIIII R, in P deest subscriptio,", + "candidate_score": 0.670579, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_8_10", + "bdc_text": "Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1434", + "psc_text": "et ambules in omnibus uiis eius et diligas eum et seruias domino deo tuo ex toto corde tuo et ex tota anima tua et custodias praecepta domini dei tui et iustificationes eius, quse ego praecipio tibi hodie, ut bene sit tibi? ergo deo adhaerens in dei uia est. § 4 Et qua ratione prophetam hic locutum existimabimus dicentem: uias meas pronuntiaui, et exaudisti me; doce me iustificationes tuas? si enim uias suas praedicat, necesse est peccati uias praedicet, quia in uia peccati sit, quisque in dei uia non sit. sed huic praesenti dicto consentiens illud uidetur, quod dictum est: pronuntiabo aduersum me iniustitias meas, domine, et rursum: iustus in exordio sermonis sui ipse sui accusator est. ergo hic pronuntiatio, quae dicitur, non laudatio est, sed confessio uiarum suarum, id est peccatorum suorum paenitens professio; 8 Dent. X, 12 sq. 21 Pa. XXXI, 6. 22 Prov. XVIII, 17. 1 se supr.", + "candidate_score": 0.67022, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_78_80", + "bdc_text": "de iudiciis et paucissima alia propter practicam , ut vocant , legatDer neue Inhaber des Lehrstuhls für Kirchenrecht , Bartholomäus Amantius , traf am 10 . Mai 1535 in Tübingen ein ( vgl. Haller , aaO , S. 337 ) . . Advocamus praestantes medicos , excellentes iurisconsultos , egregios theologos , linguarum professores peritissimosEs gelang , bedeutende Persönlichkeiten nach Tübingen zu berufen , die zwischen Mai und Dezember 1535 ihr Amt antraten , so z. B . Bartholomäus Amantius und Johann Sichard für kirchliches und weltliches Recht , Joachim Camerarius für Griechisch , Paul Constantin Phrygio für Theologie , den Mediziner Leo nhard Fuchs sowie den Gräzisten und Juristen Melchior Volmar. Vgl. Haller , aaO , S. 337f. 130*-133*. .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1717", + "psc_text": "gloriantur. et cum omnia legis testimonia aduentum domini nostri Iesu Christi testentur, super doctores suos propheta 1 dei om. Cp et ante in lege om. C heretici VR 2 mandatatum ex mandatum m. 2 V -4 auctorem — circumciBio om. V 5 -pcederit C 6 dfa R dnS V dominum Cpb opes V opus C 7 liminum (om. et) VCpb 8 azima R 10 legente nesciente R 11 xfrnnus V intelleget R 13 salutarg Cjps salutS p1 mortem V .17 super docentes intellexi C 19 moese V 20 diotor V1 91 samuhel RC unguendi RC ungenti p laoramento C profetae et ex profeta est m. 2 V 28 docentes te Cpb super uersus r 24 se om. Cp id est om. V 27 seculorum habere C oaelorum habere V caelorum se habere E 99 ihm xpi V.. intellegit, qui unigenitum dei filium in carne uenturum, testimonia. eius meditans, semper expectet.", + "candidate_score": 0.666047, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_73_75", + "bdc_text": "Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui . Mittentur et alii duo canonum praelectoresDer verstorbene Konrad Blicklin ( vgl . oben Anm. 10 ) , Peter Neser und Jakob Kalt waren die Inhaber der drei Lehrstühle für Kirchenrecht ( vgl. Finke , aaO , S. 216 ) . Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_134", + "psc_text": "R adibita R arguitur « 23 doctorina (na in rOB. a m. 1) secretina secretrinore r non probabiles t 24 interpraetandi VR. transferentes et in numerum redegerunt et in ordinem conlocauerunt et diapsalmis distinxerunt, qui omnes secundum Hebraeos confusi et habebantur et habentur. horum igitur translationes HebrseisHebraeis tum lingua tantum sua utentibus non erant necessariae. ipsis tamen, omnibus diligenti et religiosa custodia obseruatis. quibus postea dominus legem omnem sacramento et corporationis suae et passionis et resurrectionis inpleuerat, cumque his libris, quos regi idem translatores ediderant, conlatis et fideliter consonantibus repertis, indissolubilis constituta est priuilegio doctrina; et aptatisaetatis auctoritas. § 4 Beatus ergo apostolus Paulus, secundum professionem suam HebrreusHebraeus ex Hebraeis, etiam secundum hebraicam cognitionem et fidem psalmum hunc primum esse dixit, translatorum distinctione non usus: cui maximum hoc pnedicandipraedicandi ad synagogse principes studium erat, ut dominum nostrum Iesum Christum dei filium, natum, passum, resurgentem regnare in aeternum ex doctrina legis", + "candidate_score": 0.65922, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_73_75", + "bdc_text": "Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui . Mittentur et alii duo canonum praelectoresDer verstorbene Konrad Blicklin ( vgl . oben Anm. 10 ) , Peter Neser und Jakob Kalt waren die Inhaber der drei Lehrstühle für Kirchenrecht ( vgl. Finke , aaO , S. 216 ) . Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1514", + "psc_text": "docent. non enim metum hunc prophetae fuisse ezislimandum est, ut sibi ueritatis uerbum ex corde uereretur auferri; ait enim: quia in iudiciis tuis speraui, sperans ergo in iudiciis dei uerbum ueritatis de cordacorde sibi non metuit auferri scit autem quaedam esse peccata, quMequae ex ore uerbum auferant ueritatis. peccatori enim dixit deus: quare tu n a rras iustificationes meas? non enimait: quareinmemor es institiarumiustitiarum mearum? sed monuit eum, qui in peccato mansisset, praedicationis officio abstinere. unIt enim liberum a crimine esse doctrinsedoctrinae eaelestiscaelestis praedicatorem, uult eloquia sua casti corporis casto ore tractari. cauendum igitur est, ne quando ex ore nostro uerbi ueritatis auferatur eloquium. hinc illud est quod apostolus monet: noli neglegere, quod in 20 Ps. XLIX, 16. 27 I Tim. 4, 14. 1 et ne ex et me m. 2 V ne R 2 aufertaa V auertaa R 6 mos et se scripsi mos est V mos RCpE ad", + "candidate_score": 0.658875, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_77_79", + "bdc_text": "LThK III 205 . de iudiciis et paucissima alia propter practicam , ut vocant , legatDer neue Inhaber des Lehrstuhls für Kirchenrecht , Bartholomäus Amantius , traf am 10 . Mai 1535 in Tübingen ein ( vgl. Haller , aaO , S. 337 ) . . Advocamus praestantes medicos , excellentes iurisconsultos , egregios theologos , linguarum professores peritissimosEs gelang , bedeutende Persönlichkeiten nach Tübingen zu berufen , die zwischen Mai und Dezember 1535 ihr Amt antraten , so z. B . Bartholomäus Amantius und Johann Sichard für kirchliches und weltliches Recht , Joachim Camerarius für Griechisch , Paul Constantin Phrygio für Theologie , den Mediziner Leo nhard Fuchs sowie den Gräzisten und Juristen Melchior Volmar.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1717", + "psc_text": "gloriantur. et cum omnia legis testimonia aduentum domini nostri Iesu Christi testentur, super doctores suos propheta 1 dei om. Cp et ante in lege om. C heretici VR 2 mandatatum ex mandatum m. 2 V -4 auctorem — circumciBio om. V 5 -pcederit C 6 dfa R dnS V dominum Cpb opes V opus C 7 liminum (om. et) VCpb 8 azima R 10 legente nesciente R 11 xfrnnus V intelleget R 13 salutarg Cjps salutS p1 mortem V .17 super docentes intellexi C 19 moese V 20 diotor V1 91 samuhel RC unguendi RC ungenti p laoramento C profetae et ex profeta est m. 2 V 28 docentes te Cpb super uersus r 24 se om. Cp id est om. V 27 seculorum habere C oaelorum habere V caelorum se habere E 99 ihm xpi V.. intellegit, qui unigenitum dei filium in carne uenturum, testimonia. eius meditans, semper expectet.", + "candidate_score": 0.658475, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . !", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2543", + "psc_text": "p in atriis domus dei PTrE 21 sallite P 514 laudi benediotionem PT* et G, ut uidetur (ubi benedictionem etiam nunc legi potest; praestare h. 1. = antecedere) laudem benedictioni « 25 honor r odor GPe ordo Tb (de litt. n et d in nostr. cod. saepe confusis cf. praef.). consummatur in laude. et laus non incipienda confuse est, sed ordine ac modo confitenda est. hoc enim primum est: laudate nomen domini. nomen ergo domini primum laudare admonemur, quia deus caeli sit, quia deus terrae sit, quia deus mundi sit, quia deus, quod fidei nostrae et spei proprium est, AbrahseAbrahae et Isaac et Iacob sit. in his enim primum deo laus est. § 3 Sequensueroprseceptumest: laudate serui dominum. per cognitionem nominis dei ad scientiam eius proficimus. iam enim non nomen domini, sed dominum laudamus cognoscentes. cur deus caeli sit, cur deus terrae sit, cur deus mundi sit, cur deus Abrahae", + "candidate_score": 0.658186, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_104_106", + "bdc_text": "magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur . ipsum a domino puto maximis rebus conficiendis .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3193", + "psc_text": "ipsis potentissimis: etenim hereditas mea maxima mihi est. hic nouus Adam loquitur. 9. Benedicamdominum, qui intelligere me fecit: nihil enim scit filius, nisi quae uidit et audiuit a patre. itaque benedicit eum. qui intelligere se fecit. et uere hic intellectus non ex homine, sed ex deo est. nam quis hominum duabus positis hereditatibus, quarum altera sit in operibus magnifica et diues, altera pauper et egens, eligat eam, quae aliena egeat misericordia ? uerum filius edoctus a patre mauult in his hereditatem, qui in deum sperent, quam qui in operibus suis iustificantur. itaque pulchre ait: benedicam dominum, qui intelligere f.ecit me: adhucauteinetsicut in nocte erudierunt me renes mei. quid eum erudierunt renes sui? scilicet, ait, intelligere eum fecerunt, melius esse sperare in domino, quam in suo opere iustificari. nam et ipsum dominum nonne renes sui quasi in nocte erudierunt sperare in deum ? . 10 dapnanit ' 31 itaq; nam et", + "candidate_score": 0.657937, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_104", + "bdc_text": "magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1844", + "psc_text": "lex enim omnis adaentumaduentum domini testata est, ipso dicente: si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi; de me enim ille scripsit. mandata igitur dei ob id propheta dilexit, quia in his aduentum dominicae corporationis intellegit. in eo autem, quod diligit, plus nescio quid significat. facere autem aliquid minus est quam diligere, quia plerumque id, quod agimus, necessitatis est, dilectio uero propriae uoluntatis adfectio est. § 16 Sed dilectio ea demum perfecta est, qua? maxima est et quae nulli alii conparatione similium coaequatur. diligit autem mandata dei super aurum et topazion. humanus error pretiosius nihil auro et gemmis opinatur, et haec santsunt, qusequae hominum cupiditates dominatui pretii sui et honoris subdiderunt. auro ius, honestas, pudicitia uenalis est; per gemmas uero humani corporis praestantior, ut putant, species ad naturae contumeliam expetitur. et idcirco nihil habet sexus uterque pretiosius, dum uiri posse omnia auro uolunt, mulieres uero per gemmas fieri se existimant pulchriores.", + "candidate_score": 0.656378, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_102_104", + "bdc_text": "quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1260", + "psc_text": "domino et psallere nomini too, altissime, et reliqua. post legis tempora et cognitionem ueritatis conuenit corpus ipsum potius quam umbram corporis contueri. lex enim eorum, quaquae* in domino nostro Iesu Christo inplenda erant, speciem conplectitur; non ipsa ueritas, sed in ea meditatio ueritatis, utilis fide potius quam effectu, imitatione quam genere. ea enim, quae obserunriobseruari praecepta sunt, non uirtute efttcientifeefficientia ipsius utilia erant, sed obseruantium fide salutaria, ut sacrificionimsacrificiorum diuersitates et holocaustomatum religiones et circumcisionis cura et sabbati otium. hsec enim omnia et praetermissa culpam habebant et gesta sub futurorum fide proderant, sicut ait beatus apostolus: prius autem, quam ueniret fides, sub lege conclusi eustodiebamurcustodiebamur in ea fide, quae incipiebat. reuelari. itaque lex psedagoga nostra facta est in Christo, uti ex fide iustificemur. at ubi uenit fides, iam non sumus sub psedagogo; omnes enim filii estis fidei. ergo quotienscumque aliquid ex lege relegitur, in opere praesentium mandatorum speculum futurorum est", + "candidate_score": 0.656227, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_73_75", + "bdc_text": "Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui . Mittentur et alii duo canonum praelectoresDer verstorbene Konrad Blicklin ( vgl . oben Anm. 10 ) , Peter Neser und Jakob Kalt waren die Inhaber der drei Lehrstühle für Kirchenrecht ( vgl. Finke , aaO , S. 216 ) . Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_135", + "psc_text": "Beatus ergo apostolus Paulus, secundum professionem suam HebrreusHebraeus ex Hebraeis, etiam secundum hebraicam cognitionem et fidem psalmum hunc primum esse dixit, translatorum distinctione non usus: cui maximum hoc pnedicandipraedicandi ad synagogse principes studium erat, ut dominum nostrum Iesum Christum dei filium, natum, passum, resurgentem regnare in aeternum ex doctrina legis ostenderet. tenuit itaque hunc modum, ut HebnsisHebraeis praedicans HebneorumHebraeorum consuetudine uteretur. sed nobis translatorum utendum auctoritate est, legem non ambiguitate litterae, sed doctrinae scientia transferentum. § 5 Praestat autem nunc absolutissimam intellegentiam personae, temporis, causae apostolica auctoritas. nam quid in libro Actorum suorum de hoc eodem psalmo idem apostoli senserint, uerbis ipsorum loquemur. scriptum namque est: ipsis dicentibus: domine, tu es, qui fecisti cselumcaelum et terram et mare et omnia, quae in illis sunt, qui perospatrisnostriDauid, sancti pueri tui, dixisti: quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt 25 Act. ap. IV, 24. 1 redigerunt 1' 2 et in diapsalmis distincxerunt", + "candidate_score": 0.655731, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56_58", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1377", + "psc_text": "m. 2 V 23 ordinem ex ordine m. 2 V 24 excidit Vpe in iustificationibus dei e docere Cp1 orauit ex orant m. 2 V meditatur sicut exercetur scripsi (cf. quae praecedunt et secuntur) exercetur sicut meditatur VRCpE 25 enim haec est ratio Cpb. quae nos ad obsernantiam atque opus innocentise instituunt, ut illud est: non occides, non moechaberis et cetera his similia. haec ergo exercentur, quia in his operationis est usus per praesentium se exercitationem ad futura confirmans. iustificationes autem sunt, quibus Hebraeus puer sexennio seruus liber deinceps anno septimo fiet, et post sex annorum fructus ager otiosus relinquendus est, et cetera in iustificationum obseruantiam constituta, quae ingentem in se habent futurae spei meditationem per negotii praesentis effectum. atque ideo in his meditatur, ut in mandatis exercetur: quia exercitatio usum retinet consuetudinis institutae, meditatio autem se in id, quod nondum obtinuit, extendit, ut per meditationem id, quod expetit, consequatuTconsequatur;", + "candidate_score": 0.655729, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_104_106", + "bdc_text": "magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur . ipsum a domino puto maximis rebus conficiendis .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1260", + "psc_text": "domino et psallere nomini too, altissime, et reliqua. post legis tempora et cognitionem ueritatis conuenit corpus ipsum potius quam umbram corporis contueri. lex enim eorum, quaquae* in domino nostro Iesu Christo inplenda erant, speciem conplectitur; non ipsa ueritas, sed in ea meditatio ueritatis, utilis fide potius quam effectu, imitatione quam genere. ea enim, quae obserunriobseruari praecepta sunt, non uirtute efttcientifeefficientia ipsius utilia erant, sed obseruantium fide salutaria, ut sacrificionimsacrificiorum diuersitates et holocaustomatum religiones et circumcisionis cura et sabbati otium. hsec enim omnia et praetermissa culpam habebant et gesta sub futurorum fide proderant, sicut ait beatus apostolus: prius autem, quam ueniret fides, sub lege conclusi eustodiebamurcustodiebamur in ea fide, quae incipiebat. reuelari. itaque lex psedagoga nostra facta est in Christo, uti ex fide iustificemur. at ubi uenit fides, iam non sumus sub psedagogo; omnes enim filii estis fidei. ergo quotienscumque aliquid ex lege relegitur, in opere praesentium mandatorum speculum futurorum est", + "candidate_score": 0.655609, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_79_81", + "bdc_text": "Advocamus praestantes medicos , excellentes iurisconsultos , egregios theologos , linguarum professores peritissimosEs gelang , bedeutende Persönlichkeiten nach Tübingen zu berufen , die zwischen Mai und Dezember 1535 ihr Amt antraten , so z. B . Bartholomäus Amantius und Johann Sichard für kirchliches und weltliches Recht , Joachim Camerarius für Griechisch , Paul Constantin Phrygio für Theologie , den Mediziner Leo nhard Fuchs sowie den Gräzisten und Juristen Melchior Volmar. Vgl. Haller , aaO , S. 337f. 130*-133*. . Iungentur duo ista factiosa realium et nominalium , sic enim appellant , contubernia , ut unum sit contuberniumZur Vereinigung der beiden Bursen vgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1717", + "psc_text": "gloriantur. et cum omnia legis testimonia aduentum domini nostri Iesu Christi testentur, super doctores suos propheta 1 dei om. Cp et ante in lege om. C heretici VR 2 mandatatum ex mandatum m. 2 V -4 auctorem — circumciBio om. V 5 -pcederit C 6 dfa R dnS V dominum Cpb opes V opus C 7 liminum (om. et) VCpb 8 azima R 10 legente nesciente R 11 xfrnnus V intelleget R 13 salutarg Cjps salutS p1 mortem V .17 super docentes intellexi C 19 moese V 20 diotor V1 91 samuhel RC unguendi RC ungenti p laoramento C profetae et ex profeta est m. 2 V 28 docentes te Cpb super uersus r 24 se om. Cp id est om. V 27 seculorum habere C oaelorum habere V caelorum se habere E 99 ihm xpi V.. intellegit, qui unigenitum dei filium in carne uenturum, testimonia. eius meditans, semper expectet.", + "candidate_score": 0.654787, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . !", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3043", + "psc_text": "psalmus — Zachariae am. R. PSALMUS CXLV. Psalmus Dauid. Alleluia. Aggsei et Zachariae. Lauda, anima mea, domiDumdominum, laudabo dominum in uita mea: psallam deo meo, quamdiu ero. § 1 Etiam huic psalmo addere aliquid translatoribus oisumuisum est. nam cum HebrceisHebraeis sola alleluia sit praelata confessio, illis placuit Aggaeum et Zachariam in titulo anteferre: hoc eo, ut psalmum esse propheticum nosceremus, quia per hos prophetas, sub quibus sedificataaedificata rursum Hierusalem est, ipso illo tum tempore aeternae Hierusalem sedificatioaedificatio praedicatur, etiam euangelio testante, cum ingressuro templum domino et nummulariorum mensas et ementium ac uendentium negotia subuersuro ita scriptum est: hoc autem factum est, ut impleretur quod dictum est per Zachariam prophetam dicentem: dicite filisefiliae Sion: ecce rex tuus uenit tibi mansuetus, sedens super asinam et pullum nouellum subiugalem. § 2 Et, ut arbitror, huius Hierusalem potius et Sion regem psalmus ostendit, qui ita coepit: lauda, anima mea, dominum, laudabo dominum in uita", + "candidate_score": 0.654652, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_102_104", + "bdc_text": "quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1844", + "psc_text": "lex enim omnis adaentumaduentum domini testata est, ipso dicente: si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi; de me enim ille scripsit. mandata igitur dei ob id propheta dilexit, quia in his aduentum dominicae corporationis intellegit. in eo autem, quod diligit, plus nescio quid significat. facere autem aliquid minus est quam diligere, quia plerumque id, quod agimus, necessitatis est, dilectio uero propriae uoluntatis adfectio est. § 16 Sed dilectio ea demum perfecta est, qua? maxima est et quae nulli alii conparatione similium coaequatur. diligit autem mandata dei super aurum et topazion. humanus error pretiosius nihil auro et gemmis opinatur, et haec santsunt, qusequae hominum cupiditates dominatui pretii sui et honoris subdiderunt. auro ius, honestas, pudicitia uenalis est; per gemmas uero humani corporis praestantior, ut putant, species ad naturae contumeliam expetitur. et idcirco nihil habet sexus uterque pretiosius, dum uiri posse omnia auro uolunt, mulieres uero per gemmas fieri se existimant pulchriores.", + "candidate_score": 0.653468, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_115_117", + "bdc_text": "cum liberis , deinde optimis viris LeoniLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander . ac reliqu[is ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. . Bene vale , mi venerande et charissimis charior Bullingere .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_18", + "psc_text": "neque oidereuidere ipsum. et ego flebam moltom. quia nemo dignasdignus repertosrepertus essetaperire librum. neque uidere ipsum. et jonos de senioribus ait mihi: noli flere. ecce oieit leo de tribatribu IodaIuda. radix Dauid aperire librum et septem signacula eioseius. liber iste et praeterita et fntura in his. qusequae in:ro et foris scripta erant. continens a nemine dignosdignus est aperiri: et apostoli fletosfletus ob desiderium intellegenti» et dolorem difiicultarisdifficultatis exoritur. sed Dicituicit leo de tribntribu IodaIuda et radix Dauid. librum et signacnlasignacula eius aperire: quia solus septem illa, quae soperiossuperius docuimus, signacula, quibus liber clausus est, per sacramentum corporationis suae et diuinitatis absoiuitabsoluit. id ipsum autem dominus post resurrecrionemresurrectionem testatus est, dicens: quoniam omnia oportet inpleri. quae scripta sontsunt in lege Moysi et in prophetis et in psalmis de me. per haec ergo omnis prophetiae liber et signatus et clausus est: quia creditis his, quae inpleta per eam sunt cunnctacuncta illa. quae", + "candidate_score": 0.65342, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_104_106", + "bdc_text": "magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur . ipsum a domino puto maximis rebus conficiendis .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3182", + "psc_text": "ex deo est. uideamus denique psalmi textum, si ad hsechaec, quae diximus, attinet. 4. Custodi me, inquit, domine, quoniam in te speraui. qui debitum petit, non sperat; nam si debetur mihi aliquid, iure id reposco. quod si quis mihi ex uoluntate tribuat. non ex oblatione, de hac consuetudine eius beninolentiambeniuolentiam eius sperabo. itaque hic. qui non ex operibus iustitiam magnifieabatmagnificabat, sed gratuitam dei gratiam introducebat: custodi me, dixit, domine, quia in te speraui. dicam domino: deus meus es tu. potestas enim domini in eo est, ut faciat in seruum, quod uult, non quod necesse habet. si autem operibus merces debetur, id mihi retribuet, quod necesse habuerit, non quod noluerituoluerit. si enim operatus fuero, uelit nolit, debetur mihi merces et euacuabitur per hsechaec gratia dei, sicut apostolus ait: nam qui operatur, merces illi accepta fit per debitum, non per gratiam; sed qui se non ex operibus suis. sed ex gratia dei", + "candidate_score": 0.653294, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_77_79", + "bdc_text": "LThK III 205 . de iudiciis et paucissima alia propter practicam , ut vocant , legatDer neue Inhaber des Lehrstuhls für Kirchenrecht , Bartholomäus Amantius , traf am 10 . Mai 1535 in Tübingen ein ( vgl. Haller , aaO , S. 337 ) . . Advocamus praestantes medicos , excellentes iurisconsultos , egregios theologos , linguarum professores peritissimosEs gelang , bedeutende Persönlichkeiten nach Tübingen zu berufen , die zwischen Mai und Dezember 1535 ihr Amt antraten , so z. B . Bartholomäus Amantius und Johann Sichard für kirchliches und weltliches Recht , Joachim Camerarius für Griechisch , Paul Constantin Phrygio für Theologie , den Mediziner Leo nhard Fuchs sowie den Gräzisten und Juristen Melchior Volmar.", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1716", + "psc_text": "intellegeretur, id, quod consequitur, adiecit: super omnes docentes me intellexi, quoniam testimonia tua meditatio mea est. didicisti, o Dauid, a Moyse legem, et Aaron tibi sacrifieiorumsacrificiorum omnium doctor est, Iesus iteratae circumcisionis magister est, Samuel ungendi tibi sacramentum in temetipso et prophetae et regis ostendit: quid est istud, quod loqui ausus es, quod super omnes te docentes intellexeris ? sed superior uersus, super quos omnes docentes se intellegat, ostendit, id est super inimicos. et rursum hic, qui nunc est uersus inferior, qui inimici sint, declarat, id est omnes docentes. claues enim se caelorum habere profitentur et doctores esse se legis gloriantur. et cum omnia legis testimonia aduentum domini nostri Iesu Christi testentur, super doctores suos propheta 1 dei om. Cp et ante in lege om. C heretici VR 2 mandatatum ex mandatum m. 2 V -4 auctorem — circumciBio om. V 5 -pcederit C 6 dfa R dnS V dominum", + "candidate_score": 0.653117, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_2_4", + "bdc_text": "Arrident hominis mores et ingenium , inprimis pietas et mediocris eruditio . De Conrado LuthardoZur Situation Konrad Lüthards vgl. HBBW IV [Nr. 367 ] , S. 149f , Anm. 4f. nihil nunc polliceor , sed referam tamen in catalogum aliorum , quibus consultum cupio , nec excidere mihi patiar , suo tempore hunc quoque vocaturus . Profectonach profecto gestrichenes illum .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1812", + "psc_text": "deinceps frequenter meminimus per hsechaec singularum litterarum quaedamquasdam quasi elementa discendi doctrina nos pietatis, continentise, intellegentiseintellegentiae, fidei et timoris institui, et ut rudem infantiam ad loquendi scientiam, quam et agendi doctrina consequitur, ipsis humanae uocis initiis erudiri: quod ex praesentibus sextae et decimae litterae octo uersibus intellegi licet. propheta enim ex persona sua uniuersos docet, quid uelle, quid agere, quid profiteri unumquemque pro conscientia infirmitatis ac naturae suae utile sit, quid etiam metui, quid caueri, quid emundari oporteat. beatus idem prophetspropheta, qui per misericordiam dei ipse sibi et uniuersis doctor et prospector et emundator et iudex est! certe dignitati eius 1 AOHAUCON et KAO#A(JCO# r KAOHA UCONET KASHAUCON R id Px in m. 2 Y xua?jio>aov id om. Cp 4 consae- 1 pelimur V 5 in sua uoluntate E 8 timet se non Cpb 9 ueterae R ueterem ex uetere m. 2 V 10 exuto ut intellegens V Explicit littera", + "candidate_score": 0.651577, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_104_106", + "bdc_text": "magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur . ipsum a domino puto maximis rebus conficiendis .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1271", + "psc_text": "de domino tradidit: qui est imago dei, primogenitus omnis creaturae, quia in ipso constituta sunt omnia in caelis et in terra, uisibilia et inuisibilia, siue throni siue dominationes siue principatus siue potestates: omnia in ipso et per ipsum facta sunt, et ipse est ante omnes, et omnia ipsi constant. protrahit ergo nos doctor gentium de cognoscibili materia in inuisibilium intellegentiam et nos ad cognoscendos principatus et potestates et thronos et dominationes de terrenis atque humilibus educit. uerum haec ex nutu dei patris et in caelis et in terra manent atque extiterunt, et licet per filium omnia, tamen a deo omnia. ipse est etenim caput ac principium uniuersorum, et in ipso uniueroauniuersa sunt condita, licet postea de thensauris in se conditis secundum arbitrium potestatis aeternae singula quaeque pro:ulerit. uerum cum in omnibus Christus operetur, eius tamen opus est, qui operatur in Christo; et ideo. pater meus, ait, cotidie operatur, et ego", + "candidate_score": 0.65093, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_75", + "bdc_text": "Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1514", + "psc_text": "docent. non enim metum hunc prophetae fuisse ezislimandum est, ut sibi ueritatis uerbum ex corde uereretur auferri; ait enim: quia in iudiciis tuis speraui, sperans ergo in iudiciis dei uerbum ueritatis de cordacorde sibi non metuit auferri scit autem quaedam esse peccata, quMequae ex ore uerbum auferant ueritatis. peccatori enim dixit deus: quare tu n a rras iustificationes meas? non enimait: quareinmemor es institiarumiustitiarum mearum? sed monuit eum, qui in peccato mansisset, praedicationis officio abstinere. unIt enim liberum a crimine esse doctrinsedoctrinae eaelestiscaelestis praedicatorem, uult eloquia sua casti corporis casto ore tractari. cauendum igitur est, ne quando ex ore nostro uerbi ueritatis auferatur eloquium. hinc illud est quod apostolus monet: noli neglegere, quod in 20 Ps. XLIX, 16. 27 I Tim. 4, 14. 1 et ne ex et me m. 2 V ne R 2 aufertaa V auertaa R 6 mos et se scripsi mos est V mos RCpE ad", + "candidate_score": 0.650767, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_105_107", + "bdc_text": "Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur . ipsum a domino puto maximis rebus conficiendis . De mea in cęna Christi sententia nolim te sollicitum et anxium esseBlarer hatte Bullinger am 7 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1843", + "psc_text": "C 7 testato VRC (— ab eo qui testatus est) testandum pE fastidita esse pb fastidium V uindicatur V indicabuntur R 10 iniqui om. RCpE 11 tunc C cum V 12 contingebantur C populicitus V 14 homines V qui add. m. 2 V dei om. V 16 eseiS V 17 in diem V 19 ecce pr. I. add. m. 2 V bene supr. scr. m. 1 R acceptabile Rb 24 topazon V et sic infr. quod ait ex quo erit t m. 2 V 25 retulit corr. m. 2 V retulit RCpE 26 esse ex eesse R. faciendi domino contineretur. lex enim omnis adaentumaduentum domini testata est, ipso dicente: si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi; de me enim ille scripsit. mandata igitur dei ob id propheta dilexit, quia in his aduentum dominicae corporationis intellegit. in eo autem, quod diligit, plus nescio quid significat. facere autem aliquid minus est quam", + "candidate_score": 0.650728, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_57", + "bdc_text": "und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1377", + "psc_text": "m. 2 V 23 ordinem ex ordine m. 2 V 24 excidit Vpe in iustificationibus dei e docere Cp1 orauit ex orant m. 2 V meditatur sicut exercetur scripsi (cf. quae praecedunt et secuntur) exercetur sicut meditatur VRCpE 25 enim haec est ratio Cpb. quae nos ad obsernantiam atque opus innocentise instituunt, ut illud est: non occides, non moechaberis et cetera his similia. haec ergo exercentur, quia in his operationis est usus per praesentium se exercitationem ad futura confirmans. iustificationes autem sunt, quibus Hebraeus puer sexennio seruus liber deinceps anno septimo fiet, et post sex annorum fructus ager otiosus relinquendus est, et cetera in iustificationum obseruantiam constituta, quae ingentem in se habent futurae spei meditationem per negotii praesentis effectum. atque ideo in his meditatur, ut in mandatis exercetur: quia exercitatio usum retinet consuetudinis institutae, meditatio autem se in id, quod nondum obtinuit, extendit, ut per meditationem id, quod expetit, consequatuTconsequatur;", + "candidate_score": 0.650557, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_101_103", + "bdc_text": "et In terraZweiter Vers des \"Gloria\" , womit der Chor einsetzt. ; quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2702", + "psc_text": "quod ex omnibus in unam uiam concurratur, propheta demonstrat dicens: state in uiis domini et interrogate semitas dei aeternales et uidete, quae est uia bona, et ambulate in ea. uipeuiae enim domini aeternae. in his itaque uiis domini cantandum est et hymnis prophetalibus concinendum, quia magna dei gloria est; magnificentisemagnificentiae enim eius non est finis. nam magnitudinem gloriae susesuae opera testantur, caelum, terra, maria, aether. homo ipse, qui rationis particeps ad horum cognitionem perfectus est, ut per haec uisibilia inuisibilem dei gloriam contueretur. 9 Rom. V, 14. 10 I Cor. 4, 8. 18 Hierem. VI, 16. . 1 omnia uerba GT uerba RPe 2 *antem G 8 magna est GR magna PT 4 agnoscit G cognoscit RPET cf. p. 742, 8 5 profeta- G profetia R 7 rege.. G regem R reges PT 8 enim GR om. P ex regno R et regno G & regno P 11 regnatis G", + "candidate_score": 0.65035, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_58", + "bdc_text": "Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1468", + "psc_text": "euagaremur. non uult igitur ab ea lege excedere, quam constitui sibi orat. § 4 Sed in quam eausamcausam hanc legem orat institui? scilicet at exquirat eam. lex erat iustificationum per Moysen scripta, et hanc propheta operibus exercebat non ergo hanc statui sibi orat, qusequae iam statuta erat et ab eo religiose agebatur, sed eam, quam optat inquirere. quid ergo optat inquirere? finem scilicet legis. et quis erit finis legis ? apostolum audiamus: finis enim legis Christus est. sed per has iustificationum uias, quibus statuta lex fuerit, finem legis optat exquirere, neque solum exquirere, sed semper exquirere. ait enim ita: exquiram eam semper. officium exquirendi' non suffecerat per uoluntatem, nisi etiam indefessa ab eo temporis continuatione gereretur. 8 Matth. XIII, 63. 21 Rom. X, 4. 1 depraecatnr R praecatur V 4 perfeotam ex fectam m. 2 V uiam teneri C ó hereticorQ VR probant CpE 6 scimus etiam E 8 dinitis", + "candidate_score": 0.648569, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_105_107", + "bdc_text": "Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur . ipsum a domino puto maximis rebus conficiendis . De mea in cęna Christi sententia nolim te sollicitum et anxium esseBlarer hatte Bullinger am 7 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2294", + "psc_text": "patrem nisi per me, dominusdominos noster Iesus ChristosChristus, qui est benedictus in saecula saeculorum. amen. PSALMUS CXXVII. Ganticum graduum. Beati omnes, qui timent dominum, qui ambulant in uiis eius. § 1 Quotiensque de timore domini in scripturis est sermo. animaduertendum est numquam eum solitarium relinqui. tamquam sufficientem nobis ad consummationem fidei, sed subici multa aut ante ferri , ex quibus timoris domini ratio et perfectio intellegatur; ut cognoscimus ex eo, quod per Salomonem in Paroemiis dictum est: si enim sapientiam inuoces et intellectui des uocem tuam et exquiras eam tamquam argentum ettamquam thensauros inuestiges eam, tunc intelleges timorem domini. uidemus enim, quantis usque ad timorem domini gradibus peruentum est. ante enim inuocanda sapientia est et omne legendi officium intellectui est deputandum et exquirenda ac peruestiganda est sapientia: et tunc timor domini intellegendus. et quantum ad communem humanae opinionis pertinet sensum, non ita de timore sentitur. timor est enim humanae inbecillitatis", + "candidate_score": 0.648095, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56_58", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1770", + "psc_text": "ex ad m. 2 V 25 geruntur V generant' C ipse seruitio V. 81* deprecationis sua?. postea enim quam uoluntaria oris sui ut beneplacita essent orauit, adiecit: et iudicia tua doce me. iudicia legis agit et, quantum in se est, gestis atque operibus exercet; sed nondum ea intellegit. scit enim esse legem spiritalem. et illud, quod sub specie praesentium operationum continetur, nosse festinat: ea enim quis necesse est doceri postulet, quae ignorat. § 16 Totum autem se propheta secundum sacramenti sui constitutionem deo dedit. humiliatus est naldeualde, uoluntaria oris eius placentia sunt: nunc eius anima in dei manibus semper est et legis dei non obliuiscitur dicens: anima mea in manibus tuis semper: et legem tuam non sum oblitus. totum, quod uiuit, deo uiuit. omnis eius sensus et spiritus in deo est; nullum tempus admittitur, quo snbreperesubrepere legis possit obliuio. in omnibus operibus et cogitationibus deus cogitatur. lex in memoria est,", + "candidate_score": 0.647722, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_102_104", + "bdc_text": "quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2179", + "psc_text": "domino, sicut mons Sion: non commouebitur in aeternum, qui habitat in Hierusalem. § 1 Faciunt nobis plerique obscuritatem, uolentes scripturas propbeticas solo aurium iudicio sestimareaestimare et non aliud in his intellegere, quam quod sub singulis rerum quarumque uocabulis audiatur. quod cum uolunt, neque nobis, quod intellegamus, relinquent, neque prophetas non dico caelestia, sed ne terrena quidem rationabiliter dixisse constituent. quid enim aut a nobis congrue tractabitur aut ab illis recte dictum existimabitur, cum aquas laudantes, uidentes, timentes et plaudentes manibus audiemus, nisi ex auctoritatibus scripturarum earundem sub aquarum nomine aliud significari, quod alterius sit generis, monstramus? id scilicet, quod sit uiuum ac sentiens et ad rei uniuscuiosqueuniuscuiusque iudicium suo motu sensuque se permouens: quod esse homo intellegetur laudans, uidenauidens, timens, plaudens, iudicans. haee enim humanae affectionis genera in aquis esse sermo propheticus edidit; quorum quia in aquas natura non conuenit, nec propheta de aquis dixerit nec nos de aquis dictum", + "candidate_score": 0.647271, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_104", + "bdc_text": "magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1260", + "psc_text": "domino et psallere nomini too, altissime, et reliqua. post legis tempora et cognitionem ueritatis conuenit corpus ipsum potius quam umbram corporis contueri. lex enim eorum, quaquae* in domino nostro Iesu Christo inplenda erant, speciem conplectitur; non ipsa ueritas, sed in ea meditatio ueritatis, utilis fide potius quam effectu, imitatione quam genere. ea enim, quae obserunriobseruari praecepta sunt, non uirtute efttcientifeefficientia ipsius utilia erant, sed obseruantium fide salutaria, ut sacrificionimsacrificiorum diuersitates et holocaustomatum religiones et circumcisionis cura et sabbati otium. hsec enim omnia et praetermissa culpam habebant et gesta sub futurorum fide proderant, sicut ait beatus apostolus: prius autem, quam ueniret fides, sub lege conclusi eustodiebamurcustodiebamur in ea fide, quae incipiebat. reuelari. itaque lex psedagoga nostra facta est in Christo, uti ex fide iustificemur. at ubi uenit fides, iam non sumus sub psedagogo; omnes enim filii estis fidei. ergo quotienscumque aliquid ex lege relegitur, in opere praesentium mandatorum speculum futurorum est", + "candidate_score": 0.647183, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_9_11", + "bdc_text": "Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3139", + "psc_text": "querella iam beneplaciti in eos adfectus ostenditur. reconciliati enim sumus per corpus et sanguinem Christi ex inimicis in filios deo, cum nobis aeterni sacerdotis placationem inpsenitenti sacramento spopondisset propheta dicente: iurauit dominus, non psenitebitpaenitebit eum: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. complacitum ergo est, quod inpsenitensinpaenitens esse iuratum est ei, quo regnante secundum ordinem Melchisedech, id est gentium et rege et sacerdote primum mansuetis salus, deinde splendor est sanctis exultantibus super regem suum. § 4 Sed post sanctorum gloriam intellegendum est, quid ad cantici noui plenitudinem consequatur: lsetabunturlaetabuntur in cubilibus suis. exultationes dei in gutture eorum, et gladii bis acuti in manibus ipsorum. iam non lacrimis stratum rigabitur, nec in hoc mortis corpore degentium ob peccati necessitatem ac dolorem noctibus singulis lectus lauabitur. in cubilibus enim iam suis sancti lsetabunturlaetabuntur in gloria, et ob id dei exultationes semper in gutture. per significationem gutturis internae conscientiseconscientia protestatur adfectomadfectum. sed", + "candidate_score": 0.646285, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_9_11", + "bdc_text": "Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_989", + "psc_text": "om. Va, in T omnia bene sunt scripta (praeter rNONAI), post alterum PNONAl spatium 4-.5 litt. uacuutn; superscripta est pronuntiatio gnone en ti gi tin odon su. differt, quod sine personsepersonae definitione est yvmvai, cognoscamus autem ipsos eos, qui haec locuntur, ostendit. ergo secundum ueram illam grsecitatis translationem inluminari se dei uultu ob id deprecantur, ut cognita fiat in terra dei uia, quae est doctrina uitae religiossereligiosae. per eam enim ad deum pergitur. religiossereligiosae autem uiseuiae doctrina Christus est, quam se esse in euangeliis ostendit dicens: ego sum ueritas, uia, uita et rursum: nemo ad patrem uadit, nisi per me. et hunc esse uiam, ipse ille conexus sibi psalmi sermo testatur. quse in terra, id est uel ex terra ortis uel terram inhabitantibus cognoscibilis et nota praestanda est. ut cognoscamus in terra uiam tuam, in omnibus gentibus salutare tuum. Iesum salutarem dici ipse ille proprietatis sermo loquitur. nam quod nobiscum", + "candidate_score": 0.646177, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_2", + "bdc_text": "Arrident hominis mores et ingenium , inprimis pietas et mediocris eruditio .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_436", + "psc_text": "praeterea. quem uirtutes cselorumcaelorum et aDgelorumangelorum ministeria et archangelorum potestates et diaboli regnum et sancti spiritus donum et deus ex deo unigenitus dei filius profectum nobis ex tam uariis officiorum generibus inpertiantV hunc ergo exquirentem se per intellegentiam uirum deus uidere prospectat. § 7 Est enim intellegentiae non exiguum meritum, Salomone dicente: intellegentia enim bona omnibus, qui inueniantinueniunt eam; et rursum per alium prophetam: o Israhel, quid deus requirit a te nisi facere iudicium et intellegere iustitiam? proprium enim intellegentia humanae rationis officium est; et idcirco nobis natura animae spiritalis inserta est, ut per eam ad intellegentiseintellegentiae sensum, qui solus rationis est particeps, tenderemus. sed obruti nitiisuitiis et per oblectament-a corporis natura corporeae grauitatis oppressi declinamus nos a studio intellegentis exquisitionis. 19 cf. Prov. ill, 13; VIII, 86. 20 Deut. X, 12., t non est autem ex non est dg autem m. 2 V 2 illud est VPTE 3 repperiri", + "candidate_score": 0.646085, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_102_104", + "bdc_text": "quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_607", + "psc_text": "id sermones suos, quibus se sperantem in domino humanam uim protestatur non metuere, conlaudat dicens: in domino laudabo sermonem, in domino sperabo: non timebo, quid faciat mjihi homo. ob hoc ergo sermonem suum laudat in domino, quia sperans in eo hominem non timebit. § 12 Sed ut doceret, idcirco se nihil ab homine pertimescere, quia, si quid potestatis susesuae eiseruisset in corpore. id rursum resurrectionis gloria sine corporum labe redhiberet, subiecit: in me sunt, deus, uota quae reddam laudationis tibi : quoniam eruisti animam meam a morte et pedes meosdelapsu; ut placeam coram deo in lumine uiuentium. non extra se sunt ista, quae sperat, nec landationislaudationis uota, quae reddet, sunt extrinsecus capessenda. ipse enim sibi resurrectionis est dominus; ipse huic mortuo et intra sepulcrum relicto corpori diuinae naturae suae tribuit consortium. neque enim resurrecturis omnibus ab exteriore materia corpus adquiritur neque peregrinseperegrinae originis externarumque causarum natura redhibetur: sed idipsum in", + "candidate_score": 0.644966, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_103_105", + "bdc_text": "PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1260", + "psc_text": "domino et psallere nomini too, altissime, et reliqua. post legis tempora et cognitionem ueritatis conuenit corpus ipsum potius quam umbram corporis contueri. lex enim eorum, quaquae* in domino nostro Iesu Christo inplenda erant, speciem conplectitur; non ipsa ueritas, sed in ea meditatio ueritatis, utilis fide potius quam effectu, imitatione quam genere. ea enim, quae obserunriobseruari praecepta sunt, non uirtute efttcientifeefficientia ipsius utilia erant, sed obseruantium fide salutaria, ut sacrificionimsacrificiorum diuersitates et holocaustomatum religiones et circumcisionis cura et sabbati otium. hsec enim omnia et praetermissa culpam habebant et gesta sub futurorum fide proderant, sicut ait beatus apostolus: prius autem, quam ueniret fides, sub lege conclusi eustodiebamurcustodiebamur in ea fide, quae incipiebat. reuelari. itaque lex psedagoga nostra facta est in Christo, uti ex fide iustificemur. at ubi uenit fides, iam non sumus sub psedagogo; omnes enim filii estis fidei. ergo quotienscumque aliquid ex lege relegitur, in opere praesentium mandatorum speculum futurorum est", + "candidate_score": 0.644912, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_2", + "bdc_text": "Arrident hominis mores et ingenium , inprimis pietas et mediocris eruditio .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_982", + "psc_text": "ordinem primum misericordia dei poscitur. ex copia enim bonitatis susesuae misericordiam in peccatorum remissione largitur; et peccatorum remissio non probitatis est meritum, sed spontanesespontaneae indulgentiae uoluntas ex bonitatis diuitiis ad miserandi munus exuberans. ergo, qui misericors est, ut benedicat, oratur. et benedictionis quidem fructum iam in exordio formati hominis cognouimus, cum talis ad Adam tum adhuc peccati nescium sermo est: crescite et multiplicamini et replete terram et dominamini eius. ista quidem quamuis corporaliter tantum dicta plerique arbitrentur, tamen spiritali doctrina eruditis plus de se uirtutis praebuerunt. haec enim benedictio non creationes tantum corporalium successionum Adae largita est. quamnisquamuis enim fecundae eius soboles futurae essent, tamen terram inplere non poterant; quae pro copia hominum licet habitetur, non tamen adinpletur. uerum terram corporis nostri inpleri doctrinis spiritalibus uoluit et multiplicari et crescere scientia dei. per Adam enim atque in ipso Adam, qui primus opus dei fuerat, oportuerat cognitionem dei inchoari: sed eo", + "candidate_score": 0.644852, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_103_105", + "bdc_text": "PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2284", + "psc_text": "est, quod etiam de ipso domino dictum forte esse potest intellegi: et posuit me tamquam sagittam electam et pharetra sua abscondit me et ait mihi: magnum tibi est hoc uoeariteuocari puerum meum. sunt ergo istius modi dei sagittae uolatu citae, ictu fideles: quas, quantum spiritalis ratio demonstrat, significari doctrinas propheticas atque apostolicas, in 17 Ps. XVII, 15. 19 Esai. XLIX, 2 sq. 1 oboediens VR ob*diens G obaudiens PT 2 illum ex illud m. 2 V 3 et om. G et donauit — omne nomen om. P omne nomen ex omne nomine corr. m. 2 V 4 flectat GVR flectantL P flectatur T 5 omnis linguae confiteantur quia G omnis lingua confiteatur quoniam VRPT 6 in gloria (a ex am m. 2 V) dl GV in gloria est dei RPT 7 haec ex haero corr. m. 1 V mercis GR 9 ab inmortali GVRT habet mortali = P 11 ipse", + "candidate_score": 0.643849, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_79_81", + "bdc_text": "Advocamus praestantes medicos , excellentes iurisconsultos , egregios theologos , linguarum professores peritissimosEs gelang , bedeutende Persönlichkeiten nach Tübingen zu berufen , die zwischen Mai und Dezember 1535 ihr Amt antraten , so z. B . Bartholomäus Amantius und Johann Sichard für kirchliches und weltliches Recht , Joachim Camerarius für Griechisch , Paul Constantin Phrygio für Theologie , den Mediziner Leo nhard Fuchs sowie den Gräzisten und Juristen Melchior Volmar. Vgl. Haller , aaO , S. 337f. 130*-133*. . Iungentur duo ista factiosa realium et nominalium , sic enim appellant , contubernia , ut unum sit contuberniumZur Vereinigung der beiden Bursen vgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2212", + "psc_text": "frustra reges laborauerint, ipsi doctores et magistri legis errauerint, nos stulti sseculosaeculo et purgamenta mundi et deliramenta sapientibus 25 eorum intellegentia gloriemur. sed tamen intellegimus, quia 2 in saecala amen R in saecula V in saecula saeculorum amen P ExpJie. psalmus CXXIIII incip. psalmus CXXV feliciter V Finit psal. CXXIIII incipit CXXV R Finit psalmus CXXIIII incp psalmus CXXV P 6 auertendo V conuertendo R dom V dominus R (b TQ έπιστρέΨαι xvqiov LXX) cf. infr. p. 606, 20 6 consulati V1 11 ementitas Re eiñtias P ementitias b interpraetationes R 19 ac ex hao R 18 rpinde R pinque P proinde a perinde a 14 sensum RE sensu P 16 adesset RPE ad eis et G 17 consummatu (?) G a profetis GR 18 sed intellecta om. P et probata om. R exrpbrata P 23 obsoura aetatibus GR obscuritatib: P regis G 24 errauerint GP errauerunt R 25 delerumenta", + "candidate_score": 0.643814, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_57_59", + "bdc_text": "und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht . Als Gelehrter und Lehrer war sein Ansehen groß , doch außer zwei Gutachten aus dem Jahre 1495 ist von seinen Arbeiten nichts erhalten. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1377", + "psc_text": "m. 2 V 23 ordinem ex ordine m. 2 V 24 excidit Vpe in iustificationibus dei e docere Cp1 orauit ex orant m. 2 V meditatur sicut exercetur scripsi (cf. quae praecedunt et secuntur) exercetur sicut meditatur VRCpE 25 enim haec est ratio Cpb. quae nos ad obsernantiam atque opus innocentise instituunt, ut illud est: non occides, non moechaberis et cetera his similia. haec ergo exercentur, quia in his operationis est usus per praesentium se exercitationem ad futura confirmans. iustificationes autem sunt, quibus Hebraeus puer sexennio seruus liber deinceps anno septimo fiet, et post sex annorum fructus ager otiosus relinquendus est, et cetera in iustificationum obseruantiam constituta, quae ingentem in se habent futurae spei meditationem per negotii praesentis effectum. atque ideo in his meditatur, ut in mandatis exercetur: quia exercitatio usum retinet consuetudinis institutae, meditatio autem se in id, quod nondum obtinuit, extendit, ut per meditationem id, quod expetit, consequatuTconsequatur;", + "candidate_score": 0.643617, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_103_105", + "bdc_text": "PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1337", + "psc_text": "s. scr. m. 7, ad eu m Uers- ineunt. add. m. 1) R 21 et om. R 24 unu V praetii V conlequatur ex consequantur R 25 sermo add. m. 2 V. sunt nuncupatae; una autem illa margarita, quae reperta est, magni esse pretii dicitur; ita et cum de uiis plurimis prophetatur, quod et domini et aeternales sint, dictum est; cum autem in his uiis quaeritur, quae sit utilis uia, ea, quae reperta est, optima praedicatur. ergo, quamuis uel illae uiseuiae seternalesaeternales sunt uel margaritae ipso suo nomine honorabiles sunt, in multis uiis standum est, ut bona uia reperiatur, et uendendae omnes margaritae sunt, ut eaiea quae multi pretii est reperta, coematur. § 11 Dehinc consequitur hic uersus: tu mandasti mandata tua custodiri nimis. superius commemorauimus aliud significare mandata, aliud legem. et de lege, quantum arbitror, apostolus nobis testis fuit, quia umbra sit futurorum, in qua species ueritatis tamquam corpus", + "candidate_score": 0.643516, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_58", + "bdc_text": "Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_87", + "psc_text": "quasi uero non occupanda in res suas naturae nostrae necessitas possit sine interpellatione temporis semper orare. meditatio itaque legis non solum in uerbis legendi est, sed in operis religione; neque ut libros tantum et scripturas recenseamus, sed ut ea, quae scripturis ac libris continentur, gestis rebusque meditemur, et diurna nocturnaque opera legem semper exerceant, ut illud apostoli est: omnia quaecumque facietis in gloriam dei, siue cum manducatis, siue cum bibitis, siue cum aliud agitis. per hoc enim efficitur, ut sine intermissione oremus, cum per opera deo placita et in gloriam eius semper exercitaLa sancti euiusquecuiusque uiri uita omnis oratio sit; ac sic secundum legem noctu dieque uiuendo uita ipsa nocturna legis erit et diurna meditatio. § 13 Sed consummata uiri huius beatitudine, qui impiorum consiliis et peccatorum uiis et pestilentiae cathedra se abstinens 8 I Thess. 5, 17. 15 I Cor. 10, 31. 3 infirmita = \"= tis R 6", + "candidate_score": 0.643501, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_105_107", + "bdc_text": "Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur . ipsum a domino puto maximis rebus conficiendis . De mea in cęna Christi sententia nolim te sollicitum et anxium esseBlarer hatte Bullinger am 7 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1260", + "psc_text": "domino et psallere nomini too, altissime, et reliqua. post legis tempora et cognitionem ueritatis conuenit corpus ipsum potius quam umbram corporis contueri. lex enim eorum, quaquae* in domino nostro Iesu Christo inplenda erant, speciem conplectitur; non ipsa ueritas, sed in ea meditatio ueritatis, utilis fide potius quam effectu, imitatione quam genere. ea enim, quae obserunriobseruari praecepta sunt, non uirtute efttcientifeefficientia ipsius utilia erant, sed obseruantium fide salutaria, ut sacrificionimsacrificiorum diuersitates et holocaustomatum religiones et circumcisionis cura et sabbati otium. hsec enim omnia et praetermissa culpam habebant et gesta sub futurorum fide proderant, sicut ait beatus apostolus: prius autem, quam ueniret fides, sub lege conclusi eustodiebamurcustodiebamur in ea fide, quae incipiebat. reuelari. itaque lex psedagoga nostra facta est in Christo, uti ex fide iustificemur. at ubi uenit fides, iam non sumus sub psedagogo; omnes enim filii estis fidei. ergo quotienscumque aliquid ex lege relegitur, in opere praesentium mandatorum speculum futurorum est", + "candidate_score": 0.643056, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_105_107", + "bdc_text": "Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur . ipsum a domino puto maximis rebus conficiendis . De mea in cęna Christi sententia nolim te sollicitum et anxium esseBlarer hatte Bullinger am 7 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1967", + "psc_text": "in terra uel jn anno atque annis sub sanctificatione huius numeri coptiflenturcontinentur, cum usque ad illam quinquagesimae aeternam requiem, quod est sabbata sabbatorum, septenus numerus expleatur. multa auteniautem de numeri huius sanctificatione sunt cognita, ut ipsa dierum constitutio, ut angelorum throno dei adstantium electio, ut spiritalioftl potestatum et requiescentium gratiarum in domino plenitudo. certe iudicia iustitiae dei hoc in numero laudari a propheta conuenit, per quem et in quo earundem iustificationum uirtus et constitutio continetur. § 6 Non alius autem nunc prsedicationispraedicationis propheticse ordo est, quam fidei. nam et tolerantia persecutionum et formido uerborum et laetitia eloquii et odium iniquitatis et amor legis et laudatio iustitiae etomneomnino, si quod aliud in legemandatumestin huius tantum praecepti obseruatione concluditur: diliges proximum tuum sicut te ipsum. hoc holocaustis, hoc sacrificiis omnibus maius est, unum atque idem sibi meminisse cum alio corpus esse, qui Christi est. et ut corpus suum, id est ut se", + "candidate_score": 0.642699, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_11_13", + "bdc_text": "Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. . Missi facti sunt doctores aliquotVgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1716", + "psc_text": "intellegeretur, id, quod consequitur, adiecit: super omnes docentes me intellexi, quoniam testimonia tua meditatio mea est. didicisti, o Dauid, a Moyse legem, et Aaron tibi sacrifieiorumsacrificiorum omnium doctor est, Iesus iteratae circumcisionis magister est, Samuel ungendi tibi sacramentum in temetipso et prophetae et regis ostendit: quid est istud, quod loqui ausus es, quod super omnes te docentes intellexeris ? sed superior uersus, super quos omnes docentes se intellegat, ostendit, id est super inimicos. et rursum hic, qui nunc est uersus inferior, qui inimici sint, declarat, id est omnes docentes. claues enim se caelorum habere profitentur et doctores esse se legis gloriantur. et cum omnia legis testimonia aduentum domini nostri Iesu Christi testentur, super doctores suos propheta 1 dei om. Cp et ante in lege om. C heretici VR 2 mandatatum ex mandatum m. 2 V -4 auctorem — circumciBio om. V 5 -pcederit C 6 dfa R dnS V dominum", + "candidate_score": 0.642562, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_102_104", + "bdc_text": "quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_936", + "psc_text": "R cf. Acad. p. 5j flectatur PTE caelestium in marg. add. m. 1 R. et omnis lingua confiteatur, quia dominus Iesus in gloria dei patris est. et haec non de diuinitatis suae dicta sunt potestate. illa enim, ut semper est dominans, ita et dominabitur semper: sed in aeternam gloriam eius adsumptse ex uirgine carnis natura transfertur. Iesus enim eius hominis, qui ex Maria natus est, nuncupatio est; et Iesu nomen, quod snpersuper omne nomen est, donatur. non enim hic, ut in ceteris, Iesu Christo, sed Iesu tantum. ei enim a cselestibuscaelestibus et terrestribus et infernis adorato et per omnem linguam in dei patris gloria esse confesso aeterni regni donatur arbitrium. sed ut in pluribus, nunc quoque latinitas nostra non satis proprie significationem dicti graeci elocuta est. quod enim nobiscum scribitur: quidominabitur in uirtutesuainaeternum, in graecis ita legitur: zm δεσπόξοντι ἐν rrj δυναστεία avrov TOV αἰω̃νος. quod nobiscum in aeternum, id", + "candidate_score": 0.641797, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_73", + "bdc_text": "Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_134", + "psc_text": "R adibita R arguitur « 23 doctorina (na in rOB. a m. 1) secretina secretrinore r non probabiles t 24 interpraetandi VR. transferentes et in numerum redegerunt et in ordinem conlocauerunt et diapsalmis distinxerunt, qui omnes secundum Hebraeos confusi et habebantur et habentur. horum igitur translationes HebrseisHebraeis tum lingua tantum sua utentibus non erant necessariae. ipsis tamen, omnibus diligenti et religiosa custodia obseruatis. quibus postea dominus legem omnem sacramento et corporationis suae et passionis et resurrectionis inpleuerat, cumque his libris, quos regi idem translatores ediderant, conlatis et fideliter consonantibus repertis, indissolubilis constituta est priuilegio doctrina; et aptatisaetatis auctoritas. § 4 Beatus ergo apostolus Paulus, secundum professionem suam HebrreusHebraeus ex Hebraeis, etiam secundum hebraicam cognitionem et fidem psalmum hunc primum esse dixit, translatorum distinctione non usus: cui maximum hoc pnedicandipraedicandi ad synagogse principes studium erat, ut dominum nostrum Iesum Christum dei filium, natum, passum, resurgentem regnare in aeternum ex doctrina legis", + "candidate_score": 0.641787, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_102_104", + "bdc_text": "quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2908", + "psc_text": "uiis laquei absconsi sunt, domino quoque in pnedicationispraedicationis suae eursucursu ubique parantur insidiseinsidiae. hic in spelunca orat, ille orat in corpore. seruus dominum prophetat Christum, Dauid iste illum Dauid omnium passionum prophetat exemplo. atque ideo haec non tam Dauid de se ipso, quam de domino per Dauid dicta intellegetur oratio. § 2 Voce mea ad dominum clamaui, uoce mea ad dominum deprecatus sum. effundo in conspectu eius orationem meam et tribulationem meam ante ipsum pronuntio. in deficiendo ex me spiritum meum. egregie uerborum ordo dispositus est. primum uoce clamatur; omnis enim fidelis uiri etiam tacita et spiritalis expectatio deo clamor est. deinde uoce oratur, id est desiderii et fidei petitio uerbis uocis effertur secundum illud apostoli: psallam spiritu, psallam et uoce. tertio in conspectu 32 I Cor. 14, 15. 4 illum dauid ex illum ddaaid m. 1 R 8 ad dfim R 11 posset (et ex carr. 1) R 20", + "candidate_score": 0.641761, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_9_11", + "bdc_text": "Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1590", + "psc_text": "enim se ab eo orat, qui ait: petite et dabitur nobisuobis; quseritequaerite et inuenietis; pulsate et aperietur uobis. aperiri sibi et dari clanemclauem a doctore legis dedignatur propheta. scientiae caelestis expectans magistrum dominum nostrum Iesum Christum, cui est gloria in saecula saeculorum. amen. TETH. Bonitatem fecisti cum seruo tao, domine, secundum uerbum tuum et reliqua. § 1 Iam in exordio psalmi commemorauimus nihil aliud in eo quam doctrinam humanae uitseuitae contineri, per quam ad cognitionem dei ipsis, tamquam paruoli, litterarum elementis erudiremur. ex persona enim sua nos propheta confirmat, qualiter in omni genere diuini officii uersari nos oporteret, ut per disciplinam adeptae institutionis fidei ordinem teneremus, ut ipso illo primo nonae litterae uersu docetur. ita enim dicitur: bonitatem fecisti cum seruo tuo, domine, secundum uerbum tuum. et forte quidam existimabunt de secundis rebus prophetam locutum deoque gratiam ob ea, quae sibi prospere acciderint, rettulisse. sed nouit etiam in aduersis rebus", + "candidate_score": 0.641686, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_58", + "bdc_text": "Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1694", + "psc_text": "et in lege eius meditabitur die et nocte. et uere beatus erit, quisquis in lege dei meditabitur, qua meditatione in ipsa quoque tribulationum humiliatione seruabitur. § 11 Dehinc sequitur: in saeculum non obliuiscar iustificationum tuarum, quia in ipsis uiuificasti me. scit propheta secundum apostolum finem legis esse Christum, in qua iustificationum obseruatio constituta est, scit et in enangeliaeuangelia credituris legem esse psedagogam, scit et iustum ei fide uiuere, scit et legem spiritalem esse, scit, quod qui ea, quae in lege sunt, fecerit, - uiuet, et idcirco ait: in sseculsaeculum um non obliuiscar iustifrcationumiustificationum tuarum; quia in ipsis uiuificasti me: ut, quamquam fides euangelica finitis legis sit operibus praedicanda, iustificationum legis tamen. quae sibi uitseuitae initium sit, inmemor non sit, quia legis iustificatio euangelicseeuangelicae iustificationis fideique psedagogapaedagoga sit. § 12 Constanter uero, cum sibi nulla iustificationum dei subrepere possit obliuio, id, quod consequitur, est professus dicens: tuus sum ego, salua me:", + "candidate_score": 0.641281, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_9_11", + "bdc_text": "Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_71", + "psc_text": "una linea eras.) R in his r 23 coerceret ex coherceret R differentiam ex differentia wi. 2 r 25 sed (s eras.) R nunc et E eorum RE. § 6 Beatus uir, qui non abiit in consilio impiorum et in uia peccatorum non stetit et in cathedra pestilentiae non sedit. sed in lege domini fuit aoluntasuoluntas eius, et in lege eius meditabitur die ac nocte. quinque generum obseruantiam beato uiro subesse propheta commemorat: primam in impiorum consilio non eundi, alteram in peccatorum uia non consistendi, tertiam in cathedra pestilentiae non sedendi, tum deinde uoluntatis in lege domini ponendseponendae, postremo in ea die noctuque meditandi. ergo necesse est differre impium a peccatore, peccatorem a pestilente; maxime cum sit impiis consilium, peccatori uia, cathedra pestilenti. dehinc cum in consilio impiorum eatur potius quam stetur, in uia uero peccatoris stetur magis quam eatur. quarum rerum caasascausas ut intellegere possimus, discernendum est, quanto differat", + "candidate_score": 0.640891, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_102_104", + "bdc_text": "quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_606", + "psc_text": "gerund. cum partic. praes. conivrcto qf. Draeger Synt. JJ, 849) puniendos PE puniendi T 27 poene R 28 offioicio T. landabo uerbum. hoc ergo uerbum suum in deo laudat, quod deum suum esse cognouit. § 11 Neque id tantum laudat, sed etiam illud, quod sperauit in eo non metuens, quid homo sibi faciat. haec plane digna saDCtissanctis omnibus uox est, constanter inter insectationes humanas fidem tenere et metu terrenae turbulentise non monerimoueri speque certissima quod aliquid aduersum animae seternitatemaeternitatem homo effecturos sit non timere, cum post intercessionem mortis istius in immortalem gloriam et corruptio et infirmitas nostra mutetur. atque ob id sermones suos, quibus se sperantem in domino humanam uim protestatur non metuere, conlaudat dicens: in domino laudabo sermonem, in domino sperabo: non timebo, quid faciat mjihi homo. ob hoc ergo sermonem suum laudat in domino, quia sperans in eo hominem non timebit. § 12 Sed ut doceret, idcirco se", + "candidate_score": 0.640791, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_79_81", + "bdc_text": "Advocamus praestantes medicos , excellentes iurisconsultos , egregios theologos , linguarum professores peritissimosEs gelang , bedeutende Persönlichkeiten nach Tübingen zu berufen , die zwischen Mai und Dezember 1535 ihr Amt antraten , so z. B . Bartholomäus Amantius und Johann Sichard für kirchliches und weltliches Recht , Joachim Camerarius für Griechisch , Paul Constantin Phrygio für Theologie , den Mediziner Leo nhard Fuchs sowie den Gräzisten und Juristen Melchior Volmar. Vgl. Haller , aaO , S. 337f. 130*-133*. . Iungentur duo ista factiosa realium et nominalium , sic enim appellant , contubernia , ut unum sit contuberniumZur Vereinigung der beiden Bursen vgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1716", + "psc_text": "intellegeretur, id, quod consequitur, adiecit: super omnes docentes me intellexi, quoniam testimonia tua meditatio mea est. didicisti, o Dauid, a Moyse legem, et Aaron tibi sacrifieiorumsacrificiorum omnium doctor est, Iesus iteratae circumcisionis magister est, Samuel ungendi tibi sacramentum in temetipso et prophetae et regis ostendit: quid est istud, quod loqui ausus es, quod super omnes te docentes intellexeris ? sed superior uersus, super quos omnes docentes se intellegat, ostendit, id est super inimicos. et rursum hic, qui nunc est uersus inferior, qui inimici sint, declarat, id est omnes docentes. claues enim se caelorum habere profitentur et doctores esse se legis gloriantur. et cum omnia legis testimonia aduentum domini nostri Iesu Christi testentur, super doctores suos propheta 1 dei om. Cp et ante in lege om. C heretici VR 2 mandatatum ex mandatum m. 2 V -4 auctorem — circumciBio om. V 5 -pcederit C 6 dfa R dnS V dominum", + "candidate_score": 0.640604, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_105_107", + "bdc_text": "Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur . ipsum a domino puto maximis rebus conficiendis . De mea in cęna Christi sententia nolim te sollicitum et anxium esseBlarer hatte Bullinger am 7 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2484", + "psc_text": "ob id sedem filii sedem suam pater nuncupat, quia et ex se et in gloria indemutabilis diuinitatis snse unigenitus et uerus deus natus sit, nec contumeliam communicatarum cum eo sedium sentiat, cui ex se genito in naturae similitudine nulla diuersitas est. § 23 Dignitas deinde eorum, qui in saeculum super sedem sessuri sunt, ostenditur ita: quoniam elegit dominus Sion, prseelegitpraeelegit eam in habitationem sibi. hsechaec requies mea in saeculum saeculi: hic habitabo, quoniam prseelegi eam. non montem scilicet Sion desertum et inutilem legit, neque ciuitatem dirutam et euersam. locis enim deus non continetur, neque omuipotensomnipotens et aeterna substantia aut in desertis montium solitudinibus aut in nominibus urbium ruinis iam deformium conquiescit. sed elegit eorum requiem, de quibus dominus in euangelio ait: nemo uenit ad me, 4 Ioh. XVI, 15. 6 Ioh. X, 80. 26 Ioh. VI, 44. 1 et superius R 2 est om. R 5 sunt mea sunt om.", + "candidate_score": 0.640317, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_58", + "bdc_text": "Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1517", + "psc_text": "nimis. per modestiam scilicet confessionis et, ut non auferatur a se uerbum ueritatis, orat, et per honorem eius, qui unus tantum sine peccato est, ne usquequaque nimis a se auferatur, expostulat, quia se hominem meminerit, qui per naturae infirmitatem sine peccato esse non possit. § 7 Et custodiam legem tuam semper in saeculum et in saeculum seeculisaeculi. nullum propheta uitae susesuae finem pertimescit. non enim concluditur fides sua sreeulissaeculis, sed se in infinitatem temporum officio custodiendae legis extendit. scit et altare a Moyse in exemplum esse superioris altaris exstroetumexstructum. scit et Aaron sacerdotem ad speciem esse ostensi in monte sacerdotis ornatum. Moysi enim deus dixit: uade, fac omnia secundum exemplum, quod osteudiostendi tibi in monte. festinat ergo in leges illas aeternorum saeculorum. nam cum lex futuri umbra sit, necesse est corpus illud uerae legis aeternum sit. distinxit autem praesens officium ab indefessa illa perpetui officii iugitate dicens: et custodiam legem", + "candidate_score": 0.639254, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_57_59", + "bdc_text": "und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht . Als Gelehrter und Lehrer war sein Ansehen groß , doch außer zwei Gutachten aus dem Jahre 1495 ist von seinen Arbeiten nichts erhalten. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1529", + "psc_text": "in testimoniis dei conuenit, sed legis mandata omnia diurna meditatione retinere. neque tantum meditatio utilis est, nisi lex ipsa, quae in meditatione est, diligatur, neque diligere communi dilectione sufficiet, nisi etiam uehementer id, quod diligitur, diligatur. atque ideo hunc omnem perfectae rationis ordinem sermo propheticus percurrit dicens: et raeditabarmeditabar in mandatis tuis, quae dilexi uehementer. § 12 Sed neque meditatio legis neque ipsa dilectio inpensa sufficiet, nisi fructum operum et uoluntatis efficientia consequatur. neque in hoc propheta cessauit; ait enim: et tuli manus meas ad mandata tua, qusequae dilexi ualde. 5 I Cor. 4, 8. 1 terrenorum V 9 cominus C 3 negantes se b 4 negamus C 5 et apostolus VCp fort. regnastis et om. Cp regnaretis VC fort. recte cf. Abh. IV, 85 8 suae R 9 gemina autem intellegentia = (eras. e) lectionS intellegentiae R geminautem intellegentia eleotionem intellegentie C geminam autem intellegentiae lectionem V geminam L.", + "candidate_score": 0.639087, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_58", + "bdc_text": "Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1998", + "psc_text": "ipse aptissimus ad profectum. § 5 Erat namque illa sacerdotii lex, quam secundum legis obseruantiam in euangelio Lucas sub Iohannis Baptistae natiuitate diligenter exposuit, neminem in sancta sanctorum ascendere nisi qui esset princeps sacerdotum, eundemque toto in anno uno tantum die. quae omnia in similitudinem antea gesta in uno domino nostro expleta esse, et fides nostra et ipse 1 manifestae VlR ob negotiorum saecularium merita RPTE pro meritis V 2 impertietur PTE inpertitur V inpertiebatur R 6 consistentium RPTE cSsiatere V 6 ut VRTE supr. scr. P leuitae RE 108 lenitici (ex leuuitici V) VPT 7 istraLelitis corr. m. 2 V tum RPTE tunc V prolselyti corr. m. 1 V prosaelyti R proseliti PT 9 ita RE om. PT 10 ut PTE ex si corr. m. 1 R historia subsequatur 1J 11 sed codd., fort. et 12 aedificatione (ficationè in fine uers. add.) R 13 sanctificati RPTb sancti e altaria", + "candidate_score": 0.63907, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_103_105", + "bdc_text": "PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1048", + "psc_text": "dominum nostrum regem earum, quae dilecti sint, esse uirtutum: ut uirtutes ad apostolos, dilectus uero referatur ad Christum, cuius uel in his, uel hi omnes intelieganturintellegantur esse uirtutes. oportuit autem propter ea, quae secuntur, 8 Matth. X, 20. 1 adque VR dulcidinem V1 2 cograegatio V dei e 3 praedicatiooes V significatam ex significatfl m. 2 V intellegitur V eloquium u udi (punctaaupr.etsubdiprivaacriptaposteaerasa)R4euan- geliszantibus corr. m. 1 V 5 rex uirtutum dilecti in marg. add. m. 1 R nirtutiam V cf. F. Neue Formenl. /, 269 uirtutum RPTE pulchritudine (h mpr. scr. m. 1 R) VRP sed. cf. infr. et Sabatier //, 132 adn. 6 segraegatae V 8 defendens R 10 uirtutis T multaeteaangeliszantes corr. m. 2 V 11 sunt sunt quibus Re 12 in iohanne (om. et) V 18 uirtutes quib. V uirtutea hae autg uirtutes quibus R 14 dauit V uirtutis R isti R 15 dilecti ex dilecte", + "candidate_score": 0.639011, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_57_59", + "bdc_text": "und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht . Als Gelehrter und Lehrer war sein Ansehen groß , doch außer zwei Gutachten aus dem Jahre 1495 ist von seinen Arbeiten nichts erhalten. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1767", + "psc_text": "et dolore defleuit. haec enim uoluotariauoluntaria, nou legitima sunt: et his obtemperare libertatis potius quam necessitatis officium est. § 14 Habet hanc apostolus uoluntariseuoluntariae doctrinadoctrinae, non et legitimae consuetudinemdicens: de uirginibus autem praeceptum domini non habeo, consilium autem do. aut cum gloriam uiduitatis et continentiam laudat, non inhibet iam potestatem nubendi, sed meritum caelibatus praedicat. ultra legem instituit et ultra praeceptum adhortatur, uoluntaria legitimis anteponens. et rursum ait: numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? numquid non habemuspotestatem mulieres circumducendi, sicotsicut ceteri apostoli et fratres domini et Cephas? aut ego Bolussolus et BarnabusBarnabas non habemus potestatem non operandi? sed non utimur hac potestate. potestas in licito est, cum lex infidelitati nostrae parcens prsescriptis nos grauibus non onerat. at uero uoluntatis professio ei incremento fidei est, cum in his, quae moderata lex nobis est, nosmetipsos uoluntariseuoluntariae deuotionis studio continemus. § 15 Haec igitur uoluntaria, ut deo sint placita, propheta orat, quia", + "candidate_score": 0.63873, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_55_57", + "bdc_text": "September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1310", + "psc_text": "10 ratio ex ratione m. 2 V 11 circumcisione R oblatus ex oblatos C 14 baberentr p 15 dilubii V 17 nostre V 18 hoBtia ex hostiam r 19 ceesante (nte in ras. a.exo?) R 20 et in quo C regenerationis I C 24 scrutant V qf. Neue Formenl. 11, 320, scrutantur RCp 26 exquirunt ex quirunt m. 2 V 26 agnoscitur p nec C 27 consequimur p. primum: beati scrutantes testimonia dei, sed primum: beati in maculati in uia. prius enim est, confirmatis moribus et in innocentiseinnocentiae studium ex communi probitatis honestate conpositis ueritatis uiam ingredi; sequens deinde est, scrutari dei testimonia et expurgato emundatoque animo ad inuestiganda adesse. ordinis autem huius et alius propheta non inmemor est dicens: serite in iustitiam uosmetipsos et metite uos in fructum uitae et inluminate uos in laminelumine scientisescientiae. non inluminatio primum, sed satio nostra praecepta est, ut, cum antea nosmetipsos, id est", + "candidate_score": 0.638726, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_58", + "bdc_text": "Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_846", + "psc_text": "a patre internallointeruallo temporis separatum; ipsum esse uerbum, uirtutem, sapientiam dei; hunc mundi opificem fuisse, hunc et hominis conditorem; hunc prima mundi crimina dihmio abluisse, hunc Moysi legem dedisse, hunc in propbetisprophetis fuisse et per eos ingentia illa corporationis et passionis suae sacramenta cecinisse; hunc in corpore resurgentem caducae carni claritatem spiritalis gloriae intulisse et in naturam diuiaitatis suae terrenae corruptionis absorbuisse primordia. § 11 Deficient igitur aduersum ista serutantesscrutantes; et per uirum doetrinadoctrina dei eruditum et in altum humilitatem cordis sui erigentem haec diuinsediuinae operationis prseconiapraeconia proferentur, ita ut haec eminentia dei eorum ipsorum, qui haec audiant, confessione laudetur. atque ideo ita sequitur: perscrutati sunt iniquitates, defecerunt scrutantes scrutinio. accedet 1 indefinitae (ex indefinita) ut essentiae = ita et R indefinitae een- tentiae (sen in ras.) ita et P 2 omnia continentem (om. et) Pb 5 sed = disces = aionem R 6 resurrectionig P 7 cui svpr. scr.", + "candidate_score": 0.638146, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_44_46", + "bdc_text": "Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 . Oktober 1534 stellte sich die Universität demonstrativ gegen die Neuerungen . Der Erla ß vom 30 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_71", + "psc_text": "una linea eras.) R in his r 23 coerceret ex coherceret R differentiam ex differentia wi. 2 r 25 sed (s eras.) R nunc et E eorum RE. § 6 Beatus uir, qui non abiit in consilio impiorum et in uia peccatorum non stetit et in cathedra pestilentiae non sedit. sed in lege domini fuit aoluntasuoluntas eius, et in lege eius meditabitur die ac nocte. quinque generum obseruantiam beato uiro subesse propheta commemorat: primam in impiorum consilio non eundi, alteram in peccatorum uia non consistendi, tertiam in cathedra pestilentiae non sedendi, tum deinde uoluntatis in lege domini ponendseponendae, postremo in ea die noctuque meditandi. ergo necesse est differre impium a peccatore, peccatorem a pestilente; maxime cum sit impiis consilium, peccatori uia, cathedra pestilenti. dehinc cum in consilio impiorum eatur potius quam stetur, in uia uero peccatoris stetur magis quam eatur. quarum rerum caasascausas ut intellegere possimus, discernendum est, quanto differat", + "candidate_score": 0.638092, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_4_6", + "bdc_text": "Profectonach profecto gestrichenes illum . tua praecipue caussa illumillum übergeschrieben. retinui ; nam sunt non parum multi boni et eruditi fratres , quos iamdudum bene sperare iussi .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1323", + "psc_text": "et quia haec simplicia et splendida sunt nosque in uerum lumen per obseruantiam suorum dirigentia, idcirco ita dictum est: prseceptumpraeceptum domini lucidum, inluminans oculos. de lege autem non conuenerat ista dixisse, quia per umbram futurorum sancta est et animas per futurorum cognitionem conuertens; mandatum autem per obseruantiam sui inluminans. § 7 Ergo quia beati sunt scrutantes testimonia dei, et aliud legem, aliud mandatum, aliud testimonia esse sicut cetera diximus, quae haec dei sint testimonia, noscendum est. legis etenim totius liber sub testimoniis datus est. caelum namque et terram Moyses librum testamenti traditurus in testimonium aduocauit. sunt et plurima in causam testimoniorum constituta, 4 Gal. IV, 24. 7 Rom. VII, 14. 10 Exod. XX, 18. 13 Ps. XVIII, 9. 1 habuit duos filios R (iVou. Testam. Vat. 460 viovs ltJX.) 2 sed qui — ex libera in mQrg. add. m. 1 p 8 rempromiseionem V 4 umbra esset p 5 allegoramina", + "candidate_score": 0.637489, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_72_74", + "bdc_text": "Ilse Guenther , in : Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui . Mittentur et alii duo canonum praelectoresDer verstorbene Konrad Blicklin ( vgl . oben Anm. 10 ) , Peter Neser und Jakob Kalt waren die Inhaber der drei Lehrstühle für Kirchenrecht ( vgl. Finke , aaO , S. 216 ) .