diff --git "a/10/10230.json" "b/10/10230.json" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/10/10230.json" @@ -0,0 +1,7858 @@ +{ + "letter_id": "10230", + "bd_url": "https://www.bullinger-digital.ch/letter/10230", + "dominant_topic": 1, + "topic_dist": [ + 0.054556, + 0.062573, + 0.049726, + 0.049962, + 0.051313, + 0.047433, + 0.044456, + 0.056413, + 0.048938, + 0.045635, + 0.043457, + 0.045011, + 0.047777, + 0.045892, + 0.055058, + 0.056145, + 0.048777, + 0.047364, + 0.057199, + 0.042316 + ], + "citations": [ + { + "rank": 1, + "cf_id": "cf026", + "work_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti", + "max_score": 0.710089, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_109_111", + "bdc_text": "» , Basel 1534 , S. 239f. , quemadmodum docuit . Testaretur , quam nimius sit aliquando in commendando , cum eandem omnibus epistolis Paulinis praetulerit , nullibique exactius fidei pietatisque rationem descriptam atque in ea . Item et in EphesiosSiehe die vorige Anmerkung. .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.710089, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_108_110", + "bdc_text": ". . » , Basel 1534 , S. 239f. , quemadmodum docuit . Testaretur , quam nimius sit aliquando in commendando , cum eandem omnibus epistolis Paulinis praetulerit , nullibique exactius fidei pietatisque rationem descriptam atque in ea .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.691236, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.688083, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_110_112", + "bdc_text": "Testaretur , quam nimius sit aliquando in commendando , cum eandem omnibus epistolis Paulinis praetulerit , nullibique exactius fidei pietatisque rationem descriptam atque in ea . Item et in EphesiosSiehe die vorige Anmerkung. . Hanc enim novissime pro suggestu tractavit .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.687645, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100_102", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.686992, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99_101", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten . Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.68402, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99_101", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten . Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_42", + "psc_text": "Petrus, veloci stylo retexuit, gradiens pariter 215 inter Lucam atque Matthaeum, plura tamen ex Matthaeo commemorat, non tantum rerum, sed et verborum ordinem servans. 90. Lucas vero historiae magis ordinem tenens, copiosius caeteris gestorum Christi virtutes enuntiat. Ad ultimum Joannes, naturalia explicans, transvolavit coelos, et angelos, Verbumque Dei reperit, et in principio fuisse annuntiavit. 91. Ex his primus et ultimus ea praedicaverunt quae ex ore Christi audierunt, vel quae ab illo facta vel gesta audierunt. Reliqui medii duo ea tantummodo quae ab apostolis cognoverunt: quorum quidem Matthaeus Evangelium in Judaea primus scripsit, deinde Marcus in Italia, tertius Lucas in Achaia, ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter", + "candidate_score": 0.676963, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_109_111", + "bdc_text": "» , Basel 1534 , S. 239f. , quemadmodum docuit . Testaretur , quam nimius sit aliquando in commendando , cum eandem omnibus epistolis Paulinis praetulerit , nullibique exactius fidei pietatisque rationem descriptam atque in ea . Item et in EphesiosSiehe die vorige Anmerkung. .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_42", + "psc_text": "Petrus, veloci stylo retexuit, gradiens pariter 215 inter Lucam atque Matthaeum, plura tamen ex Matthaeo commemorat, non tantum rerum, sed et verborum ordinem servans. 90. Lucas vero historiae magis ordinem tenens, copiosius caeteris gestorum Christi virtutes enuntiat. Ad ultimum Joannes, naturalia explicans, transvolavit coelos, et angelos, Verbumque Dei reperit, et in principio fuisse annuntiavit. 91. Ex his primus et ultimus ea praedicaverunt quae ex ore Christi audierunt, vel quae ab illo facta vel gesta audierunt. Reliqui medii duo ea tantummodo quae ab apostolis cognoverunt: quorum quidem Matthaeus Evangelium in Judaea primus scripsit, deinde Marcus in Italia, tertius Lucas in Achaia, ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter", + "candidate_score": 0.676037, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_110", + "bdc_text": "Testaretur , quam nimius sit aliquando in commendando , cum eandem omnibus epistolis Paulinis praetulerit , nullibique exactius fidei pietatisque rationem descriptam atque in ea .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.672346, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_105", + "bdc_text": "Nach der Herausgabe von Zwinglis Auslegung des Jakobusbriefes durch Leo Jud ( s.", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_7", + "psc_text": "Nonnulli autem Hebraeorum quatuor tantum libros computant legis, id est, Genesim, Exodum, Leviticum, Numeros. 196 Deuteronomium autem repetitionem eorumdem librorum, et quasi quoddam legis meditatorium dicunt. Ea duntaxat ratione, pro eo quod illi quatuor proprias rerum gestarum continent causas, iste vero omnium. De Josue. 24. In Jesu Nave libro filii Israel, duce Jesu, Jordanem transeunt, ac secundo circumciduntur, subversisque dehinc Chananaeorum gentibus, divisione terrae eorum haereditatis sortes suscipiunt. De libro Judicum. 25. In libro Judicum continentur peccata et servitutes Israel, exclamationesque populi, et miserationes Dei. Describuntur prospera, atque adversa bellorum . De libro Ruth. 26. Liber Ruth ejusdem Moabitidis texit historiam, de cujus stirpe familia David descendit. Hunc Hebraei libellum ad Judicum librum subjungunt, pro eo quod in diebus Judicum gesta esse commemorant quae in eo scripta sunt; at contra Latini, pro eo quod genus regis David retexat, ortum ex eadem Moabitide Ruth, ad corpus libri Regnorum veracius eum pertinere", + "candidate_score": 0.64744, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_107_109", + "bdc_text": "verzichtete Megander auf die Veröffentlichung seines Kommentars zum Jakobusbrief , s. Rhellikans Epistel in Meganders Buch «In epistolam Pauli ad Ephesios commentarius . . . » , Basel 1534 , S. 239f. , quemadmodum docuit .", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_43", + "psc_text": "ultimus Joannes in Asia. Ex quibus solus tantum Matthaeus praedicationis suae historiam Hebraico perstrinxit stylo. Reliqui vero Graeci sermonis eloquio ediderunt. De Epistolis Pauli. 92. Paulus apostolus quatuordecim Epistolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conservans potius nec excedens numerum sacramenti propter septiformem sancti Spiritus efficaciam. Scripsit autem ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses, ad Hebraeos, reliquas vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus ipsum illum septenarium numerum ad sacramentum unitatis converteret. 93. Argumenta autem earumdem Epistolarum haec sunt: imprimis Romanae plebis fidem collaudat; Corinthios gemina doctrina 216 castigat, apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis, Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt; laudat Colossenses pro eo quod in fide perstiterunt; Philippenses Evangelium custodisse gratulatur; Thessalonicenses, in prima Epistola, fide crevisse et operibus, in secunda, persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. 94. Instruit quoque per Timotheum", + "candidate_score": 0.646802, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_163", + "bdc_text": "Pellicani laborem Gemeint ist Pellikans Kommentarwer k zum Alten Testament , s. nächste Anm.", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_0", + "psc_text": "190 Prologus. 1. Plenitudo Novi et Veteris Testamenti, quam in canone catholica recipit Ecclesia, juxta vetustam priorum traditionem ista est. 2. In principio videlicet, quinque libri Moysi, Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium, id est, recapitulatio legis et quasi secunda lex. 3. Huic succedunt libri Jesu Nave, Judicum, et libellus cujus 191 est titulus Ruth, qui non ad historiam Judicum, ut Hebraei asserunt, sed magis ad principium Regum pertinere videtur. 4. Hos sequuntur quatuor libri Regum. Quorum quidem Paralipomenon libri duo e latere annectuntur, quia earumdem gestarum rerum continent causas quae in libris Regum esse noscuntur, 5. Quanquam et alia sunt volumina quae in consequentibus diversorum inter se temporum texunt historias, ut Job liber, et Tobiae, et Esther, et Judith, et Esdrae, et Machabaeorum libri duo. 192 6. Sed hi omnes, praeter librum Job, Regum sequuntur historiam, deinceps Judaeorum annales suis quibusque temporibus persequuntur, continentes tristia, sive laeta, quae post excidium", + "candidate_score": 0.640022, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_55", + "bdc_text": "Adolf Fluri , Die Bernische Schuldordnung von 1548 , in :", + "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_Prooemia-in-libros-Veteris-ac-Novi-Testamenti_window_25", + "psc_text": "malitiam. Quatuor etiam ultionum poenas peccatoribus praedicat, animasque redire ad corpora sua prophetat. Ostendit quoque unumquemque 206 pro se rationem Domino redditurum, nec in progeniem posse ultra diffundi labem paterni delicti. 58. Objurgat inter haec sub Oolla et Oolliba omnem turpitudinem Samariae et Jerusalem; nativitatemque objicit contumeliosam. Saepe etiam ad poenitentiam captivos provocat populos, et post praevaricationem admonet populum redire conversum. Hic autem aetatis suae anno 35, et captivitatis quinto in Chaldaea exsulans prophetavit: ibique vaticinium consummavit. De Daniele. 59. Daniel, qui interpretatur judicium Dei, quique etiam de Christo cunctorum manifestior prophetarum est. Denique iste non solum venturum praedicavit, ut caeteri, sed etiam et tempus incarnationis et passionis per ordinem regum et numerum definivit annorum, ita ut potius non videatur futurum praedicere, sed quasi transacta narrare. Hic autem quatuor regnorum cernit frequentius visiones, eorumque differentias sub diversis imaginibus intromittit. 60. De Antichristo quoque ostendit quod ipse sit cornu pusillum, id", + "candidate_score": 0.609159, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 2, + "cf_id": "cf052", + "work_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem", + "max_score": 0.707378, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_96_98", + "bdc_text": "Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror .", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_124", + "psc_text": "Apostolus gratias Deo agere non cessat, sciens a Patre luminum haec dona venisse; a quo se etiam petere protestatur, ut quibus dedit fidem, quae per dilectionem operatur, det Spiritum sapientiae et intellectus: et inde se Ephesii noverint accepisse quod habent, a quo discunt sperare quod non habent. Pro Philippensibus quoque similes Deo gratias agit, et meritum eorum laudemque non supprimit, dicens: Gratias ago Deo meo in omni memoria vestri, semper in cunctis orationibus meis pro omnibus vobis cum gaudio deprecationem faciens super communicatione vestra in Evangelio, a prima die usque nunc; confidens hoc ipsum, quia qui coepit in vobis opus bonum, perficiet usque in diem Jesu Christi (Philipp. I, 3 6) . Cujus hic humanae laudis ac meriti nunc in Deo causa suspensa est? quid virtutis aut pietatis exceptum est, quod non ex gratiae fonte profluxerit, ubi ab initio usque ad finem et inchoatio et perfectio boni operis Domino deputatur?", + "candidate_score": 0.707378, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_96_98", + "bdc_text": "Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror .", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_122", + "psc_text": "Dominus dederit non habentur. 50. Sic autem putasti de testimonio laudatae fidei praejudicium donis gratiae posse generari, quasi fides, ubi ostenderetur laudata, non doceretur esse donata. Laudat Apostolus Romanorum fidem, et pro hoc bono eorum agit gratias Deo, dicens: Primum quidem gratias ago Deo meo per Jesum Christum pro omnibus vobis, quia fides vestra annuntiatur in universo mundo (Rom. I, 8) . Ad Corinthios quoque simili scribit affectu, dicens: Gratias ago Deo meo semper pro vobis, in gratia Dei, quae data est vobis in Christo Jesu; quia in omnibus divites facti estis in illo, in omni verbo, et in omni scientia (I Cor. I, 4, 5) . Numquid agendo gratias Deo, credentibus sustulit laudem? aut laudando credentes, meritis negavit auctorem? De Ephesiorum etiam fide quid sentiat, audiamus: Propterea, inquit, et ego audiens fidem vestram, quae est in Domino Jesu, et dilectionem in omnes sanctos, non cesso gratias agens pro vobis,", + "candidate_score": 0.698395, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_95_97", + "bdc_text": "Grimm , Buchführer 1351f. adferet . Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_122", + "psc_text": "Dominus dederit non habentur. 50. Sic autem putasti de testimonio laudatae fidei praejudicium donis gratiae posse generari, quasi fides, ubi ostenderetur laudata, non doceretur esse donata. Laudat Apostolus Romanorum fidem, et pro hoc bono eorum agit gratias Deo, dicens: Primum quidem gratias ago Deo meo per Jesum Christum pro omnibus vobis, quia fides vestra annuntiatur in universo mundo (Rom. I, 8) . Ad Corinthios quoque simili scribit affectu, dicens: Gratias ago Deo meo semper pro vobis, in gratia Dei, quae data est vobis in Christo Jesu; quia in omnibus divites facti estis in illo, in omni verbo, et in omni scientia (I Cor. I, 4, 5) . Numquid agendo gratias Deo, credentibus sustulit laudem? aut laudando credentes, meritis negavit auctorem? De Ephesiorum etiam fide quid sentiat, audiamus: Propterea, inquit, et ego audiens fidem vestram, quae est in Domino Jesu, et dilectionem in omnes sanctos, non cesso gratias agens pro vobis,", + "candidate_score": 0.67461, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_72_74", + "bdc_text": "Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 ) und der an Haller gerichteten Widmung s. oben Nr. 186 , und S. 59 , Anm. 2. , quando credis gratias me acturum , quas deberem ? Quando licebit beneficium hoc compensare , quo animum meum abunde saginasti ?", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_122", + "psc_text": "Dominus dederit non habentur. 50. Sic autem putasti de testimonio laudatae fidei praejudicium donis gratiae posse generari, quasi fides, ubi ostenderetur laudata, non doceretur esse donata. Laudat Apostolus Romanorum fidem, et pro hoc bono eorum agit gratias Deo, dicens: Primum quidem gratias ago Deo meo per Jesum Christum pro omnibus vobis, quia fides vestra annuntiatur in universo mundo (Rom. I, 8) . Ad Corinthios quoque simili scribit affectu, dicens: Gratias ago Deo meo semper pro vobis, in gratia Dei, quae data est vobis in Christo Jesu; quia in omnibus divites facti estis in illo, in omni verbo, et in omni scientia (I Cor. I, 4, 5) . Numquid agendo gratias Deo, credentibus sustulit laudem? aut laudando credentes, meritis negavit auctorem? De Ephesiorum etiam fide quid sentiat, audiamus: Propterea, inquit, et ego audiens fidem vestram, quae est in Domino Jesu, et dilectionem in omnes sanctos, non cesso gratias agens pro vobis,", + "candidate_score": 0.670536, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_71_73", + "bdc_text": "Nam si alia non scribit , quam quae palam docuit , facile a quoquam iudicari possunt . Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 ) und der an Haller gerichteten Widmung s. oben Nr. 186 , und S. 59 , Anm. 2. , quando credis gratias me acturum , quas deberem ?", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_122", + "psc_text": "Dominus dederit non habentur. 50. Sic autem putasti de testimonio laudatae fidei praejudicium donis gratiae posse generari, quasi fides, ubi ostenderetur laudata, non doceretur esse donata. Laudat Apostolus Romanorum fidem, et pro hoc bono eorum agit gratias Deo, dicens: Primum quidem gratias ago Deo meo per Jesum Christum pro omnibus vobis, quia fides vestra annuntiatur in universo mundo (Rom. I, 8) . Ad Corinthios quoque simili scribit affectu, dicens: Gratias ago Deo meo semper pro vobis, in gratia Dei, quae data est vobis in Christo Jesu; quia in omnibus divites facti estis in illo, in omni verbo, et in omni scientia (I Cor. I, 4, 5) . Numquid agendo gratias Deo, credentibus sustulit laudem? aut laudando credentes, meritis negavit auctorem? De Ephesiorum etiam fide quid sentiat, audiamus: Propterea, inquit, et ego audiens fidem vestram, quae est in Domino Jesu, et dilectionem in omnes sanctos, non cesso gratias agens pro vobis,", + "candidate_score": 0.669699, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_52_54", + "bdc_text": "Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius . . . , Zürich , März 1533 , f. 44v. -45v. ( Rudolphi 215 ) ; Corr. des réformateurs VI 471f ;", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_157", + "psc_text": "inter magistros optimos etiam a meis semper decessoribus haberetur. Bene ergo de eo omnes in commune senserunt; utpote qui ubique cunctis et amori fuerit, et honori (Epist. Coelestini papae, n. 3, supra, col. 1756, cap. 2) . 59. Contra istam clarissimae laudationis tubam, contra istam sacratissimi testimonii dignitatem, audet quisquam malignae interpretationis murmur emittere, et perspicuae sincerissimaeque sententiae nubem obliquae ambiguitatis obtendere? ut scilicet, quia in epistola Papae librorum, pro quibus actum est, non expressus est titulus, hinc eos appareat non probatos, et istam in sanctum Augustinum laudationem pro anteriorum scriptorum meritis fuisse collatam. Maneat plane, maneat ista conditio, ut horum librorum novitas repudiata videatur, si in eadem causa ejusdem viri dissentit antiquitas; et aut inutile aut incongruum judicetur, quod ab his, quae contra Pelagianos condidit, dissonans invenitur. Ut itaque omittamus ea volumina, in quibus ab exordio episcopatus sui multo prius quam impugnatores gratiae exsurgerent, pro gratia disputavit: legantur tres", + "candidate_score": 0.641118, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_127", + "bdc_text": "Noricas stultitiasUm was für «Nürnbergische Dummheiten» es sich handelt , läßt sich nur vermuten .", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_93", + "psc_text": "possunt. Quod enim vero illuminatum est lumine, lumen est, et quod eodem lumine caret, nox est. Quia sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum (Id. III, 19) . Ac sic vitium est, quod putatur esse virtus: quandoquidem stultitia est, quod putatur esse sapientia. Quando autem fieri potest, ut qui in naturalium virtutum seminibus, quae istae magnificat, gloriatur, ipsas virtutes suas ei doctrinae subjiciant provehendas, quae dicit, Si quis videtur inter vos sapiens esse, stultus fiat ut sit sapiens (Ibid., 18) ; et, Quia in sapientia Dei non cognovit hic mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes (Id. I, 21) ? Quid illa scientiae sapientiaeque praesumptio magis ineptum esse censeat, magisque ridendum, nisi Spiritus Dei aspernationem subegerit superborum, rationesque illas, quae ignotae veritati canina facundia repugnabant, gratiae suae virtute destruxerit; ut semen verbi praesulcata cordis terra concipiat, et dignos aeternis horreis fructus Dei agri cultura producat?", + "candidate_score": 0.63464, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_52", + "bdc_text": "Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius .", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_157", + "psc_text": "inter magistros optimos etiam a meis semper decessoribus haberetur. Bene ergo de eo omnes in commune senserunt; utpote qui ubique cunctis et amori fuerit, et honori (Epist. Coelestini papae, n. 3, supra, col. 1756, cap. 2) . 59. Contra istam clarissimae laudationis tubam, contra istam sacratissimi testimonii dignitatem, audet quisquam malignae interpretationis murmur emittere, et perspicuae sincerissimaeque sententiae nubem obliquae ambiguitatis obtendere? ut scilicet, quia in epistola Papae librorum, pro quibus actum est, non expressus est titulus, hinc eos appareat non probatos, et istam in sanctum Augustinum laudationem pro anteriorum scriptorum meritis fuisse collatam. Maneat plane, maneat ista conditio, ut horum librorum novitas repudiata videatur, si in eadem causa ejusdem viri dissentit antiquitas; et aut inutile aut incongruum judicetur, quod ab his, quae contra Pelagianos condidit, dissonans invenitur. Ut itaque omittamus ea volumina, in quibus ab exordio episcopatus sui multo prius quam impugnatores gratiae exsurgerent, pro gratia disputavit: legantur tres", + "candidate_score": 0.632174, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_73", + "bdc_text": "und der an Haller gerichteten Widmung s. oben Nr. 186 , und S. 59 , Anm. 2. , quando credis gratias me acturum , quas deberem ?", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_118", + "psc_text": "(Carthag. concil. can. 6, supra, col. 1729): « De fructibus enim mandatorum Dominus loquebatur, ubi non ait, Sine me difficilius potestis facere; sed ait, Sine me nihil potestis facere » (Joan. XV, 5). CAPUT XVI. 49. His autem definitionibus tuis, quas credidisti idonea auctoritate munitas, tanquam de consensu legentium securus adjungis, Solere interdum Deum ad fidem nostram probandam plus offerre quam sufficit, ut quam firma sit credentium fides, possit agnosci. Et hoc exemplo illius Centurionis ostendis, qui cum pueri sui posceret curationem, Dominusque se ad domum ejus iturum esse promitteret, responderit, Non sum dignus ut intres sub tectum meum; sed dic tantum verbo, et sanabitur puer meus. In quo eum Dominus tali admiratione laudaverit, ut pronuntiaret, non se invenisse tantam fidem in Israel (Matth. VIII, 5-10). Et exigua conclusione pene totum Pelagianum dogma confirmas, dicendo: « Nullius enim laudis esset ac meriti, si id in eo Christus, quod ipse donaverat,", + "candidate_score": 0.631894, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 3, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1", + "max_score": 0.706735, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_96_98", + "bdc_text": "Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_105", + "psc_text": "perprobation em ministrationis huius glorificantes deum in obsequio confessionis uestrae in euangelium Christi et simplicitate communicationis in illos et in omnes et ipsorum precatione pro uobis, desiderantium uos propter excellentem gratiam dei in uobis. gratias deo super inenarrabili dono eius. quanta pinguedine sanctae laetitiae sit perfusus apostolus, dum loquitur de alterno supplemento indigentiae prouincialium Christi, hinc de rebus carnalibus in illos, inde autem de spiritalibus in istos, ut exclamaret et tamquam sanctorum gaudiorum sagina eructaret dicens: gratias deo super inenarrabili dono eius! § 19 Sicut ergo non cessauit apostolus, immo spiritus dei possidens et inplens et agens cor eius, exhortari fideles, qui haberent huius modi substantiam, ut nihil deesset necessitatibus 1 cf. Es. 55, 10 3 Hos. 10, 12 6 Pbil. 2, 30 19 II Cor. 9, 15 2 subministrauit CJ-A 3 semen uestrum A crescentes om. PVMr fruges] fructum PVJJMf 4 ut om. PVM'( 5 actionum 7 6 in", + "candidate_score": 0.706735, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_96_98", + "bdc_text": "Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_104", + "psc_text": "repromissQ B benedictio M 17 auaritia M autem] autem dico PVBDAaFaMfb qui] quoniam qui PMy quia qui D 18 et qui—metet om. VDM in fin.] de A 20 in corde M 21 potens est] potest P est OtR. M 22 habundantem LV 24 habundetis VM aeternum. qui autem subministrat semen seminanti, et panem in escam subministrabit et multiplicabit seminationem uestram et augebit crescentes fruges iustitiae uestrae — ut in omnibus ditati in omnem simplicitatem, quae operatur per nos gratiarum actionem deo, quoniam ministerium functionis non solum supplet ea quae desunt sanctis, sed et abundare facit per multorum gratiarum actionem deo, perprobation em ministrationis huius glorificantes deum in obsequio confessionis uestrae in euangelium Christi et simplicitate communicationis in illos et in omnes et ipsorum precatione pro uobis, desiderantium uos propter excellentem gratiam dei in uobis. gratias deo super inenarrabili dono eius. quanta pinguedine sanctae laetitiae sit perfusus apostolus, dum loquitur de", + "candidate_score": 0.68755, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_40_42", + "bdc_text": "Domino sit laus et gloria in sęculaSiehe Röm 16 , 27 par. ! Ex libellis et annotationibus multorum , cum neminem haberem praecęptorem , multa congessi maximo etiam labore . Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat . Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_98", + "psc_text": "multum, non abundauit, et qui modicum, non defuit illi. gratias autem deo, qui dedit idem studium pro nobis in corde Titi, quia consolationem quidem suscepit; studiosior autem cum esset, sponte exiit ad uos. misimus autem cum eo fratrem, cuius laus in euangelio est per omnes ecclesias, non solum autem, sed et ordinatus ab ecclesiis comes peregrinationis nostrae cum hac gratia quae ministratur a nobis ad domini gloriam et promptum animum nostrum, deuitantes hoc, ne quis nos reprehendat in hac plenitudine, quae ministratur a nobis. prouidemus enim bona non solum coram deo, sed etiam coram hominibus. in his uerbis adparet, quantum non solum curam sanctarum plebium esse uoluerit ministrare necessaria sanctis dei seruis, consilium in hoc dans, quia hoc magis ipsis qui hoc faciebant proderat quam illis erga quos faciebant — illis enim aliud proderat, id est hoc erga se obsequio fratrum suorum sancte uti nec propter hoc deo seruire nec", + "candidate_score": 0.673853, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_40_42", + "bdc_text": "Domino sit laus et gloria in sęculaSiehe Röm 16 , 27 par. ! Ex libellis et annotationibus multorum , cum neminem haberem praecęptorem , multa congessi maximo etiam labore . Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat . Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_101", + "psc_text": "laus est M est om. M 27 in om. VDM ministerium M tamquam om. PVDMx( XXXXI Aug. Scct. V pars III. 36 et in suos sinus conuertere ab infirmis et inpiis putaretur. quae accipiebat ad supplendas necessitates sanctorum per se adferenda uel distribuenda indigentibus. § 18 Et paulo post dicit: nam de ministerio quod fit in sanctos ex abundanti est mihi scribere uobis. scio enim promptum esse animum uestrum, de quo glorior pro nobisuobis apud Macedonas, quoniam Achaia parata est ab anno priore, et quae ex uobis est aemulatio inritauit plures. misimus autem fratres, ne gloria nostra quam habemus in uobis euacuetur in bachac parte, ut, sicut dixi, parati sitis, ne cum uenerint mecum Macedones et inuenerint uos inparatos, confundamur nos, ut non dicam uos, in hac substantia. necessarium ergo existimaui rogare fratres, ut praecedant ad uos et praeparent iam pridem repromissam hanc benedictionem uestram, ut sit parata, sic quasi", + "candidate_score": 0.672379, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_41_43", + "bdc_text": "Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat . Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_98", + "psc_text": "multum, non abundauit, et qui modicum, non defuit illi. gratias autem deo, qui dedit idem studium pro nobis in corde Titi, quia consolationem quidem suscepit; studiosior autem cum esset, sponte exiit ad uos. misimus autem cum eo fratrem, cuius laus in euangelio est per omnes ecclesias, non solum autem, sed et ordinatus ab ecclesiis comes peregrinationis nostrae cum hac gratia quae ministratur a nobis ad domini gloriam et promptum animum nostrum, deuitantes hoc, ne quis nos reprehendat in hac plenitudine, quae ministratur a nobis. prouidemus enim bona non solum coram deo, sed etiam coram hominibus. in his uerbis adparet, quantum non solum curam sanctarum plebium esse uoluerit ministrare necessaria sanctis dei seruis, consilium in hoc dans, quia hoc magis ipsis qui hoc faciebant proderat quam illis erga quos faciebant — illis enim aliud proderat, id est hoc erga se obsequio fratrum suorum sancte uti nec propter hoc deo seruire nec", + "candidate_score": 0.671582, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_71_73", + "bdc_text": "Nam si alia non scribit , quam quae palam docuit , facile a quoquam iudicari possunt . Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 ) und der an Haller gerichteten Widmung s. oben Nr. 186 , und S. 59 , Anm. 2. , quando credis gratias me acturum , quas deberem ?", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_214", + "psc_text": "ęţ sufficit C 20 quidquam Fbd 21 fortasse loquacior bd 22 et pr. om. AM abprobus L et fratribus M 23 dignatus hoc onus Mlhf 24 detrahendum M uide- 38* atur N reecribtis C 25 beatitadima tuae A Ezplicit liber beati Augustini de opere monachorum. InC eiusdem de fide et operibus fol. 39b C fol. 63* L lol. 2sb 0 Explicit ad Aurelium de opere roonacborum fol. lllb P loZ. 9sb Y Explicit Augustini ad Aurelium de opere monachorum. InC liber de bono coniugali fol. 18% D Explicit Augustini de opere monachorum fol. 69b M Explicit liber beati Augustini de opere monachorum fol. 16b B Subscriptio abest a codd. AN Explicit liber sci Angustini epi de opere monachorum fol. 30b F; cod. Cassinensis 173 partes littera P signatas ab Eggerio conlatas proposui; inde corr. pag. 530.", + "candidate_score": 0.668407, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_72_74", + "bdc_text": "Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 ) und der an Haller gerichteten Widmung s. oben Nr. 186 , und S. 59 , Anm. 2. , quando credis gratias me acturum , quas deberem ? Quando licebit beneficium hoc compensare , quo animum meum abunde saginasti ?", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_214", + "psc_text": "ęţ sufficit C 20 quidquam Fbd 21 fortasse loquacior bd 22 et pr. om. AM abprobus L et fratribus M 23 dignatus hoc onus Mlhf 24 detrahendum M uide- 38* atur N reecribtis C 25 beatitadima tuae A Ezplicit liber beati Augustini de opere monachorum. InC eiusdem de fide et operibus fol. 39b C fol. 63* L lol. 2sb 0 Explicit ad Aurelium de opere roonacborum fol. lllb P loZ. 9sb Y Explicit Augustini ad Aurelium de opere monachorum. InC liber de bono coniugali fol. 18% D Explicit Augustini de opere monachorum fol. 69b M Explicit liber beati Augustini de opere monachorum fol. 16b B Subscriptio abest a codd. AN Explicit liber sci Angustini epi de opere monachorum fol. 30b F; cod. Cassinensis 173 partes littera P signatas ab Eggerio conlatas proposui; inde corr. pag. 530.", + "candidate_score": 0.665893, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_41", + "bdc_text": "Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_99", + "psc_text": "non solum curam sanctarum plebium esse uoluerit ministrare necessaria sanctis dei seruis, consilium in hoc dans, quia hoc magis ipsis qui hoc faciebant proderat quam illis erga quos faciebant — illis enim aliud proderat, id est hoc erga se obsequio fratrum suorum sancte uti nec propter hoc deo seruire nec ista sumere nisi ad supplendam necessitatem, non ad pascendam pigritiam — sed etiam suam curam beatus apostolus tantam dicit in hac ministratione, quae nunc per Titum transmittebatur, ut comitem peregrinationis suae propter hoc commemoret ordinatum ab ecclesiis, boni testimonii hominem dei, cuius laus, inquit, in euangelio est per omnes ecclesias. et ad hoc dicit illum ordinatum comitem sibi, ut deuitaret hominum reprehensiones, ne sine testimonio sanctorum in hoc ministerio sociorum tamquam sibi accipere 1 Ex. 16, 18 24 II Cor. 8, 18 1 niultum habuit PVDMAf habundauit LVBM 5 exiuit D ita ad M uos] alios A misi PDMy 6", + "candidate_score": 0.656673, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_41", + "bdc_text": "Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_98", + "psc_text": "multum, non abundauit, et qui modicum, non defuit illi. gratias autem deo, qui dedit idem studium pro nobis in corde Titi, quia consolationem quidem suscepit; studiosior autem cum esset, sponte exiit ad uos. misimus autem cum eo fratrem, cuius laus in euangelio est per omnes ecclesias, non solum autem, sed et ordinatus ab ecclesiis comes peregrinationis nostrae cum hac gratia quae ministratur a nobis ad domini gloriam et promptum animum nostrum, deuitantes hoc, ne quis nos reprehendat in hac plenitudine, quae ministratur a nobis. prouidemus enim bona non solum coram deo, sed etiam coram hominibus. in his uerbis adparet, quantum non solum curam sanctarum plebium esse uoluerit ministrare necessaria sanctis dei seruis, consilium in hoc dans, quia hoc magis ipsis qui hoc faciebant proderat quam illis erga quos faciebant — illis enim aliud proderat, id est hoc erga se obsequio fratrum suorum sancte uti nec propter hoc deo seruire nec", + "candidate_score": 0.654419, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_10_12", + "bdc_text": "adferunt , qui te quoque latent . Interim animus erga te meus manet syncerissimus . Faxit deus ut , quod schedis sępe tibi de me polliceor , experiri aliquando daretur .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "§ 1 Iussioni tuae, sancte frater Aureli, tanto deuotius obtemperare me oportuit, quanto magis mihi quis ex te iusserit claruit. dominus enim noster Iesus Christus habitans in interiore tuo tibique sollicitudinem paternae et frateniae caritatis inspirans, utrum filiis et fratribus nostris monachis, qui beato apostolo Paulo oboedire neglegunt dicenti: qui non uult operari, non manducet, permittenda sit ista licentia, uoluntatem ac linguam tuam adsumens in opus suum imperauit mihi ex te, ut hinc ad te aliquid scriberem. adsit itaque ipse etiam mihi, quo ita paream, ut ei me parere ex eius munere ipsa utilitate fructuosi laboris intellegam. § 2 Primum ergo uidendum quid dicant illius professionis homines qui operari nolunt, deinde, si eos non recte sentire 8 II Thess. 3, 10 2 Inscriptio abest a cod. C fol. 1 Incipit ad Aurelium epni de opere monachorum (manu poster.) fol. 1 P fol. 94b V Incipit liber sci Augnstini ad Aurelium", + "candidate_score": 0.653803, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_15_17", + "bdc_text": "«Sinite utraque » etc. , ad Titum [3 , 10 ] : «Hereticum hominem » etc. Siehe Hallers frühere Anfrage in dieser Sache , oben S. 62 , 4-63 , 17 und Anm. 8. , quam et adhuc a te audire percuperem .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_191", + "psc_text": "cognoscite y audite (3 praecepimus Sj 23 minime (e 8. I. 2) QF1 pro minimo N 24 diudicemur N iudicemur p humano die] huiusmodi PDMr 25 nobis cura sit PDMj nobis L qui dedit inspiciat A qui dedit quod inspiciendum eius oculis offeramus. postremo quod uultis sentite de nobis: Paulus apostolus uobis praecipit et obsecrat in domino, ut cum silentio, id est quieti et oboedienter ordinati, operantes uestrum panem manducetis. nec de illo, ut arbitror, aliquid mali creditis et in illum, qui per eum loquitur, credidistis. § 38 Haec, mi carissime et in Christi uisceribus uenerande frater Aureli, quantum donauit ut possem, qui per te mihi iussit ut facerem, de opere monachorum non distuli scribere, maxime curans, ne boni fratres apostolicis praeceptis oboedientes a pigris et inoboedientibus etiam praeuaricatores euangelii dicerentur: ut qui non operantur, saltem illos qui operantur sibi anteponendos esse non dubitent. ceteramceterum quis ferat homines contumaces saluberrimis", + "candidate_score": 0.643512, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_14", + "bdc_text": "Petieram collationem locorum Deut. 13 [1-5 ] et 18 [ 9- 20 ] de pseudoprophetis occidendis et Math. 13 [30 ] :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_152", + "psc_text": "cf. Act. 11, 28 sqq. 5 I Cor. 16, 1-4 14 Matth. 6, 34 1 ubi ipse y collectam pecuniam A 2 pratribus (pra in ras.) C fratribus PM 3 sic om. PDMy 4 deessent A 5 corintios C chorinthios N de collatione in sanctis PDMr 8 reponat PDMr quae ei Y quae illi PDM 9 collecta fiat PDj 10 probaberitia 01 per epistulas om. D 11 iherusalem M ierusalem LODFANybd 12 et pr. om. Ay 18 et uerissime om. y 15 his] istis bd 16 hisdem CLOF BMNi iisdem bd uos om. 'DMf 17 cur uolatilia caeli non uobis sunt eiemplo PDFMNjbd 18 nil Mr seruandum COFA 20 prode est P 22 spiritualem (semper fere ua) A conuertetur N adhuc oportet eum N eum adhuc Fbd 23 opiflcis LOFDd 24 explicari uerbis A explicare Pr XXXXI Aug. Sect. V pari III. 37 consilium capiendae uitae aeternae requirenti ait, ut", + "candidate_score": 0.64317, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_68_70", + "bdc_text": "Credidissem Leonem eos sicut et de aliis monuisse . Tu nihil ea de re sollicitus sis , ne cogitent me male habere . Vellem tamen tuum de commentationibus illis iudicium crederes .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_191", + "psc_text": "cognoscite y audite (3 praecepimus Sj 23 minime (e 8. I. 2) QF1 pro minimo N 24 diudicemur N iudicemur p humano die] huiusmodi PDMr 25 nobis cura sit PDMj nobis L qui dedit inspiciat A qui dedit quod inspiciendum eius oculis offeramus. postremo quod uultis sentite de nobis: Paulus apostolus uobis praecipit et obsecrat in domino, ut cum silentio, id est quieti et oboedienter ordinati, operantes uestrum panem manducetis. nec de illo, ut arbitror, aliquid mali creditis et in illum, qui per eum loquitur, credidistis. § 38 Haec, mi carissime et in Christi uisceribus uenerande frater Aureli, quantum donauit ut possem, qui per te mihi iussit ut facerem, de opere monachorum non distuli scribere, maxime curans, ne boni fratres apostolicis praeceptis oboedientes a pigris et inoboedientibus etiam praeuaricatores euangelii dicerentur: ut qui non operantur, saltem illos qui operantur sibi anteponendos esse non dubitent. ceteramceterum quis ferat homines contumaces saluberrimis", + "candidate_score": 0.641207, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_41", + "bdc_text": "Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_161", + "psc_text": "quisquis christianisChristianis necessaria ubilibet erogauerit, ubicumque etiam ipse quod sibi necessarium est accipit, de Christi accipit, quia ubicumque et ipse talibus dedit, quis nisi Christus accepit? illi autem, qui etiam praeter istam sanctam societatem uitam labore corporis transigebant, ex quorum numero plures ad monasteria ueniunt, quia et in ipso humano genere plures sunt, si nolunt operari, nec manducent. neque enim propterea christiana militia ad pietatem diuites humiliantur, ut pauperes ad superbiam extollantur. nullo modo enim decet, ut in ea uita, ubi senatores fiant laboriosi, ibi fiant opifices otiosi, et quo ueniunt relictis deliciis suis qui fuerant praediorum domini, ibi sint rustici delicati. § 34 At enim dominus ait: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini. recte, quoniam supra dixerat: non potestis deo seruire et mamonae. qui enim propter hoc euangelium praedicat, ut habeat unde manducet et unde uestiatur, simul se putat et deo semireseruire, quia euangelium praedicat,", + "candidate_score": 0.637486, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_155_157", + "bdc_text": "Te non pęniteat tuum in hac re iudicium indicare . Man sagt mir , du syest ze guͤtig , so man so vil nott hett nach räßiSchärfe ( SIVI 1280 ) . ; welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_62", + "psc_text": "texerit, sicut alio loco dicit: circumcisio tua praeputium facta est. secundum hanc ergo sententiam suam, qua dicit: circumcisus quis uocatus est? non adducat. in praeputio quis uocatus est? non circumcidatur, fecit illa, quae non intellegentibus et parum adtendentibus finxisse putatus est; iudaeus enim erat et circumcisus uocatus; noluit adducere, id est noluit ita uiuere, ac si circumcisus non esset. hoc enim iam in potestate habebat. et sub lege quidem non erat sicut illi, qui eam seruiliter operabantur, sed tamen in lege dei et Christi. non enim alia erat lex illa et alia lex dei, sicut perditi Manichaei solent dicere. alioquin si, cum illa fecit, finxisse putandus est, finxit et paganum et sacrificauit idolis, quia dicit factum se fuisse his qui sine lege sunt quasi sine lege, quos utique nonnisi gentiles, quos paganos dicimus, uult intellegi. aliud ergo esse sub lege, aliud in lege, aliud sine lege. sub lege carnales iudaei;", + "candidate_score": 0.633166, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_121", + "bdc_text": "April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_185", + "psc_text": "agendum liberas, quam. tumultuosissimas perplexitates causarum alienarum pati de negotiis saecularibus uel iudicando dirimendis uel interueniendo praecidendis: quibus nos molestiis idem adfixit apostolus non utique suo, sed eius qui per eum loquebatur arbitrio, quas tamen ipsum perpessum fuisse non legimus. aliter enim se habebant apostolatus eius discursus. nec dixit: saecularia igitur iudicia si habueritis, ad nos deferte aut nos constituite ad iudicandum, sed eos, qui contemptibiles sunt in ecclesia, hos, inquit, collocate? ad reuerentiam uobis dico. sic non est inter uos quisquam sapiens, qui possit inter fratrem suum iudicare? sed frater cum fratre iudicatur, et hoc apud infideles? sapientes ergo qui in locis consistebant fideles et sanctos, non qui hac atque hac propter euangelium discurrebant, talium negotiorum examinatores esse uoluit. unde numquam de illo scriptum est, quod aliquando talibus uacuit, a quibus 5 cf. Ben. Regula ed. Woelfflin p. 48, 4 c. 48 13 I Cor. 6, 4-6 1 securius", + "candidate_score": 0.630354, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_96", + "bdc_text": "Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_105", + "psc_text": "perprobation em ministrationis huius glorificantes deum in obsequio confessionis uestrae in euangelium Christi et simplicitate communicationis in illos et in omnes et ipsorum precatione pro uobis, desiderantium uos propter excellentem gratiam dei in uobis. gratias deo super inenarrabili dono eius. quanta pinguedine sanctae laetitiae sit perfusus apostolus, dum loquitur de alterno supplemento indigentiae prouincialium Christi, hinc de rebus carnalibus in illos, inde autem de spiritalibus in istos, ut exclamaret et tamquam sanctorum gaudiorum sagina eructaret dicens: gratias deo super inenarrabili dono eius! § 19 Sicut ergo non cessauit apostolus, immo spiritus dei possidens et inplens et agens cor eius, exhortari fideles, qui haberent huius modi substantiam, ut nihil deesset necessitatibus 1 cf. Es. 55, 10 3 Hos. 10, 12 6 Pbil. 2, 30 19 II Cor. 9, 15 2 subministrauit CJ-A 3 semen uestrum A crescentes om. PVMr fruges] fructum PVJJMf 4 ut om. PVM'( 5 actionum 7 6 in", + "candidate_score": 0.625945, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_96", + "bdc_text": "Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_97", + "psc_text": "mg.: uestrae caritatis ingenium bonum comprobans carissimum] ingenium carissimum s. I. m. 2 F carissimum ingenium M /////'bond (bo m. 2) A ingenium bonum in tng. D comprobans AC, in mg. D 13 paupertate] inopia N 14 prode est P 15 et] etiam bd om. y 17 uoluntatis om. PVDMy et uoluntas perficiendi PVDMf 19 acceptabilis] acceptum PVf acceptus DM non-habet om. PVDM~t id 6. l. C 20 refectio] remissio A uobis autem bd 21 pro om. A 23 habundantia V in om. M uestra inopia PVDf uestre inopip M ut fiat] supplementum ut fiat M sicut scriptum est: qui multum, non abundauit, et qui modicum, non defuit illi. gratias autem deo, qui dedit idem studium pro nobis in corde Titi, quia consolationem quidem suscepit; studiosior autem cum esset, sponte exiit ad uos. misimus autem cum eo fratrem, cuius laus in euangelio est per omnes ecclesias, non solum autem, sed", + "candidate_score": 0.622834, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_96", + "bdc_text": "Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_104", + "psc_text": "repromissQ B benedictio M 17 auaritia M autem] autem dico PVBDAaFaMfb qui] quoniam qui PMy quia qui D 18 et qui—metet om. VDM in fin.] de A 20 in corde M 21 potens est] potest P est OtR. M 22 habundantem LV 24 habundetis VM aeternum. qui autem subministrat semen seminanti, et panem in escam subministrabit et multiplicabit seminationem uestram et augebit crescentes fruges iustitiae uestrae — ut in omnibus ditati in omnem simplicitatem, quae operatur per nos gratiarum actionem deo, quoniam ministerium functionis non solum supplet ea quae desunt sanctis, sed et abundare facit per multorum gratiarum actionem deo, perprobation em ministrationis huius glorificantes deum in obsequio confessionis uestrae in euangelium Christi et simplicitate communicationis in illos et in omnes et ipsorum precatione pro uobis, desiderantium uos propter excellentem gratiam dei in uobis. gratias deo super inenarrabili dono eius. quanta pinguedine sanctae laetitiae sit perfusus apostolus, dum loquitur de", + "candidate_score": 0.620664, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_155", + "bdc_text": "Te non pęniteat tuum in hac re iudicium indicare .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_185", + "psc_text": "agendum liberas, quam. tumultuosissimas perplexitates causarum alienarum pati de negotiis saecularibus uel iudicando dirimendis uel interueniendo praecidendis: quibus nos molestiis idem adfixit apostolus non utique suo, sed eius qui per eum loquebatur arbitrio, quas tamen ipsum perpessum fuisse non legimus. aliter enim se habebant apostolatus eius discursus. nec dixit: saecularia igitur iudicia si habueritis, ad nos deferte aut nos constituite ad iudicandum, sed eos, qui contemptibiles sunt in ecclesia, hos, inquit, collocate? ad reuerentiam uobis dico. sic non est inter uos quisquam sapiens, qui possit inter fratrem suum iudicare? sed frater cum fratre iudicatur, et hoc apud infideles? sapientes ergo qui in locis consistebant fideles et sanctos, non qui hac atque hac propter euangelium discurrebant, talium negotiorum examinatores esse uoluit. unde numquam de illo scriptum est, quod aliquando talibus uacuit, a quibus 5 cf. Ben. Regula ed. Woelfflin p. 48, 4 c. 48 13 I Cor. 6, 4-6 1 securius", + "candidate_score": 0.607333, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 4, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2", + "max_score": 0.705373, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_30_32", + "bdc_text": "Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur . Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare . Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ;", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3366", + "psc_text": "Domine; Deus meus, illuminabis tenebras meas» (Psal. XVII, 29) . Qui autem tenebrant tenebras suas, quas Deus non tenebrat? Homines mali, homines perversi: cum peccant, utique tenebrae sunt; dum non confitentur peccata quae fecerunt, sed insuper defendunt, tenebrant tenebras suas. Ergo jam si peccasti, in tenebris es: sed confitendo tenebras tuas, mereberis illuminari tenebras tuas; defendendo autem tenebras tuas, tenebraris tenebras tuas. Et quando evades a duplicibus tenebris, qui in simplicibus laborabas? Unde autem Dominus non tenebrat tenebras nostras? Quia non nos sinit impunita habere peccata: flagellat nos in istis laboribus, et erudit nos. Tota ista miseria generis humani in qua gemit mundus, noveritis, fratres, quia dolor medicinalis est, non sententia poenalis. Videtis quia dolor ubique, ubique metus, ubique necessitas, ubique labores. Crescit avaritia, sed in malis. Si ad hoc Deus hic talibus flagellis eruit nos, ut non tenebrentur tenebrae nostrae; agnoscamus nos sub poena flagelli esse, et benedicamus Deum", + "candidate_score": 0.705373, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_29_31", + "bdc_text": "Sed absit ut unquam hoc de me cogites . Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur . Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3472", + "psc_text": "dilectionis proximi. In nullis Scripturis aliud requiratis, nemo vobis aliud praecipiat. Quidquid obscurum est in Scriptura, haec ibi occulta est: quidquid ibi planum est, haec ibi aperta est. Si nusquam aperta esset, non te pasceret: si nusquam occulta, non te exerceret. Haec charitas clamat de corde puro, de corde talium in his verbis, qualis hic modo orat. Et quis iste sit, cito dixerim: Christus est. 3. Audituri autem estis verba quae de Domino nostro Jesu Christo indigne accipiuntur, et putabit parum intelligens temere me dixisse Christi esse personam in hoc psalmo. Quomodo enim potest de Domino nostro Jesu Christo, de illo agno immaculato, de illo in quo solo non est inventum peccatum, qui solus verissime dicere potuit, «Ecce venit princeps mundi hujus, et in me nihil inveniet» (Joan. XIV, 30) , id est, nullam culpam, nullum reatum; qui solus, quod non rapuit, exsolvebat (Psal. LXVIII, 5) ; qui solus innocentem", + "candidate_score": 0.683504, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_48", + "bdc_text": "Si qui vero ambitione victi suam gloriam quaerunt Vgl. Joh 7 , 18. , cum contemptu saltem nominis mei nihil penitus moror .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3665", + "psc_text": "agunt, regnum Dei non possidebunt» (Galat. V, 17-21) . Non qui adversus talia confligunt, sed qui talia agunt. Cum enim confligis, aliud est opus; cum vincis, aliud opus est; cum pacem et requiem habes, aliud opus est. Haec dum exemplis demonstro paucis, advertite. Suggeritur aliquod lucrum, delectat; habet fraudem, sed magnum est lucrum; delectat, non consentis: pugnam vide, adhuc suadetur, adhuc instatur, adhuc deliberatur ergo qui pugnat, periclitatur. Vidimus pugnam, caetera videamus. Contempsit justitiam, ut fraudem faceret; victus est: contempsit lucrum, ut justitiae serviret; vicit. In his tribus, victum doleo, pugnanti metuo, victori congaudeo. Sed etiam ille qui vicit, numquid omnino egit in se, ut prorsus eum pecunia non attentet, aut nihil in eo excitet delectationis, quamvis superabilis, quamvis contemptibilis, quamvis non solum cui non consentiat, sed cum qua nec pugnare dignetur? Inest tamen aliqua delectationis titillatio. Ista titillatio, et ille hostis jam nec pugnat, nec regnat: inest tamen, et", + "candidate_score": 0.680043, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_164_166", + "bdc_text": "multi expectant . Dominus det illi , ut cęptum opus perficiat. In 2 .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1927", + "psc_text": "Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo (I Cor. IV, 4 et 5) . Viderit ergo ille quantum quisque proficiat in mandatis ejus: tamen volet nimis qui pacem illius coaedificationis adamaverit; nec jam desperare debet, quoniam «in mandatis ejus volet nimis,» et pax in terra hominibus bonae voluntatis (Luc. II, 14) . 3. [«vers.» 2, 3.] Inde, «Potens in terra erit semen ejus.» Semen futurae messis, opera esse misericordiae Apostolus testis est, qui dicit, «Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus» (Galat. VI, 9) : et iterum, «Hoc autem,» inquit, «qui parce seminat, parce et metet» (II Cor. IX, 6) . Quid autem, fratres, potentius, quam ut regnum coelorum, non solum Zacchaeus emat dimidio rerum suarum (Luc. XIX, 8) , sed et vidua duobus minutis (Marc. XII, 42) , et tantumdem ibi uterque possideat? quid potentius, quam ut idem", + "candidate_score": 0.679413, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_48", + "bdc_text": "Si qui vero ambitione victi suam gloriam quaerunt Vgl. Joh 7 , 18. , cum contemptu saltem nominis mei nihil penitus moror .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2999", + "psc_text": "nomina scripta sunt in coelo. Cujusvis contemptibilis in Ecclesia, qui credit in Christum, et diligit Christum, et amat pacem Christi, nomen scriptum est in coelo; cujuslibet quem contemnis. Et quid simile ipsi et Apostolis, qui tanta miracula fecerunt? Et tamen Apostoli reprimuntur ex eo quod de bono proprio gaudebant, et jubentur hinc gaudere unde gaudet et ille contemptibilis. 9. [«vers.» 2.] Non immerito, fratres mei, cum ista humilitate dicit, «Domine, non est exaltatum cor meum, neque in altum elati sunt oculi mei; neque ingressus sum in magnis, neque in mirabilibus super me. Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam; quemadmodum qui ablatus» «est a lacte super matrem suam, sic retributio in animam meam.» Videtur enim velut maledicto se obstrinxisse. Quomodo alio loco in psalmo dicit, «Domine Deus meus, si feci istud; si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala; decidam merito ab inimicis meis inanis» (Psal.", + "candidate_score": 0.672449, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_12_14", + "bdc_text": "Faxit deus ut , quod schedis sępe tibi de me polliceor , experiri aliquando daretur . De supplicio catabaptistis infligendo nihil penitus habeo , quod quaerar . Petieram collationem locorum Deut. 13 [1-5 ] et 18 [ 9- 20 ] de pseudoprophetis occidendis et Math. 13 [30 ] :", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2574", + "psc_text": "Ecce credidit, jam ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici. Quid valet ergo, quia habet potestatem, et credidit in Christum, ut sit inter filios Dei? Vae homini illi, nisi et ipsius fidem Dominus protegat: id est, ut non te permittat tentari supra quam potes ferre; sicut dicit Apostolus, «Fidelis Deus, qui non vos permittet tentari supra quam potestis ferre» (I Cor. X, 13) . Ille ergo qui non sinit tentari supra quam possumus ferre, quamvis jam fideles simus, quamvis jam manus dexterae nostrae sit in nobis, protegit nos Deus super manum dexterae nostrae. Non nobis sufficit habere manum dexterae, nisi ille et ipsam manum dexterae protegat. 12. [«vers.» 6.] Ecce hoc de tentationibus dixi: intendite quid sequatur. «Protegat» «te Dominus super manum dexterae tuae.» Dixi, et, quod arbitror, recognovistis. Si enim non recognovissetis, et de Scripturis", + "candidate_score": 0.670197, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_145_147", + "bdc_text": "Contendit item iudicialia in hodiernum diem nos ligare perperamque factum , quod caesareę leges iis praeferantur , et ita contendit , quasi oraculum attulerit e cęloVgl . Adagia , 1 , 7 , 90 ( LB II 297f). . Ceremonias admittit abrogatas et quod sine lege Christus non possit praedicari . A quo Capito in synodo nostra dissentitIm Berner Synodus , 1532 ( s.", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2399", + "psc_text": "peccati.» Non ergo ablatio, sed «cognitio. Nunc autem sine lege,» inquit, «justitia Dei manifestata est, testificata per Legem et Prophetas» (Rom. III, 20-23) . Proinde etiam iste subjunxit: «Propterea,» inquit, «dilexi testimonia tua.» Tanquam diceret: Quoniam lex sive in paradiso data, sive naturaliter insita, sive in litteris promulgata, praevaricatores fecit omnes peccatores terrae; «Propterea dilexi testimonia tua,» quae sunt in lege tua, de gratia tua; ut non sit in me justitia mea, sed tua. Lex enim ad hoc prodest, ut mittat ad gratiam. Non solum enim quod attestatur manifestandae justitiae Dei, quae sine lege est; verum etiam hoc ipso quod praevaricantes facit, ita ut etiam littera occidat; ad vivificantem Spiritum (II Cor. III, 6) confugere timore compellit, per quem peccatorum deleatur universitas, et recte factorum charitas inspiretur: «Propterea,» inquit, «dilexi testimonia tua.» Quidam codices habent, «semper,» quidam non habent. Sed si est, sic accipiendum est «semper,» ut sic intelligatur, Quamdiu", + "candidate_score": 0.669366, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_48_50", + "bdc_text": "Si qui vero ambitione victi suam gloriam quaerunt Vgl. Joh 7 , 18. , cum contemptu saltem nominis mei nihil penitus moror . Es ist mir leid , daß min namm je truckt ist wordenGemeint ist vor allem die Widmung von Bullingers Römerbriefkommentar an Haller , oben Nr. 186 , S. 59-61. , nisi aliquando orbi vestigia nominis praestare possem. 14 .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2999", + "psc_text": "nomina scripta sunt in coelo. Cujusvis contemptibilis in Ecclesia, qui credit in Christum, et diligit Christum, et amat pacem Christi, nomen scriptum est in coelo; cujuslibet quem contemnis. Et quid simile ipsi et Apostolis, qui tanta miracula fecerunt? Et tamen Apostoli reprimuntur ex eo quod de bono proprio gaudebant, et jubentur hinc gaudere unde gaudet et ille contemptibilis. 9. [«vers.» 2.] Non immerito, fratres mei, cum ista humilitate dicit, «Domine, non est exaltatum cor meum, neque in altum elati sunt oculi mei; neque ingressus sum in magnis, neque in mirabilibus super me. Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam; quemadmodum qui ablatus» «est a lacte super matrem suam, sic retributio in animam meam.» Videtur enim velut maledicto se obstrinxisse. Quomodo alio loco in psalmo dicit, «Domine Deus meus, si feci istud; si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala; decidam merito ab inimicis meis inanis» (Psal.", + "candidate_score": 0.668204, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_30", + "bdc_text": "Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3366", + "psc_text": "Domine; Deus meus, illuminabis tenebras meas» (Psal. XVII, 29) . Qui autem tenebrant tenebras suas, quas Deus non tenebrat? Homines mali, homines perversi: cum peccant, utique tenebrae sunt; dum non confitentur peccata quae fecerunt, sed insuper defendunt, tenebrant tenebras suas. Ergo jam si peccasti, in tenebris es: sed confitendo tenebras tuas, mereberis illuminari tenebras tuas; defendendo autem tenebras tuas, tenebraris tenebras tuas. Et quando evades a duplicibus tenebris, qui in simplicibus laborabas? Unde autem Dominus non tenebrat tenebras nostras? Quia non nos sinit impunita habere peccata: flagellat nos in istis laboribus, et erudit nos. Tota ista miseria generis humani in qua gemit mundus, noveritis, fratres, quia dolor medicinalis est, non sententia poenalis. Videtis quia dolor ubique, ubique metus, ubique necessitas, ubique labores. Crescit avaritia, sed in malis. Si ad hoc Deus hic talibus flagellis eruit nos, ut non tenebrentur tenebrae nostrae; agnoscamus nos sub poena flagelli esse, et benedicamus Deum", + "candidate_score": 0.66784, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_47_49", + "bdc_text": "ali simultatem , de me sentias nihil simultatis et invidię esse erga ullum mortalium . Si qui vero ambitione victi suam gloriam quaerunt Vgl. Joh 7 , 18. , cum contemptu saltem nominis mei nihil penitus moror . Es ist mir leid , daß min namm je truckt ist wordenGemeint ist vor allem die Widmung von Bullingers Römerbriefkommentar an Haller , oben Nr. 186 , S. 59-61. , nisi aliquando orbi vestigia nominis praestare possem.", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2999", + "psc_text": "nomina scripta sunt in coelo. Cujusvis contemptibilis in Ecclesia, qui credit in Christum, et diligit Christum, et amat pacem Christi, nomen scriptum est in coelo; cujuslibet quem contemnis. Et quid simile ipsi et Apostolis, qui tanta miracula fecerunt? Et tamen Apostoli reprimuntur ex eo quod de bono proprio gaudebant, et jubentur hinc gaudere unde gaudet et ille contemptibilis. 9. [«vers.» 2.] Non immerito, fratres mei, cum ista humilitate dicit, «Domine, non est exaltatum cor meum, neque in altum elati sunt oculi mei; neque ingressus sum in magnis, neque in mirabilibus super me. Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam; quemadmodum qui ablatus» «est a lacte super matrem suam, sic retributio in animam meam.» Videtur enim velut maledicto se obstrinxisse. Quomodo alio loco in psalmo dicit, «Domine Deus meus, si feci istud; si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala; decidam merito ab inimicis meis inanis» (Psal.", + "candidate_score": 0.666183, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_11_13", + "bdc_text": "Interim animus erga te meus manet syncerissimus . Faxit deus ut , quod schedis sępe tibi de me polliceor , experiri aliquando daretur . De supplicio catabaptistis infligendo nihil penitus habeo , quod quaerar .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2574", + "psc_text": "Ecce credidit, jam ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici. Quid valet ergo, quia habet potestatem, et credidit in Christum, ut sit inter filios Dei? Vae homini illi, nisi et ipsius fidem Dominus protegat: id est, ut non te permittat tentari supra quam potes ferre; sicut dicit Apostolus, «Fidelis Deus, qui non vos permittet tentari supra quam potestis ferre» (I Cor. X, 13) . Ille ergo qui non sinit tentari supra quam possumus ferre, quamvis jam fideles simus, quamvis jam manus dexterae nostrae sit in nobis, protegit nos Deus super manum dexterae nostrae. Non nobis sufficit habere manum dexterae, nisi ille et ipsam manum dexterae protegat. 12. [«vers.» 6.] Ecce hoc de tentationibus dixi: intendite quid sequatur. «Protegat» «te Dominus super manum dexterae tuae.» Dixi, et, quod arbitror, recognovistis. Si enim non recognovissetis, et de Scripturis", + "candidate_score": 0.663431, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_11_13", + "bdc_text": "Interim animus erga te meus manet syncerissimus . Faxit deus ut , quod schedis sępe tibi de me polliceor , experiri aliquando daretur . De supplicio catabaptistis infligendo nihil penitus habeo , quod quaerar .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1290", + "psc_text": "Deum Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum. Mendicus ante januam ejus sto, non dormit quem invoco, det mihi tres panes. Evangelium recordamini: ecce quid sit nosse Dei Litteras; qui legerunt moti sunt. Nam recordamini quemdam inopem venisse ad domum amici sui, et petisse tres panes. Et ille, inquit, dormiens respondebat ei, et dicebat: «Jam requiesco, et pueri mei intus mecum dormiunt.» Ille perseverans in petendo, extorsit taedio quod non posset merito (Luc. XI, 5-8) . Deus autem dare vult; sed non dat nisi petenti, ne det non capienti. Non taedio tuo vult excitari. Non enim cum oras tanquam dormienti molestus es: «Non dormiet, neque dormitabit, qui custodit Israel» (Psal. CXX, 4) . Semel Christus dormivit, ut illi de latere conjux fieret: dormivit in cruce, manifestum est. Mortuus est enim, ut diceret, «Ego dormivi, et somnum cepi.» Sed numquid qui dormit non adjiciet ut resurgat (Psal. XL, 9) ? Propterea ibi", + "candidate_score": 0.661355, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_10_12", + "bdc_text": "adferunt , qui te quoque latent . Interim animus erga te meus manet syncerissimus . Faxit deus ut , quod schedis sępe tibi de me polliceor , experiri aliquando daretur .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2574", + "psc_text": "Ecce credidit, jam ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici. Quid valet ergo, quia habet potestatem, et credidit in Christum, ut sit inter filios Dei? Vae homini illi, nisi et ipsius fidem Dominus protegat: id est, ut non te permittat tentari supra quam potes ferre; sicut dicit Apostolus, «Fidelis Deus, qui non vos permittet tentari supra quam potestis ferre» (I Cor. X, 13) . Ille ergo qui non sinit tentari supra quam possumus ferre, quamvis jam fideles simus, quamvis jam manus dexterae nostrae sit in nobis, protegit nos Deus super manum dexterae nostrae. Non nobis sufficit habere manum dexterae, nisi ille et ipsam manum dexterae protegat. 12. [«vers.» 6.] Ecce hoc de tentationibus dixi: intendite quid sequatur. «Protegat» «te Dominus super manum dexterae tuae.» Dixi, et, quod arbitror, recognovistis. Si enim non recognovissetis, et de Scripturis", + "candidate_score": 0.660731, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_48_50", + "bdc_text": "Si qui vero ambitione victi suam gloriam quaerunt Vgl. Joh 7 , 18. , cum contemptu saltem nominis mei nihil penitus moror . Es ist mir leid , daß min namm je truckt ist wordenGemeint ist vor allem die Widmung von Bullingers Römerbriefkommentar an Haller , oben Nr. 186 , S. 59-61. , nisi aliquando orbi vestigia nominis praestare possem. 14 .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2257", + "psc_text": "consolatus sum;» ad hoc referatur, «Cantabiles mihi erant justificationes tuae in loco peregrinationis meae.» 7. [«vers.» 55.] «Memor,» inquit, «fui in nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam.» Nox est illa humilitas, ubi est mortalitatis aerumna; nox est in superbis inique agentibus usque valde, nox in taedio a peccatoribus relinquentibus legem Dei; nox est postremo in loco peregrinationis hujus, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo (I Cor. IV, 5) . In hac ergo nocte memor homo esse debet nominis Dei, ut qui gloriatur, in Domino glorietur (Id. I, 31) : propter quod et illud scriptum est, «Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam» (Psal. CXIII, 1) . Sic enim quisque non in sua, sed in Dei gloria (quia nec in sua, sed in Dei justitia, id est, a Deo sibi donata) custodit legem Dei;", + "candidate_score": 0.660486, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_144_146", + "bdc_text": "Ri 1 , 1ff. Die Problematik wird von Haller im Dezember 1533 nochmals aufgegriffen , s. unten [Nr. 292 ] S. 241 , 24-242 , 57 und 274 , 4-275 , 18. . Contendit item iudicialia in hodiernum diem nos ligare perperamque factum , quod caesareę leges iis praeferantur , et ita contendit , quasi oraculum attulerit e cęloVgl . Adagia , 1 , 7 , 90 ( LB II 297f). . Ceremonias admittit abrogatas et quod sine lege Christus non possit praedicari .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2384", + "psc_text": "operosius disputatione alia penetranda est. Nam et quod additum est: «Propterea dilexi testimonia tua semper,» multo amplius eam profundam facit. Dicit enim Apostolus: «Lex iram operatur,» hujusque dicti rationem reddens: «Ubi enim non est lex,» inquit, «nec praevaricatio» (Rom. IV, 15) ; ita ostendens non omnes esse praevaricatores. Non enim omnes habent legem. Non autem omnes habere legem, alio loco evidentius ait: «Qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt» (Id. II, 12) . Quid sibi ergo vult: «Praevaricatores deputavi omnes peccatores terrae?» Sed hic quaestionem proposuisse suffecerit, alio, si Deus donaverit, sermone tractandam, ne hujus prolixitas eam cogat angustius explicari, quam ut bene possit quod explicatur intelligi. SERMO XXV. «Psalmus cum Apostolo conciliandus.» 1. [«vers.» 119.] Quaerimus, si Deo largiente invenire possumus, quomodo intelligendum sit quod in isto psalmo magno dictum est: «Praevaricatores,» vel potius, «praevaricantes;» graecus enim παραβαίνοντας ait, non παραβάτας: quaerimus ergo quomodo intelligendum sit, «Praevaricantes deputavi omnes", + "candidate_score": 0.655932, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_40", + "bdc_text": "Domino sit laus et gloria in sęculaSiehe Röm 16 , 27 par. ! Ex libellis et annotationibus multorum , cum neminem haberem praecęptorem , multa congessi maximo etiam labore .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2349", + "psc_text": "Ita vero nullum erit, sed in tabulis visibilibus librisque conscriptum: in tabulis vero cordis, dilectio Dei et proximi manebit in aeternum; in quo mandato geminato tota Lex pendet et Prophetae (Matth. XXII, 37-40) : eritque praemium custoditi mandati hujus ipse mandator, et praemium dilectionis ipse dilectus, quando erit Deus omnia in omnibus (I Cor. XV, 28) . 3. [«vers.» 99.] Sed quid est hoc quod sequitur, «Super omnes docentes me intellexi?» Quis est iste qui super omnes docentes se intellexit? quis est, inquam, qui super omnes Prophetas, qui non solum loquendo eos qui secum vixerunt, verum etiam scribendo posteros tam excellenti auctoritate docuerunt, audet se intelligendo praeponere? Salomoni quidem tanta est donata sapienta, ut etiam his omnibus qui fuerunt ante illum, videatur esse praelatus (III Reg. III, 12) : sed non est credendum ipsum hic a patre suo David potuisse prophetari; maxime quia dici non posset ex persona Salomonis quod", + "candidate_score": 0.655699, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_38_40", + "bdc_text": "und zu Niklaus Manuel , Bern 1980 . -AHVB 64/65 , S. 93. . Domino sit laus et gloria in sęculaSiehe Röm 16 , 27 par. ! Ex libellis et annotationibus multorum , cum neminem haberem praecęptorem , multa congessi maximo etiam labore .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2349", + "psc_text": "Ita vero nullum erit, sed in tabulis visibilibus librisque conscriptum: in tabulis vero cordis, dilectio Dei et proximi manebit in aeternum; in quo mandato geminato tota Lex pendet et Prophetae (Matth. XXII, 37-40) : eritque praemium custoditi mandati hujus ipse mandator, et praemium dilectionis ipse dilectus, quando erit Deus omnia in omnibus (I Cor. XV, 28) . 3. [«vers.» 99.] Sed quid est hoc quod sequitur, «Super omnes docentes me intellexi?» Quis est iste qui super omnes docentes se intellexit? quis est, inquam, qui super omnes Prophetas, qui non solum loquendo eos qui secum vixerunt, verum etiam scribendo posteros tam excellenti auctoritate docuerunt, audet se intelligendo praeponere? Salomoni quidem tanta est donata sapienta, ut etiam his omnibus qui fuerunt ante illum, videatur esse praelatus (III Reg. III, 12) : sed non est credendum ipsum hic a patre suo David potuisse prophetari; maxime quia dici non posset ex persona Salomonis quod", + "candidate_score": 0.654745, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_13_15", + "bdc_text": "De supplicio catabaptistis infligendo nihil penitus habeo , quod quaerar . Petieram collationem locorum Deut. 13 [1-5 ] et 18 [ 9- 20 ] de pseudoprophetis occidendis et Math. 13 [30 ] : «Sinite utraque » etc. , ad Titum [3 , 10 ] :", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1803", + "psc_text": "perseverantissime persecutus est. Ideo dicit quia «persecutus est hominem inopom et mendicum.» Potest quidem accipi de Juda; quia non est dedignatus Dominus pauper fieri, cum dives esset, ut illius paupertate nos ditaremur (II Cor. VIII, 9) . Mendicum autem quomodo intelligam, nisi forte quia dixit mulieri Samaritanae, «Da mihi bibere» (Joan. IV, 7) , et in cruce ait, «Sitio» (Id. XIX, 28) ? Sed quod sequitur quomodo accipiatur in ipso capite nostro, id est sui corporis Salvatore, quem Judas persecutus est, non invenio. Cum enim dixisset, «Et persecutus est hominem inopem et mendicum,» adjecit atque ait, «Et compunctum corde mortificare;» id est, ut mortificaret: nam quidam etiam sic sunt interpretati. Compunctus autem corde non solet dici, nisi stimulis peccatorum in dolore poenitendi; sicut de illis dictum est, qui cum audissent Apostolos post Domini ascensionem, «compuncti sunt corde,» qui occiderant Dominum. Quos allocutus est beatissimus Petrus dicens inter caetera: «Agite poenitentiam,", + "candidate_score": 0.647838, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157_159", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. . Quid pluribus ? Timeo me te nunquam visurum .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3348", + "psc_text": "Jesus de hoc mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) ? Nam ipsum transitum significat Pascha. Quod enim hebraico verbo dicitur Pascha, latine Transitus interpretatur. Quid est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis?» Cujus personam gerebat ille Moyses, quando ei dictum est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis,» et hoc «cum transiero:» ut autem non videas faciem meam, «ponam super te manum meam?» Faciem suam dixit, prima sua? et quodam modo posteriora sua, transitum de hoc mundo passionis suae. Apparuit Judaeis; non eum cognoverunt. Eorum personam gerebat Moyses, quando ei dicebatur, «Faciem meam non potes videre.» Unde autem non viderunt Deum in carne positum. Quia gravata erat super eos manus Domini. De illis enim dixerat Isaias, «Incrassa cor populi hujus, et oculos ejus grava» (Isai. VI, 10) : et eorum vox est in alio psalmo, «Quoniam gravata est super me manus tua» (Psal. XXXI, 4) . Ut", + "candidate_score": 0.647317, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_12", + "bdc_text": "Faxit deus ut , quod schedis sępe tibi de me polliceor , experiri aliquando daretur .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3489", + "psc_text": "Superflua tua necessaria fiunt tibi, si inde fueris obsecutus pedibus Domini. Ergo illa curari volebat, conscia magni vulneris. Sed numquid magnum vulnus, et parvus medicus? Pharisaei autem nolebant se tangi ab immundis, vitabant omnem contactum peccatorum; et si quando forte necessitate tangebantur, abluebant se. Et prope baptizabant per omnes horas non tantum se, sed et vasa sua, lectos suos, calices, paropsides, sicut Dominus in Evangelio commemorat (Id. XXIII, 25) . Cum ergo ille pharisaeus nosset hanc mulierem, quae utique si ad pedes illius pharisaei accederet, repelleret eam, ne sanctitas ejus pollueretur; habebat enim eam in corpore, non in corde; et quia non habebat eam in corde, utique falsam habebat in corpore: quia ergo ille eam repulsurus esset, cum hoc Dominus non fecit, existimavit eum nescire quae illa esset, et dixit apud semetipsum, «Hic si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes.» Non dixit, repulisset eam: sed, «sciret quae»", + "candidate_score": 0.644601, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_116_118", + "bdc_text": "Res nostrę publicę alioqui bene se habent . Dum nemo nos persequitur , constantes sumus , frigidi vero in adiuvandis fratribus Gemeint sind die Glaubensbrüder in Solothurn ( s. die Bemerkung von J. J. Simler , Zurich ZB , Ms S 33 , Nr. 58 zu dieser Stelle )", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2867", + "psc_text": "quia mittitur foras a charitate; habes enim psalmum dicentem, «Timor Domini castus, permanens in saeculum saeculi» (Psal. XVIII, 10) . Alius ergo timor permanet, alius excluditur. Timor qui excluditur, castus non est; qui autem permanet, castus est. Quis est timor qui excluditur? Dignamini advertere. Aliqui propterea tantum timent, ne aliquid mali in terra patiantur, ne illis aegritudo accidat, ne damnum, ne orbitas, ne alicujus amissio chari, ne exsilium, ne damnatio, ne carcer, ne aliqua tribulatio; propterea timent et tremunt: adhuc iste timor non est castus. Adhuc audi. Alius non in hac terra pati timet, sed gehennas timet, unde terruit et Dominus. Audistis cum Evangelium legeretur: «Ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur» (Marc. IX, 43) . Audiunt haec homines; et quia vere futura sunt impiis, timent, et continent se a peccato. Habent timorem, et per timorem continent se a peccato. Timent quidem, sed non amant justitiam. Cum", + "candidate_score": 0.644509, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_3_5", + "bdc_text": "totaque vita . Adulatores et minus syncęros fratres etiam multos novi pluresque indies experior . Te cum primis exosculor sic , ut in fratrum amicorumque calculo primas obtineas .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1038", + "psc_text": "omnes affectiones eorum.» Etiam vindicans propitius fuisti: non solum donans peccata, sed etiam vindicans propitius fuisti. Videte, fratres mei, quid hic commendavit; advertite. Illi Deus irascitur, quem peccantem non flagellat: nam cui vere propitius est, non solum donat peccata, ne noceant ad futurum saeculum; sed etiam castigat, ne semper peccare delectet. 12. Agite, fratres; quomodo in illis vindicatum est si quaeramus, aderit Dominus ut dicam. Quaeramus enim tres istas personas, Moysen, et Aaron, et Samuelem, et quomodo in eis vindicatum sit, quia dixit, «Vindicans in omnes affectiones eorum:» utique eas affectiones dicens eorum, quas Dominus noverat in cordibus illorum, quas homines non noverant. Etenim sine querela hominum versabantur in medio plebis Dei. Sed quid dicimus? quia Moyses habuit primam vitam fortasse peccatricem? Nam et percusso homine, fugit de Aegypto (Exod. II, 12, 15) . Habuit et Aaron primam vitam quae displiceret Deo. Nam ipse insanienti populo et furenti idolum permisit", + "candidate_score": 0.644342, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_116_118", + "bdc_text": "Res nostrę publicę alioqui bene se habent . Dum nemo nos persequitur , constantes sumus , frigidi vero in adiuvandis fratribus Gemeint sind die Glaubensbrüder in Solothurn ( s. die Bemerkung von J. J. Simler , Zurich ZB , Ms S 33 , Nr. 58 zu dieser Stelle )", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_385", + "psc_text": "sit major humilitas. Et super ipsum corpus, id est unitatem sanctorum atque fidelium, cui caput est Christus, transeunt irae Dei; non autem manent: quia non de fideli, sed de infideli dictum est, «Ira Dei manet super eum» (Joan. III, 36) . Et terrores Dei conturbant infirmitatem fidelium; quia omne quod accidere potest, etiamsi non accidat, prudenter timetur. Et aliquando terrores ipsi ita conturbant animum cogitantis circumpendentibus malis, ut sicut aqua undique circumfluere videantur, et simul circumdare metuentem. Et quia Ecclesiae in hoc mundo peregrinanti ista non desunt, dum modo in his, modo in illis membris ejus usquequaque contingunt; ideo dixit, «tota die,» continuationem significans temporis, donec finiatur hoc saeculum. Et saepe amici et noti periclitantes secundum saeculum, sanctos formidine deserunt: de quibus dicit Apostolus, «Omnes me reliquerunt; non illis imputetur» (II Tim. IV, 16) . Sed utquid haec omnia, nisi ut oratio hujus sancti corporis mane, id est, post noctem", + "candidate_score": 0.642935, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_117", + "bdc_text": "Dum nemo nos persequitur , constantes sumus , frigidi vero in adiuvandis fratribus Gemeint sind die Glaubensbrüder in Solothurn ( s.", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_385", + "psc_text": "sit major humilitas. Et super ipsum corpus, id est unitatem sanctorum atque fidelium, cui caput est Christus, transeunt irae Dei; non autem manent: quia non de fideli, sed de infideli dictum est, «Ira Dei manet super eum» (Joan. III, 36) . Et terrores Dei conturbant infirmitatem fidelium; quia omne quod accidere potest, etiamsi non accidat, prudenter timetur. Et aliquando terrores ipsi ita conturbant animum cogitantis circumpendentibus malis, ut sicut aqua undique circumfluere videantur, et simul circumdare metuentem. Et quia Ecclesiae in hoc mundo peregrinanti ista non desunt, dum modo in his, modo in illis membris ejus usquequaque contingunt; ideo dixit, «tota die,» continuationem significans temporis, donec finiatur hoc saeculum. Et saepe amici et noti periclitantes secundum saeculum, sanctos formidine deserunt: de quibus dicit Apostolus, «Omnes me reliquerunt; non illis imputetur» (II Tim. IV, 16) . Sed utquid haec omnia, nisi ut oratio hujus sancti corporis mane, id est, post noctem", + "candidate_score": 0.642403, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_32", + "bdc_text": "Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ;", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2106", + "psc_text": "abutitur, ut nimis pro eo quod est valde, et positum inveniamus in Litteris sacris, et ponamus in sermonibus nostris. Nam et hic, «Tu praecepisti mandata tua custodiri nimis,» nonnisi Valde intelligimus, si recte intelligimus: et, Nimis te diligo, si alicui charissimo dicimus, non utique plus quam oportet, sed valde nos diligere intelligi volumus. Denique illa graeca sententia non habet hoc verbum, quod hic legitur: ibi enim est ἄγαν, quod est nimis; hic est autem σφόδρα, quod est Valde. Sed aliquando, ut diximus, Nimis pro eo quod est Valde et dictum invenimus, et dicimus: unde nonnulli etiam latini codices non habent, «Tu praecepisti mandata tua custodiri nimis:» sed, «valde.» Valde itaque praecepit hoc Deus, et valde oportet Dei custodiri mandata. 2. [«vers.» 5.] Sed humilis pietas vel pia humilitas, et fides non immemor gratiae, quid adjungat attendite: «Utinam,» inquit, «dirigantur viae meae ad custodiendas justificationes tuas.» Praecepisti quidem tu, sed utinam", + "candidate_score": 0.642285, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_68_70", + "bdc_text": "Credidissem Leonem eos sicut et de aliis monuisse . Tu nihil ea de re sollicitus sis , ne cogitent me male habere . Vellem tamen tuum de commentationibus illis iudicium crederes .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_754", + "psc_text": "reddamus omnes praeteritas nostras, id est, ut rationem reddamus de his omnibus quae nobis modo erogantur. Audi Apostolum dicentem: «Omnes astabimus ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum (Rom. XIV, 10; et II Cor. V, 10) . Qui erudit gentes, non arguet; qui docet hominem scientiam?» Ipse non scit qui te fecit scire; «qui docet hominem scientiam?» 14. [«vers. 11.] Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Nam etsi tu nescis cogitationes Dei, quoniam justae sunt; ille «scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Et homines scierunt cogitationes Dei: sed quibus jam amicus factus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; eas modo discitis, hoc vobis dicitur, et ad hoc instruimini quare parcat modo Deus malis, ne murmuretis adversus Deum, «qui docet hominem scientiam. Dominus scit cogitationes hominum,", + "candidate_score": 0.641484, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_117", + "bdc_text": "Dum nemo nos persequitur , constantes sumus , frigidi vero in adiuvandis fratribus Gemeint sind die Glaubensbrüder in Solothurn ( s.", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2645", + "psc_text": "sonantis, «Saule, Saule, quid me persequeris?» cum eum Saulus omnino non tangeret, sed nec videret: quomodo autem ostenditur quia et nos cum illo in coelo sumus? Eodem ipso Paulo apostolo dicente: «Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram. Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo» (Coloss. III, 1-3) . Ergo et ille adhuc deorsum est, et nos jam sursum sumus: ille deorsum est compassione charitatis, nos sursum sumus spe charitatis. «Spe enim salvi facti sumus» (Rom. VIII, 24) . Sed quia spes nostra certa est; quamvis futurum sit, sic de nobis dicitur, quasi jam factum sit. 2. [«vers.» 1.] Ascendat ergo iste cantator; sed de unoquoque corde vestrum cantet hic homo, et unusquisque sit iste homo. Cum enim dicitis illud singuli, quia omnes unum estis in Christo, unus homo", + "candidate_score": 0.641173, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_117", + "bdc_text": "Dum nemo nos persequitur , constantes sumus , frigidi vero in adiuvandis fratribus Gemeint sind die Glaubensbrüder in Solothurn ( s.", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3610", + "psc_text": "fratribus? quid de malis filiis et tamen filiis, qui non contra nos blasphemant Christum, sed nobiscum adorant Christum, et in nobis persequuntur Christum? De quibus consequenter in eodem psalmo dicitur: Alium facile erat perferre, eum qui oderat me; vel abscondere me ab eo. Abscondis enim te a pagano, intrans Ecclesiam. Quando autem et ibi invenis quod times, quid quaeris ubi te abscondas? Denique ille ipse apostolus qui gemit in periculis a falsis fratribus: «Foris,» inquit, «pugnae, intus timores» (II Cor. VII, 5) . «Si» ergo «is qui oderat me, super me magna locutus fuisset, abscondissem me utique ab eo; tu vero unianimis meus» (Psal. LIV, 13) . Unianimem dicit, tanquam unum in Christo. Est ergo Ecclesiae quod ferat foris, gemat intus: inimicos tamen suos deputet foris et intus; foris facilius evitabiles, intus difficilius tolerabiles. 5. Dicat ergo Dominus noster, dicat Christus nobiscum totus Christus: «Domine, exaudi orationem meam, percipe auribus", + "candidate_score": 0.636466, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_117", + "bdc_text": "Dum nemo nos persequitur , constantes sumus , frigidi vero in adiuvandis fratribus Gemeint sind die Glaubensbrüder in Solothurn ( s.", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_386", + "psc_text": "«tota die,» continuationem significans temporis, donec finiatur hoc saeculum. Et saepe amici et noti periclitantes secundum saeculum, sanctos formidine deserunt: de quibus dicit Apostolus, «Omnes me reliquerunt; non illis imputetur» (II Tim. IV, 16) . Sed utquid haec omnia, nisi ut oratio hujus sancti corporis mane, id est, post noctem infidelitatis in luce fidei praeveniat Deum, donec veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe salvi facti sumus, eamque cum patientia fideliter exspectamus (Rom. VIII, 24, 25) ? Ubi nec repellet Dominus orationem nostram, quoniam tunc nihil erit petendum, sed quidquid recte petitum est, obtinendum: nec faciem suam avertet a nobis, quoniam videbimus eum sicuti est (I Joan. III, 2) : nec inopes erimus, quia copia nostra ipse Deus erit omnia in omnibus (I Cor. XV, 28) : nec laborabimus, quia nulla remanebit infirmitas: nec exaltati humiliabimur et conturbabimur, quia nulla ibi erit adversitas: nec iram Dei vel", + "candidate_score": 0.636369, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_153_155", + "bdc_text": "Im vorliegenden Brief geht es Haller jedoch um andere Aktualitäten. . Iam repeto , quod supra precatus sum : Te non pęniteat tuum in hac re iudicium indicare .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3903", + "psc_text": "est judicare te, nisi qui venit judicari propter te? Non timeas accusatorem, de quo ipse dixit: «Princeps hujus mundi missus est foras» (Joan. XII, 31) . Non timeas malum advocatum; ille enim tibi modo advocatus est, qui tunc judex futurus est. Ille erit, et tu, et causa tua; sermo causae tuae, testimonium conscientiae tuae. Quisquis ergo futurum judicem times, praesentem conscientiam tuam modo corrige. Parumne tibi est quod praeterita non requiret? Sine reliquo spatio temporis tunc judicabit: sed cum quanto spatio temporis modo praecipit? Tunc jam corrigi non licebit: modo quis prohibet? Hoc cum vehementer commendaremus dominico die, quia revera, quia prope hoc solum dicendum est; non parum temporis effluxit, et coacti sumus hunc psalmum susceptum ad tractandum, in hunc diem differre. Modo ipse praesto est; intendamus in eum, imo in Deum qui hos sermones per misericordiam suam in Spiritu suo dispensare dignatus est, ita ut ipse novit expedire infirmitatibus", + "candidate_score": 0.634891, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_17", + "bdc_text": "Siehe Hallers frühere Anfrage in dieser Sache , oben S. 62 , 4-63 , 17 und Anm. 8. , quam et adhuc a te audire percuperem .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3555", + "psc_text": "(Sap. VIII, 1) . Ergo intus apud te, ante eum effunde precem tuam: ibi sunt aures ejus. «Quia neque ab oriente, neque ab occidente, neque a desertis montibus; quoniam Deus judex est» (Psal. LXXIV, 7) : si autem judex est, qualem causam geras in corde tuo, vide. 5. [«vers. 4.] Effundam ante eum precem meam; tribulationem meam in conspectu ejus annuntiabo.» Repetitio est, et in superioribus duobus versibus, et in his consequentibus; sententiae duae sunt, sed utraque bis dicta. Una est illa, «Voce mea ad Dominum clamavi, voce mea ad Dominum deprecatus sum:» altera est, «Effundam ante eum precem meam, tribulationem meam in conspectu ejus annuntiabo.» Quod enim est, «ante eum;» hoc est, «in conspectu ejus:» et quod est, «precem meam effundam;» hoc est, «tribulationem meam annuntiabo.» Quando hoc facis? In persecutione positus loquitur: «Dum defecit» «a me spiritus meus.» Quare defecit spiritus tuus, o martyr in tribulatione posite? Ut", + "candidate_score": 0.63478, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_12", + "bdc_text": "Faxit deus ut , quod schedis sępe tibi de me polliceor , experiri aliquando daretur .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2574", + "psc_text": "Ecce credidit, jam ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici. Quid valet ergo, quia habet potestatem, et credidit in Christum, ut sit inter filios Dei? Vae homini illi, nisi et ipsius fidem Dominus protegat: id est, ut non te permittat tentari supra quam potes ferre; sicut dicit Apostolus, «Fidelis Deus, qui non vos permittet tentari supra quam potestis ferre» (I Cor. X, 13) . Ille ergo qui non sinit tentari supra quam possumus ferre, quamvis jam fideles simus, quamvis jam manus dexterae nostrae sit in nobis, protegit nos Deus super manum dexterae nostrae. Non nobis sufficit habere manum dexterae, nisi ille et ipsam manum dexterae protegat. 12. [«vers.» 6.] Ecce hoc de tentationibus dixi: intendite quid sequatur. «Protegat» «te Dominus super manum dexterae tuae.» Dixi, et, quod arbitror, recognovistis. Si enim non recognovissetis, et de Scripturis", + "candidate_score": 0.634212, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_158_160", + "bdc_text": "Quid pluribus ? Timeo me te nunquam visurum . Vale. 17 .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2875", + "psc_text": "Quid facis? nemo, Noli facere; nemo, Quare fecisti? Abundent tibi omnia ista terrena quae concupisti, et vive in illis, non usque ad tempus, sed semper: faciem tantum meam nunquam videbis. Fratres mei, unde ingemuistis, nisi quia jam natus est timor castus, permanens in saeculum saeculi? Quare percussum est cor vestrum? Si diceret Deus: Faciem meam nunquam videbis: ecce omni ista terrena felicitate, omnibus rebus abundabis, circumfluent te bona temporalia; non illa amittis, non illa deseris; quid vis amplius? Fleret quidem et gemeret timor castus, et diceret: Imo tollantur omnia, et faciem tuam videam. Timor castus exclamaret de psalmo, et diceret; «Deus virtutum, converte nos; et ostende faciem tuam, et salvi erimus» (Psal. LXXIX, 8) . Timor castus exclamaret de psalmo, et diceret: «Unam petii a Domino.» Vide quomodo ardeat timor iste castus, amor verus, amor sincerus . «Unam petii a Domino, hanc requiram.» Quid? «Ut inhabitem in domo domini omnes", + "candidate_score": 0.633925, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157_159", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. . Quid pluribus ? Timeo me te nunquam visurum .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3345", + "psc_text": "per transeuntes sonos. Non autem fierent ista, nisi Deus assumeret talem creaturam, per quam hujusmodi sermonem et voces emitteret): Moyses sanctus noverat istam locutionem Dei assumptis quibusdam corporeis creaturis fieri; et desideravit et concupivit videre ipsam speciem Dei, et loquenti secum Deo dixit: «Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum.» Cum hoc vehementer concupisceret, et hoc quadam, si dicendum est, amica familiaritate, qua ipse dignatus est, extorquere vellet Deo, ut videret ejus majestatem et faciem, quomodo dici potest facies Dei; ait illi: «Non potes videre faciem meam: nemo enim vidit faciem meam, et vixit. Sed ponam te in spelunca petrae, et transibo, et ponam super te manum meam; cum autem transiero, posterriora mea videbis» (Exod XXXIII, 9-23). Et ex his verbis natum est alterum aenigma, id est obscura quaedam figura rerum. «Cum transiero, posteriora mea videbis,» dicit Deus; quasi ex alia parte habeat faciem, ex alia dorsum. Absit a", + "candidate_score": 0.633264, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_158_160", + "bdc_text": "Quid pluribus ? Timeo me te nunquam visurum . Vale. 17 .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1879", + "psc_text": "Philippus objurgatus est quod quaereret videre Patrem, cum in ipso Filio non agnosceret Patrem: «Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem.» Sed «qui me vidit,» non qui formam servi in me vidit. «Qui» ergo «me vidit,» qualem me abscondi timentibus me, qualem me videndum perficio sperantibus in me (Psal. XXX, 20) , «vidit et Patrem.» Sed quia ista visio post erit, nunc pro illa quid habebimus? Videamus quid dicat Philippo, cui dixerat, «Qui me vidit, vidit et Patrem.» Quasi ei Philippus tacitus responderet, Et quomodo te videbo, si aliter videris quam in forma servi? aut quomodo videbo Patrem, invalidus homo mortalis, pulvis et cinis? conversus ad eum, differens visionem, imperans fidem, qui dixerat, «Qui me vidit, vidit et Patrem;» quia multum erat ad Philippum, et longe ab eo erat videre: «Non credis,» inquit, «quia ego in Patre, et Pater in me est»", + "candidate_score": 0.631187, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157_159", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. . Quid pluribus ? Timeo me te nunquam visurum .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2550", + "psc_text": "Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Vis habere ergo custodem non dormientem neque dormitantem? «Ecce non dormiet, neque dormitabit, qui custodit Israel:» Christus enim custodit Israel. Esto ergo Israel. Quid est, Israel? Israel interpretatur Videns Deum. Et quomodo videtur Deus? Primo per fidem, postea per speciem. Si per speciem nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» (Exod. XXXIII, 20, 23) . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) . Dominus noster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum:", + "candidate_score": 0.62943, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_158_160", + "bdc_text": "Quid pluribus ? Timeo me te nunquam visurum . Vale. 17 .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2867", + "psc_text": "quia mittitur foras a charitate; habes enim psalmum dicentem, «Timor Domini castus, permanens in saeculum saeculi» (Psal. XVIII, 10) . Alius ergo timor permanet, alius excluditur. Timor qui excluditur, castus non est; qui autem permanet, castus est. Quis est timor qui excluditur? Dignamini advertere. Aliqui propterea tantum timent, ne aliquid mali in terra patiantur, ne illis aegritudo accidat, ne damnum, ne orbitas, ne alicujus amissio chari, ne exsilium, ne damnatio, ne carcer, ne aliqua tribulatio; propterea timent et tremunt: adhuc iste timor non est castus. Adhuc audi. Alius non in hac terra pati timet, sed gehennas timet, unde terruit et Dominus. Audistis cum Evangelium legeretur: «Ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur» (Marc. IX, 43) . Audiunt haec homines; et quia vere futura sunt impiis, timent, et continent se a peccato. Habent timorem, et per timorem continent se a peccato. Timent quidem, sed non amant justitiam. Cum", + "candidate_score": 0.629402, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_32", + "bdc_text": "Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ;", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2291", + "psc_text": "ostendit quod bonum illi fuerit humiliari; sed illic dixit et causam, quod humilitatem poenalem delinquendo praecesserit. Quod vero ibi ait, «Propterea eloquium tuum custodivi;» hic autem, «Ut discam justificationes tuas:» satis significasse mihi videtur hoc esse ista nosse quod custodire, hoc custodire quod nosse. Neque enim Christus non noverat quod arguebat; et tamen arguebat peccatum, cum dictum de illo sit quod «non noverat peccatum» (II Cor. V, 21) . Noverat ergo quadam notitia, et rursus quadam ignorantia non noverat. Sic et justificationes Dei multi discunt, et non discunt. Noverunt enim eas quadam notitia; et rursus quadam ignorantia, quoniam non faciunt, non noverunt. Eo modo hic ergo intelligendus est dixisse, «Ut discam justificationes tuas;» ea notitia qua fiunt. 10. [«vers.» 72.] Hoc autem quia non fit nisi per dilectionem, ubi qui facit habet delectationem, propter quod dictum est, «In tua suavitate doce me justificationes tuas;» sequens versus ostendit, ubi ait, «Bona", + "candidate_score": 0.628537, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_150", + "bdc_text": "März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3965", + "psc_text": "Confirmavit demonstrando, exhibendo testimonia. Hoc enim Moyses, hoc Prophetae, «quia oportebat pati Christum, et resurgere tertia die.» Jam ergo quia tenemus ambo sponsum ex ipsis verbis, et puto quia jam incipis mecum credere et his verbis Moysi, et Prophetis; credamus et ei qui resurrexit a mortuis. Sequatur, et dicat. O Domine, video jam sponsum Christum; factum est: ne quis me avocet a membris sponsae tuae, et non sis mihi caput, si ego in membris ejus non fuero; dic mihi et de Ecclesia aliquid; quia jam de sponso ejus non dubito. Audi et de Ecclesia. Sequitur et dicit: «Praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum.» Nihil verius, «praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum.» Sed hoc ubi? Alii enim dicunt, «Ecce hic;» alii, «Ecce illic.» Et quid ipse? «Nolite credere: exsurgent pseudochristi et pseudoprophetae, et dicent, Ecce hic, et ecce illic» (Matth. XXIV, 23, 24) . Non enim de", + "candidate_score": 0.625406, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_155", + "bdc_text": "Te non pęniteat tuum in hac re iudicium indicare .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3615", + "psc_text": ". Quid vultis mecum in judicium intrare, et vestras justitias commemorare? Commemorate justitias vestras; ego novi facinora vestra. Quomodo approbabo justitiam, ubi damnabo superbiam? Merito iste humilis in corpore Christi, discens a capite quoniam mitis est et humilis corde (Matth. XI, 29) , «Ne intres,» inquit, «in judicium cum servo tuo.» Non litigemus; nolo tecum habere causam, ut ego proponam justitiam meam, tu convincas iniquitatem meam: «Ne intres in judicium cum servo tuo.» Quare hoc? quare timet? «Quoniam non justificabitur coram te omnis vivens. Omnis vivens,» hic utique vivens, in carne vivens, moriturus vivens, natus homo, ex hominibus vivens, de Adam, Adam vivens; omnis ita vivens justificari forte potest coram se, non coram te. Quomodo, coram se? Sibi placens, tibi displicens: «coram te» autem «non justificabitur omnis vivens.» Noli ergo mecum intrare in judicium, Domine, Deus meus. Quantumlibet rectus mihi videar, producis tu de thesauro tuo regulam, coaptas me ad", + "candidate_score": 0.624977, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_96", + "bdc_text": "Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1278", + "psc_text": "Apostolus: sed vide quid adjungit, «Non ego autem, sed gratia Dei mecum» (I Cor. XV, 10) . Et post labores omnes exspectat ipsam coronam, et dicit, «Bonum agonem certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero superest mihi corona justitiae, quam mihi reddet Dominus in illa die justus judex» (II Tim. IV, 7, 8) . Quare? Quia «agonem certavi.» Quare? Quia «cursum consummavi.» Quare? Quia «fidem servavi.» Unde certasti? unde fidem servasti? «Non ego autem, sed gratia Dei mecum.» Ergo et quod coronaris, illius misericordia coronaris. Nusquam sis superbus; semper lauda Dominum, omnes retributiones ejus noli oblivisci. Retributio est, cum peccator et impius vocatus es, ut justificareris. Retributio est, cum erectus et gubernatus es ne caderes. Retributio est, cum tibi vires subministratae sunt, ut usque in finem perseverares. Retributio est, ut etiam caro ista tua qua premebaris, resurgat, et nec capitis tui capillus intereat. Retributio est, ut post resurrectionem coroneris. Retributio", + "candidate_score": 0.622818, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_57_59", + "bdc_text": "excudenda . Quęsivi , qualis nam esset . Dabat eam in manus .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_364", + "psc_text": "fecit, cum penderet in ligno. Sed quod sequitur, «Tota die expandi» «manus meas ad te,» quomodo oporteat accipi, merito quaeritur. Si enim in eo quod ait, «Expandi manus meas,» crucis patibulum intellexerimus; quomodo intellecturi sumus, «Tota die?» Numquid tota die pependit in ligno, cum et nox ad totum diem pertineat? Si autem hoc loco diem voluit intelligi, qui praeter noctem dies appellari solet; etiam talis diei, quando crucifixus est, jam pars prima et non parva transierat. Si autem diem pro tempore positum velimus accipere (maxime quia hoc nomen genere feminino posuit, quod in latino eloquio nonnisi tempus significare solet: quamvis in graeco non ita sit; semper quippe in ea lingua dies feminino genere dicitur, et ideo nostros sic interpretari puto), arctius quaestio colligabitur. Quomodo enim toto tempore, si nec saltem uno toto die manus extendit in cruce? Porro si totum pro parte accipiendum esse dicamus, quia isto genere locutionis uti", + "candidate_score": 0.619768, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_154_156", + "bdc_text": "Iam repeto , quod supra precatus sum : Te non pęniteat tuum in hac re iudicium indicare . Man sagt mir , du syest ze guͤtig , so man so vil nott hett nach räßiSchärfe ( SIVI 1280 ) . ;", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3071", + "psc_text": "hoc saeculo, si sentit illud, si novit viduitatem suam; tunc enim auxilium praesto est illi. Nonne agnoscitis istam viduam in Evangelio, fratres mei, cum diceret Dominus oportere semper orare, et non deficere? «Erat quidam judex in civitate,» dixit, «qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur; et interpellabat eum quaedam vidua quotidie, et dicebat, Vindica me de adversario meo.» Et interpellando quotidie vidua, fregit illum. «Ait enim ipse judex apud se, qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur: Etsi Deum, non timeo, nec hominem erubesco, vel propter taedium quod mihi facit ista vidua, vindicabo eam.» Si audivit judex malus viduam, ne taedium pateretur; Deus non audit Ecclesiam, quam hortatur ut deprecetur (Luc. XVIII, 1-8) ? 24. Item, «Pauperes ejus saturabo panibus:» quid est, fratres? Simus pauperes, et tunc saturabimur. Multi praesumentes de saeculo et superbi, christiani sunt; adorant Christum, sed non saturantur: saturati enim sunt, et abundant in superbia sua. De", + "candidate_score": 0.614629, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_138_140", + "bdc_text": "Aliud ex te intelligo . Cuperemus et nos hunc libellum videre . TandemAm Rande von Hallers Hand :", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_720", + "psc_text": "legatur. Quia in eo quod nobis legitur, syllabae sonant et transeunt: illa lux veritatis non praeterit, sed fixa permanens inebriat corda videntium; quomodo dictum est, «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum» «tuarum potabis eos; quoniam apud te est, Domine, fons vitae.» Et vide ipsum fontem: «In lumine,» inquit, «tuo videbimus lumen» (Psal. XXXV, 9, 10) . Modo ergo lectio necessaria est, quamdiu «ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus,» sicut dicit Apostolus: «cum autem venerit quod perfectum est, auferetur quod ex parte est» (I Cor. XIII, 9, 10) . Non enim in illa civitate Jerusalem, ubi Angeli vivunt, unde nos modo peregrinamur, et peregrinatio nostra gemit; gemit autem, si scimus quia peregrinamur; nam odit valde patriam, qui putat sibi bene esse cum peregrinatur: numquid in illa civitate ubi sunt Angeli, Evangelium legitur, aut Apostolus? Verbo Dei pascuntur: quod Verbum Dei, ut sonaret nobis ad tempus, Verbum caro factum", + "candidate_score": 0.614181, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_85", + "bdc_text": "dieser war 1527 auch bereit , in Zürich für ihn finanziell zu bürgen. 1531 wehrte sich Kymo beim Berner Rat gegen fremde Konkurrenz ( ABernerRef 3066 ) .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3320", + "psc_text": "hic alius intellectus non negligendus, et forte magis eligendus. «Domine» Christe, «retribues pro me.» Ego enim si reddam, rapui; tu quod non rapuisti, solvisti: «Domine, retribues pro me.» Vide illum retribuentem pro nobis. Venerunt qui tributum exigerent; exigebant tributum didrachmam, id est duas drachmas in uno homine: ventum est ad Dominum, ut solveret tributum; imo non ad ipsum, sed ad discipulos; et dictum est illis: «Magister vester non solvit tributum?» Illi retulerunt ad eum. Et ille: «Reges terrae a quibus exigunt tributum? a filiis suis, an ab alienis?» Responderunt: «Ab alienis. Ergo,» inquit, «liberi sunt filii. Sed tamen ne scandalizemus eos,» ait Petro, «vade, mitte hamum in mare, et qui primus piscis ascenderit, aperi os ejus, et invenies staterem;» id est duas didrachmas. Stater ponderis genus est, habens quatuor drachmas. «Invenies» ibi; «da illis pro me et te» (Matth. XVII, 23-26) . «Domine, retribues pro me.» Merito habemus primum piscem", + "candidate_score": 0.613033, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_159_161", + "bdc_text": "Timeo me te nunquam visurum . Vale. 17 . martii .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2867", + "psc_text": "quia mittitur foras a charitate; habes enim psalmum dicentem, «Timor Domini castus, permanens in saeculum saeculi» (Psal. XVIII, 10) . Alius ergo timor permanet, alius excluditur. Timor qui excluditur, castus non est; qui autem permanet, castus est. Quis est timor qui excluditur? Dignamini advertere. Aliqui propterea tantum timent, ne aliquid mali in terra patiantur, ne illis aegritudo accidat, ne damnum, ne orbitas, ne alicujus amissio chari, ne exsilium, ne damnatio, ne carcer, ne aliqua tribulatio; propterea timent et tremunt: adhuc iste timor non est castus. Adhuc audi. Alius non in hac terra pati timet, sed gehennas timet, unde terruit et Dominus. Audistis cum Evangelium legeretur: «Ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur» (Marc. IX, 43) . Audiunt haec homines; et quia vere futura sunt impiis, timent, et continent se a peccato. Habent timorem, et per timorem continent se a peccato. Timent quidem, sed non amant justitiam. Cum", + "candidate_score": 0.609039, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_78_80", + "bdc_text": "Quaterniones omnes accępi usque ad 5 . inclusive . Si reliqui fuerint excusi , puerUnbekannt .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_6", + "psc_text": "Sabbatum enim septimus dies est quo requievit Deus ab omnibus operibus suis (Gen. II, 2) , magnum intimans mysterium quietis nostrae futurae ab omnibus operibus nostris. Prima sabbati dicitur primus dies, quem dominicum etiam nominamus: secunda sabbati, secundus dies; tertia sabbati, tertius dies; quarta sabbati, quartus; «quinta» ergo «sabbati,» quintus a dominico die: post quem sexta sabbati, sextus dies; et ipsum sabbatum, septimus dies. Videte itaque quibus loquatur hic psalmus: videtur enim mihi quoniam baptizatis loquitur. Quinto enim die Deus ex aquis creavit animalia; quinto die, id est, «quinta sabbati» dixit Deus: «Producant aquae reptilia animarum vivarum» (Gen. I, 20) . Videte ergo vos, in quibus jam produxerunt aquae reptilia animarum vivarum. Vos enim ad torcularia pertinetis; et in vobis quos produxerunt aquae, aliud eliquatur, aliud projicitur. Sunt enim multi non digne viventes Baptismo quod perceperunt: quam multi enim baptizati hodie circum implere, quam istam basilicam maluerunt! quam multi baptizati,", + "candidate_score": 0.606716, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_44", + "bdc_text": "Quod vero times inter nos Zwischen Haller und Megander .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1825", + "psc_text": "An ideo laudat in medio multorum, quia cum Ecclesia sua est hic usque in consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) ; ut quod ait, «in medio multorum,» hoc accipiamus quod ab eisdem multis honoratur? In medio quippe esse dicitur, cui honor praecipuus exhibetur. Si autem cor est tanquam hominis medium; nihil melius intelligitur dictum, quam in cordibus multorum laudabo eum. Habitat enim Christus per fidem in cordibus nostris (Ephes. III, 17) : et ideo ait, «in ore meo,» id est in ore corporis mei, quod est Ecclesia. Corde enim creditur ad justitiam; ore autem confessio fit ad salutem (Rom. X, 10) . 33. [«vers. 31.] Quia astitit a dextris pauperis.» De Juda dictum erat, «Et diabolus stet a dextris ejus;» qui suas divitias augere voluit Christo vendito: hic autem Dominus «astitit a dextris pauperis,» ut divitiae pauperis sint ipse Dominus. «Astitit» quippe «a dextris pauperis,» non ut ei multiplicaret annos vitae", + "candidate_score": 0.603447, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_159_161", + "bdc_text": "Timeo me te nunquam visurum . Vale. 17 . martii .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3348", + "psc_text": "Jesus de hoc mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) ? Nam ipsum transitum significat Pascha. Quod enim hebraico verbo dicitur Pascha, latine Transitus interpretatur. Quid est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis?» Cujus personam gerebat ille Moyses, quando ei dictum est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis,» et hoc «cum transiero:» ut autem non videas faciem meam, «ponam super te manum meam?» Faciem suam dixit, prima sua? et quodam modo posteriora sua, transitum de hoc mundo passionis suae. Apparuit Judaeis; non eum cognoverunt. Eorum personam gerebat Moyses, quando ei dicebatur, «Faciem meam non potes videre.» Unde autem non viderunt Deum in carne positum. Quia gravata erat super eos manus Domini. De illis enim dixerat Isaias, «Incrassa cor populi hujus, et oculos ejus grava» (Isai. VI, 10) : et eorum vox est in alio psalmo, «Quoniam gravata est super me manus tua» (Psal. XXXI, 4) . Ut", + "candidate_score": 0.600397, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 5, + "cf_id": "cf016", + "work_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-officiis-ministrorum", + "max_score": 0.704235, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_96_98", + "bdc_text": "Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror .", + "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-officiis-ministrorum_window_146", + "psc_text": "mensam potentis, intellige quis sit iste potens: et in paradiso delectationis positus, atque in convivio sapientiae locatus, considera quae apponuntur tibi. Scripura divina convivium sapientiae est: singuli libri singula sunt fercula. 44 Intellige prius quae habeant ferculorum dapes, et tunc mitte manum; ut ea quae legis vel quae accipis a Domino Deo tuo, operibus exsequaris, et collatam in te gratiam officiis repraesentes: ut Petrus et Paulus, qui evangelizando vicem quamdam largitori muneris reddiderunt, ut possent singuli dicere: Gratia autem Dei sum quod sum, et gratia ejus egena in me non fuit: sed abundantius illis omnibus laboravi (I Cor. XV, 10) . 