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1589", + "psc_text": "VCpE 11 oboedientia est ex oboedientium m. 2 V obsequela ex obsequella R obsequela pE 12 participes expedit, qui timorem p 14 tua supr. scr. R domini R 16 corruptat V1 17 si qui ex si quae m. 2 V audebat V1 18 mendacio V1 21 qui est in caelis om. RCpe 28 miserat C misericors Vpb d§ add. m. 2 V 25 longe cod. XXII. Hilar. Plct. pars I. 28 meminit semper sibi propheta sperandam, ait: iustificationes tuas doce me, domine. iustifieationesiustificationes omnes in lege legerat; sed quia caelestes sperabat, quae in terrenis prseformabantur, non eget doctore terreno. doceri enim se ab eo orat, qui ait: petite et dabitur nobisuobis; quseritequaerite et inuenietis; pulsate et aperietur uobis. aperiri sibi et dari clanemclauem a doctore legis dedignatur propheta. scientiae caelestis expectans magistrum dominum nostrum Iesum Christum, cui est gloria in saecula saeculorum. amen. TETH. Bonitatem fecisti cum seruo tao, domine,", + "candidate_score": 0.637092, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_103_105", + "bdc_text": "PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3070", + "psc_text": "R(G?) et omnibus his nomina E 26 praeferantur R proferuntur E cf. p. 848, 9 81 ***cernit G discreuit BE. suis uocentur, audiamus eum, qui uocaturus est. dicit in euangelio: nolite mirari ista; quia uenit hora, in qua omnes, qui sunt in monumentis, audient uocem eius et prodient. uocantur ergo et prodient. adeo autem enumerantur per deum, ut capilli quoque, qui in singulis nobis innumerabiles esse existimantur, in numero sint eodem domino dicente: nonne et capilli capitis uestri numerati sunt? hoc domino potius dignum, hoc in misericordia eius prseferendumpraeferendum, ut eos, quos contritos corde sanauerit, quorum alligauerit contritiones, nominibus uocet, proprietate numeret, csBlcsticaelesti luce clarificet. § 6 Ob quae mirabilia eius praedicauit: magnus dominus noster et magna uirtus eius et sapientiae eius non est numerus. suscipit enim mansuetos dominus, humiliat autem peccatores usque ad terram. hoc enim mansuetorum proprium est, quia secundum euangelia mansueti possidebunt terram, ut digni apud deum", + "candidate_score": 0.636987, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_103_105", + "bdc_text": "PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg . magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro . Reservatum Reservatum korr. aus Reservatur .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3071", + "psc_text": "proprietate numeret, csBlcsticaelesti luce clarificet. § 6 Ob quae mirabilia eius praedicauit: magnus dominus noster et magna uirtus eius et sapientiae eius non est numerus. suscipit enim mansuetos dominus, humiliat autem peccatores usque ad terram. hoc enim mansuetorum proprium est, quia secundum euangelia mansueti possidebunt terram, ut digni apud deum sint nuncupatione, numero, claritate. magnus est dominus, cum disparsiones congregat. magna uirtus eius, cum contrita clarificat. innumerabiiis sapientia eius est, cum uniuersa et nominibus discernit et numero. sed qui suscipit mansuetos, humiliat autem peccatores usque ad terram. post meritum sanctitatis impietatis poena subiecta est, cum susceptis mansuetis in claritate stellarum peccatores usque ad terram humiliati inferna1 legis iudicio destinantur., 2 Ioh. V, 28 sq. 7 Luc. XII, 7. 17 Matth. V, 4. 1 dicit in euangelio G dicit enim in euangeliis RE 2 quia G quoniam RE 3 audiant G 4 et prodient G et rPdient R et procedent E", + "candidate_score": 0.636233, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_43_45", + "bdc_text": "1532 erhielt er die vierte theologische Professur . Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 . Oktober 1534 stellte sich die Universität demonstrativ gegen die Neuerungen .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_828", + "psc_text": "populi arguantur, quando doctrina timoris dei et confessionis eruditio ex prophetasprophetae oratione prsestetarpraestetur. in his enim prophetiseprophetiae spiritalis ordo consistit. et si dominus praedicatur, profectus scientiae huius ad fidem utilis est. si ad timorem et confessionem eius docemur, domino formamur, proficimus, adquirimur, ut per passionem eius redempti, ita eidem per doctrinae suae instituta placituri. § 4 Esse autem in prsesentipraesenti psalmo quaedam intellego, qusequae ei homini, quem dominus adsumpsit, aptari posse uideantur, ubi dicitur: perscrutati sunt iniquitates, defecerunt scrutantes scrutinio. significari enim forte in eo existimabitur IudseorumIudaeorum conspiratio, cum testimonia, quibus argui posset, quaeruntur nec reperiuntur, et omnia scrutantium ingenia deficiunt; dehinc quod sagittis paruulorum, id est doctrinis apostolorum uulnerentur, aduersum quos nullam causam iustae persecutionis inuenerint, et ideo defecerint contra ipsos linguae eorum. haec quidem non tamquam inprobabilia praetermittimus, sed qusedamquaedam alia in psalmo sunt, qusequae ordinem intellegentiseintellegentiae huius impediant. non longe tamen ab his sermo expositionis nostrae dissentiet.", + "candidate_score": 0.63535, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_71_73", + "bdc_text": "ADB XXXIV 350-352 ; Ilse Guenther , in : Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_134", + "psc_text": "R adibita R arguitur « 23 doctorina (na in rOB. a m. 1) secretina secretrinore r non probabiles t 24 interpraetandi VR. transferentes et in numerum redegerunt et in ordinem conlocauerunt et diapsalmis distinxerunt, qui omnes secundum Hebraeos confusi et habebantur et habentur. horum igitur translationes HebrseisHebraeis tum lingua tantum sua utentibus non erant necessariae. ipsis tamen, omnibus diligenti et religiosa custodia obseruatis. quibus postea dominus legem omnem sacramento et corporationis suae et passionis et resurrectionis inpleuerat, cumque his libris, quos regi idem translatores ediderant, conlatis et fideliter consonantibus repertis, indissolubilis constituta est priuilegio doctrina; et aptatisaetatis auctoritas. § 4 Beatus ergo apostolus Paulus, secundum professionem suam HebrreusHebraeus ex Hebraeis, etiam secundum hebraicam cognitionem et fidem psalmum hunc primum esse dixit, translatorum distinctione non usus: cui maximum hoc pnedicandipraedicandi ad synagogse principes studium erat, ut dominum nostrum Iesum Christum dei filium, natum, passum, resurgentem regnare in aeternum ex doctrina legis", + "candidate_score": 0.635043, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_116_118", + "bdc_text": "ac reliqu[is ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. . Bene vale , mi venerande et charissimis charior Bullingere . Tubingę , 15 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_12", + "psc_text": "illius indocti ignorationi per communem utrique intellegendi inopiam comparatur. sunt enim uniuersa allegoricis et typicis contexta uirtutibus: per qusequas omnia unigeniti dei filii in corpore et gignendi et patiendi et moriendi et resurgendi et in aeternum cum conglorificatis sibi, qui in eum crediderint, regnandi et ceteros iudicandi sacramenta panduntur. et quia scribsescribae et pharissei dei filium natum in corpore non recipientes omnibus propheticae 8 Esai. XXIX, 11 sq. 1 non est uero ambigendum R non est ergo ambigendum e non est autem ambiguum r 3 prophetae r inter locutus et tamen litt..sp svpr. scr. R 6 refertur r sunt enim r 7 alem — clausae om. r 8 omnia uerba haec rE 9 quod si qui dederint scripsi (cf- quae dixi Stud. 1886, 331) quod si quiderit R ut uidetur, quod si quidem rE 10 dicentes Ra dicas r dicetur E 11 et dicent R dicet rE 12 hominis om.", + "candidate_score": 0.632913, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2108", + "psc_text": "regina V praefiguratio GRPT figura V 4 et paenitentiae GRPT paenitentiae V 6 istrahel et tribus a dni ascendunt G 8 eciesia G ciuitate P 9 illic RPT ille Y in iudicium GVRTP1 in iudicio P'e 10 = uoque (tn ras. erat q) R 11 dfio nomen GRPT nomen di V domini nomen e scribtura G r s 17 complectendi P pro facti (acti i. ras.) R prophetis P 18 praescientiae.* G praesentia est RPT 19 iam tp & praeteritis R iam pro praeteritis PT (sed iam pro prae in ras. P) iam perfecta et pro praeteritis E 22 illic GRPe illuc Tb 28 uelud R. Hierusalem: ut praBScientise fidem in his, quae gesta dixisset, ostenderet, conseruaret uero temporum ordinem in gerendis. extructio itaque eius in pace est, et participatio in idipsum est, et unius mentis et fidei et caritatis domus illa est. discenda ergo est doctrina pacis. nunc enim", + "candidate_score": 0.632459, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_81_83", + "bdc_text": "Iungentur duo ista factiosa realium et nominalium , sic enim appellant , contubernia , ut unum sit contuberniumZur Vereinigung der beiden Bursen vgl . Urkunden zur Geschichte der Universität Tübingen aus den Jahren 1476 bis 1550 , [ hg. v . Rudolf Roth] , Tübingen 1877 , S. 177. , ubi omnibus in commune praelegatur Aristoteles , praelegantur bonę literaeZum Wechsel vom mittelalterlichen zum humanistischen Lehrplan in Tübingen vgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2376", + "psc_text": "meminisse debet hominum institutionem naturis duabus contineri, animae scilicet et corporis, quarum alia spiritalis, alia terrena est, et inferiorem hanc materiam ad efficientiam atque operationem naturae illius fuisse potioris aptatam. ergo quisquis ita uolet credere, ut corporalis deus sit, quia ad imaginem eius homo factus est, conpositum esse deum statuet, ex potiore scilicet inferioreque natura, quia de talibus homo constat. quidquid autem conpositum est, necesse est non fuerit aeternum; quia conpositio habet initium, quo conparatur, ut maneat. sed 1 Act. ap. XVII, 28. 16 Gen. I, 26. 1 et uiuimus VRe uiuimus PTb 2 aequalis RPTE aequabilis V 4 audit ex audet m. 2 V 6 uirtus huius V 7 ubique est et abj. cumque adest R cf. p. 651, 4 ubique est et ubique adest PTE ubiqae adest V 10 praecemur V praecaemur R cõuiciantis V1 maledicentis V1 11 fides add. m. 2 V 12 ezsequitur RPT exsequetur r", + "candidate_score": 0.631653, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_38_40", + "bdc_text": "D . und sein Wirken in und für Tübingen , Freiburg und Tirol , in : Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3", + "psc_text": "eius scripsi (cf. Paucker suppl. lex. lat. p. 240 et Arch. II., 604) episcopon eius R episcopatum eius DE.* conpetentios r accipiet R aocipiat rDE alius (post alius spatium 3-4 litt. in fine lin.) R aliter r alter DE. I* neque secundum quosdam HebrseosHebraeos quinque libri, neque secundum aliorum simplicitatem psalmi Dauid dicendi sunt, sed secundum apostolicam auctoritatem liber psalmorum esse noscendus est. § 2 Sunt autem plures eorundem psalmorum scriptores. nam aliquibus Dauid auctor praescribitur, in aliquibus Salomon, in aliquibus Asaph, in aliquibus Idith um, in aliquibus filiorum Chore, in aliquo Moyses. et quidem absurdum est psalmos Daoid nominare, cum ibi auctores eorum ipsis inscriptionum titulis commendentur. et liber psalmorum rectius esse dicatur, dinersisdiuersis in unum uolumen prophetiis diuersorum et auctorum et temporum congregatis. visum autem aliquibus est Hieremise et Aggsei et ZachariseZachariae quorundam psalmorum superscriptionibus nomina praenotare, cum horum nihil in authenticis septuaginta translatorum libris ita editum reperiatur,", + "candidate_score": 0.629613, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_71_73", + "bdc_text": "ADB XXXIV 350-352 ; Ilse Guenther , in : Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_135", + "psc_text": "Beatus ergo apostolus Paulus, secundum professionem suam HebrreusHebraeus ex Hebraeis, etiam secundum hebraicam cognitionem et fidem psalmum hunc primum esse dixit, translatorum distinctione non usus: cui maximum hoc pnedicandipraedicandi ad synagogse principes studium erat, ut dominum nostrum Iesum Christum dei filium, natum, passum, resurgentem regnare in aeternum ex doctrina legis ostenderet. tenuit itaque hunc modum, ut HebnsisHebraeis praedicans HebneorumHebraeorum consuetudine uteretur. sed nobis translatorum utendum auctoritate est, legem non ambiguitate litterae, sed doctrinae scientia transferentum. § 5 Praestat autem nunc absolutissimam intellegentiam personae, temporis, causae apostolica auctoritas. nam quid in libro Actorum suorum de hoc eodem psalmo idem apostoli senserint, uerbis ipsorum loquemur. scriptum namque est: ipsis dicentibus: domine, tu es, qui fecisti cselumcaelum et terram et mare et omnia, quae in illis sunt, qui perospatrisnostriDauid, sancti pueri tui, dixisti: quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt 25 Act. ap. IV, 24. 1 redigerunt 1' 2 et in diapsalmis distincxerunt", + "candidate_score": 0.629598, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_90", + "bdc_text": "ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1263", + "psc_text": "orr. m. 2 V 27 superiorib. ex superi m. 2 V. necessaria est, id est sabbati diei; quia ita psalmus inscribitur: psalmus cantici in die sabbati, ut cumper scripturarum caelestium auctoritatem, quae ratio in sabbati requie contineatur, cognouerimus, parem ceterarum quoque rerum, quae in lege sunt, efficientiam sentiamus. § 2 Et de otio quidem diei huius multa prseceptapraecepta sunt. nam et in ea dominus perfecta mundi huius soliditate requieuit; scriptum est enim: et requieuit deus in die septima ab omnibus operibus suis, quae inchoauit facere. et rursum haec eadem sanctificatur in lege ab eo, ut omne opus agi uetitum sit, sicut scribitur in Exodo: in mente habete diem sabbatorum sanctificare eum: seisex diebus operaberis et facies omnia opera tua; septimo autem die sabbata domini dei tui: non facies in illo die ullum opus. ergo sabbato et quies dei est et hominum otium. sed quid hoc proficiet ad psalmum, in quo", + "candidate_score": 0.629492, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_73", + "bdc_text": "Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_135", + "psc_text": "Beatus ergo apostolus Paulus, secundum professionem suam HebrreusHebraeus ex Hebraeis, etiam secundum hebraicam cognitionem et fidem psalmum hunc primum esse dixit, translatorum distinctione non usus: cui maximum hoc pnedicandipraedicandi ad synagogse principes studium erat, ut dominum nostrum Iesum Christum dei filium, natum, passum, resurgentem regnare in aeternum ex doctrina legis ostenderet. tenuit itaque hunc modum, ut HebnsisHebraeis praedicans HebneorumHebraeorum consuetudine uteretur. sed nobis translatorum utendum auctoritate est, legem non ambiguitate litterae, sed doctrinae scientia transferentum. § 5 Praestat autem nunc absolutissimam intellegentiam personae, temporis, causae apostolica auctoritas. nam quid in libro Actorum suorum de hoc eodem psalmo idem apostoli senserint, uerbis ipsorum loquemur. scriptum namque est: ipsis dicentibus: domine, tu es, qui fecisti cselumcaelum et terram et mare et omnia, quae in illis sunt, qui perospatrisnostriDauid, sancti pueri tui, dixisti: quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt 25 Act. ap. IV, 24. 1 redigerunt 1' 2 et in diapsalmis distincxerunt", + "candidate_score": 0.628723, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_73", + "bdc_text": "Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1589", + "psc_text": "VCpE 11 oboedientia est ex oboedientium m. 2 V obsequela ex obsequella R obsequela pE 12 participes expedit, qui timorem p 14 tua supr. scr. R domini R 16 corruptat V1 17 si qui ex si quae m. 2 V audebat V1 18 mendacio V1 21 qui est in caelis om. RCpe 28 miserat C misericors Vpb d§ add. m. 2 V 25 longe cod. XXII. Hilar. Plct. pars I. 28 meminit semper sibi propheta sperandam, ait: iustificationes tuas doce me, domine. iustifieationesiustificationes omnes in lege legerat; sed quia caelestes sperabat, quae in terrenis prseformabantur, non eget doctore terreno. doceri enim se ab eo orat, qui ait: petite et dabitur nobisuobis; quseritequaerite et inuenietis; pulsate et aperietur uobis. aperiri sibi et dari clanemclauem a doctore legis dedignatur propheta. scientiae caelestis expectans magistrum dominum nostrum Iesum Christum, cui est gloria in saecula saeculorum. amen. TETH. Bonitatem fecisti cum seruo tao, domine,", + "candidate_score": 0.627896, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_57", + "bdc_text": "und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1767", + "psc_text": "et dolore defleuit. haec enim uoluotariauoluntaria, nou legitima sunt: et his obtemperare libertatis potius quam necessitatis officium est. § 14 Habet hanc apostolus uoluntariseuoluntariae doctrinadoctrinae, non et legitimae consuetudinemdicens: de uirginibus autem praeceptum domini non habeo, consilium autem do. aut cum gloriam uiduitatis et continentiam laudat, non inhibet iam potestatem nubendi, sed meritum caelibatus praedicat. ultra legem instituit et ultra praeceptum adhortatur, uoluntaria legitimis anteponens. et rursum ait: numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? numquid non habemuspotestatem mulieres circumducendi, sicotsicut ceteri apostoli et fratres domini et Cephas? aut ego Bolussolus et BarnabusBarnabas non habemus potestatem non operandi? sed non utimur hac potestate. potestas in licito est, cum lex infidelitati nostrae parcens prsescriptis nos grauibus non onerat. at uero uoluntatis professio ei incremento fidei est, cum in his, quae moderata lex nobis est, nosmetipsos uoluntariseuoluntariae deuotionis studio continemus. § 15 Haec igitur uoluntaria, ut deo sint placita, propheta orat, quia", + "candidate_score": 0.627055, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_38_40", + "bdc_text": "D . und sein Wirken in und für Tübingen , Freiburg und Tirol , in : Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2570", + "psc_text": "locis, ut corporalia, sed 8 Esai. V, 6. 10 Ps. XCVIII, 7. 12 I Cor. 10, 1 sq. 17 I Cor. 4, 9 20 Marc. X, 44. 25 Matth. XXIV, 27. 2 uita Ge uitam PTb 5 prius G (prius = potius uel carius cf. A cad. p. 35) carius PTE 6 ista G ita PTE 7 praecipit G 8 infoecundam T inquid G nubibus GP nubibus meis T 18 in moysi = P in moyse T in mose s cf. Sabatier III, 691 14 nube hanc P doctrina apostolioa ex doctrinS apostolicS P 18 siS auortiuos P 21 noluit T 28 ut corporalia coni. Bened. in adn. ut corporali G ut corporalis PT corporalibus e. ubique adueniens cernetur. ceterum in singulis hodie, quicumque uirtutem dei adnuntiabunt, qui cognitionem eius per doctrinam praestabunt, fulgura in pluuias facti sunt: fulgure primum ipsi scientiae coruscantes, tum deinde uerborum imbrem profundentes. et huius", + "candidate_score": 0.626808, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_11_13", + "bdc_text": "Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. . Missi facti sunt doctores aliquotVgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1717", + "psc_text": "gloriantur. et cum omnia legis testimonia aduentum domini nostri Iesu Christi testentur, super doctores suos propheta 1 dei om. Cp et ante in lege om. C heretici VR 2 mandatatum ex mandatum m. 2 V -4 auctorem — circumciBio om. V 5 -pcederit C 6 dfa R dnS V dominum Cpb opes V opus C 7 liminum (om. et) VCpb 8 azima R 10 legente nesciente R 11 xfrnnus V intelleget R 13 salutarg Cjps salutS p1 mortem V .17 super docentes intellexi C 19 moese V 20 diotor V1 91 samuhel RC unguendi RC ungenti p laoramento C profetae et ex profeta est m. 2 V 28 docentes te Cpb super uersus r 24 se om. Cp id est om. V 27 seculorum habere C oaelorum habere V caelorum se habere E 99 ihm xpi V.. intellegit, qui unigenitum dei filium in carne uenturum, testimonia. eius meditans, semper expectet.", + "candidate_score": 0.626183, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_73", + "bdc_text": "Contemporaries III 253. , plane doctus legum interpres , apoplexia laborat , qui vereor ut possit restitui .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2212", + "psc_text": "frustra reges laborauerint, ipsi doctores et magistri legis errauerint, nos stulti sseculosaeculo et purgamenta mundi et deliramenta sapientibus 25 eorum intellegentia gloriemur. sed tamen intellegimus, quia 2 in saecala amen R in saecula V in saecula saeculorum amen P ExpJie. psalmus CXXIIII incip. psalmus CXXV feliciter V Finit psal. CXXIIII incipit CXXV R Finit psalmus CXXIIII incp psalmus CXXV P 6 auertendo V conuertendo R dom V dominus R (b TQ έπιστρέΨαι xvqiov LXX) cf. infr. p. 606, 20 6 consulati V1 11 ementitas Re eiñtias P ementitias b interpraetationes R 19 ac ex hao R 18 rpinde R pinque P proinde a perinde a 14 sensum RE sensu P 16 adesset RPE ad eis et G 17 consummatu (?) G a profetis GR 18 sed intellecta om. P et probata om. R exrpbrata P 23 obsoura aetatibus GR obscuritatib: P regis G 24 errauerint GP errauerunt R 25 delerumenta", + "candidate_score": 0.625368, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_57", + "bdc_text": "und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1770", + "psc_text": "ex ad m. 2 V 25 geruntur V generant' C ipse seruitio V. 81* deprecationis sua?. postea enim quam uoluntaria oris sui ut beneplacita essent orauit, adiecit: et iudicia tua doce me. iudicia legis agit et, quantum in se est, gestis atque operibus exercet; sed nondum ea intellegit. scit enim esse legem spiritalem. et illud, quod sub specie praesentium operationum continetur, nosse festinat: ea enim quis necesse est doceri postulet, quae ignorat. § 16 Totum autem se propheta secundum sacramenti sui constitutionem deo dedit. humiliatus est naldeualde, uoluntaria oris eius placentia sunt: nunc eius anima in dei manibus semper est et legis dei non obliuiscitur dicens: anima mea in manibus tuis semper: et legem tuam non sum oblitus. totum, quod uiuit, deo uiuit. omnis eius sensus et spiritus in deo est; nullum tempus admittitur, quo snbreperesubrepere legis possit obliuio. in omnibus operibus et cogitationibus deus cogitatur. lex in memoria est,", + "candidate_score": 0.625203, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_57", + "bdc_text": "und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1529", + "psc_text": "in testimoniis dei conuenit, sed legis mandata omnia diurna meditatione retinere. neque tantum meditatio utilis est, nisi lex ipsa, quae in meditatione est, diligatur, neque diligere communi dilectione sufficiet, nisi etiam uehementer id, quod diligitur, diligatur. atque ideo hunc omnem perfectae rationis ordinem sermo propheticus percurrit dicens: et raeditabarmeditabar in mandatis tuis, quae dilexi uehementer. § 12 Sed neque meditatio legis neque ipsa dilectio inpensa sufficiet, nisi fructum operum et uoluntatis efficientia consequatur. neque in hoc propheta cessauit; ait enim: et tuli manus meas ad mandata tua, qusequae dilexi ualde. 5 I Cor. 4, 8. 1 terrenorum V 9 cominus C 3 negantes se b 4 negamus C 5 et apostolus VCp fort. regnastis et om. Cp regnaretis VC fort. recte cf. Abh. IV, 85 8 suae R 9 gemina autem intellegentia = (eras. e) lectionS intellegentiae R geminautem intellegentia eleotionem intellegentie C geminam autem intellegentiae lectionem V geminam L.", + "candidate_score": 0.624927, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10_12", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2108", + "psc_text": "regina V praefiguratio GRPT figura V 4 et paenitentiae GRPT paenitentiae V 6 istrahel et tribus a dni ascendunt G 8 eciesia G ciuitate P 9 illic RPT ille Y in iudicium GVRTP1 in iudicio P'e 10 = uoque (tn ras. erat q) R 11 dfio nomen GRPT nomen di V domini nomen e scribtura G r s 17 complectendi P pro facti (acti i. ras.) R prophetis P 18 praescientiae.* G praesentia est RPT 19 iam tp & praeteritis R iam pro praeteritis PT (sed iam pro prae in ras. P) iam perfecta et pro praeteritis E 22 illic GRPe illuc Tb 28 uelud R. Hierusalem: ut praBScientise fidem in his, quae gesta dixisset, ostenderet, conseruaret uero temporum ordinem in gerendis. extructio itaque eius in pace est, et participatio in idipsum est, et unius mentis et fidei et caritatis domus illa est. discenda ergo est doctrina pacis. nunc enim", + "candidate_score": 0.624431, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_57", + "bdc_text": "und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1694", + "psc_text": "et in lege eius meditabitur die et nocte. et uere beatus erit, quisquis in lege dei meditabitur, qua meditatione in ipsa quoque tribulationum humiliatione seruabitur. § 11 Dehinc sequitur: in saeculum non obliuiscar iustificationum tuarum, quia in ipsis uiuificasti me. scit propheta secundum apostolum finem legis esse Christum, in qua iustificationum obseruatio constituta est, scit et in enangeliaeuangelia credituris legem esse psedagogam, scit et iustum ei fide uiuere, scit et legem spiritalem esse, scit, quod qui ea, quae in lege sunt, fecerit, - uiuet, et idcirco ait: in sseculsaeculum um non obliuiscar iustifrcationumiustificationum tuarum; quia in ipsis uiuificasti me: ut, quamquam fides euangelica finitis legis sit operibus praedicanda, iustificationum legis tamen. quae sibi uitseuitae initium sit, inmemor non sit, quia legis iustificatio euangelicseeuangelicae iustificationis fideique psedagogapaedagoga sit. § 12 Constanter uero, cum sibi nulla iustificationum dei subrepere possit obliuio, id, quod consequitur, est professus dicens: tuus sum ego, salua me:", + "candidate_score": 0.623163, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10_12", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1716", + "psc_text": "intellegeretur, id, quod consequitur, adiecit: super omnes docentes me intellexi, quoniam testimonia tua meditatio mea est. didicisti, o Dauid, a Moyse legem, et Aaron tibi sacrifieiorumsacrificiorum omnium doctor est, Iesus iteratae circumcisionis magister est, Samuel ungendi tibi sacramentum in temetipso et prophetae et regis ostendit: quid est istud, quod loqui ausus es, quod super omnes te docentes intellexeris ? sed superior uersus, super quos omnes docentes se intellegat, ostendit, id est super inimicos. et rursum hic, qui nunc est uersus inferior, qui inimici sint, declarat, id est omnes docentes. claues enim se caelorum habere profitentur et doctores esse se legis gloriantur. et cum omnia legis testimonia aduentum domini nostri Iesu Christi testentur, super doctores suos propheta 1 dei om. Cp et ante in lege om. C heretici VR 2 mandatatum ex mandatum m. 2 V -4 auctorem — circumciBio om. V 5 -pcederit C 6 dfa R dnS V dominum", + "candidate_score": 0.621339, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10_12", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_700", + "psc_text": "T 16 di V 17 spiritale ex spiritale ai m. 2 V intelligentiam habens PT 18 dedit R 19 di V 20 gestorumque VRPa. gestoramque ordine T locus nondum sanatus nomin = u R 21 uti nominibus R sensusque P 22 in commemorationS P. ostendens: ne ob id, quod continetur in gestis, sed ut tum, cum ea gesta sunt, scriptus esse noscatur. § 2 Sed antequam de tempore loquimur propheliae, quia multum ad intellegentiam psalmi proficit scire, quando sit scriptus, de superscriptione tractemus, quae intellegenda refertur ad finem ethis, qui inmutabuntur: qui ex impietate scilicet ac uitiis desinentes ad religionem atque innocentiam transferentur et ex peccatis synagogae ad ecclesiae gratiam demutabuntur, sicut in eo psalmo, qui primus pro his, qui inmutabuntur, est scriptus, ostendimus, cum dicitur: audi filia et uide et inclina auremtuametobliuiscere populum tuum et domum patris tui; quoniam concupiuit reirex speciem tuam; et rursum in eodem: pro patribus.", + "candidate_score": 0.621301, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1716", + "psc_text": "intellegeretur, id, quod consequitur, adiecit: super omnes docentes me intellexi, quoniam testimonia tua meditatio mea est. didicisti, o Dauid, a Moyse legem, et Aaron tibi sacrifieiorumsacrificiorum omnium doctor est, Iesus iteratae circumcisionis magister est, Samuel ungendi tibi sacramentum in temetipso et prophetae et regis ostendit: quid est istud, quod loqui ausus es, quod super omnes te docentes intellexeris ? sed superior uersus, super quos omnes docentes se intellegat, ostendit, id est super inimicos. et rursum hic, qui nunc est uersus inferior, qui inimici sint, declarat, id est omnes docentes. claues enim se caelorum habere profitentur et doctores esse se legis gloriantur. et cum omnia legis testimonia aduentum domini nostri Iesu Christi testentur, super doctores suos propheta 1 dei om. Cp et ante in lege om. C heretici VR 2 mandatatum ex mandatum m. 2 V -4 auctorem — circumciBio om. V 5 -pcederit C 6 dfa R dnS V dominum", + "candidate_score": 0.619755, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_827", + "psc_text": "R 20 quae ei (e ei in ras. 3) R predioentur R 21 autem ex uutem m. 1 R 22 assertionis ex adsertionis P 28 dignitati ex dignitatis P 24 . operationem R uirtuti (uir in mary. adiect., tuti in ras. m. 1 f) R. XXII. Hilar. Plct. para I. 16 § 3 Tenendus igitur modus est et diligenter ac caate constituendum est, quid de diuinitatis suae natiuitate, qusequae ei a patre est, fuerit prophetatum, quando eiaseius hominis, quem adsampsitadsumpsit, persona tractetur, ubi operatio, passio et resarrectioresurrectio prsedicetarpraedicetur, quid uero unicuique tempori congruat, quando fides gentium nuntietur, quando peccata anterioris populi arguantur, quando doctrina timoris dei et confessionis eruditio ex prophetasprophetae oratione prsestetarpraestetur. in his enim prophetiseprophetiae spiritalis ordo consistit. et si dominus praedicatur, profectus scientiae huius ad fidem utilis est. si ad timorem et confessionem eius docemur, domino formamur, proficimus, adquirimur, ut per passionem eius redempti, ita eidem per", + "candidate_score": 0.619503, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_87_89", + "bdc_text": "missa papistica prorsum extincta est ; non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent . Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1423", + "psc_text": "auferri a se obprobrium contemptumque precatur, ut uerecundiam non derelinquat: esse quidem in natura sua confessus arguitionis et obprobrii causam, quam a se deprecatur auferri, sed per deuotionem exquisitorum testimoniorum eam sperat auferri. § 20 Exquirit autem testimonia dei propheta non in otio, neque in insolentia rerum secundarum, sed exquirit multis aduersum se residentibus, multis aduersum se conloquentibus dicens: etenim sederunt principes et aduersum me detrahebant. scit omnem prophetiae fidem mundi huius perosam esse principibus; scit et apostolos cunctis futuros propter Christianum nomen odiosos. sedent aduersus prophetam principes et detrahunt tunc, cum audiunt Esaiam dicentem: audite uerbum domini principes Sodomum, et intendite legem dei populus GomorrseGomorrae. ex consilio enim talium Esaias sectus est, Hieremias quoque carcere clauditur, Daniel leonibus fame ad sseuitiamsaeuitiam incitatis obicitur, ZaehariasZacharias inter templum et altare occiditur, apostoli caeduntur, desecantur, crucifiguntur, ut prsedicatiopraedicatio dei auferatur, ut doctrina prophetiseprophetiae inhibeatur, ut uitseuitae aeternae uia obssepiaturobsaepiatur. sed hos principum", + "candidate_score": 0.617615, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1935", + "psc_text": "nutritum, eruditum et post ingentia latae legis sacramenta in uerbo dei mortuum, et Iesum diuisorem promissae terrae et auctorem iteratae circumcisionis intelleget, profecto uti prophetae uoce poterit: in principio cognoui de testimoniis tuis; quia in aeternum fundasti ea. in omnium enim superius memoratorum uirorum uita atque gestis aeternorum bonorum spes continetur, et per eos ad doctrinam euangelicae prsedicationispraedicationis inbuimur. sed quae fundata sunt, in sedificationemaedificationem futurae domus praeparantur. sedificamur enim secundum beatum Paulum super fundamentum prophetarum et apostolorum, in quibus testimonia dei fundata sunt in aeternum, ubi exstruetur caelestis illa et regia ciuitas sancta Hierusalem, quae domus angelorum frequentantium et electorum primitiuorum est, cuius fundamenta sunt uiui lapides pretiosaeque gemmae in Christo uiuentes, resurgentes, regnantes, qui est benedictus in saecula saeculorum. amen. RESCH. Vide humilitatem meam et eripe me: quia legem tuam non sum oblitus et reliqua. § 1 Multa quidem nobis atque magna sanctus propheta fidei confessionisque suae toto", + "candidate_score": 0.617326, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1948", + "psc_text": "VR cum non utique Cpb nam utique non e manent e 16 ut om. VR acientium Vx noticiong p 17 profeta V profecto C iustificationes pb 18 solus V iusta tamen p dum V domino R drb Cp 20 ne et — s cognitionem om. C ne & ab ipso salus pe 23 expraesum V psit P aeternorum C 24 notiones ex notionib. m. 2 V hebreo V haebraeo R. annis seruiente, et post hoc idem sexennii tempus et terra omni in otium relinquenda et fructibus eius etiam bestiis deputandis, in iubelaei quoque anni, id est quinquagesimi lege, per quam et laxatis pactionibus debitorum et agris omnibus ad dominorum, si qui forte uenissent, iura redeuntibus nonanoua et caelestis rerum omnium et remissio et reformatio prsenuntiatur. et quia ab his, qui ista non exquisierint, salus longe est, totus in exquirendis his propheta detentus et diuinsediuinae atque aeternae misericordisemisericordiae iustificationes in speculo", + "candidate_score": 0.613339, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_117", + "bdc_text": "Bene vale , mi venerande et charissimis charior Bullingere .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1607", + "psc_text": "a m. 2 V 21 dfis C legem om. V 98 oris i de corr. m. 2 V qui sapientia VRC 24 qui et bracchium — deus om. p(A) et bracchium di est add. m. 2 V qui om. V est imago di est corr. m. 2 V 25 scilicet dominus Cp(A). beati pa'uperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum crelorumcaelorum, dicens: beati lugentes, quia ipsi consolabuntur, dicens: benedicite, qui uos persecuntur, et orate pro calumniantibus uobis. hanc legem oris dei bonum sibi esse propheta confesausconfessus est: et bonum non cum conparationis et definitionis et modi numero, sed super milies auri et argenti. indefinitus hic sermo est. cum dicitur milies, quia indefinite bona est lex oris dei: ei conparatione uero rerum maxime in terris pretiosarum utilitatem bonorum eorum, quae a deo sunt statuta, significans. IOD. Manus tuae fecerunt me et parauerunt me et reliqua. § 1 Commune iudicium est, inter omnia", + "candidate_score": 0.611669, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_88", + "bdc_text": "non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1423", + "psc_text": "auferri a se obprobrium contemptumque precatur, ut uerecundiam non derelinquat: esse quidem in natura sua confessus arguitionis et obprobrii causam, quam a se deprecatur auferri, sed per deuotionem exquisitorum testimoniorum eam sperat auferri. § 20 Exquirit autem testimonia dei propheta non in otio, neque in insolentia rerum secundarum, sed exquirit multis aduersum se residentibus, multis aduersum se conloquentibus dicens: etenim sederunt principes et aduersum me detrahebant. scit omnem prophetiae fidem mundi huius perosam esse principibus; scit et apostolos cunctis futuros propter Christianum nomen odiosos. sedent aduersus prophetam principes et detrahunt tunc, cum audiunt Esaiam dicentem: audite uerbum domini principes Sodomum, et intendite legem dei populus GomorrseGomorrae. ex consilio enim talium Esaias sectus est, Hieremias quoque carcere clauditur, Daniel leonibus fame ad sseuitiamsaeuitiam incitatis obicitur, ZaehariasZacharias inter templum et altare occiditur, apostoli caeduntur, desecantur, crucifiguntur, ut prsedicatiopraedicatio dei auferatur, ut doctrina prophetiseprophetiae inhibeatur, ut uitseuitae aeternae uia obssepiaturobsaepiatur. sed hos principum", + "candidate_score": 0.601931, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_36_38", + "bdc_text": "Anton Nägele , Dr . Gallus Müller von Fürstenberg a. D .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2538", + "psc_text": "intellegendique praestiterit, mirabitur omnia atque his secundum naturales eorum uirtutes et efficientias utetur non -ignarus, quando quid praesumendum sit et in quam curationem 8 1 inscribta G faraonis G S hostili G sed si G sed PTE riea dl ..... 4 allegorumena Ge allegornAra P allegorimra Ta 5 gestorum gestorum G in exemplo G in exemplum PTE 9 nosse om. G 10 si qui inperitus ac nescius GPT si quis imperitus ac nescins a si quis i imperitue aut nescius » 11 promiscua egeheta P 12 ad uero G praetiosissimum G pretiosum PTE 13 germinibus GPe gruninibni Tb 14 praeterita eunt P neglecta ex neclecta P 16 in quo genere (o et e in ras.) P 17 sic et in TE (sed 7' in marg. add. et qd) ait et qd in P 18 et sic eas (?) G inperitae aures G impiatae aures T a . impiae (ae in", + "candidate_score": 0.590631, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 13, + "cf_id": "cf026", + "work_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Quaestiones-in-Veterum-Testamentum", + "max_score": 0.69327, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_111_113", + "bdc_text": "Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere . Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Quaestiones-in-Veterum-Testamentum_window_333", + "psc_text": "Judaeorum in Christum postea credituri. Ideo illi dictum est: Cum transiero, posteriora mea videbis. 4. Quidam hunc sensum in Evangelio dicunt fuisse completum, cum ascendisset Dominus in montem, quando apparuit Moyses colloquens cum Jesu, et ideo ibi completam aiunt istam promissionem, quam accepit in monte Sina, cum dictum est: Posteriora mea videbis. Vidit ergo posteriora ejus, id est, vidit quae in posterioribus et novissimis facta sunt. 5. Quod autem ait Dominus ad Moysen: Est locus apud me, stabis super petram; et paulo post: Tollam manum meam, et videbis posteriora mea; quia enim ex sola Ecclesia catholica Christus conspicitur, apud se esse locum Dominus perhibet de quo videatur. In petra Moyses ponitur, ut Dei speciem contempletur: quia nisi quis fidei soliditatem tenuerit, divinam praesentiam non agnoscit. De qua soliditate Dominus: Super hanc petram, inquit, aedificabo Ecclesiam meam (Matth. XVI) . CAPUT XLIII. De glorificatione Moysis. 1. Quod vero, descendente denuo Moyse", + "candidate_score": 0.69327, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_111_113", + "bdc_text": "Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere . Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Quaestiones-in-Veterum-Testamentum_window_331", + "psc_text": "prophetis, et ex ipso Evangelio, quod testimonium habet a lege et prophetis (unde etiam in monte inter utramque personam medius Salvator effulsit), ut a mundi illecebris aviditatem nostram tanquam jejunio temperantiae refrenemus, quandiu perfectio Decalogi legis per quatuor ejusdem mundi partes, id est, toto orbe praedicatur, ut decem quater ducta quadragenarium numerum signent. CAPUT XLII. Quod Dominus Deus dixit ad Moysem: Posteriora mea videbis. 1. Quod vero petivit Moyses ut claritatem Domini videret, dicens: Si inveni gratiam apud te, ostende mihi te ipsum manifeste. Accepit enim in praesenti congruum responsum quod faciem Domini videre non posset, quam nemo videret, et viveret. 2. Quid est ergo Faciem meam videre non poteris, nisi quia quamvis usque ad parilitatem angelicam humana etiam post resurrectionem natura proficiat, et ad contemplandum Deum indefessa 390 consurgat, videre tamen ejus essentiam plene non praevalet? quam nec ipsa perfectio angelica in toto vel integre attingit scire, secundum Apostolum,", + "candidate_score": 0.690106, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_88_90", + "bdc_text": "non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent . Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Quaestiones-in-Veterum-Testamentum_window_418", + "psc_text": "Sed neque panes alienigenae offeruntur Domino, et doctrinae haereticorum, vel studia superstitiosa saecularium litterarum, quae, quia extra fidem sunt, et aliena putantur. Tales enim repudiantur hostiae a Domino, et rejicitur hujusmodi sacrificium ab Ecclesia catholica. 2. Nunc vero jam de quibusdam caeremoniis quid spiritualiter in 428 his habeatur dicendum est. De quibus etiam et Judaei scrupulosissime quaerunt, dicentes: Cur eas Christiani non student observare, cum Christus venerit non legem solvere, sed adimplere? Quaeritur ergo cur jam non circumcidatur carne Christianus, si Christus non venit legem solvere, sed adimplere. 3. Respondetur: Ideo jam non circumciditur Christianus, quia id quod eadem circumcisione prophetabatur jam Christus implevit. Exspoliatio enim carnalis generationis, quae in illo facto figurabatur, jam Christi resurrectione adimpleta est, et quod in nostra resurrectione futurum est, sacramento baptismi commendatur. Si enim Judaei resurrectione Domini justificarentur, cujus resurrectionis iterum, post diem tamen Sabbati, hoc est, post septimum, octavus fuit, profecto spoliarentur carnali", + "candidate_score": 0.632146, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_88_90", + "bdc_text": "non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent . Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Quaestiones-in-Veterum-Testamentum_window_54", + "psc_text": "reatum occisi Christi, ut hoc toto tempore, quod septenario dierum numero volvitur, magis quia non interiit genus Judaeorum, satis appareat fidelibus Christianis, sed solam dispersionem meruerint, 282 juxta quod ait Scriptura: Ne occideris eos, nequando obliviscantur populi mei legis tuae; disperge illos in virtute tua, et depone eos (Psalm. LVIII, 12) . 17. Posuit Dominus in Cain signum, ut non eum interficeret omnis qui invenisset eum. Hoc revera mirabile est, quemadmodum omnes gentes quae a Romanis subjugatae sunt, in ritum Romanorum sacrorum transierint, eaque sacrilegia observanda, et celebranda susceperint; gens autem Judaeorum sive sub paganis regibus, sive sub Christianis, non amiserit signum legis, et circumcisionis suae, quo a caeteris gentibus populisque distinguitur. 18. Sed et omnis imperator, vel rex, qui eos in suo regno invenit, cum ipso signo eos invenit, et non occidit; id est, non efficit ut non sint Judaei certo quodam et proprio suae observationis signo a caeterarum", + "candidate_score": 0.624138, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_87_89", + "bdc_text": "missa papistica prorsum extincta est ; non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent . Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Quaestiones-in-Veterum-Testamentum_window_286", + "psc_text": "est Dominus. Prohibentur qui pascha faciunt ossa frangere; non franguntur in cruce ossa Domini, attestante evangelista, qui ait: Os ejus non comminuetis (Joan. 19). Sanguine agni illiniuntur Israelitarum postes, ne vastator angelus audeat inferre perniciem. 2. Signantur signo dominicae passionis in frontibus fideles populi ad tutelam salutis, ut hi soli ab interitu liberentur, qui cruore dominicae passionis corde et fronte signati sunt, qui etiam opere loquuntur: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine. Unde et appellatur ipsa solemnitas Phase, quod nos transitum possumus vocare, eo quod de pejoribus ad meliora pergentes, tenebrosam Aegyptum derelinquimus. 3. Quod autem ait de agni illius esu: Omnis alienigena non comedet ex eo, et in una domo comedetur, nec efferetis de carnibus ejus foras, hoc de Christi corporis sacramento, cujus agnus ille figuram obtinuit, proprie tenetur scriptum: cujus corpus et sanguis in una domo, id est, in una Ecclesia vesci praecipitur, nec efferri foras,", + "candidate_score": 0.616712, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 14, + "cf_id": "cf033", + "work_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis", + "max_score": 0.692519, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18_20", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.692519, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18_20", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.686631, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18_20", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3410", + "psc_text": "monasterio S. Theoderici factae anno 1184 (Histor. ms. S. Theod.) ex quatuordecim monachis octo presbyteri, tres diaconi et tres subdiaconi recitantur. Tandem Clemens V in concilio Viennensi ad ampliationem cultus divini statuit « quod monachi quilibet ad monitionem sui abbatis se faciant ad omnes ordines sacros, excusatione cessante legitima, promoveri. » Qui dignus sit sacerdotio fungi. ] Hanc dignitatem sed sacerdotii meritum in tribus potissimum constituit Alexander III in concilio Lateranensi, cap. 3, ubi sic loquitur: « In cunctis sacris ordinibus et ecclesiasticis ministeriis aetatis maturitas, gravitas morum, et litterarum scientia inquirenda est. » Id quod summo studio observari rogabant monachi Fuldenses in libello supplici ad Carolum Magnum, postulantes (Num. 2) ut « illi ad sacrum ordinem eligantur qui eruditi sunt verbo et sancta conversatione probati, et nec fures, nec scelerati, et qui sacerdotii juris penitus sunt ignari. » Ad aetatem vero quod spectat, exstat Petri Venerabilis statutum (Statut. 43),", + "candidate_score": 0.680269, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_78_80", + "bdc_text": "de iudiciis et paucissima alia propter practicam , ut vocant , legatDer neue Inhaber des Lehrstuhls für Kirchenrecht , Bartholomäus Amantius , traf am 10 . Mai 1535 in Tübingen ein ( vgl. Haller , aaO , S. 337 ) . . Advocamus praestantes medicos , excellentes iurisconsultos , egregios theologos , linguarum professores peritissimosEs gelang , bedeutende Persönlichkeiten nach Tübingen zu berufen , die zwischen Mai und Dezember 1535 ihr Amt antraten , so z. B . Bartholomäus Amantius und Johann Sichard für kirchliches und weltliches Recht , Joachim Camerarius für Griechisch , Paul Constantin Phrygio für Theologie , den Mediziner Leo nhard Fuchs sowie den Gräzisten und Juristen Melchior Volmar. Vgl. Haller , aaO , S. 337f. 130*-133*. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.67591, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_78_80", + "bdc_text": "de iudiciis et paucissima alia propter practicam , ut vocant , legatDer neue Inhaber des Lehrstuhls für Kirchenrecht , Bartholomäus Amantius , traf am 10 . Mai 1535 in Tübingen ein ( vgl. Haller , aaO , S. 337 ) . . Advocamus praestantes medicos , excellentes iurisconsultos , egregios theologos , linguarum professores peritissimosEs gelang , bedeutende Persönlichkeiten nach Tübingen zu berufen , die zwischen Mai und Dezember 1535 ihr Amt antraten , so z. B . Bartholomäus Amantius und Johann Sichard für kirchliches und weltliches Recht , Joachim Camerarius für Griechisch , Paul Constantin Phrygio für Theologie , den Mediziner Leo nhard Fuchs sowie den Gräzisten und Juristen Melchior Volmar. Vgl. Haller , aaO , S. 337f. 130*-133*. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2689", + "psc_text": "lectionis acquiritur scientiae margarita, et per studium sacrae paginae ad cognitionem excellentiae divinae familiarius pervenitur, ac per cognitionem humani juris animus rationabilior efficitur, et ad justitiam certius informatur; nos cupientes, ut viri ejusdem ordinis seu religionis in agro dominico laborantes in primitivis, ac deinde in divini et humani, canonici videlicet jurium scientiis instruantur; constitutioni Clementis papae V et praedecessoris nostri de monachis in scientiis primitivis instruendis infra monasteria quibus degunt, editae inhaerentes, illam volumus ac praecipimus firmiter observari: et nihilominus adjiciendo statuimus et ordinamus ut in quibuslibet ecclesiis cathedralibus et monasteriis, prioratibus et aliis conventualibus et solemnibus locis, quibus ad hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod", + "candidate_score": 0.67475, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18_20", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3411", + "psc_text": "monachi Fuldenses in libello supplici ad Carolum Magnum, postulantes (Num. 2) ut « illi ad sacrum ordinem eligantur qui eruditi sunt verbo et sancta conversatione probati, et nec fures, nec scelerati, et qui sacerdotii juris penitus sunt ignari. » Ad aetatem vero quod spectat, exstat Petri Venerabilis statutum (Statut. 43), « ut nullus nostrorum ad sacerdotium promoveatur, usque ad triginta vel saltem viginti quinque annos. » Optobit fortean aliquis antiquum rescire ordinem quo majores nostri suos ad sacerdotii gradum promoverent. Rem ex antiquissimo Regulae commentatore discere est operae pretium. Ut ergo abbas aliquis unum ex suis sacerdotali honore volebat insignire, eum cui frater ille peccata confiteri soleret conveniens, suam ei de promovendo illo monacho ad sacerdotium voluntatem aperiebat, consiliumque ejus rogabat: poterat enim latens aliquod in illo existere impedimentum abbati ipsi ignotum. Cumque ab eo abbas responsum accepisset, aliquam praetendebat occasionem qua solus ordinandus in capitulum non veniret: « Et", + "candidate_score": 0.67377, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18_20", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3353", + "psc_text": "Ita Petrum Abaelardum in Cluniacensi stabilitate firmata, ad altiorem gradum Petrus Venerabilis extulit, ut ipse docet ad Eloysam scribens. Ex hoc tamen loco Haeftenus recte infert (Lib. IV, tract. 2, disq. 5) communi jure peregrinum hunc monachum ultimo collocandum loco. Et certe in Regula SS. Serapionis, Macarii, Paphnutii, et alterius Macarii, haec lego (Cap. 13): « Ille vero monachus quantos fratres in alio monasterio invenerit, tantos se noverit habere priores; nec attendendum est qui fuit antea, sed probandum est qualis esse coeperit. » Caveat autem abbas ne aliquando de alio noto monasterio monachum ad habitandum suscipiat 804 sine consensu abbatis ejus, etc.] Haec fuit antiqua et constans priscorum monachorum praxis, conciliorum, summorum pontificum, monasticarumque regularum decretis confirmata. Concilium Agathense, cui praefuit S. Caesarius Arelatensis episcopus, ita habet (Can. 27): « Monachum nisi abbatis sui aut permissu, aut voluntate, ad alterum monasterium commigrantem, nullus abbas aut suscipere aut retinere praesumat. »", + "candidate_score": 0.673505, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.67268, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18_20", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2648", + "psc_text": "valere juberet; laudaretque monachos qui ut liberius Deo vacarent aut publicae utilitati inservirent, ab omni prorsus labore manuum abstinerent; multo minus qui ea de causa litterarum studiis incumberent revocaret. Tertio, viguisse semper apud monachos litterarum studia non solum ex antiquis regulis, sed ex constanti etiam omnium temporum traditione demonstrare se posse asserunt. Et quidem saeculo IV, quo praesertim florere coepit vitae monasticae institutum, sanctum Pachomium in divinis litteris apprime fuisse versatum sancti Antonii testimonio docet antiquissima ejus Vita apud Bollandum 633 14 Maii; imo dedisse operam ut Graece loqui posset ipse; quo admissum sua in congregatione fratrem natione Graecum, frequentius solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino,", + "candidate_score": 0.672049, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18_20", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.671713, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18_20", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3319", + "psc_text": "observatione regulae, vel de gradibus probationis. Atque ita « cum clericus aliquis ad S. Pachomium, ut monachis ascriberetur, accedebat, ordini quidem ejus deferebatur reverentia, quemadmodum divina lex praescribit nobis: quantum vero ad observationem canonis fratres obligantis, praestabat illam aeque ac caeteri, » ut habent acta S. Pachemii, n. 18. Ut sit sicut scriptum est: Amice, ad quid venisti? ] Subaudiendum est, hoc age, quibus verbis se ipse excitare solebat S. Bernardus, qui, referente Guillelmo abbate (Lib. I de ejus Vita, c. 4), « hoc semper in corde, frequenter etiam in ore habebat: Bernarde, Bernarde, ad quid venisti? » Et S. Arsenius: « Arseni, propter quid existi? » Observat autem hic Hildemarus haec Christi Domini ad proditorem discipulum verba duobus modis sumi posse; nam « alii dicunt quia dolentis vox est, quasi dolenter dixisset Dominus: Amice, ad quid venisti? id est ad quod scelus dillapsus es? Venisti discipulus tradere magistrum, servus", + "candidate_score": 0.671333, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_26_28", + "bdc_text": "und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde . Sechsmal versah er das Rektorat . Er gab je ein Werk Gabriel Biels und seines Lehrers Wendelin Steinbach heraus. 1526 nahm er an der Badener Disputation , 1540 am Hagenauer Religionsgespräch teil.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.669457, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56_58", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.669455, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.66908, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.667716, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25_27", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde . Sechsmal versah er das Rektorat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2844", + "psc_text": "Tertio, haec olim lectio fiebat in auditorio, ut patet ex Vita sancti Guillelmi ducis et monachi Gellonensis (Saec. IV Ben.), ubi narratur quomodo suo susceptus fuerit in monasterio. Ac primo quidem num. 21, longe occurritur ei a fratribus, ducitur ad orationem, ecclesiaeque dona confert. Et postea, num. 22: « Completa oratione, factaque cunctis altaribus 680 sua cuique digna veneratione . . . . itur in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit. » Idem videre est apud Ekkehardum in lib. de Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa", + "candidate_score": 0.667701, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25_27", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde . Sechsmal versah er das Rektorat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.665216, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18_20", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_15", + "psc_text": "sibi super terram vocare discipulis prohibuerit, neve magistri appellarentur; unum scilicet in coelis nobis esse patrem, unum magistrum. Audiendus hac in re Petrus Damiani de S. Benedicto loquens in haec verba Opusc. 13, cap. 6: « Quod in ipso libri principio manifeste colligitur, si ad quem sua verba Spiritus sanctus dirigat, subtiliter attendatur: Spiritum 6 sanctum dico; neque enim vir sanctus tantaeque cultor humilitatis protinus in haec verba prorumperet, magisterii cathedram, et praecipue pii Patris sibi privilegium usurparet, dicens: Ausculta, o fili, praecepta magistri, et inclina aurem cordis tui, et admonitionem pii Patris libenter excipe; sed ille servum propriae vocis organum fecit, qui similiter in ipso vaticinii incipientis exordio clamare per Isaiam coepit: Filios enutrivi et exaltavi. » At licet S. Benedictus pro summa quae in eo enituit humilitate, et pii patris, et magistri titulum respuerit, hunc tamen omnes pro summa ejus sanctitate, et in rebus monasticis experientia et doctrina", + "candidate_score": 0.665156, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_9_11", + "bdc_text": "Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3143", + "psc_text": "Regula per ordinem. ] Juxta priscorum monachorum instituta, quae venientibus ad conversionem, ut sciant ad quid ingrediuntur, legi Regulam mandant, ut videre est in Regula tertia SS. Patrum, cap. 1; in Regula S. Caesarii ad virgines in recapitulatione, cap. 8; in Regula S. Aureliani, cap. 1; S. Ferreoli, cap. 5; Tarnatensis monasterii, cap. 1, et Magistri. A quibus, si S. Caesarium excipias, in hoc rantum differt S. Benedictus, quod illi semel tantum introeunti sive admisso legendam decernunt Regulam; S. Benedictus vero ter in ipso probationis anno; cujus statutum renovavit Gregorius papa IX in Constitutione pro monachis Benedictinis, decernens, ut admittendis « novitiis dura praedicentur et aspera; et eisdem admissis legatur, et exponatur regula ter in anno, probationis terminis a B. Benedicto constitutis. » Hanc lectionem fieri per ordinem S. Pater instituit, quod Bernardus Cassinensis exponit, ut non sit « superficialis, sed diligens, et expositiva, et intelligibilis. Et hoc est, inquit,", + "candidate_score": 0.664708, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18_20", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.66452, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_78_80", + "bdc_text": "de iudiciis et paucissima alia propter practicam , ut vocant , legatDer neue Inhaber des Lehrstuhls für Kirchenrecht , Bartholomäus Amantius , traf am 10 . Mai 1535 in Tübingen ein ( vgl. Haller , aaO , S. 337 ) . . Advocamus praestantes medicos , excellentes iurisconsultos , egregios theologos , linguarum professores peritissimosEs gelang , bedeutende Persönlichkeiten nach Tübingen zu berufen , die zwischen Mai und Dezember 1535 ihr Amt antraten , so z. B . Bartholomäus Amantius und Johann Sichard für kirchliches und weltliches Recht , Joachim Camerarius für Griechisch , Paul Constantin Phrygio für Theologie , den Mediziner Leo nhard Fuchs sowie den Gräzisten und Juristen Melchior Volmar. Vgl. Haller , aaO , S. 337f. 130*-133*. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.664212, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3495", + "psc_text": "Similiter S. Gregorius papa (Lib. III Regist., cap. 11): « Juvenculas abbatissas fieri vehementissime 838 prohibemus. » In Jure etiam canonico legitur: « In magistrum assumi non debet qui formam discipuli non assumpsit; neque praeficiendus est qui subesse non didicit. » Idem docet Zosimus papa ad Hesychium, cap. 1; Coelestinus item papa ad episcopos Galliae scribens, cap. 3, et Ruricius lib. II, epist. 25, ac tandem concilium Tridentinum decernit (Sess. 25, de Regul., c. 7), ut « abbatissa et priorissa et quocunque alio nomine praefecta, vel praeposita appelletur, eligatur non minor annis quadraginta, et quae octo annis post expressam professionem laudabiliter vixerit. Quod si his qualitatibus non reperiatur in eodem monasterio, ex alio ejusdem ordinis eligi possit. Si hoc etiam incommodum superiori, qui electioni praeest, videatur, ex iis quae in eodem monasterio annum trigesimum excesserint, et quinque saltem annis post professionem recte vixerint, episcopo vel superiore consentiente, eligatur. » Et", + "candidate_score": 0.663512, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_24_26", + "bdc_text": "Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.663438, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_24_26", + "bdc_text": "Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2671", + "psc_text": ". . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres transmittere, » ex Vita S. Filiberti n. 20 (Ibid.). Denique SS. Botulfus et Adulfus in Gallia monachi « non solum doceri, sed ex gratia Dei inter perfectiores potestatem adepti sunt docendi, » ex Vita S. Botulli n. 2 (Saec. III Ben.). Quod hic de Galliae monasteriis asserimus, idem de Anglicanis multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter", + "candidate_score": 0.662739, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_31", + "bdc_text": "Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3341", + "psc_text": "sua propria monasteria relinquerent, vel monachos probatissimos ad eum dirigerent, ut cum eo longo tempore demorantes, discerent ejus vitam, vel conversationem, ut in suis propriis recte prodesse deberent. » Cassinenses quoque monachi in epist. ad Alemannos haec testantur (Analect. tom. IV): « Plerique nostrae consuetudinis nostraeque conversationis cupidi, de suis, quem cognoscunt ingenii, unum huc transmittunt, quo non solum auditu, verum etiam ipso visu, pro quibus mittitur, perspiciat; eoque modo quasi unus ex nobis hic quidam per integrum annum, quidam etiam diutius manent. Tandem omnibus perspectis ad sua certus cum gaudio redit. » Ne tamen inde monasteria gravarentur nimis, in litteris G. Mosomensis et A. Marchianensis abbatum ad abbates S. Theoderici (Ms. Histor. S. Theod.) et S. Crispini Suessionensis, quibus eos suae provinciae visitatores constituunt, inter alia generalis capituli statuta, quorum eis maxime commendant observationem, istud est: « Ut nullus hospes detineatur ultra annum, nisi de abbatis et conventus ad", + "candidate_score": 0.662484, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18_20", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_456", + "psc_text": "quid? In hoc, inquit, cognoscent omnes, quod discipuli mei sitis, si charitatem habueritis inter vos mutuam. » Deinde non occidere. ] Apposite ad haec verba Menardus: Mirabitur, inquit, quispiam, cur monachis, quorum professio est perfectionis studium, tam dira crimina prohibeantur. Sed quamvis rara 110 haec sint in monasteriis, non tamen est abs re illa prohibuisse, ut suae recordentur fragilitatis monachi, nec se ob statum religiosum jam perfectionem attigisse existiment, seque ultra peccati metas pervenisse. Et sane SS. abbates Ermenoldus, Bercharius, Gerardus a parricidis monachis, culeo et simia dignis, impie trucidati sunt; quin et S. P. Benedicto a perfidis filiis vinum veneno mixtum propinatum fuisse testatur S. Gregorius. Unde non sine ratione inter canones sub Edgaro rege datos de modo imponendi poenitentiam apud Spelmannum, iste legitur Num. 28: « Si quis missalis sacerdos, vel monachus hominem occiderit, ordinis amittat dignitatem, et jejunet decem annos, scilicet quinque annos pane et aqua, et", + "candidate_score": 0.662269, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18_20", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", + "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", + "candidate_score": 0.662176, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18_20", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2565", + "psc_text": "sibi ita intelligi debere, « ut monasterium, maxime illud quod convenienter facere potest, habeat duos magistros, ut unus grammaticam et alius theologiam doceat. » Haeftenus (Lib. IX, tract. 4, disq. 1) autem S. Benedictum interpretatur: 1º de pia, sive, ut vocant, spiritali lectione; 2º de theologica; 3º de psalmorum lectione. Post sextam autem surgentes a mensa pausent in lectis suis. ] Nimirum familiaris fuit antiquis monachis somnus meridianus, ut patet tum ex hoc Regulae Benedictinae loco, tum ex Regula SS. Pauli et Stephani, qua decernitur (Cap. 11), ut « aestatis tempore nulli liceat meridie praeter in suo lectulo dormire, nisi forte jubente priore ad nubila pro custodia areae extra suum lectulum dormiat. » Ex Regula Tarnatensi (Cap. 9), in qua legitur: « A sexta quoque hora usque ad nonam vacent quieti aut lectioni. » Ex Regula S. Isidori, quae haec habet (Cap. 6): « Aestate enim a mane usque ad", + "candidate_score": 0.661906, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25_27", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde . Sechsmal versah er das Rektorat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.661441, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_23_25", + "bdc_text": "- Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2671", + "psc_text": ". . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres transmittere, » ex Vita S. Filiberti n. 20 (Ibid.). Denique SS. Botulfus et Adulfus in Gallia monachi « non solum doceri, sed ex gratia Dei inter perfectiores potestatem adepti sunt docendi, » ex Vita S. Botulli n. 2 (Saec. III Ben.). Quod hic de Galliae monasteriis asserimus, idem de Anglicanis multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter", + "candidate_score": 0.661401, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1743", + "psc_text": "quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri, prout necessitas postulaverit; » ex Leone Ostiensi docente morem fuisse apud Cassinenses (Chron. Cass. l. I, c. 31) ut pridie calendas Septembris omnium in circuitu monachorum conventus fieret, in quo « sequenti die ordinabantur et describebantur, atque destinabantur in obedientias per singulas prout opportunum erat provincias; » ex Vita sancti Joannis Gorziensis (Num. 73, saec. V Bened.), quem Einoldus abbas diversis exercere mutationibus non destitit; cujus etiam diversa officia describit Joannes abbas Mettensis his verbis: « Jussus praepositus, paret (continuo.) Praepositura deposita, decanus esto; jugum quietus admittit. Eo abiens cellarium cura, manum illico profert. Alio ibi succedente, vestes fratrum serva;", + "candidate_score": 0.661247, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18_20", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.661099, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2648", + "psc_text": "valere juberet; laudaretque monachos qui ut liberius Deo vacarent aut publicae utilitati inservirent, ab omni prorsus labore manuum abstinerent; multo minus qui ea de causa litterarum studiis incumberent revocaret. Tertio, viguisse semper apud monachos litterarum studia non solum ex antiquis regulis, sed ex constanti etiam omnium temporum traditione demonstrare se posse asserunt. Et quidem saeculo IV, quo praesertim florere coepit vitae monasticae institutum, sanctum Pachomium in divinis litteris apprime fuisse versatum sancti Antonii testimonio docet antiquissima ejus Vita apud Bollandum 633 14 Maii; imo dedisse operam ut Graece loqui posset ipse; quo admissum sua in congregatione fratrem natione Graecum, frequentius solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino,", + "candidate_score": 0.660874, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_74_76", + "bdc_text": "Mittentur et alii duo canonum praelectoresDer verstorbene Konrad Blicklin ( vgl . oben Anm. 10 ) , Peter Neser und Jakob Kalt waren die Inhaber der drei Lehrstühle für Kirchenrecht ( vgl. Finke , aaO , S. 216 ) . Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ; s. Alfons M. Stickler , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1210", + "psc_text": "videre est in lib. I de Ecclesiastica Cura Caroli Magni, in cujus cap. 7 haec leguntur: « Finem vero lectionis sono gutturis designavit (Carolus imperator), ad quem universi ita intente suspensi erant, ut sive finita sententia, sive in media distinctione, sive subdistinctione significaret, nullus sequens superius aut inferius inciperet quantumcunque incongruum initium vel finis videretur. » In plurimis tamen monasteriis usus obtinuerat ut pridie lectiones terminarentur ab uno aliquo cui haec cura demandata erat, qui singulis indicabat lectoribus quid quantumque quis legere deberet. Hic erat ut plurimum cantor sive armarius: « Lectiones ab armario pridie ante sint terminatae et correctae, » inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in", + "candidate_score": 0.66086, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.660801, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_23_25", + "bdc_text": "- Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2844", + "psc_text": "Tertio, haec olim lectio fiebat in auditorio, ut patet ex Vita sancti Guillelmi ducis et monachi Gellonensis (Saec. IV Ben.), ubi narratur quomodo suo susceptus fuerit in monasterio. Ac primo quidem num. 21, longe occurritur ei a fratribus, ducitur ad orationem, ecclesiaeque dona confert. Et postea, num. 22: « Completa oratione, factaque cunctis altaribus 680 sua cuique digna veneratione . . . . itur in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit. » Idem videre est apud Ekkehardum in lib. de Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa", + "candidate_score": 0.660738, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_41_43", + "bdc_text": "Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.660716, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.660632, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_1_3", + "bdc_text": "Thomam illum Thomas Hofmann , vgl. HBBW IV [Nr. 468 ] , S. 386 , Anm. 40. , quem huc rursum abmandasti , clarissime Bullingere , non paenitebit , spero , suscepti itineris , tametsi vix iam fuerit , unde prospicerem . Arrident hominis mores et ingenium , inprimis pietas et mediocris eruditio . De Conrado LuthardoZur Situation Konrad Lüthards vgl. HBBW IV [Nr. 367 ] , S. 149f , Anm. 4f. nihil nunc polliceor , sed referam tamen in catalogum aliorum , quibus consultum cupio , nec excidere mihi patiar , suo tempore hunc quoque vocaturus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_710", + "psc_text": "Regul. brev. interr. 66, est, quandocunque quis ne altero inferior videatur, facere aliquid studet. » Hanc idem S. doctor tanquam meditationem et viam ad rebellionem, a monasteriis amandari jubet; unde et in poenis quae sub ejus nomine exstant inter ejus opera n. 21 Serm. 2 de Instit. mon., ista habetur: « Si quis de Scripturis contentiose disputat, careat benedictione. » Et in Regula S. Pachomii Art. 118 lego: « Si inventus fuerit unus e fratribus aliquid per contentionem agens, vel contradicens majoris imperio, increpabitur juxta mensuram peccati sui. » Quae totidem verbis exstant in Regula Orientali cap. 14 Tom. I Mon. Eccl. Graec., pag. 561. Quid ergo? « Si quis locutus fuerit de qualibet re, aiebat abbas Matoes, ne contendas cum eo; sed si recte disserit, dic: Etiam; si vero male, dicito: Tu scis quomodo loquaris; neque concerta cum illo de rebus quas protulit; atque haec est humilitas. » Hinc", + "candidate_score": 0.660479, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_31", + "bdc_text": "Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3342", + "psc_text": "litteris G. Mosomensis et A. Marchianensis abbatum ad abbates S. Theoderici (Ms. Histor. S. Theod.) et S. Crispini Suessionensis, quibus eos suae provinciae visitatores constituunt, inter alia generalis capituli statuta, quorum eis maxime commendant observationem, istud est: « Ut nullus hospes detineatur ultra annum, nisi de abbatis et conventus ad quos missus fuerit, processerit voluntate, vel visitatoribus visum fuerit ex edire. » Si qua sane rationabiliter, et cum humilitate charitatis reprehendit aut ostendit. ] Idque verbo aut exemplo, sive de servitio Dei, sive de Regulae observationibus, sive de praeceptis Domini custodiendis. Ubi notat Boherius triplicem esse reprehensionem: imperiosam, quae fit imperio potestatis, quae solum majoribus conceditur; temerariam, quae malo fit animo, et socialem, quae minoribus conceditur, quae sine acerbitate, devoto et reverenti animo fieri debet, de qua hic S. Benedictus. Tractet prudenter abbas. ] « Apud se, et cum aliis qui hospitis conversationem noverunt et verba, » inquit Bernardus Cassinensis.", + "candidate_score": 0.66021, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_75_77", + "bdc_text": "Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ; s. Alfons M. Stickler , in : LThK III 205 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2644", + "psc_text": "essent codices trecenti, ut patet ex catalogo librorum ejusdem monasterii tempore Ludovici Pii confecto, et ab Hariulfo in Chronico Centulensi relato (In Chron. Centul. lib. III, cap. 3): unde etiam horis secundum Regulam lectioni deputatis, uno legente alii saepius auscultare cogebantur; eoque respexit S. Benedictus cum dicit (Cap. 4) lectiones sanctas libenter audire. Secundum, paucitas sacerdotum: nam cum in ipsis vitae monasticae cunabulis, haud ita multi monachorum in clerum asciscerentur, nec 632 a laicis fere distinguerentur; etsi perutilem scientiam existimarent, non tamen omnino necessariam: quapropter urgente victus sibi comparandi necessitate, longe plures laboribus manuum horas impendebant: alioqui quos sacris altaribus destinabant, scientiis informare omnino satagebant, Domini per prophetam comminationem formidantes: Quia repulisti scientiam, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi; et illud: Ignorans ignorabitur. Tertium, perversa Massalianorum haereticorum et quorumdam vagantium monachorum doctrina, qui aut orationis, aut praedicationis obtentu, laborem non solum tanquam inutilem, sed etiam ut malum, et evangelicis verbis", + "candidate_score": 0.659734, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_41_43", + "bdc_text": "Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.659567, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_41_43", + "bdc_text": "Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.659501, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25_27", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde . Sechsmal versah er das Rektorat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.659467, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3353", + "psc_text": "Ita Petrum Abaelardum in Cluniacensi stabilitate firmata, ad altiorem gradum Petrus Venerabilis extulit, ut ipse docet ad Eloysam scribens. Ex hoc tamen loco Haeftenus recte infert (Lib. IV, tract. 2, disq. 5) communi jure peregrinum hunc monachum ultimo collocandum loco. Et certe in Regula SS. Serapionis, Macarii, Paphnutii, et alterius Macarii, haec lego (Cap. 13): « Ille vero monachus quantos fratres in alio monasterio invenerit, tantos se noverit habere priores; nec attendendum est qui fuit antea, sed probandum est qualis esse coeperit. » Caveat autem abbas ne aliquando de alio noto monasterio monachum ad habitandum suscipiat 804 sine consensu abbatis ejus, etc.] Haec fuit antiqua et constans priscorum monachorum praxis, conciliorum, summorum pontificum, monasticarumque regularum decretis confirmata. Concilium Agathense, cui praefuit S. Caesarius Arelatensis episcopus, ita habet (Can. 27): « Monachum nisi abbatis sui aut permissu, aut voluntate, ad alterum monasterium commigrantem, nullus abbas aut suscipere aut retinere praesumat. »", + "candidate_score": 0.659416, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42_44", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur . Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.659307, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.659285, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25_27", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde . Sechsmal versah er das Rektorat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2671", + "psc_text": ". . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres transmittere, » ex Vita S. Filiberti n. 20 (Ibid.). Denique SS. Botulfus et Adulfus in Gallia monachi « non solum doceri, sed ex gratia Dei inter perfectiores potestatem adepti sunt docendi, » ex Vita S. Botulli n. 2 (Saec. III Ben.). Quod hic de Galliae monasteriis asserimus, idem de Anglicanis multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter", + "candidate_score": 0.659143, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_17_19", + "bdc_text": "trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.659106, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_17_19", + "bdc_text": "trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.659047, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.658705, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_24_26", + "bdc_text": "Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.658318, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3410", + "psc_text": "monasterio S. Theoderici factae anno 1184 (Histor. ms. S. Theod.) ex quatuordecim monachis octo presbyteri, tres diaconi et tres subdiaconi recitantur. Tandem Clemens V in concilio Viennensi ad ampliationem cultus divini statuit « quod monachi quilibet ad monitionem sui abbatis se faciant ad omnes ordines sacros, excusatione cessante legitima, promoveri. » Qui dignus sit sacerdotio fungi. ] Hanc dignitatem sed sacerdotii meritum in tribus potissimum constituit Alexander III in concilio Lateranensi, cap. 3, ubi sic loquitur: « In cunctis sacris ordinibus et ecclesiasticis ministeriis aetatis maturitas, gravitas morum, et litterarum scientia inquirenda est. » Id quod summo studio observari rogabant monachi Fuldenses in libello supplici ad Carolum Magnum, postulantes (Num. 2) ut « illi ad sacrum ordinem eligantur qui eruditi sunt verbo et sancta conversatione probati, et nec fures, nec scelerati, et qui sacerdotii juris penitus sunt ignari. » Ad aetatem vero quod spectat, exstat Petri Venerabilis statutum (Statut. 43),", + "candidate_score": 0.65811, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_23_25", + "bdc_text": "- Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.658062, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2844", + "psc_text": "Tertio, haec olim lectio fiebat in auditorio, ut patet ex Vita sancti Guillelmi ducis et monachi Gellonensis (Saec. IV Ben.), ubi narratur quomodo suo susceptus fuerit in monasterio. Ac primo quidem num. 21, longe occurritur ei a fratribus, ducitur ad orationem, ecclesiaeque dona confert. Et postea, num. 22: « Completa oratione, factaque cunctis altaribus 680 sua cuique digna veneratione . . . . itur in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit. » Idem videre est apud Ekkehardum in lib. de Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa", + "candidate_score": 0.657926, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_41_43", + "bdc_text": "Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.657091, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_24_26", + "bdc_text": "Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2844", + "psc_text": "Tertio, haec olim lectio fiebat in auditorio, ut patet ex Vita sancti Guillelmi ducis et monachi Gellonensis (Saec. IV Ben.), ubi narratur quomodo suo susceptus fuerit in monasterio. Ac primo quidem num. 21, longe occurritur ei a fratribus, ducitur ad orationem, ecclesiaeque dona confert. Et postea, num. 22: « Completa oratione, factaque cunctis altaribus 680 sua cuique digna veneratione . . . . itur in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit. » Idem videre est apud Ekkehardum in lib. de Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa", + "candidate_score": 0.657089, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25_27", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde . Sechsmal versah er das Rektorat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.656163, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42_44", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur . Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.655769, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_75", + "bdc_text": "Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2644", + "psc_text": "essent codices trecenti, ut patet ex catalogo librorum ejusdem monasterii tempore Ludovici Pii confecto, et ab Hariulfo in Chronico Centulensi relato (In Chron. Centul. lib. III, cap. 3): unde etiam horis secundum Regulam lectioni deputatis, uno legente alii saepius auscultare cogebantur; eoque respexit S. Benedictus cum dicit (Cap. 4) lectiones sanctas libenter audire. Secundum, paucitas sacerdotum: nam cum in ipsis vitae monasticae cunabulis, haud ita multi monachorum in clerum asciscerentur, nec 632 a laicis fere distinguerentur; etsi perutilem scientiam existimarent, non tamen omnino necessariam: quapropter urgente victus sibi comparandi necessitate, longe plures laboribus manuum horas impendebant: alioqui quos sacris altaribus destinabant, scientiis informare omnino satagebant, Domini per prophetam comminationem formidantes: Quia repulisti scientiam, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi; et illud: Ignorans ignorabitur. Tertium, perversa Massalianorum haereticorum et quorumdam vagantium monachorum doctrina, qui aut orationis, aut praedicationis obtentu, laborem non solum tanquam inutilem, sed etiam ut malum, et evangelicis verbis", + "candidate_score": 0.655668, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_2_4", + "bdc_text": "Arrident hominis mores et ingenium , inprimis pietas et mediocris eruditio . De Conrado LuthardoZur Situation Konrad Lüthards vgl. HBBW IV [Nr. 367 ] , S. 149f , Anm. 4f. nihil nunc polliceor , sed referam tamen in catalogum aliorum , quibus consultum cupio , nec excidere mihi patiar , suo tempore hunc quoque vocaturus . Profectonach profecto gestrichenes illum .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2712", + "psc_text": "cognitionem libelli quem ipse de ponderibus et mensuris composuit. Sed haec sufficere credimus in gratiam studiorum. Jam vero liberum unicuique relinquimus quam ex duabus voluerit amplecti sententiam, ita tamen ut qui studiis operam dare sibi proposuerint, alios velut ignaros et idiotas non contemnant; quia « melior est humilis rusticus quam superbus philosophus, qui se neglecto cursum coeli considerat (Lib. I de Imit. Christ. cap. 2). » Nec vicissim qui studiis laborem praeferendum esse censuerint, studentes tanquam elatos, superbos, mente et corde corruptos non despiciant; quia « Si quis futurus est perfectus monachus, indiget et divinorum eloquiorum eruditione, et conversationis integritate, ut tanta dignus factus sit mutatione, » ut loquebatur olim Justinianus imperator (Norell. 5); et quia exploratum est « nullum acrius venenum animas et corpora religiosarum personarum enecare quam litterarum atque scientiarum ignorantiam, ut aiunt monachi Camaldulenses (Histor. Camald. lib. III, cap. 5). Alioquin dictum sibi audiant illud Gilberti de", + "candidate_score": 0.655529, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1422", + "psc_text": "Statutis Lanfranci, aut Cluniacensis monasterii Consuetudinibus, quae agunt tantum de abbate, priore majore, decanis villarum provisoribus, priore claustrali, circatoribus, et puerorum magistris. In ordine etiam Cisterciensi decani nomen inauditum fuit, inquit Joannes Craesbeeck; officium tamen quod in priore conventuali residere videtur non inusitatum. Apud Cassinenses olim unus duntaxat post abbatem erat decanus: et post hunc vicedecanus, ut scribit Nicolaus de Fractura; sed cum Coelestinus papa V suos in Cassinensi monasterio introduxisset, « mutavit nomen decani, qui post ipsorum adventum vocatus est prior, » inquit Richardus a Paulo Augustino a Janua citatus ad Regulae c. 55. Et certe in Fossatensi S. Mauri monasterio priores etiam appellabantur decani, ut patet ex lib. Mirac. S. Baboleni abbatis c. 5 (Saec. II Bened., p. 595), ubi Robertus ejusdem monasterii modo prior, modo decanus appellatur. Sed hi proprie non erant decani prout a S. P. Benedicto ordinati sunt, quos tandem restituerunt Cassinenses edito hoc 339", + "candidate_score": 0.655529, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_93_95", + "bdc_text": "Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 . Februar 1535 ) nach evangelischer Ordnung gefeiert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2357", + "psc_text": "Regulam advertere licet in Regula sancti Fructuosi, in qua haec lego: « A Pascha usque ad Pentecosten reficiendum est ad sextam, et monophagia, id est unica refectio conservanda est. » Idem et de nostris Fuldensibus refert Mabillonius (Praefat. ad saec. III, part. I, num. 25), quod scilicet « abstinuere a coena per totum annum iidem ad aetatem Marcwardi abbatis, id est ad medium saeculum duodecimum, nec ante decimum quartum feminas in ecclesiam suam admiserunt. » Idemque asserendum esse de iis monasteriis quae ad Fuldensium normam vivebant, in quibus instituta est disciplina purior. Neque tamen defuerunt ex priscis monachis qui prandium ad sextam, et sero coenam aestate sibi pararent, quod de Tabennensibus imprimis refert sanctus Hieronymus (Praefat. ad Regulam S. Pachomii): « Bis, inquit, in hebdomada die quarta et sexta sabbati ab omnibus jejunatur, excepta Pentecoste: aliis diebus comedunt, qui volunt post meridiem, et in coena similiter mensa ponitur propter laborantes,", + "candidate_score": 0.655479, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_41_43", + "bdc_text": "Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1743", + "psc_text": "quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri, prout necessitas postulaverit; » ex Leone Ostiensi docente morem fuisse apud Cassinenses (Chron. Cass. l. I, c. 31) ut pridie calendas Septembris omnium in circuitu monachorum conventus fieret, in quo « sequenti die ordinabantur et describebantur, atque destinabantur in obedientias per singulas prout opportunum erat provincias; » ex Vita sancti Joannis Gorziensis (Num. 73, saec. V Bened.), quem Einoldus abbas diversis exercere mutationibus non destitit; cujus etiam diversa officia describit Joannes abbas Mettensis his verbis: « Jussus praepositus, paret (continuo.) Praepositura deposita, decanus esto; jugum quietus admittit. Eo abiens cellarium cura, manum illico profert. Alio ibi succedente, vestes fratrum serva;", + "candidate_score": 0.655371, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_50_52", + "bdc_text": "Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1975", + "psc_text": "in occidentali erant camera, et refectorium cum coquina infirmorum, minuentiumque sanguinem, ac balnearum domo; denique in septentrionali domus magistri infirmorum, et locus valde infirmorum. His contiguae erant aliae duae domus, quarum una flebotomatis et potionatis deputata erat; altera cubiculum valde infirmorum, domum medicorum, armarium pigmentorum, ipsius medici mansionem continebat, supra quam exstabat herbularius, seu hortus simplicium. Tale erat ineunte saeculo IX in Sangallensi monasterio infirmitorium; in quo unum abbati soli destinatum domicilium desideraret Hildemarus; sic enim agens de infirmorum cella loquitur: « Quam cellam debet abbas facere talem ubi et ipse in infirmitate sua jaceat; quatenus et hospitibus ad se venientibus possit loqui, si tanta fuerit necessitas, sine impedimento infirmorum, et cum ipsis infirmis qui de lecto possunt surgere, manducare valeat. » Hac in cella ita manebant aegroti donec convalescerent, ut nulli regulari exercitio una cum conventu eis interesse liceret: « Postquam frater manducaverit vel biberit in domo infirmorum illa", + "candidate_score": 0.655225, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_1_3", + "bdc_text": "Thomam illum Thomas Hofmann , vgl. HBBW IV [Nr. 468 ] , S. 386 , Anm. 40. , quem huc rursum abmandasti , clarissime Bullingere , non paenitebit , spero , suscepti itineris , tametsi vix iam fuerit , unde prospicerem . Arrident hominis mores et ingenium , inprimis pietas et mediocris eruditio . De Conrado LuthardoZur Situation Konrad Lüthards vgl. HBBW IV [Nr. 367 ] , S. 149f , Anm. 4f. nihil nunc polliceor , sed referam tamen in catalogum aliorum , quibus consultum cupio , nec excidere mihi patiar , suo tempore hunc quoque vocaturus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_94", + "psc_text": "1º de bona observantia elationem fugere; 2º Deum, non se boni operis auctorem agnoscere; 3º consequenter Deum in se operantem magnificare. Qui timentes Dominum de bona observantia sua non se reddunt elatos ], seipsos magni aliquid esse existimantes, cum tamen nihil sunt; sed potius infra omnes sese deprimentes, ut 24 faciebat S. Bernardus, cujus cum tanta esset vitae sanctimonia, quantam in eo etiam nunc catholicus orbis miratur, ita nihilominus de se scribebat Epist. 250 ad alterum Bernardum priorem Portarum: « Clamat ad vos monstruosa vita mea, mea aerumnosa conscientia; ego enim quaedam chimaera mei saeculi, nec clericum gero nec laicum; nam monachi jamdudum exui conversationem, non habitum. » Et S. Gregorius papa de se item ad Anastasium episcopum Antiochenum sic scribens Lib. I, epist. 7: « Quod vero me os Domini, quod lucernam dicitis, quod multis prodesse perhibetis, hoc quoque mihi ad iniquitatum mearum cumulum accedit, ut cum vindicari in", + "candidate_score": 0.655185, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25_27", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde . Sechsmal versah er das Rektorat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2203", + "psc_text": "21 (Saec. II Ben.), in quo praepositus monasterii triginta fratribus vineae custodibus anatem divisisse legitur; in Vita S. Judoci (Saec. II Ben.), qui, ut scribit anonymus in ejus Vita num. 10, gallinas SIBI nutrire consueverat; in Vita S. Cuthberti (Saec. II Ben.) auctore Beda cap. 36, qui aliquando hospitibus monachis aucam exhibuisse dicitur; apud Arnulfum S. Emerammi Ratisponensis monachum de primis Ratisponensibus scribentem, quod communiter pauperem annonam habebant, volatilia manducabant (Lib. II Dialog) . Et hanc fuisse non singularem quorumdam monasteriorum 526 praxim, sed communem omnium fere consuetudinem, probant ex Regula Magistri, quae non diu post S. Mauri obitum scripta fuit, hoc est saeculo VII, et magna ex parte constat ex Benedictina; nam loquens de gyrovagis monachis, et rationem reddens quare omni vitae suae tempore ternis quaternisve diebus per diversorum cellas et monasteria hospitantur, dicit (Cap. 1) quod « pro hospitum adventu a diversis volunt quotidie noviter suscipi; et pro", + "candidate_score": 0.655108, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_26_28", + "bdc_text": "und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde . Sechsmal versah er das Rektorat . Er gab je ein Werk Gabriel Biels und seines Lehrers Wendelin Steinbach heraus. 1526 nahm er an der Badener Disputation , 1540 am Hagenauer Religionsgespräch teil.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.654978, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51_53", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1975", + "psc_text": "in occidentali erant camera, et refectorium cum coquina infirmorum, minuentiumque sanguinem, ac balnearum domo; denique in septentrionali domus magistri infirmorum, et locus valde infirmorum. His contiguae erant aliae duae domus, quarum una flebotomatis et potionatis deputata erat; altera cubiculum valde infirmorum, domum medicorum, armarium pigmentorum, ipsius medici mansionem continebat, supra quam exstabat herbularius, seu hortus simplicium. Tale erat ineunte saeculo IX in Sangallensi monasterio infirmitorium; in quo unum abbati soli destinatum domicilium desideraret Hildemarus; sic enim agens de infirmorum cella loquitur: « Quam cellam debet abbas facere talem ubi et ipse in infirmitate sua jaceat; quatenus et hospitibus ad se venientibus possit loqui, si tanta fuerit necessitas, sine impedimento infirmorum, et cum ipsis infirmis qui de lecto possunt surgere, manducare valeat. » Hac in cella ita manebant aegroti donec convalescerent, ut nulli regulari exercitio una cum conventu eis interesse liceret: « Postquam frater manducaverit vel biberit in domo infirmorum illa", + "candidate_score": 0.654774, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_49_51", + "bdc_text": "Hermelink , aaO , S. 208 und Reg. ; Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2846", + "psc_text": "» Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho in lib. Mir. S. Theoderici cap. 15, ubi refert Rodulfum abbatem suo in monasterio excepisse Robertum Flandrensem comitem, et reginam, eisque ad mensam adhibuisse lectionem ex Vita S. Theoderici: « Beatissimi Theoderici Vitam virtutibus illustrem coram eis a fratribus lectam et expositam, quasi saluberrimum animae ferculum illis apposuit, quod prae caeteris sumptibus et impensis uterque magni fecit. » Quinto, ubi ignotus advenisset monachus, lectioni tota simul congregatio aderat, ut manifestum est ex Capitulis monachorum ad Augiam directorum (Cap. 12): « Omnes hospites supervenientes cum lectione divina suscipiunt; incognitis tamen monachis ad lectionem omnis pariter concurrit congregatio, ut Christus in eis", + "candidate_score": 0.654755, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56_58", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.654635, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_26_28", + "bdc_text": "und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde . Sechsmal versah er das Rektorat . Er gab je ein Werk Gabriel Biels und seines Lehrers Wendelin Steinbach heraus. 1526 nahm er an der Badener Disputation , 1540 am Hagenauer Religionsgespräch teil.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.65458, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_55_57", + "bdc_text": "September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.654567, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2028", + "psc_text": "Hanc porro lectionem ad mensam adeo necessariam existimavit S. P. Benedictus, ut ad omnes omnino mensas eam frequentari voluerit; ut indicat absoluta et indeterminata ejus locutio mensis edentium fratrum lectio deesse non debet. Hinc synodus Aquisgranensis (Can. 28): « Servitores non ad unam mensam, sed in propriis locis post refectionem fratrum reficiantur, quibus eadem lectio quae fratribus recitata est, recitetur. » Cujus statuti praxim videre est apud Cluniacenses, quibus « tempore refectionis nunquam deerat lectio utrisque mensis, » ut loquitur Joannes Monachus in Vita S. Odonis, lib. I, num. 30: unde et Udalricus agens de lectore hebdomadario (Lib. II, cap. 34), « librum, inquit, in quo legendum est, in refectorium portat et reportat qui legit ad servitores. » Idem habent Divionenses S. Benigni Consuetudines mss., cap. 37. Idem etiam ex recentioribus Congregationibus institutum amplexi sunt Cassinenses, ubi major est congregatio, Coelestini, Olivetani, et Fulienses, ut in eorum Declarationibus sive Constitutionibus", + "candidate_score": 0.654559, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2846", + "psc_text": "» Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho in lib. Mir. S. Theoderici cap. 15, ubi refert Rodulfum abbatem suo in monasterio excepisse Robertum Flandrensem comitem, et reginam, eisque ad mensam adhibuisse lectionem ex Vita S. Theoderici: « Beatissimi Theoderici Vitam virtutibus illustrem coram eis a fratribus lectam et expositam, quasi saluberrimum animae ferculum illis apposuit, quod prae caeteris sumptibus et impensis uterque magni fecit. » Quinto, ubi ignotus advenisset monachus, lectioni tota simul congregatio aderat, ut manifestum est ex Capitulis monachorum ad Augiam directorum (Cap. 12): « Omnes hospites supervenientes cum lectione divina suscipiunt; incognitis tamen monachis ad lectionem omnis pariter concurrit congregatio, ut Christus in eis", + "candidate_score": 0.654466, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3143", + "psc_text": "Regula per ordinem. ] Juxta priscorum monachorum instituta, quae venientibus ad conversionem, ut sciant ad quid ingrediuntur, legi Regulam mandant, ut videre est in Regula tertia SS. Patrum, cap. 1; in Regula S. Caesarii ad virgines in recapitulatione, cap. 8; in Regula S. Aureliani, cap. 1; S. Ferreoli, cap. 5; Tarnatensis monasterii, cap. 1, et Magistri. A quibus, si S. Caesarium excipias, in hoc rantum differt S. Benedictus, quod illi semel tantum introeunti sive admisso legendam decernunt Regulam; S. Benedictus vero ter in ipso probationis anno; cujus statutum renovavit Gregorius papa IX in Constitutione pro monachis Benedictinis, decernens, ut admittendis « novitiis dura praedicentur et aspera; et eisdem admissis legatur, et exponatur regula ter in anno, probationis terminis a B. Benedicto constitutis. » Hanc lectionem fieri per ordinem S. Pater instituit, quod Bernardus Cassinensis exponit, ut non sit « superficialis, sed diligens, et expositiva, et intelligibilis. Et hoc est, inquit,", + "candidate_score": 0.654239, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_27_29", + "bdc_text": "Sechsmal versah er das Rektorat . Er gab je ein Werk Gabriel Biels und seines Lehrers Wendelin Steinbach heraus. 1526 nahm er an der Badener Disputation , 1540 am Hagenauer Religionsgespräch teil. Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2745", + "psc_text": "statutum quo liberius adimpleret alter Bernardus, abbas Clarevallensis, etiam a scribendis libris abstinebat; unde provocanti amico Guillelmo abbati, ut Petro Abaelardo sese opponens, illius refutaret errores, hunc in modum rescripsit (Epist. 392): « Operae pretium puto, praesertim considerata 656 opportunitate, me atque eos pariter alicubi convenire et conferre de omnibus; idipsum tamen ante Pascha fieri posse non arbitror, ne quod praesens tempus indicit studium orationis impediatur, » Vide lib. III de Antiquis monach. Ritibus, cap. 10. Ciborum et potus abstinentiam. ] Et hanc maxime, ut pote quam ter hoc capitulo commendat sanctus legislator, uti observarunt Hildemarus, Bernardus Cassinensis, et Boherius. Primo enim dixit, abstinentiae operam demus; deinde, ciborum et potus abstinentiam, ac tandem, subtrahat corpori suo de cibo, de potu, idque super mensuram sibi indictam. Indicta autem mensura in Quadragesima alia non videtur fuisse, quam panis, et forte aqua sola: nam solum panem concessisse innuunt ea quae supra diximus ad", + "candidate_score": 0.654136, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51_53", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2846", + "psc_text": "» Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho in lib. Mir. S. Theoderici cap. 15, ubi refert Rodulfum abbatem suo in monasterio excepisse Robertum Flandrensem comitem, et reginam, eisque ad mensam adhibuisse lectionem ex Vita S. Theoderici: « Beatissimi Theoderici Vitam virtutibus illustrem coram eis a fratribus lectam et expositam, quasi saluberrimum animae ferculum illis apposuit, quod prae caeteris sumptibus et impensis uterque magni fecit. » Quinto, ubi ignotus advenisset monachus, lectioni tota simul congregatio aderat, ut manifestum est ex Capitulis monachorum ad Augiam directorum (Cap. 12): « Omnes hospites supervenientes cum lectione divina suscipiunt; incognitis tamen monachis ad lectionem omnis pariter concurrit congregatio, ut Christus in eis", + "candidate_score": 0.654037, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_24_26", + "bdc_text": "Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2837", + "psc_text": "illud Regulae S. Pachomii (Art. 28): « Quod si voluerint (hospites) orationis tempore atque collectae venire ad conventum fratrum, et ejusdem fidei fuerint; janitor, vel minister xenodochii nuntiabit Patri monasterii, et sic deducentur ad orandum. » Et revera solebant olim hospites monachi una cum fratribus tam die quam nocte divinis interesse laudibus; unde et S. Hidulfus « ordinans interius claustri cuncta religiose, decrevit domum hospitum, ne fratres a supervenientibus molestarentur, ad portam monasterii aedificare; et juxta illam, capellam in qua hospites ad divina audienda convenirent, » ut scribit Richerus in ejus Vita, cap. 19 (Append. ad saec. III Ben.). Hinc S. Benedictus Anianensis, teste Ardone in ejus Vita, num. 52 (Saec. IV Ben.). Volebat ut nocte « ecclesiae ostiis patefactis hospitibus pateret ingressus: » hinc et in antiqua monasterii S. Galli delineatione contra basilicam describitur susceptio supervenientium fratrum, cum eorum dormitorio. Ita denique Ingelramnus abbas Centulensis (Saec. II Ben.), in", + "candidate_score": 0.653811, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_17_19", + "bdc_text": "trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.653634, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56_58", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.653553, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_26_28", + "bdc_text": "und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde . Sechsmal versah er das Rektorat . Er gab je ein Werk Gabriel Biels und seines Lehrers Wendelin Steinbach heraus. 1526 nahm er an der Badener Disputation , 1540 am Hagenauer Religionsgespräch teil.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2649", + "psc_text": "solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino, et Ausonio cuidam, qui secundas ab eo tenebat, ut ab ipso in divinarum Scripturarum intelligentia praeclare erudiretur: quod certe non de simplici sacrae Scripturae notitia, quam ex sola lectione sine magistris acquirere posset, sed de perfecta et integra scientia, quam nisi aliorum adjutus magisterio haudquaquam valeret adipisci, intelligere necessum est. Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio", + "candidate_score": 0.653527, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_74_76", + "bdc_text": "Mittentur et alii duo canonum praelectoresDer verstorbene Konrad Blicklin ( vgl . oben Anm. 10 ) , Peter Neser und Jakob Kalt waren die Inhaber der drei Lehrstühle für Kirchenrecht ( vgl. Finke , aaO , S. 216 ) . Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ; s. Alfons M. Stickler , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1211", + "psc_text": "» inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in ecclesia quam in refectorio dividat cantor. » Vide Udal. l. I, c. 1. Finem vero lectionum aut cera apposita, aut ungue codici impresso notabant: « Nullus ad terminum vel ceram apposuit, vel saltem unguibus quantulumcunque signum impressit; sed cuncti omnia quae legenda erant ita sibi nota facere curaverunt, ut quando inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse", + "candidate_score": 0.653483, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_26_28", + "bdc_text": "und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde . Sechsmal versah er das Rektorat . Er gab je ein Werk Gabriel Biels und seines Lehrers Wendelin Steinbach heraus. 1526 nahm er an der Badener Disputation , 1540 am Hagenauer Religionsgespräch teil.", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.65346, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_23_25", + "bdc_text": "- Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2837", + "psc_text": "illud Regulae S. Pachomii (Art. 28): « Quod si voluerint (hospites) orationis tempore atque collectae venire ad conventum fratrum, et ejusdem fidei fuerint; janitor, vel minister xenodochii nuntiabit Patri monasterii, et sic deducentur ad orandum. » Et revera solebant olim hospites monachi una cum fratribus tam die quam nocte divinis interesse laudibus; unde et S. Hidulfus « ordinans interius claustri cuncta religiose, decrevit domum hospitum, ne fratres a supervenientibus molestarentur, ad portam monasterii aedificare; et juxta illam, capellam in qua hospites ad divina audienda convenirent, » ut scribit Richerus in ejus Vita, cap. 19 (Append. ad saec. III Ben.). Hinc S. Benedictus Anianensis, teste Ardone in ejus Vita, num. 52 (Saec. IV Ben.). Volebat ut nocte « ecclesiae ostiis patefactis hospitibus pateret ingressus: » hinc et in antiqua monasterii S. Galli delineatione contra basilicam describitur susceptio supervenientium fratrum, cum eorum dormitorio. Ita denique Ingelramnus abbas Centulensis (Saec. II Ben.), in", + "candidate_score": 0.653385, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_27_29", + "bdc_text": "Sechsmal versah er das Rektorat . Er gab je ein Werk Gabriel Biels und seines Lehrers Wendelin Steinbach heraus. 1526 nahm er an der Badener Disputation , 1540 am Hagenauer Religionsgespräch teil. Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1212", + "psc_text": "inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse minus protrahendo, et cum minori nota, aut etiam in directum sine cantu recitando, addens tamen: Qui melius videt, melius dicat. Eadem est sententia Nicolai de Fractura. Censet nihilominus Boherius futurum nihil incommodi, si his in casibus lectionum aut responsoriorum minuatur numerus. Sed refragatur Hildemarus his verbis: « Non attinet ad numerum lectionum brevietur, sed ad quantitatem lectionum, ut quamvis duodecim sint, tamen breviores sint quam debet. » Duodecimum ergo sacrarum numerum lectionum retinere voluit S. P. Benedictus, quem etiam olim observabant Ecclesiae Gallicanae ut patet ex liturgia Gallic., l. II, p. 106. Quod si contigerit, digne inde satisfaciat Deo in", + "candidate_score": 0.653341, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_23_25", + "bdc_text": "- Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.653236, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1975", + "psc_text": "in occidentali erant camera, et refectorium cum coquina infirmorum, minuentiumque sanguinem, ac balnearum domo; denique in septentrionali domus magistri infirmorum, et locus valde infirmorum. His contiguae erant aliae duae domus, quarum una flebotomatis et potionatis deputata erat; altera cubiculum valde infirmorum, domum medicorum, armarium pigmentorum, ipsius medici mansionem continebat, supra quam exstabat herbularius, seu hortus simplicium. Tale erat ineunte saeculo IX in Sangallensi monasterio infirmitorium; in quo unum abbati soli destinatum domicilium desideraret Hildemarus; sic enim agens de infirmorum cella loquitur: « Quam cellam debet abbas facere talem ubi et ipse in infirmitate sua jaceat; quatenus et hospitibus ad se venientibus possit loqui, si tanta fuerit necessitas, sine impedimento infirmorum, et cum ipsis infirmis qui de lecto possunt surgere, manducare valeat. » Hac in cella ita manebant aegroti donec convalescerent, ut nulli regulari exercitio una cum conventu eis interesse liceret: « Postquam frater manducaverit vel biberit in domo infirmorum illa", + "candidate_score": 0.653153, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_50_52", + "bdc_text": "Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2846", + "psc_text": "» Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho in lib. Mir. S. Theoderici cap. 15, ubi refert Rodulfum abbatem suo in monasterio excepisse Robertum Flandrensem comitem, et reginam, eisque ad mensam adhibuisse lectionem ex Vita S. Theoderici: « Beatissimi Theoderici Vitam virtutibus illustrem coram eis a fratribus lectam et expositam, quasi saluberrimum animae ferculum illis apposuit, quod prae caeteris sumptibus et impensis uterque magni fecit. » Quinto, ubi ignotus advenisset monachus, lectioni tota simul congregatio aderat, ut manifestum est ex Capitulis monachorum ad Augiam directorum (Cap. 12): « Omnes hospites supervenientes cum lectione divina suscipiunt; incognitis tamen monachis ad lectionem omnis pariter concurrit congregatio, ut Christus in eis", + "candidate_score": 0.653013, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_75", + "bdc_text": "Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1171", + "psc_text": "toto aestatis tempore nullum omnino trium lectionum festum habeant, ut scribit cardinalis Bona (De Divina Psalm. cap. 18, § 4). Haec lectio, quam pueri apud Cluniacenses legebant ex Udalrico l. III, c. 8, apud Carthusienses cantor hebdomadarius ex Nova Collect. Statut., part. I, c. 16, ex Regulae praescripto memoriter, hoc est ex corde, sine libro recitanda est; adeoque brevis esse debet, brevior tamen aut prolixior pro brevitate aut prolixitate noctium. « Si quem autem movet, inquit Theodemarus (Epist. ad Carolum Magn.), quare B. Benedictus in aestatis tempore quotidianis diebus ad nocturnale officium unam tantum de Veteri Testamento lectionem legi praeceperit, cognoscat necdum eo tempore in Romana Ecclesia, sicut nunc leguntur, sacras Scripturas legi morem fuisse; sed post aliquod tempus hoc institutum esse sive a papa Gregorio, sive, ut ab aliis affirmatur, ab Honorio. » Unicam hic quaestionem movet Hildemarus, et post eum Bernardus Cass., Boherius, et Turrecremata, cur nimirum S.", + "candidate_score": 0.652985, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_17_19", + "bdc_text": "trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2691", + "psc_text": "vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap. 1), ut « in monasteriis monachorum, ubi commode fieri queat, etiam lectio sacrae Scripturae habeatur: qua in re si abbates negligentes fuerint, episcopi locorum in hoc, ut sedis apostolicae delegati, eos ad id opportunis remediis compellant. » Quod plane de simplici sacrae Scripturae lectione, quae ubique commode fieri potest, sed de accurata, qua obscuriores extricatioresque difficultates studiose elucidantur, intelligi debet. Quarto. Dicunt exemplum Christi et SS. apostolorum, qui nunquam studuisse, aliquando manibus laborasse leguntur, nullum studiis monachorum obicem afferre, cum infusam coelitus habuerint scientiam, quam ubi similiter acceperint monachi, libenter a studiis abstinebunt. Porro quod de labore apostolorum dicitur, solos", + "candidate_score": 0.652855, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_49_51", + "bdc_text": "Hermelink , aaO , S. 208 und Reg. ; Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1975", + "psc_text": "in occidentali erant camera, et refectorium cum coquina infirmorum, minuentiumque sanguinem, ac balnearum domo; denique in septentrionali domus magistri infirmorum, et locus valde infirmorum. His contiguae erant aliae duae domus, quarum una flebotomatis et potionatis deputata erat; altera cubiculum valde infirmorum, domum medicorum, armarium pigmentorum, ipsius medici mansionem continebat, supra quam exstabat herbularius, seu hortus simplicium. Tale erat ineunte saeculo IX in Sangallensi monasterio infirmitorium; in quo unum abbati soli destinatum domicilium desideraret Hildemarus; sic enim agens de infirmorum cella loquitur: « Quam cellam debet abbas facere talem ubi et ipse in infirmitate sua jaceat; quatenus et hospitibus ad se venientibus possit loqui, si tanta fuerit necessitas, sine impedimento infirmorum, et cum ipsis infirmis qui de lecto possunt surgere, manducare valeat. » Hac in cella ita manebant aegroti donec convalescerent, ut nulli regulari exercitio una cum conventu eis interesse liceret: « Postquam frater manducaverit vel biberit in domo infirmorum illa", + "candidate_score": 0.652828, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2845", + "psc_text": "Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa ejus discretione. Qua finita assurgunt omnes in abbatis et fratrum oscula. Deinde abbas: Benedicti vos a Domino. Et fratres: Qui fecit coelum et terram. » Et ita forte capiendus est locus ex Vita S. Alcadri abbatis Gemmeticensis, num. 11 (Saec. II Ben.). « Susceptis monachis ad domum auditorii eos perduxit. » Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho", + "candidate_score": 0.652671, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_30_32", + "bdc_text": "Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen . Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren und bekämpfte das Konkubinat der Geistlichen. Ab 1543 war er Stadtpfarrer in Meran. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1849", + "psc_text": "de Vulturno habetur in Vita S. Thomae abbatis Farfensis (Saec. III Ben.); quod scilicet congruis temporibus ad Farfense monasterium veniebant, « et hebdomadas suas in coquinae officio sicut et alii fratres in ipso faciebant monasterio. » Porro nullum hoc capite discrimen ponere videtur S. Benedictus inter coquinae hebdomadarios et mensae ministros: utrosque tamen distinguit cap. 38, ubi, agens de hebdomadario lectore, ait: Postea autem cum coquinae hebdomadariis, et servitoribus reficiat. Quem in locum Boherius in primo comment.: « An enim isti servitores per septimanas serviant, an per dies non curo, quia nec in Regula hoc reperio, sibi tamen vicissim hujus servitutis officium impendent. » Ubi manifeste servitores ab hebdomadariis coquinae, qui per totam septimanam serviebant, distinguit. Apud Cluniacenses tamen, Divionenses S. Benigni, et Cistercienses, hebdomadarii coquinae utrumque munus obibant. De Cluniacensibus audiendus est Udalricus (Lib. II, c. 35): « Finita hora post quam fratres sunt refecturi, celeriter exeunt, ut fabas", + "candidate_score": 0.652634, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.652477, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_1_3", + "bdc_text": "Thomam illum Thomas Hofmann , vgl. HBBW IV [Nr. 468 ] , S. 386 , Anm. 40. , quem huc rursum abmandasti , clarissime Bullingere , non paenitebit , spero , suscepti itineris , tametsi vix iam fuerit , unde prospicerem . Arrident hominis mores et ingenium , inprimis pietas et mediocris eruditio . De Conrado LuthardoZur Situation Konrad Lüthards vgl. HBBW IV [Nr. 367 ] , S. 149f , Anm. 4f. nihil nunc polliceor , sed referam tamen in catalogum aliorum , quibus consultum cupio , nec excidere mihi patiar , suo tempore hunc quoque vocaturus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3633", + "psc_text": "Ut pauca referantur e multis, monachus in itinere positus tenere jejunium nequit, quia hospitalis ei humanitas noh permittit; non sapienter psallit, quia obambulantis comitatus eum loquacitas impedit; nocturnis non insistit excubiis, quia secretum deest singularibus; flectendis genibus non insudat, quia sanctae devotionis studio labor itineris non concordat; nequaquam sub silentii censura constringitur, quia frequenter emergentibus causis, invitus etiam per multiloquia defrenatur, etc. » Vide ejusdem opusculi cap. 12, 13 et 14, et opusculi 27 cap. 3 et 5. Praeclare etiam idem argumentum prosequitur Petrus Blesensis epistola 134. Nota est omnibus sententia, quam sancto Antonio tribuunt sanctus Athanasius in ejus Vita, cap. 53, et Sozomenus libro I Histor. cap. 13, abbati Moysi Rufinus libro III de Vitis Patrum num. 109, quod piscibus aqua, hoc monachis claustrum: quemadmodum ergo piscis extra aquam cito exstinguitur, sic monachus extra monasterium facillime perit: adeo ut non mirum sit quosdam Patres etiam consolandorum parentum causa egressum", + "candidate_score": 0.652442, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_1_3", + "bdc_text": "Thomam illum Thomas Hofmann , vgl. HBBW IV [Nr. 468 ] , S. 386 , Anm. 40. , quem huc rursum abmandasti , clarissime Bullingere , non paenitebit , spero , suscepti itineris , tametsi vix iam fuerit , unde prospicerem . Arrident hominis mores et ingenium , inprimis pietas et mediocris eruditio . De Conrado LuthardoZur Situation Konrad Lüthards vgl. HBBW IV [Nr. 367 ] , S. 149f , Anm. 4f. nihil nunc polliceor , sed referam tamen in catalogum aliorum , quibus consultum cupio , nec excidere mihi patiar , suo tempore hunc quoque vocaturus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.652343, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42_44", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur . Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3495", + "psc_text": "Similiter S. Gregorius papa (Lib. III Regist., cap. 11): « Juvenculas abbatissas fieri vehementissime 838 prohibemus. » In Jure etiam canonico legitur: « In magistrum assumi non debet qui formam discipuli non assumpsit; neque praeficiendus est qui subesse non didicit. » Idem docet Zosimus papa ad Hesychium, cap. 1; Coelestinus item papa ad episcopos Galliae scribens, cap. 3, et Ruricius lib. II, epist. 25, ac tandem concilium Tridentinum decernit (Sess. 25, de Regul., c. 7), ut « abbatissa et priorissa et quocunque alio nomine praefecta, vel praeposita appelletur, eligatur non minor annis quadraginta, et quae octo annis post expressam professionem laudabiliter vixerit. Quod si his qualitatibus non reperiatur in eodem monasterio, ex alio ejusdem ordinis eligi possit. Si hoc etiam incommodum superiori, qui electioni praeest, videatur, ex iis quae in eodem monasterio annum trigesimum excesserint, et quinque saltem annis post professionem recte vixerint, episcopo vel superiore consentiente, eligatur. » Et", + "candidate_score": 0.652168, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_46_48", + "bdc_text": "Der Erla ß vom 30 . Januar 1535 ( vgl. Anm. 4 ) beließ ihn für den Rest des Semesters im Amt und gestand ihm noch für ein Jahr die Besoldung zu. Der entschiedene Reformationsgegner übernahm danach ein Kanonikat in Würzburg . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3396", + "psc_text": "monasterio ad ecclesiasticum ordinem pervenerit, ulterius illic nec aliquam 814 potestatem, nec licentiam habeat habitandi. » Econtra vero qui sub titulo monasterii ordinabantur, ei ita alligabantur, ut in eo perpetuo manere cogerentur, ut patet ex eodem S. Gregorio scribente (Lib. VII, epist. 92) Victori Panormitano episcopo, ut unum in Praecoritano monasterio monachum ordinare debeat sacerdotem, « atque eum nec in ecclesia, nec in loco alio observare, sed illic jugiter permanere ex nostra quoque auctoritate constituat: quatenus et ille dum alibi non fuerit occupatus, in officio suo assiduus possit et utilis inveniri, et congregatio quae sibi eum postulat ordinari, quoties necesse fuerit, ipso sacrificii solemnitatem veneratione debita celebrante, valeat refoveri. » Hinc S. Fulgentium monasterii sui abbatem, et delitescere cupientem, Felix presbyterum ordinari curavit, « ut abbatis et presbyteri decoratus officio, nec monasterium relinquere, nec in alia posset ecclesia ordinari fortuito. » An vero huc respiciat concilium Londoniense anni 1075, decernens:", + "candidate_score": 0.652108, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56_58", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2681", + "psc_text": "plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non discipularum ejus magisteria desiderarent, etc. » Saeculo IX, S. Benedictus abbas Anianensis, ab antiquis, propter ardentem promovendae sanctae Regulae zelum, Benedictus secundus appellatus, de restituenda regulari observantia cogitans, mox etiam studia litterarum redintegrare adnisus est (Saec. IV Ben.): « Normam utilem, inquit Ardo in ejus Vita n. 27, et monasteriorum salubres consuetudines didicit, suisque eas tradidit monachis observandas. Instituit cantores, docuit lectores, habuit grammaticos et scientia Scripturarum peritos, de quibus etiam quidam post fuere episcopi, aggregavit. » Eo agente congregatum anno 817 Aquisgrani concilium statuit (Can. 63), ut docti fratres eligantur qui cum supervenientibus monachis loquantur; » et (Can. 45)", + "candidate_score": 0.652071, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_75_77", + "bdc_text": "Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ; s. Alfons M. Stickler , in : LThK III 205 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1171", + "psc_text": "toto aestatis tempore nullum omnino trium lectionum festum habeant, ut scribit cardinalis Bona (De Divina Psalm. cap. 18, § 4). Haec lectio, quam pueri apud Cluniacenses legebant ex Udalrico l. III, c. 8, apud Carthusienses cantor hebdomadarius ex Nova Collect. Statut., part. I, c. 16, ex Regulae praescripto memoriter, hoc est ex corde, sine libro recitanda est; adeoque brevis esse debet, brevior tamen aut prolixior pro brevitate aut prolixitate noctium. « Si quem autem movet, inquit Theodemarus (Epist. ad Carolum Magn.), quare B. Benedictus in aestatis tempore quotidianis diebus ad nocturnale officium unam tantum de Veteri Testamento lectionem legi praeceperit, cognoscat necdum eo tempore in Romana Ecclesia, sicut nunc leguntur, sacras Scripturas legi morem fuisse; sed post aliquod tempus hoc institutum esse sive a papa Gregorio, sive, ut ab aliis affirmatur, ab Honorio. » Unicam hic quaestionem movet Hildemarus, et post eum Bernardus Cass., Boherius, et Turrecremata, cur nimirum S.", + "candidate_score": 0.651955, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_1_3", + "bdc_text": "Thomam illum Thomas Hofmann , vgl. HBBW IV [Nr. 468 ] , S. 386 , Anm. 40. , quem huc rursum abmandasti , clarissime Bullingere , non paenitebit , spero , suscepti itineris , tametsi vix iam fuerit , unde prospicerem . Arrident hominis mores et ingenium , inprimis pietas et mediocris eruditio . De Conrado LuthardoZur Situation Konrad Lüthards vgl. HBBW IV [Nr. 367 ] , S. 149f , Anm. 4f. nihil nunc polliceor , sed referam tamen in catalogum aliorum , quibus consultum cupio , nec excidere mihi patiar , suo tempore hunc quoque vocaturus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2449", + "psc_text": "Fructuosi cap. 5, ex Regula ms. incerti auctoris, cap. 3; ex Ordine conversationis monasticae, cap. 11; ex capitulo 22 Monachorum Sangallensium; ex Ekkehardo in lib. I de Casibus S. Galli, cap. 11; ex Tortario in lib. Mir. S. Benedicti, cap. 44; ex Theodorico in lib. Mir. S. Celsi, num. 5, apud Bolland. 23 Febr.; in lib. Mir. S. Trudperti, num. 3, ex Vita S. Hugonis Aeduensis monachi num. 25, ex Mir. S. Dunstani num. 12, et ex lib. Usuum Cisterc. cap. 76. Nec quisquam praesumat ante statutam horam vel postea quidquam civi vel potus percipere. ] Haec fuit generalis omnium veterum monachorum praxis, quam videre est, tum apud Cassianum, tum in omnibus eorum Regulis: « Antequam vel postquam legitimam communemque refectionem percipiant, inquit Cassianus (Lib. IV, cap. 18), summa cautione servatur ne extra mensam quidquam cibi potusve ori suo quidquam indulgere praesumat; ut incedentibus per hortos et pomaria, cum passim", + "candidate_score": 0.651614, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_1_3", + "bdc_text": "Thomam illum Thomas Hofmann , vgl. HBBW IV [Nr. 468 ] , S. 386 , Anm. 40. , quem huc rursum abmandasti , clarissime Bullingere , non paenitebit , spero , suscepti itineris , tametsi vix iam fuerit , unde prospicerem . Arrident hominis mores et ingenium , inprimis pietas et mediocris eruditio . De Conrado LuthardoZur Situation Konrad Lüthards vgl. HBBW IV [Nr. 367 ] , S. 149f , Anm. 4f. nihil nunc polliceor , sed referam tamen in catalogum aliorum , quibus consultum cupio , nec excidere mihi patiar , suo tempore hunc quoque vocaturus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3667", + "psc_text": "concedenda autem ista licentia abbas non nimis facilem exhibere se debet; sed ad solam monasterii necessitatem aut piam aliquam utilitatem attendere. Et tunc tam egredientes quam revertentes abbatis benedictionem excipiant juxta veterum monachorum morem, quem videre est in sexta synodo, can. 46; in Poenis incerti auctoris, apud S. Basilium, n. 1; in Regula S. Fructuosi, cap. 8; in lib. II Dialogorum S. Gregorii papae, cap. 7 et 12, et apud S. Joannem Climacum, grad. 4. Hanc autem benedictionem edito super egredientes crucis signo dabant, ut patet tum Poenitentiali S. Columbani, tum ex Ardone in Vita S. Benedicti Anianensis, n. 23. Quod vero S. Benedictus addit vel quocunque ire, Menardus id intelligit « de his qui in via diriguntur, ut tantum ad locum ad quem missi sunt, nec declinando ad dextram vel ad sinistram recta se conferant. » Sed omnes Cassinenses commentatores id interpretantur de discursu intra claustra monasterii, ut nec", + "candidate_score": 0.651583, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_19_21", + "bdc_text": "und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius . Neunmal versah er das Rektorat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.651573, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_62_64", + "bdc_text": "- Contubernium 2 , S. 113-118. . Simlerus Georg Simler ( Symler ) , geb. vor 1480 , gest. 1536 , von Wimpfen , studierte vielleicht in Schlettstadt sowie 1490-1492 in Leipzig. Um 1500 wurde er Rektor der Lateinschule in Pforzheim , wo Melanchthon 1507-1509 sein Schüler war. 1510 wurde er in Tübingen immatrikuliert und zum Magister promoviert . Hier lehrte er zunächst bei den Artisten und gab 1512 als erster in Deutschland eine griechische Grammatik heraus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", + "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", + "candidate_score": 0.651533, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3411", + "psc_text": "monachi Fuldenses in libello supplici ad Carolum Magnum, postulantes (Num. 2) ut « illi ad sacrum ordinem eligantur qui eruditi sunt verbo et sancta conversatione probati, et nec fures, nec scelerati, et qui sacerdotii juris penitus sunt ignari. » Ad aetatem vero quod spectat, exstat Petri Venerabilis statutum (Statut. 43), « ut nullus nostrorum ad sacerdotium promoveatur, usque ad triginta vel saltem viginti quinque annos. » Optobit fortean aliquis antiquum rescire ordinem quo majores nostri suos ad sacerdotii gradum promoverent. Rem ex antiquissimo Regulae commentatore discere est operae pretium. Ut ergo abbas aliquis unum ex suis sacerdotali honore volebat insignire, eum cui frater ille peccata confiteri soleret conveniens, suam ei de promovendo illo monacho ad sacerdotium voluntatem aperiebat, consiliumque ejus rogabat: poterat enim latens aliquod in illo existere impedimentum abbati ipsi ignotum. Cumque ab eo abbas responsum accepisset, aliquam praetendebat occasionem qua solus ordinandus in capitulum non veniret: « Et", + "candidate_score": 0.651477, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20_22", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius . Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.651438, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.651198, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_74_76", + "bdc_text": "Mittentur et alii duo canonum praelectoresDer verstorbene Konrad Blicklin ( vgl . oben Anm. 10 ) , Peter Neser und Jakob Kalt waren die Inhaber der drei Lehrstühle für Kirchenrecht ( vgl. Finke , aaO , S. 216 ) . Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ; s. Alfons M. Stickler , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2643", + "psc_text": "sapit cantare, doceat alium cantum, vel etiam si scit grammaticam, tradat aliis, aut alias artes quae sunt utiles in monasterio; si sapit, doceat alios. » Tandem fratres suos ad sanctorum Patrum doctrinam remittit Regulae cap. 73. Quod autem tam ipse S. Benedictus quam alii veteres monachi laborem prae litterarum studiis commendare visi sunt, tria potissimum faciebant. Primum librorum raritas, quae temporibus illis, quibus nulli nisi manu exarati habebantur, tanta erat, ut aliquando monachorum numerus in coenobiis numerum excederet voluminum; qua in re exemplo esse potest Centulense monasterium, in quo trecenti olim cum pueris centum degebant monachi; cum tamen ibidem non essent codices trecenti, ut patet ex catalogo librorum ejusdem monasterii tempore Ludovici Pii confecto, et ab Hariulfo in Chronico Centulensi relato (In Chron. Centul. lib. III, cap. 3): unde etiam horis secundum Regulam lectioni deputatis, uno legente alii saepius auscultare cogebantur; eoque respexit S. Benedictus cum dicit (Cap. 4) lectiones", + "candidate_score": 0.651126, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.650727, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_1_3", + "bdc_text": "Thomam illum Thomas Hofmann , vgl. HBBW IV [Nr. 468 ] , S. 386 , Anm. 40. , quem huc rursum abmandasti , clarissime Bullingere , non paenitebit , spero , suscepti itineris , tametsi vix iam fuerit , unde prospicerem . Arrident hominis mores et ingenium , inprimis pietas et mediocris eruditio . De Conrado LuthardoZur Situation Konrad Lüthards vgl. HBBW IV [Nr. 367 ] , S. 149f , Anm. 4f. nihil nunc polliceor , sed referam tamen in catalogum aliorum , quibus consultum cupio , nec excidere mihi patiar , suo tempore hunc quoque vocaturus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_625", + "psc_text": "Quis unquam solum nisi flentem reperit? quis ad eum subito ingrediens siccas ejus 147 reperit genas? et non prorsus aut humi prostratum, aut coelo erectis manibus stantem; aut ne sacri voluminis nimiis humectarentur fletibus paginae, pugnis recipientem lacrymas invenit? » Vide Vitam S. Filiberti n. 6 et 12, S. Ansberti n. 9, S. Cuthberti cap. 16, saec. II Bened., S. Adalardi auctore Paschasio n. 25, et Valae ejus fratris l. I, cap. 10, ubi similia referuntur. Quarto, id fieri quotidie S. Benedictus praecipit, quia « nec reis in carcere gaudium ullum, nec veris monachis in terra laetitia debet esse S. Joan. Climac., grad. 7. » In his tamen aliqua discretione utendum est: unde suos alloquens S. Bernardus dicebat Serm. 11 in Cant. : « Suadeo vobis amicis meis reflectere interdum pedem a molesta et anxia recordatione viarum vestrarum, et evadere in itinera planiora serenioris memoriae beneficiorum Dei, ut qui in", + "candidate_score": 0.650697, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_43_45", + "bdc_text": "1532 erhielt er die vierte theologische Professur . Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 . Oktober 1534 stellte sich die Universität demonstrativ gegen die Neuerungen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2645", + "psc_text": "destinabant, scientiis informare omnino satagebant, Domini per prophetam comminationem formidantes: Quia repulisti scientiam, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi; et illud: Ignorans ignorabitur. Tertium, perversa Massalianorum haereticorum et quorumdam vagantium monachorum doctrina, qui aut orationis, aut praedicationis obtentu, laborem non solum tanquam inutilem, sed etiam ut malum, et evangelicis verbis contrarium in servis Dei damnabant; quorum dogma impium refutarunt S. Epiphanius lib. III Contra haereses, haer. 80, et S. Augustinus eo in opusculo quod hortatu Aurelii Carthaginensis episcopi conscripsit de Opere monachorum (Cap. 30), « ne boni fratres apostolicis praeceptis obedientes, a pigris et inobedientibus etiam praevaricatores dicerentur; ut qui non operantur, saltem illos qui operantur sibi anteponendos esse non dubitent, » ut loquitur ipse sanctus doctor: quod tamen non sic dicit quasi laborantes absolute non laborantibus judicaret esse meliores; nam et eos qui perfectionis gratia reclusioni se dedunt, non solum laborantibus non postponit, verum etiam « horum, inquit (Cap.", + "candidate_score": 0.650663, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_90", + "bdc_text": "ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1211", + "psc_text": "» inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in ecclesia quam in refectorio dividat cantor. » Vide Udal. l. I, c. 1. Finem vero lectionum aut cera apposita, aut ungue codici impresso notabant: « Nullus ad terminum vel ceram apposuit, vel saltem unguibus quantulumcunque signum impressit; sed cuncti omnia quae legenda erant ita sibi nota facere curaverunt, ut quando inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse", + "candidate_score": 0.650547, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_74_76", + "bdc_text": "Mittentur et alii duo canonum praelectoresDer verstorbene Konrad Blicklin ( vgl . oben Anm. 10 ) , Peter Neser und Jakob Kalt waren die Inhaber der drei Lehrstühle für Kirchenrecht ( vgl. Finke , aaO , S. 216 ) . Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ; s. Alfons M. Stickler , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1212", + "psc_text": "inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse minus protrahendo, et cum minori nota, aut etiam in directum sine cantu recitando, addens tamen: Qui melius videt, melius dicat. Eadem est sententia Nicolai de Fractura. Censet nihilominus Boherius futurum nihil incommodi, si his in casibus lectionum aut responsoriorum minuatur numerus. Sed refragatur Hildemarus his verbis: « Non attinet ad numerum lectionum brevietur, sed ad quantitatem lectionum, ut quamvis duodecim sint, tamen breviores sint quam debet. » Duodecimum ergo sacrarum numerum lectionum retinere voluit S. P. Benedictus, quem etiam olim observabant Ecclesiae Gallicanae ut patet ex liturgia Gallic., l. II, p. 106. Quod si contigerit, digne inde satisfaciat Deo in", + "candidate_score": 0.650494, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51_53", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.650493, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.650389, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_86_88", + "bdc_text": "Stuͦtgardię , Herrenbergę , Canstatt etc. missa papistica prorsum extincta est ; non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1299", + "psc_text": "apud Tertull., l. III cont. Marc., proba pro probatione: apud Cyprianum, remissa pro remissione. Ex illis sex missae significationibus controversia hic tantum esse potest de duabus postremis. Nam: 1º certum est hic missam non sumi pro sacrificio eucharistico, ut voluit aliquando vir quidam doctus, quem merito refellit Menardus hunc in locum; neque enim, saltem ex consuetudine, missa post completorium dicebatur. 2º Certum est etiam non sumi pro festo, nam dies festi neque quotidie, neque ad horas singulas eveniunt. 3º Neque pro integra hora canonica, alioquin peracto divino officio, S. Benedictus jam celebratum iterum celebrari praeciperet. 4º Neque pro lectione, nam cap. 48, post primam et post nonam non lectioni, sed operi manuum vacandum esse instituit. 309 Tota ergo difficultas versatur circa duas postremas missae acceptiones, an scilicet orationes dicendas S. Benedictus his verbis praeceperit, an absolutionem seu dimissionem faciendam; utraque enim sententia suos assertores habuit, ut discimus ex Hildemaro: «", + "candidate_score": 0.650306, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_9_11", + "bdc_text": "Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3649", + "psc_text": "Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus. » Similiter S. Dunstanus (In Concord. cap. 1): « Residentibus legatur Regula, vel si dies festus fuerit, evangelium ipsius diei, de qua lectione a priore, prout Dominus dederit, dicatur. » Et Udalricus de capitulo feriae 5 in Coena Domini (Lib. I, c. 12): « Exposita Regulae sententia, jubente domno abbate, consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit", + "candidate_score": 0.650174, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_94_96", + "bdc_text": "Februar 1535 ) nach evangelischer Ordnung gefeiert ; vgl . Heyd III 94-98 mit Anm. 185f ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1044", + "psc_text": "dominicae observare, etc. » Hic locus si in rigore sumatur, foede allucinatur Hildemarus in eo quod ait, quarta decima luna, quacunque accidisset die, antiquam Ecclesiam celebrasse Pascha. Et quidem in ipsis Ecclesiae nascentis primordiis, Judaeis ad fidem conversis priscum quarta decima luna Martii Pascha celebrandi morem sequi permissum est; at ob honorem dominicae Resurrectionis subsequente quartam decimam Martii lunam dominica semper in Ecclesia paschalis festivitas celebrata est. Certe ante concilium Nicaenum illud in Arelatensi can. 1 decretum fuerat, 246 ut eodem die, hoc est dominica, per universum orbem Paschae Domini festum celebraretur; id quod longe antea Victor papa, coacto Romae concilio, mandaverat sub poena excommunicationis, reclamantibus licet Asianis, maxime Policrate Ephesino episcopo. Quod decretum de celebrando Pascha die dominico in concilio Antiocheno anno 341, can. 1, instauratum, plurimas in Hibernia turbas, quae saeculis secutis contigerant ea de causa, minime prohibuit, de quibus vide praefation. ad Saec. III Bened., parte I.", + "candidate_score": 0.650128, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_74_76", + "bdc_text": "Mittentur et alii duo canonum praelectoresDer verstorbene Konrad Blicklin ( vgl . oben Anm. 10 ) , Peter Neser und Jakob Kalt waren die Inhaber der drei Lehrstühle für Kirchenrecht ( vgl. Finke , aaO , S. 216 ) . Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ; s. Alfons M. Stickler , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1151", + "psc_text": "alioquin rariores illo tempore forent codices manu exarati (nam, verbi gratia, in Centulensi monasterio, in quo trecenti minimum erant monachi cum centum pueris, non nisi septem psalteria habebantur, ut constat ex librorum ejusdem monasterii catalogo anno 831 facto), manifestum est psalmos a nostris ex corde decantatos fuisse: unde etiam antiquae Germaniae Consuetudines mss. praescribunt (Num. 13), ut lectori provideatur ab oratorii provisore candela, abbati ab armario, eo quod prius psalmos in tenebris sine lumine, ac proinde sine libro cantarent. Lectiones autem a fratribus vicissim recitari voluit S. Benedictus, « id est per vices, alternatim, vel mutuo, id est tunc iste, tunc ille; nunc hinc, nunc inde, » inquit Smaragdus; sive, ut ait Bernardus Cassinensis, « alternative sibi succedendo, » ita ut nunquam duas unus et idem legat lectiones, unde et ad singulas petitur benedictio, quam iterare necesse non esset, si unus et idem plures consequenter legere deberet lectiones. Et certe", + "candidate_score": 0.65005, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_41_43", + "bdc_text": "Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3495", + "psc_text": "Similiter S. Gregorius papa (Lib. III Regist., cap. 11): « Juvenculas abbatissas fieri vehementissime 838 prohibemus. » In Jure etiam canonico legitur: « In magistrum assumi non debet qui formam discipuli non assumpsit; neque praeficiendus est qui subesse non didicit. » Idem docet Zosimus papa ad Hesychium, cap. 1; Coelestinus item papa ad episcopos Galliae scribens, cap. 3, et Ruricius lib. II, epist. 25, ac tandem concilium Tridentinum decernit (Sess. 25, de Regul., c. 7), ut « abbatissa et priorissa et quocunque alio nomine praefecta, vel praeposita appelletur, eligatur non minor annis quadraginta, et quae octo annis post expressam professionem laudabiliter vixerit. Quod si his qualitatibus non reperiatur in eodem monasterio, ex alio ejusdem ordinis eligi possit. Si hoc etiam incommodum superiori, qui electioni praeest, videatur, ex iis quae in eodem monasterio annum trigesimum excesserint, et quinque saltem annis post professionem recte vixerint, episcopo vel superiore consentiente, eligatur. » Et", + "candidate_score": 0.650027, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42_44", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur . Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1743", + "psc_text": "quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri, prout necessitas postulaverit; » ex Leone Ostiensi docente morem fuisse apud Cassinenses (Chron. Cass. l. I, c. 31) ut pridie calendas Septembris omnium in circuitu monachorum conventus fieret, in quo « sequenti die ordinabantur et describebantur, atque destinabantur in obedientias per singulas prout opportunum erat provincias; » ex Vita sancti Joannis Gorziensis (Num. 73, saec. V Bened.), quem Einoldus abbas diversis exercere mutationibus non destitit; cujus etiam diversa officia describit Joannes abbas Mettensis his verbis: « Jussus praepositus, paret (continuo.) Praepositura deposita, decanus esto; jugum quietus admittit. Eo abiens cellarium cura, manum illico profert. Alio ibi succedente, vestes fratrum serva;", + "candidate_score": 0.649931, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_94_96", + "bdc_text": "Februar 1535 ) nach evangelischer Ordnung gefeiert ; vgl . Heyd III 94-98 mit Anm. 185f ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1169", + "psc_text": "nonagesimo quarto psalmo. COMMENTARIUS. 275 A Pascha autem usque ad calendas Novembris, etc.] A Pascha, inquit, scilicet Resurrectionis, ad differentiam aliarum solemnitatum Domini nostri Jesu Christi, inquit Boherius, quas etiam quaedam provinciae Paschata vocant. Ita in antiquis Germaniae Consuetudinibus mss., feria V in Coena Domini Pascha appellatur. Pro ipsis tribus lectionibus una de Veteri Testamento memoriter dicatur. ] Huc spectare videtur illud Guigonis Carthusiae prioris statutum (Cap. 5): « A Pentecoste usque ad Novembris calendas, una, nisi festum intersit, lectione sicut caeteri monachi contenti sumus. » Quod dicit a Pentecoste, ostendit toto tempore Paschali plures recitatas fuisse lectiones, et revera tres olim in omnibus passim monasteriis legebantur, uti observavimus in lib III de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 18, quod etiam exemplo Romanae Ecclesiae tota aestate praestitisse Cassinenses constat ex Theodemari abbatis epistola ad Carolum Magnum. Scribit etiam Amalarius in Supplem. quod « in quibusdam monasteriis monachorum propter consuetudinem Romanam, ne", + "candidate_score": 0.649848, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_61_63", + "bdc_text": "Rechtslehrer und Rechtsunterricht von der Gründung der Universität bis zur Einführung der Reformation , Tübingen 1972 . - Contubernium 2 , S. 113-118. . Simlerus Georg Simler ( Symler ) , geb. vor 1480 , gest. 1536 , von Wimpfen , studierte vielleicht in Schlettstadt sowie 1490-1492 in Leipzig. Um 1500 wurde er Rektor der Lateinschule in Pforzheim , wo Melanchthon 1507-1509 sein Schüler war. 1510 wurde er in Tübingen immatrikuliert und zum Magister promoviert .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.649757, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_24_26", + "bdc_text": "Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.649746, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_47_49", + "bdc_text": "Januar 1535 ( vgl. Anm. 4 ) beließ ihn für den Rest des Semesters im Amt und gestand ihm noch für ein Jahr die Besoldung zu. Der entschiedene Reformationsgegner übernahm danach ein Kanonikat in Würzburg . - Lit. : Hermelink , aaO , S. 208 und Reg. ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.649643, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_94_96", + "bdc_text": "Februar 1535 ) nach evangelischer Ordnung gefeiert ; vgl . Heyd III 94-98 mit Anm. 185f ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1904", + "psc_text": "95): « Communicare debent fratres clerici et conversi in Natali Domini, Epiphania, Pascha, Pentecoste. De Consec. dist. 2, cap. Et si non frequentius, et cap. A quibusdam, et cap. Saeculares. Et ex institutione Grandimontensis ordinis fratres in festo Ascensionis Domini, Assumptionis beatae Mariae, et omnium SS., et prima dominica cujuslibet mensis, et in omnibus diebus dominicis diaconatum et subdiaconatum facientes. » Similem 456 fere observantiam de Cassinensibus suis refert Bernardus Cassinensis, cum nunc Regulae locum exponens, sic loquitur: « Religiosi vero tenentur ad minus prima die mensis communicare secundum Statuta domini Gregorii papae IX; et confessionem facere generalem. Consuetudo tamen nostra est certis festivitatibus generaliter communicare, quae plures sunt quam sint menses in anno, ut servetur Statutum; et ultra hoc singulis diebus dominicis communicant ministri altaris; et quoties abbas celebrat in conventu ministri de consuetudine communicare debent, secundum quod etiam fit in Ecclesia Romana, quando scilicet habet summus pontifex celebrare.", + "candidate_score": 0.649627, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_94_96", + "bdc_text": "Februar 1535 ) nach evangelischer Ordnung gefeiert ; vgl . Heyd III 94-98 mit Anm. 185f ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1894", + "psc_text": "jejuni perciperent. Atque ita docet praefatus Boherius in secundo commentario ad verbum ad missas sic scribens: « Ut integre ipsas jejuni audiant, et in eis pure communicent, ac devote. » Quod confirmatur ex cap. 38, quo praescribitur ut lector mensae dominica post missas et communionem ingrediatur ad legendum. Ex quibus duobus locis haud obscure colligitur antiquos ordinis Benedictini monachos saltem diebus dominicis festisque, ut vocant, de praecepto sacram percepisse eucharistiam. De Augiensibus res absque controversia est ex capitulo 4 Monachorum ad Augiam directorum: « Ut in dominicis diebus omnes pariter secundum quo ingressi sunt ordine in monasterium, sic accedant ad pacem, ad communionem, praeter illos qui pro nimia senectute, vel infirmitate, inter illos stare non possunt, qui tamen separatim communicant. Si quis vero hoc spiritali dono, id est corporis et sanguinis Domini nostri Jesu Christi se privaverit, Pater monasterii, qui praesens semper esse debet dum communicant, 454 cur hoc illi", + "candidate_score": 0.649517, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25_27", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde . Sechsmal versah er das Rektorat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2891", + "psc_text": "Rufino (Lib. II de Vit. Pat., c. 1): « Cumque salutassemus eum . . . , regatus est a nobis, ut orationem simul et benedictionem daret. » Hancque iterum, cum recederent, resumebant: « Ut autem, addit idem Rufinus, coepimus ab eo velle proficisci, datis nobis benedictionibus, Pergite, inquit, filii. » Et de S. Apollonio loquens (Cap. 7): « Benedicens ergo nos dimisit, atque in haec verba benedictionem dedit, Benedicat vos Dominus ex Sion, et videatis quae bona sunt Jerusalem omnibus diebus vitae vestrae. » Ita etiam Marculfus monachus (Saec. II Ben.), qui S. Columbanum convenerat, « accepta ab eo benedictione, calle quo venerat repedavit » ut scribit Jonas in ejus Vita, n. 14. CAPUT LIV. Si debeat monachus litteras vel aliquid suscipere. Nullatenus liceat monacho nec a parentibus suis, nec a quoquam hominum, nec sibi invicem 691 litteras, eulogias, vel quaelibet munuscula accipere aut dare, sine praecepto abbatis. Quod si", + "candidate_score": 0.649378, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42_44", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur . Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1845", + "psc_text": "in primo Paschae, nec non in festivitate peculiaris Patroni sancti, ac beatissimi venerandi semper martyris Ferreoli, aut certe quidem ad quorum nomina sanctorum idem locus consecratus fuerit, coquinam cibos congregationi paraturus introeat, ibique suscepto junioris ministerio, serviendo mensis humilitatis formam ministret in ferculis, sanctae huic abjectioni se libenter inclinans, quae majorem illum producit caeteris, dum reddit aequalem. » Et Regula Magistri (Cap. 23): Quotiesque hebdomadarii in servitio mensarum negligenter mensis deserviunt, alia die hora refectionis levet se abbas, et cum uno de praepositis aut duobus, si grandis fuerit congregatio, ipsi facient servitium ad omnes mensas, ut doceat eos quomodo faciant. » Nostros vero quod spectat S. Salaberga, Laudunensis abbatissa (In ejus Vit. n. 24, saec. II Bened.) « coquinam, vel reliquas causas [ Forte curas], quae monasticis rebus peragi solent, vicissim suis hebdomadibus ministrabat. » S. Benedictus, abbas Anianensis teste Ardone ejus discipulo, in ejus Vita, num. 14, « laborantibus", + "candidate_score": 0.649217, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3544", + "psc_text": "Fidolum monasterii sui praepositum constituit (Saec. I Ben.), « ut tanto securius orationi et divinae contemplationi posset insistere, quanto sciret eum nihil extra communis regulae ordinem agere vel jubere, » ut habent Acta S. Fidoli, num. 8. Tertia ratio est ut, si contingat abbatem esse negligentem, praepositi sollicitudine salva et integra maneat ordinis disciplina. Hanc rationem adducit S. Gregorius Victori episcopo Panormitano scribens, ut Gregorium abbatem atque presbyterum monasterii S. Theodori poenitentia afflictum in locum suum constituat, « ita tamen, inquit (Lib. IV, epist. 4), ut Urbicus monasterii mei praepositus dare aliquem de servis Dei debeat, qui ejus praepositus fiat, ut quod istius incuria negligitur, illius sollicitudine servetur. » Jam vero quaerat aliquis quibus potissimum in rebus praepositus adjuvare debeat abbatem, quaeve sint ejus officii munia; de his enim mentem suam non satis explicat S. Benedictus, contentus dicere ut illa praepositus agat cum reverentia quae ab abbate suo ei injuncta", + "candidate_score": 0.649209, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1061", + "psc_text": "primas, advenit magister novitiorum, qui lectiones eorum recipit, et videt quantum singuli memoriae tradiderint. Ecce ad litteram praxi mandatur Regulae textus. » Menardus etiam meditationem hic exponit pro studio psalterii et lectionum, « ut discant rudiores recte legere, et pronuntiare lectiones, et psalterium, atque etiam interpretari, imo et ipsum psalterium memoriae mandent si possint, » quod confirmat ex Vita S. Gosvini 250 abbatis Aquiscinctensis, qui instituit ut post vigilias pueri ad lucernam psalmos, et lectiones, et similia ediscerent, et ex Concordia Dunstani cap. 2. Possetque insuper stabiliri ex antiquis Germaniae Consuetudinibus mss., in quibus n. 30 haec habentur; « Quod vero restat post vigilias a fratribus, qui Psalterii et lectionum, seu cantus aliquid indigent, meditationi inserviatur, sicut praecipit Regula, usquequo aliquod indicium lucis appareat; » ex Statutis Lanfranci, quae decernunt (Cap. 1), ut post nocturnos « infantes cum luminaribus in capitulo diligenter a magistris custodiantur, canentes quod necessarium erit; »", + "candidate_score": 0.649174, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_47_49", + "bdc_text": "Januar 1535 ( vgl. Anm. 4 ) beließ ihn für den Rest des Semesters im Amt und gestand ihm noch für ein Jahr die Besoldung zu. Der entschiedene Reformationsgegner übernahm danach ein Kanonikat in Würzburg . - Lit. : Hermelink , aaO , S. 208 und Reg. ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3395", + "psc_text": "est pronuntietur. Contrarium morem induxit Mendicantium (ut conjicimus) exemplum, et instabilitas monachorum. Hujus loci occasione observandum venit id quod in Actis S. Dunstani ad num. 29 notamus, eum primo ordinatum fuisse episcopum sine titulo, ea maxime ratione ut regali praesentiae, propter sua provida consilia jugiter adesset. » Vide ejusdem S. Dunstani Vitam auctore Osberno, num. 12, saec. V Benedictino. Secundos respicit id quod scribit sanctus Gregorius papa Mariniano Ravennati episcopo in gratiam monasterii SS. Joannis et Stephani (Lib. VII, epist. 18): « Ad ecclesiasticum officium nullus exinde producatur, nisi quem abbas loci admonitus propria voluntate obtulerit. Quisquis autem ex praedicto monasterio ad ecclesiasticum ordinem pervenerit, ulterius illic nec aliquam 814 potestatem, nec licentiam habeat habitandi. » Econtra vero qui sub titulo monasterii ordinabantur, ei ita alligabantur, ut in eo perpetuo manere cogerentur, ut patet ex eodem S. Gregorio scribente (Lib. VII, epist. 92) Victori Panormitano episcopo, ut unum in Praecoritano", + "candidate_score": 0.649167, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1743", + "psc_text": "quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri, prout necessitas postulaverit; » ex Leone Ostiensi docente morem fuisse apud Cassinenses (Chron. Cass. l. I, c. 31) ut pridie calendas Septembris omnium in circuitu monachorum conventus fieret, in quo « sequenti die ordinabantur et describebantur, atque destinabantur in obedientias per singulas prout opportunum erat provincias; » ex Vita sancti Joannis Gorziensis (Num. 73, saec. V Bened.), quem Einoldus abbas diversis exercere mutationibus non destitit; cujus etiam diversa officia describit Joannes abbas Mettensis his verbis: « Jussus praepositus, paret (continuo.) Praepositura deposita, decanus esto; jugum quietus admittit. Eo abiens cellarium cura, manum illico profert. Alio ibi succedente, vestes fratrum serva;", + "candidate_score": 0.649151, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_19_21", + "bdc_text": "und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius . Neunmal versah er das Rektorat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2681", + "psc_text": "plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non discipularum ejus magisteria desiderarent, etc. » Saeculo IX, S. Benedictus abbas Anianensis, ab antiquis, propter ardentem promovendae sanctae Regulae zelum, Benedictus secundus appellatus, de restituenda regulari observantia cogitans, mox etiam studia litterarum redintegrare adnisus est (Saec. IV Ben.): « Normam utilem, inquit Ardo in ejus Vita n. 27, et monasteriorum salubres consuetudines didicit, suisque eas tradidit monachis observandas. Instituit cantores, docuit lectores, habuit grammaticos et scientia Scripturarum peritos, de quibus etiam quidam post fuere episcopi, aggregavit. » Eo agente congregatum anno 817 Aquisgrani concilium statuit (Can. 63), ut docti fratres eligantur qui cum supervenientibus monachis loquantur; » et (Can. 45)", + "candidate_score": 0.649136, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_17_19", + "bdc_text": "trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2933", + "psc_text": "Usuum, cap. 70, manifestum est: testaturque Julianus Varnerius vidisse se anno 1612 in monasterio Clarevallensi tunicam assutum habentem caputium quadratum, manicas ad brachii longitudinem, et ita latas ut duo pugna capere possent, quam ad instar tunicae S. Bernardi factam esse asserebant. In statutis quoque Lanfranci praescribitur, ut novitius capitio assuto tunicae induatur. Et tamen S. Hildegardis tunicam describit laneam, « et aliquantulum cuculla constrictiorem, sed circa crura aliquantulum largiorem, et ad pedes tendentem, brachialiis nec multum amplis, nec multum constrictis, ad manus tendentibus; imo autem gyrone in utroque latere sub ascella deorsum descendente, quae desuper caputio carebat. » Et Bernardus Cassinensis, « tunicam vero, inquit, appellamus illam quam sub cuculla portamus, corpus nostrum utrinque tegentem, sed caputio carentem, cum manicis mediocriter et mensurate longis. » Similiter et Boherius: « tunica est vestis quam subtus habitum portamus, corpus utrinque tegens, sed caputio carens, sed manicis mediocriter mensuratis et longis. Hoc apud", + "candidate_score": 0.649096, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_75_77", + "bdc_text": "Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ; s. Alfons M. Stickler , in : LThK III 205 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1211", + "psc_text": "» inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in ecclesia quam in refectorio dividat cantor. » Vide Udal. l. I, c. 1. Finem vero lectionum aut cera apposita, aut ungue codici impresso notabant: « Nullus ad terminum vel ceram apposuit, vel saltem unguibus quantulumcunque signum impressit; sed cuncti omnia quae legenda erant ita sibi nota facere curaverunt, ut quando inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse", + "candidate_score": 0.649069, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_93_95", + "bdc_text": "Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 . Februar 1535 ) nach evangelischer Ordnung gefeiert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1193", + "psc_text": "privatis diebus unam de Novo Testamento, dominicis et sabbato duas lectiones haberent, nec ita frequentes apud eos essent sacerdotes aut levitae. An etiam absolute necessaria sit ad legendum in vigiliis Evangelium ordinatio, quaestio esse posset; quam solvit Boherius dicens: « Haec lectio, quae fit in vigiliis, potest competere non solum non ordinato, imo et mulieri; » et citat. art. ext. de poenit. et remiss. cap. Nova et 20, q. 1, Sanctimoniales. Vide 16 c., q. 1. Quare autem ad vigilias S. Evangelium legi jusserit S. Pater, declarat S. Hildegardis his verbis: « Dominicis autem diebus, et in aliis solemnitatibus post nocturnos Evangelium legi praecipiens, intelligi vult quod omni tempore, videlicet tam in nocte quam die nuntium Dei audiri, et compleri, et per illud Deo serviri debet; et ut etiam audito Evangelio monachi illius Evangelii recordarentur: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te; et etiam hoc intendit, ut si quis", + "candidate_score": 0.648918, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_93_95", + "bdc_text": "Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 . Februar 1535 ) nach evangelischer Ordnung gefeiert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2358", + "psc_text": "ad sextam, et sero coenam aestate sibi pararent, quod de Tabennensibus imprimis refert sanctus Hieronymus (Praefat. ad Regulam S. Pachomii): « Bis, inquit, in hebdomada die quarta et sexta sabbati ab omnibus jejunatur, excepta Pentecoste: aliis diebus comedunt, qui volunt post meridiem, et in coena similiter mensa ponitur propter laborantes, senes, pueros, et aestus gravissimos. Sunt qui secundo parum comedunt, alii qui prandii sive coenae uno tantum cibo contenti sunt, nonnulli gustato paululum pane egrediuntur. » Nec desunt etiam qui ita sancti Benedicti textum intelligant de prandio simul et de coena. Sed ad sui temporis usum respexisse credendi sunt, praesertim cum nulla possit afferri ratio cur supra a Pascha ad Pentecosten ob reverentiam sacrae Resurrectionis et adventus Spiritus sancti dixerit, ad sextam reficiant, et ad seram coenent, hic vero postremum istud taceat. Nolim tamen id certo definire, cum supra ex sancto Hieronymo aliquos viderimus ex antiquis monachis prandium coenamque permittentes;", + "candidate_score": 0.648851, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_23_25", + "bdc_text": "- Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3608", + "psc_text": "artes diversae intra monasterium exerceantur. ] Tale erat Fuldense coenobium sub Sturmio abbate, teste Eigile abbate in ejus Vita, num. 20; tale Flaviacense sub S. Geremaro, ex ejus Vita, num. 25; tale Solemniacense ex Vita S. Audoeno in Vita sancti Eligii; tale Lesciense ex Vita S. Hiltrudis, num. 3; tale Centulense ex Hariulfi Chronico, lib. II, cap. 7; tale Talipiacum ex gestis S. Aldrici, num. 28; tale Sanctigallense ex antiqua ejus delineatione; tale denique Divionense S. Benigni ex ejusdem Chronico. Talia etiam construi volebat monasteria Moguntinum sub Carolo Magno concilium, S. Benedicti praeceptum renovans his verbis (Can. 20): « Dignum et necessarium est, ut missi per quaeque loca directi simul cum episcopo uniuscujusque dioecesis perspiciant loca monasteriorum canonicorum pariter et monachorum, similiterque puellarum, si in apto et congruo loco sint posita, ubi necessarium commodum possit acquiri, quod ad utilitatem pertinet monasterii, sicut in S. Regula dicitur: Monasterium autem ita debet", + "candidate_score": 0.648776, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_75", + "bdc_text": "Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1211", + "psc_text": "» inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in ecclesia quam in refectorio dividat cantor. » Vide Udal. l. I, c. 1. Finem vero lectionum aut cera apposita, aut ungue codici impresso notabant: « Nullus ad terminum vel ceram apposuit, vel saltem unguibus quantulumcunque signum impressit; sed cuncti omnia quae legenda erant ita sibi nota facere curaverunt, ut quando inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse", + "candidate_score": 0.648647, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_75", + "bdc_text": "Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2910", + "psc_text": "S. Columbanus in Poenitentiali superpositione damnat; S. Isidori Regula, cap. 16, triduana excommunicatione etiam emendandos decernit. Denique in ms. codice 47 bibliothecae Cassinensis inter casus priori reservatos ab annis fere trecentis tertium exstat: « Quod nullus mittat litteram vel ambasciatam extra monasterium, nec ab aliquo ea recipiat sine licentia. » Quod si mittentes aut recipientes litteras ita plectebant, quanto magis eulogias, aut alia quaelibet munuscula, quae quidem juxta Regulam Tarnatensis monasterii (Cap. 19) « peregrinis et ignotis deputabuntur, aut certe incendio cremabuntur. » Recipientes vero aut mittentes ad minus in capitulo verberentur, ex lib. Instit. cap. gener. ordin. Cisterc., dist. 6, cap. 9. CAPUT LV. De vestiario et calciario fratrum. Vestimenta fratribus secundum locorum qualitatem ubi habitant, vel aerum temperiem, dentur: quia in frigidis regionibus amplius indigetur, in calidis vero minus. Haec ergo consideratio penes abbatem est. Nos tamen mediocribus locis sufficere credimus monachis, per singulos cucullam et tunicam: cucullam,", + "candidate_score": 0.648599, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_1_3", + "bdc_text": "Thomam illum Thomas Hofmann , vgl. HBBW IV [Nr. 468 ] , S. 386 , Anm. 40. , quem huc rursum abmandasti , clarissime Bullingere , non paenitebit , spero , suscepti itineris , tametsi vix iam fuerit , unde prospicerem . Arrident hominis mores et ingenium , inprimis pietas et mediocris eruditio . De Conrado LuthardoZur Situation Konrad Lüthards vgl. HBBW IV [Nr. 367 ] , S. 149f , Anm. 4f. nihil nunc polliceor , sed referam tamen in catalogum aliorum , quibus consultum cupio , nec excidere mihi patiar , suo tempore hunc quoque vocaturus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_998", + "psc_text": "probatissimos habitum aliquando conspeximus; sed ne discretionis quidem aut scientiae gratiam consecutum. » Eamdem rationem adducit lib. I, cap. 3, et lib. II, cap. 18; et S. Basilius Regul. brev., interrog. 