166. Alius ergo fructum accepti beneficii, ut aurum auro, argentum argento rependit: alius laborem, alius, haud scio an etiam locupletius, solum restituit affectum. Quid enim si reddendi nulla facultas suppetit? In beneficio referendo plus animus quam census operatur: magisque praeponderat benevolentia, quam possibilitas referendi muneris. Gratia enim in eo", + "candidate_score": 0.704235, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97_99", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror . In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-officiis-ministrorum_window_146", + "psc_text": "mensam potentis, intellige quis sit iste potens: et in paradiso delectationis positus, atque in convivio sapientiae locatus, considera quae apponuntur tibi. Scripura divina convivium sapientiae est: singuli libri singula sunt fercula. 44 Intellige prius quae habeant ferculorum dapes, et tunc mitte manum; ut ea quae legis vel quae accipis a Domino Deo tuo, operibus exsequaris, et collatam in te gratiam officiis repraesentes: ut Petrus et Paulus, qui evangelizando vicem quamdam largitori muneris reddiderunt, ut possent singuli dicere: Gratia autem Dei sum quod sum, et gratia ejus egena in me non fuit: sed abundantius illis omnibus laboravi (I Cor. XV, 10) . 166. Alius ergo fructum accepti beneficii, ut aurum auro, argentum argento rependit: alius laborem, alius, haud scio an etiam locupletius, solum restituit affectum. Quid enim si reddendi nulla facultas suppetit? In beneficio referendo plus animus quam census operatur: magisque praeponderat benevolentia, quam possibilitas referendi muneris. Gratia enim in eo", + "candidate_score": 0.690546, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_28_30", + "bdc_text": "Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem . Sed absit ut unquam hoc de me cogites . Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur .", + "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-officiis-ministrorum_window_481", + "psc_text": "Haec apud vos deposui, filii, quae custodiatis in animis vestris: quae utrum aliquid profectus habeant, vos probabitis; interim copiam multam exemplorum offerunt: nam prope omnia Majorum exempla, plurima quoque dicta his tribus inclusa libris tenentur; ut et si sermo nihil deferat gratiae, series tamen vetustatis quodam compendio expressa plurimum instructionis conferat.", + "candidate_score": 0.676088, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_95_97", + "bdc_text": "Grimm , Buchführer 1351f. adferet . Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-officiis-ministrorum_window_146", + "psc_text": "mensam potentis, intellige quis sit iste potens: et in paradiso delectationis positus, atque in convivio sapientiae locatus, considera quae apponuntur tibi. Scripura divina convivium sapientiae est: singuli libri singula sunt fercula. 44 Intellige prius quae habeant ferculorum dapes, et tunc mitte manum; ut ea quae legis vel quae accipis a Domino Deo tuo, operibus exsequaris, et collatam in te gratiam officiis repraesentes: ut Petrus et Paulus, qui evangelizando vicem quamdam largitori muneris reddiderunt, ut possent singuli dicere: Gratia autem Dei sum quod sum, et gratia ejus egena in me non fuit: sed abundantius illis omnibus laboravi (I Cor. XV, 10) . 166. Alius ergo fructum accepti beneficii, ut aurum auro, argentum argento rependit: alius laborem, alius, haud scio an etiam locupletius, solum restituit affectum. Quid enim si reddendi nulla facultas suppetit? In beneficio referendo plus animus quam census operatur: magisque praeponderat benevolentia, quam possibilitas referendi muneris. Gratia enim in eo", + "candidate_score": 0.67349, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_28", + "bdc_text": "Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem .", + "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-officiis-ministrorum_window_481", + "psc_text": "Haec apud vos deposui, filii, quae custodiatis in animis vestris: quae utrum aliquid profectus habeant, vos probabitis; interim copiam multam exemplorum offerunt: nam prope omnia Majorum exempla, plurima quoque dicta his tribus inclusa libris tenentur; ut et si sermo nihil deferat gratiae, series tamen vetustatis quodam compendio expressa plurimum instructionis conferat.", + "candidate_score": 0.657526, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_17_19", + "bdc_text": "Siehe Hallers frühere Anfrage in dieser Sache , oben S. 62 , 4-63 , 17 und Anm. 8. , quam et adhuc a te audire percuperem . Sic sumus tresHaller , Kolb und Megander , die drei Pfarrer am Berner Münster. , ut plane confitear , quod parum in conferendis scripturis nos invicem iuvare possimus . Franciscus Franz Kolb. et ego linguarum dono caremus .", + "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-officiis-ministrorum_window_481", + "psc_text": "Haec apud vos deposui, filii, quae custodiatis in animis vestris: quae utrum aliquid profectus habeant, vos probabitis; interim copiam multam exemplorum offerunt: nam prope omnia Majorum exempla, plurima quoque dicta his tribus inclusa libris tenentur; ut et si sermo nihil deferat gratiae, series tamen vetustatis quodam compendio expressa plurimum instructionis conferat.", + "candidate_score": 0.650837, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_68_70", + "bdc_text": "Credidissem Leonem eos sicut et de aliis monuisse . Tu nihil ea de re sollicitus sis , ne cogitent me male habere . Vellem tamen tuum de commentationibus illis iudicium crederes .", + "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-officiis-ministrorum_window_47", + "psc_text": "meritum ignoraret auctor, cujus affectum nesciret arbiter? Haec illis. 53. Caeterum nobis satis est ipsius testimonium, qui ait: Ego sum scrutans corda et renes (Jerem. XVII, 10) . Et in Evangelio ait Dominus Jesus: Quid cogitatis mala in cordibus vestris (Luc. V, 22) ? Sciebat enim quod cogitarent mala. Denique Evangelista testatur dicens: Sciebat enim Jesus cogitationes eorum (Luc. VI, 8) . 54. Quorum non poterit satis movere opinio, si facta eorum consideremus. Nolunt supra se esse judicem, quem nihil fallat: nolunt ei dare occultorum scientiam, qui metuunt occulta sua prodi. Sed etiam Dominus sciens opera eorum, tradidit eos in tenebras. In nocte, inquit, erit fur. Et oculus adulteri servabit tenebras, dicens: Non considerabit me oculus: et latibulum personae posuit suae (Job XXIV, 14, 15) . 16 Omnis enim qui lucem fugit, diligit tenebras, studens latere, cum Deum latere non possit, qui intra profundum abyssi, et intra hominum mentes non", + "candidate_score": 0.634867, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_69", + "bdc_text": "Tu nihil ea de re sollicitus sis , ne cogitent me male habere .", + "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-officiis-ministrorum_window_370", + "psc_text": "Omnia licent, sed non omnia expediunt: omnia licent, sed non omnia aedificant. Nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius (I Cor. X, 22) ; hoc est nemo commodum suum quaerat, sed alterius: nemo honorem suum quaerat, sed alterius. Unde et alibi dicit: Alter alterum existimantes superiorem sibi, non quae sua sunt singuli cogitantes, sed quae aliorum (Philipp. II, 3, 4). 14. Nemo etiam suam gratiam quaerat, nemo suam laudem, sed alterius. Quod evidenter etiam in Proverbiis declaratum possumus advertere, dicente sancto per Salomonem Spiritu: Fili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris et proximis; si autem malus evaseris, solus hauries mala (Prov. IX, 12) . Sapiens enim aliis consulit, sicut justus; quando quidem consors sui est, utriusque forma virtutis. CAPUT III. Praemissum de non quaerendo proprio emolumento praeceptum urgetur, primum a Christi exemplo, tum ab interpretatione nominis, denique ab ipsa membrorum forma et usibus. Unde ostendit quam flagitiosum sit alienae", + "candidate_score": 0.603437, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 6, + "cf_id": "cf011", + "work_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2", + "max_score": 0.704134, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_44", + "psc_text": "(Hrsg.), Research on Psalter Catenae (wie Anm. 38) 61–92. Es ist also davon auszugehen, dass Niketas für seine Kommentare zu Ps 51–71 nicht die eusebianischen Kommentare in direkter Tradition, sondern lediglich Katenenmaterial benutzt hat. Aus diesem Grund wurde die Niketaskatene nur an den Stellen aufgenommen, wo sie textkritisch relevant ist. Aus ihrer umfangreichen Überlieferung Vgl. dazu Dorival, Les Chaînes exégétiques grecques sur les Psaumes III (Leuven 1992) 492–565, eine Übersicht findet sich ebd. 513. wurden dafür folgende zwei sehr alte Handschriften ausgewertet: (Na) Al-Iskandariyya (Alexandria), Βιβλιοθήκη τοῦ Πατριαρχείου, cod. 11 Der Pergamentcodex von 544 Folia aus dem 12. Jh. enthält die Katene zu Ps 1–76. Zu dieser Handschrift vgl. Dorival, Chaînes III (wie Anm. 41) 496–497 und die online zugänglichen Aufzeichnungen von Marcel Richard, die im IRHT verwahrt werden: https://ideal.irht.cnrs.fr/document/818960. Bei meiner Arbeit habe ich das Digitalisat eines Mikrofilms dieser Handschrift benutzt, im dem jedoch einige Folia nicht enthalten sind.", + "candidate_score": 0.704134, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100_102", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_44", + "psc_text": "(Hrsg.), Research on Psalter Catenae (wie Anm. 38) 61–92. Es ist also davon auszugehen, dass Niketas für seine Kommentare zu Ps 51–71 nicht die eusebianischen Kommentare in direkter Tradition, sondern lediglich Katenenmaterial benutzt hat. Aus diesem Grund wurde die Niketaskatene nur an den Stellen aufgenommen, wo sie textkritisch relevant ist. Aus ihrer umfangreichen Überlieferung Vgl. dazu Dorival, Les Chaînes exégétiques grecques sur les Psaumes III (Leuven 1992) 492–565, eine Übersicht findet sich ebd. 513. wurden dafür folgende zwei sehr alte Handschriften ausgewertet: (Na) Al-Iskandariyya (Alexandria), Βιβλιοθήκη τοῦ Πατριαρχείου, cod. 11 Der Pergamentcodex von 544 Folia aus dem 12. Jh. enthält die Katene zu Ps 1–76. Zu dieser Handschrift vgl. Dorival, Chaînes III (wie Anm. 41) 496–497 und die online zugänglichen Aufzeichnungen von Marcel Richard, die im IRHT verwahrt werden: https://ideal.irht.cnrs.fr/document/818960. Bei meiner Arbeit habe ich das Digitalisat eines Mikrofilms dieser Handschrift benutzt, im dem jedoch einige Folia nicht enthalten sind.", + "candidate_score": 0.69109, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100_102", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_34", + "psc_text": "Abkürzungen. Bei meiner Arbeit konnte ich auf sehr gute farbige Digitalisate der Handschrift zurückgreifen. In Wa sind deutlich weniger Exzerpte aus den Psalmenkommentaren des Eusebius enthalten als in den anderen Katenenhandschriften. Dessenungeachtet ist die Textqualität dieser Exzerpte sehr gut, so dass oftmals wichtige Varianten überliefert werden. (Dd) Athos, Μονή Μεγίστης Λαύρας, B 83 (11.–12. Jh.) Eine sehr kurze Beschreibung der Handschrift geben Spyridon Lauriotis / Sophronius Eustratiades, Catalogue of the Greek Manuscripts in the Library of the Laura on Mount Athos, with Notices from other Libraries (Harvard Theological Studies 12, Cambridge 1925) 23. Der Pergamentcodex umfasst 362 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und zu den Oden. Auch Dd enthält eine Randkatene, die jedoch in diesem Fall die kommentierten Psalmen rahmt. Diese Katene (CPG C 40.25) wurde von Karo / Lietzmann nicht aufgenommen. Es handelt sich erneut um eine komplexe Katene, die unter anderem eine Auswahl von Exzerpten aus", + "candidate_score": 0.6892, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Bei dem hier dargebotenen Text des eusebianischen Psalmenkommentars handelt es sich um einen vorläufigen Lesetext der in Arbeit befindlichen kritischen Edition, der aus den mit dem Classical Text Editor erstellten Dateien konvertiert wurde. Soweit vorhanden, sind die Apparate (Bezeugung und Varianten) daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da größtenteils die Bezeugung des Lemmas fehlt. Für Ps 51–71 greift die vorliegende Online-Fassung auf die als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 2,1: Die Kommentare zu Psalm 51­–71. Herausgegeben von Cordula Bandt, GCS.NF 30, Berlin/Boston 2024“ publizierte Druckfassung zurück. Die folgende Praefatio ist diesem Band entnommen. Die handschriftliche Überlieferung Die Kommentare des Eusebius zu Ps 51–71 werden in direkter Tradition im Codex Coislin 44 (Sigle E) überliefert, der Kommentar zu Ps 51 außerdem mit Zuschreibung an Johannes Chrysostomus im Codex Paris. gr. 655 (Sigle Xp). Neben der direkten Überlieferung wurde die Katenentradition ausgewertet.", + "candidate_score": 0.687832, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100_102", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Bei dem hier dargebotenen Text des eusebianischen Psalmenkommentars handelt es sich um einen vorläufigen Lesetext der in Arbeit befindlichen kritischen Edition, der aus den mit dem Classical Text Editor erstellten Dateien konvertiert wurde. Soweit vorhanden, sind die Apparate (Bezeugung und Varianten) daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da größtenteils die Bezeugung des Lemmas fehlt. Für Ps 51–71 greift die vorliegende Online-Fassung auf die als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 2,1: Die Kommentare zu Psalm 51­–71. Herausgegeben von Cordula Bandt, GCS.NF 30, Berlin/Boston 2024“ publizierte Druckfassung zurück. Die folgende Praefatio ist diesem Band entnommen. Die handschriftliche Überlieferung Die Kommentare des Eusebius zu Ps 51–71 werden in direkter Tradition im Codex Coislin 44 (Sigle E) überliefert, der Kommentar zu Ps 51 außerdem mit Zuschreibung an Johannes Chrysostomus im Codex Paris. gr. 655 (Sigle Xp). Neben der direkten Überlieferung wurde die Katenentradition ausgewertet.", + "candidate_score": 0.686157, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100_102", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_57", + "psc_text": "nicht berücksichtigt, weil sie nur Paraphrasen bieten. Bemerkenswerterweise enthalten sie jedoch zu Ps 64 als einzige Katenenhandschriften eine Paraphrase aus dem Psalmenkommentar des Eusebius: Vgl. 170,10–26. Das Fragment findet sich gleichlautend in den Handschriften Vatikan, BAV, gr. 1422, fol. 116v und Paris, BnF, suppl. gr. 1157, fol. 35v. Mit geringfügigen Abweichungen erscheint es auch in Paris, BnF, gr. 146, fol. 116v. In allen drei Handschriften wird das Fragment auf Ps 64,2ab bezogen und trägt keine Autorenzuweisung. Διδάσκει τοὺς προσίοντας ἐξ ἐθνῶν λέγειν μονῷ τῷ θεῷ· σοὶ πρέπει ὕμνος, ὁ θεός, ἐν Σιών (Ps 64,2a)· Σιὼν δηλαδὴ ἡ ἐκκλησία αὐτοῦ· Σιὼν μὲν γάρ ἐστιν ἀληθινὴ ἡ ἐπουράνιος Ἰερουσαλὴμ καὶ τὸ ἐπουράνιον ὄρος τοῦ θεοῦ, περὶ οὗ ὁ ἀπόστολος ἔλεγεν· προσεληλύθατε Σιὼν ὄρη καὶ τὰ ἑξῆς (Hebr 12,22), εἰκὼν δὲ ἐκείνης ἡ ἐπίγειος ἐκκλησία ὁμωνύμως καὶ αὑτὴ καλουμένη ποτὲ μὲν Σιών, ποτὲ δὲ Ἰερουσαλήμ. Psalm 65 Keine Fragmente in den Katenenhandschriften. Psalm", + "candidate_score": 0.683974, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_34", + "psc_text": "Abkürzungen. Bei meiner Arbeit konnte ich auf sehr gute farbige Digitalisate der Handschrift zurückgreifen. In Wa sind deutlich weniger Exzerpte aus den Psalmenkommentaren des Eusebius enthalten als in den anderen Katenenhandschriften. Dessenungeachtet ist die Textqualität dieser Exzerpte sehr gut, so dass oftmals wichtige Varianten überliefert werden. (Dd) Athos, Μονή Μεγίστης Λαύρας, B 83 (11.–12. Jh.) Eine sehr kurze Beschreibung der Handschrift geben Spyridon Lauriotis / Sophronius Eustratiades, Catalogue of the Greek Manuscripts in the Library of the Laura on Mount Athos, with Notices from other Libraries (Harvard Theological Studies 12, Cambridge 1925) 23. Der Pergamentcodex umfasst 362 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und zu den Oden. Auch Dd enthält eine Randkatene, die jedoch in diesem Fall die kommentierten Psalmen rahmt. Diese Katene (CPG C 40.25) wurde von Karo / Lietzmann nicht aufgenommen. Es handelt sich erneut um eine komplexe Katene, die unter anderem eine Auswahl von Exzerpten aus", + "candidate_score": 0.683832, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100_102", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_68", + "psc_text": "crit. akribisch vermerkt. Diese Genauigkeit erscheint insbesondere im Hinblick auf die Bände I und III des eusebianischen Psalmenkommentars angebracht, da die Editionstexte in beiden Bänden fast ausschließlich aus Katenen gewonnen wurden und – bis auf den Kommentar zu Ps 37 – keine direkte Überlieferung der Kommentare erhalten ist. Durch den Vergleich mit den hier und im Band II/2 enthaltenen Texten erhält man eine gute Vorstellung, mit welchen Veränderungen gegenüber den originalen Kommentaren bei den Katenenexzerpten zu rechnen ist. Zudem ist es durch die ausführliche Dokumentation der Katenenhandschriften möglich, an jeder Stelle festzustellen, auf welcher Bezeugungsbasis textkritische Entscheidungen getroffen wurden. An Stellen, an denen möglicherweise Zweifel darüber aufkommen könnten, da die Überlieferung etwas unübersichtlich ist, wurde ein positiver Apparateintrag gewählt. Ebenso erscheint ein positver Eintrag an allen Stellen, an denen die Entscheidung gegen die direkte Überlieferung in E für die Variante einer, mehrerer oder aller Katenen getroffen wurde. Ansonsten wurde der", + "candidate_score": 0.682641, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_74_76", + "bdc_text": "Quando licebit beneficium hoc compensare , quo animum meum abunde saginasti ? Praeterea in multis , quae pro tenuitate mea attigi , testimonium spiritui meo reddidisti . Nam 26 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1417", + "psc_text": "ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου. τοῦτο οὖν αὐτὸ καὶ ὁ προφήτηςἰδεῖν εὔχεται· διό φησιν ὁ σωτήρ· πολλοὶ προφῆται καὶ δίκαιοι ἐπεθύμησαν ἰδεῖν ἃ ὑμεῖς βλέπετε, καὶ οὐκ εἶδον. Ἀκούσομαι τί λαλήσει ἐν ἐμοὶ κύριος ὁ θεός, ὅτι λαλήσει εἰρήνην ἐπὶ τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς ὁσίους αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς ἐπιστρέφοντας καρδίαν. Εὐξάμενος ὁ προφήτης τῇ σιωπῇ ἑαυτὸν παραδίδωσι, πιστεύσας ἐπακουσθήσεσθαι. εἶτα προσδοκήσας ἀποκρίσεως τυχεῖν φησιν αὐτὸς πρὸς αὐτόν· τὰ μὲν τῆς εὐχῆς μοι τοιαῦτα γέγονεν, καιρὸς δὲ λοιπὸν ἐπακοῦσαι τοῦ ἁγίου πνεύματος καὶ μαθεῖν παρ’ αὐτοῦ, τί μέλλοι θεσπίζειν περὶ τῆς εἰρήνης τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, καὶ περὶ τῶν μελλόντων διὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ ἐπιστρέφειν. Εἶτα βραχύ τι ἐφησυχάσας πληροῦται τοῦ πνεύματος τοῦ θείου, καὶ προφητεύει ἑξῆς ὧδέ πως λέγων· πλὴν ἐγγὺς τῶν φοβουμένων αὐτὸν τὸ σωτήριον αὐτοῦ τοῦ κατασκηνῶσαι δόξαν ἐν τῇ γῇ ἡμῶν. Παρίστησι δὲ διὰ τούτων, ὅσον οὐδέπω μέλλειν ἐπιστήσεσθαι ἀνθρώποις τὸ σωτήριον τοῦ θεοῦ, περὶ", + "candidate_score": 0.672025, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_148_150", + "bdc_text": "HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) . - Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 . März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_44", + "psc_text": "(Hrsg.), Research on Psalter Catenae (wie Anm. 38) 61–92. Es ist also davon auszugehen, dass Niketas für seine Kommentare zu Ps 51–71 nicht die eusebianischen Kommentare in direkter Tradition, sondern lediglich Katenenmaterial benutzt hat. Aus diesem Grund wurde die Niketaskatene nur an den Stellen aufgenommen, wo sie textkritisch relevant ist. Aus ihrer umfangreichen Überlieferung Vgl. dazu Dorival, Les Chaînes exégétiques grecques sur les Psaumes III (Leuven 1992) 492–565, eine Übersicht findet sich ebd. 513. wurden dafür folgende zwei sehr alte Handschriften ausgewertet: (Na) Al-Iskandariyya (Alexandria), Βιβλιοθήκη τοῦ Πατριαρχείου, cod. 11 Der Pergamentcodex von 544 Folia aus dem 12. Jh. enthält die Katene zu Ps 1–76. Zu dieser Handschrift vgl. Dorival, Chaînes III (wie Anm. 41) 496–497 und die online zugänglichen Aufzeichnungen von Marcel Richard, die im IRHT verwahrt werden: https://ideal.irht.cnrs.fr/document/818960. Bei meiner Arbeit habe ich das Digitalisat eines Mikrofilms dieser Handschrift benutzt, im dem jedoch einige Folia nicht enthalten sind.", + "candidate_score": 0.670165, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_74_76", + "bdc_text": "Quando licebit beneficium hoc compensare , quo animum meum abunde saginasti ? Praeterea in multis , quae pro tenuitate mea attigi , testimonium spiritui meo reddidisti . Nam 26 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_449", + "psc_text": "Ἀρχόμενος μὲν ἔλεγεν· Οὐχὶ τῷ θεῷ ὑποταγήσεται ἡ ψυχή μου; ὥσπερ ἐνδυάζων ἔτι. ἐνταῦθα δὲ ἀποφατικῶς βεβαιωθεὶς ἐκ τῶν εἰρημένων τῇ ἑαυτοῦ ψυχῇ ἐπιθαρσεῖν παρακελεύεται· διό φησι πρὸς αὐτήν· Πλὴν τῷ θεῷ ὑποτάγηθι, ἡ ψυχή μου. Καὶ ἀνωτέρω μὲν ἔλεγε· Παρ’ αὐτοῦ γὰρ τὸ σωτήριόν μου. Ἐνταῦθα δέ· Ὅτι παρ’ αὐτοῦ ἡ ὑπομονή μου. Ὅμοιον δ’ ἂν εἴη τοῦτο τῷ φήσαντι· πάντα ἰσχύω ἐν τῷ ἐνδυναμοῦντί με· οὐ γὰρ παρ’ ἐμαυτοῦ κέκτημαι τὴν ἰσχύν, ἀλλὰ παρὰ τοῦ ἐνδυναμοῦντός με· καὶ ἐνταῦθα ἡ ὑπομονή μου οὐκ ἐξ ἐμῆς, φησίν, ἀρετῆς καὶ δυνάμεως συνέστηκεν, ἀλλὰ παρὰ τῆς αὐτοῦ χάριτος· Καὶ γὰρ αὐτὸς θεός μου καὶ σωτήρ μου. Διόπερ ὡς θεός μου καὶ σωτήρ μου παρέχει μοι τὴν ὑπομονήν. εἶτ’ ἀνωτέρω μὲν ἔχεις τό· Καὶ γὰρ αὐτὸς θεός μου καὶ <σωτήρ μου· ἀντιλήπτωρ μου· οὐ μὴ σαλευθῶ ἐπὶ πλεῖον. ᾿Ενταῦθα δε· Κ αὶ γὰρ αὐτὸς θεός μου καὶ> σωτήρ μου, ἀντιλήπτωρ μου· οὐ", + "candidate_score": 0.669103, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_167_169", + "bdc_text": "tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 . desidero primum quaternionem . Reliquos habeo usque ad LL.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_7", + "psc_text": "die überschrieben ist: τῶν ἐπιγεγραμμένων τοῦ Ἀσὰφ ψαλμῶν αἱ περιοχαί (fol. 209r, mit dieser Einleitung beginnt der Editionstext des zweiten Teilbands der Kommentare und Katenenfragmente zu Ps 72–100). Sowohl in der Praeparatio evangelica als auch in der Historia ecclesiastica finden sich am Beginn der einzelnen Bücher Pinakes über die enthaltenen Kapitel. Nicht immer beginnen die einzelnen Kommentare mit einer neuen Kolumne. Die Anfänge werden daher durch die vergößerte und teilweise ausgestellte Zahl des Psalms und durch den Gebrauch einer Auszeichnungsmajuskel für die Überschriften der Psalmen abgesetzt. Kapitel der Kommentare werden in der Regel durch das zu kommentierende Lemma eingeleitet. Diese einleitenden Lemmata wie auch längere Abschnitte aus dem Lemma innerhalb des Kommentars, andere Verse aus dem jeweils kommentierten Psalm und mitunter auch längere Zitate aus anderen biblischen Büchern sind durch Diplé am linken Rand der Kolumne gekennzeichnet. Der Text in E ist im Allgemeinen sehr zuverlässig und erfordert nur wenige", + "candidate_score": 0.668211, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_147_149", + "bdc_text": "A quo Capito in synodo nostra dissentitIm Berner Synodus , 1532 ( s. HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) . - Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_56", + "psc_text": "Katenen ist besonders bemerkenswert, weil dieser Kommentar in einigen Passagen wörtliche Übereinstimmungen mit einem der Prologtexte des Eusebius zu den Psalmen aufweist, der in verschiedenen Katenen und sogar Psalterhandschriften ohne Katene überliefert wird, nämlich De ordine psalmorum. Vgl. dazu Cordula Bandt, Eusebius, De ordine psalmorum, in Bandt / Risch / Villani (Hrsg.), Die Prologtexte (wie Anm. 5), 180–217, hier 181–183. Psalm 63 Ein stark gekürztes und leicht umformuliertes Fragment in Dd, das für die Edition ausgewertet wurde. Vgl. 166,28–167,7. Psalm 64 Die Handschriften des Typs XV nach der Klassifikation von Karo / Lietzmann (CPG C 28) wurden für die Edition nicht berücksichtigt, weil sie nur Paraphrasen bieten. Bemerkenswerterweise enthalten sie jedoch zu Ps 64 als einzige Katenenhandschriften eine Paraphrase aus dem Psalmenkommentar des Eusebius: Vgl. 170,10–26. Das Fragment findet sich gleichlautend in den Handschriften Vatikan, BAV, gr. 1422, fol. 116v und Paris, BnF, suppl. gr. 1157, fol. 35v. Mit geringfügigen", + "candidate_score": 0.663924, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_167_169", + "bdc_text": "tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 . desidero primum quaternionem . Reliquos habeo usque ad LL.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_37", + "psc_text": "Zusätze. Z.B. app. crit. zu 258,19–20 (Kommentar zu Ps 68); siehe auch unten, S. XXII. (Ca) Paris, Bibliothèque nationale de France, gr. 139 (10. Jhdt.) Für eine detaillierte Beschreibung dieser Handschrift mit weiteren Literaturangaben siehe Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and an Assessment of its Position in the Exegetical Tradition (Diss. Leuven 2020) 40–43. Der als „Pariser Psalter“ vor allem wegen seiner prachtvollen Illustrationen bekannte Pergamentcodex umfasst 449 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und den Oden in einer Randkatene, die den Psalmentext rahmt. Die Autorennamen erscheinen in roter Tinte am Rand oder zum Beginn der Exzerpte; der Bezug auf die jeweils kommentierten Halbverse erfolgt durch vielfältige Verweiszeichen im Lemmatext und am Rand der Katene. Bei meiner Arbeit konnte ich zunächst auf einen qualitativ hochwertigen Mikrofilm, später auf die ebenfalls hervorragenden online verfügbaren farbigen Digitalaufnahmen der Handschrift https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10515446x.", + "candidate_score": 0.663332, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_148_150", + "bdc_text": "HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) . - Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 . März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_56", + "psc_text": "Katenen ist besonders bemerkenswert, weil dieser Kommentar in einigen Passagen wörtliche Übereinstimmungen mit einem der Prologtexte des Eusebius zu den Psalmen aufweist, der in verschiedenen Katenen und sogar Psalterhandschriften ohne Katene überliefert wird, nämlich De ordine psalmorum. Vgl. dazu Cordula Bandt, Eusebius, De ordine psalmorum, in Bandt / Risch / Villani (Hrsg.), Die Prologtexte (wie Anm. 5), 180–217, hier 181–183. Psalm 63 Ein stark gekürztes und leicht umformuliertes Fragment in Dd, das für die Edition ausgewertet wurde. Vgl. 166,28–167,7. Psalm 64 Die Handschriften des Typs XV nach der Klassifikation von Karo / Lietzmann (CPG C 28) wurden für die Edition nicht berücksichtigt, weil sie nur Paraphrasen bieten. Bemerkenswerterweise enthalten sie jedoch zu Ps 64 als einzige Katenenhandschriften eine Paraphrase aus dem Psalmenkommentar des Eusebius: Vgl. 170,10–26. Das Fragment findet sich gleichlautend in den Handschriften Vatikan, BAV, gr. 1422, fol. 116v und Paris, BnF, suppl. gr. 1157, fol. 35v. Mit geringfügigen", + "candidate_score": 0.662789, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_167", + "bdc_text": "tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_37", + "psc_text": "Zusätze. Z.B. app. crit. zu 258,19–20 (Kommentar zu Ps 68); siehe auch unten, S. XXII. (Ca) Paris, Bibliothèque nationale de France, gr. 139 (10. Jhdt.) Für eine detaillierte Beschreibung dieser Handschrift mit weiteren Literaturangaben siehe Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and an Assessment of its Position in the Exegetical Tradition (Diss. Leuven 2020) 40–43. Der als „Pariser Psalter“ vor allem wegen seiner prachtvollen Illustrationen bekannte Pergamentcodex umfasst 449 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und den Oden in einer Randkatene, die den Psalmentext rahmt. Die Autorennamen erscheinen in roter Tinte am Rand oder zum Beginn der Exzerpte; der Bezug auf die jeweils kommentierten Halbverse erfolgt durch vielfältige Verweiszeichen im Lemmatext und am Rand der Katene. Bei meiner Arbeit konnte ich zunächst auf einen qualitativ hochwertigen Mikrofilm, später auf die ebenfalls hervorragenden online verfügbaren farbigen Digitalaufnahmen der Handschrift https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10515446x.", + "candidate_score": 0.662129, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_167", + "bdc_text": "tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_7", + "psc_text": "die überschrieben ist: τῶν ἐπιγεγραμμένων τοῦ Ἀσὰφ ψαλμῶν αἱ περιοχαί (fol. 209r, mit dieser Einleitung beginnt der Editionstext des zweiten Teilbands der Kommentare und Katenenfragmente zu Ps 72–100). Sowohl in der Praeparatio evangelica als auch in der Historia ecclesiastica finden sich am Beginn der einzelnen Bücher Pinakes über die enthaltenen Kapitel. Nicht immer beginnen die einzelnen Kommentare mit einer neuen Kolumne. Die Anfänge werden daher durch die vergößerte und teilweise ausgestellte Zahl des Psalms und durch den Gebrauch einer Auszeichnungsmajuskel für die Überschriften der Psalmen abgesetzt. Kapitel der Kommentare werden in der Regel durch das zu kommentierende Lemma eingeleitet. Diese einleitenden Lemmata wie auch längere Abschnitte aus dem Lemma innerhalb des Kommentars, andere Verse aus dem jeweils kommentierten Psalm und mitunter auch längere Zitate aus anderen biblischen Büchern sind durch Diplé am linken Rand der Kolumne gekennzeichnet. Der Text in E ist im Allgemeinen sehr zuverlässig und erfordert nur wenige", + "candidate_score": 0.66171, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_73_75", + "bdc_text": "und der an Haller gerichteten Widmung s. oben Nr. 186 , und S. 59 , Anm. 2. , quando credis gratias me acturum , quas deberem ? Quando licebit beneficium hoc compensare , quo animum meum abunde saginasti ? Praeterea in multis , quae pro tenuitate mea attigi , testimonium spiritui meo reddidisti .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_231", + "psc_text": "μου ἐξ ὀλισθήματος, τοῦ εὐαρεστῆσαι ἐνώπιον τοῦ θεοῦ ἐν φωτὶ ζώντων. Ἀντὶ τοῦ· ἐν ἐμοί, ὁ θεός, αἱ εὐχαί, ἃς ἀποδώσω αἰνέσεώς σοι, σαφέστερον ἡρμήνευσεν ὁ Σύμμαχος εἰπών· ἀναδέχομαι, θεέ, ἃ ηὐξάμην· ἀποδώσω αἰνέσεις ��ἰνεσείας σοι· οὐ γὰρ οὐκ ἐπιλέλησμαι, φησίν, ὧν ηὐξάμην, ἀλλ’ τοῦτο γὰρ τὸ ἐν ἐμοί· ἐν ἐμοί εἰσι, καὶ κατέχω τῇ μνήμῃ πάντα, ὅσα ἐπηγγειλάμην εὐξάμενος· ἃ καὶ ὥσπερ τι χρέος ἀποδώσω θυσίας ἀναφέρων τὰς δι’ αἰνέσεως καὶ κατὰ τὸ φάσκον λόγιον· ἃ πολλάκις ηὐξάμην ἢ ὑπεσχόμην, ἅπερ ἀποδώσω ὥς τι χρέος, ὃ δηλοῖ ἡ τοῦ ἀποδώσω λέξις· οὐκ εἶπε γὰρ δώσω ὡς καὶ ἀλλαχοῦ θυσία τῷ θεῷ πνεῦμα συντετριμμένον καὶ θῦσον τῷ θεῷ θυσίαν αἰνέσεως καὶ ἀπόδος τῷ κυρίῳ ὐψίστῳ τὰς εὐχάς σου, καὶ πάλιν· ἀποδώσω τὰς εὐχάς μου σου = t.r.; Dd so vermutlich wegen Zitat aus Ps 49 oben. , ἃς διέστειλε τὰ χείλη μου. Ἀποδώσω τοίνυν αἰνέσεώς σοι, ἐπειδὴ πολλὰ σύνοιδα ἐμαυτῷ", + "candidate_score": 0.661021, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_166_168", + "bdc_text": "In 2 . tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 . desidero primum quaternionem .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_7", + "psc_text": "die überschrieben ist: τῶν ἐπιγεγραμμένων τοῦ Ἀσὰφ ψαλμῶν αἱ περιοχαί (fol. 209r, mit dieser Einleitung beginnt der Editionstext des zweiten Teilbands der Kommentare und Katenenfragmente zu Ps 72–100). Sowohl in der Praeparatio evangelica als auch in der Historia ecclesiastica finden sich am Beginn der einzelnen Bücher Pinakes über die enthaltenen Kapitel. Nicht immer beginnen die einzelnen Kommentare mit einer neuen Kolumne. Die Anfänge werden daher durch die vergößerte und teilweise ausgestellte Zahl des Psalms und durch den Gebrauch einer Auszeichnungsmajuskel für die Überschriften der Psalmen abgesetzt. Kapitel der Kommentare werden in der Regel durch das zu kommentierende Lemma eingeleitet. Diese einleitenden Lemmata wie auch längere Abschnitte aus dem Lemma innerhalb des Kommentars, andere Verse aus dem jeweils kommentierten Psalm und mitunter auch längere Zitate aus anderen biblischen Büchern sind durch Diplé am linken Rand der Kolumne gekennzeichnet. Der Text in E ist im Allgemeinen sehr zuverlässig und erfordert nur wenige", + "candidate_score": 0.660127, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_147_149", + "bdc_text": "A quo Capito in synodo nostra dissentitIm Berner Synodus , 1532 ( s. HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) . - Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_15", + "psc_text": "auch für die im vorliegenden Band enthaltenen Kommentare vor allem die Exzerpte der Ersten Palästinischen Katene (Typ VI bzw. XI Karo / Lietzmann, CPG C 12, bzw. C 19 und C 24) für die Textkritik maßgeblich. Allerdings wurde diese Katene für unseren Teil des Psalters nur in einer einzigen Handschrift bis in die Neuzeit überliefert, dem Codex Tauriensis C II 6 (Sigle Bt), der bedauerlicherweise 1904 durch einen verheerenden Brand in der Biblioteca Nazionale Universitaria di Torino fast gänzlich zerstört wurde. Neben den wenigen erhaltenen Fragmenten dieser Handschrift wurden daher verschiedene Sekundärtraditionen der Ersten Palästinischen Katene ausgewertet, und zwar Katenen, die wörtliche Auszüge dieser Katene enthalten. Um den textkritischen Apparat nicht unnötig aufzublähen, wurden nach eingehender Prüfung einige zunächst aussichtsreiche Sekundärüberlieferungen nicht aufgenommen, denn diese Handschriften enthalten keine relevanten Varianten: Athos, Μονή Βατοπεδίου, 660 (10.–11. Jh., keine Klassifizierung bei Karo / Lietzmann, CPG C 40.1); Wien, ÖNB, Theol. gr. 59", + "candidate_score": 0.659641, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_74_76", + "bdc_text": "Quando licebit beneficium hoc compensare , quo animum meum abunde saginasti ? Praeterea in multis , quae pro tenuitate mea attigi , testimonium spiritui meo reddidisti . Nam 26 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_768", + "psc_text": "συμφώνως τῇ προκειμένῃ. γέγραπται γοῦν ἐν Παροιμίαις· τάδε λέγει ἀνὴρ τοῖς πιστεύουσι θεῷ, καὶ παύομαι. ἀφρονέ��τατος γάρ εἰμι πάντων ἀνθρώπων, καὶ φρόνησις ἀνθρώπου οὐκ ἔστιν ἐν ἐμοί. θεὸς δεδίδαχέ με σοφίαν, καὶ γνῶσιν ἁγίων ἔγνωκα. καὶ ἐν τούτοις γὰρ πάντων μὲν ἀνθρώπων ἀφρονέστατον ἑαυτὸν εἶναι λέγει, καὶ φρόνησιν ἀνθρώπου μὴ ἐσχηκέναι· ὅμως δὲ παρ’ αὐτοῦ τοῦ θεοῦ δεδιδάχθαι τὴν πνευματικὴν σοφίαν, καὶ τὴν γνῶσιν τῶν ἁγίων ἐγνωκέναι. Ἀλλὰ καὶ αἱ πλημμέλειαί μου, φησίν, ἀπὸ σοῦ οὐκ ἀπεκρύβησαν. Εἰ γὰρ ἦσάν τινες ἐν ἐμοὶ πλημμέλειαι, δι’ ἃς τῷ σταυρῷ με προσετίμησαν, τάχα που σὺ πρῶτος ἔγνως, ὁ θεὸς ὃν οὐδὲν οἷόν τε λανθάνειν· ἀλλ’ οὐδένες ἦσαν. διὸ οἱ μισοῦντές με δωρεὰν ἐμίσουν, καὶ οἱ ἐκδιώκοντές με ἀδίκως ἃ οὐχ ἥρπασα ἐξέπραττον. ἐπεὶ δὲ ψευδομάρτυρας καὶ συκοφάντας ἔστησαν ἐν τῇ κατ’ ἐμοῦ κατηγορίᾳ, σὺ οἶδας, φησὶν, ὁ θεὸς, εἴ τινά μοι πεπλημμέληται. οὐ γὰρ ἂν ἐκρύβησάν σε, εἴ τινες ἦσαν ἐν ἐμοὶ", + "candidate_score": 0.659486, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_166_168", + "bdc_text": "In 2 . tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 . desidero primum quaternionem .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_37", + "psc_text": "Zusätze. Z.B. app. crit. zu 258,19–20 (Kommentar zu Ps 68); siehe auch unten, S. XXII. (Ca) Paris, Bibliothèque nationale de France, gr. 139 (10. Jhdt.) Für eine detaillierte Beschreibung dieser Handschrift mit weiteren Literaturangaben siehe Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and an Assessment of its Position in the Exegetical Tradition (Diss. Leuven 2020) 40–43. Der als „Pariser Psalter“ vor allem wegen seiner prachtvollen Illustrationen bekannte Pergamentcodex umfasst 449 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und den Oden in einer Randkatene, die den Psalmentext rahmt. Die Autorennamen erscheinen in roter Tinte am Rand oder zum Beginn der Exzerpte; der Bezug auf die jeweils kommentierten Halbverse erfolgt durch vielfältige Verweiszeichen im Lemmatext und am Rand der Katene. Bei meiner Arbeit konnte ich zunächst auf einen qualitativ hochwertigen Mikrofilm, später auf die ebenfalls hervorragenden online verfügbaren farbigen Digitalaufnahmen der Handschrift https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10515446x.", + "candidate_score": 0.658795, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_147_149", + "bdc_text": "A quo Capito in synodo nostra dissentitIm Berner Synodus , 1532 ( s. HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) . - Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_16", + "psc_text": "die wörtliche Auszüge dieser Katene enthalten. Um den textkritischen Apparat nicht unnötig aufzublähen, wurden nach eingehender Prüfung einige zunächst aussichtsreiche Sekundärüberlieferungen nicht aufgenommen, denn diese Handschriften enthalten keine relevanten Varianten: Athos, Μονή Βατοπεδίου, 660 (10.–11. Jh., keine Klassifizierung bei Karo / Lietzmann, CPG C 40.1); Wien, ÖNB, Theol. gr. 59 (12.–13. Jh.,Typ VII K/L, CPG C 20); Vatikan, BAV, gr. 754 (10. Jh., Typ XIII bzw. XIX K/L, CPG C 26 bzw. 32); Moskau, GIM, gr. 194 (10.–11. Jh., Typ XIII bzw. IV K/L, CPG C 26 bzw. C 17); Vatikan, BAV, Ottob. gr. 398 (11. Jh., Typ IV K/L, CPG C 17); Vatikan, BAV, Borg. gr. 3 (anno 1665, Typ X K/L, CPG C 23). Die Niketaskatene, die sich für das letzte Drittel des Psalters als wichtige Quelle eusebianischer Fragmente erweist, ist für die Textkritik der im vorliegenden Band enthaltenen Kommentare weitgehend zu vernachlässigen. (Bt) Turin, Biblioteca Nazionale Universitaria,", + "candidate_score": 0.658433, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_148_150", + "bdc_text": "HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) . - Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 . März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_54", + "psc_text": "Μετὰ – 7 αἰῶνος Eusebius zuzuweisen, der sich auch im Kommentar zu Ps 51 nicht wiederfindet. Dieser Abschnitt dürfte tatsächlich Didymus zuzuweisen sein, wie es DdCaCb und auch G (insofern „Diodor“ erneut eine Verfälschung des Namens Didymus ist) tun. Die Überlieferung des restlichen Textes ist an der entsprechenden Stelle im Kommentar zu Ps 51 (10,3–4) dokumentiert. Die Kommentare zu Ps 61–66 in den Katenen Zu den Psalmen 61–66 finden sich in den Katenen fast keine Fragmente aus den Kommentaren des Eusebius. Die wenigen kurzen Fragmente sind überdies entweder Paraphrasen oder sehr stark gekürzt. Im Detail stellt sich die Situation folgendermaßen dar: Psalm 61 Keine Fragmente in den Katenenhandschriften. Psalm 62 Ein Fragment in den Handschriften der Niketas-Katene zu Ps 62,2: Na fol. 473v–474r, Zuschreibung: ευς´; Nb fol. 320v, Zuschreibung: εὐσε´. Ὀρθρίζει δὲ πρὸς θεὸν ὁ τὰ ἔργα τῆς νυκτὸς ἀποθέμενος ὁ μὴ ἐφ’ ἑτέροις πράγμασι τὴν διάνοιαν ἔχων (expl. Nb),", + "candidate_score": 0.657434, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_148_150", + "bdc_text": "HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) . - Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 . März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_37", + "psc_text": "Zusätze. Z.B. app. crit. zu 258,19–20 (Kommentar zu Ps 68); siehe auch unten, S. XXII. (Ca) Paris, Bibliothèque nationale de France, gr. 139 (10. Jhdt.) Für eine detaillierte Beschreibung dieser Handschrift mit weiteren Literaturangaben siehe Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and an Assessment of its Position in the Exegetical Tradition (Diss. Leuven 2020) 40–43. Der als „Pariser Psalter“ vor allem wegen seiner prachtvollen Illustrationen bekannte Pergamentcodex umfasst 449 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und den Oden in einer Randkatene, die den Psalmentext rahmt. Die Autorennamen erscheinen in roter Tinte am Rand oder zum Beginn der Exzerpte; der Bezug auf die jeweils kommentierten Halbverse erfolgt durch vielfältige Verweiszeichen im Lemmatext und am Rand der Katene. Bei meiner Arbeit konnte ich zunächst auf einen qualitativ hochwertigen Mikrofilm, später auf die ebenfalls hervorragenden online verfügbaren farbigen Digitalaufnahmen der Handschrift https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10515446x.", + "candidate_score": 0.657007, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_167", + "bdc_text": "tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Bei dem hier dargebotenen Text des eusebianischen Psalmenkommentars handelt es sich um einen vorläufigen Lesetext der in Arbeit befindlichen kritischen Edition, der aus den mit dem Classical Text Editor erstellten Dateien konvertiert wurde. Soweit vorhanden, sind die Apparate (Bezeugung und Varianten) daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da größtenteils die Bezeugung des Lemmas fehlt. Für Ps 51–71 greift die vorliegende Online-Fassung auf die als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 2,1: Die Kommentare zu Psalm 51­–71. Herausgegeben von Cordula Bandt, GCS.NF 30, Berlin/Boston 2024“ publizierte Druckfassung zurück. Die folgende Praefatio ist diesem Band entnommen. Die handschriftliche Überlieferung Die Kommentare des Eusebius zu Ps 51–71 werden in direkter Tradition im Codex Coislin 44 (Sigle E) überliefert, der Kommentar zu Ps 51 außerdem mit Zuschreibung an Johannes Chrysostomus im Codex Paris. gr. 655 (Sigle Xp). Neben der direkten Überlieferung wurde die Katenentradition ausgewertet.", + "candidate_score": 0.654152, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_166_168", + "bdc_text": "In 2 . tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 . desidero primum quaternionem .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_32", + "psc_text": "einen bemerkenswerten Aufbau: Den Mittelteil bildet der Psalmenkommentar des Diodor; eine erste Randkatene, von Karo / Lietzmann als Typ V (CPG C 18) klassifiziert, wird durch eine zweite Randkatene gerahmt, die Scholien des Origenes und Exzerpte aus Theodorets Psalmenkommentar kombiniert. Insbesondere die Scholien des Origenes haben in der Forschung großes Interesse geweckt, vgl. ; Dorival, Chaînes II (wie Anm. 24) 8–18; Franz Xaver Risch, Das Handbuch des Origenes zu den Psalmen, in: Adamantius 20 (2014) 36–48. Die Handschrift enthält Kommentierungen zu Ps 1–118. Bei einigen Psalmen fehlt die zweite Randkatene, teilweise erscheinen auf dem dadurch vorhandenen freien Platz Zusätze von späterer Hand. Weiterhin ist bei einigen Psalmen die erste Randkatene, die allein für die Edition des eusebianischen Psalmenkommentars von Interesse ist, Für eine Analyse dieser Katene siehe Dorival, Chaînes V (wie Anm. 23) 130–173. sehr kurz und endet schon weit früher als der Kommentar des Diodor. Dies betrifft von den", + "candidate_score": 0.65241, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_3_5", + "bdc_text": "totaque vita . Adulatores et minus syncęros fratres etiam multos novi pluresque indies experior . Te cum primis exosculor sic , ut in fratrum amicorumque calculo primas obtineas .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_294", + "psc_text": "εἶναι αὐτὸν πρωτότοκον ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς· οὓς δὲ προώρισεν, τούτους καὶ ἐκάλεσεν, καὶ οὓς ἐκάλεσεν, τούτους καὶ ἐδικαίωσεν, οὓς δὲ ἐδικαίωσεν, τούτους καὶ ἐδόξασεν. τὰ ὅμοια δὲ καὶ περὶ ἑαυτοῦ διδάσκει, ἐν οἷς φησιν· ὅτε δὲ ηὐδόκησεν ὁ ἀφορίσας με ἐκ κοιλίας μητρός μου ἀποκαλύψαι τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐν ἐμοί . Ὥσπερ οὖν τούτους προγνοὺς μέλλοντας ἀγαπᾶν αὐτὸν προώρισεν, οὕτως καὶ τοὺς ἀσεβεῖς, ἐπειδὴ προέγνω μέλλοντας λαλεῖν δικαιοσύνην διὰ τὸ γινώσκειν αὐτήν, οὐ μὴν καὶ τοῖς ἔργοις αὐτὴν μετελευσομένους διὰ τὸ ταῖς χερσὶν ἀδικίαν συμπλέκειν · τούτου χάριν ἀπηλλοτρίωσεν ἀπὸ μήτρας καὶ ἐν πλανωμένοις καὶ λαλοῦσι ψευδῆ παρ’ ἑαυτῷ κατηρίθμησεν πρὶν γενέσθαι συνεχώρησέν τε εἰδὼς αὐτοὺς τοιούτους ἐσομένους εἰς φανερὸν ἐλθεῖν, ὡς ἂν τὸ διάφορον τῶν δικαίων καὶ θεοσεβῶν ἀνδρῶν ἐκ τῆς τῶν χειρόνων παραθέσεως διαλάμψειεν. μιᾶς γὰρ ὄντες φύσεως οἱ πάντες, οἱ μὲν ἑκόντες εἵλαντο τὰ κρείττω, οἱ δὲ τὴν ἐναντίαν ὥδευσαν, αὐτεξουσίῳ προαιρέσει χρησάμενοι. ὑψηλὸς δὲ ὁ μέγας", + "candidate_score": 0.650889, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_167", + "bdc_text": "tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_32", + "psc_text": "einen bemerkenswerten Aufbau: Den Mittelteil bildet der Psalmenkommentar des Diodor; eine erste Randkatene, von Karo / Lietzmann als Typ V (CPG C 18) klassifiziert, wird durch eine zweite Randkatene gerahmt, die Scholien des Origenes und Exzerpte aus Theodorets Psalmenkommentar kombiniert. Insbesondere die Scholien des Origenes haben in der Forschung großes Interesse geweckt, vgl. ; Dorival, Chaînes II (wie Anm. 24) 8–18; Franz Xaver Risch, Das Handbuch des Origenes zu den Psalmen, in: Adamantius 20 (2014) 36–48. Die Handschrift enthält Kommentierungen zu Ps 1–118. Bei einigen Psalmen fehlt die zweite Randkatene, teilweise erscheinen auf dem dadurch vorhandenen freien Platz Zusätze von späterer Hand. Weiterhin ist bei einigen Psalmen die erste Randkatene, die allein für die Edition des eusebianischen Psalmenkommentars von Interesse ist, Für eine Analyse dieser Katene siehe Dorival, Chaînes V (wie Anm. 23) 130–173. sehr kurz und endet schon weit früher als der Kommentar des Diodor. Dies betrifft von den", + "candidate_score": 0.650766, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_167", + "bdc_text": "tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_6", + "psc_text": "denn auf fol. 80r findet sich ein Pinax, der die nächsten 11 Kommentare zu Ps 61–71 mit genau diesen Überschriften ankündigt. Siehe unten, S. 138. Für eine farbige Abbildung des Pinax in E siehe Bandt / Risch / Villani (Hrsg.), Prologtexte (wie Anm. 5) 364 (Abb. 4). Dies ist zwar die einzige in E erhaltene Übersicht dieser Art, da jedoch auch in anderen Werken des Eusebius solche Pinakes erscheinen, ist davon auszugehen, dass es sich um einen ursprünglichen Bestandteil des Werkes handelt. Zumindest für die Asafpsalmen (Ps 72–82) erübrigt sich ein solcher Pinax durch die ausführliche Einleitung zu dieser Psalmengruppe, die überschrieben ist: τῶν ἐπιγεγραμμένων τοῦ Ἀσὰφ ψαλμῶν αἱ περιοχαί (fol. 209r, mit dieser Einleitung beginnt der Editionstext des zweiten Teilbands der Kommentare und Katenenfragmente zu Ps 72–100). Sowohl in der Praeparatio evangelica als auch in der Historia ecclesiastica finden sich am Beginn der einzelnen Bücher Pinakes über die enthaltenen", + "candidate_score": 0.648897, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Bei dem hier dargebotenen Text des eusebianischen Psalmenkommentars handelt es sich um einen vorläufigen Lesetext der in Arbeit befindlichen kritischen Edition, der aus den mit dem Classical Text Editor erstellten Dateien konvertiert wurde. Soweit vorhanden, sind die Apparate (Bezeugung und Varianten) daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da größtenteils die Bezeugung des Lemmas fehlt. Für Ps 51–71 greift die vorliegende Online-Fassung auf die als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 2,1: Die Kommentare zu Psalm 51­–71. Herausgegeben von Cordula Bandt, GCS.NF 30, Berlin/Boston 2024“ publizierte Druckfassung zurück. Die folgende Praefatio ist diesem Band entnommen. Die handschriftliche Überlieferung Die Kommentare des Eusebius zu Ps 51–71 werden in direkter Tradition im Codex Coislin 44 (Sigle E) überliefert, der Kommentar zu Ps 51 außerdem mit Zuschreibung an Johannes Chrysostomus im Codex Paris. gr. 655 (Sigle Xp). Neben der direkten Überlieferung wurde die Katenentradition ausgewertet.", + "candidate_score": 0.648829, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_71", + "bdc_text": "Nam si alia non scribit , quam quae palam docuit , facile a quoquam iudicari possunt .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1334", + "psc_text": "εἰ δὲ λέγοι ὁ σωτήρ, ὅτι οὐκ ἔστι γεγραμμένον ἐν τῷ νόμῳ, μὴ θαυμάσῃς, ἐπεὶ πάντα λόγον θεοῦ, οὐ μόνον τὸν διὰ Μωσέως, ἀλλὰ καὶ τὸν διὰ τῶν προφητῶν λελεγμένον, ὥσπερ τινὰ βασιλικὸν νόμον ἀποδέχεσθαι διδάσκει, ὥστε καὶ τὰ διὰ τῶν προφητῶν παρηγγελμένα εὐλόγως ἄν τινα εἶναι φάναι νόμους θεοῦ καὶ τὰ διὰ τῆς ψαλμῳδίας ὁμοίως. Αὐτὸς οὖν ὁ τοῦ θεοῦ λόγος μορφὴν δούλου λαβὼν καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος ἔστη ἐν συναγωγῇ θεῶν καὶ μέσος τῶν ἐν ἀνθρώποις ὠνομασθέντων θεῶν γεγονὼς ἔκρινεν αὐτούς, ὁπηνίκα πρὸς αὐτοὺς ἔλεγεν· ὁ λόγος, ὃν ἐλάλησα πρὸς ὑμᾶς, αὐτὸς ὑμᾶς κρίνει . καὶ μᾶλλον οὕτως πρέποι ἂν ἐκδέχεσθαι τὴν παροῦσαν γραφὴν ἢ νομίζειν τὸν ἐπέκεινα τῶν ὅλων θεόν, αὐτὸν τὸν πατέρα, ἐν τούτοις εἰσάγεσθαι μεταξὺ θεῶν ἑτέρων ἑστῶτα· οὔτε γὰρ ἰσοτίμους αὐτῷ τινας εἶναι ὑπονοεῖν θέμις οὔτε αὐτὸν εἰς τοσοῦτον καταγαγεῖν ὡς μέσον ἀνθρώπων παρεῖναι καὶ ἑστάναι ὑποτίθεσθαι· ταῦτα δὲ πάντα ἂν ἁρμόζοι τῷ", + "candidate_score": 0.645994, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_105_107", + "bdc_text": "Nach der Herausgabe von Zwinglis Auslegung des Jakobusbriefes durch Leo Jud ( s. unten Anm. 28 ) verzichtete Megander auf die Veröffentlichung seines Kommentars zum Jakobusbrief , s. Rhellikans Epistel in Meganders Buch «In epistolam Pauli ad Ephesios commentarius .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_70", + "psc_text": "die denselben codex unicus (E) auswertet wie die vorliegende Edition. Alle im app. crit. erwähnten Konjekturen Montfaucons wurden in seiner Ausgabe von 1707 nachgeprüft. Dabei stellte sich heraus, dass einige Konjekturen nur im Text des Nachdruckes erscheinen. Da der oder die Urheber dieser Konjekturen nicht mehr festgestellt werden können, sind sie im Apparat dem Herausgeber Migne zugeschrieben. Zu den Konjekturen von Henry Savile zu Ps 51 (Savilems und Savileeditio) siehe oben bei der Beschreibung der Handschrift Xp. Der eusebianische Psalmenkommentar ist eine, wenn nicht die Hauptquelle für hexaplarische Varianten zum Psalter, weshalb Frederick Field das Werk für seine Sammlung von Bruchstücken der Hexapla ausführlich benutzt hat, und zwar in der Edition von Montfaucon. Vgl. bibl . Bisweilen macht Field aufgrund seiner breiten Kenntnis der Hexapla-Überlieferung in seinen Anmerkungen Konjekturvorschläge zum Wortlaut der Hexapla-Fragmente bei Eusebius, die dankbar angenommen oder zumindest in den app. crit. aufgenommen wurden. Alle Konjekturen, die ich", + "candidate_score": 0.645017, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_129_131", + "bdc_text": "oben [Nr. 175 ] S. 38 , Anm. 9 ) finden und die deutlich lutherisch geprägt sind . Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_37", + "psc_text": "Zusätze. Z.B. app. crit. zu 258,19–20 (Kommentar zu Ps 68); siehe auch unten, S. XXII. (Ca) Paris, Bibliothèque nationale de France, gr. 139 (10. Jhdt.) Für eine detaillierte Beschreibung dieser Handschrift mit weiteren Literaturangaben siehe Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and an Assessment of its Position in the Exegetical Tradition (Diss. Leuven 2020) 40–43. Der als „Pariser Psalter“ vor allem wegen seiner prachtvollen Illustrationen bekannte Pergamentcodex umfasst 449 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und den Oden in einer Randkatene, die den Psalmentext rahmt. Die Autorennamen erscheinen in roter Tinte am Rand oder zum Beginn der Exzerpte; der Bezug auf die jeweils kommentierten Halbverse erfolgt durch vielfältige Verweiszeichen im Lemmatext und am Rand der Katene. Bei meiner Arbeit konnte ich zunächst auf einen qualitativ hochwertigen Mikrofilm, später auf die ebenfalls hervorragenden online verfügbaren farbigen Digitalaufnahmen der Handschrift https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10515446x.", + "candidate_score": 0.641393, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_84", + "bdc_text": "Christoph Froschauer war sein Buchlieferant Mit Haller stand er in Verbindung ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_72", + "psc_text": "Dabei habe ich viel hilfreiches Feedback und auch immer wieder Vorschläge für Konjekturen bekommen, deren Urheber ich im Apparat vermerkt habe: Karin Metzler, Franz Xaver Risch, Annette von Stockhausen, Barbara Villani und Dietmar Wyrwa. Weiterhin sind auch Konjekturen aus den Gutachten von Hanns-Christof Brennecke, Jürgen Hammerstaedt und erneut Karin Metzler und Annette von Stockhausen vermerkt. να Ἔλεγχος μοχθηροῦ τρόπου καὶ τέλος τοῦ αὐτοῦ nach Eusebius, Periochae (Ps 51; TU 183,132 Bandt) Τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸν να ψαλμόν Εἰς τὸ τέλος, συνέσεως τῷ Δαυίδ, ἐν τῷ ἐλθεῖν Δωὴκ τὸν Ἰδουμαῖον καὶ ἀναγγεῖλαι τῷ Σαοὺλ καὶ εἰπεῖν αὐτῷ· ἦλθε Δαυὶδ εἰς τὸν οἶκον Ἀβιμέλεχ Ἀχιμέλεχ siehe aber den Namen im Folgenden, vor allem auch unten im Text: ἀβι- korrigiert zu ἀχι-; am Rand ἀχι- korrigiert zu Ἀχι- auch im Folgenden wird der Anfangsbuchstabe des Namens zur Großschreibung durchkorrigiert . Τί ἐγκαυχᾷ ἐν κακίᾳ, ὁ δυνατός, ἀνομίαν ὅλην τὴν ἡμέραν; ἀδικίαν ἐλογίσατο ἡ", + "candidate_score": 0.638225, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_148", + "bdc_text": "HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_56", + "psc_text": "Katenen ist besonders bemerkenswert, weil dieser Kommentar in einigen Passagen wörtliche Übereinstimmungen mit einem der Prologtexte des Eusebius zu den Psalmen aufweist, der in verschiedenen Katenen und sogar Psalterhandschriften ohne Katene überliefert wird, nämlich De ordine psalmorum. Vgl. dazu Cordula Bandt, Eusebius, De ordine psalmorum, in Bandt / Risch / Villani (Hrsg.), Die Prologtexte (wie Anm. 5), 180–217, hier 181–183. Psalm 63 Ein stark gekürztes und leicht umformuliertes Fragment in Dd, das für die Edition ausgewertet wurde. Vgl. 166,28–167,7. Psalm 64 Die Handschriften des Typs XV nach der Klassifikation von Karo / Lietzmann (CPG C 28) wurden für die Edition nicht berücksichtigt, weil sie nur Paraphrasen bieten. Bemerkenswerterweise enthalten sie jedoch zu Ps 64 als einzige Katenenhandschriften eine Paraphrase aus dem Psalmenkommentar des Eusebius: Vgl. 170,10–26. Das Fragment findet sich gleichlautend in den Handschriften Vatikan, BAV, gr. 1422, fol. 116v und Paris, BnF, suppl. gr. 1157, fol. 35v. Mit geringfügigen", + "candidate_score": 0.637887, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_103", + "bdc_text": "s. Staedtke 284 , Nr. 62f ) , sein ausführlicher Kommentar erschien 1536 ( HBBibl I 81). .