138; et S. Bern. de Grad. humil. cap. 14. Quarta ratio secundum Boherium est, quod singularis monachus abnegatam in professione propriam voluntatem iterum sibi vindicat, contra id quod promisit; quo nomine apud suos conqueritur S. Bernardus (Serm. 19, in Cant.): « Non vultis esse communi contenti vita, non sufficit vobis regulare jejunium, non solemnes vigiliae, non imposita disciplina, non mensura quam partimur vobis in vestimentis et alimentis: privata praefertis communibus; qui vestri curam nobis credidistis, quid rursus de vobis vos intromittitis? Nam illam, qua toties Deum conscientiis vestris testibus offendistis, propriam scilicet voluntatem ecce nunc iterum magistram habetis, non me; illa vos naturae docet non parcere, rationi non acquiescere, non obtemperare seniorum consilio vel exemplo, non obedire nobis. »", + "candidate_score": 0.648499, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_90", + "bdc_text": "ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1210", + "psc_text": "videre est in lib. I de Ecclesiastica Cura Caroli Magni, in cujus cap. 7 haec leguntur: « Finem vero lectionis sono gutturis designavit (Carolus imperator), ad quem universi ita intente suspensi erant, ut sive finita sententia, sive in media distinctione, sive subdistinctione significaret, nullus sequens superius aut inferius inciperet quantumcunque incongruum initium vel finis videretur. » In plurimis tamen monasteriis usus obtinuerat ut pridie lectiones terminarentur ab uno aliquo cui haec cura demandata erat, qui singulis indicabat lectoribus quid quantumque quis legere deberet. Hic erat ut plurimum cantor sive armarius: « Lectiones ab armario pridie ante sint terminatae et correctae, » inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in", + "candidate_score": 0.64846, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.648445, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_23_25", + "bdc_text": "- Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2668", + "psc_text": "superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec. II Ben.), ubi sub finem saeculi VI « ingrediens laudabilis Agilus aevum pueritiae, committitur Eustasio probatae religionis viro, sacris litteris erudiendus, cum aliis nobilium virorum filiis, qui postea ecclesiarum praesules exstiterunt, » quemadmodum habet anonymus in Vita sancti Agili num. 1. Ex his recensent Agnohaldum Laudunensem, Acharium Noviomensem, Audomarum Tarvanensem, et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque", + "candidate_score": 0.648404, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_93_95", + "bdc_text": "Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 . Februar 1535 ) nach evangelischer Ordnung gefeiert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2385", + "psc_text": "fuisse exempta . . . . Sin autem, quod dominicis prohibitum esset jejunare, velimus coenasse, dicendum tam modicam fuisse hanc coenam, ut grave inde non formidarent incommodum. » Ita ille, nihil definiens. Difficultatem vero facile solvet qui observaverit jejunium relaxari posse tribus modis: 1º bis in die reficiendo; 2º Lautius aliquid solito comedendo; nam et sanctus Petrus Damiani illos jejunare dicebat « qui panem cum sale et aqua percipiunt; ubi praeter haec aliud quid additur, inquit, in eremo jejunium non vocatur. » 3º Solitam refectionis horam praeveniendo. Sic Cabilonense concilium eos in Quadragesima non jejunare asserit, qui ad nonam ederent, ut videre est apud Gratianum, de Consec. dist. 1, cap. Solent. Atque postremo hoc modo veteres monachi jejunium solvere solebant, ut patet ex dictis, maxime ex sancti Hieronymi testimonio ad Eustochium scribentis, quod apud eos « a Pascha ad Pentecosten coenae mutantur in prandia, quo et traditioni Ecclesiae satis fiat,", + "candidate_score": 0.64823, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56_58", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", + "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", + "candidate_score": 0.648207, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.648186, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3645", + "psc_text": "Bernardus Cassinensis. Et certe antiquiores monachorum Patres suam in conventu fratrum Regulam frequenter legi decernunt. Regula S. Augustini, ex cap. 24, et Tarnatensis singulis hebdomadis in conventu legebantur. Regula S. Aureliani et S. Ferreoli semel in mense, scilicet in calendis. Magister suam quotidie in refectorio legi jubet. Similiter et Regula Cujusdam ad virgines (Cap. 9): « Ante mensam vero semper capitulum Regulae unum aut amplius, si abbatissae placuerit, legatur. » S. Benedictus autem nullum determinate tempus assignavit ad lectionem Regulae, contentus dicere ut saepius in congregatione legatur. Sed antiquus ordinis nostri usus obtinuit ut aliquid ex ea quotidie, saltem semel in capitulo 874 pronuntietur, ut videre est in concilio Aquisgranensi, canone 69, in libello Supplici monachorum Fuldensium, num. 1, in Vita S. Benedicti Animensis, in Vita S. Odonis, in mss. Germaniae Consuetudinibus, in Historia Relationis S. Walarici, et apud Bernardum Cassinensem, in hunc locum sic scribentem: « Hoc in consuetudinem", + "candidate_score": 0.648165, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_75_77", + "bdc_text": "Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ; s. Alfons M. Stickler , in : LThK III 205 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1170", + "psc_text": "tres olim in omnibus passim monasteriis legebantur, uti observavimus in lib III de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 18, quod etiam exemplo Romanae Ecclesiae tota aestate praestitisse Cassinenses constat ex Theodemari abbatis epistola ad Carolum Magnum. Scribit etiam Amalarius in Supplem. quod « in quibusdam monasteriis monachorum propter consuetudinem Romanam, ne penitus ab ea discrepent, ut historiam Veteris Instrumenti plenius in ecclesiis legant, aestatis tempore feria tantum 2, 3 et 4, tres lectiones aguntur; et aliis tribus diebus nisi sancti alicujus memoria fuerit, propter observationem Regulae S. Benedicti una contentum est. » Sed Cistercienses adeo mordicus S. Regulae legibus adhaeserunt, ut toto aestatis tempore nullum omnino trium lectionum festum habeant, ut scribit cardinalis Bona (De Divina Psalm. cap. 18, § 4). Haec lectio, quam pueri apud Cluniacenses legebant ex Udalrico l. III, c. 8, apud Carthusienses cantor hebdomadarius ex Nova Collect. Statut., part. I, c. 16, ex Regulae praescripto memoriter, hoc", + "candidate_score": 0.648139, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_23_25", + "bdc_text": "- Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.648133, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_24_26", + "bdc_text": "Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2838", + "psc_text": "S. Benedictus Anianensis, teste Ardone in ejus Vita, num. 52 (Saec. IV Ben.). Volebat ut nocte « ecclesiae ostiis patefactis hospitibus pateret ingressus: » hinc et in antiqua monasterii S. Galli delineatione contra basilicam describitur susceptio supervenientium fratrum, cum eorum dormitorio. Ita denique Ingelramnus abbas Centulensis (Saec. II Ben.), in Corbeiensi monasterio hospes, interfuisse matutinis legitur in lib. I Mir. S. Adalardi, cap. 2, et Urbanus papa II ad Cavense coenobium accedens (Ms. Chron. Cavens. monast., apud Bolland., 4 Martii): « Aedes ingressus pontifex sacratissimae eucharistiae primum reddito cultu, ad specum se contulit . . . . et nocte ipsa cum eisdem fratribus matutinam laudem solemniter persolventibus devotus interfuit. » Haec obiter dicta sint, non quasi absolute velim hunc esse S. Benedicti sensum, sed ad demonstrandum antiquam consuetudinem, qua ipsi etiam hospites nocte divinis intererant officiis. Et postea sedeat cum eis prior, aut cui jusserit ipse. ] Quia prior, id", + "candidate_score": 0.648092, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_75_77", + "bdc_text": "Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ; s. Alfons M. Stickler , in : LThK III 205 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.647941, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2660", + "psc_text": "n. 1, saec. I Bened.) Brendano abbati, « eo tempore viro sanctitate et scientia famosissimo, litteratoriae » imbuendus disciplinae traditus sit. Nec mihi dubium est olim Britanniam, ut fidei mysteriis, ita litterarum scientiis institutam fuisse a monachis, agente S. Patricio ejusque discipulis, qui primi in Hibernia verbi divini semina diffuderunt. Venio ad saeculum VI, quo Benedictinus ordo, in quo thesauros sapientiae et scientiae hactenus reconditos crederes, ortum simul et incrementum accepit. Qualis fuerit primorum S. Benedicti discipulorum oraxis, aliqua ex parte discere possumus ex his quae scribit Cassiodorus ad Vivarienses suos monachos, qui a Cassino haud procul dissiti, Benedictinis haud dubium parebant institutis. His imprimis commendat sacrae Scripturae studium, historiae ecclesiasticae lectionem, SS. Patrum, maxime Hilarii, Cypriani, Ambrosii. Hieronymi et Augustini scripta; tum hortatur eos ad Dionysii Exigui monachi canones ecclesiasticos assidue legendos. « ne videamini, inquit, tam salutares ecclesiasticas 636 regulas culpabiliter ignorare. » Et paulo post addit (Divin.", + "candidate_score": 0.647861, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_24_26", + "bdc_text": "Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3544", + "psc_text": "Fidolum monasterii sui praepositum constituit (Saec. I Ben.), « ut tanto securius orationi et divinae contemplationi posset insistere, quanto sciret eum nihil extra communis regulae ordinem agere vel jubere, » ut habent Acta S. Fidoli, num. 8. Tertia ratio est ut, si contingat abbatem esse negligentem, praepositi sollicitudine salva et integra maneat ordinis disciplina. Hanc rationem adducit S. Gregorius Victori episcopo Panormitano scribens, ut Gregorium abbatem atque presbyterum monasterii S. Theodori poenitentia afflictum in locum suum constituat, « ita tamen, inquit (Lib. IV, epist. 4), ut Urbicus monasterii mei praepositus dare aliquem de servis Dei debeat, qui ejus praepositus fiat, ut quod istius incuria negligitur, illius sollicitudine servetur. » Jam vero quaerat aliquis quibus potissimum in rebus praepositus adjuvare debeat abbatem, quaeve sint ejus officii munia; de his enim mentem suam non satis explicat S. Benedictus, contentus dicere ut illa praepositus agat cum reverentia quae ab abbate suo ei injuncta", + "candidate_score": 0.647739, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2671", + "psc_text": ". . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres transmittere, » ex Vita S. Filiberti n. 20 (Ibid.). Denique SS. Botulfus et Adulfus in Gallia monachi « non solum doceri, sed ex gratia Dei inter perfectiores potestatem adepti sunt docendi, » ex Vita S. Botulli n. 2 (Saec. III Ben.). Quod hic de Galliae monasteriis asserimus, idem de Anglicanis multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter", + "candidate_score": 0.647709, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3645", + "psc_text": "Bernardus Cassinensis. Et certe antiquiores monachorum Patres suam in conventu fratrum Regulam frequenter legi decernunt. Regula S. Augustini, ex cap. 24, et Tarnatensis singulis hebdomadis in conventu legebantur. Regula S. Aureliani et S. Ferreoli semel in mense, scilicet in calendis. Magister suam quotidie in refectorio legi jubet. Similiter et Regula Cujusdam ad virgines (Cap. 9): « Ante mensam vero semper capitulum Regulae unum aut amplius, si abbatissae placuerit, legatur. » S. Benedictus autem nullum determinate tempus assignavit ad lectionem Regulae, contentus dicere ut saepius in congregatione legatur. Sed antiquus ordinis nostri usus obtinuit ut aliquid ex ea quotidie, saltem semel in capitulo 874 pronuntietur, ut videre est in concilio Aquisgranensi, canone 69, in libello Supplici monachorum Fuldensium, num. 1, in Vita S. Benedicti Animensis, in Vita S. Odonis, in mss. Germaniae Consuetudinibus, in Historia Relationis S. Walarici, et apud Bernardum Cassinensem, in hunc locum sic scribentem: « Hoc in consuetudinem", + "candidate_score": 0.647642, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2686", + "psc_text": "in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere liceat. Et notandum quia nullum nisi post quintum decimum aetatis suae annum in probatione ponere licet. » Hujus statuti praxim videre est in Vita S. Hildegundis virginis, n. 21, ab auctore coaevo scripta (Boll. 20 April.): quae sub virili habitu, mutato proprio nomine in Joseph, Schonaugiense virorum monasterium ordinis Cisterc. ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper", + "candidate_score": 0.647455, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_74_76", + "bdc_text": "Mittentur et alii duo canonum praelectoresDer verstorbene Konrad Blicklin ( vgl . oben Anm. 10 ) , Peter Neser und Jakob Kalt waren die Inhaber der drei Lehrstühle für Kirchenrecht ( vgl. Finke , aaO , S. 216 ) . Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ; s. Alfons M. Stickler , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1162", + "psc_text": "minus tamen 273 idonee lectiones. » Antequam vero praedictum lectionarium Paulus concinnaret, auctorum eorum quorum homiliae recitabantur in divinis officiis, nomina haud praecinebantur, uti Carolus in praefata epistola est auctor. De passionibus SS. martyrum ne quidem mentionem facit S. Benedictus. Usus tamen in nonnullis Ecclesiis jam invaluerat ante ejus tempora eas in Ecclesia publice legendi; cujus rei praeclarum habemus S. Augustini testimonium in serm. 2 de S. Stephano, ubi sic loquitur (Serm. 315): « Cum aliorum martyrum vix gesta inveniamus, quae in solemnitatibus eorum recitare possimus, hujus passio in canonico libro est. » Et certe in concilio Carthaginensi III, sub finem saeculi IV celebrato, permissum fuerat legi passiones martyrum, cum anniversarii dies eorum celebrantur. In Regula etiam S. Caesarii ad virgines apud Boll. n. 69 (Jan. 12), decernitur, ut « quando festivitates martyrum celebrantur, prima missa de Evangeliis legatur, reliquae de Passionibus martyrum. » Idem habetur in Regula S. Aureliani", + "candidate_score": 0.647437, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_41_43", + "bdc_text": "Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.647377, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_93_95", + "bdc_text": "Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 . Februar 1535 ) nach evangelischer Ordnung gefeiert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2359", + "psc_text": "cum nulla possit afferri ratio cur supra a Pascha ad Pentecosten ob reverentiam sacrae Resurrectionis et adventus Spiritus sancti dixerit, ad sextam reficiant, et ad seram coenent, hic vero postremum istud taceat. Nolim tamen id certo definire, cum supra ex sancto Hieronymo aliquos viderimus ex antiquis monachis prandium coenamque permittentes; quod etiam patet ex Cassiano, lib. III, cap. 12, quanquam haec coena levissima esset, nec nisi propter laborantes, senes, pueros, et aestus gravissimos concessa, essetque extraordinaria inter monachos ista refectio, nec omnes ad eam convenire cogerentur, ut docet Cassianus. Et certe plures ex antiquis monachis omnino non coenasse praeter ea quae diximus, probat Regula ms. incerti auctoris, cap. 2. Quae prandii sexta, si opera in agris habuerint 563 aut aestatis fervor nimius fuerit, continuanda erit. ] Quarta et sexta feria perinde ac aliis diebus. In Regula Tarnatensi haec habentur (Cap. 9): « Quando messes et vindemiae colliguntur, bis in die,", + "candidate_score": 0.647088, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_23_25", + "bdc_text": "- Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2838", + "psc_text": "S. Benedictus Anianensis, teste Ardone in ejus Vita, num. 52 (Saec. IV Ben.). Volebat ut nocte « ecclesiae ostiis patefactis hospitibus pateret ingressus: » hinc et in antiqua monasterii S. Galli delineatione contra basilicam describitur susceptio supervenientium fratrum, cum eorum dormitorio. Ita denique Ingelramnus abbas Centulensis (Saec. II Ben.), in Corbeiensi monasterio hospes, interfuisse matutinis legitur in lib. I Mir. S. Adalardi, cap. 2, et Urbanus papa II ad Cavense coenobium accedens (Ms. Chron. Cavens. monast., apud Bolland., 4 Martii): « Aedes ingressus pontifex sacratissimae eucharistiae primum reddito cultu, ad specum se contulit . . . . et nocte ipsa cum eisdem fratribus matutinam laudem solemniter persolventibus devotus interfuit. » Haec obiter dicta sint, non quasi absolute velim hunc esse S. Benedicti sensum, sed ad demonstrandum antiquam consuetudinem, qua ipsi etiam hospites nocte divinis intererant officiis. Et postea sedeat cum eis prior, aut cui jusserit ipse. ] Quia prior, id", + "candidate_score": 0.647075, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_17_19", + "bdc_text": "trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1362", + "psc_text": "c. 14. Quod nos tepidi utinam septimana integra persolvamus. ] Quibus postremis verbis, paternaque increpatione S. Benedictus stimulos addit discipulis, ut aliquid ad solitum suae devotionis servitium addant: unde satis mirari non possum quosdam monachos, eo quod parvum B. Mariae officium aliquando recitare cogantur, conqueri, quasi nimis prolixa graventur psalmodia, cum vix ulla olim exstiterit monachorum congregatio, quae quotidie illud persolvendum non susceperit, tantaque olim apud nostros augendi officii increverit devotio, « ut in quibusdam monasteriis ultra tria in quantitate Psalteria » ad institutum a S. Patre divini operis cursum adjecerint, ut scribit Boherius: quod certe patet ex his quae retulimus in lib. I de Antiq. monachor. Ritib., c. 2, 3, 4, 9 et 11. Scio equidem aliquos prolixitatem illam in psalmodia non ita probasse, ut sunt Guillelmus abbas S. Theoderici in epistola ad fratres de Monte Dei, et Petrus Blesensis ad monachum quemdam Carthusianum, quem ad Cluniacenses transire meditantem", + "candidate_score": 0.646936, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2584", + "psc_text": "saec. III Ben. ), qui, teste S. Willibaldo, « propriis sibi, more apostolico, manibus victum vestitumque instanter laborando » acquirebant. Tales Vallisumbrosani, de quibus in Vita S. Aiberti legitur ( Apud Sur. 7 April. ): « Stricte et inviolabiliter observatur institutum et canon S. Benedicti, vivuntque laboribus manuum suarum. » Tales denique primi Roberti de Arbrissello discipuli, ut docet Baldricus Dolensis episcopus in ejus Vita n. 17 ( Bolland. 25 Febr. ). Non defuere tamen graves viri qui hujusmodi opera in agris, tanquam monasticae observantiae contraria et noxia reprobarent. S. Nonnosus Soractensis monasterii praepositus, cum ad colligendas olivas fratres foras mittere abbas voluisset (S. Greg. lib. I Dial., c. 7), « id fieri cum magna humilitate prohibuit, ne exeuntes fratres de monasterio, dum lucra olei quaererent, animarum damna paterentur. » Et Joannes Trithemius suos alloquens (Homil. 7): « Est alia, inquit, consideratio, quae animum concitat meum, ne vos externis operibus", + "candidate_score": 0.646927, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1845", + "psc_text": "in primo Paschae, nec non in festivitate peculiaris Patroni sancti, ac beatissimi venerandi semper martyris Ferreoli, aut certe quidem ad quorum nomina sanctorum idem locus consecratus fuerit, coquinam cibos congregationi paraturus introeat, ibique suscepto junioris ministerio, serviendo mensis humilitatis formam ministret in ferculis, sanctae huic abjectioni se libenter inclinans, quae majorem illum producit caeteris, dum reddit aequalem. » Et Regula Magistri (Cap. 23): Quotiesque hebdomadarii in servitio mensarum negligenter mensis deserviunt, alia die hora refectionis levet se abbas, et cum uno de praepositis aut duobus, si grandis fuerit congregatio, ipsi facient servitium ad omnes mensas, ut doceat eos quomodo faciant. » Nostros vero quod spectat S. Salaberga, Laudunensis abbatissa (In ejus Vit. n. 24, saec. II Bened.) « coquinam, vel reliquas causas [ Forte curas], quae monasticis rebus peragi solent, vicissim suis hebdomadibus ministrabat. » S. Benedictus, abbas Anianensis teste Ardone ejus discipulo, in ejus Vita, num. 14, « laborantibus", + "candidate_score": 0.646878, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3144", + "psc_text": "« novitiis dura praedicentur et aspera; et eisdem admissis legatur, et exponatur regula ter in anno, probationis terminis a B. Benedicto constitutis. » Hanc lectionem fieri per ordinem S. Pater instituit, quod Bernardus Cassinensis exponit, ut non sit « superficialis, sed diligens, et expositiva, et intelligibilis. Et hoc est, inquit, legere per ordinem. » Hinc et Hildemarus: « Bene dixit, legatur ei regula per ordinem, ut sciat quid observare debeat, et manifestare illi debet totum sensum regulae. » Locus autem huic lectioni deputatus erat capitulum seu auditorium, ut patet ex Smaragdo et Bernardo Cassinensi; quorum primus exponens illud Regulae: Ducatur in supradictam cellam novitiorum. « Intelligitur, inquit, exisse eum ab ipsa cella novitiorum, et venisse ad auditorium, sive ad eum quem abbas elegit locum, et ibi audire Regulae praeceptum; et tunc iterum reverti in cellam novitiorum. » Alter vero in eumdem locum: « Quia de illa exierat, ut admonitionem abbatis", + "candidate_score": 0.646716, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.646714, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_74_76", + "bdc_text": "Mittentur et alii duo canonum praelectoresDer verstorbene Konrad Blicklin ( vgl . oben Anm. 10 ) , Peter Neser und Jakob Kalt waren die Inhaber der drei Lehrstühle für Kirchenrecht ( vgl. Finke , aaO , S. 216 ) . Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ; s. Alfons M. Stickler , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2644", + "psc_text": "essent codices trecenti, ut patet ex catalogo librorum ejusdem monasterii tempore Ludovici Pii confecto, et ab Hariulfo in Chronico Centulensi relato (In Chron. Centul. lib. III, cap. 3): unde etiam horis secundum Regulam lectioni deputatis, uno legente alii saepius auscultare cogebantur; eoque respexit S. Benedictus cum dicit (Cap. 4) lectiones sanctas libenter audire. Secundum, paucitas sacerdotum: nam cum in ipsis vitae monasticae cunabulis, haud ita multi monachorum in clerum asciscerentur, nec 632 a laicis fere distinguerentur; etsi perutilem scientiam existimarent, non tamen omnino necessariam: quapropter urgente victus sibi comparandi necessitate, longe plures laboribus manuum horas impendebant: alioqui quos sacris altaribus destinabant, scientiis informare omnino satagebant, Domini per prophetam comminationem formidantes: Quia repulisti scientiam, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi; et illud: Ignorans ignorabitur. Tertium, perversa Massalianorum haereticorum et quorumdam vagantium monachorum doctrina, qui aut orationis, aut praedicationis obtentu, laborem non solum tanquam inutilem, sed etiam ut malum, et evangelicis verbis", + "candidate_score": 0.646593, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42_44", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur . Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.64655, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3455", + "psc_text": "non enim dicit priores juniores fratres nominent, sed juniores suos, id est sibi inferiores in ordine professionis: unde contingere potest ut unus et idem monachus frater et nonnus vocetur, frater ab antiquiore, nonnus ab inferiore. Certe saeculo XII Joannes sacerdos et monachus frater Joannes appellatus legitur in Vita S. Aiberti num. 7 (Bolland., 7 Aprilis). Alius tamen usus viguit apud Cluniacenses, in quorum antiquis Consuetudinibus reperio (Lib. II, c. 20): « Si quem fratrem appellat, nunquam puro nomine appellat, nisi domnus adjungat; et pueros fratres nominat. Item proprium nomen dicturus, semper frater praemittit. » Quare autem juniores S. Benedictus appellari voluerit fratres, ita explicat Hildemarus: « Bene fratres jussit appellari, quia uno sacro fonte baptismatis sunt renati, et uno Spiritu sanctificati, et unam professionem professi sunt, et unam remunerationem adipisci desiderant, et una matre, id est sancta Ecclesia editi sunt. » Aliquid simile habet Bernardus Cassinensis. Vide Haeftenum, lib. III,", + "candidate_score": 0.646548, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_29_31", + "bdc_text": "Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot . Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen . Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3295", + "psc_text": "non liceat eis susceptum habitum unquam dimittere, sed convicti quod tonsuram aut religiosam vestem aliquando habuerint, in religionis cultu habituque, velint, nolint, permanere cogantur. » Concilium Triburiense (Can. 6): « Quem progenitores ad monasterium tradiderunt, et in ecclesia coepit canere et legere, nec uxorem ducere, nec monasterium deserere poterit; sed si discesserit, reducatur; si tonsuram dimiserit, rursus tondeatur; uxorem si usurpaverit, dimittere compellatur. » His accedit Gregorii papae II ad S. Bonifacium Germanorum apostolum, qui summum pontificem hac de re consufuerat, responsum, cujus verba expressit concilium Wormatiense a nobis supra relatum; hinc Lambertus quidam apud Gratianum, qui invitus inter octavum et decimum annum a patre cuculla indutus fuerat, nec multo post ab episcopo etiam invitus habitum monachicum acceperat, postea reclamans a Nicolao I pontifice absolvitur et dispensatur, non quia minori aetate veste monastica indutus postea reclamavit, sed quia invitum pater cuculla induisset, nec manum ejus palla altaris involvisset, nulla ab", + "candidate_score": 0.646547, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_50_52", + "bdc_text": "Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.646532, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_75", + "bdc_text": "Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.646464, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_17_19", + "bdc_text": "trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.646423, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2960", + "psc_text": "distinctos, nisi quod simplices et rusticanas vestes portarent, incunctanter asserunt. Certe S. Palaemon Pachomium adolescentem post multas preces in cellam admissum monachorum habita induisse scribitur in antiqua ejusdem S. Pachomii Vita, n. 4 (Apud Boll., 14 Maii). In Regula eidem ab angelo tradita inter alia ferebatur scriptum, « ut peregrinus alterius monasterii, si veniret, habens habitum diversum, nullus cum eo comederet, excepto eo qui iter agens id observare non posset; » et inter praecepta ejusdem S. Pachomii, quae post ejus Vitam edidit Bollandi continuator, decimus sextus praescribit, ut monachum fieri volentem saecularibus vestibus exuant, et novitiorum habitu vestiant. Ipse S. Pater Benedictus saeculum fugiens sanctae conversationis habitum quaesivit, ut scribit S. Greg. in lib. II Dial. Et plane, sicuti optime argumentatur S. Basilius (Regul. fus., c. 22), « juxta cujusque propositum competens ei debet esse vestimentum; sicut enim alius est habitus militis, alius senatoris, ex quo intelligitur quod iste senator", + "candidate_score": 0.646399, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.646355, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_49_51", + "bdc_text": "Hermelink , aaO , S. 208 und Reg. ; Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3121", + "psc_text": "tuum? et similia: vel forte injungens ei aliquod opus vilissimum, quod pro injuria videtur haberi, ut purgare aliquem locum sordidum, et caetera talia. » Vide Drogonis monachi Floriacensis probationem apud Aimoinum in lib. I de Mir. S. Bened. num. 13, et concil. Cloveshoviense, cap. 24, apud Spelmannum tom. I. Et sit in cella hospitum paucis diebus. ] Quid autem in ea facturus, quandiuve immoraturus arbitrarium censent Richardus de S. Angelo et Boherius. Sed rem tum ex antiquis Regularum conditoribus, tum ex Benedictinae commentatoribus discere licet: « Cum igitur, inquit Cassianus (Lib. IV, c. 7), quis susceptus, et hac perseverantia, quam diximus, comprobatus, ac depositis propriis vestimentis, habitu monasteriali fuerit accinctus, non statim congregationi fratrum commisceri permittitur, sed deputatur seniori, qui seorsum haud longe a vestibulo monasterii commanens habet curam peregrinorum et advenientium deputatam; eisque omnem diligentiam susceptionis et humanitatis impendit; cumque ibidem integro anno deserviens absque ulla querela suum circa", + "candidate_score": 0.646326, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42_44", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur . Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2584", + "psc_text": "saec. III Ben. ), qui, teste S. Willibaldo, « propriis sibi, more apostolico, manibus victum vestitumque instanter laborando » acquirebant. Tales Vallisumbrosani, de quibus in Vita S. Aiberti legitur ( Apud Sur. 7 April. ): « Stricte et inviolabiliter observatur institutum et canon S. Benedicti, vivuntque laboribus manuum suarum. » Tales denique primi Roberti de Arbrissello discipuli, ut docet Baldricus Dolensis episcopus in ejus Vita n. 17 ( Bolland. 25 Febr. ). Non defuere tamen graves viri qui hujusmodi opera in agris, tanquam monasticae observantiae contraria et noxia reprobarent. S. Nonnosus Soractensis monasterii praepositus, cum ad colligendas olivas fratres foras mittere abbas voluisset (S. Greg. lib. I Dial., c. 7), « id fieri cum magna humilitate prohibuit, ne exeuntes fratres de monasterio, dum lucra olei quaererent, animarum damna paterentur. » Et Joannes Trithemius suos alloquens (Homil. 7): « Est alia, inquit, consideratio, quae animum concitat meum, ne vos externis operibus", + "candidate_score": 0.646323, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_91_93", + "bdc_text": "März 1535 ; vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1855", + "psc_text": "saeculo acquiratur, non perfunctorie, aut tepide ministerium istud persolvi debet; nam bonum gradum non simpliciter ministranti promittit Apostolus, sed bene ministranti: porro ut bene ac debite ministretur, tria potissimum a coquinae hebdomadariis requirit S. Adalardus in 445 Statutis. 1º Ut continuum inter laborandum silentium custodiant. 2º Ut pro necessariis tantum modo rebus loquantur ministri. 3º « Ut ipsum silentium cum fructu alterius mercedis ab omnibus illis ibi servari possit; psalmi, inquit, sine intermissione canendi sunt. » Docet postea quem in psallendo modum observare deberent. Ista disciplina vigebat apud Cluniacenses, teste Udalrico lib. II, cap. 35, ubi assignat psalmodiam in coquina recitandam. In mss. etiam S. Benigni Consuetudinibus cap. 35 haec lego: « Ibi in coquina summum silentium, nulla vox, et pauca signa, excepta psalmodia, quae canitur. » Praeterea utile erit silentium et psalmodiam pio aliquo atque interiori animi affectu condire, ad instar egregii illius coqui monasterii Alexandriae de quo S.", + "candidate_score": 0.646287, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_120_122", + "bdc_text": "Tuus Ambrosius Blaurerus . [ Adresse darunter : ] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , Tiguricen [sium ] episcopo , venerando suo fratri .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3170", + "psc_text": "Ex chartulario Bellilocensi. Ego frater Geraldus promitto stabilitatem meam loci istius secundum Regulam S. Benedicti et SS. apostolorum Petri et Pauli, in praesentia Domini Geraldi abbatis, et caeterorum fratrum: et cedo aliquid de rebus meis ad istud monasterium quod est constructum in honorem S. Petri, ubi vir venerabilis Geraldus abbas praeesse videtur. Ex Smaragdo. Ego ille in hoc monasterio sancti illius promitto stabilitatem meam, et conversionem morum meorum, et obedientiam secundum Regulam S. Benedicti coram Deo et sanctis ejus. Ex Udalrico, lib. II, cap. 27. 757 Ego frater promitto stabilitatem monachi, et conversionem morum meorum, et obedientiam secundum Regulam S. Benedicti coram Deo et sanctis ejus, in hoc monasterio, quod est constructum in honore BB. apostolorum Petri et Pauli, in praesentia domni N. abbatis. Ex ms. codice S. Dionysii in Francia. Ego frater N. humilis monachus monasterii S. Dionysii in Francia, Parisiensis dioecesis, voveo et promitto Deo, B. Mariae, B.", + "candidate_score": 0.646279, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42_44", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur . Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.646262, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_26", + "bdc_text": "und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.646255, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.646037, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_74_76", + "bdc_text": "Mittentur et alii duo canonum praelectoresDer verstorbene Konrad Blicklin ( vgl . oben Anm. 10 ) , Peter Neser und Jakob Kalt waren die Inhaber der drei Lehrstühle für Kirchenrecht ( vgl. Finke , aaO , S. 216 ) . Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ; s. Alfons M. Stickler , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1170", + "psc_text": "tres olim in omnibus passim monasteriis legebantur, uti observavimus in lib III de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 18, quod etiam exemplo Romanae Ecclesiae tota aestate praestitisse Cassinenses constat ex Theodemari abbatis epistola ad Carolum Magnum. Scribit etiam Amalarius in Supplem. quod « in quibusdam monasteriis monachorum propter consuetudinem Romanam, ne penitus ab ea discrepent, ut historiam Veteris Instrumenti plenius in ecclesiis legant, aestatis tempore feria tantum 2, 3 et 4, tres lectiones aguntur; et aliis tribus diebus nisi sancti alicujus memoria fuerit, propter observationem Regulae S. Benedicti una contentum est. » Sed Cistercienses adeo mordicus S. Regulae legibus adhaeserunt, ut toto aestatis tempore nullum omnino trium lectionum festum habeant, ut scribit cardinalis Bona (De Divina Psalm. cap. 18, § 4). Haec lectio, quam pueri apud Cluniacenses legebant ex Udalrico l. III, c. 8, apud Carthusienses cantor hebdomadarius ex Nova Collect. Statut., part. I, c. 16, ex Regulae praescripto memoriter, hoc", + "candidate_score": 0.646026, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_55_57", + "bdc_text": "September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.645993, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42_44", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur . Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.645959, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_91_93", + "bdc_text": "März 1535 ; vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2313", + "psc_text": "ejus paupertas, ut commode emi non possit. Ita fere Boherius. Aut multo minus, aut ex toto nihil. ] Si tantilla erat hemina vini, ut vult dissertator, quomodo multo minus reperiri posset? Benedicant Deum qui ibi habitant, et non murmurent. ] « Si quis enim murmuraverit ob cibum, inquit S. Basilius, obnoxius est judicio eorum, qui murmuraverunt in deserto. » Ex hoc porro loco non male infertur S. P. Benedictum non uni Cassinensi coenobio Regulam scripsisse, sed toti mundo promulgandam spiritu prophetico praeviderat. Vide Haeften., lib. II, tract. 6, disq. 3. CAPUT XLI. Quibus horis oporteat reficere fratres. 552 A sancto Pascha usque ad Pentecosten, ad sextam reficiant fratres, et ad seram coenent. A Pentecoste autem tota aestate (si labores agrorum non habent monachi, aut nimietas aestatis non perturbat) quarta et sexta feria jejunent usque ad nonam: reliquis vero diebus ad sextam praudeant. Quae prandii sexta, si opera in agris habuerint,", + "candidate_score": 0.645926, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_41_43", + "bdc_text": "Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1061", + "psc_text": "primas, advenit magister novitiorum, qui lectiones eorum recipit, et videt quantum singuli memoriae tradiderint. Ecce ad litteram praxi mandatur Regulae textus. » Menardus etiam meditationem hic exponit pro studio psalterii et lectionum, « ut discant rudiores recte legere, et pronuntiare lectiones, et psalterium, atque etiam interpretari, imo et ipsum psalterium memoriae mandent si possint, » quod confirmat ex Vita S. Gosvini 250 abbatis Aquiscinctensis, qui instituit ut post vigilias pueri ad lucernam psalmos, et lectiones, et similia ediscerent, et ex Concordia Dunstani cap. 2. Possetque insuper stabiliri ex antiquis Germaniae Consuetudinibus mss., in quibus n. 30 haec habentur; « Quod vero restat post vigilias a fratribus, qui Psalterii et lectionum, seu cantus aliquid indigent, meditationi inserviatur, sicut praecipit Regula, usquequo aliquod indicium lucis appareat; » ex Statutis Lanfranci, quae decernunt (Cap. 1), ut post nocturnos « infantes cum luminaribus in capitulo diligenter a magistris custodiantur, canentes quod necessarium erit; »", + "candidate_score": 0.645784, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_17_19", + "bdc_text": "trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2692", + "psc_text": "de accurata, qua obscuriores extricatioresque difficultates studiose elucidantur, intelligi debet. Quarto. Dicunt exemplum Christi et SS. apostolorum, qui nunquam studuisse, aliquando manibus laborasse leguntur, nullum studiis monachorum obicem afferre, cum infusam coelitus habuerint scientiam, quam ubi similiter acceperint monachi, libenter a studiis abstinebunt. Porro quod de labore apostolorum dicitur, solos Paulum et Barnabam respicere; nam caeteri apostoli nullum egisse opus manuum leguntur post adventum Spiritus sancti, ut docet Rupertus (Rupert. lib. III in Reg. S. Ben. cap. 5) et ante eum S. Augustinus (S. Aug. de Opere monach.). Imo quod Paulus laboravit, non necessitate, sed, ut ipse ait, ne quod Evangelio poneret impedimentum: « Infirmorum periculis, inquit S. Augustinus, ne falsis suspicionibus agitati, odissent quasi venale Evangelium, tanquam paternis maternisque visceribus tremefactus hoc fecit. » Qua eadem ratione S. doctor hortatur monachos ad laborem: « Miseremini ergo et compatimini, et ostendite hominibus, non vos in otio facilem victum, sed per", + "candidate_score": 0.645764, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_27_29", + "bdc_text": "Sechsmal versah er das Rektorat . Er gab je ein Werk Gabriel Biels und seines Lehrers Wendelin Steinbach heraus. 1526 nahm er an der Badener Disputation , 1540 am Hagenauer Religionsgespräch teil. Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1509", + "psc_text": "et post eum Regula Magistri c. 12, et Cujusdam ad virgin. c. 18, diximus ad cap. 4 et 5, ubi varias quibus apud veteres monachos plecteretur poenas retulimus. 359 Vel in aliquo contrarius existens S. Regulae, et praeceptis seniorum suorum, contemptor repertus fuerit. ] Quintum hic sextumque casum reponit Bernardus Cassinensis, in quibus excommunicationis medela adhibenda est: scilicet quintum: Si in aliquo contrarius existat quis S. Regulae; sextum: Si praeceptis seniorum suorum contemptor repertus fuerit, sub hac interpunctione Regulae textum scribens: Vel in aliquo contrarius existens S. Regulae, et praeceptis seniorum suorum contemptor repertus fuerit. Cui favent nonnulli codices mss. et antiqua versio Gallica, quae hunc locum ita reddit, ou qu' il soit contraire en aucune chose à la sainte rieule, et qu' il soit trouvè despisant les commendemens de ses enciens. Sed si valeret talis interpunctio, non praeceptis, sed praeceptorum seniorum suorum contemptor legendum esset. Similiter Turrecremata quintum casum,", + "candidate_score": 0.645708, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.645669, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_64_66", + "bdc_text": "Hier lehrte er zunächst bei den Artisten und gab 1512 als erster in Deutschland eine griechische Grammatik heraus . Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor . Sowohl als Humanist wie auch als Jurist genoß Simler hohes Ansehen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.645592, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_24_26", + "bdc_text": "Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3608", + "psc_text": "artes diversae intra monasterium exerceantur. ] Tale erat Fuldense coenobium sub Sturmio abbate, teste Eigile abbate in ejus Vita, num. 20; tale Flaviacense sub S. Geremaro, ex ejus Vita, num. 25; tale Solemniacense ex Vita S. Audoeno in Vita sancti Eligii; tale Lesciense ex Vita S. Hiltrudis, num. 3; tale Centulense ex Hariulfi Chronico, lib. II, cap. 7; tale Talipiacum ex gestis S. Aldrici, num. 28; tale Sanctigallense ex antiqua ejus delineatione; tale denique Divionense S. Benigni ex ejusdem Chronico. Talia etiam construi volebat monasteria Moguntinum sub Carolo Magno concilium, S. Benedicti praeceptum renovans his verbis (Can. 20): « Dignum et necessarium est, ut missi per quaeque loca directi simul cum episcopo uniuscujusque dioecesis perspiciant loca monasteriorum canonicorum pariter et monachorum, similiterque puellarum, si in apto et congruo loco sint posita, ubi necessarium commodum possit acquiri, quod ad utilitatem pertinet monasterii, sicut in S. Regula dicitur: Monasterium autem ita debet", + "candidate_score": 0.645582, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_23_25", + "bdc_text": "- Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", + "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", + "candidate_score": 0.645526, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_75", + "bdc_text": "Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1146", + "psc_text": "Volens renuntiare saeculo, inquit S. Pachomius (In Regul. art. 26) ,. . .manebit paucis diebus foris ante januam, et docebitur orationem dominicam, et psalmos quantos potuerit discere. » Et alibi (Art. 80): « Omnino nullus erit in monasterio qui non discat litteras, et de Scripturis aliquid teneat, quod minimum est, usque ad Novum Testamentum et Psalterium. » S. Basilius (In Animadv. num. 1): « Si quis integra corporis valetudine orationes facere, aut psalmos memoriae mandare neglexerit, excusans excusationes in peccatis, hic a caeterorum consortio segregetur, aut hebdomadam unam jejunet. » S. Ferreolus: « Omnis qui nomen vult monachi vindicare, litteras ei ignorare non liceat; quin etiam psalmos totos memoriter teneat; neque se quacunque excusatione defendat quominus sancto hoc studio capiatur. » S. Hieronymus Rusticum monachum instituens (Epist. 4): « Nunquam de manu et oculis tuis recedat liber; discatur Psalterium ad verbum. » Et alibi de Aegyptiis monachis loquens (Epist. 22):", + "candidate_score": 0.645514, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_23_25", + "bdc_text": "- Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.645514, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_24_26", + "bdc_text": "Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.645486, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_40_42", + "bdc_text": "Freiburger Diözesan-Archiv 66 ( NF 39 ) , 1938 , S. 97-164 ; Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2036", + "psc_text": "scilicet et majorem, lectionem suam praevideat, et affirmat sedens in posteriori loco ubi videri valeat a conventu: et siquidem junior est, aut minus in legendo exercitatus, advocetur aliquis seniorum qui lectionem ejus auscultet, et accentuare doceat secundum usum monasterii observatum. » Id olim in Corbeiensi monasterio praestabat in sacristia, ut colligimus ex cap. 6 S. Adalardi de admonitionibus in congregatione, quo praescribitur (Saec. IV, part. I, pag. 757), « ut in ipsa die dominica, vel in aliis diebus dum foris officium celebratur, in secretario non resideat, nisi qui hoc providere debet, vel cui praecipitur, et specialiter nec hebdomadarius lector. » Ergo aliis diebus, dum officium foris non celebrabatur, in secretario residebat. Sed lecturus tota hebdomada dominica ingrediatur. ] Ad legendum scilicet. Qui ingrediens post missas et communionem. ] Communionem dicit non illam quam facit sacerdos celebrans, sed illam « quam faciunt, seu facere consueverunt fratres diebus dominicis ante altare majus", + "candidate_score": 0.64544, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_29_31", + "bdc_text": "Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot . Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen . Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1647", + "psc_text": "at Pater monasterii, videns ejus humilitatem, a Domino cor ejus intellexit visitatum, et ad portam eum collocavit, praebendo victum quotidianum. » Postea vero, probata ejus poenitentia sinceraque virtute ex miraculo sancti Bertini, fratres « statim sine mora eum in priorem revocavere locum. Porro licet habitu monastico statim ut redierant revestitos fuisse appareat, aliquibus tamen saltem in locis eis denegabatur, ut patet ex praefato lib. Mir. S. Bercharii, ubi praedictus Hugo, Dervensis monachus, tandem morbo correptus, « auxilium fratrum statim revocare coepit, ut eum quam citissime habitu monastico renovarent. » Antiqua etiam Cartusiensium statuta decernunt (Part. II, cap. 31, n. 41), ut « omnibus expulsis et fugitivis, si fieri potest commode, habitus auferatur, vel ad minus detruncetur, exceptis fugitivis, qui ad alium ordinem litteras accipiunt de non repetendo: clericus ergo cucullam, laicus caputium deponat et barbam. » Sed ex tertia statutorum compilatione (Cap. 10, n. 6) « apostatae ante omnia ad", + "candidate_score": 0.64521, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_92_94", + "bdc_text": "vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 . Februar 1535 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1855", + "psc_text": "saeculo acquiratur, non perfunctorie, aut tepide ministerium istud persolvi debet; nam bonum gradum non simpliciter ministranti promittit Apostolus, sed bene ministranti: porro ut bene ac debite ministretur, tria potissimum a coquinae hebdomadariis requirit S. Adalardus in 445 Statutis. 1º Ut continuum inter laborandum silentium custodiant. 2º Ut pro necessariis tantum modo rebus loquantur ministri. 3º « Ut ipsum silentium cum fructu alterius mercedis ab omnibus illis ibi servari possit; psalmi, inquit, sine intermissione canendi sunt. » Docet postea quem in psallendo modum observare deberent. Ista disciplina vigebat apud Cluniacenses, teste Udalrico lib. II, cap. 35, ubi assignat psalmodiam in coquina recitandam. In mss. etiam S. Benigni Consuetudinibus cap. 35 haec lego: « Ibi in coquina summum silentium, nulla vox, et pauca signa, excepta psalmodia, quae canitur. » Praeterea utile erit silentium et psalmodiam pio aliquo atque interiori animi affectu condire, ad instar egregii illius coqui monasterii Alexandriae de quo S.", + "candidate_score": 0.645209, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_27_29", + "bdc_text": "Sechsmal versah er das Rektorat . Er gab je ein Werk Gabriel Biels und seines Lehrers Wendelin Steinbach heraus. 1526 nahm er an der Badener Disputation , 1540 am Hagenauer Religionsgespräch teil. Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1535", + "psc_text": "Cluniacensis monasterii apud Udalricum l. II, c. 18, et ms. S. Benigni Divionensis c. 32, solum habent: « Non offert, non osculatur textum evangelii, non accedit ad pacem. » Sed ab hac poenitentia abstinebant in festis duodecim lectionum, ex praedictis Lanfranci statutis, Cons. Cluniac. et S. Benigni, donec privati dies redirent; in quibus privatis diebus etiam privatim missas celebrare poterant, ut habet Caerem. Bursfeldensium, et docet Petrus Boherius in primo commentario. Usque ad satisfactionem. ] Id est donec ab excommunicatione solvatur; quomodo autem solveretur dicemus postea ad cap. 44. Refectionem autem cibi post fratrum refectionem solus accipiat. ] Id est, sine servitore sibi ministrante, sine consortio fratris secum comedentis, in aliquo diversorio a communi fratrum refectorio separato, vel in communi refectorio post fratrum refectionem, uti exponit Bernardus Cassinensis. Ex antiquis etiam definitionibus Cisterc. (Dist. 7, c. 5): « Extra refectorium ubi abbati visum fuerit secundum regulam comedant. Nec post refectionem", + "candidate_score": 0.645195, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2660", + "psc_text": "n. 1, saec. I Bened.) Brendano abbati, « eo tempore viro sanctitate et scientia famosissimo, litteratoriae » imbuendus disciplinae traditus sit. Nec mihi dubium est olim Britanniam, ut fidei mysteriis, ita litterarum scientiis institutam fuisse a monachis, agente S. Patricio ejusque discipulis, qui primi in Hibernia verbi divini semina diffuderunt. Venio ad saeculum VI, quo Benedictinus ordo, in quo thesauros sapientiae et scientiae hactenus reconditos crederes, ortum simul et incrementum accepit. Qualis fuerit primorum S. Benedicti discipulorum oraxis, aliqua ex parte discere possumus ex his quae scribit Cassiodorus ad Vivarienses suos monachos, qui a Cassino haud procul dissiti, Benedictinis haud dubium parebant institutis. His imprimis commendat sacrae Scripturae studium, historiae ecclesiasticae lectionem, SS. Patrum, maxime Hilarii, Cypriani, Ambrosii. Hieronymi et Augustini scripta; tum hortatur eos ad Dionysii Exigui monachi canones ecclesiasticos assidue legendos. « ne videamini, inquit, tam salutares ecclesiasticas 636 regulas culpabiliter ignorare. » Et paulo post addit (Divin.", + "candidate_score": 0.645159, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1845", + "psc_text": "in primo Paschae, nec non in festivitate peculiaris Patroni sancti, ac beatissimi venerandi semper martyris Ferreoli, aut certe quidem ad quorum nomina sanctorum idem locus consecratus fuerit, coquinam cibos congregationi paraturus introeat, ibique suscepto junioris ministerio, serviendo mensis humilitatis formam ministret in ferculis, sanctae huic abjectioni se libenter inclinans, quae majorem illum producit caeteris, dum reddit aequalem. » Et Regula Magistri (Cap. 23): Quotiesque hebdomadarii in servitio mensarum negligenter mensis deserviunt, alia die hora refectionis levet se abbas, et cum uno de praepositis aut duobus, si grandis fuerit congregatio, ipsi facient servitium ad omnes mensas, ut doceat eos quomodo faciant. » Nostros vero quod spectat S. Salaberga, Laudunensis abbatissa (In ejus Vit. n. 24, saec. II Bened.) « coquinam, vel reliquas causas [ Forte curas], quae monasticis rebus peragi solent, vicissim suis hebdomadibus ministrabat. » S. Benedictus, abbas Anianensis teste Ardone ejus discipulo, in ejus Vita, num. 14, « laborantibus", + "candidate_score": 0.645157, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3319", + "psc_text": "observatione regulae, vel de gradibus probationis. Atque ita « cum clericus aliquis ad S. Pachomium, ut monachis ascriberetur, accedebat, ordini quidem ejus deferebatur reverentia, quemadmodum divina lex praescribit nobis: quantum vero ad observationem canonis fratres obligantis, praestabat illam aeque ac caeteri, » ut habent acta S. Pachemii, n. 18. Ut sit sicut scriptum est: Amice, ad quid venisti? ] Subaudiendum est, hoc age, quibus verbis se ipse excitare solebat S. Bernardus, qui, referente Guillelmo abbate (Lib. I de ejus Vita, c. 4), « hoc semper in corde, frequenter etiam in ore habebat: Bernarde, Bernarde, ad quid venisti? » Et S. Arsenius: « Arseni, propter quid existi? » Observat autem hic Hildemarus haec Christi Domini ad proditorem discipulum verba duobus modis sumi posse; nam « alii dicunt quia dolentis vox est, quasi dolenter dixisset Dominus: Amice, ad quid venisti? id est ad quod scelus dillapsus es? Venisti discipulus tradere magistrum, servus", + "candidate_score": 0.645138, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_75", + "bdc_text": "Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1170", + "psc_text": "tres olim in omnibus passim monasteriis legebantur, uti observavimus in lib III de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 18, quod etiam exemplo Romanae Ecclesiae tota aestate praestitisse Cassinenses constat ex Theodemari abbatis epistola ad Carolum Magnum. Scribit etiam Amalarius in Supplem. quod « in quibusdam monasteriis monachorum propter consuetudinem Romanam, ne penitus ab ea discrepent, ut historiam Veteris Instrumenti plenius in ecclesiis legant, aestatis tempore feria tantum 2, 3 et 4, tres lectiones aguntur; et aliis tribus diebus nisi sancti alicujus memoria fuerit, propter observationem Regulae S. Benedicti una contentum est. » Sed Cistercienses adeo mordicus S. Regulae legibus adhaeserunt, ut toto aestatis tempore nullum omnino trium lectionum festum habeant, ut scribit cardinalis Bona (De Divina Psalm. cap. 18, § 4). Haec lectio, quam pueri apud Cluniacenses legebant ex Udalrico l. III, c. 8, apud Carthusienses cantor hebdomadarius ex Nova Collect. Statut., part. I, c. 16, ex Regulae praescripto memoriter, hoc", + "candidate_score": 0.64511, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51_53", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.645106, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_23_25", + "bdc_text": "- Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3544", + "psc_text": "Fidolum monasterii sui praepositum constituit (Saec. I Ben.), « ut tanto securius orationi et divinae contemplationi posset insistere, quanto sciret eum nihil extra communis regulae ordinem agere vel jubere, » ut habent Acta S. Fidoli, num. 8. Tertia ratio est ut, si contingat abbatem esse negligentem, praepositi sollicitudine salva et integra maneat ordinis disciplina. Hanc rationem adducit S. Gregorius Victori episcopo Panormitano scribens, ut Gregorium abbatem atque presbyterum monasterii S. Theodori poenitentia afflictum in locum suum constituat, « ita tamen, inquit (Lib. IV, epist. 4), ut Urbicus monasterii mei praepositus dare aliquem de servis Dei debeat, qui ejus praepositus fiat, ut quod istius incuria negligitur, illius sollicitudine servetur. » Jam vero quaerat aliquis quibus potissimum in rebus praepositus adjuvare debeat abbatem, quaeve sint ejus officii munia; de his enim mentem suam non satis explicat S. Benedictus, contentus dicere ut illa praepositus agat cum reverentia quae ab abbate suo ei injuncta", + "candidate_score": 0.644898, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_9_11", + "bdc_text": "Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3574", + "psc_text": "explicare; » et Regulae Tarnatensis: « Ad praepositum praecipue pertinebit ut ad abbatem, cujus est apud nos major auctoritas, referat quod modum et vires ejus excedit. » Qui praepositus, si repertus fuerit vitiosus aut contemptor sanctae regulae. ] Hic observat Boherius in suo secundo commentario quosdam hujus occasione textus negare eam quam habemus Regulam a S. Benedicto scriptam fuisse, eo quod sanctam illam appellet, ac proinde abnuendam esse fidem his quae a Gregorio Magno lib. II Dialogorum scribuntur. Verum non ideo S. Pater Regulam suam appellavit sanctam, quod a se scripta sit, sed quia sancta et salutaria continet praecepta, quorum praxis ad supremum perfectionis fastigium perducit. Comprobatus. ] Neque enim simplex suspicio hic sufficere debet. Admoneatur verbis usque quater. ] Idque secreto, secundum Bernardum Cassinensem, et quidem ab abbate, juxta Boherium. Nam simplex monachus bis, decanus ter, praepositus quater admoneri debet. Si non emendaverit, adhibeatur ei correctio disciplinae regularis. ]", + "candidate_score": 0.644802, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_9_11", + "bdc_text": "Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.644747, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_91_93", + "bdc_text": "März 1535 ; vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2359", + "psc_text": "cum nulla possit afferri ratio cur supra a Pascha ad Pentecosten ob reverentiam sacrae Resurrectionis et adventus Spiritus sancti dixerit, ad sextam reficiant, et ad seram coenent, hic vero postremum istud taceat. Nolim tamen id certo definire, cum supra ex sancto Hieronymo aliquos viderimus ex antiquis monachis prandium coenamque permittentes; quod etiam patet ex Cassiano, lib. III, cap. 12, quanquam haec coena levissima esset, nec nisi propter laborantes, senes, pueros, et aestus gravissimos concessa, essetque extraordinaria inter monachos ista refectio, nec omnes ad eam convenire cogerentur, ut docet Cassianus. Et certe plures ex antiquis monachis omnino non coenasse praeter ea quae diximus, probat Regula ms. incerti auctoris, cap. 2. Quae prandii sexta, si opera in agris habuerint 563 aut aestatis fervor nimius fuerit, continuanda erit. ] Quarta et sexta feria perinde ac aliis diebus. In Regula Tarnatensi haec habentur (Cap. 9): « Quando messes et vindemiae colliguntur, bis in die,", + "candidate_score": 0.644696, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.644638, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_41_43", + "bdc_text": "Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.644507, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_75_77", + "bdc_text": "Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ; s. Alfons M. Stickler , in : LThK III 205 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1535", + "psc_text": "Cluniacensis monasterii apud Udalricum l. II, c. 18, et ms. S. Benigni Divionensis c. 32, solum habent: « Non offert, non osculatur textum evangelii, non accedit ad pacem. » Sed ab hac poenitentia abstinebant in festis duodecim lectionum, ex praedictis Lanfranci statutis, Cons. Cluniac. et S. Benigni, donec privati dies redirent; in quibus privatis diebus etiam privatim missas celebrare poterant, ut habet Caerem. Bursfeldensium, et docet Petrus Boherius in primo commentario. Usque ad satisfactionem. ] Id est donec ab excommunicatione solvatur; quomodo autem solveretur dicemus postea ad cap. 44. Refectionem autem cibi post fratrum refectionem solus accipiat. ] Id est, sine servitore sibi ministrante, sine consortio fratris secum comedentis, in aliquo diversorio a communi fratrum refectorio separato, vel in communi refectorio post fratrum refectionem, uti exponit Bernardus Cassinensis. Ex antiquis etiam definitionibus Cisterc. (Dist. 7, c. 5): « Extra refectorium ubi abbati visum fuerit secundum regulam comedant. Nec post refectionem", + "candidate_score": 0.644336, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56_58", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2673", + "psc_text": "Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque peritiam non mediocriter percepit. » Neque vero in sola Latinae et Graecae linguae scientia profecit, sed in omni etiam artium liberalium disciplina; id quod testantur varia quae post se reliquit et hactenus perseverant omnigenae doctrinae monumenta. Porro quam infantulus acceperat doctrinam, eamdem factus in eodem monasterio magister fratribus suis postea reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub", + "candidate_score": 0.644306, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_120_122", + "bdc_text": "Tuus Ambrosius Blaurerus . [ Adresse darunter : ] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , Tiguricen [sium ] episcopo , venerando suo fratri .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2822", + "psc_text": "erat committit, hanc S. Benedictus sub distinctione priori vel fratribus injungit, ut a priore occurratur majoribus, minoribus a fratribus, uti exponunt Smaragdus et Bernardus Cassinensis: « Quia enim duae ad monasterium solent venire personae, inquit Smaragdus, duas et illis personas rationabiliter jubet occurrere. Prioribus enim necesse est occurrat prior, fratribus occurrat frater. Si enim venerit rex, episcopus, aut aliquis de summo apice potens, exeat illi obviam abbas; si autem venerit alter, obviam illi exeat alter. » Quod autem S. Benedictus dicit vel a fratribus, non est intelligendum ab omnibus, sed ab iis quos ad id officii deputaverit abbas, ut patet ex lib. Usuum Cisterciensium, cap. 87. E primitus orent pariter, et sic sibi socientur in pace. ] Secundo praescribit S. Benedictus ut primitus orent pariter, id quod Richardus de S. Angelo intelligit « unus alterum salutando, vel unusquisque dicendo Benedicite, prout vidi, » inquit. Rectius S. Hildegardis primitus orent pariter", + "candidate_score": 0.64428, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_24_26", + "bdc_text": "Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2649", + "psc_text": "solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino, et Ausonio cuidam, qui secundas ab eo tenebat, ut ab ipso in divinarum Scripturarum intelligentia praeclare erudiretur: quod certe non de simplici sacrae Scripturae notitia, quam ex sola lectione sine magistris acquirere posset, sed de perfecta et integra scientia, quam nisi aliorum adjutus magisterio haudquaquam valeret adipisci, intelligere necessum est. Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio", + "candidate_score": 0.644224, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_23_25", + "bdc_text": "- Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2891", + "psc_text": "Rufino (Lib. II de Vit. Pat., c. 1): « Cumque salutassemus eum . . . , regatus est a nobis, ut orationem simul et benedictionem daret. » Hancque iterum, cum recederent, resumebant: « Ut autem, addit idem Rufinus, coepimus ab eo velle proficisci, datis nobis benedictionibus, Pergite, inquit, filii. » Et de S. Apollonio loquens (Cap. 7): « Benedicens ergo nos dimisit, atque in haec verba benedictionem dedit, Benedicat vos Dominus ex Sion, et videatis quae bona sunt Jerusalem omnibus diebus vitae vestrae. » Ita etiam Marculfus monachus (Saec. II Ben.), qui S. Columbanum convenerat, « accepta ab eo benedictione, calle quo venerat repedavit » ut scribit Jonas in ejus Vita, n. 14. CAPUT LIV. Si debeat monachus litteras vel aliquid suscipere. Nullatenus liceat monacho nec a parentibus suis, nec a quoquam hominum, nec sibi invicem 691 litteras, eulogias, vel quaelibet munuscula accipere aut dare, sine praecepto abbatis. Quod si", + "candidate_score": 0.644053, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_61_63", + "bdc_text": "Rechtslehrer und Rechtsunterricht von der Gründung der Universität bis zur Einführung der Reformation , Tübingen 1972 . - Contubernium 2 , S. 113-118. . Simlerus Georg Simler ( Symler ) , geb. vor 1480 , gest. 1536 , von Wimpfen , studierte vielleicht in Schlettstadt sowie 1490-1492 in Leipzig. Um 1500 wurde er Rektor der Lateinschule in Pforzheim , wo Melanchthon 1507-1509 sein Schüler war. 1510 wurde er in Tübingen immatrikuliert und zum Magister promoviert .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", + "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", + "candidate_score": 0.644045, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2691", + "psc_text": "vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap. 1), ut « in monasteriis monachorum, ubi commode fieri queat, etiam lectio sacrae Scripturae habeatur: qua in re si abbates negligentes fuerint, episcopi locorum in hoc, ut sedis apostolicae delegati, eos ad id opportunis remediis compellant. » Quod plane de simplici sacrae Scripturae lectione, quae ubique commode fieri potest, sed de accurata, qua obscuriores extricatioresque difficultates studiose elucidantur, intelligi debet. Quarto. Dicunt exemplum Christi et SS. apostolorum, qui nunquam studuisse, aliquando manibus laborasse leguntur, nullum studiis monachorum obicem afferre, cum infusam coelitus habuerint scientiam, quam ubi similiter acceperint monachi, libenter a studiis abstinebunt. Porro quod de labore apostolorum dicitur, solos", + "candidate_score": 0.643973, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_120_122", + "bdc_text": "Tuus Ambrosius Blaurerus . [ Adresse darunter : ] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , Tiguricen [sium ] episcopo , venerando suo fratri .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3649", + "psc_text": "Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus. » Similiter S. Dunstanus (In Concord. cap. 1): « Residentibus legatur Regula, vel si dies festus fuerit, evangelium ipsius diei, de qua lectione a priore, prout Dominus dederit, dicatur. » Et Udalricus de capitulo feriae 5 in Coena Domini (Lib. I, c. 12): « Exposita Regulae sententia, jubente domno abbate, consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit", + "candidate_score": 0.643968, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_41_43", + "bdc_text": "Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2584", + "psc_text": "saec. III Ben. ), qui, teste S. Willibaldo, « propriis sibi, more apostolico, manibus victum vestitumque instanter laborando » acquirebant. Tales Vallisumbrosani, de quibus in Vita S. Aiberti legitur ( Apud Sur. 7 April. ): « Stricte et inviolabiliter observatur institutum et canon S. Benedicti, vivuntque laboribus manuum suarum. » Tales denique primi Roberti de Arbrissello discipuli, ut docet Baldricus Dolensis episcopus in ejus Vita n. 17 ( Bolland. 25 Febr. ). Non defuere tamen graves viri qui hujusmodi opera in agris, tanquam monasticae observantiae contraria et noxia reprobarent. S. Nonnosus Soractensis monasterii praepositus, cum ad colligendas olivas fratres foras mittere abbas voluisset (S. Greg. lib. I Dial., c. 7), « id fieri cum magna humilitate prohibuit, ne exeuntes fratres de monasterio, dum lucra olei quaererent, animarum damna paterentur. » Et Joannes Trithemius suos alloquens (Homil. 7): « Est alia, inquit, consideratio, quae animum concitat meum, ne vos externis operibus", + "candidate_score": 0.643791, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_9_11", + "bdc_text": "Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.643738, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_41_43", + "bdc_text": "Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.643659, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_91_93", + "bdc_text": "März 1535 ; vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2357", + "psc_text": "Regulam advertere licet in Regula sancti Fructuosi, in qua haec lego: « A Pascha usque ad Pentecosten reficiendum est ad sextam, et monophagia, id est unica refectio conservanda est. » Idem et de nostris Fuldensibus refert Mabillonius (Praefat. ad saec. III, part. I, num. 25), quod scilicet « abstinuere a coena per totum annum iidem ad aetatem Marcwardi abbatis, id est ad medium saeculum duodecimum, nec ante decimum quartum feminas in ecclesiam suam admiserunt. » Idemque asserendum esse de iis monasteriis quae ad Fuldensium normam vivebant, in quibus instituta est disciplina purior. Neque tamen defuerunt ex priscis monachis qui prandium ad sextam, et sero coenam aestate sibi pararent, quod de Tabennensibus imprimis refert sanctus Hieronymus (Praefat. ad Regulam S. Pachomii): « Bis, inquit, in hebdomada die quarta et sexta sabbati ab omnibus jejunatur, excepta Pentecoste: aliis diebus comedunt, qui volunt post meridiem, et in coena similiter mensa ponitur propter laborantes,", + "candidate_score": 0.643636, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_49_51", + "bdc_text": "Hermelink , aaO , S. 208 und Reg. ; Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.643635, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_41_43", + "bdc_text": "Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2686", + "psc_text": "in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere liceat. Et notandum quia nullum nisi post quintum decimum aetatis suae annum in probatione ponere licet. » Hujus statuti praxim videre est in Vita S. Hildegundis virginis, n. 21, ab auctore coaevo scripta (Boll. 20 April.): quae sub virili habitu, mutato proprio nomine in Joseph, Schonaugiense virorum monasterium ordinis Cisterc. ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper", + "candidate_score": 0.643621, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_48", + "bdc_text": "beließ ihn für den Rest des Semesters im Amt und gestand ihm noch für ein Jahr die Besoldung zu. Der entschiedene Reformationsgegner übernahm danach ein Kanonikat in Würzburg . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3396", + "psc_text": "monasterio ad ecclesiasticum ordinem pervenerit, ulterius illic nec aliquam 814 potestatem, nec licentiam habeat habitandi. » Econtra vero qui sub titulo monasterii ordinabantur, ei ita alligabantur, ut in eo perpetuo manere cogerentur, ut patet ex eodem S. Gregorio scribente (Lib. VII, epist. 92) Victori Panormitano episcopo, ut unum in Praecoritano monasterio monachum ordinare debeat sacerdotem, « atque eum nec in ecclesia, nec in loco alio observare, sed illic jugiter permanere ex nostra quoque auctoritate constituat: quatenus et ille dum alibi non fuerit occupatus, in officio suo assiduus possit et utilis inveniri, et congregatio quae sibi eum postulat ordinari, quoties necesse fuerit, ipso sacrificii solemnitatem veneratione debita celebrante, valeat refoveri. » Hinc S. Fulgentium monasterii sui abbatem, et delitescere cupientem, Felix presbyterum ordinari curavit, « ut abbatis et presbyteri decoratus officio, nec monasterium relinquere, nec in alia posset ecclesia ordinari fortuito. » An vero huc respiciat concilium Londoniense anni 1075, decernens:", + "candidate_score": 0.643573, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3495", + "psc_text": "Similiter S. Gregorius papa (Lib. III Regist., cap. 11): « Juvenculas abbatissas fieri vehementissime 838 prohibemus. » In Jure etiam canonico legitur: « In magistrum assumi non debet qui formam discipuli non assumpsit; neque praeficiendus est qui subesse non didicit. » Idem docet Zosimus papa ad Hesychium, cap. 1; Coelestinus item papa ad episcopos Galliae scribens, cap. 3, et Ruricius lib. II, epist. 25, ac tandem concilium Tridentinum decernit (Sess. 25, de Regul., c. 7), ut « abbatissa et priorissa et quocunque alio nomine praefecta, vel praeposita appelletur, eligatur non minor annis quadraginta, et quae octo annis post expressam professionem laudabiliter vixerit. Quod si his qualitatibus non reperiatur in eodem monasterio, ex alio ejusdem ordinis eligi possit. Si hoc etiam incommodum superiori, qui electioni praeest, videatur, ex iis quae in eodem monasterio annum trigesimum excesserint, et quinque saltem annis post professionem recte vixerint, episcopo vel superiore consentiente, eligatur. » Et", + "candidate_score": 0.643535, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_75_77", + "bdc_text": "Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ; s. Alfons M. Stickler , in : LThK III 205 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1146", + "psc_text": "Volens renuntiare saeculo, inquit S. Pachomius (In Regul. art. 26) ,. . .manebit paucis diebus foris ante januam, et docebitur orationem dominicam, et psalmos quantos potuerit discere. » Et alibi (Art. 80): « Omnino nullus erit in monasterio qui non discat litteras, et de Scripturis aliquid teneat, quod minimum est, usque ad Novum Testamentum et Psalterium. » S. Basilius (In Animadv. num. 1): « Si quis integra corporis valetudine orationes facere, aut psalmos memoriae mandare neglexerit, excusans excusationes in peccatis, hic a caeterorum consortio segregetur, aut hebdomadam unam jejunet. » S. Ferreolus: « Omnis qui nomen vult monachi vindicare, litteras ei ignorare non liceat; quin etiam psalmos totos memoriter teneat; neque se quacunque excusatione defendat quominus sancto hoc studio capiatur. » S. Hieronymus Rusticum monachum instituens (Epist. 4): « Nunquam de manu et oculis tuis recedat liber; discatur Psalterium ad verbum. » Et alibi de Aegyptiis monachis loquens (Epist. 22):", + "candidate_score": 0.643487, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_30_32", + "bdc_text": "Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen . Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren und bekämpfte das Konkubinat der Geistlichen. Ab 1543 war er Stadtpfarrer in Meran. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2228", + "psc_text": "sanctus Theodorus Siceota (In ejus Vita n. 63, Boll. 22 April.), quos ea de causa ad oppidum remittebat. Imo inter objecta Graecorum tempore Michaelis Cerularii Latinis improperarunt (Humberti lib. contr. Graec. calumanias) , quod sanctus Benedictus infirmis carnis esum concedit; et inter querelas quas Innocentii III tempore adversus Latinos renovarunt, quinquagesima tertia haec erat: Ipsorum monachi carne vescuntur. Quid quod monachis ad Ecclesiae dignitates assumptis, extra infirmitatis necessitatem, carnibus vesci prorsus illicitum erat? Cujus rei illustre habemus exemplum in persona Hincmari ex monacho Dionysiano archiepiscopi Rhemensis, quem ex morbo recens convalescentem Pardulus Laudunensis episcopus monet, « ne a lardo sive quadrupedibus abstineat, donec sanitas confirmetur, et sic ad siccos, et miseros, tardioresque monasticos cibos rediatur. » Quapropter haudquaquam mirum videri debet si sanctus Fructuosus monachum qui abstinentiam « violaverit, et contra sanctionem regulae usumque veternum, vesci carnibus praesumpserit, sex mensium spatio retrusioni et poenitentiae » subjacere decernat (Cap. 5). Quae", + "candidate_score": 0.643409, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56_58", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.643304, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_75", + "bdc_text": "Neser erhielt im März 1535 die Kündigung und Kalt verlie ß die Universität nach dem Wintersemester 1535/36 ( vgl. ebd. 211f. 213). , et unus solus canonum lector in schola retinebitur , qui non papisticas nugas , sed secundum librum DecretaliumDas Corpus Iuris Canonici enthält mehrere Sammlungen von \"epistolae decretales \" , päpstlichen Schreiben über haupts ächlich disziplinarische Fragen , welche Gesetzeskraft erlangt hatten ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1535", + "psc_text": "Cluniacensis monasterii apud Udalricum l. II, c. 18, et ms. S. Benigni Divionensis c. 32, solum habent: « Non offert, non osculatur textum evangelii, non accedit ad pacem. » Sed ab hac poenitentia abstinebant in festis duodecim lectionum, ex praedictis Lanfranci statutis, Cons. Cluniac. et S. Benigni, donec privati dies redirent; in quibus privatis diebus etiam privatim missas celebrare poterant, ut habet Caerem. Bursfeldensium, et docet Petrus Boherius in primo commentario. Usque ad satisfactionem. ] Id est donec ab excommunicatione solvatur; quomodo autem solveretur dicemus postea ad cap. 44. Refectionem autem cibi post fratrum refectionem solus accipiat. ] Id est, sine servitore sibi ministrante, sine consortio fratris secum comedentis, in aliquo diversorio a communi fratrum refectorio separato, vel in communi refectorio post fratrum refectionem, uti exponit Bernardus Cassinensis. Ex antiquis etiam definitionibus Cisterc. (Dist. 7, c. 5): « Extra refectorium ubi abbati visum fuerit secundum regulam comedant. Nec post refectionem", + "candidate_score": 0.643279, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_43_45", + "bdc_text": "1532 erhielt er die vierte theologische Professur . Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 . Oktober 1534 stellte sich die Universität demonstrativ gegen die Neuerungen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2644", + "psc_text": "essent codices trecenti, ut patet ex catalogo librorum ejusdem monasterii tempore Ludovici Pii confecto, et ab Hariulfo in Chronico Centulensi relato (In Chron. Centul. lib. III, cap. 3): unde etiam horis secundum Regulam lectioni deputatis, uno legente alii saepius auscultare cogebantur; eoque respexit S. Benedictus cum dicit (Cap. 4) lectiones sanctas libenter audire. Secundum, paucitas sacerdotum: nam cum in ipsis vitae monasticae cunabulis, haud ita multi monachorum in clerum asciscerentur, nec 632 a laicis fere distinguerentur; etsi perutilem scientiam existimarent, non tamen omnino necessariam: quapropter urgente victus sibi comparandi necessitate, longe plures laboribus manuum horas impendebant: alioqui quos sacris altaribus destinabant, scientiis informare omnino satagebant, Domini per prophetam comminationem formidantes: Quia repulisti scientiam, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi; et illud: Ignorans ignorabitur. Tertium, perversa Massalianorum haereticorum et quorumdam vagantium monachorum doctrina, qui aut orationis, aut praedicationis obtentu, laborem non solum tanquam inutilem, sed etiam ut malum, et evangelicis verbis", + "candidate_score": 0.643238, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_32_34", + "bdc_text": "und bekämpfte das Konkubinat der Geistlichen. Ab 1543 war er Stadtpfarrer in Meran. - Lit. : Hermelink , aaO , S. 172. 203f und Reg. ; Haller , aaO , S. 304. 333. 335f. 118 *", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3333", + "psc_text": "postea monachum factum, in ecclesiam, cui mancipatus fuerat, revocare vellet, ut ne id tentaret, admonitus a Gregorio est. Vide etiam Petri Venerabilis lib. II, epist. 50, ad Attonem Trecensem episcopum, quem ad implendum vitae monasticae votum exhortatur; et S. Anselmi lib. II, epist. 12, et lib. III, epist. 13. Loco mediocri collocetur. ] « Si mediocrem ejus vitam cognoverint; nam si talis fuerit ut etiam juxta abbatem stet, aut debet collocari, collocetur. Similiter si talis fuerit, in ultimo stet, » inquit Hildemarus. Et ipse tamen si promittit de observatione regulae, vel propria stabilitate. ] « Id est postquam probati fuerint, et professionis emiserint votum; nec enim antea sunt nisi cum novitiis et sub magistro novitiorum, » inquit Bernardus Cassinensis. Hujusmodi autem promissio fieri debet et verbo et scripto, sicut ab aliis. Atque ita S. Ursmarus (Saec. III Ben., part. I) in Laubiensi monasterio Erminonem 799 presbyterum recipiens, « secundum morem", + "candidate_score": 0.643171, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.643086, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56_58", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.643063, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_26", + "bdc_text": "und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3580", + "psc_text": "presbyter janitor, teste Palladio (Laus., c. 71); sive, ut loquitur Rufinus (Lib. II de Vitis Patr., cap. 17) senior vir gravis, et de primis electus. S. Willibaldus, ex decem annis, quibus in Cassinensi monasterio vixit monachus, primo anno ecclesiae cubicularius 859, secundo decanus, reliquis octo portarius constitutus dicitur, in ejus Vita, n. 25 (Saec. III, part. II). S. Veremundus abbas Hyrachensis prius monasterii sui janitor exstiterat, uti legimus in ejus Vita, n. 8 (Bolland., 8 Mart.). In monasterio S. Theoderici prope Remos Eilbertus, qui postea abbas Marriliacensis exstitit, ostiarii officio fungebatur, testante Everhelmo in Vita S. Popponis, n. 13 (Bolland., 25 Januar.). In Tegernsensi S. Quirini Fromundus janitor unus ex praecipuis coenobii sui monachis fuisse colligitur ex epistola quam scripsit ad Theodulum episcopum (Anal. tom. IV), qua se excusat quod ratione sui officii ad synodum proficisci haud potuerit. Idem dicendum de Ingelbaudo Vindocinensi portario (Miscel. Bal. tom. II), qui cum", + "candidate_score": 0.642989, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_3", + "bdc_text": "De Conrado LuthardoZur Situation Konrad Lüthards vgl. HBBW IV [Nr. 367 ] , S. 149f , Anm. 4f. nihil nunc polliceor , sed referam tamen in catalogum aliorum , quibus consultum cupio , nec excidere mihi patiar , suo tempore hunc quoque vocaturus .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_453", + "psc_text": "28: « Omnes homines aeque diligendi sunt; sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est qui pro locorum et temporum, vel quarumlibet rerum opportunitatibus constrictius tibi quasi quadam sorte junguntur. Sicut enim si tibi abundaret aliquid quod dari oporteret ei qui non habet, nec duobus dari potuisset, si tibi occurrerent duo, quorum neuter alium vel indigentia, vel erga te aliqua necessitate superaret, nihil justius faceres quam ut sorte eligeres cui dandum esset quod dari utrique non posset: sic in hominibus quibus omnibus consulere nequeas, pro sorte habendum est, prout quosque tibi colligatius temporaliter adhaerere potuerit. » Necessitas hujus instrumenti repetitur ex necessitate amoris Dei, ejusque legis servandae: neque enim Deum diligere, ejusque legem custodire poterimus aliquando, nisi invicem dilexerimus. Hinc S. Bernardus Serm. 33, de Divers.: « Haec est professio fidei Christianae, ut qui vivit, jam non sibi vivat, sed ei qui pro omnibus mortuus est; nec mihi", + "candidate_score": 0.642985, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56_58", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3319", + "psc_text": "observatione regulae, vel de gradibus probationis. Atque ita « cum clericus aliquis ad S. Pachomium, ut monachis ascriberetur, accedebat, ordini quidem ejus deferebatur reverentia, quemadmodum divina lex praescribit nobis: quantum vero ad observationem canonis fratres obligantis, praestabat illam aeque ac caeteri, » ut habent acta S. Pachemii, n. 18. Ut sit sicut scriptum est: Amice, ad quid venisti? ] Subaudiendum est, hoc age, quibus verbis se ipse excitare solebat S. Bernardus, qui, referente Guillelmo abbate (Lib. I de ejus Vita, c. 4), « hoc semper in corde, frequenter etiam in ore habebat: Bernarde, Bernarde, ad quid venisti? » Et S. Arsenius: « Arseni, propter quid existi? » Observat autem hic Hildemarus haec Christi Domini ad proditorem discipulum verba duobus modis sumi posse; nam « alii dicunt quia dolentis vox est, quasi dolenter dixisset Dominus: Amice, ad quid venisti? id est ad quod scelus dillapsus es? Venisti discipulus tradere magistrum, servus", + "candidate_score": 0.642969, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_48", + "bdc_text": "beließ ihn für den Rest des Semesters im Amt und gestand ihm noch für ein Jahr die Besoldung zu. Der entschiedene Reformationsgegner übernahm danach ein Kanonikat in Würzburg . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3395", + "psc_text": "est pronuntietur. Contrarium morem induxit Mendicantium (ut conjicimus) exemplum, et instabilitas monachorum. Hujus loci occasione observandum venit id quod in Actis S. Dunstani ad num. 29 notamus, eum primo ordinatum fuisse episcopum sine titulo, ea maxime ratione ut regali praesentiae, propter sua provida consilia jugiter adesset. » Vide ejusdem S. Dunstani Vitam auctore Osberno, num. 12, saec. V Benedictino. Secundos respicit id quod scribit sanctus Gregorius papa Mariniano Ravennati episcopo in gratiam monasterii SS. Joannis et Stephani (Lib. VII, epist. 18): « Ad ecclesiasticum officium nullus exinde producatur, nisi quem abbas loci admonitus propria voluntate obtulerit. Quisquis autem ex praedicto monasterio ad ecclesiasticum ordinem pervenerit, ulterius illic nec aliquam 814 potestatem, nec licentiam habeat habitandi. » Econtra vero qui sub titulo monasterii ordinabantur, ei ita alligabantur, ut in eo perpetuo manere cogerentur, ut patet ex eodem S. Gregorio scribente (Lib. VII, epist. 92) Victori Panormitano episcopo, ut unum in Praecoritano", + "candidate_score": 0.642917, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3544", + "psc_text": "Fidolum monasterii sui praepositum constituit (Saec. I Ben.), « ut tanto securius orationi et divinae contemplationi posset insistere, quanto sciret eum nihil extra communis regulae ordinem agere vel jubere, » ut habent Acta S. Fidoli, num. 8. Tertia ratio est ut, si contingat abbatem esse negligentem, praepositi sollicitudine salva et integra maneat ordinis disciplina. Hanc rationem adducit S. Gregorius Victori episcopo Panormitano scribens, ut Gregorium abbatem atque presbyterum monasterii S. Theodori poenitentia afflictum in locum suum constituat, « ita tamen, inquit (Lib. IV, epist. 4), ut Urbicus monasterii mei praepositus dare aliquem de servis Dei debeat, qui ejus praepositus fiat, ut quod istius incuria negligitur, illius sollicitudine servetur. » Jam vero quaerat aliquis quibus potissimum in rebus praepositus adjuvare debeat abbatem, quaeve sint ejus officii munia; de his enim mentem suam non satis explicat S. Benedictus, contentus dicere ut illa praepositus agat cum reverentia quae ab abbate suo ei injuncta", + "candidate_score": 0.642788, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56_58", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt . Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2642", + "psc_text": "dotes requirit (Cap. 64), ut doctus sit, ut sciat unde proferat nova et vetera; et decanos non per ordinem, sed secundum sapientiae doctrinam vult institui (Cap. 21). Deinde oblatos in monasterio pueros (Cap. 59), hoc est aliquando quinquennes, aliquando septennes, aut non multo provectiores, suscipi jubet; quorum proinde in litterarum studiis institutionem in se suscepit: quae ratio valet pro Pachomianis, Basilianis, aliisque qui in monasteriis parvulos admittebant. Praeterea fratribus infirmis et delicatis, inquit hoc capite, talis opera aut ars injungatur, ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur. Quem locum exponens Hildemarus, antiquissimus Regulae commentator: « Ars, inquit, est, si sapit cantare, doceat alium cantum, vel etiam si scit grammaticam, tradat aliis, aut alias artes quae sunt utiles in monasterio; si sapit, doceat alios. » Tandem fratres suos ad sanctorum Patrum doctrinam remittit Regulae cap. 73. Quod autem tam ipse S. Benedictus quam alii veteres monachi laborem prae litterarum studiis", + "candidate_score": 0.64276, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10_12", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.642745, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_63_65", + "bdc_text": "Simlerus Georg Simler ( Symler ) , geb. vor 1480 , gest. 1536 , von Wimpfen , studierte vielleicht in Schlettstadt sowie 1490-1492 in Leipzig. Um 1500 wurde er Rektor der Lateinschule in Pforzheim , wo Melanchthon 1507-1509 sein Schüler war. 1510 wurde er in Tübingen immatrikuliert und zum Magister promoviert . Hier lehrte er zunächst bei den Artisten und gab 1512 als erster in Deutschland eine griechische Grammatik heraus . Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2655", + "psc_text": "magno discipulorum ejus numero qui ad episcopales infulas assumpti sunt, sed maxime ex celeberrimo Gabrielio, qui ab adolescentia ejus magisterio traditus, « litteris adeo deditus erat, ut etiam Latina, Graeca et Syra lingua recte loqui et scribere didicerit, » ut tradit Cyrillus Scythopolitanus auctor coaevus. Eodem quoque saeculo V viguisse in coenobiis Africae litterarum studia colligi posse videtur ex S. Augustino, qui quo ex bono monacho bonus fiat clericus, requirit ut ei non desit « instructio necessaria, aut personae regularis integritas. » Nam cum eo tempore communiter monachi in clerum eligerentur, non male inde infertur eos et instructione necessaria, et regulari integritate ornatos fuisse. Idem alibi haud obscure innuit S. doctor cum dixit (De Opere monachor., cap. 29): « Multo mallem per singulos dies certis horis, quantum in bene moderatis monasteriis constitutum est, aliquid manibus operari, et caeteras horas habere ad legendum et orandum, aut aliquid de divinis litteris agendum", + "candidate_score": 0.642547, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_9_11", + "bdc_text": "Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1210", + "psc_text": "videre est in lib. I de Ecclesiastica Cura Caroli Magni, in cujus cap. 7 haec leguntur: « Finem vero lectionis sono gutturis designavit (Carolus imperator), ad quem universi ita intente suspensi erant, ut sive finita sententia, sive in media distinctione, sive subdistinctione significaret, nullus sequens superius aut inferius inciperet quantumcunque incongruum initium vel finis videretur. » In plurimis tamen monasteriis usus obtinuerat ut pridie lectiones terminarentur ab uno aliquo cui haec cura demandata erat, qui singulis indicabat lectoribus quid quantumque quis legere deberet. Hic erat ut plurimum cantor sive armarius: « Lectiones ab armario pridie ante sint terminatae et correctae, » inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in", + "candidate_score": 0.64253, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_93", + "bdc_text": "Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2357", + "psc_text": "Regulam advertere licet in Regula sancti Fructuosi, in qua haec lego: « A Pascha usque ad Pentecosten reficiendum est ad sextam, et monophagia, id est unica refectio conservanda est. » Idem et de nostris Fuldensibus refert Mabillonius (Praefat. ad saec. III, part. I, num. 25), quod scilicet « abstinuere a coena per totum annum iidem ad aetatem Marcwardi abbatis, id est ad medium saeculum duodecimum, nec ante decimum quartum feminas in ecclesiam suam admiserunt. » Idemque asserendum esse de iis monasteriis quae ad Fuldensium normam vivebant, in quibus instituta est disciplina purior. Neque tamen defuerunt ex priscis monachis qui prandium ad sextam, et sero coenam aestate sibi pararent, quod de Tabennensibus imprimis refert sanctus Hieronymus (Praefat. ad Regulam S. Pachomii): « Bis, inquit, in hebdomada die quarta et sexta sabbati ab omnibus jejunatur, excepta Pentecoste: aliis diebus comedunt, qui volunt post meridiem, et in coena similiter mensa ponitur propter laborantes,", + "candidate_score": 0.642477, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_19_21", + "bdc_text": "und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius . Neunmal versah er das Rektorat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.642436, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_24_26", + "bdc_text": "Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ; Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua ) und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2668", + "psc_text": "superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec. II Ben.), ubi sub finem saeculi VI « ingrediens laudabilis Agilus aevum pueritiae, committitur Eustasio probatae religionis viro, sacris litteris erudiendus, cum aliis nobilium virorum filiis, qui postea ecclesiarum praesules exstiterunt, » quemadmodum habet anonymus in Vita sancti Agili num. 1. Ex his recensent Agnohaldum Laudunensem, Acharium Noviomensem, Audomarum Tarvanensem, et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque", + "candidate_score": 0.642415, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_29_31", + "bdc_text": "Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot . Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen . Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3638", + "psc_text": "» Idem dicendum est de peregrinationibus quas devotionis aut poenitentiae causa nonnulli suscipiunt. Unde et S. Bernardus monachum quemdam a peregrinationis proposito, quam de licentia sui abbatis inceperat, dehortatum ad suum remisit monasterium (Epist. 319): « Rectius judicantes, inquit, ad ejus abbatem scribens, quantumlibet reum in suo monasterio monachum poenitentiam agere, quam foris vagando provincias circumire; neque enim terrenam, sed coelestem requirere Jerosolymam monachorum propositum est, et hoc non pedibus proficiscendo, sed affectibus proficiendo. Et Gauffridus abbas Vindocinensis (Lib. IV, epist. 21): « Fides utique monasticae professionis eundo Jerusalem observari minime potest, sed violari. Jerusalem etenim ire sicut indultum est laicis, sic interdictum est monachis ab apostolica sede: quod novi ego ipse sicut ille cujus aures erant ad os domini Urbani papae, cum et eundo Jerusalem peregrinari praeciperet laicis, et ipsam peregrinationem monachis prohiberet, etc. » Exstat ea de re decretum concilii Eboracensis anno 1195 (Can. 13, apud Spelm.). «", + "candidate_score": 0.642229, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_122", + "bdc_text": "] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , Tiguricen [sium ] episcopo , venerando suo fratri .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3649", + "psc_text": "Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus. » Similiter S. Dunstanus (In Concord. cap. 1): « Residentibus legatur Regula, vel si dies festus fuerit, evangelium ipsius diei, de qua lectione a priore, prout Dominus dederit, dicatur. » Et Udalricus de capitulo feriae 5 in Coena Domini (Lib. I, c. 12): « Exposita Regulae sententia, jubente domno abbate, consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit", + "candidate_score": 0.642158, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_28_30", + "bdc_text": "Er gab je ein Werk Gabriel Biels und seines Lehrers Wendelin Steinbach heraus. 1526 nahm er an der Badener Disputation , 1540 am Hagenauer Religionsgespräch teil. Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot . Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1532", + "psc_text": "sententia cujus probaretur esse delictum. » Qualis autem esset illa excommunicationis sententia pro levioribus, explicat S. Pater, scilicet a mensae participatione privetur, non autem ab oratorio; nam dum fratres in refectorio comedunt, ipse sit in ecclesia, ex statutis Lanfranci cap. 17. Ejusdem poenae meminerunt S. Basilius in serm. 1 de Institutione monach.; S. Caesarius in Regul. ad virg. c. 11; Regula Cujusdam ad virg., c. 19; et Regula Magistri, cap. 13. Privati autem a mensae consortio ista erit ratio. ] Id est rationabiliter isto modo procedetur, inquit Bernardus Cassinensis, sive, ut ait Hildemarus, Rationabilis causa est. Ut in oratorio psalmum, aut antiphonam non imponat. ] Sed neque aliquid simile, ut sunt responsoria, hymni, etc., quia idem judicium est in ipsis, infit Boherius. 365 Neque lectionem recitet. ] Neque missam celebret, si presbyter; neque ad eam offerat, si solum monachus sit, ut post Hildemarum docent Bernardus Cassin., Nicolaus de Fractura et", + "candidate_score": 0.642157, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51_53", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.641932, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2584", + "psc_text": "saec. III Ben. ), qui, teste S. Willibaldo, « propriis sibi, more apostolico, manibus victum vestitumque instanter laborando » acquirebant. Tales Vallisumbrosani, de quibus in Vita S. Aiberti legitur ( Apud Sur. 7 April. ): « Stricte et inviolabiliter observatur institutum et canon S. Benedicti, vivuntque laboribus manuum suarum. » Tales denique primi Roberti de Arbrissello discipuli, ut docet Baldricus Dolensis episcopus in ejus Vita n. 17 ( Bolland. 25 Febr. ). Non defuere tamen graves viri qui hujusmodi opera in agris, tanquam monasticae observantiae contraria et noxia reprobarent. S. Nonnosus Soractensis monasterii praepositus, cum ad colligendas olivas fratres foras mittere abbas voluisset (S. Greg. lib. I Dial., c. 7), « id fieri cum magna humilitate prohibuit, ne exeuntes fratres de monasterio, dum lucra olei quaererent, animarum damna paterentur. » Et Joannes Trithemius suos alloquens (Homil. 7): « Est alia, inquit, consideratio, quae animum concitat meum, ne vos externis operibus", + "candidate_score": 0.64186, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_9_11", + "bdc_text": "Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2840", + "psc_text": "doctus et litteratus, ex concilio Aquisgranensi, decernente (Can. 63) « ut docti 679 fratres eligantur, qui cum supervenientibus loquantur. Legatur coram hospite lex divina ut aedificetur. ] Circa hanc lectionem plurima hic occurrunt observanda. Primo, nomine legis divinae non solum Decalogus, aut quinque Moysis libri intelliguntur, sed utrumque Vetus et Novum Testamentum, imo « omne verbum ex lege divina sumptum quod aedificat, » inquit Bernardus Cassinensis. Quid vero absolute legendum sit, vix aliqui definiunt. Olim in Cassinensi asceterio « coram hospitibus legebantur exhortationes quaedam excerptae ex libris divi Gregorii papae, » ut testatur Paulus Augustinus a Janua. Has exhortationes sive sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad", + "candidate_score": 0.641796, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_19_21", + "bdc_text": "und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius . Neunmal versah er das Rektorat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.641719, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077", + "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti", + "candidate_score": 0.64171, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_63_65", + "bdc_text": "Simlerus Georg Simler ( Symler ) , geb. vor 1480 , gest. 1536 , von Wimpfen , studierte vielleicht in Schlettstadt sowie 1490-1492 in Leipzig. Um 1500 wurde er Rektor der Lateinschule in Pforzheim , wo Melanchthon 1507-1509 sein Schüler war. 1510 wurde er in Tübingen immatrikuliert und zum Magister promoviert . Hier lehrte er zunächst bei den Artisten und gab 1512 als erster in Deutschland eine griechische Grammatik heraus . Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.641664, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_17_19", + "bdc_text": "trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2702", + "psc_text": "propter frequentes et perpetes in regno principum discordias, omnis antiquorum Patrum deperit instituta traditio (Cap. 1 saec. IV Bened.). » Additque: « Tunc etiam et alia monasteria sunt suo honore privata, nudatae rebus ecclesiae, et plurimae subversae. » Nec magis eis favet quem citant truncatus concilii Vernensis canon; quem, ut plene intelligatur, plenum et integrum hic referre opus est: « In locis sanctis, hoc est monasteriis, alios studio, nonnullos desidia, multos necessitate victus et vestimenti a sua professione deviare comperimus (Cap. 12). » Hoc in canone studium opponitur necessitati; necessitas vero non opponitur nisi spontaneae voluntati; studium igitur hic loci non pro litterario exercitio sumitur, sed pro corrupta animi propensione in malum. Atque eo sensu Vernensis concilii canonem Gallice reddidit qui nuper dissertationem de hemina vini Benedictina vulgavit, vir doctissimus, ubi sic loquitur (In resp. ad object., n. 6): Le concile de Vernon tenu sous Charles le Chauve témoigne qu'", + "candidate_score": 0.641585, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_30_32", + "bdc_text": "Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen . Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren und bekämpfte das Konkubinat der Geistlichen. Ab 1543 war er Stadtpfarrer in Meran. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3123", + "psc_text": "4): « Qui renuntians saeculo ad monasterium venerit, non statim in coetum delegandus est monachorum; vitam enim uniuscujusque in hospitalis servitio tribus mensibus considerari oportet. » Regula S. Fructuosi (Cap. 21): « Hospitibus sive peregrinis stramina comportabit, aquam calefaciens pedibus, et omnia humiliter ministeria exercebit; fascemque lignorum suo quotidie 746 dorso ferens hebdomadariis tribuit. » Regula Magistri (Cap. 87): « In quibus duobus mensibus sub cura illorum fratrum qui peregrinos custodiunt, et ipsi similiter ex improviso custodiantur; et in cella peregrinorum dormiant, ut ingressus illorum vel exitus in monasterio custodum praesentia videatur. » Eodem forte etiam respexerit S. Basilius (Apud Ruff. cap. 6) cum scripsit: « Priusquam corpori fraternitatis inseratur, oportet ei injungi quaedam laboriosa opera, et quae videantur opprobrio haberi a saecularibus; et observare oportet si libenter haec et libere ac fideliter expleat, nec confusionem eorum graviter ferat, vel etiamsi in labore impiger inveniatur, et promptus. » Denique Hildemarus:", + "candidate_score": 0.641578, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.641474, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_41_43", + "bdc_text": "Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1845", + "psc_text": "in primo Paschae, nec non in festivitate peculiaris Patroni sancti, ac beatissimi venerandi semper martyris Ferreoli, aut certe quidem ad quorum nomina sanctorum idem locus consecratus fuerit, coquinam cibos congregationi paraturus introeat, ibique suscepto junioris ministerio, serviendo mensis humilitatis formam ministret in ferculis, sanctae huic abjectioni se libenter inclinans, quae majorem illum producit caeteris, dum reddit aequalem. » Et Regula Magistri (Cap. 23): Quotiesque hebdomadarii in servitio mensarum negligenter mensis deserviunt, alia die hora refectionis levet se abbas, et cum uno de praepositis aut duobus, si grandis fuerit congregatio, ipsi facient servitium ad omnes mensas, ut doceat eos quomodo faciant. » Nostros vero quod spectat S. Salaberga, Laudunensis abbatissa (In ejus Vit. n. 24, saec. II Bened.) « coquinam, vel reliquas causas [ Forte curas], quae monasticis rebus peragi solent, vicissim suis hebdomadibus ministrabat. » S. Benedictus, abbas Anianensis teste Ardone ejus discipulo, in ejus Vita, num. 14, « laborantibus", + "candidate_score": 0.641382, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_63", + "bdc_text": "Simlerus Georg Simler ( Symler ) , geb. vor 1480 , gest. 1536 , von Wimpfen , studierte vielleicht in Schlettstadt sowie 1490-1492 in Leipzig. Um 1500 wurde er Rektor der Lateinschule in Pforzheim , wo Melanchthon 1507-1509 sein Schüler war. 1510 wurde er in Tübingen immatrikuliert und zum Magister promoviert .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.641113, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_17_19", + "bdc_text": "trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.641051, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20_22", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius . Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.64097, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_49_51", + "bdc_text": "Hermelink , aaO , S. 208 und Reg. ; Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.640944, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_61_63", + "bdc_text": "Rechtslehrer und Rechtsunterricht von der Gründung der Universität bis zur Einführung der Reformation , Tübingen 1972 . - Contubernium 2 , S. 113-118. . Simlerus Georg Simler ( Symler ) , geb. vor 1480 , gest. 1536 , von Wimpfen , studierte vielleicht in Schlettstadt sowie 1490-1492 in Leipzig. Um 1500 wurde er Rektor der Lateinschule in Pforzheim , wo Melanchthon 1507-1509 sein Schüler war. 1510 wurde er in Tübingen immatrikuliert und zum Magister promoviert .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.640939, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20_22", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius . Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2660", + "psc_text": "n. 1, saec. I Bened.) Brendano abbati, « eo tempore viro sanctitate et scientia famosissimo, litteratoriae » imbuendus disciplinae traditus sit. Nec mihi dubium est olim Britanniam, ut fidei mysteriis, ita litterarum scientiis institutam fuisse a monachis, agente S. Patricio ejusque discipulis, qui primi in Hibernia verbi divini semina diffuderunt. Venio ad saeculum VI, quo Benedictinus ordo, in quo thesauros sapientiae et scientiae hactenus reconditos crederes, ortum simul et incrementum accepit. Qualis fuerit primorum S. Benedicti discipulorum oraxis, aliqua ex parte discere possumus ex his quae scribit Cassiodorus ad Vivarienses suos monachos, qui a Cassino haud procul dissiti, Benedictinis haud dubium parebant institutis. His imprimis commendat sacrae Scripturae studium, historiae ecclesiasticae lectionem, SS. Patrum, maxime Hilarii, Cypriani, Ambrosii. Hieronymi et Augustini scripta; tum hortatur eos ad Dionysii Exigui monachi canones ecclesiasticos assidue legendos. « ne videamini, inquit, tam salutares ecclesiasticas 636 regulas culpabiliter ignorare. » Et paulo post addit (Divin.", + "candidate_score": 0.64092, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_122", + "bdc_text": "] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , Tiguricen [sium ] episcopo , venerando suo fratri .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3461", + "psc_text": "verbo dominus factum sit per syncopen domnus. Qua voce sanctos viros, episcopos, reges, aliasque honorabiles nobilesque personas appellarunt: unde in antiquis litaniis summus pontifex domnus apostolicus appellatur. Ita apud Severum Sulpicium, epist. 2, Domnum Martinum obiisse nuntiant; Vita B. Alcuini, num. 22, saec. IV Bened., Vade ad sepulcrum domni Martini; S. Gregorius, lib. I Regist., cap. 6, Domnum Alexandrum, domnum Theodorum, filium meum Marinum, domnam Eusiciam, domnam Eudochiam, domnam Dominicam mea peto vice salutari; Statuta S. Adalardi, Missa domnae Balthildae; Aimonius, lib. IV de Gestis Francorum, c. 68, Domnus Carolus rex habuit conventum generalem in Wormatia civitate. Hinc tritus ille versiculus: Coelestem Dominum, mortalem dicito domnum. Sed quod soli tunc abbati competebat domni nomen, nunc omnibus fere monachis promiscue tribuitur; id quod jam tempore Smaragdi abbatis usu receptum fuisse constat ex ejusdem loco supra citato, et apud Cluniacenses ex Udalrico etiam laudato. Etsi credamus non defuisse etiam olim qui utrumque", + "candidate_score": 0.640825, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51_53", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1972", + "psc_text": "Idem legitur in Benignianis et in mss. Cluniacensis monasterii Consuetudinibus. Sed de his satis. Quae vero ad corporis valetudinem restaurandum praescribat sanctus Pater, jam inquirendum est. Quibus fratribus infirmis sit cella super se deputata. ] Id est ab aliis officinis monasterii separata, inquit Bernardus Cassinensis et post eum Boherius; nam, licet ex vitae coenobiticae institutione omnes simul monachi debeant habitare, in uno simul refectorio manducare, in uno simul dormitorio quiescere, infirmis tamen fratribus par erat separatum providere habitaculum. Idque pietas exigebat tam propter sanos, qui ex eis non modicum paterentur 472 impedimentum, quam propter aegros, qui in separato loco paulo liberius tractari queunt. Atque ita placuit priscis vitae monasticae Patribus, ut videre est in Regula S. Pachomii art. 20; S. Caesarii ad virgines, cap. 30; S. Aureliani ad monachos cap. 53, et ad virgines cap. 37; Cujusdam etiam ad virgines cap. 15, apud Hieronymum epist. 22, in concil. Agathensi cap.", + "candidate_score": 0.640806, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_61_63", + "bdc_text": "Rechtslehrer und Rechtsunterricht von der Gründung der Universität bis zur Einführung der Reformation , Tübingen 1972 . - Contubernium 2 , S. 113-118. . Simlerus Georg Simler ( Symler ) , geb. vor 1480 , gest. 1536 , von Wimpfen , studierte vielleicht in Schlettstadt sowie 1490-1492 in Leipzig. Um 1500 wurde er Rektor der Lateinschule in Pforzheim , wo Melanchthon 1507-1509 sein Schüler war. 1510 wurde er in Tübingen immatrikuliert und zum Magister promoviert .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.640789, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_122", + "bdc_text": "] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , Tiguricen [sium ] episcopo , venerando suo fratri .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2822", + "psc_text": "erat committit, hanc S. Benedictus sub distinctione priori vel fratribus injungit, ut a priore occurratur majoribus, minoribus a fratribus, uti exponunt Smaragdus et Bernardus Cassinensis: « Quia enim duae ad monasterium solent venire personae, inquit Smaragdus, duas et illis personas rationabiliter jubet occurrere. Prioribus enim necesse est occurrat prior, fratribus occurrat frater. Si enim venerit rex, episcopus, aut aliquis de summo apice potens, exeat illi obviam abbas; si autem venerit alter, obviam illi exeat alter. » Quod autem S. Benedictus dicit vel a fratribus, non est intelligendum ab omnibus, sed ab iis quos ad id officii deputaverit abbas, ut patet ex lib. Usuum Cisterciensium, cap. 87. E primitus orent pariter, et sic sibi socientur in pace. ] Secundo praescribit S. Benedictus ut primitus orent pariter, id quod Richardus de S. Angelo intelligit « unus alterum salutando, vel unusquisque dicendo Benedicite, prout vidi, » inquit. Rectius S. Hildegardis primitus orent pariter", + "candidate_score": 0.640669, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_17_19", + "bdc_text": "trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", + "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", + "candidate_score": 0.640663, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_41_43", + "bdc_text": "Joseph Loserth , in : Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2028", + "psc_text": "Hanc porro lectionem ad mensam adeo necessariam existimavit S. P. Benedictus, ut ad omnes omnino mensas eam frequentari voluerit; ut indicat absoluta et indeterminata ejus locutio mensis edentium fratrum lectio deesse non debet. Hinc synodus Aquisgranensis (Can. 28): « Servitores non ad unam mensam, sed in propriis locis post refectionem fratrum reficiantur, quibus eadem lectio quae fratribus recitata est, recitetur. » Cujus statuti praxim videre est apud Cluniacenses, quibus « tempore refectionis nunquam deerat lectio utrisque mensis, » ut loquitur Joannes Monachus in Vita S. Odonis, lib. I, num. 30: unde et Udalricus agens de lectore hebdomadario (Lib. II, cap. 34), « librum, inquit, in quo legendum est, in refectorium portat et reportat qui legit ad servitores. » Idem habent Divionenses S. Benigni Consuetudines mss., cap. 37. Idem etiam ex recentioribus Congregationibus institutum amplexi sunt Cassinenses, ubi major est congregatio, Coelestini, Olivetani, et Fulienses, ut in eorum Declarationibus sive Constitutionibus", + "candidate_score": 0.640517, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42_44", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur . Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.640363, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_17_19", + "bdc_text": "trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2648", + "psc_text": "valere juberet; laudaretque monachos qui ut liberius Deo vacarent aut publicae utilitati inservirent, ab omni prorsus labore manuum abstinerent; multo minus qui ea de causa litterarum studiis incumberent revocaret. Tertio, viguisse semper apud monachos litterarum studia non solum ex antiquis regulis, sed ex constanti etiam omnium temporum traditione demonstrare se posse asserunt. Et quidem saeculo IV, quo praesertim florere coepit vitae monasticae institutum, sanctum Pachomium in divinis litteris apprime fuisse versatum sancti Antonii testimonio docet antiquissima ejus Vita apud Bollandum 633 14 Maii; imo dedisse operam ut Graece loqui posset ipse; quo admissum sua in congregatione fratrem natione Graecum, frequentius solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino,", + "candidate_score": 0.640327, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_17_19", + "bdc_text": "trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2943", + "psc_text": "indutus erat ad carnem subduxit sibi interulam, eaque, prout velaminis quantitas permittebat, utrumque cadaver obvolvens, exhibet mortuis sepulturam, » quemadmodum scribit Petrus Damiani in ejus Vita. Caeterum nostris lineis uti camisiis, praeterquam forte infirmis, nunquam licuit. « Monachi, inquit Zacharias papa in epistola ad Pipinum et universos Franciae episcopos et abbates (Apud Bar., ann. 744), laneo indumento, juxta normam et regulam monasticae disciplinae, atque traditionem sanctorum probabilium Patrum, sine intermissione utantur; quia monachi ab omnibus illicitis debent abstinere. Apostolis autem divinum datum esse mandatum duas tunicas non habendi: tunicas dixit itaque laneas, non lineas. » Et antea S. Ferreolus in Regula praescripserat (Cap. 31) « ut monachus quamlibet delicati corporis linea ad nuda corporis non utatur. » Et S. Isidorus: « Lineo non oportet indui monachum. » In litteris etiam G. abbatis Mosomensis, et A. abbatis Marchianensis ad abbates S. Theoderici (Hist. ms. S. Theod., ad ann. 1279) et S.", + "candidate_score": 0.640318, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_55_57", + "bdc_text": "September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", + "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", + "candidate_score": 0.640203, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_50_52", + "bdc_text": "Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.640171, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51_53", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1973", + "psc_text": "liberius tractari queunt. Atque ita placuit priscis vitae monasticae Patribus, ut videre est in Regula S. Pachomii art. 20; S. Caesarii ad virgines, cap. 30; S. Aureliani ad monachos cap. 53, et ad virgines cap. 37; Cujusdam etiam ad virgines cap. 15, apud Hieronymum epist. 22, in concil. Agathensi cap. 38, et in Vita S. Eugendi abbatis Jurensis apud Boll. 1 Januar. Porro cum dicit S. Benedictus infirmis sit cella deputata, « non est intelligendum de una tantummodo mansione, ait Hildemarus, sed de claustro, hoc est domo ubi diversae sunt mansiones, quatenus qui manducat sine fastidio sit vomentis, aut ad exitum sedentis, vel etiam morientis. » Eodem fere modo loquuntur Bernardus Cassinensis, Boherius, Joannes de Turrecremata, et Matthias Lambertus. Hujusmodi cellam videre est in antiquissima monasterii S. Galli delineatione, in superiori monasterii parte sitam, atque ab aliis officinis omnino separatam, ad instar alicujus alterius monasterii constructam cum suo claustro; in", + "candidate_score": 0.640073, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_100_102", + "bdc_text": "Die Musik in Geschichte und Gegenwart , Bd. 5 , Kassel-Basel 1956 , Sp. 302-320 . et In terraZweiter Vers des \"Gloria\" , womit der Chor einsetzt. ; quędam latine , quędam germanice dicuntur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1127", + "psc_text": "dicatur omnipotenti Deo, per majores vero psalmos, prout fuerint prolixiores, pausationes fiant, et per quamque pausationem Gloria Trinitatis Domino decantetur. » Aliquando duo sub una Gloria dicebantur psalmi, ut praescribit Regula S. Benedicti, sed id fieri prohibet Regula Magistri cap. 33. In Oriente hac Trinitatis glorificatione antiphonas tantummodo terminare solebant, ut scribit Cassianus. Denique in fine ultimi responsorii cujuscunque nocturni a S. Benedicto decernitur dici, atque in responsoriis crebrius a Romanis usurpari asserit Walfridus cap. 25. De hoc versiculo tractatum Anagogicum edidit Joannes Gerson, quem consule, si lubet, tom. III de Hymno gloriae. Post hunc psalmus nonagesimus quartus. ] Invitatorius appellari solitus, quem Regula Magistri Responsorium hortationis, S. Isidorus in officio Mozarabo Sonum vocat. Hunc in ipso divini officii exordio ante S. Benedicti tempora recitatum fuisse constat ex S. Athanasio testante (Serm. de Deipara) Christianos ad precum principium invitantes invicem et adhortantes, clamare solitos verba hujus psalmi. De illius usu", + "candidate_score": 0.640047, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20_22", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius . Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", + "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", + "candidate_score": 0.639995, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_19_21", + "bdc_text": "und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius . Neunmal versah er das Rektorat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.639983, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_49_51", + "bdc_text": "Hermelink , aaO , S. 208 und Reg. ; Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2670", + "psc_text": "gratia monachi destinarentur, sicuti discimus ex Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis n. 6. Hoc saeculo vigebant in praecipuis, si non in omnibus Galliae monasteriis scientiae: in Longoretico Francardus, ejusdem loci postea abbas, « erat nutritor et doctor filiorum nobilium, » ex visione Baronti n. 11. In Pictaviensi S. Hilarii Aicadrus, postea abbas Gemmeticensis (Ibid.), Ansfrido monacho, sapientia famosissimo, puer ad erudiendum traditus, ex ejus Vita cap. 1 (Ibid.). In Solemniacensi, « susceptum B. Tillonem Elegius sancto Remaclo Solemniacensis monasterii sui abbati tradidit nutriendum atque litteris imbuendum . . . . qui sic tam saecularibus quam divinis institutionibus instruendum . . . . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres", + "candidate_score": 0.639909, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_58", + "bdc_text": "Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1406", + "psc_text": "à dire depuis que après le son de la cloche les frères sont assemblés en l' église pour accomplir le divin service, soit du tout abregiè, sans avoir regard à l' affection dévote d' aucuns particuliers, qui se doit rendre commune en la présence de la religieuse communauté. Priorem tamen sententiam secutus fuisse videtur Paulus Augustinus a Janua monachus Cassinas, cum, prolato Regulae textu, Et facto signo a priore omnes pariter surgant, ita infert: « Ergo in ultima parte officii genua flectebant. » Ab hac sententia non multum recedit cardinalis de Turrecremata, S. Benedictum exponens « de oratione uniuscujusque, quam unusquisque apud se orat cum toto conventu, sicut in fine officii religiosi prostrati, aut inclinati soliti sunt facere orationem 335 aliquam usque ad signum quod fit a praelato; » cujus sententiae astipulatur Matthias Lambertus, in Gallico commentario; eaque Hildemaro magis arrisit. Nicolaus Bravus ex utraque expositione « integrat unam, quae", + "candidate_score": 0.63982, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20_22", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius . Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2668", + "psc_text": "superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec. II Ben.), ubi sub finem saeculi VI « ingrediens laudabilis Agilus aevum pueritiae, committitur Eustasio probatae religionis viro, sacris litteris erudiendus, cum aliis nobilium virorum filiis, qui postea ecclesiarum praesules exstiterunt, » quemadmodum habet anonymus in Vita sancti Agili num. 1. Ex his recensent Agnohaldum Laudunensem, Acharium Noviomensem, Audomarum Tarvanensem, et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque", + "candidate_score": 0.639795, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1466", + "psc_text": "uno dormitorio dormiant, simulque in uno refectorio reficiantur. » In Meldensi sub Sergio II (Can. 52): « Canonici in civitate vel monasteriis, sicut constitutum est, in dormitorio dormiant, et in refectorio comedant. » et apud Chrodegangum in Regula Canonicorum cap. 13 (Spicil. tom. I): « Omnes in uno dormiant dormitorio, praeter illos quibus episcopus licentiam dederit. » Ex dictis hactenus habemus, 1º monachos olim uno simul in loco dormisse, quem ideo dormitorium appellabant. 2º Ita tamen ut se invicem non tangerent, ut ex Regulis S. Posthumii, et S. Fructuosi manifestum est. Et certe divisis dormiebant lectulis. 3º Nullos nisi forte propter infirmitatem aut necessitatem extra commune dormitorium pernoctasse: qui enim dicit omnes nullum excipit. 4º Ergo nec abbatem, qui in Regula Magistri medius inter fratres tanquam pastor inter gregem dormire jubetur; et in antiquis consuetudinibus Cluniacensis monasterii apud Udalricum (Lib. III, cap. 1), « In medio dormitorii est lectus ejus", + "candidate_score": 0.639791, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_28_30", + "bdc_text": "Er gab je ein Werk Gabriel Biels und seines Lehrers Wendelin Steinbach heraus. 1526 nahm er an der Badener Disputation , 1540 am Hagenauer Religionsgespräch teil. Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot . Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1535", + "psc_text": "Cluniacensis monasterii apud Udalricum l. II, c. 18, et ms. S. Benigni Divionensis c. 32, solum habent: « Non offert, non osculatur textum evangelii, non accedit ad pacem. » Sed ab hac poenitentia abstinebant in festis duodecim lectionum, ex praedictis Lanfranci statutis, Cons. Cluniac. et S. Benigni, donec privati dies redirent; in quibus privatis diebus etiam privatim missas celebrare poterant, ut habet Caerem. Bursfeldensium, et docet Petrus Boherius in primo commentario. Usque ad satisfactionem. ] Id est donec ab excommunicatione solvatur; quomodo autem solveretur dicemus postea ad cap. 44. Refectionem autem cibi post fratrum refectionem solus accipiat. ] Id est, sine servitore sibi ministrante, sine consortio fratris secum comedentis, in aliquo diversorio a communi fratrum refectorio separato, vel in communi refectorio post fratrum refectionem, uti exponit Bernardus Cassinensis. Ex antiquis etiam definitionibus Cisterc. (Dist. 7, c. 5): « Extra refectorium ubi abbati visum fuerit secundum regulam comedant. Nec post refectionem", + "candidate_score": 0.639768, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_122", + "bdc_text": "] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , Tiguricen [sium ] episcopo , venerando suo fratri .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3468", + "psc_text": "Ordine conversationis monasticae didicimus: « Ubicunque exinde sibi obviant fratres, junior priori inclinato capite dicat benedicite. » Cui concinunt ea quae supra scribebant Petrus Venerabilis et Bernardus Cassinensis. Addere possumus Boherium in secundo commentario ita scribentem: « In monasteriis quidem Specus Sublacensis et montis Cavensis hoc optime practicatur: nam in obviatione, ut ipse vidi, semper junior ait priori benedic, pater. Sed quod prior quidquam respondeat non audivi, nec etiam ex regula capio quidquam de prioris responsione, nisi Deo gratias respondeat. » Sed quod Boherium praeteriit, Regula Magistri declarat, praescribens (Cap. 13) ut excommunicato « petenti benedictionem nullus respondeat Deus. » Bernardus Cassinensis ad caput 25 de excommunicato loquens: « Si forte ille benedicite diceret, nullus Deus vel Dominus respondere deberet. » Et Vallisoletanorum Constitutiones: « Hanc benedictionem petimus dicendo benedicite, et inclinando versus illum qui praeterit; qui si sit decanus, vel multi temporis professus, dicat Dominus. Vel si malit, ob", + "candidate_score": 0.639726, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2671", + "psc_text": ". . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres transmittere, » ex Vita S. Filiberti n. 20 (Ibid.). Denique SS. Botulfus et Adulfus in Gallia monachi « non solum doceri, sed ex gratia Dei inter perfectiores potestatem adepti sunt docendi, » ex Vita S. Botulli n. 2 (Saec. III Ben.). Quod hic de Galliae monasteriis asserimus, idem de Anglicanis multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter", + "candidate_score": 0.639557, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42_44", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur . Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3455", + "psc_text": "non enim dicit priores juniores fratres nominent, sed juniores suos, id est sibi inferiores in ordine professionis: unde contingere potest ut unus et idem monachus frater et nonnus vocetur, frater ab antiquiore, nonnus ab inferiore. Certe saeculo XII Joannes sacerdos et monachus frater Joannes appellatus legitur in Vita S. Aiberti num. 7 (Bolland., 7 Aprilis). Alius tamen usus viguit apud Cluniacenses, in quorum antiquis Consuetudinibus reperio (Lib. II, c. 20): « Si quem fratrem appellat, nunquam puro nomine appellat, nisi domnus adjungat; et pueros fratres nominat. Item proprium nomen dicturus, semper frater praemittit. » Quare autem juniores S. Benedictus appellari voluerit fratres, ita explicat Hildemarus: « Bene fratres jussit appellari, quia uno sacro fonte baptismatis sunt renati, et uno Spiritu sanctificati, et unam professionem professi sunt, et unam remunerationem adipisci desiderant, et una matre, id est sancta Ecclesia editi sunt. » Aliquid simile habet Bernardus Cassinensis. Vide Haeftenum, lib. III,", + "candidate_score": 0.639531, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_28_30", + "bdc_text": "Er gab je ein Werk Gabriel Biels und seines Lehrers Wendelin Steinbach heraus. 1526 nahm er an der Badener Disputation , 1540 am Hagenauer Religionsgespräch teil. Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot . Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3712", + "psc_text": "S. Benedictum conciliant Hildemarus, Bernardus Cassinensis et Boherius. « Attamen in ista expulsione, addit Hildemarus, debet attendi persona, sicut saepe jam dictum est, id est si jam grandis venerit de saeculo, tunc debet expelli; si vero parvus fuerit nutritus in monasterio, non debet expelli, sed mitti in carcerem, quia melius est ut in carcere sit, quam ad saeculum, id est ad pejorem conversationem vadat. » Ita Hugonem olim in Dervensi monasterio oblatum, et fuga elapsum abbas et monachi « in remoto diversorio cum sibi necessariis manere constituunt, » ut habetur in lib. Mirac. S. Bercharii, n. 22 (Saec. II Ben.). His aliqua ex parte conformis est Regula Cujusdam ad monachos (Cap. 7): « Si quis tardior ad veniam inventus fuerit, sive aliqua verba religioni contraria, sive pro excusatione delicti sui protulerit; mittendus est in carcerem, et poeniteat secundum quod judicaverit senior, usquequo corrigatur. Si autem obstinatus invenitur, separandus est a", + "candidate_score": 0.63942, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.639417, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51_53", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1466", + "psc_text": "uno dormitorio dormiant, simulque in uno refectorio reficiantur. » In Meldensi sub Sergio II (Can. 52): « Canonici in civitate vel monasteriis, sicut constitutum est, in dormitorio dormiant, et in refectorio comedant. » et apud Chrodegangum in Regula Canonicorum cap. 13 (Spicil. tom. I): « Omnes in uno dormiant dormitorio, praeter illos quibus episcopus licentiam dederit. » Ex dictis hactenus habemus, 1º monachos olim uno simul in loco dormisse, quem ideo dormitorium appellabant. 2º Ita tamen ut se invicem non tangerent, ut ex Regulis S. Posthumii, et S. Fructuosi manifestum est. Et certe divisis dormiebant lectulis. 3º Nullos nisi forte propter infirmitatem aut necessitatem extra commune dormitorium pernoctasse: qui enim dicit omnes nullum excipit. 4º Ergo nec abbatem, qui in Regula Magistri medius inter fratres tanquam pastor inter gregem dormire jubetur; et in antiquis consuetudinibus Cluniacensis monasterii apud Udalricum (Lib. III, cap. 1), « In medio dormitorii est lectus ejus", + "candidate_score": 0.639317, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_9_11", + "bdc_text": "Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3519", + "psc_text": "praecipue in Urbico abbate redarguit S. Gregorius papa (Lib. IX, epist. 42): « Vehementer ingemisco, inquit, quia aliter esse monasterium vestrum, quam putabam, invenio: quod ex nulla re alia evenire valuit, nisi quia tua dilectio in regimine suo inordinata est, nec cum gravitate aliquid valet disponere, sed modo studet precantibus leniter blandiri, modo inordinate extra modum nimie irasci. » Porro licet S. legislator ad utrumque respexerit, et nimiam severitatem cum indiscreta remissione ex aequo damnaverit, primam tamen praesertim intendisse sequentia verba demonstrant Nedum nimis cupit eradere aeruginem, frangatur vas. ] Alia similitudine utitur S. Gregorius Bononi abbati Lerinensi ita scribens (Lib. IX, epist. 8): « Sic enim vulnus debes abscindere, ut non possis ulcerare quod sanum est, ne si plus quam res exigit ferrum impresseris, noceas cui prodesse festinas. » Vide S. Dorothei doctrinam 6. Suamque fragilitatem semper suspectus sit. ] Egregie in hanc rem S. Gregorius papa (Lib. XXIII", + "candidate_score": 0.639266, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.639257, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_122", + "bdc_text": "] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , Tiguricen [sium ] episcopo , venerando suo fratri .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3170", + "psc_text": "Ex chartulario Bellilocensi. Ego frater Geraldus promitto stabilitatem meam loci istius secundum Regulam S. Benedicti et SS. apostolorum Petri et Pauli, in praesentia Domini Geraldi abbatis, et caeterorum fratrum: et cedo aliquid de rebus meis ad istud monasterium quod est constructum in honorem S. Petri, ubi vir venerabilis Geraldus abbas praeesse videtur. Ex Smaragdo. Ego ille in hoc monasterio sancti illius promitto stabilitatem meam, et conversionem morum meorum, et obedientiam secundum Regulam S. Benedicti coram Deo et sanctis ejus. Ex Udalrico, lib. II, cap. 27. 757 Ego frater promitto stabilitatem monachi, et conversionem morum meorum, et obedientiam secundum Regulam S. Benedicti coram Deo et sanctis ejus, in hoc monasterio, quod est constructum in honore BB. apostolorum Petri et Pauli, in praesentia domni N. abbatis. Ex ms. codice S. Dionysii in Francia. Ego frater N. humilis monachus monasterii S. Dionysii in Francia, Parisiensis dioecesis, voveo et promitto Deo, B. Mariae, B.", + "candidate_score": 0.639256, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_92_94", + "bdc_text": "vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 . Februar 1535 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1851", + "psc_text": "cap. 35, adduntque: « Et non solum ipsi, sed et omnes, qui scutellas in refectorio portant, hanc diligentiam debent habere, ne scutellam ita bassam portent, ut intus possint anhelare, nec aliquam psalmodiae mussitationem interim faciant, ut fundum ipsius nec sordidum sit provideant, ut tutelam frocci ab ipsa custodiant, ut digitum ne intus intingant, caveant. » Generale tamen et pittantiam tam ex Udalrico quam ex praedictis consuetudinibus, non ipsi ex debito, sed cellerarius et alii quibus innuebat ipse, ministrabant. Generale autem, quod dominica, fer. 3, 5, et sabbato serviebant, illud vocabant, quod singulis in singulis scutellis porrigebatur. Pittantia vero, quae fer. 2, 4, 6, illud quod duobus in una scutella ministrabatur ex eodem Udalrico. De Cisterciensibus ita liber Usuum, cap. 108: « Ubi quatuor hebdomadarii coquinae fuerint, duo una die, et duo alia vicissim serviant. » His tamen adjungebatur cellerarius ex cap. 76, in quo sic legitur: « Cellerarius, et coci", + "candidate_score": 0.639149, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_100_102", + "bdc_text": "Die Musik in Geschichte und Gegenwart , Bd. 5 , Kassel-Basel 1956 , Sp. 302-320 . et In terraZweiter Vers des \"Gloria\" , womit der Chor einsetzt. ; quędam latine , quędam germanice dicuntur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1229", + "psc_text": "Ecclesiae invaluerit dicendi canticum Benedictus ad matutinos, a quo recedendum non censeo, invenio tamen apud veteres monachos etiam cantatum fuisse Magnificat. Ita S. Aurelianus in 290 ordine psallendi praescribit ad matutinos cum multis aliis dici « post benedictionem Laudate Dominum de coelis; Cantate Domino canticum novum; Laudate Dominum in sanctis ejus, cum alleluia; Magnificat anima mea Dominum, aut cum antiphona, aut cum alleluia, hymnum Gloria in excelsis Deo, et capitellum. » Ubi obiter notandum est hymnum angelicum Gloria in excelsis Deo etiam a S. Caesario praescribi in Regula monachorum cap. 21, et ante ab Athanasio in libro de Virginitate. Similiter Alexander Acoemetus abbas instituisse dicitur, ut « officii absoluta acoluthia, lectionibus servatis, ministeriis peractis, hymnologiam SS. Angelorum nocte ac die septuagies septies decantarent: ea est autem Gloria in altissimis Deo, et in terra pax, in hominibus bona voluntas. » Et completum est. ] « Scilicet cum benedictione, id est benedicamus;", + "candidate_score": 0.639127, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_55_57", + "bdc_text": "September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2671", + "psc_text": ". . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres transmittere, » ex Vita S. Filiberti n. 20 (Ibid.). Denique SS. Botulfus et Adulfus in Gallia monachi « non solum doceri, sed ex gratia Dei inter perfectiores potestatem adepti sunt docendi, » ex Vita S. Botulli n. 2 (Saec. III Ben.). Quod hic de Galliae monasteriis asserimus, idem de Anglicanis multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter", + "candidate_score": 0.639119, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_9_11", + "bdc_text": "Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei . Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1211", + "psc_text": "» inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in ecclesia quam in refectorio dividat cantor. » Vide Udal. l. I, c. 1. Finem vero lectionum aut cera apposita, aut ungue codici impresso notabant: « Nullus ad terminum vel ceram apposuit, vel saltem unguibus quantulumcunque signum impressit; sed cuncti omnia quae legenda erant ita sibi nota facere curaverunt, ut quando inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse", + "candidate_score": 0.639002, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_92_94", + "bdc_text": "vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 . Februar 1535 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2357", + "psc_text": "Regulam advertere licet in Regula sancti Fructuosi, in qua haec lego: « A Pascha usque ad Pentecosten reficiendum est ad sextam, et monophagia, id est unica refectio conservanda est. » Idem et de nostris Fuldensibus refert Mabillonius (Praefat. ad saec. III, part. I, num. 25), quod scilicet « abstinuere a coena per totum annum iidem ad aetatem Marcwardi abbatis, id est ad medium saeculum duodecimum, nec ante decimum quartum feminas in ecclesiam suam admiserunt. » Idemque asserendum esse de iis monasteriis quae ad Fuldensium normam vivebant, in quibus instituta est disciplina purior. Neque tamen defuerunt ex priscis monachis qui prandium ad sextam, et sero coenam aestate sibi pararent, quod de Tabennensibus imprimis refert sanctus Hieronymus (Praefat. ad Regulam S. Pachomii): « Bis, inquit, in hebdomada die quarta et sexta sabbati ab omnibus jejunatur, excepta Pentecoste: aliis diebus comedunt, qui volunt post meridiem, et in coena similiter mensa ponitur propter laborantes,", + "candidate_score": 0.638975, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_63", + "bdc_text": "Simlerus Georg Simler ( Symler ) , geb. vor 1480 , gest. 1536 , von Wimpfen , studierte vielleicht in Schlettstadt sowie 1490-1492 in Leipzig. Um 1500 wurde er Rektor der Lateinschule in Pforzheim , wo Melanchthon 1507-1509 sein Schüler war. 1510 wurde er in Tübingen immatrikuliert und zum Magister promoviert .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.638961, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42_44", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius . 1532 erhielt er die vierte theologische Professur . Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3580", + "psc_text": "presbyter janitor, teste Palladio (Laus., c. 71); sive, ut loquitur Rufinus (Lib. II de Vitis Patr., cap. 17) senior vir gravis, et de primis electus. S. Willibaldus, ex decem annis, quibus in Cassinensi monasterio vixit monachus, primo anno ecclesiae cubicularius 859, secundo decanus, reliquis octo portarius constitutus dicitur, in ejus Vita, n. 25 (Saec. III, part. II). S. Veremundus abbas Hyrachensis prius monasterii sui janitor exstiterat, uti legimus in ejus Vita, n. 8 (Bolland., 8 Mart.). In monasterio S. Theoderici prope Remos Eilbertus, qui postea abbas Marriliacensis exstitit, ostiarii officio fungebatur, testante Everhelmo in Vita S. Popponis, n. 13 (Bolland., 25 Januar.). In Tegernsensi S. Quirini Fromundus janitor unus ex praecipuis coenobii sui monachis fuisse colligitur ex epistola quam scripsit ad Theodulum episcopum (Anal. tom. IV), qua se excusat quod ratione sui officii ad synodum proficisci haud potuerit. Idem dicendum de Ingelbaudo Vindocinensi portario (Miscel. Bal. tom. II), qui cum", + "candidate_score": 0.638958, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_92_94", + "bdc_text": "vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 . Februar 1535 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2313", + "psc_text": "ejus paupertas, ut commode emi non possit. Ita fere Boherius. Aut multo minus, aut ex toto nihil. ] Si tantilla erat hemina vini, ut vult dissertator, quomodo multo minus reperiri posset? Benedicant Deum qui ibi habitant, et non murmurent. ] « Si quis enim murmuraverit ob cibum, inquit S. Basilius, obnoxius est judicio eorum, qui murmuraverunt in deserto. » Ex hoc porro loco non male infertur S. P. Benedictum non uni Cassinensi coenobio Regulam scripsisse, sed toti mundo promulgandam spiritu prophetico praeviderat. Vide Haeften., lib. II, tract. 6, disq. 3. CAPUT XLI. Quibus horis oporteat reficere fratres. 552 A sancto Pascha usque ad Pentecosten, ad sextam reficiant fratres, et ad seram coenent. A Pentecoste autem tota aestate (si labores agrorum non habent monachi, aut nimietas aestatis non perturbat) quarta et sexta feria jejunent usque ad nonam: reliquis vero diebus ad sextam praudeant. Quae prandii sexta, si opera in agris habuerint,", + "candidate_score": 0.638953, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51_53", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3121", + "psc_text": "tuum? et similia: vel forte injungens ei aliquod opus vilissimum, quod pro injuria videtur haberi, ut purgare aliquem locum sordidum, et caetera talia. » Vide Drogonis monachi Floriacensis probationem apud Aimoinum in lib. I de Mir. S. Bened. num. 13, et concil. Cloveshoviense, cap. 24, apud Spelmannum tom. I. Et sit in cella hospitum paucis diebus. ] Quid autem in ea facturus, quandiuve immoraturus arbitrarium censent Richardus de S. Angelo et Boherius. Sed rem tum ex antiquis Regularum conditoribus, tum ex Benedictinae commentatoribus discere licet: « Cum igitur, inquit Cassianus (Lib. IV, c. 7), quis susceptus, et hac perseverantia, quam diximus, comprobatus, ac depositis propriis vestimentis, habitu monasteriali fuerit accinctus, non statim congregationi fratrum commisceri permittitur, sed deputatur seniori, qui seorsum haud longe a vestibulo monasterii commanens habet curam peregrinorum et advenientium deputatam; eisque omnem diligentiam susceptionis et humanitatis impendit; cumque ibidem integro anno deserviens absque ulla querela suum circa", + "candidate_score": 0.638945, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2028", + "psc_text": "Hanc porro lectionem ad mensam adeo necessariam existimavit S. P. Benedictus, ut ad omnes omnino mensas eam frequentari voluerit; ut indicat absoluta et indeterminata ejus locutio mensis edentium fratrum lectio deesse non debet. Hinc synodus Aquisgranensis (Can. 28): « Servitores non ad unam mensam, sed in propriis locis post refectionem fratrum reficiantur, quibus eadem lectio quae fratribus recitata est, recitetur. » Cujus statuti praxim videre est apud Cluniacenses, quibus « tempore refectionis nunquam deerat lectio utrisque mensis, » ut loquitur Joannes Monachus in Vita S. Odonis, lib. I, num. 30: unde et Udalricus agens de lectore hebdomadario (Lib. II, cap. 34), « librum, inquit, in quo legendum est, in refectorium portat et reportat qui legit ad servitores. » Idem habent Divionenses S. Benigni Consuetudines mss., cap. 37. Idem etiam ex recentioribus Congregationibus institutum amplexi sunt Cassinenses, ubi major est congregatio, Coelestini, Olivetani, et Fulienses, ut in eorum Declarationibus sive Constitutionibus", + "candidate_score": 0.638727, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_57", + "bdc_text": "und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2681", + "psc_text": "plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non discipularum ejus magisteria desiderarent, etc. » Saeculo IX, S. Benedictus abbas Anianensis, ab antiquis, propter ardentem promovendae sanctae Regulae zelum, Benedictus secundus appellatus, de restituenda regulari observantia cogitans, mox etiam studia litterarum redintegrare adnisus est (Saec. IV Ben.): « Normam utilem, inquit Ardo in ejus Vita n. 27, et monasteriorum salubres consuetudines didicit, suisque eas tradidit monachis observandas. Instituit cantores, docuit lectores, habuit grammaticos et scientia Scripturarum peritos, de quibus etiam quidam post fuere episcopi, aggregavit. » Eo agente congregatum anno 817 Aquisgrani concilium statuit (Can. 63), ut docti fratres eligantur qui cum supervenientibus monachis loquantur; » et (Can. 45)", + "candidate_score": 0.638705, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_28_30", + "bdc_text": "Er gab je ein Werk Gabriel Biels und seines Lehrers Wendelin Steinbach heraus. 1526 nahm er an der Badener Disputation , 1540 am Hagenauer Religionsgespräch teil. Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot . Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2645", + "psc_text": "destinabant, scientiis informare omnino satagebant, Domini per prophetam comminationem formidantes: Quia repulisti scientiam, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi; et illud: Ignorans ignorabitur. Tertium, perversa Massalianorum haereticorum et quorumdam vagantium monachorum doctrina, qui aut orationis, aut praedicationis obtentu, laborem non solum tanquam inutilem, sed etiam ut malum, et evangelicis verbis contrarium in servis Dei damnabant; quorum dogma impium refutarunt S. Epiphanius lib. III Contra haereses, haer. 80, et S. Augustinus eo in opusculo quod hortatu Aurelii Carthaginensis episcopi conscripsit de Opere monachorum (Cap. 30), « ne boni fratres apostolicis praeceptis obedientes, a pigris et inobedientibus etiam praevaricatores dicerentur; ut qui non operantur, saltem illos qui operantur sibi anteponendos esse non dubitent, » ut loquitur ipse sanctus doctor: quod tamen non sic dicit quasi laborantes absolute non laborantibus judicaret esse meliores; nam et eos qui perfectionis gratia reclusioni se dedunt, non solum laborantibus non postponit, verum etiam « horum, inquit (Cap.", + "candidate_score": 0.638468, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3608", + "psc_text": "artes diversae intra monasterium exerceantur. ] Tale erat Fuldense coenobium sub Sturmio abbate, teste Eigile abbate in ejus Vita, num. 20; tale Flaviacense sub S. Geremaro, ex ejus Vita, num. 25; tale Solemniacense ex Vita S. Audoeno in Vita sancti Eligii; tale Lesciense ex Vita S. Hiltrudis, num. 3; tale Centulense ex Hariulfi Chronico, lib. II, cap. 7; tale Talipiacum ex gestis S. Aldrici, num. 28; tale Sanctigallense ex antiqua ejus delineatione; tale denique Divionense S. Benigni ex ejusdem Chronico. Talia etiam construi volebat monasteria Moguntinum sub Carolo Magno concilium, S. Benedicti praeceptum renovans his verbis (Can. 20): « Dignum et necessarium est, ut missi per quaeque loca directi simul cum episcopo uniuscujusque dioecesis perspiciant loca monasteriorum canonicorum pariter et monachorum, similiterque puellarum, si in apto et congruo loco sint posita, ubi necessarium commodum possit acquiri, quod ad utilitatem pertinet monasterii, sicut in S. Regula dicitur: Monasterium autem ita debet", + "candidate_score": 0.63845, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22_24", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_423", + "psc_text": "digni sunt reverentia. » Similiter et Petrus Blesensis ad abbatem S. Launomari scribens: « Omnia cum consilio fac; castorum enim consiliorum mater Sapientia in libro nominis sui dicit: Ego in consiliis habito, et intersum cogitationibus eruditis. Probatos autem in religione tecum habeas in consilio, in obsequio, in contubernio, tuae custodes honestatis et testes. » Hac in re laudant imprimis S. Fulgentium, qui, ut dicit anonymus ejus discipulus in illius Vita, cap. 29 Apud Boll. 1 Januar., « in omni consilio Bysaceno de rebus majoribus ipse primus consulebatur; in monasterio proprio de rebus etiam minimis abbatem Felicem simpliciter consulebat. » Tum venerabilem Eigilem abbatem Fuldensem, qui, teste Candido in ejus Vita n. 22 Saec. IV Bened. part. I, « audiebat libenter consilium fratrum, et eorum collocutionibus saepissime fruebatur; sciebat enim scriptum: Omnia fac cum consilio; atque ideo non se sublimiorem, nec prudentiorem caeteris aestimabat, neque etiam inani tumore tractabat se consolatione", + "candidate_score": 0.638383, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1422", + "psc_text": "Statutis Lanfranci, aut Cluniacensis monasterii Consuetudinibus, quae agunt tantum de abbate, priore majore, decanis villarum provisoribus, priore claustrali, circatoribus, et puerorum magistris. In ordine etiam Cisterciensi decani nomen inauditum fuit, inquit Joannes Craesbeeck; officium tamen quod in priore conventuali residere videtur non inusitatum. Apud Cassinenses olim unus duntaxat post abbatem erat decanus: et post hunc vicedecanus, ut scribit Nicolaus de Fractura; sed cum Coelestinus papa V suos in Cassinensi monasterio introduxisset, « mutavit nomen decani, qui post ipsorum adventum vocatus est prior, » inquit Richardus a Paulo Augustino a Janua citatus ad Regulae c. 55. Et certe in Fossatensi S. Mauri monasterio priores etiam appellabantur decani, ut patet ex lib. Mirac. S. Baboleni abbatis c. 5 (Saec. II Bened., p. 595), ubi Robertus ejusdem monasterii modo prior, modo decanus appellatur. Sed hi proprie non erant decani prout a S. P. Benedicto ordinati sunt, quos tandem restituerunt Cassinenses edito hoc 339", + "candidate_score": 0.638362, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_50_52", + "bdc_text": "Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.638299, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_92_94", + "bdc_text": "vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 . Februar 1535 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1863", + "psc_text": "potest, obsistamus; sed ne dum se in his quae ad eum eo tempore non pertinent, ac si devotius immergit, certam sibi impositam providendi necessitatem postponere praesumat. » Apud Cistercienses (Lib. Usuum Cist., c. 117) vero pertinebat ad cellerarium « praeparare pulmenta cocis utriusque coquinae, et mittere sal in pulmentis generalibus, et haec per scutellas dividere, nisi ubi abbati aliquando visum fuerit, quod non possit fieri . . . . Panem et vinum, vel siceram hora competenti in refectorio ad distribuendum praeparare; illis qui ad prandium usque ad tertiam partem panis comedunt, ad coenam de grossiori pane, ubi habetur, superaddere; comedentes fratres tam ad prandium quam ad coenam semel ad minus invisere. » Egressurus de septimana sabbato munditias faciat. ] 447 Quid per munditias hic intelligat S. P. Benedictus varie exponunt commentatores. Hildemarus omnium fere antiquissimus mentem suam ita exprimit: « Intentio S. Benedicti fuit, ut omnia in ipsa hebdomada faciat;", + "candidate_score": 0.638189, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.638127, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_92_94", + "bdc_text": "vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 . Februar 1535 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2288", + "psc_text": "hoc est octodecim in qualibet. Atque ita concilii Aquisgranensis canonem intellexisse videtur, qui nostris temporibus strictiorem ordinis Cisterciensis observantiam in suo monasterio restituit (Abbas B. M. de Trappa); nam cum vinum ea in regione non crescat, duplicem suis fratribus sicerae heminam ministrari curat, hoc est uncias circiter octodecim vel viginti ad prandium, et tantumdem ad coenam. Cujus exemplum minus apte protulit in medium dissertator, cum ipsi omnino non faveat. At, inquiet (Resp. n. 5), hemina apud omnes monasticae sobrietatis studiosos, pro vasculo et quidem parvissimo reputata est, ut probat locus ex Vita sancti Hermelandi abbatis (Saec. III Ben.), ubi minor parvissimo etiam vasculo appellatur. Addere potuisset dissertator heminam apud Cluniacenses unico scypho comprehensam fuisse: nam apud Udalricum (Lib. II, c. 4) reperimus signum scyphi, qui capit quotidianam vini mensuram. Verum hisce exemplis aliud opponimus Hildemari longe ad persuadendum efficacius, ut pote qui perspectam omnino habebat genuinam sancti Benedicti heminam. Hic", + "candidate_score": 0.638099, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_100_102", + "bdc_text": "Die Musik in Geschichte und Gegenwart , Bd. 5 , Kassel-Basel 1956 , Sp. 302-320 . et In terraZweiter Vers des \"Gloria\" , womit der Chor einsetzt. ; quędam latine , quędam germanice dicuntur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1187", + "psc_text": "festo Dedicationis, ubi pro canticis assignantur psalmi Laetatus sum, Nisi Dominus, et Lauda, Jerusalem. Quid autem differant canticum et psalmus docet S. Isidorus his verbis (Lib. I de Offic. eccl., c. 4): « Canticum vox humana est; psalmus vero qui canitur ad psalterium. » Vide Joannem Bona, de Divina Psal., cap. 16, § 12. Dicto versu, et benedicente abbate, legantur aliae quatuor lectiones de Novo Testamento ordine quo supra. ] Non tamen de Evangelio, alioquin fratres stare praeciperet. Incipiat abbas hymnum TE DEUM LAUDAMUS.] Cujus auctores Ambrosium et Augustinum vulgus facit, dum hic ab illo baptizaretur, sicuti praenotatur in Dacii Chronico, lib. I, cap. 10. Verum cum illud Chronicon stylo Dacii tempora non redoleat, et alioquin falsa plurima contineat, illius foetus non esse apud eruditos quosque pro certo habetur, ac proinde quae de composito ab Ambrosio et Augustino hymno Te Deum laudamus narrantur, dubiae omnino, ne dicam nullius, sunt fidei.", + "candidate_score": 0.638071, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_122", + "bdc_text": "] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , Tiguricen [sium ] episcopo , venerando suo fratri .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2889", + "psc_text": "respexisse S. Isidorus ad illud S. Pachomii (Art. 30): « Si quis ante ostium steterit monasterii, dicens se velle videre fratrem suum vel propinquum, janitor nuntiabit Patri monasterii, et ille accitum interrogabit praepositum domus, si apud eum sit; et permittente eo, accipiet comitem egressionis suae, cujus fides probata est, et sic mittetur ad fratrem videndum, vel ad proximum. » Sed si obviaverit, aut viderit, salutatis humiliter, ut dictum est, et petita benedictione pertranseat, etc.] Quid esset illa benedictio, quove modo peteretur, explicat Boherius his verbis: « Secundum modum religionis etiam in salutando dicunt religiosi majoribus Benedicite; hoc enim benedictionem esse puto, vel debet dicere frater Domine mi, aut Reverende Pater, non licet mihi vobiscum loqui, quare cum benedictione vestra discedo. Hospes autem debet utrique respondere, Ite, Pater, vel Frater, in benedictione Dei. » Et in secundo comment., « Petita benedictione, id est dicto Benedicite. Sed quid, inquam, huic bene respondetur?", + "candidate_score": 0.637933, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_947", + "psc_text": "De vilitate habitationis non sine magno animi dolore hic dicere cogor, considerans quam procul dissiti sumus ab his temporibus quibus non alias monachi domos inhabitabant praeter eas quas propriis sibi manibus paraverant (Rufin. lib. II de Vitis Pat. c. 23), easque vel uno die constructas; attendens ad magni tot monachorum Patris, sancti scilicet Martini, exemplum, qui, referente Severo Sulpicio (Lib. I de Vit. S. Mart.), « ipse ex lignis contextam cellulam habebat, et multi quidem ex fratribus in eumdem modum, plerique saxo superjecti montis cavato receptacula sibi fecerant; » recolens felices illos dies quibus S. Ebrulfus abbas Uticensis una cum sociis (In ejus Vita, n. 8, saec. I Bened.) « nomen Domini invocantes, pro quantitate habitantium de virgultis et frondibus construxere tugurium, quod claustro parvulo ejusdem materiae circumcingentes, manserunt ibi; » quibus S. Sigirannus abbas Longoretensis (In ejus Vita, n. 10, saec. II) parvulum ex lignis habitaculum aedificasse legitur; quibus", + "candidate_score": 0.637896, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_57", + "bdc_text": "und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.637704, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_28_30", + "bdc_text": "Er gab je ein Werk Gabriel Biels und seines Lehrers Wendelin Steinbach heraus. 1526 nahm er an der Badener Disputation , 1540 am Hagenauer Religionsgespräch teil. Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot . Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1414", + "psc_text": "recedant. » Idem habet Regula S. Macarii c. 15, et Regula S. Pachomii (Art. 11 in cod. Regul.): « Quando in collecta orant fratres, nemo egredietur absque jussione majorum. » Sed hujusmodi leges non magni pendebat negligens ille monachus, S. Mederici abbatis discipulus (In ejus Vita, n. 7, saec. III Bened., part. I), qui « statim ut synaxeos oratio consueta finienda esset, et antequam genua flecteret, ab ecclesia exiret; » cujus ille morbum pane benedicto sanavit. Denique Benedictus Haeftenus (Catechism. monast., part. I, disq. 6, § 2) hunc locum intelligit de oratione mentali et secreta, quae expleto opere Dei fieret in conventu, nixus maxime S. Gregorii testimonio, quod modo retulimus, et explicuimus; eamque una hora integra perdurasse existimat in suo ad Vitam S. Benedicti commentario, c. 4, quod an sit orationem breviare, judicare quilibet potest. Ejus sententia hoc argumento stabiliri potest, quod S. Benedictus superiori capite egisse videatur de toto", + "candidate_score": 0.637628, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_52_54", + "bdc_text": "Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. . Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1078", + "psc_text": "in claustro sese recipiebant, ex cap. 84; unde S. Bernardus singularem monachum describens (De Grad. humil.), aliis in claustro quiescentibus, inquit, solus remanet in oratorio: ubi quod dicit quiescentibus non de corporea, sed de spiritali quiete intelligendum est, ut patet ex Aelredo abbate hom. de duobus discipulis euntibus in Emmaus, et ex Gilberto de Hoillandia Serm. 23, in Cant. Denique apud primos B. Stephani abbatis Obazinensis discipulos (Tom. IV Misc. Baluz.), « illud quod post vigilias intervallum restabat, non quieti aut somno deputabatur sed peculiaribus orationibus aut operibus manuum inserviebat, » ut legitur in ejus Vita, n. 7. Istud autem institutum antiquis monachis, ut vidimus hactenus, inviolabile 254 duplici ex causa commendat Joannes Cassianus: 1º ne purificationem nostram nocturnis orationibus acquisitam invidus hostis illusione somni contaminet; 2º ne somnus ille inertiam in monacho parturiat, ac per totum diem vigorem ejus obtundat, cordis pinguedinem exhauriat, et debilem reddat eum adversus insidias", + "candidate_score": 0.637587, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_19_21", + "bdc_text": "und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius . Neunmal versah er das Rektorat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.637581, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_92_94", + "bdc_text": "vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 . Februar 1535 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_566", + "psc_text": "sed in ipsa quantitate sumendi mensuram moderatae refectionis excedit; aliquando in ipso aestu immensi desiderii deterius peccat. » Quibus omnibus occurrit S. Benedictus in Regula. Primo enim ne quis canonicam horam edendi praeveniat cap. 43 vetat. 2º Lautioribus cibis interdicit, dum abstineri a carnibus voluit ab omnibus, cap. 36 et 39. 3º Accurate praeparatos cibos cavet, cum ab omnibus, etiam coquorum subtilitates ignorantibus hebdomadatim exerceri coquinae officium sancivit cap. 35. 4º Excessum in quantitate damnat capite 39 et 40. 5º Denique nimium abscindit desiderium, cum rebus necessariis deficientibus, Deum benedicendum esse asserit, non murmurandum, cap. 40. Vide Guillelmi abbatis S. Theoderici librum de Vita Solit. ad fratres de Monte Dei, cap. 11, n. 32; Cassianum toto libro V Institutionum, et Joannem Climacum grad. 14. Non somnolentum. ] Somnolentos vocat plus aequo somno indulgentes; quae res non modo in monachis damnanda, sed in omni penitus homine reprobanda: quia, ut dicit S.", + "candidate_score": 0.637501, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2837", + "psc_text": "illud Regulae S. Pachomii (Art. 28): « Quod si voluerint (hospites) orationis tempore atque collectae venire ad conventum fratrum, et ejusdem fidei fuerint; janitor, vel minister xenodochii nuntiabit Patri monasterii, et sic deducentur ad orandum. » Et revera solebant olim hospites monachi una cum fratribus tam die quam nocte divinis interesse laudibus; unde et S. Hidulfus « ordinans interius claustri cuncta religiose, decrevit domum hospitum, ne fratres a supervenientibus molestarentur, ad portam monasterii aedificare; et juxta illam, capellam in qua hospites ad divina audienda convenirent, » ut scribit Richerus in ejus Vita, cap. 19 (Append. ad saec. III Ben.). Hinc S. Benedictus Anianensis, teste Ardone in ejus Vita, num. 52 (Saec. IV Ben.). Volebat ut nocte « ecclesiae ostiis patefactis hospitibus pateret ingressus: » hinc et in antiqua monasterii S. Galli delineatione contra basilicam describitur susceptio supervenientium fratrum, cum eorum dormitorio. Ita denique Ingelramnus abbas Centulensis (Saec. II Ben.), in", + "candidate_score": 0.63749, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_122", + "bdc_text": "] Clarissimo viro domino Heinricho Bullingero , Tiguricen [sium ] episcopo , venerando suo fratri .