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1449", + "psc_text": "παλαιὰν διαθήκην ἱστορούμενα καὶ τὰ ἐν τῇ καινῇ ἀναγεγραμμένα· διὸ λέγεσθαί· οὐκ ἔστι κατὰ τὰ ἔργα σου, καί· μέγας εἶ σὺ καὶ ποιῶν θαυμάσια, σὺ εἶ ὁ θεὸς μόνος. Τὸ δὲ μόνος εἴρηται καὶ ὑπὸ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν πρὸς τὸν πατέρα ἐν τῷ· ἵνα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν θεόν. Ἐπεὶ δὲ τῆς τοῦ πατρὸς θεότητος κοινωνὸς ὑπάρχει ὁ υἱὸς τῆς αὐτῆς μέτοχος ὢν βασιλείας, ἅτε μονογενὴς υἱὸς ὢν καὶ θεοῦ λόγος καὶ θεοῦ σοφία, εἰκότως ἂν καταλέγοιτο καὶ αὐτὸς τῇ παρούσῃ θεολογίᾳ διδασκούσῃ, ὅτι οὐκ ἔστιν ὅμοιος τῷ ἐπὶ πάντων θεῷ ἐν τοῖς πολλοῖς ὀνομαζομένοις θεοῖς. ἐν ἑνὶ γὰρ μόνῳ τῷ μονογενεῖ αὐτοῦ λόγῳ ἡ τοῦ πατρὸς ὁμοιότης σώζεται. διὸ καὶ εἰκὼν χρηματίζει θεοῦ, καί· θεὸς ἦν λόγος, ὡς ἐν αὐτῷ μὲν σώζεσθαι μόνῳ τὴν τοῦ πατρὸς ὁμοίωσιν, οὐκέτι δὲ καὶ ἐν τοῖς πολλοῖς θεοῖς. Ὁδήγησόν με, κύριε, ἐν τῇ ὁδῷ σου, καὶ πορεύσομαι τῇ ἀληθείᾳ σου, εὐφρανθήτω ἡ", + "candidate_score": 0.637207, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1876", + "psc_text": "αὐτῷ διδάσκονται. Σαλευθήτω ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ πᾶσα ἡ γῆ. εἴπατε ἐν τοῖς ἔθνεσιν Ὁ κύριος ἐβασίλευσεν, καὶ γὰρ κατώρθωσεν τὴν οἰκουμένην, ἥτις οὐ σαλευθήσεται, κρινεῖ λαοὺς ἐν εὐθύτητι. Ἐν μὲν τῇ ἀρχῇ τοῦ ψαλμοῦ προσετάσσετο πᾶσα ἡ γῆ τὸ καινὸν ἆσμα ᾄδειν τῷ κυρίῳ, ἐνταῦθα δὲ ἡ αὐτὴ γῆ σαλευθῆναι κελεύεται· καὶ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ’ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ. τὰ δὲ τετηρημένα ἡμῖν περὶ τοῦ προσώπου αὐτοῦ ἐν ἐξομολογήσει χρήσιμα ἂν γένοιτο καὶ νῦν· ἐπὶ γὰρ τῆς δευτέρας τοῦ σωτῆρος ἡμῶν παρουσίας, ὁπότε ἥξει μετὰ δυνάμεως καὶ δόξης πολλῆς, τὸ πρόσωπον αὐτοῦ τῆς θεότητος μηκέτ’ ἀποκρύπτων, ὡς ὅτε τὴν πρῶτην ἐποιεῖτο ἔνσαρκον παρουσίαν, ἀλλὰ τοῖς πᾶσιν αὐτὸ δεικνύς· τότε σαλευθήσεται ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ πᾶσα ἡ γῆ τῆς ἐνθέου ἀποφανείας αὐτοῦ ἀνακινούσης τὸ πᾶν στοιχεῖον ὡς αἴσθησιν λαβεῖν τῆς αὐτοῦ παρουσίας. Τότε δὲ κυρίως καὶ τελείως λεχθήσεται καὶ τό· ἐν τοῖς ἔθνεσιν ὁ κύριος ἐβασίλευσεν, ὅτε τῶν πικρῶν δεσποτῶν καὶ ἀλλοτρίων τῶν", + "candidate_score": 0.63609, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_60", + "psc_text": "S. 138). Möglicherweise lag der Psalmenkommentar des Eusebius also ursprünglich in einer Ausgabe vor, die mehr als drei Bände umfasste und in der ein Teilband mit Ps 61 begann. Dieser Teilband könnte den Verfassern der Ersten Palästinischen Katene in unvollständiger Form vorgelegen haben, also ohne die ersten sechs Kommentare. Doch wenn dem so gewesen sein sollte, wie lassen sich die wenigen dennoch vorhandenen Fragmente erklären? Da die entsprechenden Kommentare bis in unsere Zeit in direkter Tradition überliefert wurden, müssen die Exzerpte bei Niketas und in den anderen beiden Katenen natürlich nicht zwangsläufig auf die Erste Palästinische Katene zurückgehen, aber es scheint doch unwahrscheinlich, dass die Katenisten, wenn sie tatsächlich die originalen Kommentare benutzt hätten, um das ihnen vorliegende Katenenmaterial zu ergänzen, diese Möglichkeit so sparsam genutzt hätten. Eine genauere Analyse aller Katenenfragmente in diesem Bereich und darüberhinaus könnte vermutlich die Lösung dieses Rätsels näher bringen. Sie war jedoch im Rahmen", + "candidate_score": 0.635981, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_172", + "bdc_text": "] An Meister Heinrich Bullinger , predicanten ze Zürich , sinem geliepten herren und bruͦder .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1156", + "psc_text": "τῆς εὐαγγελικῆς παραθέσεως ὁ σωτὴρ ἂν εἴη καὶ οὐδὲ ἄλλος ὁ ἐξ οἰκείου προσώπου φάσκων ἐπὶ τοῦ παρόντος τό· προσέχετε, λαός μου, τὸν νόμον μου. Ἵνα δὲ συνῶμεν αὐτόν, συνέσεως τὴν προγραφὴν ἐποιήσατο, ὡς μήτε ψαλμὸν μήτε ᾠδὴν μήτε τι τοιοῦτον νομίζειν εἶναι τὰ λεγόμενα, ἀλλὰ Χριστοῦ διδασκαλίαν πρὸς τὸν αὐτοῦ λαόν, δηλαδὴ τὴν ἐκκλησίαν αὐτοῦ, περὶ τῶν παρανομημάτων τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους διαστελλομένου. νοήσεις δὲ τὸν αὐτοῦ λαὸν ἕτερον ὄντα παρὰ τὸν ἐν τοῖς ἑξῆς κατηγορούμενον τὴν Ζαχαρίου προφητείαν τούτοις παραθείς, δι’ ἧς εἴρηται· χαῖρε σφόδρα, θύγατερ Σιών, κήρυσσε, θύγατερ Ἱερουσαλήμ· ἰδοὺ ἐγὼ ἔρχομαι καὶ κατασκηνώσω ἐν μέσῳ σου, λέγει κύριος· καὶ καταφεύξονται ἔθνη πολλὰ ἐπὶ τὸν κύριον, καὶ ἔσονταί μοι εἰς λαόν, κἀγὼ ἔσομαι αὐτοῖς εἰς θεόν· καὶ γνώσεσθε, ὅτι κύριος παντοκράτωρ ἐξαπέσταλκέν με πρὸς ὑμᾶς. θέα γὰρ ἐν τούτοις, ὡς ὁ κύριος ἀπεστάλθαι ἑαυτὸν ὁμολογεῖ ὑφ’ ἑτέρου κυρίου παντοκράτορος ἑαυτῷ τε ἐξ ἁπάντων τῶν ἐθνῶν συνάξειν ἐπαγγέλλεται λαόν.", + "candidate_score": 0.635017, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_46", + "psc_text": "Anm. 41) 511–512. Hier konnte ich einen vollständigen Mikrofilm der Handschrift auswerten. Nb enthält mehr Zuschreibungen am Seitenrand, mitunter sind jedoch die enthaltenen Texte gegenüber Na gekürzt. Für meine Arbeit benutzte ich zunächst einen guten und vollständigen Mikrofilm der Handschrift, inzwischen ist aber auch ein sehr gutes Digitalisat online verfügbar. https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/bav_pal_gr_247. Zwei strittige Katenenfragmente zu Ps 51 Ekkehard Mühlenberg benennt zwei Katenenfragmente zu Ps 51, die nach seiner Einschätzung zumindest teilweise mit dem Kommentar des Eusebius in Zusammenhang stehen könnten. Vgl. Ekkehard Mühlenberg, Psalmenkommentare aus der Katenenüberlieferung II = PTS 16 (Berlin 1977) xxii–xxiii. Bereits Gilles Dorival widerspricht einer Zuschreibung an Eusebius und plädiert für die Zuschreibung an Didymus. Vgl. Gilles Dorival, Chaînes I (wie Anm. 18) 169–170. Die beiden Fragmente sollen an dieser Stelle kurz besprochen werden. Fragment 1 (zu Ps 51,9) Ps 51,9: Ἰδοὺ ἄνθρωπος, ὃς οὐκ ἔθετο τὸν θεὸν βοηθὸν αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐπήλπισεν ἐπὶ τὸ πλῆθος τοῦ", + "candidate_score": 0.633838, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_75", + "bdc_text": "Praeterea in multis , quae pro tenuitate mea attigi , testimonium spiritui meo reddidisti .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1417", + "psc_text": "ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου. τοῦτο οὖν αὐτὸ καὶ ὁ προφήτηςἰδεῖν εὔχεται· διό φησιν ὁ σωτήρ· πολλοὶ προφῆται καὶ δίκαιοι ἐπεθύμησαν ἰδεῖν ἃ ὑμεῖς βλέπετε, καὶ οὐκ εἶδον. Ἀκούσομαι τί λαλήσει ἐν ἐμοὶ κύριος ὁ θεός, ὅτι λαλήσει εἰρήνην ἐπὶ τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς ὁσίους αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς ἐπιστρέφοντας καρδίαν. Εὐξάμενος ὁ προφήτης τῇ σιωπῇ ἑαυτὸν παραδίδωσι, πιστεύσας ἐπακουσθήσεσθαι. εἶτα προσδοκήσας ἀποκρίσεως τυχεῖν φησιν αὐτὸς πρὸς αὐτόν· τὰ μὲν τῆς εὐχῆς μοι τοιαῦτα γέγονεν, καιρὸς δὲ λοιπὸν ἐπακοῦσαι τοῦ ἁγίου πνεύματος καὶ μαθεῖν παρ’ αὐτοῦ, τί μέλλοι θεσπίζειν περὶ τῆς εἰρήνης τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, καὶ περὶ τῶν μελλόντων διὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ ἐπιστρέφειν. Εἶτα βραχύ τι ἐφησυχάσας πληροῦται τοῦ πνεύματος τοῦ θείου, καὶ προφητεύει ἑξῆς ὧδέ πως λέγων· πλὴν ἐγγὺς τῶν φοβουμένων αὐτὸν τὸ σωτήριον αὐτοῦ τοῦ κατασκηνῶσαι δόξαν ἐν τῇ γῇ ἡμῶν. Παρίστησι δὲ διὰ τούτων, ὅσον οὐδέπω μέλλειν ἐπιστήσεσθαι ἀνθρώποις τὸ σωτήριον τοῦ θεοῦ, περὶ", + "candidate_score": 0.633483, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_128", + "bdc_text": "Am ehesten scheinen die Ausführungen über das Abendmahl in Frage zu kommen , die sich in der Anfang 1533 in Kraft getretenen Nürnbergisch-Brandenburgischen Kirchenordnung ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_55", + "psc_text": "dar: Psalm 61 Keine Fragmente in den Katenenhandschriften. Psalm 62 Ein Fragment in den Handschriften der Niketas-Katene zu Ps 62,2: Na fol. 473v–474r, Zuschreibung: ευς´; Nb fol. 320v, Zuschreibung: εὐσε´. Ὀρθρίζει δὲ πρὸς θεὸν ὁ τὰ ἔργα τῆς νυκτὸς ἀποθέμενος ὁ μὴ ἐφ’ ἑτέροις πράγμασι τὴν διάνοιαν ἔχων (expl. Nb), ἀλλ’ ἐπὶ μόνοις τοῖς θεῷ δοκοῦσι φίλοις, ὁ ἀπὸ κοίτης καθαρᾶς ἀνιστάμενος. Niketas greift an dieser Stelle tatsächlich einen Gedanken aus dem eusebianischen Kommentar zu Ps 62 auf, Vgl. 153,31–154,3. wenn auch die Formulierung sehr stark abweicht. Das Fehlen von Exzerpten aus dem Kommentar zu Ps 62 in allen anderen Katenen ist besonders bemerkenswert, weil dieser Kommentar in einigen Passagen wörtliche Übereinstimmungen mit einem der Prologtexte des Eusebius zu den Psalmen aufweist, der in verschiedenen Katenen und sogar Psalterhandschriften ohne Katene überliefert wird, nämlich De ordine psalmorum. Vgl. dazu Cordula Bandt, Eusebius, De ordine psalmorum, in Bandt / Risch /", + "candidate_score": 0.632858, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_68", + "psc_text": "crit. akribisch vermerkt. Diese Genauigkeit erscheint insbesondere im Hinblick auf die Bände I und III des eusebianischen Psalmenkommentars angebracht, da die Editionstexte in beiden Bänden fast ausschließlich aus Katenen gewonnen wurden und – bis auf den Kommentar zu Ps 37 – keine direkte Überlieferung der Kommentare erhalten ist. Durch den Vergleich mit den hier und im Band II/2 enthaltenen Texten erhält man eine gute Vorstellung, mit welchen Veränderungen gegenüber den originalen Kommentaren bei den Katenenexzerpten zu rechnen ist. Zudem ist es durch die ausführliche Dokumentation der Katenenhandschriften möglich, an jeder Stelle festzustellen, auf welcher Bezeugungsbasis textkritische Entscheidungen getroffen wurden. An Stellen, an denen möglicherweise Zweifel darüber aufkommen könnten, da die Überlieferung etwas unübersichtlich ist, wurde ein positiver Apparateintrag gewählt. Ebenso erscheint ein positver Eintrag an allen Stellen, an denen die Entscheidung gegen die direkte Überlieferung in E für die Variante einer, mehrerer oder aller Katenen getroffen wurde. Ansonsten wurde der", + "candidate_score": 0.632547, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1157", + "psc_text": "κύριος· καὶ καταφεύξονται ἔθνη πολλὰ ἐπὶ τὸν κύριον, καὶ ἔσονταί μοι εἰς λαόν, κἀγὼ ἔσομαι αὐτοῖς εἰς θεόν· καὶ γνώσεσθε, ὅτι κύριος παντοκράτωρ ἐξαπέσταλκέν με πρὸς ὑμᾶς. θέα γὰρ ἐν τούτοις, ὡς ὁ κύριος ἀπεστάλθαι ἑαυτὸν ὁμολογεῖ ὑφ’ ἑτέρου κυρίου παντοκράτορος ἑαυτῷ τε ἐξ ἁπάντων τῶν ἐθνῶν συνάξειν ἐπαγγέλλεται λαόν. αὐτὸς οὖν οὗτος ὁ τοῦ θεοῦ λόγος τῷ ἐξ ἐθνῶν λαῷ προσεφώνει λέγων· προσέχετε λαός μου, τὸν νόμον μου. Νόμον δὲ αὐτοῦ τὸ εὐαγγέλιον εἶναι διδάσκει, περὶ οὗ καὶ Ἡσαΐας ἐθέσπιζε λέγων· ἐκ γὰρ Σιὼν ἐξελεύσεται νόμος καὶ λόγος κυρίου ἐξ Ἱερουσαλήμ, καὶ κρινεῖ ἀναμέσον τῶν ἐθνῶν . τοῦτον δὲ καὶ Ἱερεμίας διαθήκην καινὴν ὠνόμασεν εἰπών· ἰδοὺ ἡμέραι ἔρχονται, λέγει κύριος, καὶ διαθήσομαι διαθήκην καινήν, οὐ κατὰ τὴν διαθήκην ἣν διεθέμην τοῖς πατράσιν αὐτῶν. καὶ Ἡσαΐας δὲ πάλιν περὶ τοῦ σωτῆρος ἀνεφώνει λέγων· ἰδοὺ ὁ παῖς μου, ὃν ᾑρέτισα, ὁ ἐκλεκτός μου· προσεδέξατο αὐτὸν ἡ ψυχή μου· κρίσιν τοῖς ἔθνεσιν", + "candidate_score": 0.63163, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_37", + "psc_text": "Zusätze. Z.B. app. crit. zu 258,19–20 (Kommentar zu Ps 68); siehe auch unten, S. XXII. (Ca) Paris, Bibliothèque nationale de France, gr. 139 (10. Jhdt.) Für eine detaillierte Beschreibung dieser Handschrift mit weiteren Literaturangaben siehe Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and an Assessment of its Position in the Exegetical Tradition (Diss. Leuven 2020) 40–43. Der als „Pariser Psalter“ vor allem wegen seiner prachtvollen Illustrationen bekannte Pergamentcodex umfasst 449 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und den Oden in einer Randkatene, die den Psalmentext rahmt. Die Autorennamen erscheinen in roter Tinte am Rand oder zum Beginn der Exzerpte; der Bezug auf die jeweils kommentierten Halbverse erfolgt durch vielfältige Verweiszeichen im Lemmatext und am Rand der Katene. Bei meiner Arbeit konnte ich zunächst auf einen qualitativ hochwertigen Mikrofilm, später auf die ebenfalls hervorragenden online verfügbaren farbigen Digitalaufnahmen der Handschrift https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10515446x.", + "candidate_score": 0.630622, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_34", + "psc_text": "Abkürzungen. Bei meiner Arbeit konnte ich auf sehr gute farbige Digitalisate der Handschrift zurückgreifen. In Wa sind deutlich weniger Exzerpte aus den Psalmenkommentaren des Eusebius enthalten als in den anderen Katenenhandschriften. Dessenungeachtet ist die Textqualität dieser Exzerpte sehr gut, so dass oftmals wichtige Varianten überliefert werden. (Dd) Athos, Μονή Μεγίστης Λαύρας, B 83 (11.–12. Jh.) Eine sehr kurze Beschreibung der Handschrift geben Spyridon Lauriotis / Sophronius Eustratiades, Catalogue of the Greek Manuscripts in the Library of the Laura on Mount Athos, with Notices from other Libraries (Harvard Theological Studies 12, Cambridge 1925) 23. Der Pergamentcodex umfasst 362 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und zu den Oden. Auch Dd enthält eine Randkatene, die jedoch in diesem Fall die kommentierten Psalmen rahmt. Diese Katene (CPG C 40.25) wurde von Karo / Lietzmann nicht aufgenommen. Es handelt sich erneut um eine komplexe Katene, die unter anderem eine Auswahl von Exzerpten aus", + "candidate_score": 0.6306, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_24", + "bdc_text": "In seiner «Verlegung der disputation zu Bern» , [Ingolstadt] 1528 , S. 63 heißt es :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_57", + "psc_text": "nicht berücksichtigt, weil sie nur Paraphrasen bieten. Bemerkenswerterweise enthalten sie jedoch zu Ps 64 als einzige Katenenhandschriften eine Paraphrase aus dem Psalmenkommentar des Eusebius: Vgl. 170,10–26. Das Fragment findet sich gleichlautend in den Handschriften Vatikan, BAV, gr. 1422, fol. 116v und Paris, BnF, suppl. gr. 1157, fol. 35v. Mit geringfügigen Abweichungen erscheint es auch in Paris, BnF, gr. 146, fol. 116v. In allen drei Handschriften wird das Fragment auf Ps 64,2ab bezogen und trägt keine Autorenzuweisung. Διδάσκει τοὺς προσίοντας ἐξ ἐθνῶν λέγειν μονῷ τῷ θεῷ· σοὶ πρέπει ὕμνος, ὁ θεός, ἐν Σιών (Ps 64,2a)· Σιὼν δηλαδὴ ἡ ἐκκλησία αὐτοῦ· Σιὼν μὲν γάρ ἐστιν ἀληθινὴ ἡ ἐπουράνιος Ἰερουσαλὴμ καὶ τὸ ἐπουράνιον ὄρος τοῦ θεοῦ, περὶ οὗ ὁ ἀπόστολος ἔλεγεν· προσεληλύθατε Σιὼν ὄρη καὶ τὰ ἑξῆς (Hebr 12,22), εἰκὼν δὲ ἐκείνης ἡ ἐπίγειος ἐκκλησία ὁμωνύμως καὶ αὑτὴ καλουμένη ποτὲ μὲν Σιών, ποτὲ δὲ Ἰερουσαλήμ. Psalm 65 Keine Fragmente in den Katenenhandschriften. Psalm", + "candidate_score": 0.630595, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_60", + "bdc_text": "Ego vidi illic encomia scolarum , didascolorum [ ! ] et subdocentium , pręterea et Megandri .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_511", + "psc_text": "οὐκ ἐμὲ τὸν ταῦτα λέγοντα, τὸν δὲ ἁπλοῦν, τουτέστι τὸν ἀφελῆ καὶ ἀκέραιον καὶ ἔτι μικρόν, ὡς ἂν εἴποι τις, ἐξ ἐκείνων ὄντα, περὶ ὧν ὁ σωτὴρ ἐδίδασκε λέγων· μὴ καταφρονήσητε ἑνὸς τῶν μικρῶν τῶν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ μου, καί· ὅστις, ἐὰν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν, συμφέρει αὐτῷ βληθῆναι εἰς τὴν θάλασσαν. σκανδαλιζόμενον γὰρ κἀκεῖ ὁ σωτὴρ οὐ μέγαν εἰσάγει, ἀλλὰ τὸν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ μικρόν, ὥσπερ ἐνταῦθα τὸν ἁπλοῦν. οἱ τοίνυν ἐχθροὶ οὐδὲ τολμῶσι προσιέναι τοῖς μεγάλοις οὐδὲ τοῖς παρὰ θεῷ σοφοῖς, τοὺς δὲ ἁπλοῦς καὶ ἀκεραίους μάλιστα θηρεύουσι. διόπερ ὁ Δαυὶδ μνημονεύ σας τῶν ἐχθρῶν καὶ περὶ τίνας μάλιστα εἱλεῖσθαι εἰώθασιν οὗτοι παρέστησεν. Ἐκραταίωσαν ἑαυτοῖς λόγον πονηρόν, διηγήσαντο τοῦ κρύψαι παγίδας· εἶπαν· τίς ὄψεται αὐτούς; Ἐξηρεύνησαν ἀνομίας, ἐξέλιπον ἐξερευνῶντες ἐξερευνήσεις. Τροπικῶς διὰ τῶν ἔμπροσθεν τοὺς τῆς ψυχῆς ἐχθροὺς τὴν ῥομφαίαν αὐτῶν ἀκονῆσαι καὶ τὰ τόξα ἐντεῖναι προειπὼν σαφέστερον διὰ τῶν προκειμένων, τίς ἦν ἡ ῥομφαία καὶ τί τὸ", + "candidate_score": 0.629505, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_9", + "bdc_text": "Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_34", + "psc_text": "Abkürzungen. Bei meiner Arbeit konnte ich auf sehr gute farbige Digitalisate der Handschrift zurückgreifen. In Wa sind deutlich weniger Exzerpte aus den Psalmenkommentaren des Eusebius enthalten als in den anderen Katenenhandschriften. Dessenungeachtet ist die Textqualität dieser Exzerpte sehr gut, so dass oftmals wichtige Varianten überliefert werden. (Dd) Athos, Μονή Μεγίστης Λαύρας, B 83 (11.–12. Jh.) Eine sehr kurze Beschreibung der Handschrift geben Spyridon Lauriotis / Sophronius Eustratiades, Catalogue of the Greek Manuscripts in the Library of the Laura on Mount Athos, with Notices from other Libraries (Harvard Theological Studies 12, Cambridge 1925) 23. Der Pergamentcodex umfasst 362 Folia und enthält Kommentierungen zu Ps 1–150 und zu den Oden. Auch Dd enthält eine Randkatene, die jedoch in diesem Fall die kommentierten Psalmen rahmt. Diese Katene (CPG C 40.25) wurde von Karo / Lietzmann nicht aufgenommen. Es handelt sich erneut um eine komplexe Katene, die unter anderem eine Auswahl von Exzerpten aus", + "candidate_score": 0.624079, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_149", + "bdc_text": "- Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_18", + "psc_text": "geben weiterhin Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus, Pars 1, in: Nachrichten von der Königl. Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-historische Klasse (1902) 1–66, hier 64–65. Vor seiner Zerstörung durch den Brand 1904 umfasste der Pergamentcodex 323 in zwei Kolumnen mit je 37 Zeilen beschriebene Folia und enthielt die Erste Palästinische Katene zu Ps 51–100. Da es sich um einen zweiten Band der von Karo / Lietzmann als Typ VI (CPG C 19) Um Verwirrung zu vermeiden, möchte ich an dieser Stelle auf die abweichende Klassifikation der Handschrift selbst durch Karo / Lietzmann hinweisen, wobei daran zu erinnern ist, dass ihre Arbeit weit vor der von Marcel Richard liegt, der als erster die Palästinsche Katene als älteste Psalmenkatene identifizierte. Da die im Codex Tauriensis C II 6 erhaltenen Kommentierungen zu Ps 51–100 zwar zur Zeit der Arbeit von Karo / Lietzmann noch vollständig erhalten waren, jedoch nicht in", + "candidate_score": 0.620726, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_149", + "bdc_text": "- Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_44", + "psc_text": "(Hrsg.), Research on Psalter Catenae (wie Anm. 38) 61–92. Es ist also davon auszugehen, dass Niketas für seine Kommentare zu Ps 51–71 nicht die eusebianischen Kommentare in direkter Tradition, sondern lediglich Katenenmaterial benutzt hat. Aus diesem Grund wurde die Niketaskatene nur an den Stellen aufgenommen, wo sie textkritisch relevant ist. Aus ihrer umfangreichen Überlieferung Vgl. dazu Dorival, Les Chaînes exégétiques grecques sur les Psaumes III (Leuven 1992) 492–565, eine Übersicht findet sich ebd. 513. wurden dafür folgende zwei sehr alte Handschriften ausgewertet: (Na) Al-Iskandariyya (Alexandria), Βιβλιοθήκη τοῦ Πατριαρχείου, cod. 11 Der Pergamentcodex von 544 Folia aus dem 12. Jh. enthält die Katene zu Ps 1–76. Zu dieser Handschrift vgl. Dorival, Chaînes III (wie Anm. 41) 496–497 und die online zugänglichen Aufzeichnungen von Marcel Richard, die im IRHT verwahrt werden: https://ideal.irht.cnrs.fr/document/818960. Bei meiner Arbeit habe ich das Digitalisat eines Mikrofilms dieser Handschrift benutzt, im dem jedoch einige Folia nicht enthalten sind.", + "candidate_score": 0.619833, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1788", + "psc_text": "τῆς ἁμαρτίας κρατεῖν, μόνον δὲ κυριεύειν ἡμῶν τὸν λόγον καὶ τὴν ζωήν, τουτέστι τὸν κύριον, διὰ πάσης ἀρετῆς βασιλεύοντα τῶν κατηξιωμένων τῆς ὑπ’ αὐτοῦ βασιλείας. Ἐπεὶ δὲ μέλλων βασιλεύειν οὐ μόνον ζώντων, ἀλλὰ καὶ νεκρῶν, ὁ τοῦ θεοῦ λόγος αὐτὸς ὢν ὁ κύριος, καὶ οὐ μόνον τῶν ἐν οὐρανοῖς, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐπὶ γῆς, καθὼς αὐτὸς διδάσκει λέγων· ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, ἐκένωσεν ἑαυτὸν μορφὴν δούλου λαβών, τουτέστι τὸ θνητὸν σῶμα καὶ τὸ ἀνθρώπειον ὄργανον· τοῦτο γὰρ ἦν ἡ μορφὴ τοῦ δούλου. τότε μὲν, ὅτε ταῦτ’ ἔπραττεν, ἀπρέπειαν περιεβάλλετο, ὥστε περὶ αὐτοῦ λέγειν· εἴδομεν αὐτόν, καὶ οὐκ εἶχεν εἶδος, οὐδὲ κάλλος· ἀλλ’ ἦν τὸ εἶδος αὐτοῦ ἄτιμον καὶ ἐκλεῖπον παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων· ὅτε δὲ ἀπολαβὼν τὴν δόξαν, ἣν καὶ πρότερον ε���χε παρὰ τῷ πατρὶ, τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ἐπὶ τὸ κρεῖττον μετεσχημάτισε κατὰ τὴν ἀποστολικὴν μαρτυρίαν, ἥ φησιν· ὃς μετασχηματίσει τὸ σῶμα", + "candidate_score": 0.619014, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_818", + "psc_text": "πατὴρ τοῦ ἰδίου υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ’ ὑπὲρ ἡμῶν πάντων παρέδωκεν αὐτόν. δυνάμει τε αὐτὸς ἦν ὁ πατάξας διὰ τοῦ συγχωρῆσαι τοιαῦτα αὐτὸν παθεῖν. οἱ δὲ οὐκ ἐπάταξαν μόνον, ἀλλὰ καὶ ἤλασαν ἐξ ἑαυτῶν καὶ μακρὰν ἀπεδίωξαν αὐτόν· δέον καὶ παταχθέντα παραδέξασθαι· γνόντας, ὅτι Χριστὸς ὑπὲρ ἡμῶν ἀπέθανε, γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα, καὶ ὅτι μὴ γνόντα ἁμαρτίαν, αὐτὸν ὁ θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρτίαν ἐποίησεν· ἵνα ἡμεῖς γενώμεθα δικαιοσύνη θεοῦ ἐν αὐτῷ. Μνημονεῦσαι δὲ χρὴ καὶ τῶν Ἡσαΐου φωνῶν, δι’ ὧν ἐλέγετο· ἄνθρωπος ἐν πληγῇ ὢν, καὶ εἰδὼς φέρειν μαλακίαν· καὶ κύριος παρέδωκε ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν· καὶ, ὅτι οὗτος τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει, καὶ περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται· ὅτι τε ἐτραυματίσθη οὐ δι’ ἄλλο τι, ἢ διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, καὶ μεμαλάκισται διὰ τὰς ἀνομίας ἡμῶν. οἱ δὲ τούτων μὲν οὐδὲν διενοήθησαν, ἤλασαν δὲ αὐτὸν καὶ ἀπεδίωξαν ἑαυτῶν, ἐξαιτησάμενοι μὲν τὸν φονέα, τὸν δὲ ἀρχηγὸν τῆς ζωῆς ἀρνησάμενοι. διό φησιν ἐνταῦθα· Ὅτι", + "candidate_score": 0.618986, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_5", + "bdc_text": "Te cum primis exosculor sic , ut in fratrum amicorumque calculo primas obtineas .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_473", + "psc_text": "ἀθρόως εὑρόντα τοὺς πάντας, ἀλλὰ κατὰ διαφόρους χρόνους, κατατάττειν δὲ ἐν πρώτοις τοὺς πρώτους εὑρισκομένους, διὸ μηδὲ τοῦ Δαυὶδ ἐφεξῆς κεῖσθαι τοὺς πάντας, ἐν δὲ τῷ μεταξὺ καὶ τῶν υἱῶν Κορὲ καὶ τοῦ Ἀσὰφ καὶ Σολομῶνος καὶ Μωϋσέως Αἰθάν τε καὶ Αἰμάν, καὶ πάλιν τοῦ Δαυὶδ εὑρίσκεσθαι ἀναμὶξ ἐν τῇ βίβλῳ κατατεταγμένους, οὐ καθ’ οὓς ἐλέχθησαν χρόνους, ἀλλὰ καθ’ οὓς εὕρηνται· ἔνθεν συμ| βῆναι τοὺς τοῖς χρόνοις ὑστέρους πρώτους εὑρεθέντας ἀναληφθῆναι πρώτους καὶ τοὺς τοῖς χρόνοις προτέρους μετὰ ταῦτα εὑρημένους ἐν δευτέρᾳ καταταγῆναι χώρᾳ. ταῦτα μὲν οὖν ἡμῖν εἰς τὴν προταθεῖσαν ζήτησιν ἐξ εἰκότων εἰρήσθω. Ἤδη δὲ καὶ τῶν ἐμφερομένων ἐν τῷ μετὰ χεῖρας ψαλμῷ ἐφάψασθαι καιρός· πλανώμενος Δαυὶδ ὁμοίως τοῖς λοιποῖς προφήταις ἐν ἐρημίαις καὶ ὄρεσι καὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς ὀπαῖς τῆς γῆς τοῖς τε τῆς ἀνεξικακίας πόνοις ἐγγυμναζόμενος καὶ τὸν μετὰ χεῖρας ᾖδε ψαλμόν, τῇ κατὰ θεὸν ἀνατιθεὶς φιλοσοφίᾳ τὴν ἐπὶ τῆς ἐρήμου σχολήν. καὶ τὸν ἑαυτοῦ περὶ", + "candidate_score": 0.617694, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_82", + "bdc_text": "er war Kaplan , 1518 Chorherr von St . Niklaus , 1521 Prokurator des Klerus .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1083", + "psc_text": "πρότερον ἔπραττον πολυθέῳ προσέχοντες πλάνῃ καὶ τὸν τῶν ὅλων θεὸν μὴ εἰδότες. Ὅτι ο���τε ἀπὸ ἐξόδων οὔτε ἀπὸ δυσμῶν οὔτε ἀπὸ ἐρήμων ὀρέων, ὅτι ὁ θεὸς κριτής ἐστιν, τοῦτον ταπεινοῖ καὶ τοῦτον ὑψοῖ. ὅτι ποτήριον ἐν χειρὶ κυρίου οἴνου ἀκράτου πλῆρες κεράσματος· καὶ ἔκλινεν ἀπὸ τούτου εἰς τοῦτο, πλὴν ὁ τρυγίας αὐτοῦ οὐκ ἐξεκενώθη· πίονται πάντες οἱ ἁμαρτωλοὶ τῆς γῆς. Καὶ ταῦτα, φησίν, διεμαρτυράμην διὰ τῶν ἐμῶν ἀποστόλων ἅπασιν ἀνθρώποις· μνημονεύειν τῆς κρίσεως τοῦ θεοῦ καὶ παύσασθαι πάσης παρανομίας πεπεισμένους, ὅτι οὐ πόρρω που ἀφέστηκεν ὁ τῶν ὅλων κριτής, πάντα δὲ πληροῖ καὶ πανταχοῦ πάρεστι. διὸ προσήκει ὡς ἐν ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ ζῶντας ἐπιστρεφῶς πολιτεύεσθαι· οὐ γὰρ μακρὰν ἀφέστηκεν ὡς νομίσαι πόρρω που ἀπῳκίσθαι αὐτόν, ἢ πρὸς αὐταῖς ἀνατολαῖς ἢ κατὰ τὰ δυσμιαῖα μέρη ἤ που ἐν ἐρημίαις καὶ ὄρεσιν· μέσος γὰρ ἐπιπαρὼν τοῖς πᾶσιν κριτὴς τῶν ὅλων ἐστὶν ἔργον τε αὐτοῦ τῆς κρίσεως τὸ κατ’ ἀξίαν ἀπονέμειν ἑκάστῳ καὶ τοῦτον", + "candidate_score": 0.617079, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_82", + "bdc_text": "er war Kaplan , 1518 Chorherr von St . Niklaus , 1521 Prokurator des Klerus .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1091", + "psc_text": "τὸ διδάξαι τὸν περὶ τῆς κρίσεως λόγον τοὺς πάντας, τί πράξω; εἰς τὸν αἰῶνα ψαλῶ τῷ θεῷ Ἰακώβ· οἶδα γὰρ ἐμαυτοῦ πατέρα τὸν γενόμενον τοῦ θεοφιλοῦς θεόν, κἀκείνῳ ψαλῶ κἀκείνῳ ἀπαγγελῶ τὰ ἐμαυτοῦ κατορθώματα. Εἶθ’ οὕτως λαβὼν παρὰ τοῦ πατρὸς τὴν τοῦ κρίνειν ἐξουσίαν πάντα τὰ κέρατα τῶν ἁμαρτωλῶν συγκλάσω· συγχωρήσας μὲν αὐτοῖς ἐπαίρεσθαι κατὰ καιρόν, καθ’ ὃν ἔδει χρήσασθαι τῇ ἀνοχῇ καὶ τῇ μακροθυμίᾳ καὶ τῇ χρηστότητι, πλὴν ἐπὶ τέλει τὰ κέρατα αὐτῶν κατεπαρθέντα τοῦ θεοῦ συγκλάσω. Ἀνάπαλιν δὲ τὰ τοῦ δικαίου κέρατα ὑψώσω· ἐπείπερ ἦν τεταπεινωμένα, τότε δὲ ὑψωθήσεται, ἐπειδὰν συμβασιλεύῃ τῷ ἑαυτοῦ βασιλεῖ κατὰ τὸν ἀπόστολον, ὅς φησιν· ἀπαρχὴ γὰρ Χριστός, εἶτα οἱ τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ, εἶτα τὸ τέλος, ὅταν παραδιδῷ τὴν βασιλείαν τῷ θεῷ καὶ πατρί, ὅταν καταργήσῃ πᾶσαν ἐξουσίαν καὶ δύναμιν , ὅτε καὶ πίονται οἱ δίκαιοι ποτήριον ζωῆς ἀθανάτου, ὅπερ αὐτοῖς ἐπήγγελται εἰπών· ἕως ἂν πίω αὐτὸ καινὸν μεθ’ ὑμῶν ἐν", + "candidate_score": 0.61649, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_82", + "bdc_text": "er war Kaplan , 1518 Chorherr von St . Niklaus , 1521 Prokurator des Klerus .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1301", + "psc_text": "καὶ μελῳδία λόγῳ ἀκοαῖς παραδίδοται. διό φησιν· λάβετε ᾠδὴν καὶ μελῳδίαν , κατὰ τὸν Ἀκύλαν καὶ τὸν Σύμμαχον. ταῦτα δὲ λαμβάνοντες ὑμεῖς ἀντίδοτε ψαλτήριον τερπνὸν μετὰ κιθάρας ἢ λύραν ἡδεῖαν μετὰ νάβλης . τύμπανον δὲ ὄργανόν ἐστιν ἐκ δορᾶς σωματικῆς κατεσκευασμένον, καὶ τὸ ψαλτήριον κιθάρας εἶδος ὧδέ πη διὰ χορδῶν κατηρτισμένον, δι’ ὧν τὸ σῶμα τὸ ἡμέτερον ᾐνίξατο. βούλεται τοίνυν αὐτοῖς ἔργοις καὶ πράξεσι τὰ διὰ τῶν λόγων παραγγέλματα ἀποπληροῦν. Καὶ ταῦτα πράττειν ὁ λόγος τοῖς ἐν ταῖς ἐκκλησίαις ��οῦ θεοῦ καθ’ ὅλης τῆς οἰκουμένης συγκροτουμένοις προστάττει. διὸ εἰς τὸ τέλος καὶ ὑπὲρ τῶν ληνῶν προγέγραπται τὰ λελεγμένα· ληνοὺς γὰρ μηδὲ ἄλλο τι νόμιζε λέγεσθαι ἢ τὰς ἐκκλησίας τοῦ θεοῦ, ἐν αἷς συγκροτούμενοι καὶ τοὺς ἑαυτῶν καρποὺς κατὰ τὸ αὐτὸ συμβαλλόμενοι μίαν κρᾶσιν ποιούμεθα εἰς δόξαν καὶ εὐφροσύνην τοῦ λόγου τοῦ θεοῦ. Θαυμάσαι δὲ ἔστιν, ὅπως ὁ μὲν πρὸ τούτου ψαλμὸς ἐμπυρισμὸν ἐδήλου καὶ παντελῆ ἐρημίαν καὶ ἀφανισμὸν τῆς ἐξ", + "candidate_score": 0.614719, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_82", + "bdc_text": "er war Kaplan , 1518 Chorherr von St . Niklaus , 1521 Prokurator des Klerus .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1090", + "psc_text": "γῆς· οὐκέτι γὰρ κρᾶμα, ἀλλὰ τὸ ἔσχατον καὶ θολερὸν τοῖς τὰ μεγάλα ἡμαρτηκόσιν ἀποκείσεσθαι. διὸ κατὰ τὸν Σύμμαχον εἴρηται· πλὴν τὰς τρυγίας ἐκ στραγγιοῦσι πίνοντες οἱ φαῦλοι τῆς γῆς. Ἐγὼ δὲ ἀπαγγελῶ εἰς τὸν αἰῶνα, ψαλῶ τῷ θεῷ Ἰακώβ· καὶ πάντα τὰ κέρατα τῶν ἁμαρτωλῶν συγκλάσω, καὶ ὑψωθήσεται τὸ κέρας τοῦ δικαίου. Τὰ μὲν προλεχθέντα πάντα εἶπα τοῖς παρανομοῦσιν καὶ διεστειλάμην ἅπασι μαρτυράμενος. ἐγὼ δέ, ὁ ἀνωτέρω εἰπών· διηγήσομαι τὰ θαυμάσιά σου, ὅταν λάβω καιρόν, καὶ πάλιν φήσας· ἐγὼ εὐθύτητας κρινῶ, καὶ αὖθις εἰπών· ἐγὼ ἐστερέωσα τοὺς στύλους αὐτῆς, μετὰ τὸ κηρῦξαι καὶ μαρτύρασθαι τὰ προλεχθέντα τοῖς ἁμαρτωλοῖς καὶ μετὰ τὸ διδάξαι τὸν περὶ τῆς κρίσεως λόγον τοὺς πάντας, τί πράξω; εἰς τὸν αἰῶνα ψαλῶ τῷ θεῷ Ἰακώβ· οἶδα γὰρ ἐμαυτοῦ πατέρα τὸν γενόμενον τοῦ θεοφιλοῦς θεόν, κἀκείνῳ ψαλῶ κἀκείνῳ ἀπαγγελῶ τὰ ἐμαυτοῦ κατορθώματα. Εἶθ’ οὕτως λαβὼν παρὰ τοῦ πατρὸς τὴν τοῦ κρίνειν ἐξουσίαν πάντα τὰ κέρατα τῶν ἁμαρτωλῶν συγκλάσω·", + "candidate_score": 0.614717, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_7", + "bdc_text": "Quare si etiam lapillum vilissimum ad me miseris , eo gratior chariorque mihi erit , quod sciam ab amicorum optimo maximoque hunc accepisse .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1927", + "psc_text": "ἐχθρόν, ἃ συντείνει πρὸς φιλοποίησιν· σπεύδει γοὖν ὅση δύναμις αὐτῷ τὸν ὑπερήφανον εἰς ἀτυφίαν προτρέψασθαι καὶ τὸν ἄπληστον τῇ καρδίᾳ ὀλιγοδείαν καὶ τὸ ἀρκεῖσθαι τοῖς παροῦσιν. Ἀλλ’ οὐχ ὁμοτράπεζος αὐτῶν ἔσται ἀκμὴν οὖσι τοιούτοις· μέγιστον γὰρ πρόσκομμα τοῖς ἀσθενέσι καὶ τοῖς ἔτι καταδέεσιν οὖσιν ἐν τῷ χριστιανισμῷ φέρει, ὅταν ὁ ὑπεραναβεβηκὼς ἐν τῷ χριστιανισμῷ συνδιατρίβη ἢ συνευωχεῖται φαύλοις. νομίσαντες γὰρ οἱ ἐπιπολαιότεροι ἀδιάφορον τὸ πράγμα, οὐ παραιτήσονται συνεῖναι κακοῖς, ἐξ οὗ συμβήσεται αὐτοὺς βλαβῆναι. Ἀλλὰ καὶ ὁ δοκῶν τέλειος εἶναι, κακὴν ὑπόνοιαν παράσχη ὁρῶμενος συνεσθίων φαύλοις ὡς καὶ αὐτὸς συνεσθίων καὶ ἡδόμενος ἐπ’ αὐτοῖς. Ταῦτα μὲν ὡς πρὸς λέξιν. ἐπειδὴ δέ ἐστὶ καὶ πνευματικῶς τρέφεσθαι μεταλαμβάνοντα τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων· ἐντρεφόμενος γάρ, φησίν, τοῖς λόγοις τῆς ἀληθείας τὸ συνεσθίειν, τὸ συμφαγεῖν λόγων μυστικῶν ἐστι μεταδοῦναι· ἀλλ’ οὐ πᾶσι μεταδιδόναι δεῖ σῶν σεμνῶν καὶ θείων μαθημάτων, ἀλλ’ ἢ μόνοις τοῖς ἀγαθοῖς συνεσθίειν δεῖ, ἀλλ’ οὐ βασκάνῳ, τουτέστι φαύλῳ καὶ φθονερῷ ἀνδρί·", + "candidate_score": 0.61381, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_56", + "bdc_text": "Mitteilungen der Gesellschaft für deutsche Erziehungs- und Schulgeschichte , Jg. 11 , Berlin 1901 , S. 173-175 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex2_window_1166", + "psc_text": "ἐξ ἐθνῶν ὡς μὴ ἐπισταμένοις ἀπαγγελοῦσιν διδάσκοντες ἡμᾶς τὰ τοῖς παλαιοῖς συμβεβηκότα· ἃ δὴ κατὰ διαδοχὴν ἐκ πατέρων ἠκούσθη τοῖς παισὶν καὶ πάλιν ἐξ ἐκείνων εἰς τοὺς μεταγενεστέρους ἐλήλυθεν ἐκ τούτων τε αὖθις εἰς παῖδας παίδων τῇ μνήμῃ παρεδόθη. διὸ λέλεκται· οὐκ ἐκρύβη ἀπὸ τῶν τέκνων αὐτῶν εἰς γενεὰν ἑτέραν, ἀπαγγέλλοντες τὰς αἰνέσεις τοῦ κυρίου καὶ τὰς δυναστείας αὐτοῦ καὶ τὰ θαυμάσια αὐτοῦ, ἃ ἐποίησεν. Καὶ ἀνέστησεν μαρτύριον ἐν Ἰακὼβ καὶ νόμον ἔθετο ἐν Ἰσραήλ· ὅσα ἐνετείλατο τοῖς πατράσιν ἡμῶν τοῦ γνωρίσαι αὐτὰ τοῖς υἱοῖς αὐτῶν, ὅπως ἂν γνῷ γενεὰ ἑτέρα, υἱοὶ τεχθησόμενοι, καὶ ἀναστήσονται καὶ ἀπαγγελοῦσιν αὐτὰ τοῖς υἱοῖς αὐτῶν, ἵνα θῶνται ἐπὶ τὸν θεὸν τὴν ἐλπίδα αὐτῶν καὶ μὴ ἐπιλάθωνται τῶν ἔργων τοῦ θεοῦ καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ἐκζητήσουσιν, ἵνα μὴ γένωνται ὡς οἱ πατέρες αὐτῶν γενεὰ σκολιὰ καὶ παραπικραίνουσα, γενεά, ἥτις οὐ κατηύθυνεν τὴν καρδίαν αὐτῆς καὶ οὐκ ἐπιστώθη μετὰ τοῦ θεοῦ τὸ πνεῦμα αὐτῆς. Πολλὰ μέν", + "candidate_score": 0.601445, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 7, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1", + "max_score": 0.703371, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_41_43", + "bdc_text": "Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat . Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_126", + "psc_text": "sed in rebus, de quibus loqui uoluit, nondum sicut oportet instructum; quod si ei fuerit domino donante eonlatumconlatum, poterit esse utilis pluribus. habet enim non minimum faeultatisfacultatis, qua possit explicare atque ornare quae sentit, si prius det operam recta sentire. ualde quippe sunt noxia praua diserta, quia hominibus minus eruditis eo quod diserta sunt uidentur et uera. quomodo autem eosdem libros ipse acceperis nescio; uerum tamen, si uerum est quod audiui, dieerisdiceris eis recitatis ita exiluisse laetitia, ut caput iuuenis illius senex et laieilaici presbyter osculatus didieissedidicisse te quod ignorabusignorabas gratias egeris. ubi quidem non inprobo humilitatem tuam, immo uero etiam laudo, quod honorasti doctorem tuum nec hominem, sed ipsam quae tibi per illum loqui dignata est ueritatem, si tamen potueris demonstrare, quid per illum ueritatis acceperis. uellem itaque rescriptis tuis quid te docuerit me doceres. absit enim, ut erubescam a presbytero discere, si a laico tu non erubuisti praedicanda", + "candidate_score": 0.703371, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_41_43", + "bdc_text": "Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat . Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_127", + "psc_text": "etiam laudo, quod honorasti doctorem tuum nec hominem, sed ipsam quae tibi per illum loqui dignata est ueritatem, si tamen potueris demonstrare, quid per illum ueritatis acceperis. uellem itaque rescriptis tuis quid te docuerit me doceres. absit enim, ut erubescam a presbytero discere, si a laico tu non erubuisti praedicanda et imitanda humilitate, si uera didieistididicisti. § 2 Proinde. frater dileetissimedilectissime, quid ab eo didiceris nosse cupio, ut, si iam id sciebam, gratuler pro te, si autem nesciebam, discam per te. itane tu ignorabusignorabas duo quaedam esse animam et 2comprbo ABCEG compbro D agustinus A 3 eps A, om.DE 5 sanctitatem tuam d 7 relioseque A sollicite C dilectis C 8 ad sufficientiam usque BG 10 ei om. A fierit Cm7 13 recte E 14 et praua G minus om. A 15 sint b 16 est om. G 17 exsiluisse A,Fa.e. 18 quo A etgratiasG 19 uere C 20 honorastis", + "candidate_score": 0.686917, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_74", + "bdc_text": "Quando licebit beneficium hoc compensare , quo animum meum abunde saginasti ?", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_162", + "psc_text": "animam uel spiritum, quod creditur conferri per baptismum? merito ergo per carnem priscam reparat habitudinem, quam uisa fuerat paulisper amisisse per carnem, ut per eam incipiat renasci, per quam meruerat inquinari. uide in his uerbis quantum iste tuus doctor crraueriterrauerit! dixit 'aniraam per earnemcarnem reparare statum, per quam perdiderat ineritummeritum': habuit ergo anima aliquem statum et aliquod meritum bonum ante carnem, quod uult eam reparare per carnem, quando caro lauacro regenerationis abluitur; uixerat itaque alicubi ante carnem in statu et merito bono, quem statum et quod meritum perdidit, cum uenisset in carnem. dixit 'eam per carnem reparare habitudinem priscam, quam uisa fuerat paulisper amisisse pcr carnem': habuit ergo ante carnem habitudinem antiquam — hoc est enim 'priscam' — et ista qualis esse potuit nisi beata atque laudabilis habitudo? quam reparari per sacramentum baptismatis asseuerat, cum eam nolit ex illa originem trahere per propaginem, quam eonstatconstat in paradiso aliquando fuisse felicem.", + "candidate_score": 0.686659, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_41_43", + "bdc_text": "Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat . Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_349", + "psc_text": "fuimus, sed propter quod erimus sit necessaria, multo est utique molestius nescire quid oremus quam quemadmodum exorti fuerimus. sed ueniat tibi in mentem, ubi hoc legeris, uel relegendo recole et noli in me huius conuicii lapidem iacere, ne ad quem non uis perueniat. ille ipse quippe doctor gentium apostolus dixit: quid enim oremus, sicut oportet, nescimus, quod non tantum uerbo docuit, sed suo quoque demonstrauit exemplo. nam contra utilitatem et salutis suae perfectionem nesciens orabat, ut discederet ab eo stimulus carnis, quem sibi datum dixit, ne magnitudine reuelationum suarum extolleretur. et quia eum dominus diligebat, non fecit quod ignoranter petebat, sed tamen ubi ait: quid enim oremus, sicut oportet, nescimus, mox adiunxit: sed ipse spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus. qui autem scrutaturcorda, scit quid spiritus sapiat, quia secundum deum interpellat pro sanctis, id est 'interpellare sanctos facit', ille utique spiritus, quem deus misit in corda nostra clamantem: abbapateretinquo clamamus: abba, pater;", + "candidate_score": 0.682857, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_45_47", + "bdc_text": "Zu ihrem gespannten Verhältnis s. Kirchhofer , Haller 210-212 ; Hundeshagen 62-64 . ali simultatem , de me sentias nihil simultatis et invidię esse erga ullum mortalium .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_403", + "psc_text": "sibi uidetur intrare, et arbor uera lignumque uenim corpus habens, sub qua sibi uidetur iacere, et aqua uera, quam sibi uidetur haurire, et omnia in quibus quasi corporibus uersatur corpora erunt, si et ipsa corpus cstest, quae simili imagine inter cuncta illa uersatur. § 26 De conscriptis uisionibus martyrum dicendum tibi est aliquid, quoniam tu etiam inde testimonium adhibendum putasti. nempe sancta Perpetua uisa sibi est in somnis cum quodam Aegyptio in uirum conuersa luctari. quis autem dubitet in illa similitudine corporis animam eius fuisse, non corpus, quod utique in suo femineo sexu manens sopitis sensibus iacebat in stratis, quando anima eius in illa uirilis corporis similitudine luctabatur? quid hic dicis? uerumne craterat corpus illa uiri similitudo an non erat corpus, quamuis haberet similitudinem corporis? elige quid uelis. si corpus erat, cur non seruabat uaginae suae formam? neque enim in illius 3 Vine. Victor 18 cf. Acta martyrum cd. Th.", + "candidate_score": 0.672226, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_74", + "bdc_text": "Quando licebit beneficium hoc compensare , quo animum meum abunde saginasti ?", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_252", + "psc_text": "ut enim omittam in eo quod dixisti: merito ergo per carnem priscam reparat habitudinem, quam uisa fuerat paulisper amisissvamisisse per carnem, ut per eam incipiat renaseirenasci, per quam meruerat inquinari, tam in proximo te ipsum tibi ipsi exstitisse contrarium, ut homo qui paulo ante dixeras animam per carnem reparare statum per quam perdiderat meritum — ubi nullo modo potest nisi bonum meritum intellegi, quod uis utique per carnem in baptismate reparari —, rursus eam diceres inquir.ari meruisse per carnem — ubi iam non potest bonum, sed malum meritum intellegi —, ut ergo id omittam, prorsus uel bonum uel malum mentummeritum credere habuisse animam ante carnem catholicum non est. § 11 Noli credere nec dicere nec docere, 'quod anima meruerit esse peccatrix ante omne peceatumpeccatum', si uis esse catholicus. ualde enim malum meritum est meruisse fieri peecatrieempeccatricem. et utique tam malum meritum nullo modo habere potuit ante omne peccatum, praesertim priusquam", + "candidate_score": 0.668132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_19_21", + "bdc_text": "Franciscus Franz Kolb. et ego linguarum dono caremus . Ille senex iam est et ad internum hominem ędificandum Vgl. Eph 3 , 16 . quotidie pergit , ego vero , quemadmodum Eccius Zuinglio improperabat , «ein selbs gwachsner theologus »Johannes Eck hatte sich wiederholt abschätzig über Zwinglis theologische Ausbildung geäußert ( s .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_153", + "psc_text": "E 6 A 24 doctrina EG hominis Cb annos BCFGb ammiros E 25 quae-quod om.BCFGb in contionccontione quod scripsit, notos atque ignotos, doctos atqucatque indoctos recitaturus inuitet. seniores cum iunioribus conuenite, quod nesciebatis discite, quod numquam audieratis audite. ecce isto docente non aliunde quod aliquo modo cstest nec ex eo quod omnino non cstest deus flatum creat, sed ex eo quod ipse est, cum sit incorporeus, corpus sufflat. naturam ergo suam, antequam mutetur in peccati corpore, ipse mutat in corpus. an dicit, quod ex natura sua non mutat aliquid, cum flatum facit? non ergo cum de se ipso facit; non enim aliud est ipse, aliud natura eius. quis hoc insanissimus opinetur? quodsi dicit ita deum de sua natura facere flatum, ut ipse integer maneat, non inde quaestio est, sed utrum quod non aliunde ncc de nihilo, sed de illo est, non hoc sit quod ille, id est eiusdem naturae et", + "candidate_score": 0.666458, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_45_47", + "bdc_text": "Zu ihrem gespannten Verhältnis s. Kirchhofer , Haller 210-212 ; Hundeshagen 62-64 . ali simultatem , de me sentias nihil simultatis et invidię esse erga ullum mortalium .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_418", + "psc_text": "esset E, om.l 23 se om.1 uidere A tiidet E 24 a uoee cum inc. c. XIX b 26 troncatus C 27 sensit Aebd corparis H (ris 8.1. m1) ueritatem, sed similitudinem gerere ? gaudium uero eius sinesiue tristitia, delectatio uel offensio, sinesiue sit in corporibus siue in corporum similitudinibus, uera est. tu ipse nonne dixisti uereque dixisti 'alimenta et uestimenta non esse animae, sed corpori neeessarianecessaria'? cur ergo aquae stillam desiderauit apud infcrosdiues? cur'Samuhcl sanctus post mortem', ut ipse quoque commemorasti, 'solito indumento uestitus apparnitapparuit'? numquid ille ruinas animae sicut carnis per umoris alimentum reficcrereficere cupiebat? numquid iste de corpore uestitus exierat? sed in illo uera erat molestia, qua cruciabatur anima, non tamen uerum corpus, cui quaereret alimenta, et iste sic potuit apparere ucstitusuestitus, ut non corpus esset, sed similitudinem corporis haberet et anima et habitus. neque enim se anima sicut in membra corporis ita et in uestimenta porrigit", + "candidate_score": 0.652441, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_20_22", + "bdc_text": "Ille senex iam est et ad internum hominem ędificandum Vgl. Eph 3 , 16 . quotidie pergit , ego vero , quemadmodum Eccius Zuinglio improperabat , «ein selbs gwachsner theologus »Johannes Eck hatte sich wiederholt abschätzig über Zwinglis theologische Ausbildung geäußert ( s . Fritz Büsser , Das katholische Zwinglibild .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_153", + "psc_text": "E 6 A 24 doctrina EG hominis Cb annos BCFGb ammiros E 25 quae-quod om.BCFGb in contionccontione quod scripsit, notos atque ignotos, doctos atqucatque indoctos recitaturus inuitet. seniores cum iunioribus conuenite, quod nesciebatis discite, quod numquam audieratis audite. ecce isto docente non aliunde quod aliquo modo cstest nec ex eo quod omnino non cstest deus flatum creat, sed ex eo quod ipse est, cum sit incorporeus, corpus sufflat. naturam ergo suam, antequam mutetur in peccati corpore, ipse mutat in corpus. an dicit, quod ex natura sua non mutat aliquid, cum flatum facit? non ergo cum de se ipso facit; non enim aliud est ipse, aliud natura eius. quis hoc insanissimus opinetur? quodsi dicit ita deum de sua natura facere flatum, ut ipse integer maneat, non inde quaestio est, sed utrum quod non aliunde ncc de nihilo, sed de illo est, non hoc sit quod ille, id est eiusdem naturae et", + "candidate_score": 0.652268, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_45_47", + "bdc_text": "Zu ihrem gespannten Verhältnis s. Kirchhofer , Haller 210-212 ; Hundeshagen 62-64 . ali simultatem , de me sentias nihil simultatis et invidię esse erga ullum mortalium .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_407", + "psc_text": "sentiretur, iamne tandem uides quemadmodum fieri possit, ut sit in anima similitudo quaedam corporis nec ipsa sit corpus? § 27 Quid si tale aliquid apud inferos geritur et in ciseis se non corporibus, sed corporum similitudinibus animae agnoscunt? cum enim tristia patimur quamuis in somnis, etsi membrorum corporeorum sit illa similitudo, non membra corporea, non est tamen poenae similitudo, sed poena; sic etiam ubi laeta sentiuntur. sed quoniam sancta Perpetua nondum erat mortua, non uis hinc tibi fortasse praescribi, cum ualde ad rem pertineat, cuius esse naturae existimes illas similitudines corporum quas habemus in somnis. et tota ista causa finita sit, si eas et similes corporibus et non esse corpora confiteris. uerum tamen Dinocratcs frater eius mortuus erat; hunc uidit cum illo uulnere quod uiuus habuit et unde est perductus ad mortem. ubi est quod tantis conatibus laborasti, cum ageres de praecisione membrorum, ne simul concidi anima putarctur? ccce uulnus", + "candidate_score": 0.649311, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_2_4", + "bdc_text": "Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 . totaque vita . Adulatores et minus syncęros fratres etiam multos novi pluresque indies experior .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_111", + "psc_text": "esse de anima uiri, quia non est dictum: 'anima de anima mea', sed: carodecaro carnemoa, quemadmodum argumentantur Apollinaristae uel quicumque sunt alii aduersus animam domini, quam propterea negant, quia scriptum legunt: uerbum caro factum est. 'si enim et anima', inquiunt, 'ibi esset, debuit dici: uerbuinuerbum homo factum est'. sed istis propterea dicitur carnis nomine solere scripturam totum hominem nuncupare — sieuti est: et uidebit omnis caro salut a r e d e i; non enim caro sine anima uidere aliquid potest —, quia plurimis aliis sanctarum scripturarum locis non solam carnem, ucrum etiam animam humanam, id cstest rationalem, inesse homini Christo sine ulla ambiguitate monstratur. unde et isti, a (juibusquibus animarum propago defenditur, possent accipere a parte totum esse dictum: os de ossibossibus us mis et caro de carne mea, ut illic intellegeretur et anima, queniadmodum uerbum carnem factum non sine anima accipimus, si, quemadmodum alia testimonia docent habere humanam", + "candidate_score": 0.646281, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42_44", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti . Quod vero times inter nos Zwischen Haller und Megander .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_356", + "psc_text": "22 te Om.H te posse E fortasse E excstimas C 23 difinitani E cuncterisE (ris in mg. add.) primus ABC 24 ipsa H humana II unianae B 25 qualitate (inmg. 1 uolūtate)b atque disserere om. B 26 difret B difert E a pecore JIbd distamus iam hoc scire debemus? sicut enim nihil mihi legis, ut me uiuere sciam — habet enim natura mea, ut hoc nescire non possim — ita, si et illud scire naturae est, cur mihi de hac re profers quibus credam testimonia scripturantmscripturarum? numquid soli distant pecore qui eas legunt ? nonne ita creati sumus, ut distemus pecoribus et antequam ad aliquas litteras peruenire possimus ? quid est, quaeso, quod tantum naturae nostrae arrogas, ut co ipso quo distat a pecore iam norit de origine animarum disquirere atque disserere, et rursus eam sic facis huius cognitionis expertem, ut hoc scire humanitus nequeat, nisi diuinis testibus credat? §", + "candidate_score": 0.642787, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42_44", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti . Quod vero times inter nos Zwischen Haller und Megander .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_126", + "psc_text": "sed in rebus, de quibus loqui uoluit, nondum sicut oportet instructum; quod si ei fuerit domino donante eonlatumconlatum, poterit esse utilis pluribus. habet enim non minimum faeultatisfacultatis, qua possit explicare atque ornare quae sentit, si prius det operam recta sentire. ualde quippe sunt noxia praua diserta, quia hominibus minus eruditis eo quod diserta sunt uidentur et uera. quomodo autem eosdem libros ipse acceperis nescio; uerum tamen, si uerum est quod audiui, dieerisdiceris eis recitatis ita exiluisse laetitia, ut caput iuuenis illius senex et laieilaici presbyter osculatus didieissedidicisse te quod ignorabusignorabas gratias egeris. ubi quidem non inprobo humilitatem tuam, immo uero etiam laudo, quod honorasti doctorem tuum nec hominem, sed ipsam quae tibi per illum loqui dignata est ueritatem, si tamen potueris demonstrare, quid per illum ueritatis acceperis. uellem itaque rescriptis tuis quid te docuerit me doceres. absit enim, ut erubescam a presbytero discere, si a laico tu non erubuisti praedicanda", + "candidate_score": 0.641451, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42_44", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti . Quod vero times inter nos Zwischen Haller und Megander .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_319", + "psc_text": "de duobusC uel de] nalde Hml 21 hoc nosse s. l.1 22 enim om. I ex] de I 23 neq. si eris .1 nec D 21 dominus om. A 26 alico C dicto C doctore 1 27 anhelatus AC anhelatur B anhelatur I quisque non recolit et putas hominem nisi deo docente posse cognoscere, unde in matris utero uiuere coeperit, praes-ertim si usque adeo illum adhuc lateat humana natura, ut non solum quid intus habeat uerum etiam quid ad eam forinsecus accedat ignoret ? itane, dilectissime, tu me docebis aut quemquam, unde homines nascentes animentur, qui nesciebusnesciebas adhuc usque unde uiuentes sic alantur, ut illo alimento paululum subtracto continuo nxorianturmoriantur? tu me docebis aut quemquam, unde homines animentur, qui nesciebusnesciebas adhuc usque unde ntresutres, quando inflantur, inplcantur? utinam quemadmodum nescis unde origo sit animarum, sic ego saltem scirem utrum mihi in hac uita sciendum esset! si enim ex illis est", + "candidate_score": 0.641154, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42_44", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti . Quod vero times inter nos Zwischen Haller und Megander .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_127", + "psc_text": "etiam laudo, quod honorasti doctorem tuum nec hominem, sed ipsam quae tibi per illum loqui dignata est ueritatem, si tamen potueris demonstrare, quid per illum ueritatis acceperis. uellem itaque rescriptis tuis quid te docuerit me doceres. absit enim, ut erubescam a presbytero discere, si a laico tu non erubuisti praedicanda et imitanda humilitate, si uera didieistididicisti. § 2 Proinde. frater dileetissimedilectissime, quid ab eo didiceris nosse cupio, ut, si iam id sciebam, gratuler pro te, si autem nesciebam, discam per te. itane tu ignorabusignorabas duo quaedam esse animam et 2comprbo ABCEG compbro D agustinus A 3 eps A, om.DE 5 sanctitatem tuam d 7 relioseque A sollicite C dilectis C 8 ad sufficientiam usque BG 10 ei om. A fierit Cm7 13 recte E 14 et praua G minus om. A 15 sint b 16 est om. G 17 exsiluisse A,Fa.e. 18 quo A etgratiasG 19 uere C 20 honorastis", + "candidate_score": 0.639493, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_41", + "bdc_text": "Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_126", + "psc_text": "sed in rebus, de quibus loqui uoluit, nondum sicut oportet instructum; quod si ei fuerit domino donante eonlatumconlatum, poterit esse utilis pluribus. habet enim non minimum faeultatisfacultatis, qua possit explicare atque ornare quae sentit, si prius det operam recta sentire. ualde quippe sunt noxia praua diserta, quia hominibus minus eruditis eo quod diserta sunt uidentur et uera. quomodo autem eosdem libros ipse acceperis nescio; uerum tamen, si uerum est quod audiui, dieerisdiceris eis recitatis ita exiluisse laetitia, ut caput iuuenis illius senex et laieilaici presbyter osculatus didieissedidicisse te quod ignorabusignorabas gratias egeris. ubi quidem non inprobo humilitatem tuam, immo uero etiam laudo, quod honorasti doctorem tuum nec hominem, sed ipsam quae tibi per illum loqui dignata est ueritatem, si tamen potueris demonstrare, quid per illum ueritatis acceperis. uellem itaque rescriptis tuis quid te docuerit me doceres. absit enim, ut erubescam a presbytero discere, si a laico tu non erubuisti praedicanda", + "candidate_score": 0.634425, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_32", + "bdc_text": "Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_145", + "psc_text": "si autem uerum est illa humilitate homini egisse te gratias, gaudeo quidem, si te illud non docuit, quod superius f.) quam sit detestandum eauendumque monstraui, et non reprehendo, quod gratus fueris tanta humilitate doctori, si aliquid aliud disputante illo uerum atque utile didicisti; sed hoc quid sit inquiro. an forte animam non spiritum esse, sed corpus ? non quidem magnum doctrinae christianaeChristianae arbitror esse detrimentum ista nescire et, si de corpommcorporum generibus subtiliter disputetur, hoc maiore difficultate quam utilitate perdiscitur. si autem dominus uoluerit, ut ad illum ipsum iuuenem scribam, sicut desidero, ibi sciet fortasse dilectio tua etiam hoc quam notinon te docuerit, si tamen id te ab illo didicisse laetaris. sed ne quid forte aliud sit, quod constat esse utile et ad fidem necessariam pertinere, peto rescribere non graueris. § 8 Nam illud, quod rectissime et ualde salubriter credit iudicari animas, cum de corporibus exierint, antequam ueniant ad illud", + "candidate_score": 0.631918, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_356", + "psc_text": "22 te Om.H te posse E fortasse E excstimas C 23 difinitani E cuncterisE (ris in mg. add.) primus ABC 24 ipsa H humana II unianae B 25 qualitate (inmg. 1 uolūtate)b atque disserere om. B 26 difret B difert E a pecore JIbd distamus iam hoc scire debemus? sicut enim nihil mihi legis, ut me uiuere sciam — habet enim natura mea, ut hoc nescire non possim — ita, si et illud scire naturae est, cur mihi de hac re profers quibus credam testimonia scripturantmscripturarum? numquid soli distant pecore qui eas legunt ? nonne ita creati sumus, ut distemus pecoribus et antequam ad aliquas litteras peruenire possimus ? quid est, quaeso, quod tantum naturae nostrae arrogas, ut co ipso quo distat a pecore iam norit de origine animarum disquirere atque disserere, et rursus eam sic facis huius cognitionis expertem, ut hoc scire humanitus nequeat, nisi diuinis testibus credat? §", + "candidate_score": 0.631488, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42_44", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti . Quod vero times inter nos Zwischen Haller und Megander .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_323", + "psc_text": "iam DCEITb tu iam om. II etiam] autem C 22 ut om.A estimare Hml 24 hoc om.H 25 naturA C 26 uero non I animo H 28 ipsum II LX. August. VIII pars I. Vrba et Zycha. 25 corporis inquisiuit et quicquid ex eis digcerediscere potuit per oculos eorporiscorporis didieitdidicit. et certe ibi erat, etiam quando illa nesciebat. et cum uiscera intrinsecus nostra non possint sine anima uiuere, facilius ea potuit anima uiuifieareuiuificare quam nosse. an forte ad eius cognitionem altius illa est corpus eius quam ipsa et ideo si uelit inquirere atque disserere, quando semen hominis conuertatur in sanguinem quando in solidam carnem, quando ossa durari quando incipiant medullari, quot sint genera nenarumuenarum atque neruorum, quibus discurgibusdiscursibus et anfractibus uniuersum corpus illae inrigent illi alligent, utrum in neruis deputanda sit cutis utrum in ossibus dentes — distant enim, quod medulla carent — et quid ab utrisque differant ungues, quoniam", + "candidate_score": 0.630565, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_155", + "bdc_text": "Te non pęniteat tuum in hac re iudicium indicare .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_208", + "psc_text": "sentit, magnae profoetoprofecto spei aniimimanimum gerit. item in fine libri secundi: nec putes, inquit, ad inuidium tuam forsitan reuocandum, cum in tua dictorum meorum cmstituamconstituam potestate iudiciumindicium. ac ne forte cuiusquam curiosi lectoris obtutus inter inlitas librasfibras elementorum uestigia remanentia sollicitent et offendant, contextam paginae seriem pollice seuero discerpe meque huius censionis experte puni atramenta quae indigna eloquia sÎgnauerunt, ne hac occasione et tuum erga me iudiciumindicium, quo mihi uehementer indulges, et meae quae latebant ineptiae rideantur. § 23 Isto igitur cum ille suos libros et initio praemuniuerit et termino communiuerit atque tuis humorishumeris inposuerit onus religiosum correctionis et emondationisemendationis suae, hoc apud te inueniat quod petiuit, ut emendes eum iustus in misericordia et arguas cum ; oleum autem peccatoris, quo inpinguetur caput eius, absit a manibus atque 4.5 Vine. Victor 13 Vinc. Victor 24 cf. Ps. 140, 5 1 alt. absit om.E 2 didicisse] aid. te AE 3 libri", + "candidate_score": 0.628981, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42_44", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti . Quod vero times inter nos Zwischen Haller und Megander .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_347", + "psc_text": "origine oblitus sum, pecoribus comparas, cum audias eundem apostolum diccntemdicentem: quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus sccundumsecundum i 9 Ps. 138, 6 13 cf. II Cor. 12, 2—4 23 Rom. 8, 26 28 Phil. 3, 13. 