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1909", + "psc_text": "de consuetudine licet. » Postulantes pro se orari. ] Idem post coenam convenientes in unum ad concinendos ex more ante quietem hymnos, praestabant in Oriente veteres monachi, quemadmodum scribit Cassianus (Lib. IV, c. 19). Egredientes autem de septimana dicant hunc versum: Benedictus es, Domine Deus, qui adjuvisti me et consolatus es me. ] Idque ad gradum presbyterii et incurvi, uti diximus ex Udalrico l. II, cap. 35; libro Usuum Cisterc. cap. 108, et Caeremoniali Bursfeld. dist. 2, cap. 15. Quo dicto tertio. ] Scilicet ab egrediente, et ter repetito integraliter a choristis, inquit Boherius. Recipiat benedictionem ingrediens. ] Benedictionem cap. 11 S. Benedictus appellat orationem seu collectam, quae nocturnas vigilias terminat: ita hic benedictionem vocat preces et orationes quae super hebdomadarios recitantur, quaeque ex Boherio proferri debent ab abbate, priore, vel hebdomadario: ex Udalrico. lib. II, cap. 35, Consuet. S. Germani a Pratis, Nicolao de Fractura, et Caerem. Bursfeldensium, a", + "candidate_score": 0.637486, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_91_93", + "bdc_text": "März 1535 ; vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1851", + "psc_text": "cap. 35, adduntque: « Et non solum ipsi, sed et omnes, qui scutellas in refectorio portant, hanc diligentiam debent habere, ne scutellam ita bassam portent, ut intus possint anhelare, nec aliquam psalmodiae mussitationem interim faciant, ut fundum ipsius nec sordidum sit provideant, ut tutelam frocci ab ipsa custodiant, ut digitum ne intus intingant, caveant. » Generale tamen et pittantiam tam ex Udalrico quam ex praedictis consuetudinibus, non ipsi ex debito, sed cellerarius et alii quibus innuebat ipse, ministrabant. Generale autem, quod dominica, fer. 3, 5, et sabbato serviebant, illud vocabant, quod singulis in singulis scutellis porrigebatur. Pittantia vero, quae fer. 2, 4, 6, illud quod duobus in una scutella ministrabatur ex eodem Udalrico. De Cisterciensibus ita liber Usuum, cap. 108: « Ubi quatuor hebdomadarii coquinae fuerint, duo una die, et duo alia vicissim serviant. » His tamen adjungebatur cellerarius ex cap. 76, in quo sic legitur: « Cellerarius, et coci", + "candidate_score": 0.637263, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20_22", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius . Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1078", + "psc_text": "in claustro sese recipiebant, ex cap. 84; unde S. Bernardus singularem monachum describens (De Grad. humil.), aliis in claustro quiescentibus, inquit, solus remanet in oratorio: ubi quod dicit quiescentibus non de corporea, sed de spiritali quiete intelligendum est, ut patet ex Aelredo abbate hom. de duobus discipulis euntibus in Emmaus, et ex Gilberto de Hoillandia Serm. 23, in Cant. Denique apud primos B. Stephani abbatis Obazinensis discipulos (Tom. IV Misc. Baluz.), « illud quod post vigilias intervallum restabat, non quieti aut somno deputabatur sed peculiaribus orationibus aut operibus manuum inserviebat, » ut legitur in ejus Vita, n. 7. Istud autem institutum antiquis monachis, ut vidimus hactenus, inviolabile 254 duplici ex causa commendat Joannes Cassianus: 1º ne purificationem nostram nocturnis orationibus acquisitam invidus hostis illusione somni contaminet; 2º ne somnus ille inertiam in monacho parturiat, ac per totum diem vigorem ejus obtundat, cordis pinguedinem exhauriat, et debilem reddat eum adversus insidias", + "candidate_score": 0.637129, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1475", + "psc_text": "agat occulta inspectione perquirere. » S. Gallus oratorium construxisse dicitur (Walfrid. in Vit. S. Galli, c. 26) « mansiunculis per gyrum dispositis ad commanendum fratribus. » S. Willibrordus « venit ad suum gratia visitandi monasterium, et post orationes et salutationes fraternas, et admonitiones pacificas, circuiens singula fratrum habitacula, si quid in illis emendandum fuisset, pius pastor explorare voluit, » inquit Alcuinus in ejus Vita (Num. 18). Denique Trithemius de prima Hirsaugiensis monasterii fundatione anno 830 facta, de cellis agens (Chron. Hirsaugiense): « Monachorum tabernacula, inquit, per gyrum claustri disposita, quantum ad consuetudinem istius temporis attinebat, satis pulchra et ordinata fuerunt; quanquam si nostri monachi similibus includerentur cellulis, se mancipatos vinculis et tenebris clamitarent. Factum hoc autem priscorum imitatione. » Hujusmodi cellas habent nostra aetate Carthusienses monachi, quibus illi forte non tam ad dormiendum quam ad legendum utebantur. Vide Menardi notas ad Concord. Regul. cap. 55, § 1. Nihil dico de", + "candidate_score": 0.637108, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20_22", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius . Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2684", + "psc_text": "monasteriis resuscitarent. » Eapropter ab Alfredo rege e Gallia evocatus in Angliam fuit Grimbaldus, postea abbas Wintoniensis, « ut litteraturae studium in Anglia sopitum et pene emortuum sua suscitaret industria, » inquit Willelmus Malmesburiensis (Lib. II de Gest. Angl. reg., cap. 4). Eadem ratione, « transmisso S. Oswaldus (Vita 2 S. Osvald., n. 20, saec. V Benedict.) ocius nuntio, quemdam virum nominatissimum Abbonem, qui liberalium artium notitiam imis hauserat medullis, de coenobio Floriacensi evocatum, apud Ramesiam scholas regere, et novellas recentis hortuli sui insitiones doctrinae suae rore rigare constituit. » Eodem saeculo Fulco Rhemensis archiepiscopus, qui in Sithiensi seu S. Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo", + "candidate_score": 0.637041, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_58", + "bdc_text": "Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2744", + "psc_text": "est, ad praescriptam etiam in Quadragesima a regula mensuram; qui sensus connaturalior videtur: nam quae quadragesimali tempore facienda regula praescribit, omnes aequaliter servare tenentur: quae autem hic addenda suadet, non ita, sed pro cujusque voluntate, et abbatis benedictione: quae vero illa sint docent subsequentia. Orationes peculiares. ] Orationes peculiares Hildemaro et Bernardo Cassinensi sunt orationes privatae, « ad differentiam communium et regularium, quae in conventu se habent ab omnibus statutis temporibus, » inquit Bernardus Cassinensis. Additque: « Et possunt etiam dici peculiares quae adduntur et fiunt ultra illas quae praeter Quadragesimam fecit vel facere neglexit. » Istud porro sanctae Regulae statutum quo liberius adimpleret alter Bernardus, abbas Clarevallensis, etiam a scribendis libris abstinebat; unde provocanti amico Guillelmo abbati, ut Petro Abaelardo sese opponens, illius refutaret errores, hunc in modum rescripsit (Epist. 392): « Operae pretium puto, praesertim considerata 656 opportunitate, me atque eos pariter alicubi convenire et conferre de omnibus;", + "candidate_score": 0.637032, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_92_94", + "bdc_text": "vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 . Februar 1535 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2210", + "psc_text": "Deinde « minime credendum est, inquit Menardus, a S. Benedicto tales institui monachos, qui pedum numero delicias escarum dijudicent, cum ipse capite 36 Regulae carnis esu exceptis aegrotis monachos arceat. Nec vero inferri potest quadrupedum interdictione volatilium esum esse permissum; nam cum unum prohibetur, non statim alterum permitti concludendum est, ut Levit. XIX, cum dicitur, Non maledices surdo, nec coram caeco pones offendiculum: male quidem inferret aliquis ex ejusmodi legibus permitti non surdis maledicere, et videntibus ponere offendiculum; quia potest accedere peculiaris ratio, ut ejusmodi prohibitio fiat, etiamsi alterum expresse non prohibeatur. » Sed ad id quod ex cap. 36, ubi carnes absolute interdicuntur, infertur, respondent alii veteres aves sub carnis nomine non comprehendisse, imo utrumque distinxisse, ut videre est in Regula S. Caesarii (Cap. 24): « Pullos et carnes nunquam sani accipiant; » et in Vita S. Pardulfi (In ejus Vit. Saec. 3) qui « nunquam carnium, neque volatilium", + "candidate_score": 0.637028, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_54_56", + "bdc_text": "Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 . September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077", + "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti", + "candidate_score": 0.637023, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_26", + "bdc_text": "und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2681", + "psc_text": "plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non discipularum ejus magisteria desiderarent, etc. » Saeculo IX, S. Benedictus abbas Anianensis, ab antiquis, propter ardentem promovendae sanctae Regulae zelum, Benedictus secundus appellatus, de restituenda regulari observantia cogitans, mox etiam studia litterarum redintegrare adnisus est (Saec. IV Ben.): « Normam utilem, inquit Ardo in ejus Vita n. 27, et monasteriorum salubres consuetudines didicit, suisque eas tradidit monachis observandas. Instituit cantores, docuit lectores, habuit grammaticos et scientia Scripturarum peritos, de quibus etiam quidam post fuere episcopi, aggregavit. » Eo agente congregatum anno 817 Aquisgrani concilium statuit (Can. 63), ut docti fratres eligantur qui cum supervenientibus monachis loquantur; » et (Can. 45)", + "candidate_score": 0.636918, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_58", + "bdc_text": "Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2635", + "psc_text": "auctoritate adeo graves, ut multitudini facili negotio praeponderent. Et sane etsi unus suppeteret Martinus, hic omnibus Orientis monachis si non praeferendus, saltem auctoritate haudquaquam inferior esset habendus. Ad mentem vero S. Benedicti quod spectat, unicum sancti Mauri judicium omnium quorumcunque posset proferri, longe praeponderare debet. Nam, ut optime dicit Rupertus (Lib. III in Regul. S. Bened., c. 7) « dubium nobis esse non debet, cum tanti testimonio discipuli, quia magister ejus et Pater monachorum B. Benedictus non ita de opere manuum 630 monachis ordinem scripsit, ut inquietari vellet otium sanctae contemplationis, cum locum faciunt munificentiae fidelium divitum. » Horum judicium confirmavit Aquisgranense concilium sub Ludovico Pio congregatum de fere omnibus praelatis Orientalibus et omnibus Occidentalibus; in quo (Fragm. hist. Conc. Aqui., tom. I Anal.) « statuerunt episcopi, concordante domino papa, ut monachi a gravi opere et labore propter honorem sacerdotii cessent, et loco laboris ad horas psalmos quosdam nominatos pro", + "candidate_score": 0.636887, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_19", + "bdc_text": "und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3410", + "psc_text": "monasterio S. Theoderici factae anno 1184 (Histor. ms. S. Theod.) ex quatuordecim monachis octo presbyteri, tres diaconi et tres subdiaconi recitantur. Tandem Clemens V in concilio Viennensi ad ampliationem cultus divini statuit « quod monachi quilibet ad monitionem sui abbatis se faciant ad omnes ordines sacros, excusatione cessante legitima, promoveri. » Qui dignus sit sacerdotio fungi. ] Hanc dignitatem sed sacerdotii meritum in tribus potissimum constituit Alexander III in concilio Lateranensi, cap. 3, ubi sic loquitur: « In cunctis sacris ordinibus et ecclesiasticis ministeriis aetatis maturitas, gravitas morum, et litterarum scientia inquirenda est. » Id quod summo studio observari rogabant monachi Fuldenses in libello supplici ad Carolum Magnum, postulantes (Num. 2) ut « illi ad sacrum ordinem eligantur qui eruditi sunt verbo et sancta conversatione probati, et nec fures, nec scelerati, et qui sacerdotii juris penitus sunt ignari. » Ad aetatem vero quod spectat, exstat Petri Venerabilis statutum (Statut. 43),", + "candidate_score": 0.63685, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_20_22", + "bdc_text": "Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius . Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", + "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", + "candidate_score": 0.636825, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2670", + "psc_text": "gratia monachi destinarentur, sicuti discimus ex Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis n. 6. Hoc saeculo vigebant in praecipuis, si non in omnibus Galliae monasteriis scientiae: in Longoretico Francardus, ejusdem loci postea abbas, « erat nutritor et doctor filiorum nobilium, » ex visione Baronti n. 11. In Pictaviensi S. Hilarii Aicadrus, postea abbas Gemmeticensis (Ibid.), Ansfrido monacho, sapientia famosissimo, puer ad erudiendum traditus, ex ejus Vita cap. 1 (Ibid.). In Solemniacensi, « susceptum B. Tillonem Elegius sancto Remaclo Solemniacensis monasterii sui abbati tradidit nutriendum atque litteris imbuendum . . . . qui sic tam saecularibus quam divinis institutionibus instruendum . . . . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres", + "candidate_score": 0.636809, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1061", + "psc_text": "primas, advenit magister novitiorum, qui lectiones eorum recipit, et videt quantum singuli memoriae tradiderint. Ecce ad litteram praxi mandatur Regulae textus. » Menardus etiam meditationem hic exponit pro studio psalterii et lectionum, « ut discant rudiores recte legere, et pronuntiare lectiones, et psalterium, atque etiam interpretari, imo et ipsum psalterium memoriae mandent si possint, » quod confirmat ex Vita S. Gosvini 250 abbatis Aquiscinctensis, qui instituit ut post vigilias pueri ad lucernam psalmos, et lectiones, et similia ediscerent, et ex Concordia Dunstani cap. 2. Possetque insuper stabiliri ex antiquis Germaniae Consuetudinibus mss., in quibus n. 30 haec habentur; « Quod vero restat post vigilias a fratribus, qui Psalterii et lectionum, seu cantus aliquid indigent, meditationi inserviatur, sicut praecipit Regula, usquequo aliquod indicium lucis appareat; » ex Statutis Lanfranci, quae decernunt (Cap. 1), ut post nocturnos « infantes cum luminaribus in capitulo diligenter a magistris custodiantur, canentes quod necessarium erit; »", + "candidate_score": 0.636775, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_93", + "bdc_text": "Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2359", + "psc_text": "cum nulla possit afferri ratio cur supra a Pascha ad Pentecosten ob reverentiam sacrae Resurrectionis et adventus Spiritus sancti dixerit, ad sextam reficiant, et ad seram coenent, hic vero postremum istud taceat. Nolim tamen id certo definire, cum supra ex sancto Hieronymo aliquos viderimus ex antiquis monachis prandium coenamque permittentes; quod etiam patet ex Cassiano, lib. III, cap. 12, quanquam haec coena levissima esset, nec nisi propter laborantes, senes, pueros, et aestus gravissimos concessa, essetque extraordinaria inter monachos ista refectio, nec omnes ad eam convenire cogerentur, ut docet Cassianus. Et certe plures ex antiquis monachis omnino non coenasse praeter ea quae diximus, probat Regula ms. incerti auctoris, cap. 2. Quae prandii sexta, si opera in agris habuerint 563 aut aestatis fervor nimius fuerit, continuanda erit. ] Quarta et sexta feria perinde ac aliis diebus. In Regula Tarnatensi haec habentur (Cap. 9): « Quando messes et vindemiae colliguntur, bis in die,", + "candidate_score": 0.636693, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_93", + "bdc_text": "Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2358", + "psc_text": "ad sextam, et sero coenam aestate sibi pararent, quod de Tabennensibus imprimis refert sanctus Hieronymus (Praefat. ad Regulam S. Pachomii): « Bis, inquit, in hebdomada die quarta et sexta sabbati ab omnibus jejunatur, excepta Pentecoste: aliis diebus comedunt, qui volunt post meridiem, et in coena similiter mensa ponitur propter laborantes, senes, pueros, et aestus gravissimos. Sunt qui secundo parum comedunt, alii qui prandii sive coenae uno tantum cibo contenti sunt, nonnulli gustato paululum pane egrediuntur. » Nec desunt etiam qui ita sancti Benedicti textum intelligant de prandio simul et de coena. Sed ad sui temporis usum respexisse credendi sunt, praesertim cum nulla possit afferri ratio cur supra a Pascha ad Pentecosten ob reverentiam sacrae Resurrectionis et adventus Spiritus sancti dixerit, ad sextam reficiant, et ad seram coenent, hic vero postremum istud taceat. Nolim tamen id certo definire, cum supra ex sancto Hieronymo aliquos viderimus ex antiquis monachis prandium coenamque permittentes;", + "candidate_score": 0.636676, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_19_21", + "bdc_text": "und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius . Neunmal versah er das Rektorat .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2649", + "psc_text": "solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino, et Ausonio cuidam, qui secundas ab eo tenebat, ut ab ipso in divinarum Scripturarum intelligentia praeclare erudiretur: quod certe non de simplici sacrae Scripturae notitia, quam ex sola lectione sine magistris acquirere posset, sed de perfecta et integra scientia, quam nisi aliorum adjutus magisterio haudquaquam valeret adipisci, intelligere necessum est. Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio", + "candidate_score": 0.636658, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_50_52", + "bdc_text": "Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 . Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1973", + "psc_text": "liberius tractari queunt. Atque ita placuit priscis vitae monasticae Patribus, ut videre est in Regula S. Pachomii art. 20; S. Caesarii ad virgines, cap. 30; S. Aureliani ad monachos cap. 53, et ad virgines cap. 37; Cujusdam etiam ad virgines cap. 15, apud Hieronymum epist. 22, in concil. Agathensi cap. 38, et in Vita S. Eugendi abbatis Jurensis apud Boll. 1 Januar. Porro cum dicit S. Benedictus infirmis sit cella deputata, « non est intelligendum de una tantummodo mansione, ait Hildemarus, sed de claustro, hoc est domo ubi diversae sunt mansiones, quatenus qui manducat sine fastidio sit vomentis, aut ad exitum sedentis, vel etiam morientis. » Eodem fere modo loquuntur Bernardus Cassinensis, Boherius, Joannes de Turrecremata, et Matthias Lambertus. Hujusmodi cellam videre est in antiquissima monasterii S. Galli delineatione, in superiori monasterii parte sitam, atque ab aliis officinis omnino separatam, ad instar alicujus alterius monasterii constructam cum suo claustro; in", + "candidate_score": 0.63656, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_92_94", + "bdc_text": "vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 . Februar 1535 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2359", + "psc_text": "cum nulla possit afferri ratio cur supra a Pascha ad Pentecosten ob reverentiam sacrae Resurrectionis et adventus Spiritus sancti dixerit, ad sextam reficiant, et ad seram coenent, hic vero postremum istud taceat. Nolim tamen id certo definire, cum supra ex sancto Hieronymo aliquos viderimus ex antiquis monachis prandium coenamque permittentes; quod etiam patet ex Cassiano, lib. III, cap. 12, quanquam haec coena levissima esset, nec nisi propter laborantes, senes, pueros, et aestus gravissimos concessa, essetque extraordinaria inter monachos ista refectio, nec omnes ad eam convenire cogerentur, ut docet Cassianus. Et certe plures ex antiquis monachis omnino non coenasse praeter ea quae diximus, probat Regula ms. incerti auctoris, cap. 2. Quae prandii sexta, si opera in agris habuerint 563 aut aestatis fervor nimius fuerit, continuanda erit. ] Quarta et sexta feria perinde ac aliis diebus. In Regula Tarnatensi haec habentur (Cap. 9): « Quando messes et vindemiae colliguntur, bis in die,", + "candidate_score": 0.636445, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_26", + "bdc_text": "und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.636308, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_91_93", + "bdc_text": "März 1535 ; vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2288", + "psc_text": "hoc est octodecim in qualibet. Atque ita concilii Aquisgranensis canonem intellexisse videtur, qui nostris temporibus strictiorem ordinis Cisterciensis observantiam in suo monasterio restituit (Abbas B. M. de Trappa); nam cum vinum ea in regione non crescat, duplicem suis fratribus sicerae heminam ministrari curat, hoc est uncias circiter octodecim vel viginti ad prandium, et tantumdem ad coenam. Cujus exemplum minus apte protulit in medium dissertator, cum ipsi omnino non faveat. At, inquiet (Resp. n. 5), hemina apud omnes monasticae sobrietatis studiosos, pro vasculo et quidem parvissimo reputata est, ut probat locus ex Vita sancti Hermelandi abbatis (Saec. III Ben.), ubi minor parvissimo etiam vasculo appellatur. Addere potuisset dissertator heminam apud Cluniacenses unico scypho comprehensam fuisse: nam apud Udalricum (Lib. II, c. 4) reperimus signum scyphi, qui capit quotidianam vini mensuram. Verum hisce exemplis aliud opponimus Hildemari longe ad persuadendum efficacius, ut pote qui perspectam omnino habebat genuinam sancti Benedicti heminam. Hic", + "candidate_score": 0.636154, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_691", + "psc_text": "nullum aditum feminis illuc ingrediendi patere, misit candelam ad memoriam viri Dei per quemdam hominem. » Et in ejus vita n. 6, in loco possessionis suae oratorium adhuc laicus statuisse dicitur, « ubi nullus introitus nec accessus feminis dabatur. » Similiter de Flaviacensi, in quo S. Geremarus ecclesiam ex jussu angeli construxit, hac conditione, ut « mulieribus nullus unquam ad eam accessus patebit, » inquit Vitae scriptor, n. 24. Similem disciplinam in suo monasterio instituisse Elizachar abbatem Centulensem auctor est anonymus in lib. I Mir. S. Richarii, n. 4, et Hariulfus in Chron. Centul. lib. III, cap. 4. Sed jam tempus est ut in Belgium pertranseamus. Ibi insign ora haud dubium monasteria censeri debent Elnonense S. Amandi, Sithivense S. Bertini, et Laubiense, in quibus omnibus olim ecclesiae feminis haudquaquam patebant Spicil. tom. IV. De Elnonensi luculentum habemus testimonium in Supplemento Milonis de vita S. Amandi cap. 6, ubi S. praesulis", + "candidate_score": 0.635975, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_91_93", + "bdc_text": "März 1535 ; vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2358", + "psc_text": "ad sextam, et sero coenam aestate sibi pararent, quod de Tabennensibus imprimis refert sanctus Hieronymus (Praefat. ad Regulam S. Pachomii): « Bis, inquit, in hebdomada die quarta et sexta sabbati ab omnibus jejunatur, excepta Pentecoste: aliis diebus comedunt, qui volunt post meridiem, et in coena similiter mensa ponitur propter laborantes, senes, pueros, et aestus gravissimos. Sunt qui secundo parum comedunt, alii qui prandii sive coenae uno tantum cibo contenti sunt, nonnulli gustato paululum pane egrediuntur. » Nec desunt etiam qui ita sancti Benedicti textum intelligant de prandio simul et de coena. Sed ad sui temporis usum respexisse credendi sunt, praesertim cum nulla possit afferri ratio cur supra a Pascha ad Pentecosten ob reverentiam sacrae Resurrectionis et adventus Spiritus sancti dixerit, ad sextam reficiant, et ad seram coenent, hic vero postremum istud taceat. Nolim tamen id certo definire, cum supra ex sancto Hieronymo aliquos viderimus ex antiquis monachis prandium coenamque permittentes;", + "candidate_score": 0.635958, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_49_51", + "bdc_text": "Hermelink , aaO , S. 208 und Reg. ; Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1954", + "psc_text": "sed juxta recubans, regulare servitium in auribus aegroti decantabat, » quemadmodum scribit Ingulfus, abbas ejusdem coenobii (Ingulf. in Hist. Croyl., anno 974). In Gemmeticensi pariter Hugoni praecentori in vigilia S. Valentini aegrotanti fratres suggerebant (Baldericus Dol. episc. in Histor. Transl. S. Val., apud Boll. 14 Febr.): « Non poteris ad ecclesiam pergere, quocirca te oportet hic seorsim vesperas celebrare; hic tecum remanebimus, et prout poterimus solemnizabimus. » Haec omnia confirmat Udalricus, lib. III, cap. 29, ubi fratri ad infirmum excubare volenti permittitur, « maxime si est hujusmodi, qui infirmo horas cantet regulares, et venienti ad extrema legat passiones; » et liber Usuum Cisterciensium, cap. 68, quo item sacerdoti matutinas infirmis cantaturo, post inchoatum hymnum choro egredi permittitur. Haec autem praestabant aut in ipso infirmi cubiculo aut in oratorio, 468 quod « domus infirmorum prope debet habere, in quo missam saltem jacendo possint audire, et communionem accipere, » ut loquitur Hildemarus,", + "candidate_score": 0.635613, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", + "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", + "candidate_score": 0.635344, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_52_54", + "bdc_text": "Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. . Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.635228, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_91_93", + "bdc_text": "März 1535 ; vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2394", + "psc_text": "esset refectio, consumebat. Nec urget in contrarium coena servitorum, quam dum fit lectio collationis, accipere possunt. Sane Hildemarus nullum vult servari intervallum, ubi fratres tardius solito coenare contingit: « Et hoc notandum est, inquit, si tempore nubili fallitur vespera, id est plus tarde quam aliis diebus, non debet intervallum inter coenam et collationem exspectare, aut facere abbas sicut in aliis diebus, quando moderate agitur; sed mox accedere ad collationem. » Aliquod tamen intervallum servabant Cluniacenses, ut patet ex Udalrico, lib. I, cap. 18. Nunc vero Cassinenses ex novis eorum Declarationibus coenant post completorium. Sed non recte. Sedeant omnes in unum. ] Id est simul, sive, ut alii legunt, in unum locum, seu in uno loco. De loco ubi facienda sit collatio, diximus in lib. I de Antiq. monach. Ritibus, cap. 11. Et legat unus collationes. ] Quales descripsit Cassianus. Vel vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes. ] Quod", + "candidate_score": 0.635144, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_63", + "bdc_text": "Simlerus Georg Simler ( Symler ) , geb. vor 1480 , gest. 1536 , von Wimpfen , studierte vielleicht in Schlettstadt sowie 1490-1492 in Leipzig. Um 1500 wurde er Rektor der Lateinschule in Pforzheim , wo Melanchthon 1507-1509 sein Schüler war. 1510 wurde er in Tübingen immatrikuliert und zum Magister promoviert .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2655", + "psc_text": "magno discipulorum ejus numero qui ad episcopales infulas assumpti sunt, sed maxime ex celeberrimo Gabrielio, qui ab adolescentia ejus magisterio traditus, « litteris adeo deditus erat, ut etiam Latina, Graeca et Syra lingua recte loqui et scribere didicerit, » ut tradit Cyrillus Scythopolitanus auctor coaevus. Eodem quoque saeculo V viguisse in coenobiis Africae litterarum studia colligi posse videtur ex S. Augustino, qui quo ex bono monacho bonus fiat clericus, requirit ut ei non desit « instructio necessaria, aut personae regularis integritas. » Nam cum eo tempore communiter monachi in clerum eligerentur, non male inde infertur eos et instructione necessaria, et regulari integritate ornatos fuisse. Idem alibi haud obscure innuit S. doctor cum dixit (De Opere monachor., cap. 29): « Multo mallem per singulos dies certis horis, quantum in bene moderatis monasteriis constitutum est, aliquid manibus operari, et caeteras horas habere ad legendum et orandum, aut aliquid de divinis litteris agendum", + "candidate_score": 0.635113, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_28_30", + "bdc_text": "Er gab je ein Werk Gabriel Biels und seines Lehrers Wendelin Steinbach heraus. 1526 nahm er an der Badener Disputation , 1540 am Hagenauer Religionsgespräch teil. Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot . Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077", + "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti", + "candidate_score": 0.635058, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_100_102", + "bdc_text": "Die Musik in Geschichte und Gegenwart , Bd. 5 , Kassel-Basel 1956 , Sp. 302-320 . et In terraZweiter Vers des \"Gloria\" , womit der Chor einsetzt. ; quędam latine , quędam germanice dicuntur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1223", + "psc_text": "Hoc est canticum illud quod virginibus illucescente die cantandum S. Athanasius instituit, quod Alcuinus Hymnum hymnorum vocat in lib. de Psalmorum Usu. Et laudes. ] Quid hic sint laudes aliquo modo colligitur ex S. Aureliano in Ordine psallendi, ubi praescribitur, « Post benedictionem, Laudate Dominum de coelis: Cantate Domino canticum novum: Laudate Dominum in sanctis ejus. » Et revera tres hosce psalmos sub uno Gloria dicendos hic a S. Benedicto per laudes intelligi docent commentatores; eosque in plurali laudes appellat, sive quia plures sunt psalmi, ut dicit in primo comment. Boherius; sive quia pluries ad laudes Creatoris invitamur. Hos psalmos mane recitabant Aegyptii monachi, testante Cassiano lib. III, c. 6. Sed et S. Caesarius in Regula ad monachos c. 2 praescribit ut ad matutinos dicant Benedictionem; Laudate Dominum de coelis. Circa hancce S. Benedicti institutionem ita scribit Petrus Damiani (Opusc. 10, cap. 2): « Matutinum quinque laudibus constat, quatuor videlicet", + "candidate_score": 0.635047, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_61_63", + "bdc_text": "Rechtslehrer und Rechtsunterricht von der Gründung der Universität bis zur Einführung der Reformation , Tübingen 1972 . - Contubernium 2 , S. 113-118. . Simlerus Georg Simler ( Symler ) , geb. vor 1480 , gest. 1536 , von Wimpfen , studierte vielleicht in Schlettstadt sowie 1490-1492 in Leipzig. Um 1500 wurde er Rektor der Lateinschule in Pforzheim , wo Melanchthon 1507-1509 sein Schüler war. 1510 wurde er in Tübingen immatrikuliert und zum Magister promoviert .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2681", + "psc_text": "plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non discipularum ejus magisteria desiderarent, etc. » Saeculo IX, S. Benedictus abbas Anianensis, ab antiquis, propter ardentem promovendae sanctae Regulae zelum, Benedictus secundus appellatus, de restituenda regulari observantia cogitans, mox etiam studia litterarum redintegrare adnisus est (Saec. IV Ben.): « Normam utilem, inquit Ardo in ejus Vita n. 27, et monasteriorum salubres consuetudines didicit, suisque eas tradidit monachis observandas. Instituit cantores, docuit lectores, habuit grammaticos et scientia Scripturarum peritos, de quibus etiam quidam post fuere episcopi, aggregavit. » Eo agente congregatum anno 817 Aquisgrani concilium statuit (Can. 63), ut docti fratres eligantur qui cum supervenientibus monachis loquantur; » et (Can. 45)", + "candidate_score": 0.634934, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_54_56", + "bdc_text": "Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 . September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1895", + "psc_text": "pacem, ad communionem, praeter illos qui pro nimia senectute, vel infirmitate, inter illos stare non possunt, qui tamen separatim communicant. Si quis vero hoc spiritali dono, id est corporis et sanguinis Domini nostri Jesu Christi se privaverit, Pater monasterii, qui praesens semper esse debet dum communicant, 454 cur hoc illi evenerit scire debet omnino. » De aliis vero Germaniae monachis ita praescribunt Germaniae Consuetudines mss. n. 21: « Communionem dominicam tempore duodecim lectionum, pacem, oblationem quoque tempore suo nullus praetermittere audeat absque permissu prioris. » Et certe citra omnem dubitationem videtur S. Pater Benedictus priscorum monachorum aemulatus fuisse exempla, qui, teste Cassiano (Lib. III, c. 2), sabbatis dominicisque diebus sacrae communionis obtentu hora tertia convenire solebant; quique, ut scribit S. Joannes Damascenus (In Vita SS. Barlaam, et Iosap., lib. I de Vit. Patr.), « procul inter se constructis aediculis dominicis diebus ad unam et eamdem ecclesiam pergunt ac divina mysteria,", + "candidate_score": 0.634933, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10_12", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", + "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", + "candidate_score": 0.634865, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_92_94", + "bdc_text": "vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 . Februar 1535 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_565", + "psc_text": "tribus mensibus in pane et aqua poenitent. » Non multum edacem. ] Hoc S. Benedictus instrumento prohibet non modo excessum in cibo, sed et omnem superfluam alimentorum sumptionem. Non enim dicit: Non nimis e lacem, sed non multum, necessaria naturae concedens, resecans superflua. Imo omnia damnat hic gulae vitia, quae quinque numero recenset S. Gregorius his verbis Lib. XXX Mor., c. 13 : « Quinque modis nos gulae vitium tentat: aliquando namque indigentiae 134 tempora praevenit, aliquando vero tempus non praevenit, sed cibos lautiores quaerit; aliquando quaelibet sumenda sint, praeparari accuratius expetit; aliquando autem et qualitati ciborum, et tempori congruit, sed in ipsa quantitate sumendi mensuram moderatae refectionis excedit; aliquando in ipso aestu immensi desiderii deterius peccat. » Quibus omnibus occurrit S. Benedictus in Regula. Primo enim ne quis canonicam horam edendi praeveniat cap. 43 vetat. 2º Lautioribus cibis interdicit, dum abstineri a carnibus voluit ab omnibus, cap. 36 et", + "candidate_score": 0.634815, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_42", + "bdc_text": "Mennonitisches Lexikon III , Karlsruhe 1958 , S. 176-178. , et adulescentior Armbrosterus , nunc rector gymnasiiJohann Armbruster , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , studierte ab 1520 in Tübingen , wurde 1523 Magister , wirkte in seiner Heimatgemeinde Walddorf ( bei Tübingen) als Pfarrer und an der Universität als Sententiarius .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.634731, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_54_56", + "bdc_text": "Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 . September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1078", + "psc_text": "in claustro sese recipiebant, ex cap. 84; unde S. Bernardus singularem monachum describens (De Grad. humil.), aliis in claustro quiescentibus, inquit, solus remanet in oratorio: ubi quod dicit quiescentibus non de corporea, sed de spiritali quiete intelligendum est, ut patet ex Aelredo abbate hom. de duobus discipulis euntibus in Emmaus, et ex Gilberto de Hoillandia Serm. 23, in Cant. Denique apud primos B. Stephani abbatis Obazinensis discipulos (Tom. IV Misc. Baluz.), « illud quod post vigilias intervallum restabat, non quieti aut somno deputabatur sed peculiaribus orationibus aut operibus manuum inserviebat, » ut legitur in ejus Vita, n. 7. Istud autem institutum antiquis monachis, ut vidimus hactenus, inviolabile 254 duplici ex causa commendat Joannes Cassianus: 1º ne purificationem nostram nocturnis orationibus acquisitam invidus hostis illusione somni contaminet; 2º ne somnus ille inertiam in monacho parturiat, ac per totum diem vigorem ejus obtundat, cordis pinguedinem exhauriat, et debilem reddat eum adversus insidias", + "candidate_score": 0.634636, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10_12", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3143", + "psc_text": "Regula per ordinem. ] Juxta priscorum monachorum instituta, quae venientibus ad conversionem, ut sciant ad quid ingrediuntur, legi Regulam mandant, ut videre est in Regula tertia SS. Patrum, cap. 1; in Regula S. Caesarii ad virgines in recapitulatione, cap. 8; in Regula S. Aureliani, cap. 1; S. Ferreoli, cap. 5; Tarnatensis monasterii, cap. 1, et Magistri. A quibus, si S. Caesarium excipias, in hoc rantum differt S. Benedictus, quod illi semel tantum introeunti sive admisso legendam decernunt Regulam; S. Benedictus vero ter in ipso probationis anno; cujus statutum renovavit Gregorius papa IX in Constitutione pro monachis Benedictinis, decernens, ut admittendis « novitiis dura praedicentur et aspera; et eisdem admissis legatur, et exponatur regula ter in anno, probationis terminis a B. Benedicto constitutis. » Hanc lectionem fieri per ordinem S. Pater instituit, quod Bernardus Cassinensis exponit, ut non sit « superficialis, sed diligens, et expositiva, et intelligibilis. Et hoc est, inquit,", + "candidate_score": 0.634605, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3121", + "psc_text": "tuum? et similia: vel forte injungens ei aliquod opus vilissimum, quod pro injuria videtur haberi, ut purgare aliquem locum sordidum, et caetera talia. » Vide Drogonis monachi Floriacensis probationem apud Aimoinum in lib. I de Mir. S. Bened. num. 13, et concil. Cloveshoviense, cap. 24, apud Spelmannum tom. I. Et sit in cella hospitum paucis diebus. ] Quid autem in ea facturus, quandiuve immoraturus arbitrarium censent Richardus de S. Angelo et Boherius. Sed rem tum ex antiquis Regularum conditoribus, tum ex Benedictinae commentatoribus discere licet: « Cum igitur, inquit Cassianus (Lib. IV, c. 7), quis susceptus, et hac perseverantia, quam diximus, comprobatus, ac depositis propriis vestimentis, habitu monasteriali fuerit accinctus, non statim congregationi fratrum commisceri permittitur, sed deputatur seniori, qui seorsum haud longe a vestibulo monasterii commanens habet curam peregrinorum et advenientium deputatam; eisque omnem diligentiam susceptionis et humanitatis impendit; cumque ibidem integro anno deserviens absque ulla querela suum circa", + "candidate_score": 0.634542, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_61_63", + "bdc_text": "Rechtslehrer und Rechtsunterricht von der Gründung der Universität bis zur Einführung der Reformation , Tübingen 1972 . - Contubernium 2 , S. 113-118. . Simlerus Georg Simler ( Symler ) , geb. vor 1480 , gest. 1536 , von Wimpfen , studierte vielleicht in Schlettstadt sowie 1490-1492 in Leipzig. Um 1500 wurde er Rektor der Lateinschule in Pforzheim , wo Melanchthon 1507-1509 sein Schüler war. 1510 wurde er in Tübingen immatrikuliert und zum Magister promoviert .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", + "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", + "candidate_score": 0.63437, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3013", + "psc_text": "duo paria, froccum unum, pellicia usque ad talos duo, fasciolas duas; quibus 719 autem necesse est itineris causa alias duas, wantos in aestate, muffulas in hieme vervecinas, calciamenta diurna paria duo, subtalares per noctem in aestate duos, in hiemo vero soccos. » Cluniacensium vestes erant « duo frocci et duae cucullae, duo staminea, duo quoque femoralia, duo paria calceorum cum corrigiis, unum par viltronum ad hiemem in nocte, et alterum sine viltrono ad aestivas noctes, duo paria caligarum, tria pellicia, vel unam pro tertio gunellam, capellum de pellibus, quinque paria pedulum. » Femoralia hi qui in via diriguntur de vestiario accipiant, etc.] Remanentes enim in monasterio femoralia non portabant; a quibus etiam abstinuisse S. Martini discipulos colligimus ex Severo Sulpicio (Lib. III de Vit. S. Martini). Femoralia quoque Molismensibus abstulit S. Robertus, ut scribit Ordericus Vitalis Hist. eccles. lib. VIII. Idem de Cisterciensibus et Cassinensibus sui temporis docet Bernardus Cassinensis.", + "candidate_score": 0.634347, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.634312, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_89_91", + "bdc_text": "Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 . März 1535 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3622", + "psc_text": "transmittantur, nec tamen ibi destinentur, donec locus libris, domibus, et aliis necessariis aptetur: libris duntaxat Missali, Epistolari, Textu, Regula, libro Usuum, Psalterio, Hymnario, Collectaneo, Antiphonario, Lectionario, Graduali; domibusque, oratorio, refectorio, cella hospitum, et portarii: necessariis etiam temporalibus, ut et vivere, et regulam ibidem statim valeant observare. » Idem repetunt in libro Institutionum, dist. 1, c. 6. Idem etiam decernunt Carthusienses in nova Collectione Statutorum, part. II, c. 21, n. 3. Verum, sicut cavendum ne monasterio fundando desint necessaria, ita vicissim providendum est ne abundent superflua. Praeclara sunt hanc in rem monita quae suis Corbeiensibus in Saxonia tum primum positis dabant eximii abbates S. Adalardus, et germanus ejus Venerabilis Wala (Lib. I de vita Walae, c. 18, saec. IV), cum monasterii fundamenta jacerent: « Tria ista, inquit Paschasius, omnino monebant, ne rebus multum ditescere gauderent, neque divitias appeterent, ut in eis cor apponerent: sed omnino delicias et voluptates, ac si venena", + "candidate_score": 0.634281, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.634217, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3554", + "psc_text": "citatis Regulis S. Isidori et S. Fructuosi, atque ex Udalrico, tum ex Fausto in Vita S. Mauri (Saec. I Ben.), in cujus n. 15 ita habet: « B. Maurus, qui, imperio Patris nostri, in monasterio tunc praepositi, ac totius coenobii procuratoris, post ipsum fungebatur officio; » tum denique ex his quae scribit S. Gregorius papa (Lib. I Dial., c. 2) de Libertino Fundensis monasterii praeposito, quem saepius repraesentat utilitates monasterii foris procurantem, vixque aliud de ipso refert. Ex dictis hactenus liquet quales debeant esse praepositi virtutes, et quam merito jure S. Fructuosus, cap. 11, easdem in eo dotes quas in abbate requirat, atque S. Ferreolus (Cap. 17) velit personam strenuam et disciplinae valde amantem, quae nomen et officium praepositi suscipiat. Sed juvat hanc in rem Regulam Cujusdam ad virgines disserentem audire (Cap. 2): « Praeposita monasterii non aetate senili, sed moribus constituenda est: multas enim prolixitas annorum attollit, sed dedecus", + "candidate_score": 0.634061, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_63", + "bdc_text": "Simlerus Georg Simler ( Symler ) , geb. vor 1480 , gest. 1536 , von Wimpfen , studierte vielleicht in Schlettstadt sowie 1490-1492 in Leipzig. Um 1500 wurde er Rektor der Lateinschule in Pforzheim , wo Melanchthon 1507-1509 sein Schüler war. 1510 wurde er in Tübingen immatrikuliert und zum Magister promoviert .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", + "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", + "candidate_score": 0.634044, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.633956, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_91_93", + "bdc_text": "März 1535 ; vgl. Heyd III 94. 98. . Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1863", + "psc_text": "potest, obsistamus; sed ne dum se in his quae ad eum eo tempore non pertinent, ac si devotius immergit, certam sibi impositam providendi necessitatem postponere praesumat. » Apud Cistercienses (Lib. Usuum Cist., c. 117) vero pertinebat ad cellerarium « praeparare pulmenta cocis utriusque coquinae, et mittere sal in pulmentis generalibus, et haec per scutellas dividere, nisi ubi abbati aliquando visum fuerit, quod non possit fieri . . . . Panem et vinum, vel siceram hora competenti in refectorio ad distribuendum praeparare; illis qui ad prandium usque ad tertiam partem panis comedunt, ad coenam de grossiori pane, ubi habetur, superaddere; comedentes fratres tam ad prandium quam ad coenam semel ad minus invisere. » Egressurus de septimana sabbato munditias faciat. ] 447 Quid per munditias hic intelligat S. P. Benedictus varie exponunt commentatores. Hildemarus omnium fere antiquissimus mentem suam ita exprimit: « Intentio S. Benedicti fuit, ut omnia in ipsa hebdomada faciat;", + "candidate_score": 0.633908, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_25", + "bdc_text": "Haller , aaO , S. 196. 258. 335f. 71*. 130*f und Reg. , Gallus , parochus huius ecclesiae et scholę professorGallus Müller , von Fürstenberg ( an der Donau) , geb. vor 1490 , gest. 1546 , studierte 1507 in Freiburg i. Br. , wo er 1535 eine Burse stiftete , in Köln ( via antiqua )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.633741, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.633683, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_64_66", + "bdc_text": "Hier lehrte er zunächst bei den Artisten und gab 1512 als erster in Deutschland eine griechische Grammatik heraus . Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor . Sowohl als Humanist wie auch als Jurist genoß Simler hohes Ansehen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2659", + "psc_text": "ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: « In cujus monasterio ego fui. » His etiam adjiciendus est S. Maglorius, qui, ut habetur in ejus Vita n. 1, « tam artium liberalium quam et divinorum eloquiorum » scientiam ab Eltuto edoctus est. Neque id singulare tantum exstitit Eltuto, cum circa idem tempus S. Maclovius puer (Vita S. Maclovii, n. 1, saec. I Bened.) Brendano abbati, « eo tempore viro sanctitate et scientia famosissimo, litteratoriae » imbuendus disciplinae traditus sit. Nec mihi dubium est olim Britanniam, ut fidei mysteriis, ita litterarum scientiis institutam fuisse a monachis, agente S. Patricio ejusque discipulis, qui primi in Hibernia verbi divini semina diffuderunt.", + "candidate_score": 0.633535, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_54_56", + "bdc_text": "Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 . September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_851", + "psc_text": "Donatus et Magister suis in Regulis illud integrum inseruerint; quod venerabilis Benedictus Clusensis S. Michaelis monasterii saeculo XI abbas illud « ut unusquisque memoriae commendaret persuaderet, dicens ibidem virtutum summam constare, unde quis facile queat ad celsitudinem coelestem scandere, » teste Willelmo ejus discipulo; quod in pleno concilio Carisiaco anno 838, praesentibus S. Carilefi monachis lectum sit, ut ad meliorem frugem reducerentur; denique quod Grimlaicus postquam multa de humilitate in solitariorum Regula disseruit, sic tandem concluserit: « Si cui de humilitate altius libuerit perscrutari, ad Regulam S. Benedicti percurrat, ibique duodecim humilitatis gradus satis luculenter expositos inveniet. » Est autem humilitas virtus, qua quis verissima sui cognitione sibi ipsi vilescit, sive, ut citatus a Boherio S. Augustinus ait: « Virtus, per quam animus in nullo se efferens, nihilque boni sibi ascribens, exterius etiam dejecti praefert habitum. » Clamat nobis divina Scriptura, fratres. ] Clamat, non simpliciter admonet; surdos enim noverat", + "candidate_score": 0.633387, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_89_91", + "bdc_text": "Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 . März 1535 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1210", + "psc_text": "videre est in lib. I de Ecclesiastica Cura Caroli Magni, in cujus cap. 7 haec leguntur: « Finem vero lectionis sono gutturis designavit (Carolus imperator), ad quem universi ita intente suspensi erant, ut sive finita sententia, sive in media distinctione, sive subdistinctione significaret, nullus sequens superius aut inferius inciperet quantumcunque incongruum initium vel finis videretur. » In plurimis tamen monasteriis usus obtinuerat ut pridie lectiones terminarentur ab uno aliquo cui haec cura demandata erat, qui singulis indicabat lectoribus quid quantumque quis legere deberet. Hic erat ut plurimum cantor sive armarius: « Lectiones ab armario pridie ante sint terminatae et correctae, » inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in", + "candidate_score": 0.633324, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_30_32", + "bdc_text": "Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen . Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren und bekämpfte das Konkubinat der Geistlichen. Ab 1543 war er Stadtpfarrer in Meran. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2657", + "psc_text": "abbatis Viennensis exemplum (Lib. IV, epist. 11. Vid. epist. 3), in cujus epitaphio ita canit Sidonius Apollinaris: Germani decus et dolor Mamerti, Mirantum unica pompa episcoporum, Hoc dat cespite membra Claudianus. Triplex bibliotheca quo magistro Romana, Attica, Christiana fulsit: 635 Quam totam monachus virente in aevo Secreta bibit institutione. Orator, dialecticus, poeta. Tractator, geometra, musicusque. Doctus solvere vincula quaestionum, Et verbi gladio secare sectas, Si quae catholicam fidem lacessunt. Circa idem tempus Lupus episcopus in prospectu urbis Trecensis construxit sibi monasterium, in quo beatus Polichronius, Virdunensis postea futurus episcopus, erudiendus a parentibus, traditus legitur in Hugonis Flaviniacensis Chronico. Eo loci cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui", + "candidate_score": 0.633111, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2691", + "psc_text": "vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap. 1), ut « in monasteriis monachorum, ubi commode fieri queat, etiam lectio sacrae Scripturae habeatur: qua in re si abbates negligentes fuerint, episcopi locorum in hoc, ut sedis apostolicae delegati, eos ad id opportunis remediis compellant. » Quod plane de simplici sacrae Scripturae lectione, quae ubique commode fieri potest, sed de accurata, qua obscuriores extricatioresque difficultates studiose elucidantur, intelligi debet. Quarto. Dicunt exemplum Christi et SS. apostolorum, qui nunquam studuisse, aliquando manibus laborasse leguntur, nullum studiis monachorum obicem afferre, cum infusam coelitus habuerint scientiam, quam ubi similiter acceperint monachi, libenter a studiis abstinebunt. Porro quod de labore apostolorum dicitur, solos", + "candidate_score": 0.632888, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_61_63", + "bdc_text": "Rechtslehrer und Rechtsunterricht von der Gründung der Universität bis zur Einführung der Reformation , Tübingen 1972 . - Contubernium 2 , S. 113-118. . Simlerus Georg Simler ( Symler ) , geb. vor 1480 , gest. 1536 , von Wimpfen , studierte vielleicht in Schlettstadt sowie 1490-1492 in Leipzig. Um 1500 wurde er Rektor der Lateinschule in Pforzheim , wo Melanchthon 1507-1509 sein Schüler war. 1510 wurde er in Tübingen immatrikuliert und zum Magister promoviert .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2644", + "psc_text": "essent codices trecenti, ut patet ex catalogo librorum ejusdem monasterii tempore Ludovici Pii confecto, et ab Hariulfo in Chronico Centulensi relato (In Chron. Centul. lib. III, cap. 3): unde etiam horis secundum Regulam lectioni deputatis, uno legente alii saepius auscultare cogebantur; eoque respexit S. Benedictus cum dicit (Cap. 4) lectiones sanctas libenter audire. Secundum, paucitas sacerdotum: nam cum in ipsis vitae monasticae cunabulis, haud ita multi monachorum in clerum asciscerentur, nec 632 a laicis fere distinguerentur; etsi perutilem scientiam existimarent, non tamen omnino necessariam: quapropter urgente victus sibi comparandi necessitate, longe plures laboribus manuum horas impendebant: alioqui quos sacris altaribus destinabant, scientiis informare omnino satagebant, Domini per prophetam comminationem formidantes: Quia repulisti scientiam, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi; et illud: Ignorans ignorabitur. Tertium, perversa Massalianorum haereticorum et quorumdam vagantium monachorum doctrina, qui aut orationis, aut praedicationis obtentu, laborem non solum tanquam inutilem, sed etiam ut malum, et evangelicis verbis", + "candidate_score": 0.632861, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1973", + "psc_text": "liberius tractari queunt. Atque ita placuit priscis vitae monasticae Patribus, ut videre est in Regula S. Pachomii art. 20; S. Caesarii ad virgines, cap. 30; S. Aureliani ad monachos cap. 53, et ad virgines cap. 37; Cujusdam etiam ad virgines cap. 15, apud Hieronymum epist. 22, in concil. Agathensi cap. 38, et in Vita S. Eugendi abbatis Jurensis apud Boll. 1 Januar. Porro cum dicit S. Benedictus infirmis sit cella deputata, « non est intelligendum de una tantummodo mansione, ait Hildemarus, sed de claustro, hoc est domo ubi diversae sunt mansiones, quatenus qui manducat sine fastidio sit vomentis, aut ad exitum sedentis, vel etiam morientis. » Eodem fere modo loquuntur Bernardus Cassinensis, Boherius, Joannes de Turrecremata, et Matthias Lambertus. Hujusmodi cellam videre est in antiquissima monasterii S. Galli delineatione, in superiori monasterii parte sitam, atque ab aliis officinis omnino separatam, ad instar alicujus alterius monasterii constructam cum suo claustro; in", + "candidate_score": 0.63281, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_90", + "bdc_text": "ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1191", + "psc_text": "Quo perdicto, legat abbas lectionem de evangelio. ] 281 Idque cum planeta, orario, duobus candelabris, et thuribulo, ex Hildemaro, et Ruperto l. II in Regulam S. Benedicti, cap. 7, quem ritum retulimus in l. II de Antiquis monach. Rit., c. 1. Lectionem etiam S. Evangelii abbati, aut eo absente praepositis per vices committit Magister in Regulae cap. 46, qua de observatione laudatur Gervinus, abbas Centulensis, ab Hariulfo in Chron. l. IV, c. 26. Multis tamen jam abhinc saeculis usus invaluerat, ut non abbas, sed sacerdos hebdomadarius Evangelium legeret: cujus consuetudinis rationem reddit Smaragdus his verbis: « Dicit enim: Incipiat abbas hymnum, lectionemque Evangelii legat. Tamen non haec omnes debent valentque facere abbates: sunt enim qui aut impediente culpa non debent, aut impossibilitate nocente non valent. Igitur sunt abbates qui nec sacerdotis nec levitae funguntur ministerio, et ideo nec sacrosanctum legere possunt Evangelium; cantoris non gestant officium, et ideo non possunt", + "candidate_score": 0.632737, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_54_56", + "bdc_text": "Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 . September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2671", + "psc_text": ". . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres transmittere, » ex Vita S. Filiberti n. 20 (Ibid.). Denique SS. Botulfus et Adulfus in Gallia monachi « non solum doceri, sed ex gratia Dei inter perfectiores potestatem adepti sunt docendi, » ex Vita S. Botulli n. 2 (Saec. III Ben.). Quod hic de Galliae monasteriis asserimus, idem de Anglicanis multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter", + "candidate_score": 0.632707, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_55_57", + "bdc_text": "September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077", + "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti", + "candidate_score": 0.632678, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_29_31", + "bdc_text": "Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot . Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen . Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_908", + "psc_text": "(Lib. VI, tract. 5, disq. 7), « contraria sunt quae ab ipsius facientis voluntate discordant. » Paulo fusius Benedictus Haeftenus: « Contraria, inquit, duobus modis intelligo: 1º quae rationi repugnare videntur, ut si jubearis vestem suere et rursum dissuere, plantare herbas, pangere arbores et denuo evellere, ire cubitum et mox surgere e strato, aquam haurire et fundere in sole; 2º quae repugnant inclinationi obedientis, ut si solitudinis et cellae cultori imponatur cura hospitum, 214 officium cellarii, aut contra pronus ad discurrendum per domum, et garriendum cum hospitibus, mandatum accipiat in cella residendi, tacendi, et studendi. » Injuriae vero sunt opprobria, irrisiones, verba contumeliosa, et his similia. Atque his in tribus tota pene, imo tota abit monachorum vita, ut vel minimam rerum asceticarum notitiam habenti exploratum est. Audiendus hanc in rem Petrus Damiani: « Saepe, inquit, frater de cella ad cellam jubetur habitaturus abscedere, nec aliquid utensilium quae suo etiam labore", + "candidate_score": 0.632419, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2961", + "psc_text": "Pater Benedictus saeculum fugiens sanctae conversationis habitum quaesivit, ut scribit S. Greg. in lib. II Dial. Et plane, sicuti optime argumentatur S. Basilius (Regul. fus., c. 22), « juxta cujusque propositum competens ei debet esse vestimentum; sicut enim alius est habitus militis, alius senatoris, ex quo intelligitur quod iste senator sit, ille miles, ita monacho suus debet esse vestitus, ex quo vel ipso intuitu cognoscatur quod sit monachus. » De quarum rerum omnium colore aut grossitudine non causentur monachi. ] Quod ita exponit Hildemarus: « Non debent monachi causari si pedules albi fuerint, et tunicae fuscae; id est si pedules alterius coloris fuerint, et alterius tunicae, atque alterius cucullae, aut si grossae fuerint. » Bernardus autem cassinensis: « Si non est splendidus, aut speciosus, vel si non est multum vilis, humilis et abjectus, non causentur. » De colore habitus Benedictini litigant inter se auctores. Nigrum communiter propugnant commentatores: ita Bernardus", + "candidate_score": 0.632268, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.632189, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_26", + "bdc_text": "und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.632154, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.632124, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_26", + "bdc_text": "und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2649", + "psc_text": "solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino, et Ausonio cuidam, qui secundas ab eo tenebat, ut ab ipso in divinarum Scripturarum intelligentia praeclare erudiretur: quod certe non de simplici sacrae Scripturae notitia, quam ex sola lectione sine magistris acquirere posset, sed de perfecta et integra scientia, quam nisi aliorum adjutus magisterio haudquaquam valeret adipisci, intelligere necessum est. Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio", + "candidate_score": 0.632109, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_26", + "bdc_text": "und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3581", + "psc_text": "25 Januar.). In Tegernsensi S. Quirini Fromundus janitor unus ex praecipuis coenobii sui monachis fuisse colligitur ex epistola quam scripsit ad Theodulum episcopum (Anal. tom. IV), qua se excusat quod ratione sui officii ad synodum proficisci haud potuerit. Idem dicendum de Ingelbaudo Vindocinensi portario (Miscel. Bal. tom. II), qui cum Frotmundo priore pro causis sui monasterii ad urbanum papam II missus fuit. Sed his missis ad Regulae textum veniamus. Ad portam monasterii. ] Ex primo hujus capitis vocabulo Haeftenus (Lib. III, tract. 7, disq. 5) colligit ex mente S. legislatoris non plures in monasterio, sed unicam duntaxat januam esse constituendam; id quod etiam statuit Justinianus imperator in novella 133: « Et primum quidem ne monasterium multos habeat aditus, sed unum tantum, aut duos forte. » Ponatur senex sapiens. ] « Notandum, inquit Smaragdus, quia non dixit: Ad portam ponatur senex aetate; sed ait: Ponatur senex moribus sapiens: ubi datur intelligi", + "candidate_score": 0.631885, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_26", + "bdc_text": "und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.631789, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_64_66", + "bdc_text": "Hier lehrte er zunächst bei den Artisten und gab 1512 als erster in Deutschland eine griechische Grammatik heraus . Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor . Sowohl als Humanist wie auch als Jurist genoß Simler hohes Ansehen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.631428, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_55_57", + "bdc_text": "September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2668", + "psc_text": "superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec. II Ben.), ubi sub finem saeculi VI « ingrediens laudabilis Agilus aevum pueritiae, committitur Eustasio probatae religionis viro, sacris litteris erudiendus, cum aliis nobilium virorum filiis, qui postea ecclesiarum praesules exstiterunt, » quemadmodum habet anonymus in Vita sancti Agili num. 1. Ex his recensent Agnohaldum Laudunensem, Acharium Noviomensem, Audomarum Tarvanensem, et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque", + "candidate_score": 0.631424, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22_24", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_957", + "psc_text": "debet non solum non affectare dignitates, sed oblatas quoque recusare ac spernere, ne dignitas hujus vitae futuram imminuat, etc. » Sed haec doctrina minus sapit superbo monacho, qui, ut ait S. Bernardus (De Grad. humil. cap. 16): « Si cum tempus advenerit, non promoveatur ad prioratum, abbatem suum aut invidum judicat, aut deceptum. » Hujusmodi homines alibi deflet idem S. Bernardus hic verbis (Homil. 4, sup. Missus est): « Video, quod multum doleo, post spretam saeculi pompam nonnullos in schola humilitatis superbiam magis addiscere, ac sub alis mitis humilisque magistri gravius inselescere, et impatientes amplius fieri in claustro, quam fuissent in saeculo; quodque magis perversum est, plerique in domo Dei non patiuntur esse contemptui, qui in sua non nisi contemptibiles esse potuerunt: ut quia videlicet, ubi a pluribus honores appetuntur, ipsi locum habere non meruerunt, saltem ibi honorabiles videantur, ubi ab omnibus honores contemnuntur. » Ad opus, ut abjectissimas artes", + "candidate_score": 0.63134, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2702", + "psc_text": "propter frequentes et perpetes in regno principum discordias, omnis antiquorum Patrum deperit instituta traditio (Cap. 1 saec. IV Bened.). » Additque: « Tunc etiam et alia monasteria sunt suo honore privata, nudatae rebus ecclesiae, et plurimae subversae. » Nec magis eis favet quem citant truncatus concilii Vernensis canon; quem, ut plene intelligatur, plenum et integrum hic referre opus est: « In locis sanctis, hoc est monasteriis, alios studio, nonnullos desidia, multos necessitate victus et vestimenti a sua professione deviare comperimus (Cap. 12). » Hoc in canone studium opponitur necessitati; necessitas vero non opponitur nisi spontaneae voluntati; studium igitur hic loci non pro litterario exercitio sumitur, sed pro corrupta animi propensione in malum. Atque eo sensu Vernensis concilii canonem Gallice reddidit qui nuper dissertationem de hemina vini Benedictina vulgavit, vir doctissimus, ubi sic loquitur (In resp. ad object., n. 6): Le concile de Vernon tenu sous Charles le Chauve témoigne qu'", + "candidate_score": 0.631221, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_55_57", + "bdc_text": "September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 ) und an der Universität Tübingen 1477 fortgesetzt. 1483 wird er als Lizentiat , 1491/92 als Doktor beider Rechte und ab 1495 als Ordinarius für die sogenannten neuen Rechte genannt .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2700", + "psc_text": "adeo ut mirum sit quosdam lapsum observantiae regularis in scientiam litterarum refundere; qua in re non levem viris sanctissimis inurunt injuriam, qui ut eversam inter monachos disciplinam redintegrarent, nullum salubrius adhiberi 645 posse remedium existimarunt, quam si monachos sacris litterarum studiis informarent; id quod feliciter in Galliis exsecutus est Benedictus abbas Anianensis, et in Anglia Dunstanus, Athelvoldus et Oswaldus pontifices sanctissimi, illuc ad id advocatis ex alienis regnis et provinciis doctissimis monachis. Porro qui asserunt octavo nonoque saeculo scientias in monasteriis tantum florere coepisse, easque ruinae observantiae regularis, quae circa medium saeculum nonum contigit, causas faciunt, a vero longe aberrant. Nam primo litteras longe ante saeculum octavum in monasteriis floruisse supra luce clarius demonstratum est. Secundo, nec verum est, quod lapsum observantiae ex studiis litterarum provenisse docent; qui si legissent historias, non studiis, hujusce rei causam attribuissent, sed bellis civilibus et incursionibus Normannorum, qui spoliatis incensisque monasteriis, monachos omnes sparsim", + "candidate_score": 0.631196, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_24", + "bdc_text": "Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2672", + "psc_text": "multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter sacrorum apicum volumina suis auditoribus contraderent, » ex Vita sancti Theodori num. 5. Huetbertus etiam abbas (Ibid.) in Wiremuthensi coenobio « a primis pueritiae temporibus non solum regularis observantia disciplinae institutus; sed et scribendi, cantandi, legendi, ac docendi fuerat non parva exercitatus industria, » ex libro II de Vita S. Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque", + "candidate_score": 0.630679, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10_12", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3649", + "psc_text": "Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus. » Similiter S. Dunstanus (In Concord. cap. 1): « Residentibus legatur Regula, vel si dies festus fuerit, evangelium ipsius diei, de qua lectione a priore, prout Dominus dederit, dicatur. » Et Udalricus de capitulo feriae 5 in Coena Domini (Lib. I, c. 12): « Exposita Regulae sententia, jubente domno abbate, consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit", + "candidate_score": 0.630494, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22_24", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3580", + "psc_text": "presbyter janitor, teste Palladio (Laus., c. 71); sive, ut loquitur Rufinus (Lib. II de Vitis Patr., cap. 17) senior vir gravis, et de primis electus. S. Willibaldus, ex decem annis, quibus in Cassinensi monasterio vixit monachus, primo anno ecclesiae cubicularius 859, secundo decanus, reliquis octo portarius constitutus dicitur, in ejus Vita, n. 25 (Saec. III, part. II). S. Veremundus abbas Hyrachensis prius monasterii sui janitor exstiterat, uti legimus in ejus Vita, n. 8 (Bolland., 8 Mart.). In monasterio S. Theoderici prope Remos Eilbertus, qui postea abbas Marriliacensis exstitit, ostiarii officio fungebatur, testante Everhelmo in Vita S. Popponis, n. 13 (Bolland., 25 Januar.). In Tegernsensi S. Quirini Fromundus janitor unus ex praecipuis coenobii sui monachis fuisse colligitur ex epistola quam scripsit ad Theodulum episcopum (Anal. tom. IV), qua se excusat quod ratione sui officii ad synodum proficisci haud potuerit. Idem dicendum de Ingelbaudo Vindocinensi portario (Miscel. Bal. tom. II), qui cum", + "candidate_score": 0.630424, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22_24", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3492", + "psc_text": "mihi multo est, totum hunc locum in quo monasterium feci (si Dominus judicaverit) in solitudinem sempiternam redigi, quam ut frater meus carnalis, quem novimus viam veritatis non ingredi, in eo regendo, post me abbatis nomine succedat, etc. » 2º Ut etiam ultimus professione, si tantae sit maturitatis et prudentiae, defuncto abbati succedat: neque enim aetas in his praejudicare debet, aut gradus, ut docet Justinianus imperator in novellis 5 et 123; unde etiam Ingelardum Corbeiensem monachum, cum adhuc esset in scholis, et solum subdiaconus, Centulensi monasterio praefectum legimus circa medium saeculum X in Chronico Centulensi, lib. III, cap. 23; Wlfetrudem Nivialensi, Austrudem Laudunensi annos duntaxat viginti natas, in utriusque Vita; Rusticulam, sive Marciam anno aetatis suae duodevigesimo Arelatensi. Quid quod Gertrudi abbatissae Hamaticensi mortuae suffecta est Eusebia duodennis, ut habetur in Vita S. Rictrudis, cap. 16? Haec tamen exempla quae proferimus, caute accipi volumus: neque enim in electionibus exhonorandum est omnino", + "candidate_score": 0.630388, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_19", + "bdc_text": "und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2681", + "psc_text": "plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non discipularum ejus magisteria desiderarent, etc. » Saeculo IX, S. Benedictus abbas Anianensis, ab antiquis, propter ardentem promovendae sanctae Regulae zelum, Benedictus secundus appellatus, de restituenda regulari observantia cogitans, mox etiam studia litterarum redintegrare adnisus est (Saec. IV Ben.): « Normam utilem, inquit Ardo in ejus Vita n. 27, et monasteriorum salubres consuetudines didicit, suisque eas tradidit monachis observandas. Instituit cantores, docuit lectores, habuit grammaticos et scientia Scripturarum peritos, de quibus etiam quidam post fuere episcopi, aggregavit. » Eo agente congregatum anno 817 Aquisgrani concilium statuit (Can. 63), ut docti fratres eligantur qui cum supervenientibus monachis loquantur; » et (Can. 45)", + "candidate_score": 0.630194, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_63", + "bdc_text": "Simlerus Georg Simler ( Symler ) , geb. vor 1480 , gest. 1536 , von Wimpfen , studierte vielleicht in Schlettstadt sowie 1490-1492 in Leipzig. Um 1500 wurde er Rektor der Lateinschule in Pforzheim , wo Melanchthon 1507-1509 sein Schüler war. 1510 wurde er in Tübingen immatrikuliert und zum Magister promoviert .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", + "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", + "candidate_score": 0.6299, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10_12", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2032", + "psc_text": "in refectorio semper usque ad finem mensae, sed ante debet finiri lectio. Si vero fratres in labore sunt, et ibi manent, debet pleniter sicut in refectorio illis legi lectio. Si autem non fuerit generalitas, et non manserint, debet parum legi. Similiter si tantum manserint . . . parum legendum est. Similiter si hospes ante horam in refectorio manducaverit: si autem tales et tanti hospites fuerint, id est duo vel tres, parum legendum est, id est leviter; si autem plures, tantum usque prior innuat lectori finem facere. » Hujus rei aliqua ex parte praxim videre est apud Hariulfum in Chron. Centul. lib. IV, cap. 26, ubi de Gervino abbate piissimo scribit, quod in itinere constitutus (Spicil. tom. IV), « coena apparata, si accubuisset pransurus, lectionis auditione vel divinae legis meditatione implicari studebat. » His accedit quod de decanis villarum provisoribus extra monasterium suis in decaniis comedentibus habet Udalricus (Lib. III, c.", + "candidate_score": 0.629807, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_26", + "bdc_text": "und ab 1509 in Tübingen ( via moderna ) , wo er 1510 Magister , 1519 Doktor der Theologie , bald Ordinarius und 1522 zugleich Stifts- und Stadtpfarrer wurde .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1422", + "psc_text": "Statutis Lanfranci, aut Cluniacensis monasterii Consuetudinibus, quae agunt tantum de abbate, priore majore, decanis villarum provisoribus, priore claustrali, circatoribus, et puerorum magistris. In ordine etiam Cisterciensi decani nomen inauditum fuit, inquit Joannes Craesbeeck; officium tamen quod in priore conventuali residere videtur non inusitatum. Apud Cassinenses olim unus duntaxat post abbatem erat decanus: et post hunc vicedecanus, ut scribit Nicolaus de Fractura; sed cum Coelestinus papa V suos in Cassinensi monasterio introduxisset, « mutavit nomen decani, qui post ipsorum adventum vocatus est prior, » inquit Richardus a Paulo Augustino a Janua citatus ad Regulae c. 55. Et certe in Fossatensi S. Mauri monasterio priores etiam appellabantur decani, ut patet ex lib. Mirac. S. Baboleni abbatis c. 5 (Saec. II Bened., p. 595), ubi Robertus ejusdem monasterii modo prior, modo decanus appellatur. Sed hi proprie non erant decani prout a S. P. Benedicto ordinati sunt, quos tandem restituerunt Cassinenses edito hoc 339", + "candidate_score": 0.62975, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_90", + "bdc_text": "ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1171", + "psc_text": "toto aestatis tempore nullum omnino trium lectionum festum habeant, ut scribit cardinalis Bona (De Divina Psalm. cap. 18, § 4). Haec lectio, quam pueri apud Cluniacenses legebant ex Udalrico l. III, c. 8, apud Carthusienses cantor hebdomadarius ex Nova Collect. Statut., part. I, c. 16, ex Regulae praescripto memoriter, hoc est ex corde, sine libro recitanda est; adeoque brevis esse debet, brevior tamen aut prolixior pro brevitate aut prolixitate noctium. « Si quem autem movet, inquit Theodemarus (Epist. ad Carolum Magn.), quare B. Benedictus in aestatis tempore quotidianis diebus ad nocturnale officium unam tantum de Veteri Testamento lectionem legi praeceperit, cognoscat necdum eo tempore in Romana Ecclesia, sicut nunc leguntur, sacras Scripturas legi morem fuisse; sed post aliquod tempus hoc institutum esse sive a papa Gregorio, sive, ut ab aliis affirmatur, ab Honorio. » Unicam hic quaestionem movet Hildemarus, et post eum Bernardus Cass., Boherius, et Turrecremata, cur nimirum S.", + "candidate_score": 0.629662, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2676", + "psc_text": "Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi cultum adduxisset, proximas adhibuit curas ut publicas scholas constitueret, « in quibus, ut loquitur Mabillonius noster (Praef. ad saec. III Bened., n. 38), inculta et efferata gens paulatim duros mores deponeret, et mansuetioribus sanctioribusque exculta disciplinis, humanius saperet. Non ignorabat S. Bonifacius quantum id novitiae fidei interesset: eo curas suas direxit, et in Fritislariensi primum asceterio, postea in Fuldensi, tum Trajecti ad Rhenum, aliisque in locis publicas aperuit scholas. Atque ne id genus exercitii eo mortuo insuper haberetur, scripsit epistolam ad Fulradum, magnae tunc in regno Francorum auctoritatis, in haec verba: Deprecor celsitudinem regis nostri pro nomine Christi Filii Dei,", + "candidate_score": 0.62947, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_21_23", + "bdc_text": "Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.629119, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3353", + "psc_text": "Ita Petrum Abaelardum in Cluniacensi stabilitate firmata, ad altiorem gradum Petrus Venerabilis extulit, ut ipse docet ad Eloysam scribens. Ex hoc tamen loco Haeftenus recte infert (Lib. IV, tract. 2, disq. 5) communi jure peregrinum hunc monachum ultimo collocandum loco. Et certe in Regula SS. Serapionis, Macarii, Paphnutii, et alterius Macarii, haec lego (Cap. 13): « Ille vero monachus quantos fratres in alio monasterio invenerit, tantos se noverit habere priores; nec attendendum est qui fuit antea, sed probandum est qualis esse coeperit. » Caveat autem abbas ne aliquando de alio noto monasterio monachum ad habitandum suscipiat 804 sine consensu abbatis ejus, etc.] Haec fuit antiqua et constans priscorum monachorum praxis, conciliorum, summorum pontificum, monasticarumque regularum decretis confirmata. Concilium Agathense, cui praefuit S. Caesarius Arelatensis episcopus, ita habet (Can. 27): « Monachum nisi abbatis sui aut permissu, aut voluntate, ad alterum monasterium commigrantem, nullus abbas aut suscipere aut retinere praesumat. »", + "candidate_score": 0.629087, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_54_56", + "bdc_text": "Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 . September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2705", + "psc_text": "Absit ergo, absit ut scientiis coenobiorum inordinationes imputemus; absit ut propensionem ad sacras litteras, quas summi pontifices et concilia monachis commendant, relictam in monasteriis esse a daemone dicamus ad regularis observantiae subversionem. Longe aliter sentiebat videratque Adalbero, Augustensis Ecclesiae episcopus, qui rediens e monasterio S. Galli, ubi omnes tunc scientiae vigebant, et quod devotionis gratia visitarat, « interrogatus inter caetera aliquando a suis, inquit Ekkehardus Sanctigallensis monachus (In Vit. Notkeri Balbul., apud Boll. 6 April.), essetne nobiscum, ut fama vulgavit, religio cum doctrina, severitas cum disciplina? Caeteri, inquit, quid sentiant nescio, quod mihi animo est pronuntio: Unum ego sanctum, et hunc defunctum quaesivi; vivos autem, ut vere fratres fatear, sanctissimos inveni. Doctrinam vero illorum et disciplinam in virtutum eorum operibus videre est. Delectat me talium memorari, quos quidem ut iterum videam vix exspecto, etc. » Igitur si qui aliquando monachi scientiis dediti prolapsi sunt, id non scientiis, quibus a crimine", + "candidate_score": 0.628817, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2943", + "psc_text": "indutus erat ad carnem subduxit sibi interulam, eaque, prout velaminis quantitas permittebat, utrumque cadaver obvolvens, exhibet mortuis sepulturam, » quemadmodum scribit Petrus Damiani in ejus Vita. Caeterum nostris lineis uti camisiis, praeterquam forte infirmis, nunquam licuit. « Monachi, inquit Zacharias papa in epistola ad Pipinum et universos Franciae episcopos et abbates (Apud Bar., ann. 744), laneo indumento, juxta normam et regulam monasticae disciplinae, atque traditionem sanctorum probabilium Patrum, sine intermissione utantur; quia monachi ab omnibus illicitis debent abstinere. Apostolis autem divinum datum esse mandatum duas tunicas non habendi: tunicas dixit itaque laneas, non lineas. » Et antea S. Ferreolus in Regula praescripserat (Cap. 31) « ut monachus quamlibet delicati corporis linea ad nuda corporis non utatur. » Et S. Isidorus: « Lineo non oportet indui monachum. » In litteris etiam G. abbatis Mosomensis, et A. abbatis Marchianensis ad abbates S. Theoderici (Hist. ms. S. Theod., ad ann. 1279) et S.", + "candidate_score": 0.628733, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_89_91", + "bdc_text": "Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 . März 1535 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1211", + "psc_text": "» inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in ecclesia quam in refectorio dividat cantor. » Vide Udal. l. I, c. 1. Finem vero lectionum aut cera apposita, aut ungue codici impresso notabant: « Nullus ad terminum vel ceram apposuit, vel saltem unguibus quantulumcunque signum impressit; sed cuncti omnia quae legenda erant ita sibi nota facere curaverunt, ut quando inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse", + "candidate_score": 0.628701, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22_24", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_424", + "psc_text": "venerabilem Eigilem abbatem Fuldensem, qui, teste Candido in ejus Vita n. 22 Saec. IV Bened. part. I, « audiebat libenter consilium fratrum, et eorum collocutionibus saepissime fruebatur; sciebat enim scriptum: Omnia fac cum consilio; atque ideo non se sublimiorem, nec prudentiorem caeteris aestimabat, neque etiam inani tumore tractabat se consolatione alterius non indigere. » Sed inter alios maxime spectandus S. Stephanus abbas Obazinensis, qui, ut legitur in ejus Vitae lib. II, n. 14 Tom. IV Misc. Baluz., « Nihil quamvis parvum sine alterius consilio facere voluerit: quod si res in promptu esset, nec dilationem admitteret, ipse vero in praesenti non haberet nisi aliquem ex simplicibus fratribus, aut unum forte ex familia, non tamen vel ab illo consilium quaerere dubitabat. » Caeterum ut hoc caput paucis absolvam, S. Benedictus res majoris momenti omnium fratrum consilio; minora seniorum duntaxat; sed minima quae omni fere momento eveniunt, solius abbatis prudentiae submittit. CAPUT IV.", + "candidate_score": 0.628687, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_90", + "bdc_text": "ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1892", + "psc_text": "Hujus exceptionis varias rationes afferunt antiqui Regulae commentatores. Imprimis Hildemarus mentem suam ita explicat: « Consuetudo namque fuit in illa terra, sicut et hodie faciunt canonici, post missam statim incipere sextam. Voluit itaque B. Benedictus tollere hanc consuetudinem; ideo dixit usque ad missam sustineant, ut dum ante missam non audet lector manducare, facto intervallo propter illum illa consuetudo rumperetur. » Aliter Smaragdus: « Quod autem dicit usque ad missas sustineant, intelligitur usque ad missam principalem, quae ab omnibus solemniter canitur. Nam sunt plerique monachorum ministeriales, qui mane audiunt missam, et comedunt, et pergunt quo volunt, et dicunt se missas audisse, et ita comedisse: quod vitium praevidens, et prohibens B. Benedictus dixit: In diebus solemnibus usque ad missas sustineant. » Boherius vero in primo commentario: « Forte quia habent spectare lectorem mensae in hujusmodi mixto. Lector enim in fine missae majoris jejunus recipit licentiam, et benedictionem legendi; et tunc expone Solemnibus,", + "candidate_score": 0.628449, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2692", + "psc_text": "de accurata, qua obscuriores extricatioresque difficultates studiose elucidantur, intelligi debet. Quarto. Dicunt exemplum Christi et SS. apostolorum, qui nunquam studuisse, aliquando manibus laborasse leguntur, nullum studiis monachorum obicem afferre, cum infusam coelitus habuerint scientiam, quam ubi similiter acceperint monachi, libenter a studiis abstinebunt. Porro quod de labore apostolorum dicitur, solos Paulum et Barnabam respicere; nam caeteri apostoli nullum egisse opus manuum leguntur post adventum Spiritus sancti, ut docet Rupertus (Rupert. lib. III in Reg. S. Ben. cap. 5) et ante eum S. Augustinus (S. Aug. de Opere monach.). Imo quod Paulus laboravit, non necessitate, sed, ut ipse ait, ne quod Evangelio poneret impedimentum: « Infirmorum periculis, inquit S. Augustinus, ne falsis suspicionibus agitati, odissent quasi venale Evangelium, tanquam paternis maternisque visceribus tremefactus hoc fecit. » Qua eadem ratione S. doctor hortatur monachos ad laborem: « Miseremini ergo et compatimini, et ostendite hominibus, non vos in otio facilem victum, sed per", + "candidate_score": 0.628235, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_89_91", + "bdc_text": "Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 . März 1535 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2570", + "psc_text": "Quarto, cum loci necessitas vel paupertas exigeret ut ad fruges colligendas per se occuparentur, ex toto dimissum fuisse meridianum somnum, juxta illum conc. Aquisgranensis canonem (Can. 17): « Si necessitas fuerit fratres occupari in frugibus colligendis, constitutum legendi et meridie pausandi tempus praetermittitur. » Huic tamen statuto haud parebant Cistercienses monachi, etiam in agris dormientes, uti colligimus ex lib. Usuum, ubi de tempore secationis et messionis haec legimus (Cap. 84): « His temporibus solet conventus usque ad sextam laborare, et ante primam, si opus fuerit, exire, et extra monasterium prandere, et dormire, si necesse fuerit, cocus et lector mixtum sumere. » Idem permittit Regula SS. Pauli et Stephani his verbis (Cap. 11): « In campo vero quando messis colligitur, si meridie dormire licuerit, non divisi; sed in uno loco aut duobus locis dormiant. » Quinto, cum S. Benedictus dicat post sextam surgentes a mensa pausent in lectis suis, nullam videtur", + "candidate_score": 0.62819, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_52_54", + "bdc_text": "Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. . Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2396", + "psc_text": "Nicolaus de Fractura: « De homiliis sanctorum Patrum, et aliis moralibus, et de lib. Dialog. B. Gregorii, de vitis Patrum, et aliis similibus. » Ita sanctus Benedictus abbas Anianensis unum « ex sanctorum doctorum homiliis, quae in exhortationem monachorum sunt prolatae conjunxit librum; eumque omni tempore in vespertinis collectis legere jussit. » In codice vero Conchensis monasterii ad calcem ms. Regulae sancti Benedicti haec leguntur: « li sunt qui leguntur ad collationem: Ephrem, Pastoralis, liber de Aedificatione claustri, Vita Patrum, Dialogus Gregorii, Diadema Monachorum. » Non autem Eptaticum aut Regum. ] « Heptateucus, inquit sanctus Augustinus (Lib. II de Doct. Christ. cap. 8), continet quinque libros Mosis, librum Josue, et Judicum: nam quod spectat ad librum Ruth, magis ad Regnorum principia videtur pertinere. » Per hoc autem quod dicit Eptaticum aut Regum, infit Hildemarus, 572 significat illos libros qui similes sunt illis, id est qui sub allegoricis figuris conscripti sunt.", + "candidate_score": 0.628084, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2933", + "psc_text": "Usuum, cap. 70, manifestum est: testaturque Julianus Varnerius vidisse se anno 1612 in monasterio Clarevallensi tunicam assutum habentem caputium quadratum, manicas ad brachii longitudinem, et ita latas ut duo pugna capere possent, quam ad instar tunicae S. Bernardi factam esse asserebant. In statutis quoque Lanfranci praescribitur, ut novitius capitio assuto tunicae induatur. Et tamen S. Hildegardis tunicam describit laneam, « et aliquantulum cuculla constrictiorem, sed circa crura aliquantulum largiorem, et ad pedes tendentem, brachialiis nec multum amplis, nec multum constrictis, ad manus tendentibus; imo autem gyrone in utroque latere sub ascella deorsum descendente, quae desuper caputio carebat. » Et Bernardus Cassinensis, « tunicam vero, inquit, appellamus illam quam sub cuculla portamus, corpus nostrum utrinque tegentem, sed caputio carentem, cum manicis mediocriter et mensurate longis. » Similiter et Boherius: « tunica est vestis quam subtus habitum portamus, corpus utrinque tegens, sed caputio carens, sed manicis mediocriter mensuratis et longis. Hoc apud", + "candidate_score": 0.627892, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_52_54", + "bdc_text": "Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. . Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.627552, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_21_23", + "bdc_text": "Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2684", + "psc_text": "monasteriis resuscitarent. » Eapropter ab Alfredo rege e Gallia evocatus in Angliam fuit Grimbaldus, postea abbas Wintoniensis, « ut litteraturae studium in Anglia sopitum et pene emortuum sua suscitaret industria, » inquit Willelmus Malmesburiensis (Lib. II de Gest. Angl. reg., cap. 4). Eadem ratione, « transmisso S. Oswaldus (Vita 2 S. Osvald., n. 20, saec. V Benedict.) ocius nuntio, quemdam virum nominatissimum Abbonem, qui liberalium artium notitiam imis hauserat medullis, de coenobio Floriacensi evocatum, apud Ramesiam scholas regere, et novellas recentis hortuli sui insitiones doctrinae suae rore rigare constituit. » Eodem saeculo Fulco Rhemensis archiepiscopus, qui in Sithiensi seu S. Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo", + "candidate_score": 0.627172, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_52_54", + "bdc_text": "Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. . Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3575", + "psc_text": "praxis ad supremum perfectionis fastigium perducit. Comprobatus. ] Neque enim simplex suspicio hic sufficere debet. Admoneatur verbis usque quater. ] Idque secreto, secundum Bernardum Cassinensem, et quidem ab abbate, juxta Boherium. Nam simplex monachus bis, decanus ter, praepositus quater admoneri debet. Si non emendaverit, adhibeatur ei correctio disciplinae regularis. ] Quasi diceret, inquit Hildemarus, « Si per quatuor vices fuerit admonitus, et se non emendaverit, ducatur per gradus, hoc est publica correptio, excommunicatio, nimiis jejuniis, si dignus est, flagello, deinde oratio, postea ejiciatur de ordine praepositurae, postea expellatur. » Idem habent Bernardus Cassinensis, Boherius et Turrecremata. Quod si neque sic correxerit, tunc dejiciatur de ordine praepositurae. ] Ita praepositum quemdam superbia elatum aliquando deposuisse dicitur Benedictus abbas Anianensis in ejus Vita, auctore Ardone, n. 24 (Saec. IV Ben., part. I). Causas vero seu rationes hujusmodi depositionis praepositi declarat Gregorius papa IX in bulla ad Cluniacenses his verbis: « Conventuales quoque", + "candidate_score": 0.62689, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_89_91", + "bdc_text": "Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 . März 1535 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1140", + "psc_text": "etiam de nostris legimus in lib. II de Gestis SS. Rotonensium cap. 5. Porro licet Petrus Boherius hunc locum exponens dicat in hac expresse Regula non contineri, num standum an sedendum sit quando psalmi canuntur, ex his tamen S. Benedicti verbis satis apposite intulit Menardus, instituti nostri monachis inter psallendum esse standum: qui enim jubentur sedere dum leguntur lectiones, prius stetisse psallendo necesse est, quod confirmat ex Reg. cap. 60: Concedatur ei post abbatem stare et benedicere, et ex cap. 63: Sic accedat ad pacem, ad communionem, ad psalmum imponendum, in choro standum. Nam licet stare non semper pro corporis erectione, sed pro praesentia aliquando sumatur, ut cum dicitur sunt de hic stantibus, nihil tamen vetat hic illo sensu accipi: si enim sedissent, naturali loquendi ratione dixisset: Concedatur ei post abbatem sedere, et sic accedant ad pacem . . .in choro sedendum, etc. Atque haec fuit veterum monachorum praxis, quam", + "candidate_score": 0.62683, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", + "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", + "candidate_score": 0.62675, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22_24", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3581", + "psc_text": "25 Januar.). In Tegernsensi S. Quirini Fromundus janitor unus ex praecipuis coenobii sui monachis fuisse colligitur ex epistola quam scripsit ad Theodulum episcopum (Anal. tom. IV), qua se excusat quod ratione sui officii ad synodum proficisci haud potuerit. Idem dicendum de Ingelbaudo Vindocinensi portario (Miscel. Bal. tom. II), qui cum Frotmundo priore pro causis sui monasterii ad urbanum papam II missus fuit. Sed his missis ad Regulae textum veniamus. Ad portam monasterii. ] Ex primo hujus capitis vocabulo Haeftenus (Lib. III, tract. 7, disq. 5) colligit ex mente S. legislatoris non plures in monasterio, sed unicam duntaxat januam esse constituendam; id quod etiam statuit Justinianus imperator in novella 133: « Et primum quidem ne monasterium multos habeat aditus, sed unum tantum, aut duos forte. » Ponatur senex sapiens. ] « Notandum, inquit Smaragdus, quia non dixit: Ad portam ponatur senex aetate; sed ait: Ponatur senex moribus sapiens: ubi datur intelligi", + "candidate_score": 0.626716, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_29_31", + "bdc_text": "Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot . Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen . Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3385", + "psc_text": "De viris alterius religionis non recipiendis, quod ita incipit: « Alterius religionis viros in hac religione recipi omnino prohibemus. » Scio equidem aliquos cum laude ad strictiora monasteria transfugisse: sed ne quis de eorum sibi blandiatur exemplo, scio etiam multo plures ad suam et aliorum confusionem id tentasse. Querebatur olim ea de re S. Bernardus ad Guillelmum abbatem scribens hoc modo (Apolog. ad Guil.): « Scio nonnullos de aliis congregationibus et institutionibus ad nostrum ordinem pervolasse, pulsasse, intrasse; qui hoc quidem agendo suis scandala reliquerunt, et nobis nihilominus attulerunt, dum quantum illos sua temeraria discessione, tantum nos turbaverunt sua misera conversatione, quoniam superbe spreverunt quod tenebant, et temere praesumpserunt quod non valebant. « Vide Haeft. l. IV, tr. 2, disq. 6, et Goffrid. Vindoc. l. IV, epist. 2. Tertio, his qui ex regulari et ordinata congregatione cum summi pontificis licentia transeunt ad laxiora, responderi forte merito posset quod S. Bernardus", + "candidate_score": 0.626623, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1647", + "psc_text": "at Pater monasterii, videns ejus humilitatem, a Domino cor ejus intellexit visitatum, et ad portam eum collocavit, praebendo victum quotidianum. » Postea vero, probata ejus poenitentia sinceraque virtute ex miraculo sancti Bertini, fratres « statim sine mora eum in priorem revocavere locum. Porro licet habitu monastico statim ut redierant revestitos fuisse appareat, aliquibus tamen saltem in locis eis denegabatur, ut patet ex praefato lib. Mir. S. Bercharii, ubi praedictus Hugo, Dervensis monachus, tandem morbo correptus, « auxilium fratrum statim revocare coepit, ut eum quam citissime habitu monastico renovarent. » Antiqua etiam Cartusiensium statuta decernunt (Part. II, cap. 31, n. 41), ut « omnibus expulsis et fugitivis, si fieri potest commode, habitus auferatur, vel ad minus detruncetur, exceptis fugitivis, qui ad alium ordinem litteras accipiunt de non repetendo: clericus ergo cucullam, laicus caputium deponat et barbam. » Sed ex tertia statutorum compilatione (Cap. 10, n. 6) « apostatae ante omnia ad", + "candidate_score": 0.626595, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_86_88", + "bdc_text": "Stuͦtgardię , Herrenbergę , Canstatt etc. missa papistica prorsum extincta est ; non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1304", + "psc_text": "Regulae Benedictinae haec verba et missae sint ita reddit: Et soient dites messes, c' est-à-dire l' oraison dominicale, le Credo, les prières, et la collecte propre à icelle heure, lesquelles par singulière efficacité sont envoyées à Dieu le Souverain, etc. Joannes Craesbeeck: « Missae sint, hoc est orationes fiant, et mittantur ad Deum tum a singulis privatim, et submisse dicentibus Pater noster, etc; tum communiter uno sacerdote collectam clare recitante; dicuntur enim orationes nostrae missae, » etc. Hugo Menardus: « Missae hoc loco collectae sunt seu orationes, quae juxta Cassianum ad finem cujusque psalmi dicebantur a sacerdote, quarum 310 mentionem tantum facit in fine horarum S. P. Benedictus brevitatis causa, tanquam rei suis monachis vulgaris et tritae, quemadmodum postea agit de brevi oratione veluti obiter et per transennam, tanquam de re monachis nota, quae majori explicatione non indigeat. Vel certe dicendum S. P. Benedictum juxta aliorum morem quem supra declaravimus", + "candidate_score": 0.626505, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.626287, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_52_54", + "bdc_text": "Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. . Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1551", + "psc_text": "in Veteri Testamento ita praecipitur, ut si leprosus fuerit, maneat extra castra; si autem non fuerit, maneat in castris. Illa lepra significat illa peccata pro quibus extra Ecclesiam fieri debet. Similiter et pollutio majorum peccatorum tenet figuram sicut lepra; per castra autem intelligitur Ecclesia. » Et ad cap. 27: « Magnum studium debet esse abbati de illo excommunicato, ne contingat ante mori, quam reconcilietur; quia si ante, quod absit, mortuus fuerit, secundum canonicam auctoritatem pro eo sacrificium offerri non debet, etc. » Quod confirmari posset exemplo sanctimonialium quas S. P. Benedictus excommunicavit. Econtra tamen S. Hildegardis, Columbanus Uranx in ms. comm., Silvanus Razzi Camaldulensis monachus, Julianus Parisius in libro de Prima vivendi Ratione Cisterc. part. II, c. 6, sect. 1; Nicolaus Bravus, Joannes Bona cardinalis de Divina Psalmod, c. 3, § 4, n. 1, censent 370 S. Benedictum non de ecclesiastica, sed de regulari tantum excommunicatione locutum fuisse, his praecipue", + "candidate_score": 0.626241, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10_12", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.626228, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_29_31", + "bdc_text": "Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot . Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen . Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3313", + "psc_text": "presbyteris textum hunc intelligendum esse docet ac probat antiqua monasteriorum nostrorum praxis; nam, ut scribit Petrus Venerabilis (Lib. II, epist. 11), « solebant clerici diversorum ordinum, canonici diversarum professionum, et ipsa Ecclesiae cacumina, episcopi dico, pontificalem dignitatem pro abjecta monachorum vilitate commutare, et de summis ecclesiasticorum honorum gradibus, ad humilem se hujus propositi ordinem inclinare. » Cui exemplo esse possunt S. Arnulfus Metensis, S. Claudius Bisuntinus, SS. Wulframnus et Amatus Senonenses, S. Hidulfus Trevirensis, Leydradus Lugdunensis, Adalbertus Bohemorum apostolus, Leo Ravennensis, Petrus Damiani Ostiensis, Brunus Signiensis, et alii quamplurimi, qui dimissis pontificalibus insignibus, humilem in claustro monachorum habitum gestare non dubitarunt. In monasterio se suscipi rogaverit. ] Acute observat Haeftenus S. P. Benedictum non, ut superius, dixisse converti voluerit, sed se suspici rogaverit; quia censentur clerici jam a saeculo conversi, cum clericalem statum arripiunt: quod probat ex concilio Cabillonensi, c. 5, quo prohibetur, « ne saeculares, qui nondum sunt ad", + "candidate_score": 0.626206, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_52_54", + "bdc_text": "Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. . Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1065", + "psc_text": "propter silentii nocturni religionem, quam ea ratione non violare impossibile fuisset, nisi cum Bernardo Cassinensi intelligamus de psalmorum silenti sibimet decantatione: licet eam fuisse communem et pene generalem ordinis nostri per X, XI et XII saeculum consuetudinem pro comperto habeatur. Quarto, dico S. Benedictum hoc loco duo attigisse, lectiones et psalmos: multum autem in eam propendeo sententiam, quae tenet S. Patrem praescripsisse ut rudiores cantandas sive recitandas publice lectiones privatim praeviderent, et Psalterium ipsum memoriter discerent 251, maxime cum nondum inventa arte typographica, mss. codices multis referti mendis in infinitos errores inter legendum juniores et imperitos inducerent, morisque fuerit apud veteres monachos Psalterium memoriter discere: nam meditari apud antiquos saepe sumitur pro simplici lectione, ut in secunda Regula SS. Patrum cap. 5, sive pro studio; unde antiqua versio Gallica ms. Conchensis monasterii hunc Regulae textum ita vertit: Le temps qui reste après vigile soit occupé à dire Psautier ou à", + "candidate_score": 0.625854, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22_24", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.625731, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10_12", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.625703, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_21_23", + "bdc_text": "Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_998", + "psc_text": "probatissimos habitum aliquando conspeximus; sed ne discretionis quidem aut scientiae gratiam consecutum. » Eamdem rationem adducit lib. I, cap. 3, et lib. II, cap. 18; et S. Basilius Regul. brev., interrog. 138; et S. Bern. de Grad. humil. cap. 14. Quarta ratio secundum Boherium est, quod singularis monachus abnegatam in professione propriam voluntatem iterum sibi vindicat, contra id quod promisit; quo nomine apud suos conqueritur S. Bernardus (Serm. 19, in Cant.): « Non vultis esse communi contenti vita, non sufficit vobis regulare jejunium, non solemnes vigiliae, non imposita disciplina, non mensura quam partimur vobis in vestimentis et alimentis: privata praefertis communibus; qui vestri curam nobis credidistis, quid rursus de vobis vos intromittitis? Nam illam, qua toties Deum conscientiis vestris testibus offendistis, propriam scilicet voluntatem ecce nunc iterum magistram habetis, non me; illa vos naturae docet non parcere, rationi non acquiescere, non obtemperare seniorum consilio vel exemplo, non obedire nobis. »", + "candidate_score": 0.625702, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_89_91", + "bdc_text": "Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 . März 1535 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1191", + "psc_text": "Quo perdicto, legat abbas lectionem de evangelio. ] 281 Idque cum planeta, orario, duobus candelabris, et thuribulo, ex Hildemaro, et Ruperto l. II in Regulam S. Benedicti, cap. 7, quem ritum retulimus in l. II de Antiquis monach. Rit., c. 1. Lectionem etiam S. Evangelii abbati, aut eo absente praepositis per vices committit Magister in Regulae cap. 46, qua de observatione laudatur Gervinus, abbas Centulensis, ab Hariulfo in Chron. l. IV, c. 26. Multis tamen jam abhinc saeculis usus invaluerat, ut non abbas, sed sacerdos hebdomadarius Evangelium legeret: cujus consuetudinis rationem reddit Smaragdus his verbis: « Dicit enim: Incipiat abbas hymnum, lectionemque Evangelii legat. Tamen non haec omnes debent valentque facere abbates: sunt enim qui aut impediente culpa non debent, aut impossibilitate nocente non valent. Igitur sunt abbates qui nec sacerdotis nec levitae funguntur ministerio, et ideo nec sacrosanctum legere possunt Evangelium; cantoris non gestant officium, et ideo non possunt", + "candidate_score": 0.6257, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_52_54", + "bdc_text": "Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. . Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1210", + "psc_text": "videre est in lib. I de Ecclesiastica Cura Caroli Magni, in cujus cap. 7 haec leguntur: « Finem vero lectionis sono gutturis designavit (Carolus imperator), ad quem universi ita intente suspensi erant, ut sive finita sententia, sive in media distinctione, sive subdistinctione significaret, nullus sequens superius aut inferius inciperet quantumcunque incongruum initium vel finis videretur. » In plurimis tamen monasteriis usus obtinuerat ut pridie lectiones terminarentur ab uno aliquo cui haec cura demandata erat, qui singulis indicabat lectoribus quid quantumque quis legere deberet. Hic erat ut plurimum cantor sive armarius: « Lectiones ab armario pridie ante sint terminatae et correctae, » inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in", + "candidate_score": 0.625687, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_52_54", + "bdc_text": "Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. . Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.625669, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_19", + "bdc_text": "und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.62545, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_90", + "bdc_text": "ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2035", + "psc_text": "etiam arridet; quamvis sollicitos maxime in praevidendis lectionibus velim lectores, certumque ad id muneris olim tempus illis assignatum legamus (Cap. 37): « Ad matutinalem, et ad majorem missam, inquiunt Divionenses S. Benigni Consuet mss., accipiens librum in quo legendum est, et 487 secedens in minorem chorum, praevidet lectionem. Quod si juvenis est adhuc in custodia positus, tunc non secedit; sed quantum praevidet, praevidet in majori choro. » Aliquid hujusmodi habet Udalricus lib. II, cap. 34. Et ms. Rituale Affligeniensis monasterii (Apud Haef. lib. X, tract. 2, disq. 2): « De hebdomadario lectore hoc sciendum, et quod infra ambas missas matutinalem scilicet et majorem, lectionem suam praevideat, et affirmat sedens in posteriori loco ubi videri valeat a conventu: et siquidem junior est, aut minus in legendo exercitatus, advocetur aliquis seniorum qui lectionem ejus auscultet, et accentuare doceat secundum usum monasterii observatum. » Id olim in Corbeiensi monasterio praestabat in sacristia, ut", + "candidate_score": 0.625434, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_21_23", + "bdc_text": "Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3539", + "psc_text": "regularis. Quod si neque sic correxerit, tunc dejiciatur de ordine praepositurae, et alius qui dignus est in loco ejus subrogetur. Quod si et postea in congregatione quietus et obediens non fuerit, etiam de monasterio expellatur. Cogitet tamen abbas se de omnibus judiciis suis Deo reddere rationem, ne forte invidiae aut zeli flamma urat animam. COMMENTARIUS. 849 De praeposito monasterii duo potissimum hic tractat S. Benedictus, qualiter ordinandus sit, et quomodo corrigendus, si repertus fuerit vitiosus. Quid autem sit praepositus, quae institutionis ejus causae, quae munia, quae virtutes, aut omnino tacuit, aut ita leviter tetigit, pene ut praeteriisse videatur. Quapropter antequam S. Regulae textum expendamus, isthaec aliunde repetere duximus operae pretium. Praepositus itaque, si vim nominis attendamus, idem significat quod praelatus; eoque nomine apud Romanos appellabatur regii satellitii praefectus, ut patet ex Theophilacto Simocatta (Lib. IV, c. 15): « Satellitii regii principem, quem praepositum appellare Romani solent, Martyropolim misit. » Apud", + "candidate_score": 0.625413, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_89_91", + "bdc_text": "Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 . März 1535 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1892", + "psc_text": "Hujus exceptionis varias rationes afferunt antiqui Regulae commentatores. Imprimis Hildemarus mentem suam ita explicat: « Consuetudo namque fuit in illa terra, sicut et hodie faciunt canonici, post missam statim incipere sextam. Voluit itaque B. Benedictus tollere hanc consuetudinem; ideo dixit usque ad missam sustineant, ut dum ante missam non audet lector manducare, facto intervallo propter illum illa consuetudo rumperetur. » Aliter Smaragdus: « Quod autem dicit usque ad missas sustineant, intelligitur usque ad missam principalem, quae ab omnibus solemniter canitur. Nam sunt plerique monachorum ministeriales, qui mane audiunt missam, et comedunt, et pergunt quo volunt, et dicunt se missas audisse, et ita comedisse: quod vitium praevidens, et prohibens B. Benedictus dixit: In diebus solemnibus usque ad missas sustineant. » Boherius vero in primo commentario: « Forte quia habent spectare lectorem mensae in hujusmodi mixto. Lector enim in fine missae majoris jejunus recipit licentiam, et benedictionem legendi; et tunc expone Solemnibus,", + "candidate_score": 0.625401, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_89_91", + "bdc_text": "Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 . März 1535 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2035", + "psc_text": "etiam arridet; quamvis sollicitos maxime in praevidendis lectionibus velim lectores, certumque ad id muneris olim tempus illis assignatum legamus (Cap. 37): « Ad matutinalem, et ad majorem missam, inquiunt Divionenses S. Benigni Consuet mss., accipiens librum in quo legendum est, et 487 secedens in minorem chorum, praevidet lectionem. Quod si juvenis est adhuc in custodia positus, tunc non secedit; sed quantum praevidet, praevidet in majori choro. » Aliquid hujusmodi habet Udalricus lib. II, cap. 34. Et ms. Rituale Affligeniensis monasterii (Apud Haef. lib. X, tract. 2, disq. 2): « De hebdomadario lectore hoc sciendum, et quod infra ambas missas matutinalem scilicet et majorem, lectionem suam praevideat, et affirmat sedens in posteriori loco ubi videri valeat a conventu: et siquidem junior est, aut minus in legendo exercitatus, advocetur aliquis seniorum qui lectionem ejus auscultet, et accentuare doceat secundum usum monasterii observatum. » Id olim in Corbeiensi monasterio praestabat in sacristia, ut", + "candidate_score": 0.625387, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_58_60", + "bdc_text": "Spätestens von 1510 an wirkte er als Ordinarius für Kirchenrecht . Als Gelehrter und Lehrer war sein Ansehen groß , doch außer zwei Gutachten aus dem Jahre 1495 ist von seinen Arbeiten nichts erhalten. - Lit. : Karl Konrad Finke , Die Tübinger Juristenfakultät 1477-1534 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.625344, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_82_84", + "bdc_text": "Urkunden zur Geschichte der Universität Tübingen aus den Jahren 1476 bis 1550 , [ hg. v . Rudolf Roth] , Tübingen 1877 , S. 177. , ubi omnibus in commune praelegatur Aristoteles , praelegantur bonę literaeZum Wechsel vom mittelalterlichen zum humanistischen Lehrplan in Tübingen vgl . Urkunden , aaO , S. 189f. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2662", + "psc_text": "Cosmographiae quoque notitiam vobis percurrendam esse non immerito suademus, ut loca singula, quae in libris sanctis legitis, in qua parte mundi sint posita, evidenter agnoscere debeatis. » Inter alios vero Julii oratoris libellum de Cosmographia, Marcellini Constantinopolitanam Hierosolymitanamque descriptionem, et Ptolomei Cosmographiam laudat: alteroque post capite (Cap. 27): « Illud quoque, infit, commonendum esse credidimus, quoniam tam in sacris litteris quam in expositoribus doctissimis multa per schemati, multa per definitiones, multa per artem grammaticam, multa per artem rhetoricam, multa, per dialecticam, multa per disciplinam arithmeticam, multa per musicam, multa per disciplinam geometricam, multa per astronomicam intelligere possumus. » Postea consolatus quorumdam simplicitatem fratrum, qui ad arduum adeo studium haud possunt assurgere, subdit (Cap. 28): « Verumtamen nec illud Patres sanctissimi decreverunt, ut saecularium litterarum studia respuantur, quia exinde non minimum ad sacras Scripturas intelligendas sensus noster instruitur: si tamen divina gratia suffragante, notitia ipsarum rerum sobrie ac rationabiliter inquiratur, non", + "candidate_score": 0.625313, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10_12", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1210", + "psc_text": "videre est in lib. I de Ecclesiastica Cura Caroli Magni, in cujus cap. 7 haec leguntur: « Finem vero lectionis sono gutturis designavit (Carolus imperator), ad quem universi ita intente suspensi erant, ut sive finita sententia, sive in media distinctione, sive subdistinctione significaret, nullus sequens superius aut inferius inciperet quantumcunque incongruum initium vel finis videretur. » In plurimis tamen monasteriis usus obtinuerat ut pridie lectiones terminarentur ab uno aliquo cui haec cura demandata erat, qui singulis indicabat lectoribus quid quantumque quis legere deberet. Hic erat ut plurimum cantor sive armarius: « Lectiones ab armario pridie ante sint terminatae et correctae, » inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in", + "candidate_score": 0.625198, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2686", + "psc_text": "in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere liceat. Et notandum quia nullum nisi post quintum decimum aetatis suae annum in probatione ponere licet. » Hujus statuti praxim videre est in Vita S. Hildegundis virginis, n. 21, ab auctore coaevo scripta (Boll. 20 April.): quae sub virili habitu, mutato proprio nomine in Joseph, Schonaugiense virorum monasterium ordinis Cisterc. ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper", + "candidate_score": 0.624933, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10_12", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3170", + "psc_text": "Ex chartulario Bellilocensi. Ego frater Geraldus promitto stabilitatem meam loci istius secundum Regulam S. Benedicti et SS. apostolorum Petri et Pauli, in praesentia Domini Geraldi abbatis, et caeterorum fratrum: et cedo aliquid de rebus meis ad istud monasterium quod est constructum in honorem S. Petri, ubi vir venerabilis Geraldus abbas praeesse videtur. Ex Smaragdo. Ego ille in hoc monasterio sancti illius promitto stabilitatem meam, et conversionem morum meorum, et obedientiam secundum Regulam S. Benedicti coram Deo et sanctis ejus. Ex Udalrico, lib. II, cap. 27. 757 Ego frater promitto stabilitatem monachi, et conversionem morum meorum, et obedientiam secundum Regulam S. Benedicti coram Deo et sanctis ejus, in hoc monasterio, quod est constructum in honore BB. apostolorum Petri et Pauli, in praesentia domni N. abbatis. Ex ms. codice S. Dionysii in Francia. Ego frater N. humilis monachus monasterii S. Dionysii in Francia, Parisiensis dioecesis, voveo et promitto Deo, B. Mariae, B.", + "candidate_score": 0.624886, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_86_88", + "bdc_text": "Stuͦtgardię , Herrenbergę , Canstatt etc. missa papistica prorsum extincta est ; non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2221", + "psc_text": "aliter quam minutae saltem dentium ministerio carnes manducari possent. Sed huic morbo remedium afferre conatus est Gregorius papa IX hoc edito statuto (In Constit. pro monac. Benedict.): « Et sicut interdicimus esus carnium, ita farsaturas de certis carnibus denegamus. » Quod autem hic de carnibus minutis dicitur, idem de adipe asserendum est: « De pinguedine, inquit Hildemarus, scimus quia caro quadrupedum est, manifestum est quia non est manducanda. » Ejus tamen usum monachis indulsit concii. Aquisgran. concedens (In cap. 36), « ut fratres aliquid pinguedinis in victu quotidiano habeant, excepta sexta feria, et diebus octo ante Natale Domini, et a Quinquagesima usque ad Pacha. » Quod statutum paulo restrinxere postea Cluniacenses, in Septuagesima adipem cum alleluia sepelientes, quae consuetedo in omnibus passim monasteriis recepta fuit, ut videre est in Concordia Dunstani, in Statutis Lanfranci, in mss. Germaniae Consuetudinibus, et in libro Usuum Beccensium. Imo toto etiam Adventu adipem auferunt Dunstanus,", + "candidate_score": 0.624849, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_52_54", + "bdc_text": "Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. . Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3143", + "psc_text": "Regula per ordinem. ] Juxta priscorum monachorum instituta, quae venientibus ad conversionem, ut sciant ad quid ingrediuntur, legi Regulam mandant, ut videre est in Regula tertia SS. Patrum, cap. 1; in Regula S. Caesarii ad virgines in recapitulatione, cap. 8; in Regula S. Aureliani, cap. 1; S. Ferreoli, cap. 5; Tarnatensis monasterii, cap. 1, et Magistri. A quibus, si S. Caesarium excipias, in hoc rantum differt S. Benedictus, quod illi semel tantum introeunti sive admisso legendam decernunt Regulam; S. Benedictus vero ter in ipso probationis anno; cujus statutum renovavit Gregorius papa IX in Constitutione pro monachis Benedictinis, decernens, ut admittendis « novitiis dura praedicentur et aspera; et eisdem admissis legatur, et exponatur regula ter in anno, probationis terminis a B. Benedicto constitutis. » Hanc lectionem fieri per ordinem S. Pater instituit, quod Bernardus Cassinensis exponit, ut non sit « superficialis, sed diligens, et expositiva, et intelligibilis. Et hoc est, inquit,", + "candidate_score": 0.624848, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_54_56", + "bdc_text": "Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 . September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2702", + "psc_text": "propter frequentes et perpetes in regno principum discordias, omnis antiquorum Patrum deperit instituta traditio (Cap. 1 saec. IV Bened.). » Additque: « Tunc etiam et alia monasteria sunt suo honore privata, nudatae rebus ecclesiae, et plurimae subversae. » Nec magis eis favet quem citant truncatus concilii Vernensis canon; quem, ut plene intelligatur, plenum et integrum hic referre opus est: « In locis sanctis, hoc est monasteriis, alios studio, nonnullos desidia, multos necessitate victus et vestimenti a sua professione deviare comperimus (Cap. 12). » Hoc in canone studium opponitur necessitati; necessitas vero non opponitur nisi spontaneae voluntati; studium igitur hic loci non pro litterario exercitio sumitur, sed pro corrupta animi propensione in malum. Atque eo sensu Vernensis concilii canonem Gallice reddidit qui nuper dissertationem de hemina vini Benedictina vulgavit, vir doctissimus, ubi sic loquitur (In resp. ad object., n. 6): Le concile de Vernon tenu sous Charles le Chauve témoigne qu'", + "candidate_score": 0.624808, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_89_91", + "bdc_text": "Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 . März 1535 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1015", + "psc_text": "praecipimus; vicos, castella, civitates peragrare prohibemus, et a populorum praedicatione omnino cessare censuimus. » Et novissime concilium Tridentinum (Sess. 5, in decret. de Ref., c. 2): « Regulares cujuscunque ordinis, nisi a suis superioribus de vita, moribus et scientia examinati et probati fuerint, etiam in ecclesiis suorum ordinum praedicare non possint: cum qua licentia personaliter se coram episcopis praesentare, et ab eis benedictionem petere teneantur antequam praedicare incipiant. In ecclesiis vero quae suorum ordinum non sunt, ultra licentiam suorum superiorum, etiam episcopi licentiam habere teneantur, sine qua in ipsis ecclesiis non suorum ordinum nullo modo praedicare possint. » His accedit S. Bernardi auctoritas (Serm. 64, in Cant.): « Publice praedicare nec monacho convenit, nec novitio expedit, nec non misso licet. » Gilberti de Hoillandia (Serm. 18 in Cant.): « Nemo praedicationis officium assumat, nemo sibi sumat honorem nisi vocatus a Deo. » Et certe recte argumentatur auctor Sermonum ad Fratres", + "candidate_score": 0.624733, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_89_91", + "bdc_text": "Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 . März 1535 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1067", + "psc_text": "eos praecipuum fuisse constat; unde etiam Hildemarus nolenti vigilare fratri, et nihil se adjuvante Domino indigere dicenti, « Abbas, inquit, talem propositionem debet proponere, quam ille frater non possit solvere, ut humilietur, » aliquem scilicet Scripturae locum perdifficilem cujus sensum frater ille negligens et superbus ignoret. Sexto, denique non sic credo Scripturae studium aliaque quae diximus a S. Benedicto praecipi, ut orationi vacare valenti, quod Deus dat exsequi, permissum non fuerit, maxime cum prolixius orare volentem in oratorio remorari infra permittat. Atque ita Oddo Aeduensis monachus usu habuisse dicitur (In Vita S. Hugon., n. 11, saeculo V) « post expletionem matutinalis synaxis, ut B. permittit Benedictus in oratorio peculiaris orationis gratia remorari. » Quod vero S. Pater ait a fratribus qui Psalterii vel lectionum aliquid indigent, sic intelligit Menardus, ut fratres qui Psalterio aut lectione non indigent, liberas hoc per intervallum horas habeant, quia non omnia dici momenta S. Pater", + "candidate_score": 0.624651, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22_24", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2702", + "psc_text": "propter frequentes et perpetes in regno principum discordias, omnis antiquorum Patrum deperit instituta traditio (Cap. 1 saec. IV Bened.). » Additque: « Tunc etiam et alia monasteria sunt suo honore privata, nudatae rebus ecclesiae, et plurimae subversae. » Nec magis eis favet quem citant truncatus concilii Vernensis canon; quem, ut plene intelligatur, plenum et integrum hic referre opus est: « In locis sanctis, hoc est monasteriis, alios studio, nonnullos desidia, multos necessitate victus et vestimenti a sua professione deviare comperimus (Cap. 12). » Hoc in canone studium opponitur necessitati; necessitas vero non opponitur nisi spontaneae voluntati; studium igitur hic loci non pro litterario exercitio sumitur, sed pro corrupta animi propensione in malum. Atque eo sensu Vernensis concilii canonem Gallice reddidit qui nuper dissertationem de hemina vini Benedictina vulgavit, vir doctissimus, ubi sic loquitur (In resp. ad object., n. 6): Le concile de Vernon tenu sous Charles le Chauve témoigne qu'", + "candidate_score": 0.624636, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_21_23", + "bdc_text": "Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2668", + "psc_text": "superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec. II Ben.), ubi sub finem saeculi VI « ingrediens laudabilis Agilus aevum pueritiae, committitur Eustasio probatae religionis viro, sacris litteris erudiendus, cum aliis nobilium virorum filiis, qui postea ecclesiarum praesules exstiterunt, » quemadmodum habet anonymus in Vita sancti Agili num. 1. Ex his recensent Agnohaldum Laudunensem, Acharium Noviomensem, Audomarum Tarvanensem, et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque", + "candidate_score": 0.624622, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3004", + "psc_text": "sint usui; alioquin quid pauperibus erogaretur? Aliam S. P. addit rationem, cur vetera reddi debeant, scilicet, ut omnis in fratribus amputetur superfluitas; unde et subjungit: Sufficit enim monacho duas tunicas et duas cucullas habere, etc.] Tres tunicas cum una cuculla S. Isidorus concedit (Reg. S. Isid. c. 13); tres tunicas et duas cucullas villatas S. Fructuosus (Fruct. c. 4). Nec refert quod Christus in Evangelio dicat, neque duas tunicas habeatis; nam, ut recte exponit S. Ferreolus, « duas tunicas intelligere debemus non numero, si propter hiemem necessariae esse viderentur; sed supra usum, si reservatae fuerint, computari. » Propter noctes. ] Id quod duobus modis intelligi posse docet Bernardus Cassinensis, « vel quia de nocte frigidior aer solet esse; et ideo pluribus vestimentis egemus: vel quia vestiti jacentes aliquas superfluitates naturae non studiose procuratas emittere solent, et ideo vestis est abluenda, nec oportet nudum monachum remanere. » Idem dicunt Nicolaus de", + "candidate_score": 0.624556, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_29_31", + "bdc_text": "Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot . Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen . Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3256", + "psc_text": "Illa autem vestimenta quibus exutus est, reponantur in vestiario conservanda. ] Idem praescribit Regula Magistri, cap. 90. Eamdem etiam praxim de Aegyptiis et Tabennensibus refert Cassianus, lib. IV, cap. 6. De Tabennensibus res constat ex Regula S. Pachomii, art. 26, et ex Paralippomenis ad ejus Vitam apud Bollandum, ubi Silvanum monachum ob remissum fervorem post annos viginti, « in coetu fratrum veste exui monastica, et saeculari indutum habitu e monasterio per fratres expelli » mandasse dicitur (Boll., 14 Maii). Sed et Joannes Moschus de quodam latrone refert (Prat. spir., c. 166), quod in Firmini monasterio monachus effectus, post novem annos ad abbatem accedens dixerit: Da mihi vestimenta mea saecularia, et recipe monastica; quae ubi recepit, sequenti die laqueo suspensus est miser. Illam tamen petitionem ejus, quam desuper altare abbas tulit, non recipiat; sed in monasterio reservetur. ] Ut per illam, etiam illo nolente, si voluerit abbas, possit eum iterum in", + "candidate_score": 0.624493, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22_24", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2684", + "psc_text": "monasteriis resuscitarent. » Eapropter ab Alfredo rege e Gallia evocatus in Angliam fuit Grimbaldus, postea abbas Wintoniensis, « ut litteraturae studium in Anglia sopitum et pene emortuum sua suscitaret industria, » inquit Willelmus Malmesburiensis (Lib. II de Gest. Angl. reg., cap. 4). Eadem ratione, « transmisso S. Oswaldus (Vita 2 S. Osvald., n. 20, saec. V Benedict.) ocius nuntio, quemdam virum nominatissimum Abbonem, qui liberalium artium notitiam imis hauserat medullis, de coenobio Floriacensi evocatum, apud Ramesiam scholas regere, et novellas recentis hortuli sui insitiones doctrinae suae rore rigare constituit. » Eodem saeculo Fulco Rhemensis archiepiscopus, qui in Sithiensi seu S. Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo", + "candidate_score": 0.624441, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_54_56", + "bdc_text": "Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 . September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3727", + "psc_text": "Caeterum qui festinant ad perfectionem, sunt doctrinae sanctorum, sive Collationes, et Instituta Patrum, etc.; quae quoniam vobis notissima novimus, hic apponere superfluum judicamus. » Porro doctrinae SS. Patrum, secundum Bernardum Cassinensem et Nicolaum de Fractura (In 2 comm.), « Magis intelligendae sunt per exempla factorum quam per scripta verborum: » unde acute observat Boherius S. Benedictum non in singulari, sed in plurali numero dixisse doctrinae; « quia, inquit, quaedam doctrina est verbalis, quaedam autem exemplaris. » Sed Richardus de S. Angelo, nulla facta utriusque doctrina distinctione, doctrinas hic intelligit eas « quae recipiuntur ab Ecclesia Romana; et sunt istae, inquit, in primis Opuscula B. Cypriani martyris et Carthaginiensis episcopi, item Opuscula B. Athanasii Alexandrini episcopi, item Opuscula B. Basilii Cappadoceni episcopi, item Opuscula B. Gregorii Nazianzeni episcopi, item Opuscula B. Joannis Constantinopolitani episcopi, item Opuscula B. Hilarii Pictaviensis episcopi, item Opuscula B. Ambrosii Mediolanensis episcopi, item Opuscula B. Theophili episcopi", + "candidate_score": 0.624286, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.624135, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_90", + "bdc_text": "ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1164", + "psc_text": "Laodiceni canon 59, quo prohibetur alios quam sacros et canonicos libros, quos sigillatim recenset, legi. Post has vero tres lectiones cum responsoriis suis, sequantur reliqui sex psalmi cum alleluia canendi. ] Ad instar sancti illius angeli, qui cum in conventu Aegyptiorum monachorum undecim psalmos decantasset, duodecimum sub alleluia responsione consummans, ab universorum oculis repente subtractus est (Cassian. lib. II, cap. 5). Post hos lectio Apostoli. ] Pauli scilicet, qui semper intelligendus est cum vox Apostoli sine addito auditur. Ex corde recitanda. ] Id est memoriter, et sine codice, « in hoc ostendens, inquit S. Hildegardis, quod cum fratres lectionibus et meditationibus inserviunt, ea quae in divina Scriptura necessaria habent, memoriae commendent, ita ut cum opportunum tempus institerit, aut cum necessitas se immerserit, absque materialiter scripto illa in medium proferant, quemadmodum et praedictas lectiones (scilicet quae cap. 9 et 10 praescribuntur) ex corde et memoriter, id est sine libro, quoniam breves", + "candidate_score": 0.624082, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_88_90", + "bdc_text": "non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent . Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2570", + "psc_text": "Quarto, cum loci necessitas vel paupertas exigeret ut ad fruges colligendas per se occuparentur, ex toto dimissum fuisse meridianum somnum, juxta illum conc. Aquisgranensis canonem (Can. 17): « Si necessitas fuerit fratres occupari in frugibus colligendis, constitutum legendi et meridie pausandi tempus praetermittitur. » Huic tamen statuto haud parebant Cistercienses monachi, etiam in agris dormientes, uti colligimus ex lib. Usuum, ubi de tempore secationis et messionis haec legimus (Cap. 84): « His temporibus solet conventus usque ad sextam laborare, et ante primam, si opus fuerit, exire, et extra monasterium prandere, et dormire, si necesse fuerit, cocus et lector mixtum sumere. » Idem permittit Regula SS. Pauli et Stephani his verbis (Cap. 11): « In campo vero quando messis colligitur, si meridie dormire licuerit, non divisi; sed in uno loco aut duobus locis dormiant. » Quinto, cum S. Benedictus dicat post sextam surgentes a mensa pausent in lectis suis, nullam videtur", + "candidate_score": 0.624071, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_89_91", + "bdc_text": "Que cum apud nos non sint , hic certe extrema positura videtur vestigia W ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 . März 1535 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.623829, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_90", + "bdc_text": "ährend an vielen Orten Württembergs das Lesen der Messe von selbst aufhörte , brauchte es für Tübingen den herzoglichen Befehl vom 7 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2570", + "psc_text": "Quarto, cum loci necessitas vel paupertas exigeret ut ad fruges colligendas per se occuparentur, ex toto dimissum fuisse meridianum somnum, juxta illum conc. Aquisgranensis canonem (Can. 17): « Si necessitas fuerit fratres occupari in frugibus colligendis, constitutum legendi et meridie pausandi tempus praetermittitur. » Huic tamen statuto haud parebant Cistercienses monachi, etiam in agris dormientes, uti colligimus ex lib. Usuum, ubi de tempore secationis et messionis haec legimus (Cap. 84): « His temporibus solet conventus usque ad sextam laborare, et ante primam, si opus fuerit, exire, et extra monasterium prandere, et dormire, si necesse fuerit, cocus et lector mixtum sumere. » Idem permittit Regula SS. Pauli et Stephani his verbis (Cap. 11): « In campo vero quando messis colligitur, si meridie dormire licuerit, non divisi; sed in uno loco aut duobus locis dormiant. » Quinto, cum S. Benedictus dicat post sextam surgentes a mensa pausent in lectis suis, nullam videtur", + "candidate_score": 0.623715, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_21_23", + "bdc_text": "Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3492", + "psc_text": "mihi multo est, totum hunc locum in quo monasterium feci (si Dominus judicaverit) in solitudinem sempiternam redigi, quam ut frater meus carnalis, quem novimus viam veritatis non ingredi, in eo regendo, post me abbatis nomine succedat, etc. » 2º Ut etiam ultimus professione, si tantae sit maturitatis et prudentiae, defuncto abbati succedat: neque enim aetas in his praejudicare debet, aut gradus, ut docet Justinianus imperator in novellis 5 et 123; unde etiam Ingelardum Corbeiensem monachum, cum adhuc esset in scholis, et solum subdiaconus, Centulensi monasterio praefectum legimus circa medium saeculum X in Chronico Centulensi, lib. III, cap. 23; Wlfetrudem Nivialensi, Austrudem Laudunensi annos duntaxat viginti natas, in utriusque Vita; Rusticulam, sive Marciam anno aetatis suae duodevigesimo Arelatensi. Quid quod Gertrudi abbatissae Hamaticensi mortuae suffecta est Eusebia duodennis, ut habetur in Vita S. Rictrudis, cap. 16? Haec tamen exempla quae proferimus, caute accipi volumus: neque enim in electionibus exhonorandum est omnino", + "candidate_score": 0.623627, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_86_88", + "bdc_text": "Stuͦtgardię , Herrenbergę , Canstatt etc. missa papistica prorsum extincta est ; non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1310", + "psc_text": "essent, non missae sint, aut missae fiant dixisset, sed missa sit aut missa fiat, neque enim missae vocabulum in plurali ab aliquo auctore adhibitum videmus ad significandam dimissionem, sed semper in singulari. Multo minus probare possum S. Hildegardis, Antonii Perez, et Benedicti Haefteni sententiam, qua dicunt praeter dominicam, aliam a S. Benedicto orationem admissam non fuisse. Nam, praeter quam quod semper ad orationem ultimam operis Dei omnium absentium commemorationem fieri jussit, vigilias diebus dominicis festisque duodecim lectionum benedictione terminari voluit; quae benedictio ex S. Hildegarde, Perezio, et Haefteno collecta erat. Praeterea scribit Amalarius in Supplemento (Tom. II Anal.), quod « in omnibus officiis tam clerici quam monachi persolutis, orationem Domino recte offerunt ultimam, quae per Dominum nostrum Jesum Christum Deo Patri commendatur. » Cujus rei praxim videre est apud nostros Aeduenses, quibus Regulae Benedictinae observantiam tanto studio commendarat S. Leodegarius, in concilio Augustodunensi; scilicet in Vita S. Mederici abbatis, qui", + "candidate_score": 0.623624, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22_24", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_961", + "psc_text": "calens, nec laesa se retrahens, extra suam hebdomadam infirmantibus serviens, etc. » Quibus fere similia (Saec. II Bened.) de Eastervino abbate Wiremutensi ex ministro Egfridi regis refert Beda in lib. I de Vita S. Benedicti Biscopi, n. 8. Sed ista non capit superbus, qui « si mediocris ei aliqua obedientia injuncta fuerit, indignatur, aspernatur, arbitrans se non esse minoribus occupandum, qui se ad majora sentit idoneum (S. Bern. de Grad. humil. c. 16). Denique ad locum, ut si jusserit abbas antiquiorem aliquem in ultimo congregationis ordine et loco sedere, libens assentiatur; futurum est enim aliquando ut sint novissimi primi et primi novissimi; quod certe maxime pertimescere debet superbus, qui, ut loquitur S. Bernardus (Ibidem), « primus in conventibus residet, in consiliis primus respondet, non invitatus accedit, non jussus se intromittit. » Jam vero cur non simpliciter vilitate aut extremitate, sed omni vilitate et extremitate contentum esse debere monachum dixerit, ita", + "candidate_score": 0.623559, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_54_56", + "bdc_text": "Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 . September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", + "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", + "candidate_score": 0.623358, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1210", + "psc_text": "videre est in lib. I de Ecclesiastica Cura Caroli Magni, in cujus cap. 7 haec leguntur: « Finem vero lectionis sono gutturis designavit (Carolus imperator), ad quem universi ita intente suspensi erant, ut sive finita sententia, sive in media distinctione, sive subdistinctione significaret, nullus sequens superius aut inferius inciperet quantumcunque incongruum initium vel finis videretur. » In plurimis tamen monasteriis usus obtinuerat ut pridie lectiones terminarentur ab uno aliquo cui haec cura demandata erat, qui singulis indicabat lectoribus quid quantumque quis legere deberet. Hic erat ut plurimum cantor sive armarius: « Lectiones ab armario pridie ante sint terminatae et correctae, » inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in", + "candidate_score": 0.623273, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_21_23", + "bdc_text": "Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", + "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", + "candidate_score": 0.623097, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22_24", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2422", + "psc_text": "curam episcopalem committens; idcirco a tuis vocatus nuntiis, Omnipotentis servitium intermittere inconveniens judicavi. At mox divino peracto obsequio, paratior ad regis imperium veni. Quod responsum ejus imperator optimus veneratus: Gratias, ait, habeto, episcope, quia talem te modo reperio qualem antea aestimabam. Fuerunt aliqui qui facta bonitatis tuae malevole apud me interpretati sunt; sed hos deinceps minus gratos habebo. » Eadem erat mens Bernardi abbatis Tironensis piissimi, cui, ut scribit Gaufredus in ejus Vita, num. 105 (Boll., April. 14), « Canonicas horas tam diei quam noctis quaelibet saecularis causa, alicujusve potentissima persona, licet hac frequentissime, quoad vixit, inquietaretur, non abstulit; sed nec aliqua corporis molestia tardiorem reddidit: hanc solam excipe, qua felix felicem cursum complevit. » Hic non ea repeto quae scripsi in lib. V de Antiquis monachorum Ritibus de fratribus in viam directis, qui etiam equo ascenso, si audito ad opus Dei signo, pedem e monasterio nondum extulissent, protinus desilientes,", + "candidate_score": 0.623031, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_54_56", + "bdc_text": "Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 . September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2033", + "psc_text": "lib. IV, cap. 26, ubi de Gervino abbate piissimo scribit, quod in itinere constitutus (Spicil. tom. IV), « coena apparata, si accubuisset pransurus, lectionis auditione vel divinae legis meditatione implicari studebat. » His accedit quod de decanis villarum provisoribus extra monasterium suis in decaniis comedentibus habet Udalricus (Lib. III, c. 5): « Antequam comedat, dicto versu, legitur quoque aliquid de S. Scriptura, vel per alium, vel per seipsum; et in fine similiter antequam surgat post comestionem. » Nec fortuito casu qui arripuerit codicem, legere audeat ibi. ] Nec fortuito casu, « id est improvise, subito, vel repente; ut lectio praevideatur, quia etiam valde periti, et litterati male legunt litteram impraevisam; male vero legens, male pronuntians in pausis, in accentu, in brevibus et longis, in omissione, in adjectione, in mendosa pronuntiatione, non solum fratres audientes non aedificat; verum etiam querelandi causam vel occasionem praestat, » inquit Bernardus Cassinensis, quam expositionem accepit", + "candidate_score": 0.62302, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_86_88", + "bdc_text": "Stuͦtgardię , Herrenbergę , Canstatt etc. missa papistica prorsum extincta est ; non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1300", + "psc_text": "cap. 48, post primam et post nonam non lectioni, sed operi manuum vacandum esse instituit. 309 Tota ergo difficultas versatur circa duas postremas missae acceptiones, an scilicet orationes dicendas S. Benedictus his verbis praeceperit, an absolutionem seu dimissionem faciendam; utraque enim sententia suos assertores habuit, ut discimus ex Hildemaro: « Missae sint, inquit, duobus modis intelligunt sapientes. Fiant missae id est absolutiones. Sive alio modo dicuntur missae missiones, ut attineant ad illam orationem, eo quod per officium sacerdotis orationes populi diriguntur ad Deum; unde dicit sacerdos: Exaudi, Domine, vocem populi tui, et reliqua. » Ex duabus hisce opinionibus posteriori suffragatur Hildemarus, cum postrema hujus capitis verba, et missae fiant, commentans, addit: « Id est orationes, sive supplicationes monachorum ad Deum transmissae. » Hildemarum sequuntur insigniores Regulae commentatores pene omnes. Smaragdus: « Quod in aliis locis dicit et completum est, hac in clausula et missae sunt dicit. Et missae sunt repetit,", + "candidate_score": 0.622969, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_54_56", + "bdc_text": "Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 . September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2660", + "psc_text": "n. 1, saec. I Bened.) Brendano abbati, « eo tempore viro sanctitate et scientia famosissimo, litteratoriae » imbuendus disciplinae traditus sit. Nec mihi dubium est olim Britanniam, ut fidei mysteriis, ita litterarum scientiis institutam fuisse a monachis, agente S. Patricio ejusque discipulis, qui primi in Hibernia verbi divini semina diffuderunt. Venio ad saeculum VI, quo Benedictinus ordo, in quo thesauros sapientiae et scientiae hactenus reconditos crederes, ortum simul et incrementum accepit. Qualis fuerit primorum S. Benedicti discipulorum oraxis, aliqua ex parte discere possumus ex his quae scribit Cassiodorus ad Vivarienses suos monachos, qui a Cassino haud procul dissiti, Benedictinis haud dubium parebant institutis. His imprimis commendat sacrae Scripturae studium, historiae ecclesiasticae lectionem, SS. Patrum, maxime Hilarii, Cypriani, Ambrosii. Hieronymi et Augustini scripta; tum hortatur eos ad Dionysii Exigui monachi canones ecclesiasticos assidue legendos. « ne videamini, inquit, tam salutares ecclesiasticas 636 regulas culpabiliter ignorare. » Et paulo post addit (Divin.", + "candidate_score": 0.622937, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1789", + "psc_text": "observ. paupert. Fratr. Minor.): « Superfluum est illud quo sublato reliquum sufficit. Duarum altera superfluit, quando una illarum sufficit; multum superfluit, quando parum satis est: pretiosum abundat, si vile satisfacit. » Quinto, observat Hildemarus sanctum Patrem Benedictum non dixisse omnia necessaria a parentibus, vel ab amicis, sed a Patre monasterii speranda esse. Et certe indignum est abjectis saecularibus curis, relictis 429 saecularibus charis, monachum quasi fastidientem monasticam paupertatem, ad parentum aut amicorum thesauros recurrere; quos pauperibus distribuendo in coelestes thesauros recondere deberet. Nec quidquam liceat habere quod abbas non dederit aut permiserit. ] Quod sic non capiendum, quasi posset abbas fratribus permittere proprium, cum nec summus pontifex id queat, ut supra dicebat Innocentius III. Omniaque omnibus sint communia. ] Utpote quibus « Deus communis est, communis pietatis negotiatio, communis salus, communia certamina, communes labores, communes quoque coronae, » ut loquitur sanctus Basilius (Constitut. monast. cap. 19). Nec quisquam suum esse", + "candidate_score": 0.622762, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_21_23", + "bdc_text": "Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_961", + "psc_text": "calens, nec laesa se retrahens, extra suam hebdomadam infirmantibus serviens, etc. » Quibus fere similia (Saec. II Bened.) de Eastervino abbate Wiremutensi ex ministro Egfridi regis refert Beda in lib. I de Vita S. Benedicti Biscopi, n. 8. Sed ista non capit superbus, qui « si mediocris ei aliqua obedientia injuncta fuerit, indignatur, aspernatur, arbitrans se non esse minoribus occupandum, qui se ad majora sentit idoneum (S. Bern. de Grad. humil. c. 16). Denique ad locum, ut si jusserit abbas antiquiorem aliquem in ultimo congregationis ordine et loco sedere, libens assentiatur; futurum est enim aliquando ut sint novissimi primi et primi novissimi; quod certe maxime pertimescere debet superbus, qui, ut loquitur S. Bernardus (Ibidem), « primus in conventibus residet, in consiliis primus respondet, non invitatus accedit, non jussus se intromittit. » Jam vero cur non simpliciter vilitate aut extremitate, sed omni vilitate et extremitate contentum esse debere monachum dixerit, ita", + "candidate_score": 0.622621, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10_12", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1454", + "psc_text": "disposui; quia in lectis suis gravi nuditate in hujus hiemis vehementissimo frigore laborant. » Et alibi ad Joannem abbatem de monte Sina scribens (Lib. XII, ep. 16): « Cognovimus lectos vel lectisternia in Gerontocomio, quod illic ab Isauro constructum est, deesse; propterea misimus laenas 15, rachanas 30, lectos 15. » Atque ita Joannes de Precis, abbas S. Germani a Pratis, hunc Regulae locum Gallice reddidit: Et doivent prendre tels draps, et telles couvertures comme l' abbé établira. Utraque expositio proba est et probanda; sed rejicienda videtur utraque Hildemari interpretatio, Smaragdi, Bernardi Cassinensis, Nicolai, et cardinalis Turrecrematae: nam S. Benedictus nec domum in qua multi sternuntur lecti singulis monachis concedit; nec singulis singulas domos, in qua unus lectus sternant indulget; sed omnes uno vult dormire in dormitorio. Pro modo conversationis. ] Obscura locutio, quam diversimode reddunt commentatores. Hildemarus pro modo conversationis intelligit: Secundum qualitatem vitae uniuscujusque; quod clarius exponit Bernardus Cassinensis:", + "candidate_score": 0.622521, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_22_24", + "bdc_text": "Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. : Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3544", + "psc_text": "Fidolum monasterii sui praepositum constituit (Saec. I Ben.), « ut tanto securius orationi et divinae contemplationi posset insistere, quanto sciret eum nihil extra communis regulae ordinem agere vel jubere, » ut habent Acta S. Fidoli, num. 8. Tertia ratio est ut, si contingat abbatem esse negligentem, praepositi sollicitudine salva et integra maneat ordinis disciplina. Hanc rationem adducit S. Gregorius Victori episcopo Panormitano scribens, ut Gregorium abbatem atque presbyterum monasterii S. Theodori poenitentia afflictum in locum suum constituat, « ita tamen, inquit (Lib. IV, epist. 4), ut Urbicus monasterii mei praepositus dare aliquem de servis Dei debeat, qui ejus praepositus fiat, ut quod istius incuria negligitur, illius sollicitudine servetur. » Jam vero quaerat aliquis quibus potissimum in rebus praepositus adjuvare debeat abbatem, quaeve sint ejus officii munia; de his enim mentem suam non satis explicat S. Benedictus, contentus dicere ut illa praepositus agat cum reverentia quae ab abbate suo ei injuncta", + "candidate_score": 0.622496, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_19", + "bdc_text": "und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.622419, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2931", + "psc_text": "nomine colobium appellabant, vestis erat linea, 701 perparvas adeo manicas habens, ut cubitos non excederent, unde vestis sine manicis vulgo nuncupatur; de qua Cassianus scribens de monachi habitu (Lib. I, cap. 5), « colobiis, inquit, lineis induti, quae vix ad cubitorum ima pertingunt, nudas de reliquo circumferunt manus. » Et certe assutas olim non fuisse tunicis monachorum manicas colligi posse videtur ex lib. I Mir. S. Bertini, cap. 2; ex Vita S. Austrebertae abbatissae, n. 10, patetque ex Vita S. Guthlaci, n. 26, saec. III Benedictino. Cujus rei rationem hanc reddit Evagrius (Tom. IV Monum. Eccles. Graecae): « Quod autem nudas habent manus, indicat vitam absque hyprocrisi et simulatione; inanis enim gloria virtutes obtegere et obumbrare valet, quae laudem semper ab hominibus captat, fidemque expellit. » Tunicas ex lino gestasse testatur Cassianus; sed ex Hildemaro « tonica de lana intelligenda est esse; nam potest esse et linea tonica, et serica,", + "candidate_score": 0.622406, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10_12", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3519", + "psc_text": "praecipue in Urbico abbate redarguit S. Gregorius papa (Lib. IX, epist. 42): « Vehementer ingemisco, inquit, quia aliter esse monasterium vestrum, quam putabam, invenio: quod ex nulla re alia evenire valuit, nisi quia tua dilectio in regimine suo inordinata est, nec cum gravitate aliquid valet disponere, sed modo studet precantibus leniter blandiri, modo inordinate extra modum nimie irasci. » Porro licet S. legislator ad utrumque respexerit, et nimiam severitatem cum indiscreta remissione ex aequo damnaverit, primam tamen praesertim intendisse sequentia verba demonstrant Nedum nimis cupit eradere aeruginem, frangatur vas. ] Alia similitudine utitur S. Gregorius Bononi abbati Lerinensi ita scribens (Lib. IX, epist. 8): « Sic enim vulnus debes abscindere, ut non possis ulcerare quod sanum est, ne si plus quam res exigit ferrum impresseris, noceas cui prodesse festinas. » Vide S. Dorothei doctrinam 6. Suamque fragilitatem semper suspectus sit. ] Egregie in hanc rem S. Gregorius papa (Lib. XXIII", + "candidate_score": 0.622327, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2956", + "psc_text": "essent Basilianorum vestes discimus ex Vita S. Philareti saeculo XI a Nilo monacho coaetaneo scripta, num. 21 (Bolland., 6 Aprilis), ubi agens de illius ad habitum monasticum receptione, has recenset vestes: Sticarium, id est tunicam; pallium, quod supra cervices et scapulas est; cucullium, quod capiti imponimus; crucem in fronte gestandam, et cingulum cum sua fibula. Inter Aegyptiorum monachorum vestes Evagrius Sithensis monachus in epistola ad Anatolium (Tom. III Mon. Eccles. Graec.) has nominat: Cucullum, analabum, melotem, zonam, et baculum. Alias addit Cassianus eo in libro quem de Habitu monachi conscripsit, ubi has eorum vestes earumque symbola explicat, scilicet cucullum, colobium, rebrachiatoria, mafortes, melotem et pellem caprinam, cingulum et caligas. Abbas Patermuthius adolescentem ad se conversionis gratia accedentem « lebitone indutum, cuculla capiti circumposita, ac melote ad humeros, cinctumque linteo ad monachale institutum, exercitiumque promovit, » ut videre est in Aegypt. monach. Historia (Tom. III Mon. Eccles. Graecae). In Regula S.", + "candidate_score": 0.622306, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_21_23", + "bdc_text": "Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3512", + "psc_text": "Cluniacensi abbate (Lib. VI, epist. 46), cujus ipse testis auctorque est ab omni fuco alienus: « Assuetus sum pati, inquit, assuetus et indulgere. Declarat hoc (quod tamen non superbe jactito) de Pontiano schismate, in quod cum innumeri declinaverint, ac nefanda et in ordine monastico inaudita fecerint, nunquam gladium meum, nunquam mucronem, nunquam frameam experti sunt, vix unquam asperum verbum de ore meo audierunt. Feci hoc 842 tunc, feci et postea saepe, etiamsi non de tam gravibus, tamen de gravibus, et juste forsan, nisi tolerantia intercessisset, graviter puniendis excessibus: facio et adhuc frequenter, nec, ut sic dicam, facere assidue cesso. » Sed et S. Odilo ejusdem decessor ( Petrus Dam. in ejus Vita ) etiam eo nomine reprehensus respondebat, quod si damnandus foret, se malle ob clementiam quam ob severitatem damnari. Et certe tales decet esse pastores, qualem se supremus omnium et bonus pastor exhibuit, qui nusquam delictum aliquod ex condigno", + "candidate_score": 0.622302, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_54_56", + "bdc_text": "Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 . September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3575", + "psc_text": "praxis ad supremum perfectionis fastigium perducit. Comprobatus. ] Neque enim simplex suspicio hic sufficere debet. Admoneatur verbis usque quater. ] Idque secreto, secundum Bernardum Cassinensem, et quidem ab abbate, juxta Boherium. Nam simplex monachus bis, decanus ter, praepositus quater admoneri debet. Si non emendaverit, adhibeatur ei correctio disciplinae regularis. ] Quasi diceret, inquit Hildemarus, « Si per quatuor vices fuerit admonitus, et se non emendaverit, ducatur per gradus, hoc est publica correptio, excommunicatio, nimiis jejuniis, si dignus est, flagello, deinde oratio, postea ejiciatur de ordine praepositurae, postea expellatur. » Idem habent Bernardus Cassinensis, Boherius et Turrecremata. Quod si neque sic correxerit, tunc dejiciatur de ordine praepositurae. ] Ita praepositum quemdam superbia elatum aliquando deposuisse dicitur Benedictus abbas Anianensis in ejus Vita, auctore Ardone, n. 24 (Saec. IV Ben., part. I). Causas vero seu rationes hujusmodi depositionis praepositi declarat Gregorius papa IX in bulla ad Cluniacenses his verbis: « Conventuales quoque", + "candidate_score": 0.622287, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_29_31", + "bdc_text": "Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot . Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen . Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1535", + "psc_text": "Cluniacensis monasterii apud Udalricum l. II, c. 18, et ms. S. Benigni Divionensis c. 32, solum habent: « Non offert, non osculatur textum evangelii, non accedit ad pacem. » Sed ab hac poenitentia abstinebant in festis duodecim lectionum, ex praedictis Lanfranci statutis, Cons. Cluniac. et S. Benigni, donec privati dies redirent; in quibus privatis diebus etiam privatim missas celebrare poterant, ut habet Caerem. Bursfeldensium, et docet Petrus Boherius in primo commentario. Usque ad satisfactionem. ] Id est donec ab excommunicatione solvatur; quomodo autem solveretur dicemus postea ad cap. 44. Refectionem autem cibi post fratrum refectionem solus accipiat. ] Id est, sine servitore sibi ministrante, sine consortio fratris secum comedentis, in aliquo diversorio a communi fratrum refectorio separato, vel in communi refectorio post fratrum refectionem, uti exponit Bernardus Cassinensis. Ex antiquis etiam definitionibus Cisterc. (Dist. 7, c. 5): « Extra refectorium ubi abbati visum fuerit secundum regulam comedant. Nec post refectionem", + "candidate_score": 0.622211, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_16_18", + "bdc_text": "Nachweise und Erläuterungen , Stuttgart 1929 , S. 130*f. : trestres am Rande nachgetragen für gestrichenes duo . theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2809", + "psc_text": "Et S. Ephrem (Tom. II in Doct. varia.): « Non decet monachum ullam habere cum femina societatem: ad eam vero quae virginitatem profitetur, prorsus ne accesseris, siquidem ullus in te carnalis sensus viget; nam monachum inter epulas cum feminis versari, idem est ac se in ignem projicere: qui autem earum fugit consuetudinem, fugiat tanquam dama ex retibus, et velut avis ex laqueo. » Huc spectat quod Godehardus abbas Tegernsensis ad quamdam abbatissam scribit (Tom. IV Analect.): « Ista soror nostra venit ad nos ante Natale Domini multiplicis necessitatis suae miseriam nobis conquesta; quam libentissime nobiscum commorari permitteremus, et in quantum sufficeremus ministrare illi necessaria juberemus, si qualitas sexus aliquot permitteret monasterio fratrum feminas cohabitare: quia, ut a sanctis viris comprobatur, stipulae, paleae, ignisque nunquam sibi pacificantur, nisi alter alterius damno citius consummentur. » Cisterciensium hac in re religionem experta est quaedam mulier devotionis causa ad sepulcrum S. Roberti profecta (Bolland.,", + "candidate_score": 0.622193, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_52_54", + "bdc_text": "Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. . Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1236", + "psc_text": "quotidie psallit, ita et nos, sive eadem, sive alia. Lectio Apostoli memoriter recitanda. ] Quanti sit meriti huic Regulae statuto obtemperare, disces ex lib. III Revelat. S. Gertrudis, c. 82. Plane agenda matutina vel vespertina, etc.] Quid sit agenda docet Boherius his verbis: « Agenda nomen est substantivum; sic enim appellantur horae canonicae in quibusdam regionibus. » Et Menardus: « Agenda est officium alicujus horae, officium divinum, cursus divini officii, anniversaria celebritas, opus Dei, ut infra hoc capite: caeteris agendis; S. Gregorii Antiphonarius: In agenda mortuorum antiphona: Requiem aeternam; Anastasius Bibliothecarius in Leone secundo: Sed et ne Mauri episcopi anniversitas seu agenda celebraretur. » Non transeat aliquando, nisi in ultimo per ordinem oratio dominica omnibus audientibus dicatur, etc.] Plurima hic et notatu dignissima praescribit S. P. Benedictus. Primo, ut ad omnes canonicas horas sub finem officii dicatur oratio dominica, idque propter excellentiam haud dubium hujus orationis, quam tribus potissimum momentis", + "candidate_score": 0.621933, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_21_23", + "bdc_text": "Neunmal versah er das Rektorat . Zugleich war er seit 1495 als Nachfolger seines Lehrers Gabriel Biel Stiftspropst von Einsiedel im Schönbuch. Brun , der nicht mit eigenen theologischen Leistungen hervortrat , war persönlich hoch geachtet und behielt nach der Entlassung seinen Sitz im Universitätsrat . - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_957", + "psc_text": "debet non solum non affectare dignitates, sed oblatas quoque recusare ac spernere, ne dignitas hujus vitae futuram imminuat, etc. » Sed haec doctrina minus sapit superbo monacho, qui, ut ait S. Bernardus (De Grad. humil. cap. 16): « Si cum tempus advenerit, non promoveatur ad prioratum, abbatem suum aut invidum judicat, aut deceptum. » Hujusmodi homines alibi deflet idem S. Bernardus hic verbis (Homil. 4, sup. Missus est): « Video, quod multum doleo, post spretam saeculi pompam nonnullos in schola humilitatis superbiam magis addiscere, ac sub alis mitis humilisque magistri gravius inselescere, et impatientes amplius fieri in claustro, quam fuissent in saeculo; quodque magis perversum est, plerique in domo Dei non patiuntur esse contemptui, qui in sua non nisi contemptibiles esse potuerunt: ut quia videlicet, ubi a pluribus honores appetuntur, ipsi locum habere non meruerunt, saltem ibi honorabiles videantur, ubi ab omnibus honores contemnuntur. » Ad opus, ut abjectissimas artes", + "candidate_score": 0.621919, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10_12", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3010", + "psc_text": "et in quinto decimo die debent illam aquam calefacere: v. g., si fratres raduntur sabbato, aquae praeparatio debet esse sequenti tertia feria, aut secunda feria, vel quarta feria; et tunc debet abbas dicere in ipso die, in quo praeparatio aquae est, fratribus: Unusquisque hodie lavet pannos suos . . . . . Et hoc sciendum est, quia omnia debent esse praeparata, id est locus, concha, aqua, sapon, et reliqua necessaria. » De Cluniacensibus etiam Udalricus (Lib. II, cap. 15), agens de novitiorum institutione: « Si quid ei placuerit de pannis suis lavare, in coquina regulari ad hoc solum aeneum offendit, in quo aqua calefiat, lexiviaque temperetur. In claustro autem truncum amplissimum cum plerisque intervallis cavatum, ut hic stamineum, illic femoralia lavari possint separatim; quae ante capitulum mittit in aquam calidam, ut mollescant: post tabulae percussionem lavat, et non diutius, nisi quandiu licentia loquendi durat, excepto si est dies jejunii, lavare", + "candidate_score": 0.621519, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_54_56", + "bdc_text": "Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 . September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_680", + "psc_text": "diei, deferrentur, » etc. Haec verba Ex antiqua consuetudine, et quia adversum erat religioni monasticae, non obiter transcurrenda sunt. Eamdem fuisse Castrensis S. Benedicti monasterii Galliae Narbonensis consuetudinem discimus ex Aimoino lib. II de Transl. S. Vincentii, c. 4 Saec. IV Bened., part. I , ubi refert S. martyris corpus illuc translatum non statim in basilica S. Benedicti fuisse repositum, sed « servandum, inquit, venerandumque in ecclesia almae Genitricis Dei ante ipsius coenobii portam collocaverunt, ob devotam maxime feminarum frequentiam, quibus monasterii ipsius aditus ex antiqua Patrum ejusdem loci consuetudine denegatur. » Additque: « Decreverunt tamen novam basilicam in ejus honorem monasterio vicinam exstruere, ad quam utriusque sexus personis devotis liber sit accessus. » Vide ejusdem libri cap. 17. Idem institutum in monasteriis a se institutis, qui eodem cum S. legislatore nostro gaudebat nomine, eodemque agebatur spiritu, S. Benedictus abbas Anianensis propagavit, ut colligimus ex anonymi cujusdam sermone Exstat in", + "candidate_score": 0.621515, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_29_31", + "bdc_text": "Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot . Ende Januar 1535 wurde Müller entlassen . Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3296", + "psc_text": "et decimum annum a patre cuculla indutus fuerat, nec multo post ab episcopo etiam invitus habitum monachicum acceperat, postea reclamans a Nicolao I pontifice absolvitur et dispensatur, non quia minori aetate veste monastica indutus postea reclamavit, sed quia invitum pater cuculla induisset, nec manum ejus palla altaris involvisset, nulla ab abbate benedictione percepta. Sed et S. Bernardus ad Robertum nepotem, qui delectionis suae a Cisterciensibus ad Cluniacenses inter alias rationes hanc afferebat, quod Cluniacensi coenobio a parentibus oblatus fuerat, scribens ita respondet (Epist. 1): « Quanquam dubium non sit promissum illum fuisse, non donatum; nec enim petitio quam Regula praecipit pro eo facta fuit a parentibus, nec manus illius cum ipsa petitione involuta palla altaris, ut sic offerretur coram testibus. » Si ergo ita oblatus fuisset, rata omnino exstitisset ejus oblatio. Et alibi (Epist. 324) docet Thomam in monasterio S. Bertini olim oblatum prohibendum non esse quominus a Bertinianis transiret", + "candidate_score": 0.621437, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_52_54", + "bdc_text": "Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. . Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077", + "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti", + "candidate_score": 0.621046, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_24", + "bdc_text": "Heinrich Hermelink , Die theologische Fakultät in Tübingen vor der Reformation , 1477-1534 , Tübingen 1906 , S. 200f und Reg. ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.620874, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_52_54", + "bdc_text": "Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. . Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1895", + "psc_text": "pacem, ad communionem, praeter illos qui pro nimia senectute, vel infirmitate, inter illos stare non possunt, qui tamen separatim communicant. Si quis vero hoc spiritali dono, id est corporis et sanguinis Domini nostri Jesu Christi se privaverit, Pater monasterii, qui praesens semper esse debet dum communicant, 454 cur hoc illi evenerit scire debet omnino. » De aliis vero Germaniae monachis ita praescribunt Germaniae Consuetudines mss. n. 21: « Communionem dominicam tempore duodecim lectionum, pacem, oblationem quoque tempore suo nullus praetermittere audeat absque permissu prioris. » Et certe citra omnem dubitationem videtur S. Pater Benedictus priscorum monachorum aemulatus fuisse exempla, qui, teste Cassiano (Lib. III, c. 2), sabbatis dominicisque diebus sacrae communionis obtentu hora tertia convenire solebant; quique, ut scribit S. Joannes Damascenus (In Vita SS. Barlaam, et Iosap., lib. I de Vit. Patr.), « procul inter se constructis aediculis dominicis diebus ad unam et eamdem ecclesiam pergunt ac divina mysteria,", + "candidate_score": 0.620376, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2642", + "psc_text": "dotes requirit (Cap. 64), ut doctus sit, ut sciat unde proferat nova et vetera; et decanos non per ordinem, sed secundum sapientiae doctrinam vult institui (Cap. 21). Deinde oblatos in monasterio pueros (Cap. 59), hoc est aliquando quinquennes, aliquando septennes, aut non multo provectiores, suscipi jubet; quorum proinde in litterarum studiis institutionem in se suscepit: quae ratio valet pro Pachomianis, Basilianis, aliisque qui in monasteriis parvulos admittebant. Praeterea fratribus infirmis et delicatis, inquit hoc capite, talis opera aut ars injungatur, ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur. Quem locum exponens Hildemarus, antiquissimus Regulae commentator: « Ars, inquit, est, si sapit cantare, doceat alium cantum, vel etiam si scit grammaticam, tradat aliis, aut alias artes quae sunt utiles in monasterio; si sapit, doceat alios. » Tandem fratres suos ad sanctorum Patrum doctrinam remittit Regulae cap. 73. Quod autem tam ipse S. Benedictus quam alii veteres monachi laborem prae litterarum studiis", + "candidate_score": 0.620291, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_10_12", + "bdc_text": "Praescripta est gymnasii reformatio Gemeint ist die \"Reformation und newe Ordnung der Universitet zu Tüwingen\" , welche Herzog Ulrich auf Grund der Vorarbeiten von Grynäus und Blarer am 30 . Januar 1535 erlassen hatte ; vgl . oben Nr. 505 , 11-13. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.620134, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_54_56", + "bdc_text": "Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 . September 1534 gestorben. - Blicklin , geb. um 1460 , stammte aus Ebingen . Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2678", + "psc_text": "ordinati sunt; et aliqui seniores, qui longo tempore mecum viventes laboraverunt, et me adjuvabant. De his omnibus sollicitus sum, ut post obitum meum non disperdantur. Hinc mortuo Wigberto Fritislariensis monasterii abbate, praecipit ut Wigbertus presbyter et Megingodus diaconus Regulam insinuent, et magistri sint infantium, et praedicent verbum Dei fratribus. Floruere deinde studia litterarum in coenobiis, 640 quantum aeruginosa illa ferebant tempora, ut non magis essent asceteria virtutis quam scientiarum. » Hactenus Mabillonius. Idem postea commendavit Carolus Magnus in Capitulari Aquisgranensi statuens (Cap. 72), ut scholae legentium puerorum fiant ubi psalmos, notas, cantus, compotum, grammaticam per singula monasteria et episcopia discant. Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros", + "candidate_score": 0.619951, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2673", + "psc_text": "Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque peritiam non mediocriter percepit. » Neque vero in sola Latinae et Graecae linguae scientia profecit, sed in omni etiam artium liberalium disciplina; id quod testantur varia quae post se reliquit et hactenus perseverant omnigenae doctrinae monumenta. Porro quam infantulus acceperat doctrinam, eamdem factus in eodem monasterio magister fratribus suis postea reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub", + "candidate_score": 0.619633, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_86_88", + "bdc_text": "Stuͦtgardię , Herrenbergę , Canstatt etc. missa papistica prorsum extincta est ; non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2374", + "psc_text": "lib. III, cap. 11, et collat. 21, cap. 20. Eamdem ob rationem in praecipuis etiam sanctorum festis a jejunio abstinendum esse censuerunt nonnulli vitae monasticae Patres. Exstat integrum hac de re capitulum (Cap. II) in Regula sancti Isidori his verbis expressum: « Hae sunt feriae monachorum, in quibus jejunia conquiescunt. In primis venerabilis dies dominicus, nomini Christi dicatus, qui sicut propter mysterium Resurrectionis ejus solemnis est, et ita apud omnes servos ejus celebritatem convivii votivo gaudio retinebit. Item a primo die Paschae usque ad Pentecosten, quinquaginta scilicet continuis diebus jejunium a sanctis Patribus dissolutum est, propter Resurrectionem videlicet Christi, et adventum Spiritus sancti, ut hi dies non in figura laboris, quod Quadragesimae tempus significat: sed in quiete laetitiae laxatis jejuniis celebrentur. Placuit etiam Patribus a die Natalis Domini usque ad diem Circumcisionis solemne tempus efficere, licentiamque vescendi habere. Non aliter et dies Epiphaniae ex veteri Regula reficiendi indulgentiam consecuta est.", + "candidate_score": 0.619272, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_52_54", + "bdc_text": "Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. . Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_416", + "psc_text": "Ita fere Smaragdus, Hildemarus, et Bernardus Cassinensis, quorum sententiam confirmare videntur Consuetudines S. Benedicti Anianensis tom. IV Analectorum editae; atque hoc vocabant transire per gradus. In Regula S. Donati ad virgines regulari subdi disciplinae idem est ac carceri mancipari; nam capite 2, quod totum ex regula S. Benedicti cap. 3 desumpsit, sexu masculino in femininum mutato, postquam dixit: Quod si praesumpserit disciplinae regulari subjaceat; quasi explicans quid illud sit, subjungit: Id est in cella detrudatur, donec poenitendo humilietur. Erit forte qui regularem disciplinam hic accipiat pro flagelli verbere. 100 Ita Venusinus abbas in Vita S. Petri abbatis Cavensis n. 28 Boll. 4 Mart.: « Ante altare eum ducens, regulari disciplinae subdidit, atque tam acriter verberare coepit, ut inter dolores exclamaret. » Certe disciplinam in Regula S. Benedicti pro corporali aliqua vindicta sumi patet ex ejusdem Regulae cap. 65, ubi vitiosum praepositum verbis admoneri praecipit usque quater, et si non emendaverit,", + "candidate_score": 0.619235, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2648", + "psc_text": "valere juberet; laudaretque monachos qui ut liberius Deo vacarent aut publicae utilitati inservirent, ab omni prorsus labore manuum abstinerent; multo minus qui ea de causa litterarum studiis incumberent revocaret. Tertio, viguisse semper apud monachos litterarum studia non solum ex antiquis regulis, sed ex constanti etiam omnium temporum traditione demonstrare se posse asserunt. Et quidem saeculo IV, quo praesertim florere coepit vitae monasticae institutum, sanctum Pachomium in divinis litteris apprime fuisse versatum sancti Antonii testimonio docet antiquissima ejus Vita apud Bollandum 633 14 Maii; imo dedisse operam ut Graece loqui posset ipse; quo admissum sua in congregatione fratrem natione Graecum, frequentius solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino,", + "candidate_score": 0.618828, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_56", + "bdc_text": "Er hatte sein Studium 1475 in Basel begonnen ( Basel , Matrikel I 134 )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2671", + "psc_text": ". . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres transmittere, » ex Vita S. Filiberti n. 20 (Ibid.). Denique SS. Botulfus et Adulfus in Gallia monachi « non solum doceri, sed ex gratia Dei inter perfectiores potestatem adepti sunt docendi, » ex Vita S. Botulli n. 2 (Saec. III Ben.). Quod hic de Galliae monasteriis asserimus, idem de Anglicanis multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter", + "candidate_score": 0.618701, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_52_54", + "bdc_text": "Mai 1535 wurde er pensioniert. - Lit. : Haller , aaO , S. 258. 306. 336. 99 * und Reg. . Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2617", + "psc_text": "molendinum, pistrinum, hortum, aliaque id genus; id quod Fuldenses monachi, porrecto ad Carolum Magnum libello, enixe flagitaverunt, postulantes (Num. 16) « ut ipsa monasterii ministeria per fratres ordinentur, id est, pistrinum, hortus, braciatorium, coquina, agricultura, et caetera ministeria, sicut apud decessores nostros fuerunt. » Insuper, cum ad agros excolendos, ligna aliaque ad vitam necessaria in monasterium afferenda, omniaque monasterii ministeria obeunda, nonnulla viderentur animalia necessaria, horum cura etiam in agris pascendorum alicui committebatur, ut patet ex Vita S. Benedicti abbatis Anianensis, in qua haec lego (Num. 38, saec. IV Ben.): « In montibus autem in quibus fratres soliti erant alendarum ovium curam habentes habitare, sibi ad orandum exiguum oratorium exstruxerunt. » Tandem, cum varias in monasteriis artes exerceri S. Benedicti Regula permittat, qui aliquam callebant, huic potissimum applicabantur. Camaldulenses, ut docet Petrus Damiani ( In Vita S. Romualdi, cap. 26), « faciebant omnes opera manuum, alii scilicet cochlearia, alii nebant,", + "candidate_score": 0.617774, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_86_88", + "bdc_text": "Stuͦtgardię , Herrenbergę , Canstatt etc. missa papistica prorsum extincta est ; non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1295", + "psc_text": "enim, missa vulgo sumitur pro incruento Christi sacrificio, quod in altari offerunt sacerdotes; quo sensu accipitur infra, cap. 35: in diebus autem solemnibus usque ad missas sustineant; et cap. 38: Post missas et communionem ingrediatur lector ad legendum Secundo, missa sumitur pro festo alicujus sancti. Ita statuta S. Adalardi: 308 « Isti sunt dies in quibus eis ab opere dominico parcendum est . . . Nativitas Domini . . . Missa domnae Balthildae; » antiquae Germaniae consuetudines ms., n.30: « Diebus dominicis et festis ab ipsis calendis Octobris usque in missam S. Martini. » Et infra: « A missa vero S. Martini usque in Purificationem S. Mariae, etc. » Vide vitam S. Gutlaci, n. 32, saec. III, part. I. Tertio, missa sumitur pro hora canonica, sive pro cursu divini officii. Sic apud Cassianum (Lib. II, cap. 13): « Quare post missam nocturnam dormire non oporteat. » Et alibi (Lib. III,", + "candidate_score": 0.613661, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_86_88", + "bdc_text": "Stuͦtgardię , Herrenbergę , Canstatt etc. missa papistica prorsum extincta est ; non quod hanc suo decreto princeps abrogarit , sed alię fuerunt sacrificis caussae , ut cessarent .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1309", + "psc_text": "constet missae vocabulum apud antiquos scriptores, maxime auctores regularum monasticarum usurpatum fuisse ad significandas orationes; nihil vetat hic eo sensu a sancto Patre Benedicto acceptum fuisse, praesertim cum constet eum ad opus Dei orationes admisisse, ut patet ex capite 57, ubi praescribit, ut semper ad orationem ultimam operis Dei commemoratio omnium absentium fiat; quae verba non solum orationes eum admisisse probant, sed etiam plures; unde etiam hic non simpliciter dicit, ut missa sit, sed ut missae sint, et missae fiant. Quapropter his assentiri non possum, qui missam hoc capite a S. Benedicto 311 pro dimissione dictam velint; quae si vera essent, non missae sint, aut missae fiant dixisset, sed missa sit aut missa fiat, neque enim missae vocabulum in plurali ab aliquo auctore adhibitum videmus ad significandam dimissionem, sed semper in singulari. Multo minus probare possum S. Hildegardis, Antonii Perez, et Benedicti Haefteni sententiam, qua dicunt praeter dominicam, aliam a", + "candidate_score": 0.613561, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_29", + "bdc_text": "Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1534", + "psc_text": "aliquid hujusmodi nisi cum caeteris agat, ad candelabrum, vel ad thuribulum non se revestiat, ad offerendam, vel ad pacem non accedat. » Et Caeremoniale Bursfeldensium (Dist. 1, c. 8): « Missus in culpam leviorem ita se habere debet quemadmodum ipsa sibi regula praescribit. In quam tamen nullus mittatur, nisi tale quid commiserit, quod pro sui enormitate videatur districtiori animadversione puniendum. Itaque existens in poenitentia hujusmodi, antiphonam aut psalmum non imponat, lectionem non recitet, neque invitatorii officium faciat, non osculetur textum Evangelii, nec communicet, aut celebret, vel ministret publice in conventu, quae tamen in privato facere non prohibetur. » Antiquae Consuetudines Cluniacensis monasterii apud Udalricum l. II, c. 18, et ms. S. Benigni Divionensis c. 32, solum habent: « Non offert, non osculatur textum evangelii, non accedit ad pacem. » Sed ab hac poenitentia abstinebant in festis duodecim lectionum, ex praedictis Lanfranci statutis, Cons. Cluniac. et S. Benigni, donec privati dies", + "candidate_score": 0.611833, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_29", + "bdc_text": "Er trat Blarer entgegen , der ihm die Kanzel verbot .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_373", + "psc_text": "respondet: « Licentia multos decepit. Obedientia enim et inobedientia contraria sunt; harum media licentia est. Is igitur quem obedientia non constringit claustra monasterii egredi, vult tamen exire, regulaeque districtionem licenter declinare, quamvis nolit sine licentia id praesumere, et idcirco actum suum licentia qua nititur possit defendere, peccatum tamen habet ex illicita voluntate; nec enim postquam mortuus mundo claustrum subiit, ad mundi negotia vel voluntate ullatenus redire debuit. Quia tamen ipsum velle suum non nisi permissus facto implere voluit, obedientia, quam in hoc amplexus est, ipsum factum excusabit; sed velle quod contra obedientiam habuit, periculosum, nisi poenituerit, illi erit. Quod nonnulli minus attendentes, licentia quam pro implenda voluntate sua expetunt, saepe falluntur. » Hactenus Anselmus, cujus mentem utinam omnes assequantur et sequantur! Quomodo vero ipse in litibus et placitis se gereret, vide si lubet in ejusdem Vitae libro I, pag. 792, apud Surium. Sed semper cogitet quia animas suscepit regendas, de", + "candidate_score": 0.607466, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 15, + "cf_id": "cf052", + "work_id": "051_Prosper-Aquitanus_Expositio-Psalmorum-a-C-usque-ad-CL", + "max_score": 0.692165, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112_114", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Expositio-Psalmorum-a-C-usque-ad-CL_window_369", + "psc_text": "Dominum, et in viis ejus ambulans, quomodo fructum laborum sit manducaturus, inquiritur: et invenitur quod justi non solum fructibus laboris sui, sed etiam ipso 476 illo, quo ad fructum tendunt, labore pascuntur: dum priusquam praemia pii laboris accipient, fit eis tolerantiae amor, futurae portio voluptatis. (Vers. 3.) Uxor tua sicut vitis abundans in lateribus domus tuae. Cum multi sanctorum non habuerint conjugia, neque filios, quomodo accipientur hujus benedictionis fuisse participes, nisi harum affectionum societas in totius Ecclesiae corpore intelligatur, per illud scilicet spiritale conjugium, quo viro suo Christo, id est, sponso sponsa connectetur? Sacramentum vero istius copulae multis nominibus significatur, ut qui adhaerent capiti, nunc membra ejus, nunc mater et fratres, nunc uxor et filii, nunc templum et vinea nuncupentur: dum per has necessitudinum species illa individua unitas fidei, et spei, et charitatis ostenditur; et quidquid Christo subjungitur, sibi quoque invicem colligatur, ut totius domus latera fecundae vitis abundantia vestiantur.", + "candidate_score": 0.692165, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112_114", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Expositio-Psalmorum-a-C-usque-ad-CL_window_404", + "psc_text": "atriis domus Dei nostri. Bona cohortatio et utilis, qua in Domini laudem servi ipsius incitantur: cum utique hoc non egeat Deus, cujus gloria nec minor se potest esse, nec major. Sed quia tali officio proficiunt laudatores, et discunt eum timere atque amare quem laudant, persistat fidelis devotio in divinarum confessione virtutum, ut observantia consuetudinis fiat sacrificium voluntatis. Quales autem esse debeant praedicatores Dei consequenter ostenditur, cum dicitur, Qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri; id est, qui in praeceptis Dei infatigabiles permanetis, ex hoc ipso quod in Domini domo statis, ipsi gratias agitis, qui solvit compeditos, illuminavit caecos, erexit elisos (Psal. CXLV, 7 et 8), et dedit vobis spiritum intelligentiae, qui vos in dilectionem et in laudem ejus accenderet. (Vers. 3.) Laudate Dominum, quoniam bonus Dominus; psallite nomini ejus, quoniam suavis est. Laus Domini nec uberius significari, nec plenius potest, quam cum dicitur bonus. Verum hoc non", + "candidate_score": 0.690516, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_7_9", + "bdc_text": "Proinde nullum huic non a me prius vocatum addes . Vellem omnino , si possem , omnibus adesse , qui isthinc mihi commendati sunt , et adfuturum etiam non dubito , sed suo tempore . Caeterum hic currit et glorificatur sermo dei .", + "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Expositio-Psalmorum-a-C-usque-ad-CL_window_443", + "psc_text": "sanctum suum, super Abraham, et Isaac, et Jacob, super duodecim tribus Israel, quas erutas de jugo servitutis introduxit in terram promissionis; et super universas nationes, de quibus tamquam de lapidibus suscitat quotidie filios Abrahae (Matth. III, 9), Ut in nomine Domini Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis lingua confiteatur, quia Dominus Jesus Christus in gloria est Dei Patris (Philip. II, 10 et 11) . (Vers. 3.) In quocumque die invocavero te, velociter exaudi me. Quare velociter? Quia ipse dixisti, Adhuc loquente te, dicam, Ecce adsum (Isai. LVIII, 9) . Quare velociter? Quia non in diversa tendo, nec superflua concupisco; sed quod docuisti peti, hoc mihi concupisco praestari. Multiplicabis me in anima mea, in virtute multa. 498 Expressum votum secundum desiderium et ab omni carnali cupiditate purgatum. Si, Multiplicabis me, tantummodo diceret, videri poterat terrena aliqua conceptio; sed cum addidit, in justitia, nihil est quod possit plenius", + "candidate_score": 0.680177, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_104", + "bdc_text": "magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Expositio-Psalmorum-a-C-usque-ad-CL_window_430", + "psc_text": "confitemini Domino dominorum, quoniam in aeternum misericordia ejus. Quod hic ait, Domino coeli, hoc videtur superius dixisse, Deo deorum; et quod ibi subdidit, hoc etiam hic connexuit, Confitemini Domino deorum: ut si sunt qui dicantur dii, et domini, sive in coelo, sive in terra: 494 nobis tamen unus sit Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum, cui confiteamur, quoniam in aeternum misericordia ejus. PSALMUS CXXXVI. (Vers. 1.) Super flumina Babylonis illic sedimus, et flevimus, cum recordaremur tui, Sion. Prophetia psalmi non solum hoc denuntiat quod secundum gerendarum rerum ordinem ad Israeliticum populum proprie pertinebat, sed etiam quod in omni Ecclesia Dei, quae in toto mundo est, agitur et impletur. Universi enim fideles, qui cives sunt Jerusalem, et in hoc saeculo peregrinantur, apte his vocibus et congruenter utuntur, ut dicant quod psalmi verba pronuntiant. Nam qui fide", + "candidate_score": 0.651095, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 16, + "cf_id": "cf036", + "work_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae", + "max_score": 0.691993, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_113_115", + "bdc_text": "Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler . cum liberis , deinde optimis viris LeoniLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_187", + "psc_text": "acceptam. Suggestione fratris communis accepta, quaeso ut adjutrix adsit vestrae caritatis industria. Obsecro ut libros quos opus habemus, servi tui describant de codicibus vestris. EPISTOLA VI. AD THEODORUM SENATOREM. De conversione a saeculo. Domino illustri, et merito insigni, ac praestantissimo filio THEODORO, FULGENTIUS, servorum Christi famulus, in Domino salutem. 186 CAPUT PRIMUM. Occasio scribendae epistolae. --1. Ut ignotus corpore audeam epistolari tibi meam notitiam inferre sermone, quaeso ne impudentiae deputes, neve importunitati opus caritatis assignes. Ad scribendum namque, primum sancti fratris Romuli dulcis epistola, deinde fratrum exinde venientium, qui a vobis in Domino benigne suscepti sunt, eo me magis suasio compulit, quo vestri spiritalis propositi cognitio libentius invitavit. Retulerunt quippe quod Christi compulsus affectu, nostri nominis in colloquio benigne feceris mentionem, dicens te nostra epistola delectari. Libens igitur feci, quod te velle libenter agnovi, malens incultus videri sermone, quam esse frigidus caritate, domine illustris, et merito insignis, ac praestantissime fili.", + "candidate_score": 0.691993, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_113_115", + "bdc_text": "Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler . cum liberis , deinde optimis viris LeoniLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_186", + "psc_text": "in qua sicut nulla est delectatio prava, sic nulla mors timetur ex poena: ubi nihil quisquam ex carnis fragilitate perpetitur, sed ab omnibus sanctis in Dei et proximi perfecta semper caritate regnatur. 12. Orantem pro nobis sanctitatem tuam clementia divina custodiat, quod opto, domine sancte ac beatissime frater. Domnus Januarius sanctitatem tuam toto salutat puritatis et venerationis affectu; benedictionem a vobis directam, tota cum exsultatione suscepi. Libros, sicut praecepisti, ad Monimum datos, in quaternionibus destinavi, in quibus, si aliquid placuerit, utinam veritatis, et non solum amoris esse cognoscam! Hi sunt igitur meae parvitatis oblatio, quam vobis faciet puritas vestri cordis acceptam. Suggestione fratris communis accepta, quaeso ut adjutrix adsit vestrae caritatis industria. Obsecro ut libros quos opus habemus, servi tui describant de codicibus vestris. EPISTOLA VI. AD THEODORUM SENATOREM. De conversione a saeculo. Domino illustri, et merito insigni, ac praestantissimo filio THEODORO, FULGENTIUS, servorum Christi famulus, in Domino salutem. 186", + "candidate_score": 0.677992, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_113_115", + "bdc_text": "Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler . cum liberis , deinde optimis viris LeoniLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_0", + "psc_text": "EPISTOLA PRIMA. De conjugali debito, et voto continentiae a conjugibus emisso. Domino et merito venerabili filio FULGENTIUS, servorum Christi famulus, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. Excusatio dilatae responsionis. --1. Epistolam tuam, sanctae sollicitudinis indicem, ante aliquot menses accipiens, cum persolvere cuperem sine dilatione responsum, sic sum repentina corporis aegritudine correptus, ut febrium violenta nimietas commeatum mihi vitae praesentis auferret; nisi verus animarum corporumque medicus, qui sanat omnes languores nostros, et redimit ( al. redimet) de interitu vitam nostram, ad removendum tantae infirmitatis flagellum, dignaretur medicinae suae largiri subsidium. Recepta quoque sospitate, non defuit quidem rescribendi ( al. scribendi) voluntas, sed ad dirigendum obstitit hiemalis asperitas. Nunc itaque, quia creator et moderator temporum temperiem dignatus est donare ventorum, consultationi ( al. consolationi) tuae, quod miseratione atque inspiratione superni largitoris accepi, redhibere non destiti. CAP. II. Tenor interrogationis super continentia uxoris. Commixtio conjugalis in se mala non est, sed excessus. Debitum conjugale.", + "candidate_score": 0.667996, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_98", + "bdc_text": "Non elevantur panis et calix nec sacris induitur vestibus , qui minister est .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_368", + "psc_text": "panis est, et calix; quod vobis etiam oculi vestri renuntiant. Quod autem fides 227 vestra postulat instruenda, panis est corpus Christi, calix sanguis Christi. Breviter quidem hoc dictum est, quod fidei forte sufficiat; sed fides instructionem desiderat. Dicit enim propheta: Nisi credideritis, non intelligetis (Isa. VII, 9). Potestis ergo modo dicere mihi: Praecepisti ut credamus; expone ut intelligamus. Potest enim in animo cujuspiam cogitatio talis oboriri. Dominus noster Jesus Christus novimus unde acceperit carnem, de Virgine Maria: infans lactatus est, nutritus est, crevit, ad juvenilem aetatem perductus est, a Judaeis persecutionem passus est, ligno suspensus est, in ligno interfectus est, de ligno depositus est, sepultus est, tertia die resurrexit, quo die voluit in coelum ascendit. Illuc levavit corpus suum, unde est venturus ut judicet vivos et mortuos. Ibi est modo sedens ad dexteram Patris. Quomodo est panis corpus ejus, et calix, vel quod habet calix quomodo est sanguis ejus? Ista,", + "candidate_score": 0.663034, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_4_6", + "bdc_text": "Profectonach profecto gestrichenes illum . tua praecipue caussa illumillum übergeschrieben. retinui ; nam sunt non parum multi boni et eruditi fratres , quos iamdudum bene sperare iussi .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_588", + "psc_text": "Hilarium abunde possit agnosci, tamen et in scriniis ecclesiasticis expressa capitula continentur. 19. Haec itaque, dilectissimi fratres, interrogantibus vobis breviter communi voluimus respondere rescripto. Caeterum unus ex nobis, in quantum Dominus servis suis recti gratiam dignatur donare sermonis, illis omnibus, quae memoratos fratres adversus gratiam et praedestinationem 276 intimastis vel sentire, vel dicere, tribus libris vestro nomine dedicatis sufficienti disputatione respondit; quique adversus duos libros Fausti Galli septem libros edidit: quos cum recensueritis, agnoscetis protinus quemadmodum memorati Fausti commenta veritati contraria, catholicae fidei penitus inimica, discussio prodidit, ratio manifesta convicit, auctoritas divina compressit, et praecedentium Patrum consona prorsus attestatio confutavit. 20. Speramus autem in Domino, quoniam gratiae suae ita subsidium largietur, ut et bene sentientibus sanctae scientiae tribuat augmentum, et aliter quam oportet credentibus donet veritatis agnoscendae subsidium. Ipse enim facit gratiae suae participes quos praedestinavit ad vitam, ut in omnibus bonis suis humanae arbitrium voluntatis gratiae Dei subjiciant; et", + "candidate_score": 0.641435, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_117_119", + "bdc_text": "Bene vale , mi venerande et charissimis charior Bullingere . Tubingę , 15 . fe [bruarii ]Randtext im engen Einband nicht zugänlich. .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_51", + "psc_text": "cunctorum simul orbitate percussus, in Dei dilectione permansit immobilis. Beatus etiam fuit in corporis sospitate, sed beatior est factus in vulnere. Beatior etiam in acervo squaloribus pleno quam in palatio marmoribus adornato. 17. Attende etiam duos, unum in divitiis et sanitate miserum, alterum in egestate et vulnere multum beatum. Dives ille qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide (Luc. XVI, 19) , quam inanis fuit in illis epulis, quam pauper in multitudine divitiarum, quam nudus in pulchritudine vestium, quam infirmus in sanitate corporis, quam famelicus in saturitate ventris, quam miser in gaudiis, quam desolatus inter amicorum colloquia, quam dejectus inter obsequia servulorum! Attende quoque Lazarum in paupertate divitem, in miseria beatum, in infelicitate felicem, in vulneribus sanum, et quidem sine domo, sed non sine domino; sine veste, sed non sine fide; sine 156 bona valetudine corporis, sed non sine robore caritatis; sine cibo, sed non sine Christo; canibus", + "candidate_score": 0.638016, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_114", + "bdc_text": "Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_68", + "psc_text": "caput lascivi praedonis abscidit; Anna vero ipsum caput Ecclesiae Spiritu sancto repleta cognovit. Datus est Judith Holofernis interitus; Annae revelatus est Salvatoris adventus. Illi Deus dedit a populo repellere pestilentiam; huic tribuit humani generis agnoscere medicinam. Et quia sanctimoniam virginalem vidualis continentia gradu inferiore subsequitur, idcirco postquam de virgine natus est Filius Dei, vidualis linguae dignatus est officio praedicari. Nec tamen de illo locuta est vidua deliciis dedita, quae vivens mortua est, sed quae non discedebat de templo, jejuniis et obsecrationibus serviens nocte ac die. CAP. XVI. Laudes Probae, quae erat soror Gallae. Gallae nobilitas. Distribuendum pauperibus quod subtrahitur apparatibus. --31. De quibus jejuniis et obsecrationibus non est nunc latius disserendi locus. Disponimus enim (si Dominus voluerit, et si vixerimus) ad sororem tuam sanctam Christi virginem Probam, quam Dominus hoc tempore praecipuum in urbe Roma dare dignatus est virginitatis et humilitatis exemplar, de jejunio et oratione aliquid scribere, sicut in", + "candidate_score": 0.6188, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 17, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Sanctis", + "max_score": 0.690871, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_111_113", + "bdc_text": "Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere . Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Sanctis_window_783", + "psc_text": "per cujus nomen. Qui nostis amare Stephanum, in Christo amate. Hoc enim vult, hoc illi gratum est: inde gaudet, hoc acceptum habet. Non enim nomen suum voluit jactare apud lapidatores suos. Attendite quem confitebatur, quando lapidabatur; quem confitebatur in terra, quem videbat in coelo; pro quo tradebat carnem suam, cui commendabat animam suam. Numquid enim legimus, aut in doctrina sana alicubi legere possumus, quia faciebat aut facit signa Jesus per nomen Stephani? Fecit Stephanus, sed per nomen Christi. Hoc facit et modo: quidquid videtis quia fit per memoriam Stephani, in nomine Christi fit; ut Christus commendetur, Christus adoretur, Christus exspectetur judex vivorum et mortuorum, et ab eis qui illum diligunt ad dexteram stetur. Quando enim venerit, stabunt ad dexteram, stabunt ad sinistram: beati, qui ad dexteram; miseri, qui ad sinistram. CAPUT II. 2. Duri Judaei in Stephanum. Imitetur tamen Dominum suum beatissimus Stephanus. Miro modo inter lapides patiebatur duros, mittentes,", + "candidate_score": 0.690871, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_110_112", + "bdc_text": "Möglicher weise hatte dieser inzwischen Vorbehalte angemeldet. . Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere . Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . !", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Sanctis_window_801", + "psc_text": "testamentum est. Ipsum attende, conservum attende. CAPUT III. 4. Lucerna infirmis oculis accensa in sanctorum exemplis. Inimicorum dilectio donum Dei. Multum est ad te, quia infirmos oculos habes, intueri solem? lucernam vide. Suis enim discipulis dixit Dominus: Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt (Matth. V, 15) . Domus, mundus est: candelabrum, Christi crux est: lucerna in candelabro lucens, Christus in cruce pendens. In ipso candelabro lucebat etiam ille, qui prius lapidantium vestimenta servabat, de Saulo Paulus, de lupo agnus, et parvus et magnus; raptor agnorum, et pastor agnorum: in ipso candelabro lucebat, quando dicebat, Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo (Galat. VI, 14) . Sic luceat, inquit, lumen vestrum coram hominibus (Matth. V, 16) . Ecce lucet lumen Stephani, lucet lucerna ista: attendamus illam.", + "candidate_score": 0.679523, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_18_20", + "bdc_text": "theologi - Petrus MonachusPeter Brun ( Braun , gen. Monachus ) , 1463-1553 , von Kirchheim unter Teck , studierte ab 1486 in Basel ( Basel , Matrikel I 195 ) und ab 1489 in Tübingen , wo er 1492 zum Magister , 1504 zum Doktor der Theologie promovierte . Seit 1498 lehrte er Theologie , ab 1519 als erster Ordinarius .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Sanctis_window_431", + "psc_text": "eumdem cibum spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Bibebant enim de spirituali sequente eos petra: petra autem erat Christus » (I Cor. X, 1-4). Ecce unde Petrus. CAPUT II. 2. Petro Ecclesiae personam gerenti datae claves regni coelorum. Uni datae sunt, quia Ecclesiae unitati. Christus prius resuscitat, tum Ecclesia solvit. Dominus Jesus discipulos suos ante passionem suam, sicut nostis, elegit, quos Apostolos appellavit. Inter hos pene ubique solus Petrus, totius Ecclesiae meruit gestare personam. Propter ipsam personam, quam totius Ecclesiae solus gestabat, audire meruit, Tibi dabo claves regni coelorum (Matth. XVI, 19) . Has enim claves non homo unus, sed unitas accepit Ecclesiae. Hinc ergo Petri excellentia praedicatur, quia ipsius universitatis et unitatis Ecclesiae figuram gessit, quando ei dictum est, Tibi trado, quod omnibus traditum est. Nam ut noveritis Ecclesiam accepisse claves regni coelorum, audite in alio loco quid Dominus dicat omnibus Apostolis suis. Accipite Spiritum sanctum. Et", + "candidate_score": 0.661323, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_109_111", + "bdc_text": "vgl . oben Nr. 505 , 2-4 . Möglicher weise hatte dieser inzwischen Vorbehalte angemeldet. . Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Sanctis_window_83", + "psc_text": "ergo hoc ideo dixi, quia carnem visuram negavi; sed quia quaerenda sunt testimonia clariora, si forte poterunt inveniri. Nam hoc quod prolatum est, videtis quale sit. Pro nobis enim magis facit, vel pro ipsa veritate, vel pro his qui quasi certo contendunt, carnem non visuram omnino ullo modo Deum, nec in resurrectione mortuorum. Nos hinc non contendimus, sed repetendo acutos commemoramus, tardis inculcamus. Licet multis taediosi simus, dicimus tamen. Deus non videtur in loco, quia non est corpus; quia ubique totus est, quia non in parte minor, et in parte major est. Hoc firmissime teneamus. Si autem caro illa tantam acceperit mutationem, ut possit per eam videri quod non videtur in loco; omnino ita sit. Sed quaerendum est, unde doceatur. Et si nondum docetur, nondum negetur; sed certe vel dubitetur. Ita tamen ut carnem resurrecturam non dubitetur, spirituale corpus futurum ex animali non dubitetur, corruptibile hoc et mortale hoc induere", + "candidate_score": 0.660156, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_104", + "bdc_text": "magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Sanctis_window_195", + "psc_text": "scriptum est, Respexit illum Dominus. At ille amare flevit (Luc. XXII, 33, 61, 62) . Amara erat recordatio negationis, ut dulcis esset gratia redemptionis. Nisi desertus, non negaret; nisi respectus, non fleret. Odit Deus praesumptores de viribus suis, et tumorem istum in eis, quos diligit, tanquam medicus secat. Secando quidem infert dolorem: sed firmat postea sanitatem. Itaque resurgens Dominus commendat Petro oves suas, illi negatori; sed negatori, quia praesumptori; postea pastori, quia amatori. Nam quare ter interrogat amantem, nisi ut compungat ter negantem? Proinde perfecit postea Petrus gratia Dei, quod primo non potuit fiducia sui. Nam posteaquam illi oves, non Petri, sed suas commendavit, ut non pasceret sibi, sed Domino, annuntiavit ei passionem futuram, quam primo perdiderat; quoniam praepropere festinabat. Cum senior, inquit, factus fueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis. Hoc autem dixit, significans qua morte glorificaturus erat Dominum (Joan. XXI, 18 et 19) . Factum", + "candidate_score": 0.64649, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_104", + "bdc_text": "magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Sanctis_window_187", + "psc_text": "Avertit, inquit, Dominus, faciem suam: ostendit Petro Petrum; sed postea respexit, et Petrum firmavit in petra. Imitemur ergo, fratres mei, quantum possumus, in Domino passionis exemplum. Implere poterimus, si ab illo poscamus adjumentum, non praeveniendo, sicut Petrus praesumens; sed sequendo et orando, sicut Petrus proficiens. Quando enim Petrus ter negavit, quid evangelista dicit, attendite: Et respexit eum Dominus, et recordatus est Petrus (Luc. XXII, 61) . Quid est, respexit eum? Non enim Dominus in facie corporali eum tanquam commemorando respexit. Non sic est: Evangelium legite. Dominus in interioribus domus judicabatur, Petrus in atrio tentabatur. Ergo respexit eum Dominus, non corpore, sed majestate; non oculorum carnis intuitu, sed misericordia altissima. Ille quia averterat faciem suam, respexit eum, et factus est liberatus. Ergo praesumptor periisset, nisi Redemptor respexisset. Et ecce lacrymis suis ablutus, correptus et ereptus praedicat Petrus. Praedicat qui negaverat: credunt qui erraverant. Valet in phreneticis medicina illa sanguinis Domini. Bibunt", + "candidate_score": 0.643336, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_43_45", + "bdc_text": "1532 erhielt er die vierte theologische Professur . Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 . Oktober 1534 stellte sich die Universität demonstrativ gegen die Neuerungen .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Sanctis_window_194", + "psc_text": "inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus (Rom. XI, 34, 33) ! Sequens per omnia vestigia Christi Petrus conturbatur, et negat: respicitur, et plorat; fletus tergit quod timor infecerat. Non fuit illa Petri desertio, sed eruditio. Amare quippe Dominum interrogatus in corde suo praesumpserat se pro eo etiam moriturum. Viribus suis hoc tribuerat: nisi paulisper a regente desereretur, non sibi demonstraretur. Ausus est dicere, Animam meam pro te ponam. Animam suam pro Christo praesumptor se positurum esse jactabat, pro quo nondum posuerat Liberator. Denique cum timore turbatur, sicut Dominus praedixerat, ter negat eum, pro quo se promiserat moriturum. Sicut scriptum est, Respexit illum Dominus. At ille amare flevit (Luc. XXII, 33, 61, 62) . Amara erat recordatio negationis, ut dulcis esset gratia redemptionis. Nisi desertus, non negaret; nisi respectus, non fleret. Odit Deus praesumptores de viribus suis, et tumorem istum in eis, quos diligit, tanquam medicus secat. Secando quidem", + "candidate_score": 0.63497, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_44_46", + "bdc_text": "Mit seiner Wahl zum Rektor am 18 . Oktober 1534 stellte sich die Universität demonstrativ gegen die Neuerungen . Der Erla ß vom 30 .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Sanctis_window_194", + "psc_text": "inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus (Rom. XI, 34, 33) ! Sequens per omnia vestigia Christi Petrus conturbatur, et negat: respicitur, et plorat; fletus tergit quod timor infecerat. Non fuit illa Petri desertio, sed eruditio. Amare quippe Dominum interrogatus in corde suo praesumpserat se pro eo etiam moriturum. Viribus suis hoc tribuerat: nisi paulisper a regente desereretur, non sibi demonstraretur. Ausus est dicere, Animam meam pro te ponam. Animam suam pro Christo praesumptor se positurum esse jactabat, pro quo nondum posuerat Liberator. Denique cum timore turbatur, sicut Dominus praedixerat, ter negat eum, pro quo se promiserat moriturum. Sicut scriptum est, Respexit illum Dominus. At ille amare flevit (Luc. XXII, 33, 61, 62) . Amara erat recordatio negationis, ut dulcis esset gratia redemptionis. Nisi desertus, non negaret; nisi respectus, non fleret. Odit Deus praesumptores de viribus suis, et tumorem istum in eis, quos diligit, tanquam medicus secat. Secando quidem", + "candidate_score": 0.62876, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 18, + "cf_id": "cf012", + "work_id": "009_Hilarius-Pictaviensis_Commentarius-in-psalmos-XV-XXXI-XLI", + "max_score": 0.690448, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_111_113", + "bdc_text": "Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere . Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri .", + "psc_chunk_id": "009_Hilarius-Pictaviensis_Commentarius-in-psalmos-XV-XXXI-XLI_window_19", + "psc_text": "Providebam Dominum in conspectu meo semper, quia a dextris est mihi ut non commovear. Propter hoc jucundatum est cor meum, et exsultavit lingua mea, insuper et caro mea habitabit in spe: quia non derelinques animam meam in infernum, neque dabis sanctum tuum videre corruptionem. Et textus quidem hic et ordo manifestus est: sed quod renes nominavit, et quasi in nocte, ait, erudierunt me; ne obscuriora videantur, interrogemus. Deus scrutator dicitur renum et cordis, in quibus quasi duobus locis hominis secreta teneantur. Sed in corde quidem secretum animae, in renibus vero secretum carnis est; quas subinde inter se diversitates interioris et exterioris hominis etiam Apostolus docet cum ait: Consentio legi secundum interiorem hominem; sed video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae (Rom. VII, 12) . Et alio loco: Igitur ego ipse quidem mente servio legi Dei; carne autem legi peccati (Ibid. 25) . Talem ergo ipse quamdam et", + "candidate_score": 0.690448, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 19, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-2", + "max_score": 0.690445, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112_114", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-2_window_630", + "psc_text": "Domine. Super misericordia tua, et veritate tua: quoniam magnificasti super nos nomen sanctum tuum. In quacumque die invocavero te, exaudi me: multiplicabis in anima mea virtutem tuam. Confiteantur tibi, Domine, omnes reges terrae: quoniam audierunt omnia verba oris tui, et cantent in canticis Domino. Quoniam magna est gloria Domini: quia [ Ms. quoniam] excelsus Dominus, et humilia respicit, et alta a longe agnoscit. [ Ms. cognoscit]. Si ambulavero in medio tribulationis, vivificabis me: et super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam, et salvum me fecit dextera tua. Domine, retribue pro me: Domine, misericordia tua in saeculum: opera manuum tuarum ne despicias. PSALMUS CXXXVIII. IN FINEM, DAVID PSALMUS. Domine, probasti me, et cognovisti ÷ me ** tu cognovisti sessionem meam, et resurrectionem meam. Intellexisti cogitationes meas de longe: semitam meam, et funiculum meum investigasti. Et omnes vias meas praevidisti: quia non est sermo in lingua mea. Ecce, Domine, ÷ tu **", + "candidate_score": 0.690445, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112_114", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-2_window_665", + "psc_text": "** in eis qui sperant super misericordia ejus. ALLELUIA. Laudate Dominum, quoniam bonus est psalmus: Deo nostro jucunda sit laudatio. Aedificans Jerusalem Dominus: et dispersiones Israel congregans. Qui sanat contritos corde: et alligat contritiones eorum. Qui numerat multitudinem stellarum: et omnibus eis nomina vocat. Magnus Dominus noster, et magna virtus ejus: et sapientiae ejus non est numerus. Suscipiens mansuetos Dominus: humiliat autem peccatores usque ad terram. Incipite Domino in confessione: psallite Deo nostro in cithara. Qui operit coelum nubibus: et parat terrae pluviam. Qui producit in montibus fenum: et herbam servituti hominum. Qui dat jumentis escam ipsorum: et pullis corvorum invocantibus eum. Non in viribus equi voluntatem habebit: neque in tabernaculis viri beneplacitum est ei. Beneplacitum est Domino: super timentes eum, et in eos qui sperant in misericordia ejus. PSALMUS CXLVII. ALLELUIA AGGAEI, ET ZACHARIAE ** Lauda, Jerusalem, Dominum: lauda Deum tuum, Sion. Quoniam confortavit seras portarum tuarum: benedixit filiis", + "candidate_score": 0.688164, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112_114", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-2_window_159", + "psc_text": "Dominus meus in causam meam. Judica me secundum magnam misericordiam tuam, Domine Deus meus, ut non insultent in me inimici mei: nec dicant in cordibus suis: Euge, euge, animae nostrae, nec dicant: Obsorbuimus eum. Erubescant, et revereantur simul, qui gratulantur malis meis: induantur pudore et reverentia, qui magna loquuntur adversum me. Exsultent et laetentur qui volunt justitiam meam: et dicant semper: Magnificetur Dominus, qui volunt pacem servi ejus. Sed [ Ms. tacet sed] et lingua mea meditabitur justitiam tuam: tota die laudem tuam. PSALMUS XXXV. IN FINEM, SERVO DOMINI DAVID. Dixit injustus, ut delinquat in semetipso: non est timor Dei ante oculos ejus. Quoniam dolose egit in conspectu ejus: ut inveniatur iniquitas ejus ad odium. Verba oris ejus iniquitas et dolus: noluit intelligere, ut bene ageret. Iniquitatem meditatus est in cubili suo: astitit ÷ omni ** viae non bonae, malitiam ÷ autem ** non odivit. Domine in coelo misericordia tua:", + "candidate_score": 0.684009, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_112_114", + "bdc_text": "Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri . Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-2_window_663", + "psc_text": "Domino Deo ipsius. Qui fecit coelum et terram, mare, et omnia quae in eis [ Ms. ea] sunt. Qui custodit veritatem in saeculum, facit judicium injuriam patientibus: dat escam esurientibus. Dominus erigit elisos, Dominus solvit compeditos: Dominus illuminat caecos, Dominus dirigit justos. Dominus custodit advenam, pupillum te viduam suscipiet, et viam peccatorum exterminabit. Regnabit Dominus in aeternum; Deus tuus Sion in saeculum saeculi. PSALMUS CXLVI. ALLELUIA. ÷ AGGAEI, ET ZACHARIAE ** Laudate Dominum, quoniam bonus est psalmus: Deo nostro sit jucunda, + decoraque ** laudatio. Aedificans Jerusalem Dominus: dispersiones Israelis [Ms. Israhel] congregabit. Qui sanat contritos corde: et alligat contritiones eorum. Qui numerat multitudinem stellarum: ÷ et ** omnibus eis nomina vocat. Magnus Dominus noster, et magna virtus ejus: et sapientiae ejus non est numerus. Suscipiens mansuetos Dominus: humilians ÷ autem ** peccatores usque ad terram. Praecinite Domino in confessione: psallite Deo nostro in cithara. Qui operit coelum nubibus: et", + "candidate_score": 0.682622, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_101_103", + "bdc_text": "et In terraZweiter Vers des \"Gloria\" , womit der Chor einsetzt. ; quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-2_window_445", + "psc_text": "die in diem salutare ejus. Annuntiate inter gentes gloriam ejus: in omnibus populis mirabilia ejus. Quoniam magnus Dominus, et laudabilis nimis: terribilis est super omnes deos. Quoniam omnes dii gentium daemonia: Dominus autem coelos fecit. Confessio et pulchritudo in conspectu ejus: sanctimonia et magnificentia in sanctificatione ejus. Afferte Domino, patriae gentium, afferte Domino gloriam et honorem: afferte Domino gloriam nomini ejus. Tollite hostias, et introite in atria ejus: adorate Dominum in atrio sancto ejus. Commoveatur a facie ejus universa terra: dicite in gentibus, ÷ quia ** Dominus regnavit. Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur: judicabit populos in aequitate. Laetentur coeli, et exsultet terra, ÷ cum ** moveatur mare, et plenitudo ejus: gaudebunt campi, et omnia quae in eis sunt. Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum a facie Domini, quia venit, quoniam venit judicare terram. Judicabit orbem ÷ terrae ** in aequitate: et populos in veritate sua. CANTICUM DAVID, QUANDO DOMUS", + "candidate_score": 0.652785, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_101_103", + "bdc_text": "et In terraZweiter Vers des \"Gloria\" , womit der Chor einsetzt. ; quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-2_window_103", + "psc_text": "Domini est terra et plenitudo ejus, orbis ÷ terrarum ** et ÷ universi ** qui habitant in eo. ÷ Quia ** ipse super maria fundavit eum: et super flumina praeparavit eum. Quis ascendet in montem Domini? aut quis stabit in loco sancto ejus? Innocens manibus, et mundo corde, qui non accepit in vano animam suam: nec juravit in dolo ÷ proximo suo ** ÷ Hic ** accipiet benedictionem a Domino: et misericordiam a Deo salutari suo. Haec est generatio quaerentium eum: quaerentium faciem Dei Jacob. DIAPSALMA. Attollite portas, principes, vestras, et elevamini, portae aeternales, et introibit rex gloriae. Quis est iste rex gloriae? Dominus fortis et potens, Dominus potens ÷ in praelio. Attollite portas, principes, vestras, et elevamini, portae aeternales: et introibit rex gloriae. Quis est iste rex gloriae? Dominus virtutum ipse est rex gloriae. + DIAPSALMA. PSALMUS DAVID [ Ms. IPSI DAVID], PRIMA SABBATI. Domini est terra et plenitudo", + "candidate_score": 0.651991, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_101_103", + "bdc_text": "et In terraZweiter Vers des \"Gloria\" , womit der Chor einsetzt. ; quędam latine , quędam germanice dicuntur . PrincepsHerzog Ulrich von Württemberg .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-2_window_104", + "psc_text": "iste rex gloriae? Dominus fortis et potens, Dominus potens ÷ in praelio. Attollite portas, principes, vestras, et elevamini, portae aeternales: et introibit rex gloriae. Quis est iste rex gloriae? Dominus virtutum ipse est rex gloriae. + DIAPSALMA. PSALMUS DAVID [ Ms. IPSI DAVID], PRIMA SABBATI. Domini est terra et plenitudo ejus, orbis terrarum et universi qui habitant in ea. Ipse super maria fundavit eam: et super flumina praeparavit illam. Quis ascendet in montem Domini? aut quis stabit in loco sancto ejus? Innocens manibus, et mundo corde: qui non accepit in vano animam suam: nec juravit in dolo proximo suo. Hic [ Ms. iste] accipiet benedictionem a Domino: et misericordiam a Deo salutari [ Ms. salvatoris] suo. Haec est generatio quaerentium Dominum: requirentium [ Ms. quaerentium] faciem Dei Jacob. DIAPSALMA. Tollite portas, principes, vestras [ Ms. vestri], et elevamini, portae aeternales; et introibit rex gloriae. Quis est iste rex gloriae? Dominus", + "candidate_score": 0.649715, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_100_102", + "bdc_text": "Die Musik in Geschichte und Gegenwart , Bd. 5 , Kassel-Basel 1956 , Sp. 302-320 . et In terraZweiter Vers des \"Gloria\" , womit der Chor einsetzt. ; quędam latine , quędam germanice dicuntur .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-2_window_8", + "psc_text": "adhuc habeant; Galli et Germanorum aliqui secundum emendationem, quam Hieronymus Pater de LXX editione composuit Psalterium cantat: quam Gregorius Turonensis episcopus a partibus Romanis mutuatam, in Galliarum dicitur Ecclesias transtulisse. Ex triplici Psalterio ms. Sorbonico, num. 2783. Psalterium quod secundum LXX Interpretes in omnibus Ecclesiis cantabatur, Hieronymus correxit: quo iterum vitiato, Psalterium novum composuit, quod et a LXX Interpretum editione non multum discordaret, et cum Hebraico multum concordaret. Quod ut omnibus clarum fieret, psalterium distinxit per asteriscos, id est, stellam +, et per obelos, id est, virgam jacentem ÷, docens ea quae continentur sub asterisco usque ad duo puncta **, in Hebraeo non haberi, et a LXX addita esse. Juxta Theodotionis dumtaxat emendationem. Hoc Psalterium Damasus papa, rogatu Hieronymi, in Gallicanis ecclesiis cantari instituit, et propter hoc Gallicanum vocatur: Romanis Psalterium secundum LXX retinentibus sibi, propter quod Romanum vocatur. Haec duo Psalteria cum non sufficerent ad proponenda testimonia de Christo", + "candidate_score": 0.642905, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_100_102", + "bdc_text": "Die Musik in Geschichte und Gegenwart , Bd. 5 , Kassel-Basel 1956 , Sp. 302-320 . et In terraZweiter Vers des \"Gloria\" , womit der Chor einsetzt. ; quędam latine , quędam germanice dicuntur .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Liber-Psalmorum-2_window_9", + "psc_text": "in Hebraeo non haberi, et a LXX addita esse. Juxta Theodotionis dumtaxat emendationem. Hoc Psalterium Damasus papa, rogatu Hieronymi, in Gallicanis ecclesiis cantari instituit, et propter hoc Gallicanum vocatur: Romanis Psalterium secundum LXX retinentibus sibi, propter quod Romanum vocatur. Haec duo Psalteria cum non sufficerent ad proponenda testimonia de Christo contra Judaeos, qui non recipiunt nisi ea quae habentur in Hebraeo, addidit et tertium quod vocatur Hebraicum, pro eo quod, rogatu Sophronii, viri sapientis, transtulit illud de Hebraica veritate in Latinum, verbo ad verbum. Quod Psalterium et alia Hieronymi opuscula idem Sophronius de Latino in Graecum transtulit. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBRUM PSALMORUM. Psalterium Romae dudum positus emendaram, et juxta Septuaginta interpretes, licet cursim, magna illud ex parte correxeram. Quod quia rursum videtis, o Paula et Eustochium, scriptorum vitio depravatum, plusque antiquum errorem, quam novam emendationem valere: cogitis, ut veluti quodam novali, scissum jam arvum exerceam, et obliquis sulcis renascentes spinas", + "candidate_score": 0.642714, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 20, + "cf_id": "cf016", + "work_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam", + "max_score": 0.690188, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_111_113", + "bdc_text": "Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere . Dominus nobis alias atque alias concordię fenestras propicio numine subinde aperiatZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 4 , 3 ( LB II 152) . ! Tu me tui longe amantissimum servatori Christo pientissimis praecibus cons[tanter ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. commenda , ut par esse queam illi , cui me destinavit , muneri .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_53", + "psc_text": "mundo corde: nec corporalibus oculis Deus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu. Et cum absens putatur, videtur: et cum praesens est, non videtur. Denique nec apostoli omnes Christum videbant; et ideo ait: Tanto tempore vobiscum sum, et adhuc me non cognovistis (Joan. XIV, 9) ! Qui enim cognovit quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum, et supereminentem scientiae charitatem Christi, vidit et Christum, vidit et Patrem. Nos enim jam secundum carnem non novimus Christum, sed secundum spiritum; spiritus enim ante faciem nostram Christus Dominus, qui nos in omnem plenitudinem Dei misericordia sua implere dignetur; ut videri possit a nobis. Ideo ergo apparuit Zachariae angelus a dextris altaris incensi, quia apparuit cum voluit, non apparuit quamdiu noluit. . 28. Apparuit autem a dextris altaris incensi; quia divinae insigne misericordiae deferebat: Dominus enim a dextris est mihi, ne commovear (Psal. XV, 8) .", + "candidate_score": 0.690188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_31", + "bdc_text": "Als Hofprediger und Visitator in Innsbruck versuchte er Täufer zu bekehren", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_423", + "psc_text": "Christum videret? Non sequitur ad excelsa, non ascendit ad sublimia. Denique ubi descendit, invenit infirmos; in excelsis enim infirmi esse non possunt. Sic etiam Matthaeus docet, (Matth. VIII, 1), in inferioribus debiles esse sanatos; prius enim unusquisque sanatus est; ut paulatim virtutibus procedentibus, ascendere posset ad montem. Et ideo unumquemque in inferioribus sanat, hoc est, a libidine revocat, injuriam caecitatis avertit. Ad vulnera nostra descendit, ut usu quodam et copia sui, naturae compotes nos faciat esse coelestis. Et sanabat hos quidem, sed in inferioribus relinquebat. 1367 . 47. Videns autem turbas, ut legisti, ascendit in montem. Et cum sedisset, ascenderunt ad eum discipuli ejus (Matth. V, 1) . Evangelizaturus enim, et benedictionum de thesauro divinitatis prompturus oracula, incipit esse sublimior. Hic autem etsi in humili stabat, tamen oculos alte levavit. Sic enim etiam cum Lazarum suscitaret, infremuit spiritu (Joan. XI, 33): sic etiam caput levavit, cum mulieri adulterae peccata donaret", + "candidate_score": 0.669399, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_109_111", + "bdc_text": "vgl . oben Nr. 505 , 2-4 . Möglicher weise hatte dieser inzwischen Vorbehalte angemeldet. . Facile vides veram me corporis et sanguinis Christi praesentiam in cęna statuere , sed quę sit extra quantitatem , qualitatem et locum , qua in re non videor a quoquam vere erudito , sive Lutheranus is sit sive Zvinglianus , dissidere .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_130", + "psc_text": "gerentis, diem, locum, causam. Testes quoque abhiberi solent: hos quoque nativitati suae, et generationi secundum carnem Christus adhibuit, qui signarent Evangelium, dicens: Vos eritis mihi testes in Hierusalem (Act. 1, 8) (Vers. 6, 7.) Factum est autem, cum essent ibi, impleti sunt dies ut pareret. Et peperit filium primogenitum, et pannis eum involvit, et posuit in praesepio; quia non erat locus in eo diversorio. 1295 . 40. Breviter sanctus Lucas et quomodo, et quo tempore, et quo loco secundum carnem Christus natus sit, explicavit. At vero de coelesti generatione si quaeris, lege Evangelium sancti Joannis, qui a coelestibus exorsus ad terrena descendit. Illic invenies et quando erat, et quomodo erat, et quid erat, quid egerat, quid agebat, et ubi erat, et quo venerit, et quomodo venerit, quo tempore venerit, qua causa venerit. In principio, inquit, erat Verbum (Joan. I, 1) ; habes quando erat: Et Verbum erat apud Deum; habes", + "candidate_score": 0.664659, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_93", + "bdc_text": "Coena Stuͦtgardię a Schnepfio talis est instituta , ut non possis in illa multum desiderare Wahrscheinlich wurde das Abendmahl in Stuttgart zum ersten Mal am Sonntag Invocavit ( 14 .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_558", + "psc_text": "regnum Dei sunt destinati, gratiae coelestis impartitur alimentum. Sed quibus impartiatur, adverte. Non otiosis, non in 1400 civitate quasi in Synagoga, vel saeculari dignitate residentibus, sed inter deserta quaerentibus Christum; qui enim non fastidiunt, ipsi excipiuntur a Christo, et cum ipsis loquitur Dei Verbum non de saecularibus, sed de regno Dei. Et si qui corporalis gerunt ulcera passionis, his medicinam suam libenter indulget. 70. Consequens igitur erat, ut quos a vulnerum dolore sanaverat, eos alimoniis spiritalibus a jejunio liberaret. Itaque nemo cibum accipit Christi, nisi fuerit ante sanatus. Et illi qui vocantur ad coenam, prius vocando sanantur. Si claudus fuit, gradiendi facultatem ut veniret, accepit. Si lumine oculorum privatus erat, domum utique Domini, nisi refusa luce, intrare non potuit. 71. Ubique igitur mysterii ordo servatur; ut prius per remissionem peccatorum vulneribus medicina tribuatur, postea alimonia mensae coelestis exuberet: quamquam nondum validioribus haec turba reficiatur alimentis, neque Christi corpore et sanguine", + "candidate_score": 0.654454, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_104", + "bdc_text": "magis ac magis fidere domino videtur , quem quo penitius perspicio , hoc magis mecum veneror et adoro .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_1147", + "psc_text": "175. Non est igitur dubium credidisse Petrum, et credidisse quia dilexit, dilexisse quia credidit. Unde et contristatur quia et tertio interrogatur: Amas me (Ibid., 17) ? Is enim interrogatur, de quo dubitatur. sed Dominus non dubitat, qui interrogat, non ut disceret, sed ut doceret quem elevandus in coelum, amoris sui nobis velut vicarium relinquebat. Sic enim habes: Simon Joannis, diligis me? Utique tu scis, Domine, quia amo te. Dicit ei Jesus: Pasce agnos meos (Ibid., 16) . Bene conscius sui non ad tempus assumptum, sed jamdudum Deo cognitum Petrus testificatur affectum. Quis est enim alius, qui de se hoc facile profiteri possit? Et ideo quia solus profitetur ex omnibus, omnibus antefertur; major enim omnibus charitas. 176. Illud quoque diligentius intuendum, cur cum Dominus dixerit: Diligis me? ille responderit: Tu scis, Domine, quia amo te. In quo videtur mihi dilectio habere animi charitatem, amor quemdam aestum conceptum corporis ac mentis ardore,", + "candidate_score": 0.651455, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_115_117", + "bdc_text": "cum liberis , deinde optimis viris LeoniLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander . ac reliqu[is ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. . Bene vale , mi venerande et charissimis charior Bullingere .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_30", + "psc_text": "ordine. . 11. Prolixiorem hunc Evangelii librum quam caeteros esse nemo dubitaverit. Non ideo non ea quae falsa sunt, sed quae vera, sibi vindicat. Denique etiam a sancto apostolo Paulo testimonium meruit diligentiae. Sic enim laudat Lucam: Cujus laus, inquit, est in Evangelio per omnes Ecclesias (II Cor. VIII, 18) . Et vere laudabilis est, qui meruit a tanto gentium doctore laudari. Assecutum itaque se non pauca dicit, sed omnia: et assecuto omnia visum est scribere non omnia, sed ex omnibus. Non enim scripsit omnia, sed assecutus est omnia; quia quae fecit, inquit, Jesus, si scribantur omnia, nec ipsum capere mundum arbitror (Joan. XXI, 25). Advertis enim quod consulto etiam ea quae ab aliis sunt scripta praeteriit, ut diversa in Evangelio gratia refulgeret, et propriis quibusdam singuli 1270 libri mysteriorum gestorumque miraculis eminerent. Diviserunt enim sibi vestimenta Domini milites Christi, quod suo loco plenius explanabitur (Infra lib. X, in cap.", + "candidate_score": 0.649199, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_98", + "bdc_text": "Non elevantur panis et calix nec sacris induitur vestibus , qui minister est .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_482", + "psc_text": "24, 25.) Sed quid existis in desertum videre? Arundinem vento moveri? Quid existis videre? Hominem mollibus vestimentis indutum? . 107. Non hic Domini sermo de vestibus; quamquam plerosque mollioris cura vestis effeminet, qui quasi lanae onus ferre non possint, sericas vestes tectis per terram verrunt vestigiis, usuque faciunt ut amictus oneri sit. Sed tamen alia videtur hic indumenta signare, et nisi fallor, humana corpora quibus anima nostra vestitur. Denique et Joseph tunica ad speciem Dominici corporis cruentata est (Gen. XXXVII, 31). Et Apostolus ait: Exuens se carnem, principatus et potestates omnes traduxit (Coloss. II, 15) . Quid aliud ostendit, nisi vice indumenti corpus fuisse, quo se ista exspoliavit Dominus in passione, ut divinitas libera immunisque maneret injuriae? Totus igitur hic locus exemplo nos prophetico ad virtutem subeundae passionis hortatur. Denique addidit: (Vers. 25.) Ecce qui in veste pretiosa sunt in domibus regum sunt. . 108. Sunt etiam mollia indumenta deliciosi", + "candidate_score": 0.648087, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_96_98", + "bdc_text": "vgl . Heyd III 94-98 mit Anm. 185f ; Julius Hartmann , Erhard Schnepff , der Reformator in Schwaben , Nassau , Hessen und Thüringen , Tübingen 1870 , S. 41. . Non elevantur panis et calix nec sacris induitur vestibus , qui minister est .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_482", + "psc_text": "24, 25.) Sed quid existis in desertum videre? Arundinem vento moveri? Quid existis videre? Hominem mollibus vestimentis indutum? . 107. Non hic Domini sermo de vestibus; quamquam plerosque mollioris cura vestis effeminet, qui quasi lanae onus ferre non possint, sericas vestes tectis per terram verrunt vestigiis, usuque faciunt ut amictus oneri sit. Sed tamen alia videtur hic indumenta signare, et nisi fallor, humana corpora quibus anima nostra vestitur. Denique et Joseph tunica ad speciem Dominici corporis cruentata est (Gen. XXXVII, 31). Et Apostolus ait: Exuens se carnem, principatus et potestates omnes traduxit (Coloss. II, 15) . Quid aliud ostendit, nisi vice indumenti corpus fuisse, quo se ista exspoliavit Dominus in passione, ut divinitas libera immunisque maneret injuriae? Totus igitur hic locus exemplo nos prophetico ad virtutem subeundae passionis hortatur. Denique addidit: (Vers. 25.) Ecce qui in veste pretiosa sunt in domibus regum sunt. . 108. Sunt etiam mollia indumenta deliciosi", + "candidate_score": 0.645296, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_114_116", + "bdc_text": "Salutem dic sanctissimae uxori tuaeAnna Bullinger , geb. Adlischwyler . cum liberis , deinde optimis viris LeoniLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander . ac reliqu[is ] Randtext im engen Einband nicht zugänlich. .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_862", + "psc_text": "Deus junxit, Judaeus non separet. Adulteri sunt omnes qui adulterare cupiunt fidei et sapientiae veritatem. 10. Quis liber est, inquit, iste repudii matris vestrae, quo dimisi eam (Esai. L, 1) ? Audisti repudium, crede conjugium. Audisti quid Judaeorum plebi ipse vir dicat: Ecce in iniquitatibus vestris venditi estis, et in peccatis vestris dimisi matrem vestram (Ibid.) . Mane ergo tu in domo patris, mane cum sponso, enitere ut placeas viro. Mens quae credidisti Deo, esto fortis mulier, qualis illa vel anima ecclesiastica, vel Ecclesia, de qua dicit Salomon: Mulierem fortem quis inveniet (Prov. XXXI, 10) ? Pretiosior autem est lapidibus pretiosis, quae talis est: confidit in ea vir suus Ibid., 11). Videamus quid haec viro faciat suo, quod opus ejus, quod sit obsequium, cur confidat in ea Christus. 11. Bona uxor virum suum vestit. Vestiat Jesum fides nostra corpore suo, vestiat carnem suam divinitatis suae gloria: sicut et illa bina", + "candidate_score": 0.644006, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_49_51", + "bdc_text": "Hermelink , aaO , S. 208 und Reg. ; Haller , aaO , 305. 333-336 . - , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_387", + "psc_text": "vidit. . 11. Magnus Dominus qui aliorum merito ignoscit aliis, et dum alios probat, aliis relaxat errata. Cur apud te homo collega non valeat, cum apud Dominum servus et interveniendi meritum, et jus habeat impetrandi? Disce qui judicas, ignoscere: disce qui aeger es, impetrare. Si gravium peccatorum diffidis veniam, adhibe precatores, adhibe Ecclesiam quae pro te precetur, cujus contemplatione quod tibi Dominus negare posset, ignoscat. 1358 . 12. (Vers. 21, 22.) Et quamvis historiae fidem non debeamus omittere; ut vere paralytici istius corpus credamus esse sanatum: cognosce tamen interioris hominis sanitatem, cui peccata donantur, quae cum Judaei asserunt a solo Domino posse concedi, Deum utique eum confitentur, suoque judicio perfidiam suam produnt; ut opus astruant, personam negent. Itaque ab ipsis et operis sui Dei Filius accipit testimonium, et vocis suffragium non requirit; perfidia enim confiteri potest, credere non potest. Itaque testimonium non deest divinitati, fides deest saluti. Nam et validius", + "candidate_score": 0.637815, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_117_119", + "bdc_text": "Bene vale , mi venerande et charissimis charior Bullingere . Tubingę , 15 . fe [bruarii ]Randtext im engen Einband nicht zugänlich. .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_31", + "psc_text": "mundum arbitror (Joan. XXI, 25). Advertis enim quod consulto etiam ea quae ab aliis sunt scripta praeteriit, ut diversa in Evangelio gratia refulgeret, et propriis quibusdam singuli 1270 libri mysteriorum gestorumque miraculis eminerent. Diviserunt enim sibi vestimenta Domini milites Christi, quod suo loco plenius explanabitur (Infra lib. X, in cap. XXIII, XXXIV). 12. Scriptum est autem Evangelium ad Theophilum, hoc est, ad eum, quem Deus diligit. Si Deum diligis, ad te scriptum est: si ad te scriptum est, suscipe munus Evangelistae: pignus amici in penetralibus animi diligenter adserva. Bonum depositum custodi per Spiritum sanctum, qui datus est nobis (II Tim. I, 14) : frequenter inspice, saepius discute. Fides pignori prima debetur: fidem sequitur diligentia; ne commissa tibi pignora aut tinea, aut aerugo consumat. Quod enim tibi commissum est, consumi potest: Evangelium consumi non potest. Evangelium bonum pignus est: sed vide ne vel in animo tuo illud aut tinea aut aerugo", + "candidate_score": 0.633833, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_51", + "bdc_text": "- , medicus Rodolphus Rudolf Unger , dessen Lebensdaten nicht bekannt sind , stammte aus Blaubeuren , studierte 1480 in Tübingen und wurde 1486 Magister. 1515 wurde er als Professor der Medizin berufen. 1534 überließ man ihm eines der Kollegienhäuser als Wohnung , um dem alten , gebrechlichen Mann die Vorlesungen zu erleichtern. Am 5 .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_504", + "psc_text": "fide; an vero aliquam in dictorum diversitate diversitatem signare voluisse mysterii? Habes enim in Evangelio secundum Matthaeum quia Jesus cum venisset in Bethaniam, in domum Simonis leprosi, accessit ad eum mulier habens alabastrum unguenti pretiosi, et recumbente illo, fudit super caput ejus (Matth. XXVI, 6 et 7) . Deinde istic: Pharisaeus intra se dicit, quod si esset propheta, sciret peccatricem, et unguentum ejus vitare deberet (Ibid., 8) . Illic unguento effuso discipuli conqueruntur. Utrumque igitur explicandum est, sed ante quod scriptorum ordine prius est, priorem quoque ordinem interpretationis accipiat. 13. Venit ergo Dominus Jesus in domum Simonis leprosi. Apparet oeconomia, quod leprosum non refugit, non vitat immundum, ut maculas humani corporis possit abolere. Domus autem 1387 leprosi erat in Bethania, quae per interpretationem domus obeditionis dicitur. Omnis igitur locus Bethania, portio autem totius loci domus Simonis. Nonne tibi videtur Bethania mundus hic esse, in quo servitii obedientis debemus obsequium, domus", + "candidate_score": 0.633025, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_1", + "bdc_text": "Thomam illum Thomas Hofmann , vgl. HBBW IV [Nr. 468 ] , S. 386 , Anm. 40. , quem huc rursum abmandasti , clarissime Bullingere , non paenitebit , spero , suscepti itineris , tametsi vix iam fuerit , unde prospicerem .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_1146", + "psc_text": "et quaerendi Domini amore succensus, non satiatur videndo. Videt eum solus, videt cum undecim, videt cum septuaginta, videt et quando Thomas credidit, videt cum piscaretur: sed non vidisse contentus, impatiens desiderii, negligens captionis, immemor periculi, non tamen immemor reverentiae; ubi Dominum vidit in littore, veste se texit, serum aestimans si cum caeteris navigio perveniret. Sic cum in undis Dominus ambularet, super undas maris naturae suae oblitus occurrit (Matth. XIV, 28): sic cum a Judaeis Dominus teneretur, adversum turbas gladium solus exeruit (Matth. XXVI, 51): sic et nunc cum Dominus stetisset in littore periculoso, compendio religiosum maturavit obsequium (Joan. XXI, 4). 175. Non est igitur dubium credidisse Petrum, et credidisse quia dilexit, dilexisse quia credidit. Unde et contristatur quia et tertio interrogatur: Amas me (Ibid., 17) ? Is enim interrogatur, de quo dubitatur. sed Dominus non dubitat, qui interrogat, non ut disceret, sed ut doceret quem elevandus in coelum, amoris sui", + "candidate_score": 0.627801, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_65_67", + "bdc_text": "Daneben studierte er die Rechte. Ab 1515 lehrte er weltliches Recht als außerordentlicher , ab 1518 als ordentlicher Professor . Sowohl als Humanist wie auch als Jurist genoß Simler hohes Ansehen . Anfang 1535 lähmte ihn ein Schlaganfall. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_386", + "psc_text": "non impetrandi ambitum requisivit. Et convenientibus ex omni Galilaea, et Judaea, et Hierusalem Legis doctoribus, inter caeterorum remedia debilium, paralytici istius medicina describitur. Primum omnium quod ante diximus, unusquisque aeger petendae precatores salutis debet adhibere, per quos nostrae vitae compago resoluta, actuumque nostrorum clauda vestigia verbi coelestis remedio reformentur. Sint igitur aliqui monitores mentis, qui animum hominis, quamvis exterioris corporis debilitate torpentem, ad superiora erigant. Quorum rursus adminiculis et attollere, et humiliare se facilis, ante Jesum locetur, Dominico videri dignus aspectu. Humilitatem enim respicit Dominus: Quia respexit humilitatem ancillae suae (Luc. I, 48) . (Vers. 20.) Quorum fidem, inquit, ut vidit. . 11. Magnus Dominus qui aliorum merito ignoscit aliis, et dum alios probat, aliis relaxat errata. Cur apud te homo collega non valeat, cum apud Dominum servus et interveniendi meritum, et jus habeat impetrandi? Disce qui judicas, ignoscere: disce qui aeger es, impetrare. Si gravium peccatorum diffidis veniam, adhibe", + "candidate_score": 0.626704, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_85", + "bdc_text": "Amphora erunt omnium quam hactenus salariaDie Gehaltserhöhung war beträchtlich ( vgl. Haller , aaO , S. 338). , quamquam nunc non possum totum hoc institutum ad te perscribere , quod alias accipiesIn seinen folgenden Briefen an Bullinger erwähnt Blarer nichts mehr davon. .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_123", + "psc_text": "peccatis: non solum ablata restituit, sed etiam insperata concedit. Ille dudum mutus prophetat; haec enim gratia Dei maxima, quod eum qui negaverant, confitentur. Nemo ergo diffidat, nemo veterum conscius delictorum praemia divina desperet. Novit Dominus mutare sententiam, si tu noveris emendare delictum (De poenit., dist. 1, cap. Novit Dominus). (Vers. 76.) Et tu puer propheta Altissimi vocaberis. . 34. Pulchre cum de Domino prophetaret, ad prophetam sua verba convertit; ut hoc quoque beneficium esse Domini designaret; ne cum publice enumeraret sua, quasi ingratus tacuisse quae acceperat beneficia videretur, quae agnoscebat in filio. Sed fortasse aliqui quasi irrationabilem mentis excessum putent, quod octo dierum alloquitur infantem. Verum si teneamus, intelligimus profecto quod potuit vocem patris natus 1293 audire, qui Mariae salutationem antequam nasceretur, audivit. Sciebat propheta alias esse aures prophetae, quae Spiritu Dei, non corporis aetate reserantur. Habebat intelligendi sensum, qui exsultandi habebat affectum. 35. Simul illud adverte quam paucis Elizabeth,", + "candidate_score": 0.609375, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_54", + "bdc_text": "Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_2", + "psc_text": "Canticorum; nisi trinae hujus ostendunt nobis sapientiae sanctum Salomonem fuisse solertem? Qui de rationabilibus, et ethicis in Proverbiis scripsit, de naturalibus in Ecclesiaste; quia Vanitas vanitatum, et omnia vanitas (Eccles. I, 2), quae in hoc mundo sunt constituta, Vanitati enim creatura subjecta est (Rom. VIII, 20) : de moralibus autem, et rationabilibus in Canticis Canticorum; eo quod cum animae nostrae amor Verbi coelestis infunditur, et rationabili mens sancta quadam societate connectitur; admiranda mysteria revelantur. 3. Evangelistis quoque quam putas defuisse sapientiam; quorum alii cum variis generibus sint referti, singuli tamen diverso genere praestant? Est enim vere sapientia naturalis in libro evangelistae Joannis. Nemo enim, audeo dicere, tanta sublimitate sapientiae majestatem Dei vidit, et nobis proprio sermone reseravit. Transcendit nubes, transcendit Virtutes coelorum, transendit Angelos, et Verbum in principio reperit et Verbum apud Deum vidit. Quis autem moralius secundum hominem singula persecutus, quam sanctus Matthaeus, qui edidit nobis 1263 praecepta vivendi?", + "candidate_score": 0.607011, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10566_sent_54", + "bdc_text": "Demortuus est canonum professor ordinarius , Ebingerus Konrad Blicklin , gen. Ebinger , war am 3 .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_0", + "psc_text": "PROLOGUS. 1261 1. Scripturi in Evangelii Librum, quem Lucas sanctus pleniore quodam modo rerum Dominicarum distinctione digessit, stylum ipsum prius exponendum putamus; est enim historicus. Nam licet Scriptura divina mundanae evacuet sapientiae disciplinam, quod majore fucata verborum ambitu quam rerum ratione subnixa sit: tamen si quis in Scripturis divinis etiam illa quae miranda illi putant, quaerit, inveniet. 2. Tria sunt enim quae philosophi mundi istius praecellentissima putaverunt, triplicem scilicet esse sapientiam, quod aut naturalis sit, aut moralis, aut rationabilis. Haec tria jam et in veteri Testamento potuimus advertere. Quid enim aliud significant tres illi putei, quorum unus est Visionis, alius Abundantiae, tertius Juramenti: nisi triplicem istam in Patriarchis fuisse virtutem? Rationabilis puteus Visionis; eo quod ratio visum mentis acuat, et animi purget obtutum. Ethicus puteus Abundantiae; eo quod cedentibus allophylis, quorum specie vitia corporis figurantur, vivae Isaac liquorem mentis invenit. Purum enim profluunt boni mores, et bonitas ipsa popularis abundat", + "candidate_score": 0.606031, + "ce_score": null + } + ] + } + ], + "biblical_hits": [] +} \ No newline at end of file