14 2 uerunt A 3 pretinet A 4 comparamur E praeterita. in A õ datam esse Ebd 6 metunitio dignum A 7 nostrae om.E 8 ad deum in mg. I 9 scientua ex me A 10 ad eam E 11 nisi om. D se omll inphensibilis x1 csset] s set A scientia dei E 12 conieiebat in textu ras. inmg. add. I rο̄cineb t E quando quidem—ualebat om.H 14 quue A 15 nescisse E 16 pertimiscit Hml in—esse om.B 18 ipsa A Paulus om.EH 19 ecce] Eae A 20 ipsa B nouerat C 21 ltoc cultarū A 22 Tantū Hminetur A 25 maxinta II maximae I intentiii A sunto om.E 27", + "candidate_score": 0.628125, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42_44", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti . Quod vero times inter nos Zwischen Haller und Megander .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_352", + "psc_text": "sapientia B 22 pro sanctis interpellat B inter- pellet s. exp. postulati 24 et—pater om.CDT 25 clamanus A utrumque enim dictum et misisse deum spiritum suum in corda nostra clamantem abba pater et accepisse nos spiritum in quo clamamus abba pater T est om.ABCITbd accepisse nos spiritum camantemclamantem: abba, pater et accepisse nos spiiitum, in quo clamamus: abba, pater, ut exponeretur quomodo dixit 'clamantem', hoc est 'clantare facientem', ut ipso faciente clamemus. doceat ergo et hoc me quando uoluerit, si hoc mihi expedire nouit, ut sciam unde secundum animaiuanimam originem ducam. sed ille hoc me doceat spiritus, qui altitudines dei scnttatur, non homo, qui spiritum nescit, unde uter inflatur. absit tamen, ut ego hinehinc te pecoribus comparem; non enimhoc quia non poteras, sed quia non aduerteras nesciebusnesciebas. § 14 Verum tu fortasse, quamuis altiora sint, quae de animarum origine requiruntur quam est unde ducimus et rcddimusreddimus flatum, tamen eadem altiora", + "candidate_score": 0.625811, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_47", + "bdc_text": "ali simultatem , de me sentias nihil simultatis et invidię esse erga ullum mortalium .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_407", + "psc_text": "sentiretur, iamne tandem uides quemadmodum fieri possit, ut sit in anima similitudo quaedam corporis nec ipsa sit corpus? § 27 Quid si tale aliquid apud inferos geritur et in ciseis se non corporibus, sed corporum similitudinibus animae agnoscunt? cum enim tristia patimur quamuis in somnis, etsi membrorum corporeorum sit illa similitudo, non membra corporea, non est tamen poenae similitudo, sed poena; sic etiam ubi laeta sentiuntur. sed quoniam sancta Perpetua nondum erat mortua, non uis hinc tibi fortasse praescribi, cum ualde ad rem pertineat, cuius esse naturae existimes illas similitudines corporum quas habemus in somnis. et tota ista causa finita sit, si eas et similes corporibus et non esse corpora confiteris. uerum tamen Dinocratcs frater eius mortuus erat; hunc uidit cum illo uulnere quod uiuus habuit et unde est perductus ad mortem. ubi est quod tantis conatibus laborasti, cum ageres de praecisione membrorum, ne simul concidi anima putarctur? ccce uulnus", + "candidate_score": 0.620556, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_6", + "bdc_text": "Post te de paucis hoc mihi vere persuadere possum .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_457", + "psc_text": "quod persuaserim caritati tuae; si autem 7 Sap. 4, 11 9 cf. Ioh. 14, 2 1 omne om.E 2 meruitEH regeneratione baptismatis BCEITbd 3 uenire E originalium—praedestinauit om.B peccatuCml 4 eos om. HITbd ad baptismum praedestinationi eius eripi posse et ante defungi quam (pro quam praeb. nec 1T) sqq.lTbd 5 quod om. A 6 baptizantur Cml baptizarentur E expirant BCII est om.H 7 raptus est om.A est em. H malitia mutare C 10 dixit post multas pon. b 12 baptismate xpi BCI Tb 13 a ac (exp. m2) C postmo du A beatitudine D 14 ne C cognominari (e s. ari) uincentium H 16 exestimes A existimas H 18 ad Cml 20 de parentibus] add. trahuntur T quae H deo] do A 22 debea (0 s. a) D pr. et om.ITb 23 corporeas E ipsa H 25 quod] quietos (s. 1.1 qui) I persaserim A suaserim H pcrsuaderc non potui,", + "candidate_score": 0.619156, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_319", + "psc_text": "de duobusC uel de] nalde Hml 21 hoc nosse s. l.1 22 enim om. I ex] de I 23 neq. si eris .1 nec D 21 dominus om. A 26 alico C dicto C doctore 1 27 anhelatus AC anhelatur B anhelatur I quisque non recolit et putas hominem nisi deo docente posse cognoscere, unde in matris utero uiuere coeperit, praes-ertim si usque adeo illum adhuc lateat humana natura, ut non solum quid intus habeat uerum etiam quid ad eam forinsecus accedat ignoret ? itane, dilectissime, tu me docebis aut quemquam, unde homines nascentes animentur, qui nesciebusnesciebas adhuc usque unde uiuentes sic alantur, ut illo alimento paululum subtracto continuo nxorianturmoriantur? tu me docebis aut quemquam, unde homines animentur, qui nesciebusnesciebas adhuc usque unde ntresutres, quando inflantur, inplcantur? utinam quemadmodum nescis unde origo sit animarum, sic ego saltem scirem utrum mihi in hac uita sciendum esset! si enim ex illis est", + "candidate_score": 0.616336, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_357", + "psc_text": "pecoribus et antequam ad aliquas litteras peruenire possimus ? quid est, quaeso, quod tantum naturae nostrae arrogas, ut co ipso quo distat a pecore iam norit de origine animarum disquirere atque disserere, et rursus eam sic facis huius cognitionis expertem, ut hoc scire humanitus nequeat, nisi diuinis testibus credat? § 15 Deinde et in hoc falleris. nam diuina testimonia, quae ad istam quaestionem solnendamsoluendam referre uoluisti, non id aperiunt. aliud est quod illa demonstrant, sine quo uere non possumus pie uiuere, quod scilicet animamm nostrarum deum habeamus datorem, creatorem, formatorem. sed quomodo id faciat, utrum nouas eas flando an de parentibus trahendo, non exprimunt nisi de una illa quam primo homini dedit. lege diligenter quod scripsi ad fratrem nostrum dei seruum Renatum; ibi enim quia id ostendi, non fuit necesse et hiehic scribere. nellesuelles autem me definire quod ipse definisti, ut in tales angustias contmderer, in quales ipse contrusus aduersus", + "candidate_score": 0.616033, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_6", + "bdc_text": "Post te de paucis hoc mihi vere persuadere possum .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_207", + "psc_text": "docere praesumas; alioquin longe melior inuenietur ipse quam tu, quia in exordio primi sui libri modeste atque humiliter praelocutus est dicens: cum tibi parere desidero, notam praesumtionis incurri; et paulo post: quando quidem, inquit, nec mihi ipse sim credulus ea quae dixero posse probari studeamque semper etiam propriam sententiam non tueri, si inprobabilis delegatur, et sit mihi cordi proprio damnato iudicioindicio meliora magis et quae sint ueriora sectari. nam ut est optimi propositi laudandique consilii facile ad veriora transduci, ita inprobi obstinatique iudicii est nolle citius ad tramitem rationis inflecti. haec quippe ille si ueraeiterueraciter dixit atque ut locutus est sentit, magnae profoetoprofecto spei aniimimanimum gerit. item in fine libri secundi: nec putes, inquit, ad inuidium tuam forsitan reuocandum, cum in tua dictorum meorum cmstituamconstituam potestate iudiciumindicium. ac ne forte cuiusquam curiosi lectoris obtutus inter inlitas librasfibras elementorum uestigia remanentia sollicitent et offendant, contextam paginae seriem pollice seuero discerpe meque", + "candidate_score": 0.612383, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_6", + "bdc_text": "Post te de paucis hoc mihi vere persuadere possum .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_224", + "psc_text": "ista, fili? esto potius uerus, non fictus catholicus, ne te fugiat spiritus sanctus et nihil tibi possit prodesse Yineentius. in quem se ad te fallendum transfigurauit malignissimus spiritus; eius quippe sunt illa qualibet tibi fraude persuasa. quae si ammonitus pia humilitate et catholieacatholica pace correxeris, errores fuisse iudicabuntur studiosissimi iuuenis emendari potius quam in eis remanere cupientis. si autem pro eis tibi etiam contentionem - quod absit.! — persuaserit peruicaeemperuicacem, iam tamquam heretica dogmata cum suo neeessenecesse erit auctore damnari, cura scilicet pastorali et medicinali, priusquam per incautum uulgus serpant dira contagia, cum dilectionis non ueritate, sed nomine salubris neglegitur disciplina. § 3 Si quaeris quaenam illa sint, poteris quidem legere nieamea scripta ad fratres nostros, Renatum dei senium et presbyterum 5 Sap. 1, 5 25 cf. Verg. Georg. III 468. 469 1 haereticorum A, om.l 2 iustum esse E 3 si te catholicum (om. post. si) HT te om.C", + "candidate_score": 0.612131, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_6", + "bdc_text": "Post te de paucis hoc mihi vere persuadere possum .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_283", + "psc_text": "A 23 uolareC 24 illo C 27 in om. BCDEITbd, sed cf. p. 374, 27 28 atque] et BClTb itaque E si] sed II si pusl alia. pon. E 29 oratiosior .1 sine illa dilectione H eorrige, si animum catholicum geris, id est si ucraciterueraciter praelocutus es dicens, 'quod tibi ipse credulus non sis ca probari posse quae dixeris et quod semper studeas etiam propriam sententiam non tueri, si inprobabilis detegatur, et sit tibi cordi proprio damnato iudicio meliora magis et quae sunt ueriora sectari'. modo proba, carissime, non te fallaciter ista dixisse, ut de tua indole non solum ingeniosa, uerum etiam cauta, pia, modesta gaudeat catholica ecclesia, non de contentiosa pertinacia heretica exardescat insania. nunc est, ut ostendas quanta post haec bona uerba quae tua commemoraui sinceritate pectoris dixeris, quod continuo subiecisti: nam ut est, inquis, optimi propositi laudandique consilii facile ad ueriora transduci, ita inprobi obstinatique iudicii est", + "candidate_score": 0.611011, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_155", + "bdc_text": "Te non pęniteat tuum in hac re iudicium indicare .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa033.opp-lat1_window_207", + "psc_text": "docere praesumas; alioquin longe melior inuenietur ipse quam tu, quia in exordio primi sui libri modeste atque humiliter praelocutus est dicens: cum tibi parere desidero, notam praesumtionis incurri; et paulo post: quando quidem, inquit, nec mihi ipse sim credulus ea quae dixero posse probari studeamque semper etiam propriam sententiam non tueri, si inprobabilis delegatur, et sit mihi cordi proprio damnato iudicioindicio meliora magis et quae sint ueriora sectari. nam ut est optimi propositi laudandique consilii facile ad veriora transduci, ita inprobi obstinatique iudicii est nolle citius ad tramitem rationis inflecti. haec quippe ille si ueraeiterueraciter dixit atque ut locutus est sentit, magnae profoetoprofecto spei aniimimanimum gerit. item in fine libri secundi: nec putes, inquit, ad inuidium tuam forsitan reuocandum, cum in tua dictorum meorum cmstituamconstituam potestate iudiciumindicium. ac ne forte cuiusquam curiosi lectoris obtutus inter inlitas librasfibras elementorum uestigia remanentia sollicitent et offendant, contextam paginae seriem pollice seuero discerpe meque", + "candidate_score": 0.60841, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 8, + "cf_id": "cf036", + "work_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae", + "max_score": 0.703007, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_96_98", + "bdc_text": "Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_562", + "psc_text": "Ubi primum, dilectissimi fratres, debetis agnoscere, imo vos 270 non ambigimus agnovisse, ad hoc divinitus ista permitti, ut hinc divinae gratiae virtus documento possit judicii manifestioris intelligi. Quandoquidem ipsa gratia nullatenus agnoscitur nisi detur: quae quandiu non est in homine, tandiu necesse est ut ei aut sermone repugnet, aut opere. Nam sermone repugnat gratiae Dei, qui sensum gerit fidei Christianae contrarium; repugnat autem opere, qui in moribus suis Christianae vitae non retinet institutum. Hoc quippe in homine agit gratia divinitus data, ut animus, dono fidei caritatisque percepto ( al. praecepto), et sermonem bonum proferat, et studio bonae operationis insistat. Quod fidelibus divinitus dari, beatus et ostendit et poposcit Apostolus dicens: Ipse autem Dominus noster Jesus Christus, et Deus et Pater noster, qui dilexit nos, et dedit consolationem aeternam, et spem bonam in gratia, exhortetur corda vestra, et confirmet in omni opere bono et sermone (II Thess. II, 16, 17) .", + "candidate_score": 0.703007, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_96_98", + "bdc_text": "Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_47", + "psc_text": "Noli ergo negligere gratiam quae in te est: et tu enim nosti quanto melius sit jugiter a concubitu continere, quam vel pro conjugali necessitate concumbere. Maritus qui tibi datus fuerat ad tempus, discessit in tempore: datus enim tibi fuerat, non ad patriae beatitudinem, sed ad itineris consolationem. 12. Alia quippe sunt Dei dona, quae Deus ita suis largitur fidelibus in praesenti tempore, ut eorum usus in hac tantum vita necessarius habeatur, quo futurae vitae meritum comparetur; sicut est credulitas rectam 155 fidem tenens, et operatio justitiam misericordiamque custodiens: ut fides recta non deseratur caritatis auxilio, quae in operatione cognoscitur: propter quod Apostolus eam fidem probat quae per dilectionem operatur (Galat. V, 6) . CAP. VIII. Fides et operatio misericors in hac vita necessaria sunt, in patria non erunt. --13. Recta igitur fides et misericors operatio post hanc vitam desinent, cum per speciem videbitur, quod nunc cum creditur non videtur; nec", + "candidate_score": 0.696414, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_96_98", + "bdc_text": "Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_789", + "psc_text": "fidei misericorditer donet, cum tamen eamdem gratiam fidei non infidelibus Deus misericors donet, sed illis procul dubio de quibus ad Moysen dicit: Miserebor cui misereor, et misericordiam 321 praestabo cujus miserebor (Exod. XXXIII, 19) . Gratiam igitur voluntariae donationis ostendit, sicut Dominus suis dignatus est loqui discipulis: Vobis datum est nosse mysterium regni coelorum, illis autem non est datum (Matth. XIII, 11) ; item dicit: Qui potest capere capiat (Matth. XIX, 13) . Sed ( al. sic) ut ipsam capacitatem divina doceret largitate concedi, alio loco ait: Non omnes capiunt hoc verbum, sed quibus datum est (Ibid., 11) . 64. Hi sunt ergo omnes quorum Deus miseretur, quia misericordia ipsius praeveniuntur, ut credant et gratis salvi fiant per fidem. Eorum namque credulitas non ex humana voluntate sumit initium, sed ipsi voluntati fides gratuita Dei miserantis largitate donatur. Hanc omnium discretionem, quam fidelis debet intellectus omnino servare, beatus Paulus uno Epistolae", + "candidate_score": 0.68441, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_95_97", + "bdc_text": "Grimm , Buchführer 1351f. adferet . Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_562", + "psc_text": "Ubi primum, dilectissimi fratres, debetis agnoscere, imo vos 270 non ambigimus agnovisse, ad hoc divinitus ista permitti, ut hinc divinae gratiae virtus documento possit judicii manifestioris intelligi. Quandoquidem ipsa gratia nullatenus agnoscitur nisi detur: quae quandiu non est in homine, tandiu necesse est ut ei aut sermone repugnet, aut opere. Nam sermone repugnat gratiae Dei, qui sensum gerit fidei Christianae contrarium; repugnat autem opere, qui in moribus suis Christianae vitae non retinet institutum. Hoc quippe in homine agit gratia divinitus data, ut animus, dono fidei caritatisque percepto ( al. praecepto), et sermonem bonum proferat, et studio bonae operationis insistat. Quod fidelibus divinitus dari, beatus et ostendit et poposcit Apostolus dicens: Ipse autem Dominus noster Jesus Christus, et Deus et Pater noster, qui dilexit nos, et dedit consolationem aeternam, et spem bonam in gratia, exhortetur corda vestra, et confirmet in omni opere bono et sermone (II Thess. II, 16, 17) .", + "candidate_score": 0.682079, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_161_163", + "bdc_text": "martii . Et salvus sis perpetuo cum uxoreAnna Bullinger , geb. Adlischwyler. , liberis et fratribus tibi dilectis . Pellicani laborem Gemeint ist Pellikans Kommentarwer k zum Alten Testament , s. nächste Anm.", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_54", + "psc_text": "Dei dona aestimari oporteret, non ore Salvatoris nostri laudarentur, qui se ipsos castraverunt propter regnum coelorum (Matth. XIX, 12) ; nec pro se patrem, matrem, fratres, sorores, uxorem, filios, agros, relinqui Salvator ipse cum centupla retributionis et vitae aeternae promissione juberet, dicens: Omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit (Matth. XIX, 29) . Hoc autem dicens Christus, non divortium fieri jussit, sed justa discretione, quamvis Dei munera, tamen temporalia aeternis, caduca permanentibus, parva magnis, a suis fidelibus postponenda monstravit. Non damnat bona, sed plus laudat meliora; illa non odit, sed ista plus diligit. Illorum enim sive adeptio, sive amissio, non est retributio fidei, sed probatio. CAP. XI. Fides non temporalibus, sed aeternis debet esse intenta. Vidua ne sit cogitationibus mundanis implicita. Ornatus et habitus viduarum. --21. Fides autem nostra non", + "candidate_score": 0.66567, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_95_97", + "bdc_text": "Grimm , Buchführer 1351f. adferet . Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_47", + "psc_text": "Noli ergo negligere gratiam quae in te est: et tu enim nosti quanto melius sit jugiter a concubitu continere, quam vel pro conjugali necessitate concumbere. Maritus qui tibi datus fuerat ad tempus, discessit in tempore: datus enim tibi fuerat, non ad patriae beatitudinem, sed ad itineris consolationem. 12. Alia quippe sunt Dei dona, quae Deus ita suis largitur fidelibus in praesenti tempore, ut eorum usus in hac tantum vita necessarius habeatur, quo futurae vitae meritum comparetur; sicut est credulitas rectam 155 fidem tenens, et operatio justitiam misericordiamque custodiens: ut fides recta non deseratur caritatis auxilio, quae in operatione cognoscitur: propter quod Apostolus eam fidem probat quae per dilectionem operatur (Galat. V, 6) . CAP. VIII. Fides et operatio misericors in hac vita necessaria sunt, in patria non erunt. --13. Recta igitur fides et misericors operatio post hanc vitam desinent, cum per speciem videbitur, quod nunc cum creditur non videtur; nec", + "candidate_score": 0.663577, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_160_162", + "bdc_text": "Vale. 17 . martii . Et salvus sis perpetuo cum uxoreAnna Bullinger , geb. Adlischwyler. , liberis et fratribus tibi dilectis .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_54", + "psc_text": "Dei dona aestimari oporteret, non ore Salvatoris nostri laudarentur, qui se ipsos castraverunt propter regnum coelorum (Matth. XIX, 12) ; nec pro se patrem, matrem, fratres, sorores, uxorem, filios, agros, relinqui Salvator ipse cum centupla retributionis et vitae aeternae promissione juberet, dicens: Omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit (Matth. XIX, 29) . Hoc autem dicens Christus, non divortium fieri jussit, sed justa discretione, quamvis Dei munera, tamen temporalia aeternis, caduca permanentibus, parva magnis, a suis fidelibus postponenda monstravit. Non damnat bona, sed plus laudat meliora; illa non odit, sed ista plus diligit. Illorum enim sive adeptio, sive amissio, non est retributio fidei, sed probatio. CAP. XI. Fides non temporalibus, sed aeternis debet esse intenta. Vidua ne sit cogitationibus mundanis implicita. Ornatus et habitus viduarum. --21. Fides autem nostra non", + "candidate_score": 0.652657, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_72", + "bdc_text": "Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 )", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_639", + "psc_text": "accipere Mariam conjugem tuam. Quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est (Ibid., 20) . Ex ipsa quoque factus coelestibus demonstratur eloquiis; dicit enim Apostolus: Postquam autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege (Gal. IV, 4) . Romanis etiam scribens, ut verum firmumque ponere se demonstraret fundamentum fidei, epistolae suae tale collocavit exordium: Paulus servus Jesu Christi, vocatus apostolus, segregatus in Evangelium Dei, quod ante promiserat per prophetas suos, in Scripturis sanctis de Filio suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem (Rom. I, 1, 2) . Timotheo quoque dilecto filio in fide, principaliter hujus fidei sollicita commendat affectione memoriam, dicens: Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuis ex semine David secundum Evangelium meum (II Tim. II, 8) . Ad ipsam quoque beatam virginem, futuram scilicet creatoris sui, imo omnium rerum, genitricem, Gabriel angelus hoc usus invenitur alloquio (", + "candidate_score": 0.652424, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_162", + "bdc_text": "Et salvus sis perpetuo cum uxoreAnna Bullinger , geb. Adlischwyler. , liberis et fratribus tibi dilectis .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_54", + "psc_text": "Dei dona aestimari oporteret, non ore Salvatoris nostri laudarentur, qui se ipsos castraverunt propter regnum coelorum (Matth. XIX, 12) ; nec pro se patrem, matrem, fratres, sorores, uxorem, filios, agros, relinqui Salvator ipse cum centupla retributionis et vitae aeternae promissione juberet, dicens: Omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit (Matth. XIX, 29) . Hoc autem dicens Christus, non divortium fieri jussit, sed justa discretione, quamvis Dei munera, tamen temporalia aeternis, caduca permanentibus, parva magnis, a suis fidelibus postponenda monstravit. Non damnat bona, sed plus laudat meliora; illa non odit, sed ista plus diligit. Illorum enim sive adeptio, sive amissio, non est retributio fidei, sed probatio. CAP. XI. Fides non temporalibus, sed aeternis debet esse intenta. Vidua ne sit cogitationibus mundanis implicita. Ornatus et habitus viduarum. --21. Fides autem nostra non", + "candidate_score": 0.647104, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_160_162", + "bdc_text": "Vale. 17 . martii . Et salvus sis perpetuo cum uxoreAnna Bullinger , geb. Adlischwyler. , liberis et fratribus tibi dilectis .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_53", + "psc_text": "Bene quippe habentur, cum in eorum usu timor Dei servatur; bene autem contemnuntur, cum in eorum contemptu a summo Deo gloria, non ab hominibus, quaeritur. 19. Tales sunt etiam nuptiae, quae et bene suscipi possunt, et bene contemni. Quam bene nuptiarum opus in castitate conjugali Susanna servavit! quam melius in continentia viduali Judith atque Anna contempsit! quam optime in integritate virginali Maria nescivit! 20. Non est igitur inter praecipua Dei dona conjugium aestimandum, licet non negetur donum esse divinum; nec est dicendum beatitudinis munus, quod cum bono possit proposito teneri, potest etiam proposito meliore contemni. Nam si hoc inter praecipua Dei dona aestimari oporteret, non ore Salvatoris nostri laudarentur, qui se ipsos castraverunt propter regnum coelorum (Matth. XIX, 12) ; nec pro se patrem, matrem, fratres, sorores, uxorem, filios, agros, relinqui Salvator ipse cum centupla retributionis et vitae aeternae promissione juberet, dicens: Omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores,", + "candidate_score": 0.644499, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_73", + "bdc_text": "und der an Haller gerichteten Widmung s. oben Nr. 186 , und S. 59 , Anm. 2. , quando credis gratias me acturum , quas deberem ?", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_562", + "psc_text": "Ubi primum, dilectissimi fratres, debetis agnoscere, imo vos 270 non ambigimus agnovisse, ad hoc divinitus ista permitti, ut hinc divinae gratiae virtus documento possit judicii manifestioris intelligi. Quandoquidem ipsa gratia nullatenus agnoscitur nisi detur: quae quandiu non est in homine, tandiu necesse est ut ei aut sermone repugnet, aut opere. Nam sermone repugnat gratiae Dei, qui sensum gerit fidei Christianae contrarium; repugnat autem opere, qui in moribus suis Christianae vitae non retinet institutum. Hoc quippe in homine agit gratia divinitus data, ut animus, dono fidei caritatisque percepto ( al. praecepto), et sermonem bonum proferat, et studio bonae operationis insistat. Quod fidelibus divinitus dari, beatus et ostendit et poposcit Apostolus dicens: Ipse autem Dominus noster Jesus Christus, et Deus et Pater noster, qui dilexit nos, et dedit consolationem aeternam, et spem bonam in gratia, exhortetur corda vestra, et confirmet in omni opere bono et sermone (II Thess. II, 16, 17) .", + "candidate_score": 0.636138, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_162", + "bdc_text": "Et salvus sis perpetuo cum uxoreAnna Bullinger , geb. Adlischwyler. , liberis et fratribus tibi dilectis .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_53", + "psc_text": "Bene quippe habentur, cum in eorum usu timor Dei servatur; bene autem contemnuntur, cum in eorum contemptu a summo Deo gloria, non ab hominibus, quaeritur. 19. Tales sunt etiam nuptiae, quae et bene suscipi possunt, et bene contemni. Quam bene nuptiarum opus in castitate conjugali Susanna servavit! quam melius in continentia viduali Judith atque Anna contempsit! quam optime in integritate virginali Maria nescivit! 20. Non est igitur inter praecipua Dei dona conjugium aestimandum, licet non negetur donum esse divinum; nec est dicendum beatitudinis munus, quod cum bono possit proposito teneri, potest etiam proposito meliore contemni. Nam si hoc inter praecipua Dei dona aestimari oporteret, non ore Salvatoris nostri laudarentur, qui se ipsos castraverunt propter regnum coelorum (Matth. XIX, 12) ; nec pro se patrem, matrem, fratres, sorores, uxorem, filios, agros, relinqui Salvator ipse cum centupla retributionis et vitae aeternae promissione juberet, dicens: Omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores,", + "candidate_score": 0.635931, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_98", + "bdc_text": "Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_94", + "psc_text": "ut illi semper gratiarum actio pura cordis humilitate reddatur. Hic est autem unigenitus Dei Filius, unigenitus etiam Virginis filius, unus omnium sacrarum virginum sponsus, sanctae virginitatis fructus, decus et munus; quem corporaliter sancta virginitas peperit; cui spiritaliter sancta virginitas nubit; a quo sancta virginitas fecundatur, ut perseveret intacta; a quo decoratur, ut permaneat pulchra; a quo coronatur, ut regnet perenniter gloriosa. 7. Quapropter bonum depositum custodi (I Tim. VI, 20) , et meritum tanti boni, quod ut haberes Deus dedit, et ut Deo voveres ipse fecit, ex nominis ipsius significatione perpende: tam magnum quippe Deus voluit esse bonum virginitatis, ut illud non aliunde, sed ex vocabulo dignaretur nominare virtutis. Virginis itaque si quis velit diligenter considerare vocabulum, ex virtutis inveniet nomine derivatum: virgo enim dicitur, quasi virago: viraginem vero Scriptura sancta non ob aliud vocatam dicit, nisi quia de viro sumpta est. Hoc autem a sancto Hieronymo secundum Hebraicam proprietatem", + "candidate_score": 0.633063, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_55", + "bdc_text": "Adolf Fluri , Die Bernische Schuldordnung von 1548 , in :", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_705", + "psc_text": "(Genes. XVII, 14) . Quisquis itaque negat in parvulis secundum carnem nascentibus originale peccatum, dicat in quo potuit infans octo dierum Testamentum Dei transgredi, si non in illo transgressus est in quo omnes peccaverunt? Cum et antequam nascerentur asserat Apostolus infantes nihil egisse boni vel mali (Rom. IX, 11); et videamus jam natos, non solum intra octavum diem nativitatis suae (quo tunc tempore circumcidi jubebantur infantes), sed etiam post ipsum diem toto infantiae suae tempore in tantum non posse Testamentum Dei transgredi, ut eis nec ejusdem Testamenti cognitio valeat intimari. 304 32. An illo quisquam beati Pauli sermone in parvulis evacuare nititur originale peccatum, quo dicit regnasse mortem ab Adam usque ad Moysen, etiam in eos qui non peccaverunt, in similitudinem praevaricationis Adae (Rom. V, 14) ? Cui si fuerit illud econtrario replicatum, quod idem Apostolus ait: Per unius delictum in omnes homines in condemnationem (Ibid., 18) ; quod paulo", + "candidate_score": 0.608392, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_44", + "bdc_text": "Quod vero times inter nos Zwischen Haller und Megander .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_551", + "psc_text": "inter medias semitas aequitatis conversor, ut dividam diligentibus me substantiam, et thesauros eorum impleam bonis (Prov. VIII, 20) . 46. Uterque ergo calix apostolis a Domino datur, non tamen dividendus uterque praecipitur: illius enim necessaria fuit divisio, in quo erat temporum consideranda discretio. Inde est quod in Testamento Veteri sacramenta quaedam illo tempore in figuris rite celebrata cognoscimus, et veneranter accipimus; quae tamen non eodem quo celebrabantur ordine celebramus quia dividentes tempus promissionis a tempore redditae veritatis, ea sacramenta nunc nobis a Christo tradita retinemus, quibus Christum non passurum, sed passum pro nobis agnoscimus et tenemus. Nomine vero calicis etiam Vetus debere accipi Testamentum, non nostra praesumptione, sed paterna traditione monstramus. Sanctus quippe Augustinus, in explanatione psalmi septuagesimi quarti, cum ad illum locum venisset ubi dictum est: Quia calix in manu Domini vini meriplenus est mixto; et inclinavit ex hoc in illud; verumtamen faex ejus non est exinanita (Psal. LXXIV,", + "candidate_score": 0.604006, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 9, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1", + "max_score": 0.702736, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_96_98", + "bdc_text": "Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "EPISTOLA AD VALERIVM COMITEM. Domino inlustri et merito praestantissimo atque in Christi dilectione carissimo filio Valerio Augustinus in domino salutem. § 1 Cum diu moleste haberem, quod aliquotiens scripserim et nulla tuae sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem et non longe post per conpresbyterum Firmum duas, qui uir sanctus nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima caritate coniunctus multa nobiscum de tua excellentia conloquendo et ueraciter insinuando qualem te in Christi uisceribus nouerit non solum eas quas memoratus episcopus uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquirente rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta scriptura prohibet, fieres praedicator. quamquam et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine inlustris et", + "candidate_score": 0.702736, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97_99", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror . In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "EPISTOLA AD VALERIVM COMITEM. Domino inlustri et merito praestantissimo atque in Christi dilectione carissimo filio Valerio Augustinus in domino salutem. § 1 Cum diu moleste haberem, quod aliquotiens scripserim et nulla tuae sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem et non longe post per conpresbyterum Firmum duas, qui uir sanctus nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima caritate coniunctus multa nobiscum de tua excellentia conloquendo et ueraciter insinuando qualem te in Christi uisceribus nouerit non solum eas quas memoratus episcopus uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquirente rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta scriptura prohibet, fieres praedicator. quamquam et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine inlustris et", + "candidate_score": 0.694177, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_28_30", + "bdc_text": "Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem . Sed absit ut unquam hoc de me cogites . Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "EPISTOLA AD VALERIVM COMITEM. Domino inlustri et merito praestantissimo atque in Christi dilectione carissimo filio Valerio Augustinus in domino salutem. § 1 Cum diu moleste haberem, quod aliquotiens scripserim et nulla tuae sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem et non longe post per conpresbyterum Firmum duas, qui uir sanctus nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima caritate coniunctus multa nobiscum de tua excellentia conloquendo et ueraciter insinuando qualem te in Christi uisceribus nouerit non solum eas quas memoratus episcopus uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquirente rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta scriptura prohibet, fieres praedicator. quamquam et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine inlustris et", + "candidate_score": 0.673442, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "EPISTOLA AD VALERIVM COMITEM. Domino inlustri et merito praestantissimo atque in Christi dilectione carissimo filio Valerio Augustinus in domino salutem. § 1 Cum diu moleste haberem, quod aliquotiens scripserim et nulla tuae sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem et non longe post per conpresbyterum Firmum duas, qui uir sanctus nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima caritate coniunctus multa nobiscum de tua excellentia conloquendo et ueraciter insinuando qualem te in Christi uisceribus nouerit non solum eas quas memoratus episcopus uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquirente rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta scriptura prohibet, fieres praedicator. quamquam et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine inlustris et", + "candidate_score": 0.672894, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97_99", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror . In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_4", + "psc_text": "sed nunc ea per supradictum fratrem plura et testatiora cognouimus. § 3 Porro autem de pudicitia coniugali, ut eam quoque in te laudare et amare possimus, quid audiremus nisi ab aliquo interiore familiari tuo, qui uitam tuam non in superficie, sed penitus nosset? de hoc itaque tuo bono, dei dono, me quoque delectat familiarius et aliquanto diutius loqui tecum. scio me non esse oneri tibi, si aliquid prolixum mitto, quod legendo diutius sis nobiscum. nam et hoc comperi, quod inter tuas multas magnasque curas facile ac libenter legas nostrisque opusculis, etiam quae ad alios conscripsimus, si qua in manus tuas uenire potuerunt, admodum delecteris. quanto magis quod ad te scribitur, ubi tamquam praesenti loquar, et aduertere dignaris attentius et accipere gratius! ab hac ergo epistula perge ad librum, quem simul misi, qui tuae reuerentiae et cur conscriptus sit et cur ad te potissimum missus ipse suo principio commodius intimabit. 1", + "candidate_score": 0.672789, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_65_67", + "bdc_text": "Quodsi Megander in praeambulari epistola catalogum parochorum congessit , quantum ad me spectat , nihil moror nec turbor , nisi quod parochis datur occasio vel simultatis , cum non omnes sint numerati , vel pravę suspicionis , quod nos duoHaller und Kolb. non adnumeramur . Ego vobis id relinquo . Sat erit domino esse commendatum .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "EPISTOLA AD VALERIVM COMITEM. Domino inlustri et merito praestantissimo atque in Christi dilectione carissimo filio Valerio Augustinus in domino salutem. § 1 Cum diu moleste haberem, quod aliquotiens scripserim et nulla tuae sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem et non longe post per conpresbyterum Firmum duas, qui uir sanctus nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima caritate coniunctus multa nobiscum de tua excellentia conloquendo et ueraciter insinuando qualem te in Christi uisceribus nouerit non solum eas quas memoratus episcopus uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquirente rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta scriptura prohibet, fieres praedicator. quamquam et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine inlustris et", + "candidate_score": 0.67253, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_95_97", + "bdc_text": "Grimm , Buchführer 1351f. adferet . Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "EPISTOLA AD VALERIVM COMITEM. Domino inlustri et merito praestantissimo atque in Christi dilectione carissimo filio Valerio Augustinus in domino salutem. § 1 Cum diu moleste haberem, quod aliquotiens scripserim et nulla tuae sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem et non longe post per conpresbyterum Firmum duas, qui uir sanctus nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima caritate coniunctus multa nobiscum de tua excellentia conloquendo et ueraciter insinuando qualem te in Christi uisceribus nouerit non solum eas quas memoratus episcopus uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquirente rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta scriptura prohibet, fieres praedicator. quamquam et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine inlustris et", + "candidate_score": 0.671986, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_72_74", + "bdc_text": "Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 ) und der an Haller gerichteten Widmung s. oben Nr. 186 , und S. 59 , Anm. 2. , quando credis gratias me acturum , quas deberem ? Quando licebit beneficium hoc compensare , quo animum meum abunde saginasti ?", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "EPISTOLA AD VALERIVM COMITEM. Domino inlustri et merito praestantissimo atque in Christi dilectione carissimo filio Valerio Augustinus in domino salutem. § 1 Cum diu moleste haberem, quod aliquotiens scripserim et nulla tuae sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem et non longe post per conpresbyterum Firmum duas, qui uir sanctus nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima caritate coniunctus multa nobiscum de tua excellentia conloquendo et ueraciter insinuando qualem te in Christi uisceribus nouerit non solum eas quas memoratus episcopus uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquirente rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta scriptura prohibet, fieres praedicator. quamquam et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine inlustris et", + "candidate_score": 0.670695, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_41_43", + "bdc_text": "Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat . Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_335", + "psc_text": "ipsa lectio indicat, ubi prorsus unde loquatur adparet. unde est et illud apud prophetam Zachariam, ubi aufertur a sacerdote uestis sordida et dicitur ei: ecce abstuli peccata tua. puto, quod ista omnia et cetera huius modi, quae indicant omnem hominem sub peccato et maledicto nasci, non leguntur in tenebris Manicheorum, sed in luce catholicorum. § 51 Quid autem dicam de ipsis diuinarum scripturarum tractatoribus, qui in catholica ecclesia floruerunt, quomodo haec non in alios sensus conati sunt uertere, quoniam stabiles erant in antiquissima et robustissima fide, non autem nouitio mouebantur errore? quos si colligere et eorum testimoniis uti uelim, et nimis longum erit et de canonicis auctoritatibus, a quibus non debemus auerti, minus fortasse uidebor praesumpsisse quam debui. uerumtamen, ut omittam beatissimum Ambrosium, cui Pelagius, sicut iam commemoraui, tam magnum integritatis in fide perhibuit testimonium — qui tamen Ambrosius nihil aliud defendit in paruulis, ut haberent necessarium medicum Christum, nisi", + "candidate_score": 0.665569, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_41_43", + "bdc_text": "Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat . Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_146", + "psc_text": "dicat: 'beatus Ambrosius episcopus, in cuius praecipue libris Romana elucet fides, qui scriptorum inter Latinos flos quidam speciosus enituit, cuius fidem et purissimum in scripturis sensum ne inimicus quidem ausus est reprehendere'. paeniteat ergo eum quod sensit aduersus Ambrosium, ne paeniteat eum quod sic laudauit Ambrosium. habes librum et molestia longitudinis et difficultate quaestionis quam mihi fuit ad dictandum, tam tibi ad legendum negotiosum, quibus particulis temporum te inuenire potuit aut potuerit otiosum. quem profecto, quantum me dominus adiuuare dignatus est, elaboratum inter ecclesiasticas curas meas non tibi ingererem inter publicas tuas, nisi ab homine dei, qui te familiarius nouit, audissem, quod tam libenter legas, ut etiam nocturnas aliquas horas lectioni uigilanter inpendas. 2 cf. p. 159, 25 4 flos] lucet tios T 6 esset B peneteat m. 1 K ergo om. T quod-eum om. T 7 ne-Ambrosium om. B peneteat m. 1 K 9 fuit om. P dictandum laboriosus", + "candidate_score": 0.665186, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_40_42", + "bdc_text": "Domino sit laus et gloria in sęculaSiehe Röm 16 , 27 par. ! Ex libellis et annotationibus multorum , cum neminem haberem praecęptorem , multa congessi maximo etiam labore . Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat . Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "EPISTOLA AD VALERIVM COMITEM. Domino inlustri et merito praestantissimo atque in Christi dilectione carissimo filio Valerio Augustinus in domino salutem. § 1 Cum diu moleste haberem, quod aliquotiens scripserim et nulla tuae sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem et non longe post per conpresbyterum Firmum duas, qui uir sanctus nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima caritate coniunctus multa nobiscum de tua excellentia conloquendo et ueraciter insinuando qualem te in Christi uisceribus nouerit non solum eas quas memoratus episcopus uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquirente rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta scriptura prohibet, fieres praedicator. quamquam et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine inlustris et", + "candidate_score": 0.664135, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_146", + "psc_text": "dicat: 'beatus Ambrosius episcopus, in cuius praecipue libris Romana elucet fides, qui scriptorum inter Latinos flos quidam speciosus enituit, cuius fidem et purissimum in scripturis sensum ne inimicus quidem ausus est reprehendere'. paeniteat ergo eum quod sensit aduersus Ambrosium, ne paeniteat eum quod sic laudauit Ambrosium. habes librum et molestia longitudinis et difficultate quaestionis quam mihi fuit ad dictandum, tam tibi ad legendum negotiosum, quibus particulis temporum te inuenire potuit aut potuerit otiosum. quem profecto, quantum me dominus adiuuare dignatus est, elaboratum inter ecclesiasticas curas meas non tibi ingererem inter publicas tuas, nisi ab homine dei, qui te familiarius nouit, audissem, quod tam libenter legas, ut etiam nocturnas aliquas horas lectioni uigilanter inpendas. 2 cf. p. 159, 25 4 flos] lucet tios T 6 esset B peneteat m. 1 K ergo om. T quod-eum om. T 7 ne-Ambrosium om. B peneteat m. 1 K 9 fuit om. P dictandum laboriosus", + "candidate_score": 0.66036, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_4", + "psc_text": "sed nunc ea per supradictum fratrem plura et testatiora cognouimus. § 3 Porro autem de pudicitia coniugali, ut eam quoque in te laudare et amare possimus, quid audiremus nisi ab aliquo interiore familiari tuo, qui uitam tuam non in superficie, sed penitus nosset? de hoc itaque tuo bono, dei dono, me quoque delectat familiarius et aliquanto diutius loqui tecum. scio me non esse oneri tibi, si aliquid prolixum mitto, quod legendo diutius sis nobiscum. nam et hoc comperi, quod inter tuas multas magnasque curas facile ac libenter legas nostrisque opusculis, etiam quae ad alios conscripsimus, si qua in manus tuas uenire potuerunt, admodum delecteris. quanto magis quod ad te scribitur, ubi tamquam praesenti loquar, et aduertere dignaris attentius et accipere gratius! ab hac ergo epistula perge ad librum, quem simul misi, qui tuae reuerentiae et cur conscriptus sit et cur ad te potissimum missus ipse suo principio commodius intimabit. 1", + "candidate_score": 0.65676, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_72", + "bdc_text": "Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 )", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "EPISTOLA AD VALERIVM COMITEM. Domino inlustri et merito praestantissimo atque in Christi dilectione carissimo filio Valerio Augustinus in domino salutem. § 1 Cum diu moleste haberem, quod aliquotiens scripserim et nulla tuae sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem et non longe post per conpresbyterum Firmum duas, qui uir sanctus nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima caritate coniunctus multa nobiscum de tua excellentia conloquendo et ueraciter insinuando qualem te in Christi uisceribus nouerit non solum eas quas memoratus episcopus uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquirente rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta scriptura prohibet, fieres praedicator. quamquam et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine inlustris et", + "candidate_score": 0.649922, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_52_54", + "bdc_text": "Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius . . . , Zürich , März 1533 , f. 44v. -45v. ( Rudolphi 215 ) ; Corr. des réformateurs VI 471f ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_335", + "psc_text": "ipsa lectio indicat, ubi prorsus unde loquatur adparet. unde est et illud apud prophetam Zachariam, ubi aufertur a sacerdote uestis sordida et dicitur ei: ecce abstuli peccata tua. puto, quod ista omnia et cetera huius modi, quae indicant omnem hominem sub peccato et maledicto nasci, non leguntur in tenebris Manicheorum, sed in luce catholicorum. § 51 Quid autem dicam de ipsis diuinarum scripturarum tractatoribus, qui in catholica ecclesia floruerunt, quomodo haec non in alios sensus conati sunt uertere, quoniam stabiles erant in antiquissima et robustissima fide, non autem nouitio mouebantur errore? quos si colligere et eorum testimoniis uti uelim, et nimis longum erit et de canonicis auctoritatibus, a quibus non debemus auerti, minus fortasse uidebor praesumpsisse quam debui. uerumtamen, ut omittam beatissimum Ambrosium, cui Pelagius, sicut iam commemoraui, tam magnum integritatis in fide perhibuit testimonium — qui tamen Ambrosius nihil aliud defendit in paruulis, ut haberent necessarium medicum Christum, nisi", + "candidate_score": 0.641226, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_52_54", + "bdc_text": "Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius . . . , Zürich , März 1533 , f. 44v. -45v. ( Rudolphi 215 ) ; Corr. des réformateurs VI 471f ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "EPISTOLA AD VALERIVM COMITEM. Domino inlustri et merito praestantissimo atque in Christi dilectione carissimo filio Valerio Augustinus in domino salutem. § 1 Cum diu moleste haberem, quod aliquotiens scripserim et nulla tuae sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem et non longe post per conpresbyterum Firmum duas, qui uir sanctus nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima caritate coniunctus multa nobiscum de tua excellentia conloquendo et ueraciter insinuando qualem te in Christi uisceribus nouerit non solum eas quas memoratus episcopus uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquirente rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta scriptura prohibet, fieres praedicator. quamquam et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine inlustris et", + "candidate_score": 0.640479, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_52", + "bdc_text": "Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "EPISTOLA AD VALERIVM COMITEM. Domino inlustri et merito praestantissimo atque in Christi dilectione carissimo filio Valerio Augustinus in domino salutem. § 1 Cum diu moleste haberem, quod aliquotiens scripserim et nulla tuae sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem et non longe post per conpresbyterum Firmum duas, qui uir sanctus nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima caritate coniunctus multa nobiscum de tua excellentia conloquendo et ueraciter insinuando qualem te in Christi uisceribus nouerit non solum eas quas memoratus episcopus uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquirente rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta scriptura prohibet, fieres praedicator. quamquam et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine inlustris et", + "candidate_score": 0.634261, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_93", + "bdc_text": "Er war von ca. 1519 bis nach 1552 Buchführer in Bern , handelte bereits 1523 mit Büchern wahrscheinlich reformatorischen Inhalts und war später mit Mathias Apiarius befreundet .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_146", + "psc_text": "dicat: 'beatus Ambrosius episcopus, in cuius praecipue libris Romana elucet fides, qui scriptorum inter Latinos flos quidam speciosus enituit, cuius fidem et purissimum in scripturis sensum ne inimicus quidem ausus est reprehendere'. paeniteat ergo eum quod sensit aduersus Ambrosium, ne paeniteat eum quod sic laudauit Ambrosium. habes librum et molestia longitudinis et difficultate quaestionis quam mihi fuit ad dictandum, tam tibi ad legendum negotiosum, quibus particulis temporum te inuenire potuit aut potuerit otiosum. quem profecto, quantum me dominus adiuuare dignatus est, elaboratum inter ecclesiasticas curas meas non tibi ingererem inter publicas tuas, nisi ab homine dei, qui te familiarius nouit, audissem, quod tam libenter legas, ut etiam nocturnas aliquas horas lectioni uigilanter inpendas. 2 cf. p. 159, 25 4 flos] lucet tios T 6 esset B peneteat m. 1 K ergo om. T quod-eum om. T 7 ne-Ambrosium om. B peneteat m. 1 K 9 fuit om. P dictandum laboriosus", + "candidate_score": 0.632395, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_5_7", + "bdc_text": "Te cum primis exosculor sic , ut in fratrum amicorumque calculo primas obtineas . Post te de paucis hoc mihi vere persuadere possum . Quare si etiam lapillum vilissimum ad me miseris , eo gratior chariorque mihi erit , quod sciam ab amicorum optimo maximoque hunc accepisse .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_4", + "psc_text": "sed nunc ea per supradictum fratrem plura et testatiora cognouimus. § 3 Porro autem de pudicitia coniugali, ut eam quoque in te laudare et amare possimus, quid audiremus nisi ab aliquo interiore familiari tuo, qui uitam tuam non in superficie, sed penitus nosset? de hoc itaque tuo bono, dei dono, me quoque delectat familiarius et aliquanto diutius loqui tecum. scio me non esse oneri tibi, si aliquid prolixum mitto, quod legendo diutius sis nobiscum. nam et hoc comperi, quod inter tuas multas magnasque curas facile ac libenter legas nostrisque opusculis, etiam quae ad alios conscripsimus, si qua in manus tuas uenire potuerunt, admodum delecteris. quanto magis quod ad te scribitur, ubi tamquam praesenti loquar, et aduertere dignaris attentius et accipere gratius! ab hac ergo epistula perge ad librum, quem simul misi, qui tuae reuerentiae et cur conscriptus sit et cur ad te potissimum missus ipse suo principio commodius intimabit. 1", + "candidate_score": 0.632289, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_6_8", + "bdc_text": "Post te de paucis hoc mihi vere persuadere possum . Quare si etiam lapillum vilissimum ad me miseris , eo gratior chariorque mihi erit , quod sciam ab amicorum optimo maximoque hunc accepisse . Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_4", + "psc_text": "sed nunc ea per supradictum fratrem plura et testatiora cognouimus. § 3 Porro autem de pudicitia coniugali, ut eam quoque in te laudare et amare possimus, quid audiremus nisi ab aliquo interiore familiari tuo, qui uitam tuam non in superficie, sed penitus nosset? de hoc itaque tuo bono, dei dono, me quoque delectat familiarius et aliquanto diutius loqui tecum. scio me non esse oneri tibi, si aliquid prolixum mitto, quod legendo diutius sis nobiscum. nam et hoc comperi, quod inter tuas multas magnasque curas facile ac libenter legas nostrisque opusculis, etiam quae ad alios conscripsimus, si qua in manus tuas uenire potuerunt, admodum delecteris. quanto magis quod ad te scribitur, ubi tamquam praesenti loquar, et aduertere dignaris attentius et accipere gratius! ab hac ergo epistula perge ad librum, quem simul misi, qui tuae reuerentiae et cur conscriptus sit et cur ad te potissimum missus ipse suo principio commodius intimabit. 1", + "candidate_score": 0.627834, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_28", + "bdc_text": "Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_0", + "psc_text": "EPISTOLA AD VALERIVM COMITEM. Domino inlustri et merito praestantissimo atque in Christi dilectione carissimo filio Valerio Augustinus in domino salutem. § 1 Cum diu moleste haberem, quod aliquotiens scripserim et nulla tuae sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem et non longe post per conpresbyterum Firmum duas, qui uir sanctus nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima caritate coniunctus multa nobiscum de tua excellentia conloquendo et ueraciter insinuando qualem te in Christi uisceribus nouerit non solum eas quas memoratus episcopus uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquirente rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta scriptura prohibet, fieres praedicator. quamquam et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine inlustris et", + "candidate_score": 0.627768, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_23", + "bdc_text": "Von der Reformation bis zur Gegenwart , Zürich 1968 , S. 41f) .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_333", + "psc_text": "38, 6 16 Rom. 8, 20 18 Eccle. 1, 2. 3 20 Eccli. 40, 1 23 I Cor. 15, 22 1 enim om. R coepit (cppit) esse N 2 manicheorum P 3 exorzizari BWpo exor*#cizari K exufflari E exsuflari T 4 xpij di N potestate tenebrarum Tp. 5 aut] aut quod m. 1 C aut quando (quando in mg.) m. 2 C, b 7 quod s. l. C pecc. intr. in mundum P 8 intrauit om. R 10 peccatum P salmo K 12 uterum R uanitati homo E uanitati* T 14 ueteris K 15 nichil VPBSAmpo nihilum bd ante te est EV 16 dicit] ait W 17 uanitati om. E ecclesiastes KVPN 18 uanitantium TVP uanitaijtiQ F habundantia jRSTF|i. 19 quo p. 21 exitus ęQyūp po 23 aut] at R dicit om. E sanctus Iob, ubi de peccatis suis loquitur: homo enim natus ex muliere breuis uitae et plenus iracundiae", + "candidate_score": 0.615819, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_138_140", + "bdc_text": "Aliud ex te intelligo . Cuperemus et nos hunc libellum videre . TandemAm Rande von Hallers Hand :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_30", + "psc_text": "caro de carne mea? postremo si usque adeo quisquam fuerit contentiosus, ut haec eum dicat non cernendo, sed palpando potuisse, quid dicturus est, quod ibi legitur mulier lignum de quo fuerat cibum sumptura prohibitum uidisse quam esset speciosum oculis ad uidendum? erant itaque nudi et non confundebantur, non quia non uidebant, sed quia nihil unde confunderentur in membris senserant, quae uidebant. non enim dictum est: erant ambo nudi et ignorabant, sed: non confundebantur. quia enim nihil praecesserat quod non liceret, nihil secutum fuerat quod puderet. § 7 Ibi homo primitus dei lege transgressa aliam legem repugnantem suae menti habere coepit in membris et inoboedientiae suae malum sensit, quando sibi dignissime retributam inoboedientiam suae carnis inuenit. talem quippe etiam serpens oculorum apertionem seducendo promiserat, ad aliquid uidelicet sciendum, quod melius nesciretur. tunc in se quippe sensit homo quod fecit, tunc a bono malum non carendo, sed perpetiendo discreuit. iniustum enim erat,", + "candidate_score": 0.614178, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_84", + "psc_text": "om. TKR VPNbd dimissum est in parente trahatur in prole, miris quidem modis fit, sed tamen fit. haec inuisibilia et infidelibus incredibilia, sed tamen uera ut haberent aliquod uisibile exemplum, hoc in quibusdam arbustis diuina prouidentia procurauit. cur enim non credamus propter hoc esse institutum, ut ex oliua nascatur oleaster? an credendum non est in aliqua re quae creata est ad usus hominum creatorem prouidisse et instituisse, quod ad generis humani ualeret exemplum? mirum est ergo quemadmodum a peccati uinculo per gratiam liberati gignant tamen eodem uinculo obstrictos, quos eodem modo oporteat liberari. fatemur, mirum est. sed quod latent fetus oleastrorum etiam in semibibusseminibus olearum, quando et hoc crederetur, nisi experientia probaretur? proinde sicut gignitur ex oleastri semine oleaster et ex oleae semine nonnisi oleaster, cum inter oleastrum et oleam plurimum distet, ita gignitur et de carne peccatoris et de carne iusti uterque peccator, quamuis inter peccatorem et iustum plurimum", + "candidate_score": 0.614135, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_55", + "bdc_text": "Adolf Fluri , Die Bernische Schuldordnung von 1548 , in :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa056a.opp-lat1_window_324", + "psc_text": "modo id ipsum dicam, quia diaboli opus, id est peccatum per ipsum diabolum exortum, qui factura uel opus est dei, per aliud opus dei, id est hominem pertransiit, opus operis dei per opus dei. et ideo deus est solus inmutabilis et potentissimae bonitatis, quia et antequam esset ullum malum, bona opera fecit omnia et de malis, quae in bonis ab eo factis orta sunt, bene operatur per omnia. § 49 'In uno', inquit, 'homine iure uituperatur intentio et origo laudatur, quia duo sunt, quae contrariis adplicentur; in paruulo autem unum est, natura tantum, quia uoluntas non est. illud ergo unum', inquit, 'aut deo adscribetur aut daemoni. si natura', inquit, 'per deum est, non potest in ea esse originale malum; si a diabolo, nihil erit, per quod homo diuino operi uindicetur. perfecte itaque Manicheus est, qui malum originale defendit'. audiat potius aduersum ista quod uerum est. in uno homine iure uituperatur", + "candidate_score": 0.613665, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 10, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV", + "max_score": 0.699563, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_109_111", + "bdc_text": "» , Basel 1534 , S. 239f. , quemadmodum docuit . Testaretur , quam nimius sit aliquando in commendando , cum eandem omnibus epistolis Paulinis praetulerit , nullibique exactius fidei pietatisque rationem descriptam atque in ea . Item et in EphesiosSiehe die vorige Anmerkung. .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2617", + "psc_text": "Paulus apostolus quod docebat, quando dicebat: Si quis autem suis, et maxime domesticis non providet, fidem negavit, et est infideli deterior (I Tim. V, 8) . Quid autem tam cuique domesticum quam parentes filiis, aut parentibus filii? Hujus itaque saluberrimi praecepti ipse magister sanctorum de seipso constituebat exemplum, quando non ut famulae Deus quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo filium providebat. Nam cur hoc fecerit, quod sequitur indicat: ait enim Evangelista, Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua, de seipso dicens. Sic quippe commemorare se solet, quod eum diligebat Jesus: qui utique omnes, sed ipsum prae caeteris et familiarius diligebat, ita ut in convivio super pectus suum discumbere faceret (Joan. XIII, 23); credo ut istius Evangelii, quod per eum fuerat praedicaturus, divinam excellentiam hoc modo altius commendaret. 3. Sed in quae sua Joannes matrem Domini", + "candidate_score": 0.699563, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_30_32", + "bdc_text": "Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur . Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare . Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ;", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1274", + "psc_text": "Dominus. Respondit Jesus, et dixit eis: Etsi ego de me testimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Lumen et alia demonstrat et seipsum. Accendis lucernam, verbi gratia, ut quaeras tunicam, et praestat tibi ardens lucerna ut invenias tunicam: numquid accendis lucernam ut videas ardentem lucernam? Lucerna quippe ardens idonea est et alia quae tenebris operiebantur nudare, et seipsam tuis oculis demonstrare. Sic et Dominus Christus et inter fideles suos, et inimicos Judaeos, tanquam inter lucem et tenebras distinguebat; tanquam inter illos quos radio fidei perfundebat, et illos quorum clausos oculos circumfundebat. Nam etiam sol iste et videntis faciem illustrat, et caeci: ambo pariter stantes, et faciem ad solem habentes illustrantur in carne, sed non ambo illuminantur in acie; videt ille, ille non videt; ambobus sol praesens est, sed praesenti soli unus est absens. Sic et Sapientia Dei, Verbum Dei, Dominus Jesus Christus ubique praesens", + "candidate_score": 0.689582, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_30_32", + "bdc_text": "Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur . Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare . Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ;", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2338", + "psc_text": "ejusdem lectionis verba postrema. Cap. XVI, V\\. 13-15. 1. Cum promitteret Dominus venturum Spiritum sanctum, Docebit vos, inquit, omnem veritatem; vel, quod in nonnullis codicibus legitur, Deducet vos in omni veritate. Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur. De quibus evangelicis verbis jam quod donavit Dominus disputavimus: nunc ea quae sequuntur attendite. Et quae ventura sunt, inquit, annuntiabit vobis. Neque hic est, quoniam planum est, immorandum: nihil enim habet quaestionis, cujus a nobis expositio flagitetur. Sed quod adjungit, Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, non negligenter est transeundum. Quod enim ait, Ille me clarificabit, potest intelligi, quia diffundendo in cordibus credentium charitatem, spiritualesque faciendo, declaravit eis quomodo Filius Patri esset aequalis, quem secundum carnem prius tantummodo noverant, et hominem sicut homines cogitabant. Vel certe, quia per ipsam charitatem fiducia repleti, et timore depulso, annuntiaverunt hominibus Christum; ac sic fama ejus diffusa est toto orbe", + "candidate_score": 0.682924, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_46_48", + "bdc_text": "Hundeshagen 62-64 . ali simultatem , de me sentias nihil simultatis et invidię esse erga ullum mortalium . Si qui vero ambitione victi suam gloriam quaerunt Vgl. Joh 7 , 18. , cum contemptu saltem nominis mei nihil penitus moror .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1758", + "psc_text": "V, 22) . Nam et haec interjectio esse perhibetur, affectum indignantis ostendens. 3. Benedictus autem qui venit in nomine Domini, rex Israel, sic potius accipiendum est, ut in nomine Domini, in nomine Dei Patris intelligatur: quamvis possit intelligi etiam in nomine suo, quia et ipse Dominus est. Unde et alibi scriptum est, Pluit Dominus a Domino (Gen. XIX, 24) . Sed verba ejus melius nostrum dirigunt intellectum, qui ait: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me: alius veniet in nomine suo, hunc suscipietis (Joan. V, 43) . Humilitatis enim magister est Christus, qui humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis (Philipp. II, 8). Non itaque amittit divinitatem, quando nos docet humilitatem: in illa est Patri aequalis, in hac nobis similis: per quod Patri est aequalis, nos ut essemus creavit; per quod nobis est similis, ne periremus redemit. 4. Has ei laudes turba dicebat, Hosanna,", + "candidate_score": 0.681307, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_98_100", + "bdc_text": "Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror . In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten . Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2708", + "psc_text": "beatum Petrum per ingentem martyrii gloriam, ab onere ipsius corporis solverit, eique concesserit quod apostolus Paulus se concupisse dixit, et scripsit, Dissolvi et esse cum Christo (Philipp. I, 23) . Si autem quod magis creditur, ideo sanctus Joannes ait, non dixisse Dominum, Non moritur, ne illis verbis quae dixit, hoc voluisse intelligi putaretur; corpusque ejus in sepulcro ejus exanime sicut aliorum mortuorum jacet: restat ut si vere ibi fit quod sparsit fama de terra, quae subinde ablata succrescit, aut ideo fiat ut eo modo commendetur pretiosa mors ejus, quoniam non eam commendat martyrium (non enim eum pro fide Christi persecutor occidit), aut propter aliquid aliud quod nos latet. Manet tamen quaestio cur dixerit Dominus de homine morituro, Sic eum volo manere donec veniam. 4. Illud etiam in his duobus apostolis Petro et Joanne quem non moveat ad quaerendum, cur Joannem plus dilexerit Dominus, cum ipsum Dominum plus dilexerit Petrus? Ubicumque", + "candidate_score": 0.680002, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_98_100", + "bdc_text": "Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror . In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten . Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1421", + "psc_text": "mea custodit; et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et ostendam meipsum illi (Joan. XIV, 21) . Quem qui audiebant, utique jam videbant; eis tamen, si diligebant, videndum se promittebat. Sic et hic, Cognoscetis veritatem. Quid enim? quod dixisti non est veritas? Veritas est, sed adhuc creditur, nondum videtur. Si maneatur in eo quod creditur, pervenitur ad id quod videatur. Inde Joannes ipse sanctus evangelista in Epistola sua: Dilectissimi, inquit, filii Dei sumus, sed nondum apparuit quid erimus. Jam sumus, et aliquid erimus. Quid plus erimus quam sumus? Audi: Nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus. Unde? Quoniam videbimus eum sicuti est (I Joan. III, 2) . Magna promissio; sed merces est fidei. Quaeris mercedem, opus praecedat. Si credis, mercedem exige fidei; si autem non credis, fidei mercedem qua fronte quaeris? Si ergo manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis:", + "candidate_score": 0.678268, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_98_100", + "bdc_text": "Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror . In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten . Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2726", + "psc_text": "vivemus, quam in isto unde eruimur, ut illic semper simus, propterea nos tunc eum minus dilecturi sumus quando meliores erimus; cum meliores utique nisi amplius eum diligendo, nullo modo esse possimus. Cur ergo Joannes minus eum diligebat quam Petrus, si eam vitam significabat, in qua est multo amplius diligendus, nisi quia propterea dictum est, Volo eum manere, id est exspectare, donec veniam, quoniam et ipsum amorem qui tunc multo amplior erit, nondum habemus, sed futurum exspectamus, ut cum ipse venerit, habeamus? Nam sicut in Epistola sua idem dicit apostolus, Nondum apparuit quod erimus; scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est (I Joan. III, 2) . Tunc ergo amplius quod videbimus, diligemus. Ipse autem Dominus illam quae futura est vitam nostram, qualis in nobis futura sit sciens, praedestinatione plus amat, ut ad eam nos amando perducat. Quocirca quoniam universae viae Domini misericordia et veritas (Psal. XXIV,", + "candidate_score": 0.67813, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_11_13", + "bdc_text": "Interim animus erga te meus manet syncerissimus . Faxit deus ut , quod schedis sępe tibi de me polliceor , experiri aliquando daretur . De supplicio catabaptistis infligendo nihil penitus habeo , quod quaerar .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2644", + "psc_text": "evangelista testatur, Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere (Luc. XXIV, 39) : vel quando dixit discipulo Thomae, Infer digitum tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum. Quis autem tam sit absurdus, ut dicat eum a discipulis quidem antequam ad Patrem ascendisset, voluisse se tangi; a mulieribus autem noluisse, nisi cum ascendisset ad Patrem? Sed nec sic, qui vellet, desipere sineretur. Leguntur enim etiam feminae post resurrectionem antequam ad Patrem ascenderet, tetigisse Jesum, in quibus erat etiam ipsa Maria Magdalene, narrante Matthaeo quod occurrerit illis Jesus dicens, Avete. Illae autem accesserunt, inquit, et tenuerunt pedes ejus et adoraverunt eum (Matth. XXVIII, 9) . Hoc a Joanne praetermissum est, sed a Matthaeo verum dictum. Restat ergo ut aliquod in his verbis lateat sacramentum; quod sive inveniamus, sive invenire minime valeamus, inesse tamen nullo modo dubitare debemus.", + "candidate_score": 0.677211, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_46_48", + "bdc_text": "Hundeshagen 62-64 . ali simultatem , de me sentias nihil simultatis et invidię esse erga ullum mortalium . Si qui vero ambitione victi suam gloriam quaerunt Vgl. Joh 7 , 18. , cum contemptu saltem nominis mei nihil penitus moror .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1508", + "psc_text": "et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum? ) secundum ipsam, inquam, formam servi multum interest inter gloriam Christi, et gloriam hominum caeterorum. De ipsa gloria dicebat, quando quod daemonium haberet audiebat, Ego non quaero gloriam meam; est qui quaerat et judicet. 10. Tu autem de te, Domine, quid dicis? Amen, amen dico vobis; si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum. Vos, inquit, dicitis, Daemonium habes; ego vos ad vitam voco: servate sermonem meum, et non moriemini. Illi audiebant, Mortem non videbit in aeternum, qui sermonem meum servaverit; et irascebantur, quia jam mortui erant illa morte quae vitanda erat. Dixerunt ergo Judaei: Nunc cognovimus quia daemonium habes. Abraham mortuus est et Prophetae, et tu dicis, Si quis sermonem meum servaverit, mortem non gustabit in aeternum. Videte locutionem Scripturarum: Mortem non videbit, id est, gustabit. Mortem videbit, mortem gustabit. Quis videt? quis gustat? Quos oculos habet homo,", + "candidate_score": 0.675854, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_145_147", + "bdc_text": "Contendit item iudicialia in hodiernum diem nos ligare perperamque factum , quod caesareę leges iis praeferantur , et ita contendit , quasi oraculum attulerit e cęloVgl . Adagia , 1 , 7 , 90 ( LB II 297f). . Ceremonias admittit abrogatas et quod sine lege Christus non possit praedicari . A quo Capito in synodo nostra dissentitIm Berner Synodus , 1532 ( s.", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2186", + "psc_text": "apostolus Paulus, experimentum accipere ejus qui in me loquitur Christus (II Cor. XIII, 3) ? 3. Restat inquirere utrum hi qui priusquam Christus in Ecclesia veniret ad Gentes, et priusquam Evangelium ejus audirent, vitae hujus fine praeventi sunt, seu praeveniuntur, possint habere hanc excusationem? Possunt plane, sed non ideo possunt effugere damnationem. Quicumque enim sine Lege peccaverunt, sine Lege et peribunt: et quicumque in Lege peccaverunt, per Legem judicabuntur (Rom. II, 12) . Quae quidem Apostoli verba, quoniam id quod ait, peribunt, terribilius sonat quam quod ait, judicabuntur; non solum nihil adjuvare hanc excusationem videntur ostendere, verum etiam plus gravare. Qui enim se quia non audierunt, excusabunt, sine Lege peribunt. 4. Sed utrum hi qui cum audirent, contempserunt, vel etiam restiterunt, nec tantum contradicendo, sed et eos a quibus audierunt odiis persequendo, in eis deputandi sunt de quibus aliquid levius videtur sonnisse quod dictum est, per Legem judicabuntur, merito quaeritur.", + "candidate_score": 0.673182, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_16_18", + "bdc_text": "«Hereticum hominem » etc. Siehe Hallers frühere Anfrage in dieser Sache , oben S. 62 , 4-63 , 17 und Anm. 8. , quam et adhuc a te audire percuperem . Sic sumus tresHaller , Kolb und Megander , die drei Pfarrer am Berner Münster. , ut plane confitear , quod parum in conferendis scripturis nos invicem iuvare possimus .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1920", + "psc_text": "20-24). Erat enim eorum haec consuetudo qui sacras Litteras nobis ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me (Matth. IX, 9) : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc fecit et beatus Moyses, ita de seipso tanquam de alio cuncta narravit, et ait: Dixit Dominus ad Moysen (Exod. VI, 1) . Inusitatius apostolus Paulus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim (sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit), raptum hujusmodi usque in tertium coelum", + "candidate_score": 0.670913, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_30", + "bdc_text": "Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1276", + "psc_text": "quot mansionibus a me carne sejunctus, et in illius justitiae luce conjunctus. Ergo testimonium sibi perhibet lux: aperit sanos oculos, et sibi ipsa testis est, ut cognoscatur lux. Sed quid agimus de infidelibus? numquid illis non est praesens? Est praesens et illis sed quibus eam videant, oculos non habent cordis. Audi de illis ex Evangelio ipso prolatam sententiam: Et lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt (Joan. I, 5) Ergo ait Dominus, et verum ait, Etsi ego de me testimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Patrem volebat intelligi; Patri gloriam dabat Filius. Aequalis glorificat eum a quo est missus: quantum debet homo glorificare eum a quo est creatus? 5. Scio unde veni, et quo vado. Iste qui in praesentia vobis loquitur, habet quod non deseruit, sed tamen venit: non enim veniendo inde discessit, aut redeundo nos dereliquit. Quid miramini? Deus est.", + "candidate_score": 0.670829, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_41_43", + "bdc_text": "Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat . Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1612", + "psc_text": "est. Quid est, mercenarius est? Temporalem mercedem quaerens, et in domo in aeternum non habitabit. Sunt hic adhuc quaerenda, et discutienda vobiscum, sed onerare vos non est consilii. Dominica enim cibaria conservis ministramus; in pascuis dominicis oves pascimus, et simul pascimur. Sicut non est negandum quod necessarium est, sic non est cor infirmum pabuli multitudine praegravandum. Non sit ergo molestum Charitati vestrae, quia omnia quae hic adhuc discutienda arbitror, hodie non discutio: sed iterum nobis in nomine Domini diebus reddendi sermonis eadem lectio recitabitur, et diligentius, illo adjuvante, tractabitur. TRACTATUS XLVII. Ab eo quod scriptum est, Ego sum pastor bonus, et cognosco oves meas, etc., usque ad id, Numquid daemonium potest caecorum oculos aperire? Cap. X, V\\. 14-21. 1. Qui sermonem Dei nostri non solum libenter, sed etiam diligenter auditis, promissionis nostrae procul dubio meministis. Ipsa quippe lectio evangelica et hodie lecta est, quae lecta fuerat proximo dominico die: propterea", + "candidate_score": 0.670108, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_10_12", + "bdc_text": "adferunt , qui te quoque latent . Interim animus erga te meus manet syncerissimus . Faxit deus ut , quod schedis sępe tibi de me polliceor , experiri aliquando daretur .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2644", + "psc_text": "evangelista testatur, Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere (Luc. XXIV, 39) : vel quando dixit discipulo Thomae, Infer digitum tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum. Quis autem tam sit absurdus, ut dicat eum a discipulis quidem antequam ad Patrem ascendisset, voluisse se tangi; a mulieribus autem noluisse, nisi cum ascendisset ad Patrem? Sed nec sic, qui vellet, desipere sineretur. Leguntur enim etiam feminae post resurrectionem antequam ad Patrem ascenderet, tetigisse Jesum, in quibus erat etiam ipsa Maria Magdalene, narrante Matthaeo quod occurrerit illis Jesus dicens, Avete. Illae autem accesserunt, inquit, et tenuerunt pedes ejus et adoraverunt eum (Matth. XXVIII, 9) . Hoc a Joanne praetermissum est, sed a Matthaeo verum dictum. Restat ergo ut aliquod in his verbis lateat sacramentum; quod sive inveniamus, sive invenire minime valeamus, inesse tamen nullo modo dubitare debemus.", + "candidate_score": 0.669372, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_144_146", + "bdc_text": "Ri 1 , 1ff. Die Problematik wird von Haller im Dezember 1533 nochmals aufgegriffen , s. unten [Nr. 292 ] S. 241 , 24-242 , 57 und 274 , 4-275 , 18. . Contendit item iudicialia in hodiernum diem nos ligare perperamque factum , quod caesareę leges iis praeferantur , et ita contendit , quasi oraculum attulerit e cęloVgl . Adagia , 1 , 7 , 90 ( LB II 297f). . Ceremonias admittit abrogatas et quod sine lege Christus non possit praedicari .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2186", + "psc_text": "apostolus Paulus, experimentum accipere ejus qui in me loquitur Christus (II Cor. XIII, 3) ? 3. Restat inquirere utrum hi qui priusquam Christus in Ecclesia veniret ad Gentes, et priusquam Evangelium ejus audirent, vitae hujus fine praeventi sunt, seu praeveniuntur, possint habere hanc excusationem? Possunt plane, sed non ideo possunt effugere damnationem. Quicumque enim sine Lege peccaverunt, sine Lege et peribunt: et quicumque in Lege peccaverunt, per Legem judicabuntur (Rom. II, 12) . Quae quidem Apostoli verba, quoniam id quod ait, peribunt, terribilius sonat quam quod ait, judicabuntur; non solum nihil adjuvare hanc excusationem videntur ostendere, verum etiam plus gravare. Qui enim se quia non audierunt, excusabunt, sine Lege peribunt. 4. Sed utrum hi qui cum audirent, contempserunt, vel etiam restiterunt, nec tantum contradicendo, sed et eos a quibus audierunt odiis persequendo, in eis deputandi sunt de quibus aliquid levius videtur sonnisse quod dictum est, per Legem judicabuntur, merito quaeritur.", + "candidate_score": 0.665936, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_110", + "bdc_text": "Testaretur , quam nimius sit aliquando in commendando , cum eandem omnibus epistolis Paulinis praetulerit , nullibique exactius fidei pietatisque rationem descriptam atque in ea .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2617", + "psc_text": "Paulus apostolus quod docebat, quando dicebat: Si quis autem suis, et maxime domesticis non providet, fidem negavit, et est infideli deterior (I Tim. V, 8) . Quid autem tam cuique domesticum quam parentes filiis, aut parentibus filii? Hujus itaque saluberrimi praecepti ipse magister sanctorum de seipso constituebat exemplum, quando non ut famulae Deus quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo filium providebat. Nam cur hoc fecerit, quod sequitur indicat: ait enim Evangelista, Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua, de seipso dicens. Sic quippe commemorare se solet, quod eum diligebat Jesus: qui utique omnes, sed ipsum prae caeteris et familiarius diligebat, ita ut in convivio super pectus suum discumbere faceret (Joan. XIII, 23); credo ut istius Evangelii, quod per eum fuerat praedicaturus, divinam excellentiam hoc modo altius commendaret. 3. Sed in quae sua Joannes matrem Domini", + "candidate_score": 0.664292, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_145", + "bdc_text": "Contendit item iudicialia in hodiernum diem nos ligare perperamque factum , quod caesareę leges iis praeferantur , et ita contendit , quasi oraculum attulerit e cęloVgl . Adagia , 1 , 7 , 90 ( LB II 297f). .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_284", + "psc_text": "alius docet legem: ipse illam docet qui illam dedit; ipse est magister legis suae, et docet illam. Et misericordia est in lingua ipsius, ideo misericorditer docet legem, sicut dictum est de sapientia, Legem autem et misericordiam in lingua portat (Prov. XXXI, 26) . Noli timere, ne implere legem non possis, fuge ad misericordiam. Si multum est ad te legem implere, utere pacto illo, utere chirographo, utere precibus quas tibi constituit et composuit jurisperitus coelestis. 11. Qui enim habent causam, et volunt supplicare imperatori, quaerunt aliquem scholasticum jurisperitum, a quo sibi preces componantur; ne forte si aliter petierint quam oportet, non solum non impetrent quod petunt, sed et poenam pro beneficio consequantur. Cum ergo quaererent supplicare Apostoli, et non invenirent quomodo adirent imperatorem Deum, dixerunt Christo, Domine, doce nos orare: hoc est, Jurisperite noster, assessor, imo consessor Dei, compone nobis preces. Et docuit Dominus de libro juris coelestis, docuit quomodo orarent:", + "candidate_score": 0.662381, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_146", + "bdc_text": "Ceremonias admittit abrogatas et quod sine lege Christus non possit praedicari .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2186", + "psc_text": "apostolus Paulus, experimentum accipere ejus qui in me loquitur Christus (II Cor. XIII, 3) ? 3. Restat inquirere utrum hi qui priusquam Christus in Ecclesia veniret ad Gentes, et priusquam Evangelium ejus audirent, vitae hujus fine praeventi sunt, seu praeveniuntur, possint habere hanc excusationem? Possunt plane, sed non ideo possunt effugere damnationem. Quicumque enim sine Lege peccaverunt, sine Lege et peribunt: et quicumque in Lege peccaverunt, per Legem judicabuntur (Rom. II, 12) . Quae quidem Apostoli verba, quoniam id quod ait, peribunt, terribilius sonat quam quod ait, judicabuntur; non solum nihil adjuvare hanc excusationem videntur ostendere, verum etiam plus gravare. Qui enim se quia non audierunt, excusabunt, sine Lege peribunt. 4. Sed utrum hi qui cum audirent, contempserunt, vel etiam restiterunt, nec tantum contradicendo, sed et eos a quibus audierunt odiis persequendo, in eis deputandi sunt de quibus aliquid levius videtur sonnisse quod dictum est, per Legem judicabuntur, merito quaeritur.", + "candidate_score": 0.64774, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_13", + "bdc_text": "De supplicio catabaptistis infligendo nihil penitus habeo , quod quaerar .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_253", + "psc_text": "Quid nos quaeritis, si mali sumus? Ut boni sitis. Ideo vos quaerimus, quia mali estis: nam si mali non essetis, invenissemus vos, non vos quaereremus. Qui bonus est, jam inventus est: qui malus est, adhuc quaeritur. Ideo vos quaerimus; redite ad arcam. Sed jam habeo Baptismum. Si omnia sacramenta sciero, et habuero prophetiam et omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Fructum ibi videam, olivam ibi videam, et revocaris ad arcam. 23. Sed quid ais? Ecce nos multa mala patimur. Haec si pro Christo pateremini, non pro honoribus vestris. Audite quod sequitur: jactant se enim aliquando, quia eleemosynas multas faciunt, dant pauperibus; quia patiuntur molestias: sed pro Donato non pro Christo. Vide quomodo patiaris: nam si pro Donato pateris, pro superbo pateris; non es in columba, si pro Donato pateris. Non erat ille amicus sponsi: nam si amicus esset sponsi, gloriam sponsi quaereret, non suam", + "candidate_score": 0.647024, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_13", + "bdc_text": "De supplicio catabaptistis infligendo nihil penitus habeo , quod quaerar .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1444", + "psc_text": "(Psal. LXXXVII, 5, 6) . Solus enim liber, quia non habebat peccatum. Ipse enim dicit in Evangelio: Ecce venit princeps hujus mundi, diabolum significans venturum in Judaeis persecutoribus; ecce, inquit, venit, et in me nihil inveniet (Joan. XIV, 30, 31) . Non quomodo in eis quos occidit etiam justos, invenit qualecumque peccatum, in me nihil inveniet. Et tanquam ei diceretur, si nihil in te inveniet, quare te occidet? Subjecit, et ait: Sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc. Non, inquit, mortem mei peccati necessitate persolvo, sed in eo quod morior, voluntatem Patris mei facio: plusque ibi facio quam patior, quia si nollem, nec passus essem. Habes illum alio loco dicentem, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. (Id. X, 18) . Ecce vere in mortuis liber. 8. Cum ergo omnis qui facit peccatum, servus sit peccati, quae sit spes nobis libertatis,", + "candidate_score": 0.640863, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_155_157", + "bdc_text": "Te non pęniteat tuum in hac re iudicium indicare . Man sagt mir , du syest ze guͤtig , so man so vil nott hett nach räßiSchärfe ( SIVI 1280 ) . ; welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1915", + "psc_text": "semetipsum (Joan. XI, 33), ut hoc intelligatur et ubi non scriptum legitur, et tamen eum legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanum, quando oportuisse judicavit, in seipso potestate commovit, qui hominem totum potestate suscepit. TRACTATUS LXI. Ab eo quod Dominus ait, Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me; usque ad id, Ille est cui ego tinctum panem porrexero. Cap. XIII, V\\. 21-26. 1. Hoc Evangelii capitulum, fratres, ita nobis exponendum hac lectione propositum est, ut jam etiam de traditore Domini per panem tinctum eique porrectum satis evidenter expresso aliquid dicere debeamus. Et de illo quidem, quod eum jam demonstraturus Jesus turbatus est spiritu, praeterito sermone disserui: sed fortassis quod ibi non dixi, etiam hoc nobis Dominus significare sua perturbatione dignatus est, quod scilicet falsos fratres, et dominici agri illa zizania ita necesse est usque ad messis tempus inter frumenta tolerari (Matth. XIII, 29, 30), ut quando ex eis", + "candidate_score": 0.640605, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_12", + "bdc_text": "Faxit deus ut , quod schedis sępe tibi de me polliceor , experiri aliquando daretur .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2644", + "psc_text": "evangelista testatur, Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere (Luc. XXIV, 39) : vel quando dixit discipulo Thomae, Infer digitum tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum. Quis autem tam sit absurdus, ut dicat eum a discipulis quidem antequam ad Patrem ascendisset, voluisse se tangi; a mulieribus autem noluisse, nisi cum ascendisset ad Patrem? Sed nec sic, qui vellet, desipere sineretur. Leguntur enim etiam feminae post resurrectionem antequam ad Patrem ascenderet, tetigisse Jesum, in quibus erat etiam ipsa Maria Magdalene, narrante Matthaeo quod occurrerit illis Jesus dicens, Avete. Illae autem accesserunt, inquit, et tenuerunt pedes ejus et adoraverunt eum (Matth. XXVIII, 9) . Hoc a Joanne praetermissum est, sed a Matthaeo verum dictum. Restat ergo ut aliquod in his verbis lateat sacramentum; quod sive inveniamus, sive invenire minime valeamus, inesse tamen nullo modo dubitare debemus.", + "candidate_score": 0.640597, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_155_157", + "bdc_text": "Te non pęniteat tuum in hac re iudicium indicare . Man sagt mir , du syest ze guͤtig , so man so vil nott hett nach räßiSchärfe ( SIVI 1280 ) . ; welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1930", + "psc_text": "Dominus per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. 4. Adhuc tamen Judae possesso, non a Domino, sed a diabolo, cum homini ingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem: adhuc, inquam, tanti mali jam corde concepti plenus restabat effectus, cujus jam praecesserat damnandus affectus. Itaque cum Dominus panis vivus panem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius. Non praecepit facinus; sed praedixit Judae malum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid nobis melius quam traditus Christus, ab illo adversus illum, pro nobis praeter illum? Quod facis, fac citius. O verbum libentius parati, quam irati! o verbum non tam poenam exprimens proditoris, quam mercedem significans Redemptoris! Dixit enim, Quod facis,", + "candidate_score": 0.637034, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_68_70", + "bdc_text": "Credidissem Leonem eos sicut et de aliis monuisse . Tu nihil ea de re sollicitus sis , ne cogitent me male habere . Vellem tamen tuum de commentationibus illis iudicium crederes .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1303", + "psc_text": "nesciunt quid faciunt (Luc. XXIII, 34) . Sive ergo propter hoc, quia non venerat judicare mundum, sed salvare mundum, dixit, Ego non judico quemquam: sive quemadmodum commemoravi, quoniam dixerat, Vos secundum carnem judicatis, addidit, Ego non judico quemquam, ut intelligamus Christum non secundum carnem judicare, sicut ab hominibus judicatus est. 5. Nam ut agnoscatis jam et judicem Christum, audite quod sequitur: Et si judico ego, judicium meum verum est. Ecce habes et judicem, sed agnosce salvatorem, ne sentias judicem. Quare autem dixit judicium suum verum esse? Quia solus, inquit, non sum, sed ego et qui misit me Pater. Dixi vobis, fratres, quia Joannes iste evangelista sanctus multum alte volat: vix est eum mente comprehendere. Mysterium autem altius volantis opus est ut commemorem Charitatem vestram. Et apud Ezechielem prophetam, et in Apocalypsi ipsius Joannis, cujus est hoc Evangelium, commemoratur animal quadruplex, habens quatuor personas; hominis, vituli, leonis, aquilae (Ezech. I, 5-10;", + "candidate_score": 0.635828, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157_159", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. . Quid pluribus ? Timeo me te nunquam visurum .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2066", + "psc_text": "quomodo dictum sit, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, vos autem videbitis me. Verum est quidem quod post paululum etiam corpus suum in quo poterant eum et impii videre, oculis eorum fuerat subtracturus; quandoquidem post resurrectionem nemo illorum vidit eum. Sed quoniam dictum est testantibus Angelis, Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum (Act. I, 11) ; nec aliud credimus quam eum in eodem corpore ad judicium vivorum et mortuorum esse venturum: procul dubio tunc eum videbit mundus, quo nomine significati sunt a regno ejus alieni. Ac per hoc longe melius intelligitur jam illud tempus significare voluisse, in eo quod ait, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, quando in fine saeculi auferetur ab oculis damnatorum, ut illi eum de caetero videant, apud quos diligentes eum facit Pater atque ipse mansionem. Modicum autem dixit, quia et id quod prolixum videtur hominibus, brevissimum est ante oculos Dei:", + "candidate_score": 0.635439, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_155_157", + "bdc_text": "Te non pęniteat tuum in hac re iudicium indicare . Man sagt mir , du syest ze guͤtig , so man so vil nott hett nach räßiSchärfe ( SIVI 1280 ) . ; welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1925", + "psc_text": "Et cum tinxisset panem, dedit Judae; usque ad id, Nunc clarificatus est Filius hominis. Cap. XIII, V\\. 26-31. 1. Scio, charissimi, moveri posse nonnullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum traditori suo Dominus dedit, intraverit in illum satanas. Sic enim scriptum est: Et cum tinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae; et post panem tunc introivit in illum satanas. Dicunt enim: Itane hoc meruit panis Christi porrectus de mensa Christi, ut post illum intraret in ejus discipulum satanas? Quibus respondemus, hinc nos potius doceri quam sit cavendum male accipere bonum. Multum quippe interest, non quid accipiat, sed quis accipiat; nec quale sit quod datur, sed qualis sit ipse cui datur. Nam et bona obsunt, et mala prosunt, sicut fuerint quibus dantur. Peccatum, inquit Apostolus, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem (Rom. VII, 13) . Ecce per bonum factum est malum, dum male", + "candidate_score": 0.634958, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157_159", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. . Quid pluribus ? Timeo me te nunquam visurum .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2055", + "psc_text": "Deinde sequitur, et dicit: Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Quid enim? tunc eum videbat mundus; quandoquidem mundi nomine vult intelligi eos de quibus superius est locutus, dicens de Spiritu sancto, Quem mundus accipere non potest, quia non videt eum, neque cognoscit eum? Videbat eum plane mundus carneis oculis in carne conspicuum, non autem videbat quod in carne Verbum latebat: videbat hominem, non videbat Deum; videbat indumentum, non videbat indutum. Sed quoniam post resurrectionem etiam ipsam carnem suam, quam non solum videndam, verum etiam contrectandam demonstravit suis, noluit demonstrare non suis; hinc fortasse intelligendum est esse dictum, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt: vos autem videbitis me; quia ego vivo, et vos vivetis. 3. Quid est, quia ego vivo, et vos vivetis? Cur de praesenti se dixit vivere, illos autem de futuro esse victuros, nisi quia vitam etiam carnis utique resurgentis. qualis in ipso praecedebat, et", + "candidate_score": 0.634698, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_18", + "bdc_text": "Sic sumus tresHaller , Kolb und Megander , die drei Pfarrer am Berner Münster. , ut plane confitear , quod parum in conferendis scripturis nos invicem iuvare possimus .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1920", + "psc_text": "20-24). Erat enim eorum haec consuetudo qui sacras Litteras nobis ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me (Matth. IX, 9) : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc fecit et beatus Moyses, ita de seipso tanquam de alio cuncta narravit, et ait: Dixit Dominus ad Moysen (Exod. VI, 1) . Inusitatius apostolus Paulus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim (sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit), raptum hujusmodi usque in tertium coelum", + "candidate_score": 0.634513, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1930", + "psc_text": "Dominus per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. 4. Adhuc tamen Judae possesso, non a Domino, sed a diabolo, cum homini ingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem: adhuc, inquam, tanti mali jam corde concepti plenus restabat effectus, cujus jam praecesserat damnandus affectus. Itaque cum Dominus panis vivus panem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius. Non praecepit facinus; sed praedixit Judae malum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid nobis melius quam traditus Christus, ab illo adversus illum, pro nobis praeter illum? Quod facis, fac citius. O verbum libentius parati, quam irati! o verbum non tam poenam exprimens proditoris, quam mercedem significans Redemptoris! Dixit enim, Quod facis,", + "candidate_score": 0.631275, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_158_160", + "bdc_text": "Quid pluribus ? Timeo me te nunquam visurum . Vale. 17 .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2651", + "psc_text": "Videbat tangebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat neque tangebat; sed per hoc quod videbat atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait, tetigisti me; sed, vidisti me: quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet: velut cum dicimus, Audi et vide quam bene sonet, olfac et vide quam bene oleat, gusta et vide quam bene sapiat, tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit, Vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus, Infer, inquit, digitum tuum huc, et vide manus meas: quid aliud ait quam, Tange et vide? Nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo, Quia vidisti me, inquit, credidisti. Quamvis dici possit non ausum fuisse discipulum tangere, cum se offerret ille tangendum: non enim scriptum est, Et tetigit Thomas. Sed sive", + "candidate_score": 0.631221, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_153_155", + "bdc_text": "Im vorliegenden Brief geht es Haller jedoch um andere Aktualitäten. . Iam repeto , quod supra precatus sum : Te non pęniteat tuum in hac re iudicium indicare .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_897", + "psc_text": "judicium non venio; non praesumptione mea, sed ipsius promissione. Paulus autem contra Christum loquitur, servus contra Dominum, discipulus contra magistrum, homo contra Deum, ut cum Dominus dicat quia qui audit et credit, transit a morte ad vitam, et in judicium non veniet, dicat Apostolus, Oportet nos omnes exhiberi ante tribunal Christi? Aut si ad judicium non venit qui ad tribunal exhibetur, nescio quomodo intelligam. 5. Revelat ergo Dominus Deus noster, et per Scripturas suas admonet nos quomodo intelligatur, quando dicitur judicium. Hortor ergo ut attendatis. Aliquando judicium poena dicitur: aliquando judicium discriminatio dicitur. Secundum illum modum quo dicitur judicium discriminatio, oportet nos omnes exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat homo quae per corpus gessit, sive bonum sive malum: ipsa est enim discriminatio, ut bonis bona, malis mala distribuantur. Nam si judicium semper in malo acciperetur, non diceret Psalmus, Judica me, Deus. Audit forte aliquis dicentem, Judica me, Deus, et", + "candidate_score": 0.631081, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_18", + "bdc_text": "Sic sumus tresHaller , Kolb und Megander , die drei Pfarrer am Berner Münster. , ut plane confitear , quod parum in conferendis scripturis nos invicem iuvare possimus .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_364", + "psc_text": "propinquum castellum; respondit ipse et ait: « O insensati et tardi corde ad credendum super omnia quae locuti sunt Prophetae! nonne haec omnia oportebat pati Christum, et introire in claritatem suam? Et fuit incipiens a Moyse et omnibus Prophetis, interpretans illis in omnibus Scripturis, quae de ipso erant. » Item alio loco, cum etiam palpari se manibus discipulorum voluit, ut crederent quia in corpore resurrexerat: « Hi sunt, inquit, sermones, quos locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobiscum, quia oporteret impleri omnia quae scripta sunt in Lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis de me. Tunc adaperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas, et dixit illis: Quia sic scriptum est, pati Christum, et resurgere a mortuis tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, incipiens ab Jerusalem. » 5. His ex Evangelio, quae certe manifesta sunt, intellectis, patebunt illa omnia mysteria quae in isto miraculo", + "candidate_score": 0.63093, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_156_158", + "bdc_text": "Man sagt mir , du syest ze guͤtig , so man so vil nott hett nach räßiSchärfe ( SIVI 1280 ) . ; welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. . Quid pluribus ?", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1930", + "psc_text": "Dominus per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. 4. Adhuc tamen Judae possesso, non a Domino, sed a diabolo, cum homini ingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem: adhuc, inquam, tanti mali jam corde concepti plenus restabat effectus, cujus jam praecesserat damnandus affectus. Itaque cum Dominus panis vivus panem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius. Non praecepit facinus; sed praedixit Judae malum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid nobis melius quam traditus Christus, ab illo adversus illum, pro nobis praeter illum? Quod facis, fac citius. O verbum libentius parati, quam irati! o verbum non tam poenam exprimens proditoris, quam mercedem significans Redemptoris! Dixit enim, Quod facis,", + "candidate_score": 0.63049, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_121", + "bdc_text": "April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_792", + "psc_text": "(Matth. V, 8) ; talis apparebit judex, qualis videri possit et ab eis quos coronaturus est, et ab eis quos damnaturus est. Forma ergo servi videbitur, occulta erit forma Dei. Occultus erit in servo Filius Dei, et apparebit filius hominis; quia potestatem dedit ei et judicium facere, quia filius hominis est. Et quia ipse solus apparebit in forma servi, Pater autem non apparebit, quia non est indutus forma servi; ideo superius ait, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Bene ergo dilatum est, ut ipse esset expositor qui propositor. Superius enim occultum erat; nunc jam, ut arbitror, manifestum est quia dedit ei potestatem et judicium facere, quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: quia judicium per illam formam futurum est, quam non habet Pater. Et quale judicium? Nolite mirari hoc; quia venit hora: non ea quae nunc est, ut resurgant animae; sed quae futura est,", + "candidate_score": 0.630084, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157_159", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. . Quid pluribus ? Timeo me te nunquam visurum .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2360", + "psc_text": "intelligi, Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum est enim hoc totum spatium quo praesens pervolat saeculum: unde dicit idem ipse evangelista in Epistola sua, Novissima hora est (I Joan. II, 18) . Ideo namque addidit, quia vado ad Patrem: quod ad priorem sententiam referendum est, ubi ait, Modicum et jam non videbitis me; non ad posteriorem ubi ait, et iterum modicum et videbitis me. Eundo quippe ad Patrem, facturus erat ut eum non viderent. Ac per hoc non ideo dictum est, quia fuerat moriturus, et donec resurgeret, ab eorum aspectibus recessurus; sed quod esset iturus ad Patrem, quod fecit posteaquam resurrexit, et cum eis per quadraginta dies conversatus ascendit in coelum (Act. I, 3, 9). Illis ergo ait, Modicum et jam non videbitis me, qui eum corporaliter tunc videbant, quia iturus erant ad Patrem, et eum deinceps mortalem visuri non erant, qualem cum", + "candidate_score": 0.629984, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_44_46", + "bdc_text": "Quod vero times inter nos Zwischen Haller und Megander . Zu ihrem gespannten Verhältnis s. Kirchhofer , Haller 210-212 ; Hundeshagen 62-64 .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_638", + "psc_text": "Convallis humilitatem habet. Ergo intus age totum. Et si forte quaeris aliquem locum altum, aliquem locum sanctum, intus exhibe te templum Deo. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos (I Cor. III, 17). In templo vis orare? in te ora. Sed prius esto templum Dei, quia ille in templo suo exaudiet orantem. 26. Venit ergo hora, et nunc est, quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate. Nos adoramus quod scimus, vos adoratis quod nescitis; quoniam salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis: sed noli istos reprobos accipere. Parietem illum accipe cui adjunctus est alius, ut pacati in lapide angulari, quod est Christus, copulentur. Unus enim paries a Judaeis, unus a Gentibus: longe a se isti parietes, sed donec in angulo conjungantur. Alienigenae autem hospites erant, et peregrini a testamentis Dei (Ephes. II, 12-22). Secundum hoc ergo dictum est, Nos adoramus quod scimus. Ex persona quidem Judaeorum dictum", + "candidate_score": 0.629608, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_162", + "bdc_text": "Et salvus sis perpetuo cum uxoreAnna Bullinger , geb. Adlischwyler. , liberis et fratribus tibi dilectis .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1439", + "psc_text": "Dominus: qui illam non habuit, ipse de illa liberat; solus enim in hac carne venit sine peccato. Nam quos videtis in manibus matrum parvulos ferri, nondum ambulant, et jam sunt compediti; traxerunt enim de Adam quod solvatur a Christo. Pertinet etiam ad ipsos, cum baptizantur, ista gratia quam Dominus pollicetur; quia de peccato solus liberare potest, qui venit sine peccato, et factus est sacrificium pro peccato. Audistis enim cum Apostolus legeretur: Pro Christo, inquit, legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos; obsecramus pro Christo; id est, tanquam vos Christus obsecret. Quid? Reconciliari Deo. Si exhortatur et obsecrat Apostolus ut reconciliemur Deo, inimici eramus Deo. Nemo enim reconciliatur nisi ex inimicitiis. Inimicos autem nos non natura, sed peccata fecerunt. Unde inimici illius, inde servi peccati. Non habet Deus liberos inimicos; necesse est servi sint: et servi remanebunt nisi ab illo liberentur, cui peccando inimici esse voluerunt. Obsecramus ergo, inquit, pro Christo,", + "candidate_score": 0.629207, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157_159", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. . Quid pluribus ? Timeo me te nunquam visurum .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_107", + "psc_text": "sicut nos habemus in vestibus, aut cogitandus est sic sedere quomodo nos, aut forte cinctus est ut sinum haberet: sed quia sinus noster intus est, secretum Patris sinus Patris vocatur. In secreto Patris, qui Patrem novit, ipse enarravit. Nam Deum nemo vidit unquam. Ipse ergo venit, et narravit quidquid vidit. Quid vidit Moyses? Moyses vidit nubem, vidit angelum, vidit ignem: omnis illa creatura est; typum Domini sui gerebat, non ipsius Domini praesentiam exhibebat. Namque aperte habes in Lege, Et loquebatur Moyses cum Domino, contra in contra sicut amicus cum amico suo. Sequeris ipsam Scripturam, et invenis Moysen dicentem, Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi teipsum manifeste, ut videam te. Et parum est quia dixit: responsum accepit, Non potes videre faciem meam (Exod. XXXIII, 11, 13, 20) . Loquebatur ergo, fratres mei, cum Moyse angelus, portans typum Domini: et illa omnia quae ibi per angelum facta sunt, futuram istam", + "candidate_score": 0.62909, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_168_170", + "bdc_text": "desidero primum quaternionem . Reliquos habeo usque ad LL. inclusive .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_682", + "psc_text": "Non enim et tu operario tuo mercedem solam daturus es: non etiam afferes illi unde vires reparet in labore? Pascis utique cui mercedem daturus es. Proinde et nos Dominus in istis Scripturarum significationibus laborantes pascit. Nam si ista intelligendorum sacramentorum laetitia subtrahatur a nobis, deficimus in labore, et non erit qui perveniat ad mercedem. 6. Quomodo ergo quadragenario numero perficitur opus? Fortasse ideo, quia Lex in decem praeceptis data est, et per totum mundum praedicanda erat Lex: qui totus mundus quatuor partibus commendatur, Oriente et Occidente, Meridie et Aquilone, unde denarius per quatuor multiplicatus, ad quadragenarium pervenit. Vel quia per Evangelium quod quatuor libros habet, impletur Lex: quia in Evangelio dictum est, Non veni solvere Legem, sed adimplere (Matth. V, 17) . Sive ergo illa, sive ista causa, sive alia aliqua probabiliore, quae nos latet, doctiores non latet; certum est tamen quadragenario numero significari quamdam perfectionem in operibus bonis, quae", + "candidate_score": 0.628774, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_4", + "bdc_text": "Adulatores et minus syncęros fratres etiam multos novi pluresque indies experior .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2062", + "psc_text": "me, Patris. Cap. XIV, V\\. 22-24. 1. Interrogantibus discipulis et eis magistro respondente Jesu, etiam nos tanquam cum illis discimus, quando sanctum Evangelium vel legimus vel audimus. Quia ergo dixerat Dominus, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, vos autem videbitis me; interrogavit eum de hoc ipso Judas, non ille traditor ejus qui Iscariotes cognominatus est, sed cujus Epistola inter Scripturas canonicas legitur: Domine, quid factum est, quia nobis manifestaturus es teipsum, et non mundo? Simus cum ipsis tanquam interrogantes discipuli, communemque magistrum audiamus et nos. Judas enim sanctus, non immundus, nec insectator Domini, sed sectator, causam quaesivit quare se non mundo, sed suis manifestaturus esset Jesus; quare adhuc modicum et mundus non videret eum, ipsi autem viderent eum. 2. Respondit Jesus, et dixit ei: Si quis diligit me, sermonem meum servabit: et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Qui non diligit", + "candidate_score": 0.627791, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1915", + "psc_text": "semetipsum (Joan. XI, 33), ut hoc intelligatur et ubi non scriptum legitur, et tamen eum legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanum, quando oportuisse judicavit, in seipso potestate commovit, qui hominem totum potestate suscepit. TRACTATUS LXI. Ab eo quod Dominus ait, Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me; usque ad id, Ille est cui ego tinctum panem porrexero. Cap. XIII, V\\. 21-26. 1. Hoc Evangelii capitulum, fratres, ita nobis exponendum hac lectione propositum est, ut jam etiam de traditore Domini per panem tinctum eique porrectum satis evidenter expresso aliquid dicere debeamus. Et de illo quidem, quod eum jam demonstraturus Jesus turbatus est spiritu, praeterito sermone disserui: sed fortassis quod ibi non dixi, etiam hoc nobis Dominus significare sua perturbatione dignatus est, quod scilicet falsos fratres, et dominici agri illa zizania ita necesse est usque ad messis tempus inter frumenta tolerari (Matth. XIII, 29, 30), ut quando ex eis", + "candidate_score": 0.627576, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_156_158", + "bdc_text": "Man sagt mir , du syest ze guͤtig , so man so vil nott hett nach räßiSchärfe ( SIVI 1280 ) . ; welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. . Quid pluribus ?", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1925", + "psc_text": "Et cum tinxisset panem, dedit Judae; usque ad id, Nunc clarificatus est Filius hominis. Cap. XIII, V\\. 26-31. 1. Scio, charissimi, moveri posse nonnullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum traditori suo Dominus dedit, intraverit in illum satanas. Sic enim scriptum est: Et cum tinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae; et post panem tunc introivit in illum satanas. Dicunt enim: Itane hoc meruit panis Christi porrectus de mensa Christi, ut post illum intraret in ejus discipulum satanas? Quibus respondemus, hinc nos potius doceri quam sit cavendum male accipere bonum. Multum quippe interest, non quid accipiat, sed quis accipiat; nec quale sit quod datur, sed qualis sit ipse cui datur. Nam et bona obsunt, et mala prosunt, sicut fuerint quibus dantur. Peccatum, inquit Apostolus, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem (Rom. VII, 13) . Ecce per bonum factum est malum, dum male", + "candidate_score": 0.627334, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_156_158", + "bdc_text": "Man sagt mir , du syest ze guͤtig , so man so vil nott hett nach räßiSchärfe ( SIVI 1280 ) . ; welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. . Quid pluribus ?", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1885", + "psc_text": "vobis hodie satis sint, dilectissimi. Si quid secus quam oportuit dicentes fortassis offendimus, vel laudibus vestris immoderatius quam oportuit elevati sumus; impetrate mundationem pedibus nostris, Deo placentibus orationibus vestris. TRACTATUS LVIII. Ab eo quod Dominus dicit, Et vos mundi estis, sed non omnes; usque ad id, Exemplum dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, ita et vos faciatis. Cap. XIII, V\\. 10-15. 1. Jam illa verba Evangelii, ubi Dominus lavans pedes discipulis suis, ait, Qui lotus est semel, non habet necessitatem nisi pedes lavare, sed est mundus totus (Joan. XIII, 10) , Dilectioni vestrae, ut Dominus donare dignatus est, exposuimus: nunc quod sequitur videamus. Et vos, inquit, mundi estis, sed non omnes. Hoc quid sit ne quaereremus, ipse Evangelista patefecit, adjungens: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum; propterea dixi: Non estis mundi omnes. Quid hoc apertius? Proinde ad sequentia transeamus. 2. Postquam ergo lavit pedes eorum, et accepit vestimenta", + "candidate_score": 0.625797, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_57_59", + "bdc_text": "excudenda . Quęsivi , qualis nam esset . Dabat eam in manus .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2682", + "psc_text": "Peracta quippe illa piscatione, Dicit eis Jesus: Venite, prandete. Et nemo audebat discumbentium interrogare eum, Tu quis es? scientes quia Dominus est. Si ergo sciebant, quid opus erat ut interrogarent? si autem non opus erat, quare dictum est, non audebant; quasi opus esset, sed timore aliquo non auderent? Sensus ergo hic est: tanta erat evidentia veritatis, qua Jesus illis discipulis apparebat, ut eorum non solum negare, sed nec dubitare quidem ullus auderet; quoniam si quisquam dubitaret, utique interrogare deberet. Sic ergo dictum est, Nemo audebat eum interrogare, Tu quis es? ac si diceretur, Nemo audebat dubitare quod ipse esset. 2. Et venit Jesus, et accipit panem, et dat eis, et piscem similiter. Ecce dictum est etiam quid pranderent: de quo prandio aliquid suave ac salubre dicemus et nos, si pascat et nos. Superius narratum est quod isti discipuli, quando descenderunt in terram, viderunt prunas positas, et piscem superpositum, et panem.", + "candidate_score": 0.625253, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_156_158", + "bdc_text": "Man sagt mir , du syest ze guͤtig , so man so vil nott hett nach räßiSchärfe ( SIVI 1280 ) . ; welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. . Quid pluribus ?", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1924", + "psc_text": "cum recubuisset ille supra pectus Jesu. Hic est utique pectoris sinus, sapientiae secretum. Dicit ei: Domine, quis est? Respondit Jesus: Ille est cui ego tinctum panem porrexero. Et cum tinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae. Et post panem, tunc introivit in illum satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male bonum malus accepit. Verum de isto pane tincto qui porrectus est ficto, et de his quae sequuntur, multa dicenda sunt: quibus necessarium est plus temporis, quam nunc habemus jam in istius fine sermonis. TRACTATUS LXII. Ab eo quod scriptum est, Et cum tinxisset panem, dedit Judae; usque ad id, Nunc clarificatus est Filius hominis. Cap. XIII, V\\. 26-31. 1. Scio, charissimi, moveri posse nonnullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum traditori suo Dominus dedit, intraverit in illum satanas. Sic enim scriptum est: Et cum", + "candidate_score": 0.624477, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_156_158", + "bdc_text": "Man sagt mir , du syest ze guͤtig , so man so vil nott hett nach räßiSchärfe ( SIVI 1280 ) . ; welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. . Quid pluribus ?", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1915", + "psc_text": "semetipsum (Joan. XI, 33), ut hoc intelligatur et ubi non scriptum legitur, et tamen eum legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanum, quando oportuisse judicavit, in seipso potestate commovit, qui hominem totum potestate suscepit. TRACTATUS LXI. Ab eo quod Dominus ait, Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me; usque ad id, Ille est cui ego tinctum panem porrexero. Cap. XIII, V\\. 21-26. 1. Hoc Evangelii capitulum, fratres, ita nobis exponendum hac lectione propositum est, ut jam etiam de traditore Domini per panem tinctum eique porrectum satis evidenter expresso aliquid dicere debeamus. Et de illo quidem, quod eum jam demonstraturus Jesus turbatus est spiritu, praeterito sermone disserui: sed fortassis quod ibi non dixi, etiam hoc nobis Dominus significare sua perturbatione dignatus est, quod scilicet falsos fratres, et dominici agri illa zizania ita necesse est usque ad messis tempus inter frumenta tolerari (Matth. XIII, 29, 30), ut quando ex eis", + "candidate_score": 0.624449, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1925", + "psc_text": "Et cum tinxisset panem, dedit Judae; usque ad id, Nunc clarificatus est Filius hominis. Cap. XIII, V\\. 26-31. 1. Scio, charissimi, moveri posse nonnullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum traditori suo Dominus dedit, intraverit in illum satanas. Sic enim scriptum est: Et cum tinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae; et post panem tunc introivit in illum satanas. Dicunt enim: Itane hoc meruit panis Christi porrectus de mensa Christi, ut post illum intraret in ejus discipulum satanas? Quibus respondemus, hinc nos potius doceri quam sit cavendum male accipere bonum. Multum quippe interest, non quid accipiat, sed quis accipiat; nec quale sit quod datur, sed qualis sit ipse cui datur. Nam et bona obsunt, et mala prosunt, sicut fuerint quibus dantur. Peccatum, inquit Apostolus, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem (Rom. VII, 13) . Ecce per bonum factum est malum, dum male", + "candidate_score": 0.622786, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_138_140", + "bdc_text": "Aliud ex te intelligo . Cuperemus et nos hunc libellum videre . TandemAm Rande von Hallers Hand :", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2651", + "psc_text": "Videbat tangebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat neque tangebat; sed per hoc quod videbat atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait, tetigisti me; sed, vidisti me: quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet: velut cum dicimus, Audi et vide quam bene sonet, olfac et vide quam bene oleat, gusta et vide quam bene sapiat, tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit, Vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus, Infer, inquit, digitum tuum huc, et vide manus meas: quid aliud ait quam, Tange et vide? Nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo, Quia vidisti me, inquit, credidisti. Quamvis dici possit non ausum fuisse discipulum tangere, cum se offerret ille tangendum: non enim scriptum est, Et tetigit Thomas. Sed sive", + "candidate_score": 0.622086, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_139_141", + "bdc_text": "Cuperemus et nos hunc libellum videre . TandemAm Rande von Hallers Hand : Tibi indico .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2651", + "psc_text": "Videbat tangebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat neque tangebat; sed per hoc quod videbat atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait, tetigisti me; sed, vidisti me: quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet: velut cum dicimus, Audi et vide quam bene sonet, olfac et vide quam bene oleat, gusta et vide quam bene sapiat, tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit, Vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus, Infer, inquit, digitum tuum huc, et vide manus meas: quid aliud ait quam, Tange et vide? Nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo, Quia vidisti me, inquit, credidisti. Quamvis dici possit non ausum fuisse discipulum tangere, cum se offerret ille tangendum: non enim scriptum est, Et tetigit Thomas. Sed sive", + "candidate_score": 0.620579, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1924", + "psc_text": "cum recubuisset ille supra pectus Jesu. Hic est utique pectoris sinus, sapientiae secretum. Dicit ei: Domine, quis est? Respondit Jesus: Ille est cui ego tinctum panem porrexero. Et cum tinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae. Et post panem, tunc introivit in illum satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male bonum malus accepit. Verum de isto pane tincto qui porrectus est ficto, et de his quae sequuntur, multa dicenda sunt: quibus necessarium est plus temporis, quam nunc habemus jam in istius fine sermonis. TRACTATUS LXII. Ab eo quod scriptum est, Et cum tinxisset panem, dedit Judae; usque ad id, Nunc clarificatus est Filius hominis. Cap. XIII, V\\. 26-31. 1. Scio, charissimi, moveri posse nonnullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum traditori suo Dominus dedit, intraverit in illum satanas. Sic enim scriptum est: Et cum", + "candidate_score": 0.61939, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1929", + "psc_text": "principibus sacerdotum (Luc. XXII, 3 et 4) . Ecce ubi ostenditur quod jam intraverat satanas in Judam. Prius ergo intraverat, immittendo in cor ejus cogitationem qua traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non ut adhuc alienum tentaret, sed ut proprium possideret. 3. Non autem, ut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelligendum est enim quod jam omnibus eis distribuerat Dominus Sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas evidentissime narrat (Ibid., 19-21): ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. 4. Adhuc tamen Judae possesso, non a Domino,", + "candidate_score": 0.619153, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_139_141", + "bdc_text": "Cuperemus et nos hunc libellum videre . TandemAm Rande von Hallers Hand : Tibi indico .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2652", + "psc_text": "vide manus meas: quid aliud ait quam, Tange et vide? Nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo, Quia vidisti me, inquit, credidisti. Quamvis dici possit non ausum fuisse discipulum tangere, cum se offerret ille tangendum: non enim scriptum est, Et tetigit Thomas. Sed sive aspiciendo tantum, sive etiam tangendo viderit et crediderit, illud quod sequitur, magis gentium fidem praedicat atque commendat, Beati qui non viderunt, et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbis, tanquam ille qui quod erat futurum, in sua noverat praedestinatione jam factum. Sed jam sermo iste a prolixitate cohibendus est: donabit Dominus ut de his quae restant alias disputemus. TRACTATUS CXXII. De eo quod sequitur, Multa quidem et alia signa fecit Jesus; usque ad id, Et cum tanti essent, non est scissum rete. Cap. XX, V\\ V\\. 30, 31, et cap. XXI, V\\. 1-11. 1. Post narrationem rei gestae, in qua Thomas", + "candidate_score": 0.615176, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_139_141", + "bdc_text": "Cuperemus et nos hunc libellum videre . TandemAm Rande von Hallers Hand : Tibi indico .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2650", + "psc_text": "eis quando venit Jesus: Dixerunt ergo ei alii discipuli: Vidimus Dominum. Ille autem dixit eis: Nisi videro in manibus ejus fixuram clavorum, et mittam digitum meum in locum clavorum, et mittam manum meam in latus ejus, non credam. Et post dies octo iterum erant discipuli ejus intus, et Thomas cum eis. Venit Jesus januis clausis, et stetit in medio, et dixit: Pax vobis. Deinde dicit Thomae: Infer digitum tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum; et noli esse incredulus, sed fidelis. Respondit Thomas et dixit ei: Dominus meus et Deus meus. » Videbat tangebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat neque tangebat; sed per hoc quod videbat atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait, tetigisti me; sed, vidisti me: quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari", + "candidate_score": 0.612063, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_138_140", + "bdc_text": "Aliud ex te intelligo . Cuperemus et nos hunc libellum videre . TandemAm Rande von Hallers Hand :", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2650", + "psc_text": "eis quando venit Jesus: Dixerunt ergo ei alii discipuli: Vidimus Dominum. Ille autem dixit eis: Nisi videro in manibus ejus fixuram clavorum, et mittam digitum meum in locum clavorum, et mittam manum meam in latus ejus, non credam. Et post dies octo iterum erant discipuli ejus intus, et Thomas cum eis. Venit Jesus januis clausis, et stetit in medio, et dixit: Pax vobis. Deinde dicit Thomae: Infer digitum tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum; et noli esse incredulus, sed fidelis. Respondit Thomas et dixit ei: Dominus meus et Deus meus. » Videbat tangebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat neque tangebat; sed per hoc quod videbat atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait, tetigisti me; sed, vidisti me: quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari", + "candidate_score": 0.611848, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_6", + "bdc_text": "Post te de paucis hoc mihi vere persuadere possum .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_235", + "psc_text": "Joannes, propriam quamdam potestatem in Domino ad baptizandum? Quia per hanc propriam potestatem, sicut dixi, pax Ecclesiae firmata est. Et potest fieri ut habeat aliquis Baptismum praeter columbam: ut prosit ei Baptismus praeter columbam, non potest. Intendat Charitas vestra, et intelligat quod dico: nam et ista circumventione saepe seducunt fratres nostros qui pigri et frigidi sunt. Simus simpliciores et ferventiores. Ecce, inquiunt, ego accepi, an non accepi? Respondeo, Accepisti. Si ergo accepi, non est quod mihi des; securus sum, etiam testimonio tuo: et ego enim me dico accepisse, et tu me fateris accepisse; utriusque lingua securum me facit: quid ergo mihi promittis? quare me vis catholicum facere, quando non mihi aliquid daturus es amplius, et me jam accepisse fateris quod te habere dicis? Ego autem quando dico, Veni ad me, dico quia non habes tu, qui fateris quia habeo: quare dicis, Veni ad me? 14. Docet nos columba. Respondet enim", + "candidate_score": 0.607367, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_159_161", + "bdc_text": "Timeo me te nunquam visurum . Vale. 17 . martii .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2068", + "psc_text": "videt eum, nec scit eum: vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit (Joan. XIV, 17) . Ecce facit in sanctis cum Patre et Filio sanctus etiam Spiritus mansionem; intus utique, tanquam Deus in templo suo. Deus Trinitas, Pater et Filius et Spiritus sanctus, veniunt ad nos, dum venimus ad eos: veniunt subveniendo, venimus obediendo; veniunt illuminando, venimus intuendo; veniunt implendo, venimus capiendo: ut sit nobis eorum non extraria visio, sed interna; et in nobis eorum non transitoria mansio, sed aeterna. Sic mundo non se Filius manifestat: mundus enim dictus est hoc loco, de quibus continuo subjunxit, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Hi sunt qui Patrem et Spiritum sanctum nunquam vident: Filium autem non ut beatificentur, sed ut judicentur, ad modicum vident; nec ipsum in forma Dei, ubi est cum Patre et Spiritu sancto pariter invisibilis; sed in forma hominis, ubi esse voluit", + "candidate_score": 0.601069, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_44", + "bdc_text": "Quod vero times inter nos Zwischen Haller und Megander .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2567", + "psc_text": "ait, Nunc autem regnum meum non est hic; sed, non est hinc. Hic est enim regnum ejus usque in finem saeculi, habens inter se commixta zizania usque ad messem; messis enim finis est saeculi, quando messores venient, id est Angeli, et colligent de regno ejus omnia scandala (Matth. XIII, 38-41); quod utique non fieret, si regnum ejus non esset hic. Sed tamen non est hinc; quia peregrinatur in mundo: regno suo quippe dicit, De mundo non estis, sed ego vos elegi de mundo (Joan. XV, 19) . Erant ergo de mundo, quando regnum ejus non erant, sed ad mundi principem pertinebant. De mundo est ergo quidquid hominum a vero quidem Deo creatum, sed ex Adam vitiata atque damnata stirpe generatum est: factum est autem regnum non jam de mundo, quidquid inde in Christo regeneratum est. Sic enim nos Deus eruit de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae", + "candidate_score": 0.597575, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_125", + "bdc_text": "sed nunc omnia silent , nec verbum accipimus , quomodo res vestrę se habeant .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_121", + "psc_text": "Isaiam: Sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram eo qui se tonderet, fuit sine voce, sic non aperuit os suum (Isai. LIII, 7) . Veniet autem manifestus, et non silebit. Quomodo manifestus? ignis ante eum praeibit, et in circuitu ejus tempestas valida (Psal. XLIX, 3) . Tempestas illa tollere habet totam paleam de area, quae modo trituratur; et ignis incendere quod tempestas abstulerit. Modo autem tacet: tacet judicio, sed non tacet praecepto. Si enim tacet Christus, quid sibi volunt haec Evangelia? quid sibi volunt voces apostolicae, quid cantica Psalmorum, quid eloquia Prophetarum? In his enim omnibus Christus non tacet. Sed tacet modo, ut non vindicet: non tacet, ut non moneat. Veniet autem praeclarus in vindictam, et apparebit omnibus, et qui in eum non credunt. Modo vero quia et praesens occultus erat, oportebat ut contemneretur. Nisi enim contemneretur, non crucifigeretur: si non crucifigeretur, non funderet sanguinem, quo pretio", + "candidate_score": 0.597076, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_94", + "bdc_text": "Haller erwähnt ihn jedoch nie , und auch Bullinger scheint ihn nicht gekannt zu haben. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2580", + "psc_text": "collatis omnium Evangelistarum narrationibus reperitur, et apud principes sacerdotum, et apud Herodem, quo eum, sicut Lucas indicat, miserat Pilatus audiendum, et apud ipsum Pilatum (Matth. XXVI, 63, XXVII, 14; Marc. XIV, 61, XV, 5; Luc. XXIII, 7-9, et Joan. XIX, 9): ut non frustra de illo prophetia praecesserit, Sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, sic non aperuit os suum (Isai. LIII, 7) ; tunc utique quando interrogantibus non respondit. Quamvis enim quibusdam interrogationibus saepe responderit; tamen propter illa in quibus noluit respondere, ad hoc data est de agno similitudo, ut in suo silentio non reus, sed innocens haberetur. Cum ergo judicaretur, ubicumque non aperuit os suum, sicut agnus non aperuit; id est, non sicut male sibi conscius qui de peccatis convincebatur suis, sed sicut mansuetus qui pro peccatis immolabatur alienis. 5. Dicit ergo ei Pilatus: Mihi non loqueris? Nescis quia potestatem habeo crucifigere te, et potestatem habeo dimittere", + "candidate_score": 0.593724, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 11, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Sophoniam", + "max_score": 0.699479, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_163_165", + "bdc_text": "Pellicani laborem Gemeint ist Pellikans Kommentarwer k zum Alten Testament , s. nächste Anm. multi expectant . Dominus det illi , ut cęptum opus perficiat.", + "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Sophoniam_window_155", + "psc_text": "Dominum deprecentur, et studiose agant ne de sacerdotibus qui violant sancta Domini, esse mereantur, Non enim dignitas et nomina dignitatum, sed opus dignitatis, et principes, et judices, et prophetas, et sacerdotes salvare consuevit: Qui episcopatum, inquit, desiderat, bonum opus desiderat (I Tim. III) . Videte quid dixerit: bonum opus desiderat, Opus non dignitatem. Si autem, despecto opere, solam aspexerit dignitatem, cito corruit turris in Siloa, et excelsa cedri fulmine feriuntur, et erecta cervix frangitur, et cygnus, extento collo, et in sublime se tendens, inter immundas volucres computatur. Porro quod exposuimus juxta Hebraicum: Verumtamen diluculo surgentes corruperunt omnes cogitationes suas, pro quo in Septuaginta scribitur: praeparare, consurge diluculo, dissipata est omnis frondositas eorum, quia multum ab Hebraico discrepat, et magis videtur juxta LXX cum posterioribus concordare, in sequentibus exponemus. (Vers. 8, 9.) Quapropter exspecta me, dicit Dominus, 722 in die resurrectionis meae in futurum: quia judicium meum ut congregem gentes, et", + "candidate_score": 0.699479, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_48_50", + "bdc_text": "Si qui vero ambitione victi suam gloriam quaerunt Vgl. Joh 7 , 18. , cum contemptu saltem nominis mei nihil penitus moror . Es ist mir leid , daß min namm je truckt ist wordenGemeint ist vor allem die Widmung von Bullingers Römerbriefkommentar an Haller , oben Nr. 186 , S. 59-61. , nisi aliquando orbi vestigia nominis praestare possem. 14 .", + "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Sophoniam_window_193", + "psc_text": "mihi Petrum et Paulum et Matthaeum et Joannem; et considera hoc quod ad Abraham repromissum est: Magnificabo nomen tuum, in illis opere perpetratum. Quotidie nominatur in Ecclesia, quotidie magnificatur nomen eorum: non quod ipsis prosit a nobis in Ecclesia nominari: sed quod nos magnificantes nomen eorum, et quae scripserunt lectitantes, consequamur salutem. In tempore, inquit, illo, quando expressa et repulsa suscepta fuerit, et filii ejus positi in gloriam (gloriatur [ Al. gloriabitur] 734 quippe Dominus in athletis suis, cum eos viderit coronari, sicut gloriatus est adversus diabolum de Job: unde et Apostolus in profectu discipulorum suorum exsultans, ait: Etiam per vestram gloriam ) confundentur qui adversarii vestri fuerant, et tulerant contra vos opprobrium: et tunc videbunt eos quos miseros putaverant, esse felices, et quos pauperes existimabant atque dejectos, potentes fieri atque gloriosos. Tunc cernent captivitatem eorum per quam in hoc saeculo duro fuerant imperio subjugati, reduci in coelestem Jerusalem: seque", + "candidate_score": 0.670025, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_160_162", + "bdc_text": "Vale. 17 . martii . Et salvus sis perpetuo cum uxoreAnna Bullinger , geb. Adlischwyler. , liberis et fratribus tibi dilectis .", + "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Sophoniam_window_74", + "psc_text": "non poterunt liberare, audiente eo, qui moritur: Stulte, hac nocte tolletur anima tua a te; quae autem parasti, cujus erunt (Luc. XII, 20) ? Non quod negemus aurum et argentum divites liberare de morte: Redemptio enim viri animae, propriae divitiae (Prov. XIII, 8) ; sed quod eo tempore liberare non possint, quando divitias necessitate dimittunt. Omnis enim terra et universa quae terrena sunt, zelo Domini devorabuntur. Et quod ait, zelo, intellige adhuc amantem Dominum. Nisi enim amaret humanam animam, numquam zelaretur eam: et in similitudinem mariti, peccatum ulcisceretur uxoris, qui, si non amaret, nec de adulterio ejus irasceretur. Et hoc faciet Dominus cum festinatione cunctis habitantibus terram, his qui se penitus terrae dederunt, et non fuerunt advenae et peregrini, sicut justus qui loquitur: Advena sum ego in terra, et peregrinus sicut omnes patres mei (Ps. XXXVIII, 13) . Et rursum alibi nolens diutius in tabernaculo carnis habitare, lacrymabili voce testatur,", + "candidate_score": 0.643361, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_162", + "bdc_text": "Et salvus sis perpetuo cum uxoreAnna Bullinger , geb. Adlischwyler. , liberis et fratribus tibi dilectis .", + "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Sophoniam_window_74", + "psc_text": "non poterunt liberare, audiente eo, qui moritur: Stulte, hac nocte tolletur anima tua a te; quae autem parasti, cujus erunt (Luc. XII, 20) ? Non quod negemus aurum et argentum divites liberare de morte: Redemptio enim viri animae, propriae divitiae (Prov. XIII, 8) ; sed quod eo tempore liberare non possint, quando divitias necessitate dimittunt. Omnis enim terra et universa quae terrena sunt, zelo Domini devorabuntur. Et quod ait, zelo, intellige adhuc amantem Dominum. Nisi enim amaret humanam animam, numquam zelaretur eam: et in similitudinem mariti, peccatum ulcisceretur uxoris, qui, si non amaret, nec de adulterio ejus irasceretur. Et hoc faciet Dominus cum festinatione cunctis habitantibus terram, his qui se penitus terrae dederunt, et non fuerunt advenae et peregrini, sicut justus qui loquitur: Advena sum ego in terra, et peregrinus sicut omnes patres mei (Ps. XXXVIII, 13) . Et rursum alibi nolens diutius in tabernaculo carnis habitare, lacrymabili voce testatur,", + "candidate_score": 0.641294, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_143", + "bdc_text": "invehi non secus ac in Cananeos bellorum tumultibus Vgl. Dtn 7 , 1-5 ;", + "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Sophoniam_window_45", + "psc_text": "Quod si voluerimus juxta utramque translationem, tropologiam texere, recte ad ululatum et planctum concitantur qui in extremis peccatorum faecibus habitant, et in scelerum suorum ima demersi dicunt: Infixus sum in limo profundi, et non est, inquit, substantia (Ps. LXVIII, 2) . Unde et additur: qui habitatis concissam, hoc est, animam multis iniquitatibus vulneratam, sive Ecclesiam, quae schismatibus, haeresibusque lacerata est, et ad singula vulnera plangit filios interfectos. Quod autem dicit: Conticuit, sive assimilatus est omnis populus Chanaan, blasphemiam eorum in die judicii cessare significat, et os quod in altum posuerunt, linguamque ad terram usque penetrantem, aeterno silentio conticescere. Et quia peccatum peccavit Jerusalem, et ideo in commotionem facta est, populus dicitur Chanaan, quod interpretatur, 687 commotio. Non enim potest dicere: Statuit super petram pedes meos (Psal. XXXIX, 3) ; sed incertus et fluctuans semper in motu est. Unde et Noe vir sanctus, postquam evigilavit e somno, ex maledictione nomen imposuit", + "candidate_score": 0.641013, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 12, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti", + "max_score": 0.69615, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_98_100", + "bdc_text": "Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror . In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten . Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_295", + "psc_text": "Illi credunt, et amant, illi credunt et timent. Amor expectat praemium, timor poenam. Ergo invenimus posse quemquam habere etiam Fidem, et non habere Charitatem. Nemo ergo se jactet de quocumque Ecclesiae dono, si forte eminet in Ecclesia aliquo attributo sibi dono, sed videat utrum habeat Charitatem. Nam locutus est idem apostolus Paulus, et enumeravit multa dona Dei (1 Cor. XII), in membris Christi, quae est Ecclesia, et ait dona propria quibusque Membris esse attributa, nec posse fieri ut omnes habeant unum donum. Nec quisquam tamen sine dono remanebit. Apostolus ait Prophetas, Doctores, Interpretatores, linguis locutores, habentes virtutes sanitatum, habentes adjutoria, gubernationes, genera linguarum. Dicta sunt haec, et alia videmus in aliis, alia in aliis. Non ergo doleat aliquis, non sibi esse concessum quod videt alii concessum. Habeat Charitatem, non invideat habenti, et cum illo habet, quod non habet. Quidquid enim habuerit frater meus, si non invidero, et amavero, meum est.", + "candidate_score": 0.69615, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_96_98", + "bdc_text": "Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror .", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_295", + "psc_text": "Illi credunt, et amant, illi credunt et timent. Amor expectat praemium, timor poenam. Ergo invenimus posse quemquam habere etiam Fidem, et non habere Charitatem. Nemo ergo se jactet de quocumque Ecclesiae dono, si forte eminet in Ecclesia aliquo attributo sibi dono, sed videat utrum habeat Charitatem. Nam locutus est idem apostolus Paulus, et enumeravit multa dona Dei (1 Cor. XII), in membris Christi, quae est Ecclesia, et ait dona propria quibusque Membris esse attributa, nec posse fieri ut omnes habeant unum donum. Nec quisquam tamen sine dono remanebit. Apostolus ait Prophetas, Doctores, Interpretatores, linguis locutores, habentes virtutes sanitatum, habentes adjutoria, gubernationes, genera linguarum. Dicta sunt haec, et alia videmus in aliis, alia in aliis. Non ergo doleat aliquis, non sibi esse concessum quod videt alii concessum. Habeat Charitatem, non invideat habenti, et cum illo habet, quod non habet. Quidquid enim habuerit frater meus, si non invidero, et amavero, meum est.", + "candidate_score": 0.68789, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97_99", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror . In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_295", + "psc_text": "Illi credunt, et amant, illi credunt et timent. Amor expectat praemium, timor poenam. Ergo invenimus posse quemquam habere etiam Fidem, et non habere Charitatem. Nemo ergo se jactet de quocumque Ecclesiae dono, si forte eminet in Ecclesia aliquo attributo sibi dono, sed videat utrum habeat Charitatem. Nam locutus est idem apostolus Paulus, et enumeravit multa dona Dei (1 Cor. XII), in membris Christi, quae est Ecclesia, et ait dona propria quibusque Membris esse attributa, nec posse fieri ut omnes habeant unum donum. Nec quisquam tamen sine dono remanebit. Apostolus ait Prophetas, Doctores, Interpretatores, linguis locutores, habentes virtutes sanitatum, habentes adjutoria, gubernationes, genera linguarum. Dicta sunt haec, et alia videmus in aliis, alia in aliis. Non ergo doleat aliquis, non sibi esse concessum quod videt alii concessum. Habeat Charitatem, non invideat habenti, et cum illo habet, quod non habet. Quidquid enim habuerit frater meus, si non invidero, et amavero, meum est.", + "candidate_score": 0.679362, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_163_165", + "bdc_text": "Pellicani laborem Gemeint ist Pellikans Kommentarwer k zum Alten Testament , s. nächste Anm. multi expectant . Dominus det illi , ut cęptum opus perficiat.", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_460", + "psc_text": "semine tuo benedicentur omnes gentes (Gen. XXII, 18) . Semen ipsius Christus, quia de Abraham Isaac, de Isaac Jacob, de Jacob duodecim, de duodecim populus Judaeorum, de populo Judaeorum Virgo Maria, de Virgine Maria Dominus noster Jesus Christus. Et factus est semen Abraham Dominus noster Jesus Christus, et quod promissum erat Abrahae, invenimus impletum in nobis. In semine tuo, inquit, benedicentur omnes gentes. Credidit hoc, antequam aliquid vidisset. Credidit, et non vidit quod promittebatur. Nos autem videmus quod illi promissum est. Et quidquid illi promittebatur, futurum erat. Quid enim nondum reddidit Deus? Labores in saeculo isto futuros denuntiavit, et sanctos suos, et fideles suos futuros in laboribus, et fructum allaturos cum tolerantia (Luc. VIII, 15). Praenuntiavit, et videmus. Ipsis laboribus atterimur. Qui nondum labores praenuntiati sunt? Neque enim putetis, fratres, quia, quod videtis atteri res humanas modo, non est scriptum in Scriptura Dei. Totum scriptum est, et tolerantia indicta est", + "candidate_score": 0.672826, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_164_166", + "bdc_text": "multi expectant . Dominus det illi , ut cęptum opus perficiat. In 2 .", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_460", + "psc_text": "semine tuo benedicentur omnes gentes (Gen. XXII, 18) . Semen ipsius Christus, quia de Abraham Isaac, de Isaac Jacob, de Jacob duodecim, de duodecim populus Judaeorum, de populo Judaeorum Virgo Maria, de Virgine Maria Dominus noster Jesus Christus. Et factus est semen Abraham Dominus noster Jesus Christus, et quod promissum erat Abrahae, invenimus impletum in nobis. In semine tuo, inquit, benedicentur omnes gentes. Credidit hoc, antequam aliquid vidisset. Credidit, et non vidit quod promittebatur. Nos autem videmus quod illi promissum est. Et quidquid illi promittebatur, futurum erat. Quid enim nondum reddidit Deus? Labores in saeculo isto futuros denuntiavit, et sanctos suos, et fideles suos futuros in laboribus, et fructum allaturos cum tolerantia (Luc. VIII, 15). Praenuntiavit, et videmus. Ipsis laboribus atterimur. Qui nondum labores praenuntiati sunt? Neque enim putetis, fratres, quia, quod videtis atteri res humanas modo, non est scriptum in Scriptura Dei. Totum scriptum est, et tolerantia indicta est", + "candidate_score": 0.666014, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_115_117", + "bdc_text": "Wyss , Jud 203 , Nr. 32). . Res nostrę publicę alioqui bene se habent . Dum nemo nos persequitur , constantes sumus , frigidi vero in adiuvandis fratribus Gemeint sind die Glaubensbrüder in Solothurn ( s.", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_260", + "psc_text": "hoc est, unde Impletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exultatione (Psal. CXXV, 2) , quia vidimus invicem in carne mortali, quale erit gaudium nostrum, quando ibi nos videbimus, ubi nihil de nobis invicem timeamus? Apostolus dicit: Spe gaudentes (Rom. XII, 12) . Gaudium ergo nostrum, quod nunc est, in spe est, nondum in re. Spes autem, quae videtur, non est, ait spes. Quod enim videt quis, quid sperat? Si autem, quod non videmus, speramus, per patientiam expectamus (Rom. VIII, 24, 25) . Si autem peregrinantes comites ad invicem gaudent in via, quale gaudium consequenter in patria? In hac via Martyres certaverunt, et certando ambulaverunt, ambulando non haeserunt. Ambulant enim, qui amant. Non enim ad Deum passibus, sed affectibus currimus. Via ergo nostra ambulantes quaerit. Tria sunt hominum genera, quae odit Deus: Remanentem, retro redeuntem, aberrantem. Ab his tribus generibus malis Domino adjuvante vindicetur, et defendatur gressus noster. Jam", + "candidate_score": 0.648778, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_2_4", + "bdc_text": "Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 . totaque vita . Adulatores et minus syncęros fratres etiam multos novi pluresque indies experior .", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_211", + "psc_text": "Persecutore de necessariis. VI. Quibus modis negetur Christus. VII. Constantiae merces in coelo. I. MARTYRES sancti, testes Dei, ne vivendo morerentur, moriendo vivere maluerunt, ne timendo mortem negarent vitam, amando vitam contempserunt vitam. Ut negaretur Christus, vitam promittebat inimicus, sed non qualem Christus. Credentes ergo, quod a Salvatore promittebatur, riserunt, quod persecutor comminabatur. Fratres, quando Solemnia Martyrum celebramus, exempla nobis proposita noverimus, quae imitando assequamur. Non enim istam faciendo frequentiam, augemus Martyrum gloriam. Illorum corona populis nota est Angelorum. Nos, quod passi sunt, cum legeretur, audire potuimus. Quod autem acceperunt, Nec oculus vidit, nec auris audivit (I Cor. II, 9) . Bona mundi hujus alia sunt superflua, alia necessaria. Hinc paululum, ut loquamur, attendite, et distinguamus, si possumus, quae sint bona hujus mundi superflua, quae necessaria, ut videatis, non esse negandum Christum nec propter superflua, nec propter necessaria. Superflua mundi hujus quis enumerat? Si ea commemorare voluerimus, magnas moras faciemus.", + "candidate_score": 0.648407, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_105", + "bdc_text": "Nach der Herausgabe von Zwinglis Auslegung des Jakobusbriefes durch Leo Jud ( s.", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_44", + "psc_text": "Eadem Apocalypsis dicit, quod supra jam posui. Vicit leo de tribu Juda aperire librum (Ibid. 5) . Quare agnus in passione? Quia mortem sine iniquitate suscepit. Quare leo in passione? Quia mortem occisus occidit. Quare agnus in resurrectione? Quia sempiterna est illi innocentia. Quare leo in resurrectione? Quia sempiterna est illi potentia. Quis est iste agnus et leo? Quomodo quaeris, quisnam sit? Si autem, quid erat? In principio erat Verbum. Si, ubi erat? Et verbum erat apud Deum. Si, quale Verbum erat? Et Deus erat Verbum. » Si, quantae patientiae sit? Omnia per ipsum facta sunt. Si, et ipse quid factus est? Et Verbum caro factum est (Joan. I, 1, 2 et 14) . Si, quemadmodum vel de patre sine matre, vel de matre sine patre natus sit? Generationem ejus quis enarrabit? Ab altero genitus, gignenti, coaeternus. Verbum permanens caro factum est. Omnium temporum creator, opportuno tempore creatus. Praeda mortis,", + "candidate_score": 0.648108, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_71", + "bdc_text": "Nam si alia non scribit , quam quae palam docuit , facile a quoquam iudicari possunt .", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_341", + "psc_text": "Qui se scit vestrum sine peccato esse, prior in illam lapidem mittat (Joan. VIII, 7) . O responsio, vel propositio! Si mittere voluissent lapidem in peccatricem, ipsa hora iterum recitaretur: In quo judicio judicaveritis, judicabitur de vobis (Matth. VII, 2) . Damnastis, damnabimini. Illi tamen, etsi creatorem non agnoscebant, conscientiam suam sciebant. Ponentes invicem faciem post faciem, ut nec ipsi se propter confusionem videre vellent, a senioribus (hoc dixit Evangelista) usque ad minores omnes egressi sunt. Dixerat enim Spiritus sanctus: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt. Non est, qui faciat bonum, non est usque ad unum (Psal. XIII, 3) . V. Et exierunt omnes. Remansit solus, et sola. Remansit creator, et creatura; remansit misera, et misericordia; remansit, qui suum reatum agnoscebat, et qui peccatum dimittebat. Nam ipsum est, quod conversus scribebat in terra. Scripsit enim in terra. Quando enim peccavit homo, dictum est ei: Terra es (Gen. III, 19) .", + "candidate_score": 0.638399, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. .", + "psc_chunk_id": "046_Augustinus-Hipponensis_Sermones-inediti_window_387", + "psc_text": "V. Contra Job sanctus benedicens Dominum in omni tempore, in cujus ore semper erat laus ejus, cum esset dives, benedixit Dominum in divitiis suis, faciens de illis omnia opera bona, quae in Libro ejus enumerantur, frangens panem esurienti, vestiens nudum, suscipiens peregrinum, et caetera, quae sola divites de divitiis suis percipiunt, quae divites sola lucrantur. Neque enim lucrantur, aut praesumunt de lucris, quae filiis suis relinquunt. Nesciunt enim, quis post eorum mortem sit possessurus labores ipsorum. Et hanc vanitatem Scriptura dixit: Verumtatem universa vanitas omnis homo vivens. Thesaurizat et nescit cui congreget ea (Psal. XXXVIII, 6, 7) . Ergo lucrum totum, quod fit de divitiis, thesaurus est regni coelorum. Unde Dominus dedit consilium, non ut perdas, sed ut mutes locum auro tuo. Non enim ait tibi: Cum dederis, perdes, sed male habens in terra, in coelo ego tibi servabo. Quid times, ne perdas? In coelo ponis, custode Christo. Si locus", + "candidate_score": 0.615124, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 13, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae", + "max_score": 0.696059, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_29_31", + "bdc_text": "Sed absit ut unquam hoc de me cogites . Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur . Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_190", + "psc_text": "Sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli judicantem, et arbitrari jam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a Domino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc in os meum, quis non conjiciat quanta de me absente meliora quam veriora laetus effundat? Librorum autem nostrorum copiam faciet venerabili studio tuo: nam nescio me aliquid, sive ad eorum qui extra Ecclesiam Dei sunt, sive ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. Sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant quae per nostram infirmitatem veritas loquitur, ut ea quae ipse loquor minus diligenter advertas; ne dum avidus hauris bona et recta quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis quae ipse committo. In his enim quae tibi recte, si adverteris, displicebunt, ego ipse conspicior; in his autem quae per donum Spiritus quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est", + "candidate_score": 0.696059, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_30_32", + "bdc_text": "Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur . Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare . Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_190", + "psc_text": "Sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli judicantem, et arbitrari jam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a Domino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc in os meum, quis non conjiciat quanta de me absente meliora quam veriora laetus effundat? Librorum autem nostrorum copiam faciet venerabili studio tuo: nam nescio me aliquid, sive ad eorum qui extra Ecclesiam Dei sunt, sive ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. Sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant quae per nostram infirmitatem veritas loquitur, ut ea quae ipse loquor minus diligenter advertas; ne dum avidus hauris bona et recta quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis quae ipse committo. In his enim quae tibi recte, si adverteris, displicebunt, ego ipse conspicior; in his autem quae per donum Spiritus quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est", + "candidate_score": 0.695728, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_96_98", + "bdc_text": "Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1821", + "psc_text": "Sermonis enim divini gratia humiliter tumens, facile ut placeret emeruit. Hinc enim plurimum placuit, quod hominis gressus aliquanto titubantes boni propositi exhortatione statuere et firmare contendis. Est enim nobis cum eodem quotidiana pro viribus nostris, et pro ingenii paupertate disputatio. Sanctae siquidem matris ejus precatione compulsus, cura mihi est eum frequentius salutandi gratia convenire, licet vicem in hac parte reddere etiam ipse dignetur. Accepta autem Venerabilitatis tuae epistola, homo qui a veri Dei stabilitate, multorum quorum in hac urbe copia est persuasione revocatur, ita motus est, ut si, quantum ipse confirmat, litterarum prolixitatem minime formidasset omne Beatitudini tuae quod habere potest insinuasset ambiguum. Sed tamen satis, sicut etiam ipse probare dignaberis, culto accuratoque sermone, et Romanae eloquentiae nitore perspicuo, aliqua sibi exsolvi impendio postulavit. Quae quidem quaestio usquequaque detrita est, et eorum super hac parte satis nota calliditas, qui dispensationem dominicae incarnationis infamant. Sed tamen etiam ego in hac parte,", + "candidate_score": 0.694078, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_30_32", + "bdc_text": "Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur . Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare . Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.687877, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97_99", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror . In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_190", + "psc_text": "Sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli judicantem, et arbitrari jam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a Domino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc in os meum, quis non conjiciat quanta de me absente meliora quam veriora laetus effundat? Librorum autem nostrorum copiam faciet venerabili studio tuo: nam nescio me aliquid, sive ad eorum qui extra Ecclesiam Dei sunt, sive ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. Sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant quae per nostram infirmitatem veritas loquitur, ut ea quae ipse loquor minus diligenter advertas; ne dum avidus hauris bona et recta quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis quae ipse committo. In his enim quae tibi recte, si adverteris, displicebunt, ego ipse conspicior; in his autem quae per donum Spiritus quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est", + "candidate_score": 0.686322, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_28_30", + "bdc_text": "Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem . Sed absit ut unquam hoc de me cogites . Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_190", + "psc_text": "Sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli judicantem, et arbitrari jam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a Domino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc in os meum, quis non conjiciat quanta de me absente meliora quam veriora laetus effundat? Librorum autem nostrorum copiam faciet venerabili studio tuo: nam nescio me aliquid, sive ad eorum qui extra Ecclesiam Dei sunt, sive ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. Sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant quae per nostram infirmitatem veritas loquitur, ut ea quae ipse loquor minus diligenter advertas; ne dum avidus hauris bona et recta quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis quae ipse committo. In his enim quae tibi recte, si adverteris, displicebunt, ego ipse conspicior; in his autem quae per donum Spiritus quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est", + "candidate_score": 0.685733, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_30_32", + "bdc_text": "Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur . Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare . Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1553", + "psc_text": "fidem mallent. 2. Tamen tu, vir admirabilis, si tibi ille Pater noster, solus conscius secretorum, qui habet clavem David (Apoc. III, 7), serenissimi cordis obtutu coelorum machinam penetrare concessit, et revelata, ut scriptum est, facie gloriam Domini speculari (II Cor. III, 18), in quantum tibi ille qui hujusmodi cogitationem dedit, promendi dederit facultatem, enuntia nobis aliquam ineffabilis substantiae portionem, et imaginem similitudinis ejus ipso adjuvante exprimere, in quantum potes, verbis enitere; quoniam nisi tu tantae rei dux ac magister adfueris, velut lippientibus oculis prospicere in eam tanti luminis repercussa fulgore cogitatio nostra formidat. Intra ergo in illam, quae nostros arcet intuitus, mysteriorum Dei obscurissimam nubem; quaestiunculas in quibus absolvendis me errare cognosco, qui auctoritatem Sanctitatis tuae fide magis sequi volo, quam rationis corde conceptae falsa imagine depravari, primum in memetipso, dehinc in libris corrige. 3. Ego siquidem in circumspecta admodum simplicitate audiens credensque Dominum Jesum Christum lumen esse de lumine,", + "candidate_score": 0.685688, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_96_98", + "bdc_text": "Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias . Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3574", + "psc_text": "Et ideo de te narratio ejus suavior nobis erat, quia ea dicebat quae ipse non posses, ne quidem me inquirente, rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta Scriptura prohibet (Prov. XXVII, 2), fieres praedicator. Quanquam et ego verear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine illustris et merito praestantissime, atque in Christi dilectione charissime fili. 2. Laudes itaque tuas in Christo, sive magis in te laudes Christi, vide quid mihi delectationis et laetitiae fuit audire ab illo qui nec fallere me posset propter fidem suam, et eas ignorare non posset propter amicitiam tuam. Sed alia et ab aliis, etsi non tam multa vel certa, verumtamen audivimus, fides tua quam sit sana et catholica, quam pia exspectatio futurorum, quae Dei fratrumque dilectio, quam non superbe sapias in excelsis honoribus, nec speres in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, et dives sis in operibus bonis; quam sit domus tua requies solatiumque", + "candidate_score": 0.685317, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97_99", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror . In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1821", + "psc_text": "Sermonis enim divini gratia humiliter tumens, facile ut placeret emeruit. Hinc enim plurimum placuit, quod hominis gressus aliquanto titubantes boni propositi exhortatione statuere et firmare contendis. Est enim nobis cum eodem quotidiana pro viribus nostris, et pro ingenii paupertate disputatio. Sanctae siquidem matris ejus precatione compulsus, cura mihi est eum frequentius salutandi gratia convenire, licet vicem in hac parte reddere etiam ipse dignetur. Accepta autem Venerabilitatis tuae epistola, homo qui a veri Dei stabilitate, multorum quorum in hac urbe copia est persuasione revocatur, ita motus est, ut si, quantum ipse confirmat, litterarum prolixitatem minime formidasset omne Beatitudini tuae quod habere potest insinuasset ambiguum. Sed tamen satis, sicut etiam ipse probare dignaberis, culto accuratoque sermone, et Romanae eloquentiae nitore perspicuo, aliqua sibi exsolvi impendio postulavit. Quae quidem quaestio usquequaque detrita est, et eorum super hac parte satis nota calliditas, qui dispensationem dominicae incarnationis infamant. Sed tamen etiam ego in hac parte,", + "candidate_score": 0.685038, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_30_32", + "bdc_text": "Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur . Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare . Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1426", + "psc_text": "et respondere facis canenti tibi Domino, ut quidquid de ejus plenitudine ad nos usque redundat, jucundius efficiatur et gratius per tuum elegantem famulatum, et succinctam munditiam, et fidele ac castum simplexque ministerium: quod ita resplendere facis per argutias tuas et vigilantiam tuam, ut perstringat oculos, et in se rapiat; nisi tu idem innuas Dominum, ut quidquid in te delectabile lucet, referentes nos ad illum, ipsius esse agnoscamus de cujus bonitate tam bonus es, et de cujus puritate et simplicitate ac pulchritudine purus, simplex et pulcher es; et illi agentes gratias de bono tuo, dono suo dignetur nos tibi adjungere, vel quoquo modo subjungere, ut plenius subjiciamur illi, cujus te ductu ac moderatione talem gaudemus, ut et tibi contingat gaudere de nobis: quod non diffido ore, si tuis me orationibus adjuves, cujus imitatione nonnihil jam profeci, ut talis esse desiderem. Vides quid facias, quod sic bonus es, quam nos rapias in", + "candidate_score": 0.683595, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_30_32", + "bdc_text": "Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur . Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare . Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2088", + "psc_text": "17], id agit, ne simus ingrati; atque in ipsa gratiarum actione nihil aliud agitur, nisi ut qui gloriatur, in Domino glorietur. Habes librum, etsi prolixum, tamen, quantum existimo, non superfluum. Sed ama etiam ecclesiasticas legere litteras, et non multa invenies, quae requiras ex me; sed legendo et ruminando, si etiam pure Dominum largitorem bonorum omnium depreceris, omnia quae cognitione dogna sunt, aut certe plurima, ipso magis inspirante, quam hominum aliquo commonente perdisces. Quanquam eo ipso quo forinsecus bene admonentem judicio non errante approbamus, quid aliud quam internum lumen, magistrum nos habere testamur? EPISTOLA CXLI. Ad populum factionis donatianae, quomodo illorum episcopi in Carthaginensi collatione convicti sint. Itaque nunc demum redeant ad Ecclesiae catholicae communionem. SILVANUS Senex, VALENTINUS, AURELIUS, INNOCENTIUS, MAXIMINUS, OPTATUS, AUGUSTINUS, DONATUS, et caeteri episcopi de concilio Zertensi, ad Donatistas. 1. Cum in auribus nostris fama crebresceret, hoc vobis vestros episcopos dicere, Cognitorem praemio fuisse corruptum, ut contra eos", + "candidate_score": 0.683097, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_29_31", + "bdc_text": "Sed absit ut unquam hoc de me cogites . Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur . Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_191", + "psc_text": "dum avidus hauris bona et recta quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis quae ipse committo. In his enim quae tibi recte, si adverteris, displicebunt, ego ipse conspicior; in his autem quae per donum Spiritus quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est apud quem est fons vitae, et in cujus lumine videbimus lumen (Psal. XXXV, 10), sine aenigmate, sed facie ad faciem, nunc autem in aenigmate videmus (I Cor. XIII, 12). In his ergo quae ipse de veteri fermento eructavi, eum ea legens agnosco, me judico cum dolore; in his vero quae de azymo sinceritatis et veritatis dono Dei dixi, exsulto cum tremore. Quid enim habemus, quod non accepimus? At enim melior est qui majoribus et pluribus, quam qui minoribus et paucioribus donis Dei dives est. Quis negat? sed rursus melius est, vel de parvo Dei dono gratias ipsi agere, quam sibi", + "candidate_score": 0.682673, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_28_30", + "bdc_text": "Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem . Sed absit ut unquam hoc de me cogites . Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.681779, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_125_127", + "bdc_text": "sed nunc omnia silent , nec verbum accipimus , quomodo res vestrę se habeant . Quod si tibi commodum videtur , scribe . Noricas stultitiasUm was für «Nürnbergische Dummheiten» es sich handelt , läßt sich nur vermuten .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_8", + "psc_text": "Nonne verum est quod Nebridio placet, beatos nos esse? Non utique; nam stultos adhuc esse, nec ipse audet negare. Quid, si etiam stultis beata vita contingit? Durum quasi vero parva, vel alia ulla miseria sit quam ipsa stultitia. Unde ergo illi visum est? an lectis illis libellis etiam sapientem me ausus est credere? Non usque adeo temeraria est laetitia gestiens, praesertim hominis cujus quanti ponderis consideratio sit, bene novimus. Illud igitur est: scripsit quod nobis putavit dulcissimum fore; quia et illi dulce factum est quidquid posuimus in illis litteris, et scripsit gaudens, nec curavit quid committendum gaudenti calamo esset. Quid, si Soliloquia legisset? Laetaretur multo exundantius, nec tamen reperiret plus aliquid, quod me appellaret, quam beatum. Cito ergo summum nomen effudit in me, nec sibi aliquid reservavit quod de me laetior asseveret. Vide laetitia quid faciat! 2. Sed ubi est ista beata vita? ubi? ubinam? O si ipsa esset, repelleret", + "candidate_score": 0.681257, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_29_31", + "bdc_text": "Sed absit ut unquam hoc de me cogites . Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur . Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2088", + "psc_text": "17], id agit, ne simus ingrati; atque in ipsa gratiarum actione nihil aliud agitur, nisi ut qui gloriatur, in Domino glorietur. Habes librum, etsi prolixum, tamen, quantum existimo, non superfluum. Sed ama etiam ecclesiasticas legere litteras, et non multa invenies, quae requiras ex me; sed legendo et ruminando, si etiam pure Dominum largitorem bonorum omnium depreceris, omnia quae cognitione dogna sunt, aut certe plurima, ipso magis inspirante, quam hominum aliquo commonente perdisces. Quanquam eo ipso quo forinsecus bene admonentem judicio non errante approbamus, quid aliud quam internum lumen, magistrum nos habere testamur? EPISTOLA CXLI. Ad populum factionis donatianae, quomodo illorum episcopi in Carthaginensi collatione convicti sint. Itaque nunc demum redeant ad Ecclesiae catholicae communionem. SILVANUS Senex, VALENTINUS, AURELIUS, INNOCENTIUS, MAXIMINUS, OPTATUS, AUGUSTINUS, DONATUS, et caeteri episcopi de concilio Zertensi, ad Donatistas. 1. Cum in auribus nostris fama crebresceret, hoc vobis vestros episcopos dicere, Cognitorem praemio fuisse corruptum, ut contra eos", + "candidate_score": 0.680286, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_623", + "psc_text": "dicentes: Digitus Dei est hic. 30. Exodum lege, et vide ubi Pascha celebraverunt, post quot dies data sit Lex. Loquitur Deus ad Moysen in eremo Sina die primo mensis tertii. Nota ergo unum diem ex ingressu ipsius tertii mensis, et vide quid dicat inter caetera: Descende, inquit, testare populo, et purifica illos hodie et cras, et lavent vestimenta sua, et sint parati in diem tertium. Tertia enim die descendet Dominus in montem Sina coram omni populo (Id. XIX, 10, 11): tunc data est Lex tertio scilicet die tertii mensis. Numera itaque a quartodecimo primi mensis die, quo factum est Pascha, usque ad diem tertium tertii mensis, et invenies decem et septem dies primi mensis, triginta secundi, tres tertii, qui fiunt quinquaginta. Lex in arca est sanctificatio in corpore Domini, per cujus resurrectionem nobis requies futura promittitur, ad quam percipiendam Spiritu sancto charitas inspiratur. Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus", + "candidate_score": 0.678351, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_163_165", + "bdc_text": "Pellicani laborem Gemeint ist Pellikans Kommentarwer k zum Alten Testament , s. nächste Anm. multi expectant . Dominus det illi , ut cęptum opus perficiat.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3469", + "psc_text": "e reliquarum bestiarum translatione intelligentibus Scripturam manifestum est. 4. Adventus Domini diligendus est et exspectandus. Est enim magna beatitudo diligentibus ejus adventum, sicut testimonium perhibet beatus apostolus Paulus: « De coetero, » inquit, « reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus justus judex in illa die: non autem mihi solum, sed et iis qui diligunt adventum Domini » (II Tim. IV, 8). Et Dominus in Evangelio: « Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno patris sui » (Matth. XIII, 43). Item propheta: « Ecce enim tenebrae et caligo operient terram super gentes; in te vero apparebit Dominus, et majestas ejus in te videbitur » (Isai. LX, 2). Item propheta: « Qui vero exspectant Dominum, exsultabunt cum virtute; producent pennas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non esurient » (Id. XL, 31). Et plurima talia, quae ad beatitudinem eorum pertinere, qui diligunt adventum Domini, inveniuntur. 5. Quod", + "candidate_score": 0.677497, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97_99", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis . Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror . In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_96", + "psc_text": "Quapropter fertilius tecum fortasse colloquor, quam si coram adessem, cum et epistolam meam legis, et eum audis in cujus pectore me habitare optime nosti. Cum magno gaudio litteras Sanctitatis tuae consideravi atque digessi, quod et christianum animum tuum sine ullo fuco iniqui temporis, et in nos amicissimum prae se gerunt. 2. Gratulor tibi, et gratias ago Deo et Domino nostro de spe et fide et charitate tua tibique apud eum, quod de nobis tam bene existimas ut fideles Dei servos esse credas, idque ipsum in nobis corde purissimo diligas: quanquam hinc etiam gratulandum benevolentiae tuae potius, quam gratiae tibi agendae sint. Tibi enim prodest ipsam diligere bonitatem, quam profecto diligit qui eum diligit quem credit bonum, sive ille se ita, sive aliter quam creditur habeat. Unus tantum in hac re cavendus est error, ne quisquam non de homine, sed de ipso hominis bono aliter sentiat, quam veritas postulat. Tu vero,", + "candidate_score": 0.67718, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_51_53", + "bdc_text": "huius mensis , cum Megandro assiderem in iudicio nostro censorioim Chorgericht. , dicebat se a senatu petiturum consensum super apologia quadam RellicaniDiese Schrift Rhellikans blieb offenbar ungedruckt ( s. Vorlage ) . Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius . . . , Zürich , März 1533 , f. 44v. -45v. ( Rudolphi 215 ) ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.676178, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_40_42", + "bdc_text": "Domino sit laus et gloria in sęculaSiehe Röm 16 , 27 par. ! Ex libellis et annotationibus multorum , cum neminem haberem praecęptorem , multa congessi maximo etiam labore . Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat . Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3573", + "psc_text": "Domino illustri et merito praestantissimo, atque in Christi dilectione charissimo filio VALERIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cum diu moleste haberem quod aliquoties scripserim, et nulla tuae Sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae Benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem, et non longe post per compresbyterum Firmum duas; qui vir sanctus, nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima charitate conjunctus, multa nobiscum de tua excellentia colloquendo, et veraciter insinuando qualem et in Christi visceribus noverit, non solum eas quas memoratus episcopus, vel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur, litteras vicit. Et ideo de te narratio ejus suavior nobis erat, quia ea dicebat quae ipse non posses, ne quidem me inquirente, rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta Scriptura prohibet (Prov. XXVII, 2), fieres praedicator. Quanquam et ego verear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine illustris et merito praestantissime,", + "candidate_score": 0.675169, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_28_30", + "bdc_text": "Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem . Sed absit ut unquam hoc de me cogites . Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4128", + "psc_text": "Quibus ordinandis rebus, si, ut collum exueres induendum sapientiae vinculis, profectus a nobis es; quid tibi nocent, aut quo pacto te pervellunt matris lacrymae fluentes carne, aut servi fuga, aut mors ancillarum, aut fratrum morbosa valetudo? Si est in te charitas ordinata, scias praeponere majora minoribus, et misericordia moveri, ut pauperes evangelizentur, ne messis Domini copiosa, operariorum inopia, in praedam volucribus jaceat, et paratum habere cor ad sequendum Domini voluntatem, in eo quod vel flagellando vel parcendo agere statuerit cum servis suis: haec meditare, in his esto, ut provectus tuus manifestus sit in omnibus (I Tim. IV, 15). Obsecro te ut caveas ne majorem tristitiam des bonis fratribus torpore tuo, quam laetitiam alacritate jam dederas. Commendare te autem litteris quibus voluisti, tam superfluum putavi, quam si quisquam te mihi eodem modo commendare voluisset. EPISTOLA CCXLIV. Augustinus Chrisimo, consolans ne deficiat in adversis. Domino vere ac merito charissimo, et praedicando fratri", + "candidate_score": 0.675146, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_72_74", + "bdc_text": "Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 ) und der an Haller gerichteten Widmung s. oben Nr. 186 , und S. 59 , Anm. 2. , quando credis gratias me acturum , quas deberem ? Quando licebit beneficium hoc compensare , quo animum meum abunde saginasti ?", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1798", + "psc_text": "ne capiamur, alia sic ferimus ne frangamur, et secundum praecepta divina in omnibus gratias agimus ei, de quo dicimus: Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo (Psal. XXXIII, 2); et, Bonum est mihi quod humiliasti me, ut discam justificationes tuas (Psal. CXVIII, 71). Neque enim revera, si fallacis prosperitatis semper hic tranquillitas arrideret, anima humana portum illum verae certaeque securitatis appeteret, domina insignis et merito illustris, et praestantissima filia. Reddens itaque debitum Praestantiae tuae salutationis obsequium, agensque gratias quod salutis nostrae religiosissimam curam geris, posco tibi a Domino futurae vitae praemia, praesentisque solaria; omniumque vestrum, in quorum cordibus per fidem habitat Christus, me dilectioni orationique commendo. Et alia manu: Deus verus et verax veraciter consoletur cor tuum, et protegat salutem tuam, domina insignis et merito illustris, ac praestantissima filia. EPISTOLA CXXXII. Augustinus Volusiano, exhortans illum ut sacrarum scripturarum lectioni vacet, sibique rescribat si quid in eis", + "candidate_score": 0.673402, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_70_72", + "bdc_text": "Vellem tamen tuum de commentationibus illis iudicium crederes . Nam si alia non scribit , quam quae palam docuit , facile a quoquam iudicari possunt . Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 )", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_854", + "psc_text": "offendero Litteris, quod videatur contrarium veritati; nihil aliud, quam vel mendosum esse codicem, vel interpretem non assecutum esse quod dictum est, vel me minime intellexisse, non ambigam. Alios autem ita lego, ut quantalibet sanctitate doctrinaque praepolleant, non ideo verum putem, quia ipsi ita senserunt; sed quia mihi vel per illos auctores canonicos, vel probabili ratione, quod a vero non abhorreat, persuadere potuerunt. Nec te, mi frater, sentire aliud existimo: prorsus, inquam, non te arbitror sic legi tuos libros velle, tanquam Prophetarum, vel Apostolorum; de quorum scriptis, quod omni errore careant, dubitare nefarium est. Absit hoc a pia humilitate et veraci de temetipso cogitatione; qua nisi esses praeditus, non utique diceres: Utinam mereremur complexus tuos, et collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremus. CAPUT II. 4. Quod si teipsum, consideratione vitae ac morum tuorum, non simulate nec fallaciter dixisse credo; quanto magis aequum est me credere; apostolum Paulum non aliud sensisse", + "candidate_score": 0.67272, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_28_30", + "bdc_text": "Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem . Sed absit ut unquam hoc de me cogites . Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_854", + "psc_text": "offendero Litteris, quod videatur contrarium veritati; nihil aliud, quam vel mendosum esse codicem, vel interpretem non assecutum esse quod dictum est, vel me minime intellexisse, non ambigam. Alios autem ita lego, ut quantalibet sanctitate doctrinaque praepolleant, non ideo verum putem, quia ipsi ita senserunt; sed quia mihi vel per illos auctores canonicos, vel probabili ratione, quod a vero non abhorreat, persuadere potuerunt. Nec te, mi frater, sentire aliud existimo: prorsus, inquam, non te arbitror sic legi tuos libros velle, tanquam Prophetarum, vel Apostolorum; de quorum scriptis, quod omni errore careant, dubitare nefarium est. Absit hoc a pia humilitate et veraci de temetipso cogitatione; qua nisi esses praeditus, non utique diceres: Utinam mereremur complexus tuos, et collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremus. CAPUT II. 4. Quod si teipsum, consideratione vitae ac morum tuorum, non simulate nec fallaciter dixisse credo; quanto magis aequum est me credere; apostolum Paulum non aliud sensisse", + "candidate_score": 0.672527, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_11_13", + "bdc_text": "Interim animus erga te meus manet syncerissimus . Faxit deus ut , quod schedis sępe tibi de me polliceor , experiri aliquando daretur . De supplicio catabaptistis infligendo nihil penitus habeo , quod quaerar .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1763", + "psc_text": "nos exaudiat misericors et justus Dominus Deus sine intermissione orantes, quando illa nec ab iniquo et impio judice potuit assidua interpellatione contemni; et quam libens atque placatus bona desideria impleat eorum, a quibus aliena peccata novit ignosci, si quo cupiebat illa pervenit quae voluit vindicari (Luc. XVIII, 1-8). Ille quoque cui amicus de via venerat, nec quod ei apponeret habebat, ab amico sibi tres panes cupiens commodari, quibus fortasse ipsa Trinitas unius substantiae figurata est, jam cum suis servis dormientem petitor instantissimus et molestissimus excitavit, ut daret ei quantos volebat, magis et ipse vitando taedium quam benevolentiam cogitando: ut hinc intelligeremus, si dare cogitur qui cum dormiat, a petente excitatur invitus, quanto det benignius qui nec dormire novit, et dormientes nos excitat ut petamus. 16. Hinc est et illud: Petite et accipietis; quaerite et invenietis; pulsate et aperietur vobis. Omnis enim qui petit accipit, et quaerens invenit, et pulsanti aperietur.", + "candidate_score": 0.672374, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_190", + "psc_text": "Sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli judicantem, et arbitrari jam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a Domino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc in os meum, quis non conjiciat quanta de me absente meliora quam veriora laetus effundat? Librorum autem nostrorum copiam faciet venerabili studio tuo: nam nescio me aliquid, sive ad eorum qui extra Ecclesiam Dei sunt, sive ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. Sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant quae per nostram infirmitatem veritas loquitur, ut ea quae ipse loquor minus diligenter advertas; ne dum avidus hauris bona et recta quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis quae ipse committo. In his enim quae tibi recte, si adverteris, displicebunt, ego ipse conspicior; in his autem quae per donum Spiritus quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est", + "candidate_score": 0.671812, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_41_43", + "bdc_text": "Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat . Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_104", + "psc_text": "sciebam quid mihi deesset ad tale opus, quale me nunc torquet et conterit. Quod si propterea in re ipsa didici quid sit homini necessarium, qui populo ministrat sacramentum et verbum Dei, ut jam non mihi liceat assequi quod me non habere cognovi: jubes ergo ut peream, pater Valeri! Ubi est charitas tua? certe diligis me? certe diligis ipsam Ecclesiam cui me sic ministrare voluisti? Et tamen certus sum quod et me et ipsam diligis. Sed putas me idoneum, cum ego melius me noverim, qui tamen nec ipse me nossem, nisi experiendo didicissem. 4. Sed dicit fortasse Sanctitas tua; vellem scire quid desit instructioni tuae. Tam multa autem sunt, ut facilius possim enumerare quae habeam, quam quae habere desidero. Auderem enim dicere, scire me, et plena fide retinere quid pertineat ad salutem nostram. Sed hoc ipsum quomodo ministrem ad salutem aliorum, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut", + "candidate_score": 0.671079, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_163_165", + "bdc_text": "Pellicani laborem Gemeint ist Pellikans Kommentarwer k zum Alten Testament , s. nächste Anm. multi expectant . Dominus det illi , ut cęptum opus perficiat.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3499", + "psc_text": "cognituri. CAPUT V. 14. Diligendus ergo est, et exspectandus Domini, sicut sancte hortaris, adventus; magnamque dicis esse beatitudinem diligentibus ejus adventum, et adhibes Apostoli testimonium, cujus verba sic ponis: De caetero reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus justus judex in illa die: non solum autem mihi, sed et his qui diligunt adventum Domini (II Tim IV, 8). Tunc enim, sicut ex Evangelio commemoras, Justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui (Matth. XIII, 43): et quod propheta dicit, Ecce enim caligo et tenebrae operient terram super gentes; in te vero apparebit Dominus, et majestas ejus in te videbitur (Isai. LX, 2): item quod scriptum est, Qui vero exspectant Dominum, exsultabunt cum virtute; producent pennas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non esurient (Id. XL, 31). 15. Hoc plane piissime et verissime dicis, commendans eorum beatitudinem, qui diligunt adventum Domini. Sed et illi quibus dicebat Apostolus,", + "candidate_score": 0.670055, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_72_74", + "bdc_text": "Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 ) und der an Haller gerichteten Widmung s. oben Nr. 186 , und S. 59 , Anm. 2. , quando credis gratias me acturum , quas deberem ? Quando licebit beneficium hoc compensare , quo animum meum abunde saginasti ?", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3357", + "psc_text": "gratis per gratiam ipsius (Rom. III, 24). 7. Cum igitur huic gratiae inimici infestique sint isti, Pelagius tamen in ecclesiastico judicio Palaestino (non enim aliter inde impunitus exiisset), anathematizavit eos qui dicunt gratiam Dei secundum merita dari. Sed nihil aliud in eorum etiam posterioribus disputationibus invenitur, quam meritis dari eam gratiam, de cujus commendatione maxime ad Romanos apostolica Epistola loquitur, ut inde se praedicatio ejus velut a capite orbis toto orbe diffunderet: ea est enim qua justificatur impius, id est, fit justus qui prius erat impius. Et ideo percipiendae hujus gratiae merita nulla praecedunt, quoniam meritis impii, non gratia, sed poena debetur: nec ista esset gratia, si non daretur gratuita, sed debita redderetur. 8. Sed cum ab istis quaeritur quam gratiam Pelagius cogitaret sine ullis praecedentibus meritis dari, quando anathematizabat eos qui dicunt gratiam Dei secundum merita nostra dari; respondent sine ullis praecedentibus meritis gratiam ipsam humanam esse naturam in", + "candidate_score": 0.66917, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_163_165", + "bdc_text": "Pellicani laborem Gemeint ist Pellikans Kommentarwer k zum Alten Testament , s. nächste Anm. multi expectant . Dominus det illi , ut cęptum opus perficiat.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3468", + "psc_text": "Et Dominus sic praedicat ad Judaeos: « Poenitentiam agite; completa sunt tempora, credite Evangelio » (Marc. I, 15). Et ad Judaeos quidem recte completa dicebat, quia eorum tempora post ejus praedicationem et triginta et quinque, vel quadraginta annos finita sunt. Et in Daniele: « Quoadusque interfecta est bestia, et periit, et corpus ejus datum est ut comburatur; et reliquarum bestiarum regnum translatum est, et magnitudo vitae data est eis usque ad tempus et tempus; » quod graece dicitur, ἕως χρόνου καὶ καιροῦ. Et insequitur: « Et ecce cum nubibus coeli quasi Filius hominis veniens » (Dan. VII, 11-13). Mysterium bestiae e reliquarum bestiarum translatione intelligentibus Scripturam manifestum est. 4. Adventus Domini diligendus est et exspectandus. Est enim magna beatitudo diligentibus ejus adventum, sicut testimonium perhibet beatus apostolus Paulus: « De coetero, » inquit, « reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus justus judex in illa die: non autem", + "candidate_score": 0.668971, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_16_18", + "bdc_text": "«Hereticum hominem » etc. Siehe Hallers frühere Anfrage in dieser Sache , oben S. 62 , 4-63 , 17 und Anm. 8. , quam et adhuc a te audire percuperem . Sic sumus tresHaller , Kolb und Megander , die drei Pfarrer am Berner Münster. , ut plane confitear , quod parum in conferendis scripturis nos invicem iuvare possimus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_895", + "psc_text": "recolas quid hinc senserit noster Ambrosius, quid noster itidem Cyprianus; invenies fortasse nec nobis defuisse, quos in eo quod asserimus sequeremur. Quanquam, sicut paulo ante dixi, tantummodo Scripturis canonicis hanc ingenuam debeam servitutem, qua eas solas ita sequar, ut conscriptores earum nihil in eis omnino errasse, nihil fallaciter posuisse non dubitem. Proinde, cum quaero tertium, ut tres etiam ego tribus opponam, possem quidem, ut arbitror, facile reperire, si multa legissem; verumtamen ipse mihi pro his omnibus, imo supra hos omnes apostolus Paulus occurrit. Ad ipsum confugio: ad ipsum ab omnibus, qui aliud sentiunt, litterarum ejus tractatoribus provoco; ipsum interrogans interpello et requiro in eo quod scripsit ad Galatas, vidisse se Petrum non recte ingredientem ad veritatem Evangelii, eique in faciem propterea restitisse, quod illa simulatione Gentes judaizare cogebat, utrum verum scripserit, an forte nescio qua dispensativa falsitate mentitus sit. Et audio eum paulo superius in ejusdem narrationis exordio religiosa voce", + "candidate_score": 0.668837, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_71_73", + "bdc_text": "Nam si alia non scribit , quam quae palam docuit , facile a quoquam iudicari possunt . Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 ) und der an Haller gerichteten Widmung s. oben Nr. 186 , und S. 59 , Anm. 2. , quando credis gratias me acturum , quas deberem ?", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3357", + "psc_text": "gratis per gratiam ipsius (Rom. III, 24). 7. Cum igitur huic gratiae inimici infestique sint isti, Pelagius tamen in ecclesiastico judicio Palaestino (non enim aliter inde impunitus exiisset), anathematizavit eos qui dicunt gratiam Dei secundum merita dari. Sed nihil aliud in eorum etiam posterioribus disputationibus invenitur, quam meritis dari eam gratiam, de cujus commendatione maxime ad Romanos apostolica Epistola loquitur, ut inde se praedicatio ejus velut a capite orbis toto orbe diffunderet: ea est enim qua justificatur impius, id est, fit justus qui prius erat impius. Et ideo percipiendae hujus gratiae merita nulla praecedunt, quoniam meritis impii, non gratia, sed poena debetur: nec ista esset gratia, si non daretur gratuita, sed debita redderetur. 8. Sed cum ab istis quaeritur quam gratiam Pelagius cogitaret sine ullis praecedentibus meritis dari, quando anathematizabat eos qui dicunt gratiam Dei secundum merita nostra dari; respondent sine ullis praecedentibus meritis gratiam ipsam humanam esse naturam in", + "candidate_score": 0.667532, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_52_54", + "bdc_text": "Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius . . . , Zürich , März 1533 , f. 44v. -45v. ( Rudolphi 215 ) ; Corr. des réformateurs VI 471f ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.667236, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119_121", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_591", + "psc_text": "interiora Austri nulla semita certa vel recta gradiuntur; aut cum ad aliquid in doctrina utili figurate significandum, fit nonnullorum siderum aliqua commemoratio; quantum ergo intersit inter has utilitates, et vanitates hominum ob hoc observantium sidera, ut nec aeris qualitates, nec regionum vias, nec solos temporum numeros, nec spiritualium similitudines, sed quasi fatalia rerum jam eventa perquirant, quis non intelligat? CAPUT IX. 16. Sed jam deinceps videamus cur etiam id observetur, cum Pascha celebratur, ut sabbatum occurrat: hoc enim proprium christianae religionis est. Nam Judaei mensem novorum tantummodo et lunam observant a quartadecima usque ad vicesimam primam. Sed quia illud eorum Pascha quo passus est Dominus, ita occurrit ut inter mortem ejus et resurrectionem medius esset sabbati dies, addendum patres nostri censuerunt, ut et nostra festivitas a Judaeorum festivitate distingueretur; et quod non frustra factum esse credendum est ab illo qui est ante tempora, et per quem facta sunt tempora, et", + "candidate_score": 0.666744, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_72", + "bdc_text": "Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 )", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1798", + "psc_text": "ne capiamur, alia sic ferimus ne frangamur, et secundum praecepta divina in omnibus gratias agimus ei, de quo dicimus: Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo (Psal. XXXIII, 2); et, Bonum est mihi quod humiliasti me, ut discam justificationes tuas (Psal. CXVIII, 71). Neque enim revera, si fallacis prosperitatis semper hic tranquillitas arrideret, anima humana portum illum verae certaeque securitatis appeteret, domina insignis et merito illustris, et praestantissima filia. Reddens itaque debitum Praestantiae tuae salutationis obsequium, agensque gratias quod salutis nostrae religiosissimam curam geris, posco tibi a Domino futurae vitae praemia, praesentisque solaria; omniumque vestrum, in quorum cordibus per fidem habitat Christus, me dilectioni orationique commendo. Et alia manu: Deus verus et verax veraciter consoletur cor tuum, et protegat salutem tuam, domina insignis et merito illustris, ac praestantissima filia. EPISTOLA CXXXII. Augustinus Volusiano, exhortans illum ut sacrarum scripturarum lectioni vacet, sibique rescribat si quid in eis", + "candidate_score": 0.666373, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_72_74", + "bdc_text": "Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 ) und der an Haller gerichteten Widmung s. oben Nr. 186 , und S. 59 , Anm. 2. , quando credis gratias me acturum , quas deberem ? Quando licebit beneficium hoc compensare , quo animum meum abunde saginasti ?", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3573", + "psc_text": "Domino illustri et merito praestantissimo, atque in Christi dilectione charissimo filio VALERIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cum diu moleste haberem quod aliquoties scripserim, et nulla tuae Sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae Benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem, et non longe post per compresbyterum Firmum duas; qui vir sanctus, nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima charitate conjunctus, multa nobiscum de tua excellentia colloquendo, et veraciter insinuando qualem et in Christi visceribus noverit, non solum eas quas memoratus episcopus, vel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur, litteras vicit. Et ideo de te narratio ejus suavior nobis erat, quia ea dicebat quae ipse non posses, ne quidem me inquirente, rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta Scriptura prohibet (Prov. XXVII, 2), fieres praedicator. Quanquam et ego verear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine illustris et merito praestantissime,", + "candidate_score": 0.665766, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_108_110", + "bdc_text": ". . » , Basel 1534 , S. 239f. , quemadmodum docuit . Testaretur , quam nimius sit aliquando in commendando , cum eandem omnibus epistolis Paulinis praetulerit , nullibique exactius fidei pietatisque rationem descriptam atque in ea .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.665702, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_41_43", + "bdc_text": "Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat . Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4248", + "psc_text": "in epistolis meis, quas ad matrem Reverentiae tuae debito mihi cum honore nominandam dedi, non semel feci. Sed quia hoc mihi rescribere dignata est, prius te velle accipere litteras meas; tunc demum, si quid forte opus esset tibi ex ministerio meo, quod venerando studio tuo omniumque talium, quantum possum, libera servitute debere me novi, non te esse tacituram et rescribendo insinuaturam: ecce feci quod te voluisse, quamvis non per te, comperi; ne viderer tibi ostium fiduciae inhumaniter claudere: superest ut promas ipsa, si quid ex me quaerendum putas. Aut enim scio quod inquisieris, et non negabo: aut ita nescio, ut nullo fidei salutisque detrimento nesciam, et de hoc etiam teipsam, si potuero, faciam reddita ratione securam. Aut certe, si et nescio, et tamen sciendum est, vel impetrabo a Domino ne tibi desim; nam saepe officium impertiendi meritum est accipiendi: vel ita tibi respondebo, ut noveris pro hac ipsa re quam", + "candidate_score": 0.665066, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_50_52", + "bdc_text": "14 . huius mensis , cum Megandro assiderem in iudicio nostro censorioim Chorgericht. , dicebat se a senatu petiturum consensum super apologia quadam RellicaniDiese Schrift Rhellikans blieb offenbar ungedruckt ( s. Vorlage ) . Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.664965, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_108_110", + "bdc_text": ". . » , Basel 1534 , S. 239f. , quemadmodum docuit . Testaretur , quam nimius sit aliquando in commendando , cum eandem omnibus epistolis Paulinis praetulerit , nullibique exactius fidei pietatisque rationem descriptam atque in ea .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_891", + "psc_text": "quod voluerit, qui hoc existimat, ubi mentiatur; dum tamen a scribentibus auctoribus sanctarum Scripturarum, et maxime canonicarum, inconcusse credatur, et defendatur omnino abesse mendacium; ne dispensatores Christi, de quibus dictum est, Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur (I Cor. IV, 2), tanquam magnum aliquid sibi fideliter didicisse videantur, pro veritatis dispensatione mentiri, cum ipsa fides in latino sermone ab eo dicatur appellata, quia fit quod dicitur. Ubi autem fit quod dicitur, mentiendi utique non est locus. Fidelis igitur dispensator apostolus Paulus procul dubio nobis exhibet in scribendo fidem; quia veritatis dispensator erat, non falsitatis. Ac per hoc verum scripsit, vidisse se Petrum non recte ingredientem ad veritatem Evangelii eique in faciem restitisse, quod Gentes cogeret judaizare. Ipse vero Petrus, quod a Paulo fiebat utiliter libertate charitatis, sanctae ac benignae pietate humilitatis accepit: atque ita rarius et sanctius exemplum posteris praebuit, quo non dedignarentur, sicubi forte recti tramitem", + "candidate_score": 0.664884, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_31_33", + "bdc_text": "Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare . Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ; Pestalozzi , Haller 55. 62. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.66266, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_72", + "bdc_text": "Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 )", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1799", + "psc_text": "quorum cordibus per fidem habitat Christus, me dilectioni orationique commendo. Et alia manu: Deus verus et verax veraciter consoletur cor tuum, et protegat salutem tuam, domina insignis et merito illustris, ac praestantissima filia. EPISTOLA CXXXII. Augustinus Volusiano, exhortans illum ut sacrarum scripturarum lectioni vacet, sibique rescribat si quid in eis difficultatis legenti occurrerit. Domino illustri et merito praestantissimo filio VOLUSIANO, AUGUSTINUS episcopus. De salute tua, quam et in hoc saeculo, et in Christo esse cupio, sanctae matris tuae votis sum fortasse etiam ipse non impar. Unde meritis tuis reddens salutationis obsequium, hortor, ut valeo, ut Litterarum vere certeque sanctarum studio te curam non pigeat impendere. Sincera enim et solida res est, nec fucatis eloquiis ambit ad animum, nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac pendulum crepitat. Multum movet, non verborum, sed rerum avidum; et multum terret, factura securum. Praecipue Apostolorum linguas exhortor ut legas; ex his enim ad cognoscendos Prophetas", + "candidate_score": 0.660837, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_11_13", + "bdc_text": "Interim animus erga te meus manet syncerissimus . Faxit deus ut , quod schedis sępe tibi de me polliceor , experiri aliquando daretur . De supplicio catabaptistis infligendo nihil penitus habeo , quod quaerar .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_142", + "psc_text": "legere populo voluero, prolata epistola mea demonstrabit me fidei violatorem. Quod misericordia Domini avertat a moribus atque instituto meo, quod mihi per jugum suum inspirare dignatus est. 8. Episcopus meus Benevolentiae tuae fortasse potius litteras misisset, si esset praesens, aut ego illo vel jubente vel permittente scripsissem. Sed illo absente cum diaconi rebaptizatio recens esse dicitur, frigescere actionem ipsam dilatione non passus sum, de fraterna et vera morte acerbissimi doloris aculeis excitatus. Quem dolorem meum adjuvante misericordia et providentia Domini, pacis fortasse compensatio lenitura est. Deus et Dominus noster tibi mentem pacatam inspirare dignetur, domine dilectissime frater. EPISTOLA XXIV. Paulinus Alypio episcopo de libris Augustini quos recepit, excusans quod serius miserit ad illum Eusebii Chronica. Cupit edoceri de genere et vita Alypii: ipse vicissim de se nonnulla aperiens. Panem unum dono mittit. Domino merito honorabili, et beatissimo patri ALYPIO, PAULINUS et THERASIA peccatores. 1. Haec est vera charitas, haec perfecta", + "candidate_score": 0.659739, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_24_26", + "bdc_text": "In seiner «Verlegung der disputation zu Bern» , [Ingolstadt] 1528 , S. 63 heißt es : «Er [ Zwingli ] als ain ungeweschner Theologus , der seine tag Theologiam nye gelernet hat. . . » . Möglicher weise zitiert Haller hier diese Stelle aus dem Kopf. , qui nullis praecęptoribus a multo tempore usus , qui nec studii rationem habuerim nec ullum hominem , cum quo conferrem .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.659517, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_41", + "bdc_text": "Literis sacris uti nesciebam , nisi quantum alii occasionem dabant et ecclesię necessitas ministrabat .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_104", + "psc_text": "sciebam quid mihi deesset ad tale opus, quale me nunc torquet et conterit. Quod si propterea in re ipsa didici quid sit homini necessarium, qui populo ministrat sacramentum et verbum Dei, ut jam non mihi liceat assequi quod me non habere cognovi: jubes ergo ut peream, pater Valeri! Ubi est charitas tua? certe diligis me? certe diligis ipsam Ecclesiam cui me sic ministrare voluisti? Et tamen certus sum quod et me et ipsam diligis. Sed putas me idoneum, cum ego melius me noverim, qui tamen nec ipse me nossem, nisi experiendo didicissem. 4. Sed dicit fortasse Sanctitas tua; vellem scire quid desit instructioni tuae. Tam multa autem sunt, ut facilius possim enumerare quae habeam, quam quae habere desidero. Auderem enim dicere, scire me, et plena fide retinere quid pertineat ad salutem nostram. Sed hoc ipsum quomodo ministrem ad salutem aliorum, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut", + "candidate_score": 0.659199, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3980", + "psc_text": "si bene de me existimas, cogitas quantum me Christi lucra delectent. Jamvero quod te ipsum, qui, ut scribis, a parentibus, ab avis, et postrema usque gentis prole Christi jura percipere potuisti, tamen adversus gentiles ritus, ut nunquam alias, eisdem laboribus meis adjutum esse significas; parumne cogito quantum boni aliis, et quam multis, quam claris, et quam facile, quamque salubriter per illos caeteris quibus talia conveniunt, possint scripta nostra te commendante atque disseminante conferre? aut hoc cogitans possumne parvorum vel mediocrium gaudiorum jucunditate perfundi? 6. Quia igitur non potui verbis explicare quantam delectationem de tuis litteris ceperim, unde me delectaverint, dixi: jam quod nequivi satis dicere, id est, quantum delectaverint, tibi conjiciendum relinquo. Sume itaque, mi fili, sume, vir bone et non in superficie, sed in christiana charitate christiane; sume, inquam, libros, quos desiderasti, Confessionum mearum: ibi me inspice, ne me laudes ultra quam sum; ibi non aliis de me crede,", + "candidate_score": 0.657955, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1821", + "psc_text": "Sermonis enim divini gratia humiliter tumens, facile ut placeret emeruit. Hinc enim plurimum placuit, quod hominis gressus aliquanto titubantes boni propositi exhortatione statuere et firmare contendis. Est enim nobis cum eodem quotidiana pro viribus nostris, et pro ingenii paupertate disputatio. Sanctae siquidem matris ejus precatione compulsus, cura mihi est eum frequentius salutandi gratia convenire, licet vicem in hac parte reddere etiam ipse dignetur. Accepta autem Venerabilitatis tuae epistola, homo qui a veri Dei stabilitate, multorum quorum in hac urbe copia est persuasione revocatur, ita motus est, ut si, quantum ipse confirmat, litterarum prolixitatem minime formidasset omne Beatitudini tuae quod habere potest insinuasset ambiguum. Sed tamen satis, sicut etiam ipse probare dignaberis, culto accuratoque sermone, et Romanae eloquentiae nitore perspicuo, aliqua sibi exsolvi impendio postulavit. Quae quidem quaestio usquequaque detrita est, et eorum super hac parte satis nota calliditas, qui dispensationem dominicae incarnationis infamant. Sed tamen etiam ego in hac parte,", + "candidate_score": 0.657807, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_52", + "bdc_text": "Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.657792, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_31_33", + "bdc_text": "Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare . Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ; Pestalozzi , Haller 55. 62. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1218", + "psc_text": "sublevor. Neque enim a quolibet diligor, sublevor, eligor; sed ab eo viro et Domini sacerdote, quem sic acceptum Deo sentio, ut cum animam tuam tam bonam levas ad Dominum, quoniam in illa me habes, leves et me. Debui ergo nunc libros mittere, quos emendaturum me esse promiseram: et ideo non misi, quia non emendavi; non quia nolui, sed quia non potui, curis videlicet multis et multum praevalentibus occupatus. Nimis autem ingratum ac ferreum fuit, ut te qui nos sic amas, hic sanctus frater et collega noster Possidius, in quo nostram non parvam praesentiam reperies, vel non disceret, vel sine litteris nostris disceret. Est enim per nostrum ministerium non litteris illis, quas variarum servi libidinum liberales vocant, sed dominico pane nutritus, quantus ei potuit per nostras angustias dispensari. 2. Quid enim aliud dicendum est eis, qui cum sint iniqui et impii, liberaliter sibi videntur eruditi, nisi quod in litteris vere liberalibus", + "candidate_score": 0.657666, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_152", + "bdc_text": "3 vermutet dahinter die Überlegungen des Berner Rates Anfang 1533 zu den Täuferprozessen sowie zum Problem der Blutrache .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2678", + "psc_text": "sunt: in quibus etiam hoc est, quod apud inferos fuit, solutisque eorum doloribus quibus cum erat impossibile teneri, a quibus etiam recte intelligitur solvisse et liberasse quos voluit, corpus quod in cruce reliquerat in sepulcro positum recepisse. In illa vero quam proposuisti de verbis Petri apostoli quaestione, quoniam quae me moveant perspicis, et alia fortasse, si diligentius discutiantur, possunt movere; vel apud nos ea cogitando, vel quos dignum est et possumus consulendo, quaeramus. 15. Considera tamen ne forte totum illud quod de conclusis in carcere spiritibus, qui in diebus Noe non crediderant, Petrus apostolus dicit, omnino ad inferos non pertineat; sed ad illa potius tempora quorum formam ad haec tempora transtulit. Illa quippe res gesta forma fuerat futurorum, ut ii qui modo non credunt Evangelio, dum in omnibus gentibus aedificatur Ecclesia, illis intelligantur esse similes, qui tunc non crediderunt cum fabricaretur arca: illi autem qui crediderunt, et per Baptismum salvi", + "candidate_score": 0.656749, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_72", + "bdc_text": "Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 )", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3573", + "psc_text": "Domino illustri et merito praestantissimo, atque in Christi dilectione charissimo filio VALERIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cum diu moleste haberem quod aliquoties scripserim, et nulla tuae Sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae Benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem, et non longe post per compresbyterum Firmum duas; qui vir sanctus, nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima charitate conjunctus, multa nobiscum de tua excellentia colloquendo, et veraciter insinuando qualem et in Christi visceribus noverit, non solum eas quas memoratus episcopus, vel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur, litteras vicit. Et ideo de te narratio ejus suavior nobis erat, quia ea dicebat quae ipse non posses, ne quidem me inquirente, rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta Scriptura prohibet (Prov. XXVII, 2), fieres praedicator. Quanquam et ego verear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine illustris et merito praestantissime,", + "candidate_score": 0.656648, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_96", + "psc_text": "Quapropter fertilius tecum fortasse colloquor, quam si coram adessem, cum et epistolam meam legis, et eum audis in cujus pectore me habitare optime nosti. Cum magno gaudio litteras Sanctitatis tuae consideravi atque digessi, quod et christianum animum tuum sine ullo fuco iniqui temporis, et in nos amicissimum prae se gerunt. 2. Gratulor tibi, et gratias ago Deo et Domino nostro de spe et fide et charitate tua tibique apud eum, quod de nobis tam bene existimas ut fideles Dei servos esse credas, idque ipsum in nobis corde purissimo diligas: quanquam hinc etiam gratulandum benevolentiae tuae potius, quam gratiae tibi agendae sint. Tibi enim prodest ipsam diligere bonitatem, quam profecto diligit qui eum diligit quem credit bonum, sive ille se ita, sive aliter quam creditur habeat. Unus tantum in hac re cavendus est error, ne quisquam non de homine, sed de ipso hominis bono aliter sentiat, quam veritas postulat. Tu vero,", + "candidate_score": 0.656303, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_102_104", + "bdc_text": "Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ; s. Staedtke 284 , Nr. 62f ) , sein ausführlicher Kommentar erschien 1536 ( HBBibl I 81). . Promittit Megander in Epistolam Iacobi , et utinam ita invulgaretDazu kam es offenbar nicht .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.655562, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_121_123", + "bdc_text": "April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil . Sed dominus dabit principes , modo non faciat in furore suoHos 13 , 11. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1473", + "psc_text": "miseram, noluit ut eum saltem videret. Alio die misi litteras, petens ut ei concederetur quod jussit in causis talibus Imperator, id est ut Actis municipalibus interrogarentur qui praecepti fuerint exhibendi, utrum velint in ea civitate sub custodia moderata triginta dies agere, ut rem suam ordinent vel praeparent sumptus: id utique existimans quod per dies ipsos possemus fortasse causam ejus amica disceptatione finire. Jam vero cum illo Officiali profectus ductus est: sed metus est ne forte ad Consularis perductus officium, mali aliquid patiatur. Habet enim causam cum homine pecuniosissimo, quamvis judicis integritas fama clarissima praedicetur. Ne quid tamen apud Officium pecunia praevaleat, peto Sanctitatem tuam, domine dilectissime et venerabilis frater, ut honorabili nobisque charissimo Consulari digneris tradere litteras meas, et has ei legere; quia bis eamdem causam insinuare necessarium non esse arbitratus sum; et ejus causae differat audientiam, quoniam nescio utrum in ea nocens an innocens sit. Et quod circa eumdem", + "candidate_score": 0.655535, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_69_71", + "bdc_text": "Tu nihil ea de re sollicitus sis , ne cogitent me male habere . Vellem tamen tuum de commentationibus illis iudicium crederes . Nam si alia non scribit , quam quae palam docuit , facile a quoquam iudicari possunt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_190", + "psc_text": "Sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli judicantem, et arbitrari jam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a Domino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc in os meum, quis non conjiciat quanta de me absente meliora quam veriora laetus effundat? Librorum autem nostrorum copiam faciet venerabili studio tuo: nam nescio me aliquid, sive ad eorum qui extra Ecclesiam Dei sunt, sive ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. Sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant quae per nostram infirmitatem veritas loquitur, ut ea quae ipse loquor minus diligenter advertas; ne dum avidus hauris bona et recta quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis quae ipse committo. In his enim quae tibi recte, si adverteris, displicebunt, ego ipse conspicior; in his autem quae per donum Spiritus quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est", + "candidate_score": 0.654897, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_19_21", + "bdc_text": "Franciscus Franz Kolb. et ego linguarum dono caremus . Ille senex iam est et ad internum hominem ędificandum Vgl. Eph 3 , 16 . quotidie pergit , ego vero , quemadmodum Eccius Zuinglio improperabat , «ein selbs gwachsner theologus »Johannes Eck hatte sich wiederholt abschätzig über Zwinglis theologische Ausbildung geäußert ( s .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2169", + "psc_text": "adjutorium magis mihi scribenti quam differenti adfuturum. Quamobrem primum mihi videtur plus valere in hac inquisitione vivendi quam loquendi modum. Nam qui didicerunt a Domino Jesu Christo mites esse et humiles corde (Matth. XXI, 29), plus cogitando et orando proficiunt, quam legendo et audiendo. Nec ideo tamen agere partes suas sermo cessaverit, sed cum plantator et rigator officium sui gesserit muneris, caetera illi qui dat incrementum, relinquit: ille quippe etiam ipsum plantatorem rigatoremque formavit. 2. Secundum interiorem igitur hominem percipe verba intellectus. Ipse enim renovatur de die in diem, etiam cum exterior iste corrumpitur (II Cor. IV, 16), sive castigatione abstinentiae, sive aliqua morbida valetudine, sive quolibet casu, vel certe, quod necesse est etiam iis qui sano corpore diu vivunt, ipso aetatis accessu. Erige itaque spiritum mentis tuae, qui renovatur in agnitione Dei secundum imaginem ejus qui creavit eum (Coloss. III, 10); ubi per fidem in te habitat Christus (Eph.", + "candidate_score": 0.654881, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_103_105", + "bdc_text": "s. Staedtke 284 , Nr. 62f ) , sein ausführlicher Kommentar erschien 1536 ( HBBibl I 81). . Promittit Megander in Epistolam Iacobi , et utinam ita invulgaretDazu kam es offenbar nicht . Nach der Herausgabe von Zwinglis Auslegung des Jakobusbriefes durch Leo Jud ( s.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_913", + "psc_text": "adhuc nosse quomodo coaequanda sit in interprete peritia linguarum, conjecturis eorum qui Scripturas edisserendo pertractant; quos necesse est, etiamsi rectae atque unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem aliter atque aliter eumdem locum potest exponere, quia hoc ejus obscuritas patitur. 35. Ideo autem desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et tanta latinorum interpretum, qui qualescumque hoc ausi sunt, quantum possumus imperitia careamus: et hi qui me invidere putant utilibus laboribus tuis, tandem aliquando, si fieri potest, intelligant, propterea me nolle tuam ex hebraeo interpretationem in ecclesiis legi, ne contra Septuaginta auctoritatem, tanquam novum aliquid proferentes, magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jonae IV, 6), si in hebraeo nec hedera est, nec cucurbita,", + "candidate_score": 0.654731, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_32_34", + "bdc_text": "Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ; Pestalozzi , Haller 55. 62. . Pro contionibus sacris dominus hactenus dedit , cui etiam soli tribuo , id , quod ecclesia nostra testetur , quando solus ad quadriennium multis sepe periculis et morti quoque expositus , multoties exilio , illi domini verbum ministraviHaller denkt an die Zeit zwischen 1524 und 1527 , in welcher er nach der Aus weisung Sebastian Meyers bis zur Rückkehr von Franz Kolb tats ächlich als einziger Stadtpfarrer in reformatorischem Sinne in Bern wirkte und vielen Gefahren ausgesetzt war , s. Pestalozzi , Haller 23-34 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_102", + "psc_text": "agitur, quasi doctior et melior reprehendere audebam. Itaque posteaquam missus sum in medium, tunc sentire coepi temeritates reprehensionum mearum; quanquam et antea periculosissimum judicarem hoc ministerium. Et hinc erant lacrymae illae quas me fundere in civitate, ordinationis meae tempore, nonnulli fratres animadverterunt, et nescientes causas doloris mei, quibus potuerunt sermonibus, qui omnino ad vulnus meum non pertinerent, tamen bono animo consolati sunt. Sed multo valde ac multo amplius expertus sum, quam putabam: non quia novos aliquos fluctus aut tempestates vidi quas ante non noveram, vel non audieram, vel non legeram, vel non cogitaveram; sed ad eas evitandas aut perferendas solertiam et vires meas omnino non noveram, et alicujus momenti arbitrabar. Dominus autem irrisit me, et rebus ipsis ostendere voluit meipsum mihi. 3. Quod si non damnando, sed miserando fecit, hoc enim spero certe vel nunc cognita aegritudine mea, debeo Scripturarum ejus medicamenta omnia perscrutari, et orando ac legendo agere, ut", + "candidate_score": 0.654607, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_189", + "psc_text": "qualem me esse arbitraris, eum tamen pro quo, ut talis esse merear deprecaris. Hoc enim magis jam peto facias, ne minus optes mihi adjici ad id quod sum, dum me existimas jam esse quod non sum. 4. Ecce charissimus meus est, et ab ineunte adolescentia mihi familiariter amicissimus qui hanc Eximietati tuae ac praestantissimae Charitati epistolam apportat. Hujus nomen est in libro de Religione, quem tua Sanctitas, quantum litteris indicas, libentissime legit: factus est enim tibi etiam tanti viri, qui tibi eum misit, commendatione jucundior. Neque tamen huic tam familiari amico meo velim credas, quae de me forte laudans dixerit. Sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli judicantem, et arbitrari jam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a Domino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc in os meum, quis non conjiciat quanta de me absente meliora quam veriora laetus effundat? Librorum autem nostrorum copiam faciet", + "candidate_score": 0.654331, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_72", + "bdc_text": "Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 )", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1815", + "psc_text": "provocare: sed inimicos nostros ita diligimus, ut nisi de tua christiana obedientia praesumamus, a tua severa sententia provocemus. Deus omnipotens Excellentiam tuam auctiorem felicioremque conservet, domine insignis et merito sublimis, ac praestantissime fili. EPISTOLA CXXXV. Volusianus Augustino, proponens illi quaestiones: quomodo Deus immensus claudi potuerit utero virginis, et infantis corpusculo; an mundi curam deseruerit interim, etc.; num etiam miraculis satis declarata sit ejus divinitas. Domino vere sancto, ac merito venerabili patri AUGUSTINO episcopo, VOLUSIANUS. 1. Petis me, vir probitatis justitiaeque documentum, ut aliqua ex ambiguis lectionis peritae discenda perconter. Amplector gratiam muneris imperati, meque libens in disciplinas tuas offero, veteris sententiae auctoritatem secutus, quae nullam ad perdiscendum abundare credit aetatem. Neque immerito sapiens, prudentiae studia nullis terminis, neque fine conclusit, quando primordiis suis remota virtus nunquam adeo reseratur adeuntibus, ut omnis protinus ad agnitionem patescat. Domine vere sancte, ac merito venerabilis pater, est operae pretium cognoscere habitam inter nos proxime", + "candidate_score": 0.653906, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_0_2", + "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino . Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat. Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_384", + "psc_text": "in Domino salutem. 1. Impletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione (Psal. CXXV, 2), nuntiantibus litteris tuis sanctam cogitationem tuam, adjuvante Domino qui eam inspiravit, ad effectum esse perductam, de omnibus ordinatis fratribus nostris, et praecipue de sermone presbyterorum, qui te praesente populo infunditur; per quorum linguas clamat charitas tua majore voce in cordibus hominum, quam illi in auribus: Deo gratias. Nam quid melius et animo geramus, et ore promamus, et calamo exprimamus quam, Deo gratias? Hoc nec dici brevius, nec audiri laetius, nec intelligi grandius, nec agi fructuosius potest. Deo gratias, qui te et tam fideli pectore ditavit erga filios tuos, et id quod in intimo animae habebas, quo humanus oculus non penetrat, eduxit in lucem, donando tibi, non solum ut bene velles, verum etiam in quibus posset apparere quod velles. Ita plane fiat, fiat: luceant haec opera coram hominibus, ut videant, gaudeant, glorificent Patrem qui in", + "candidate_score": 0.653552, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3574", + "psc_text": "Et ideo de te narratio ejus suavior nobis erat, quia ea dicebat quae ipse non posses, ne quidem me inquirente, rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta Scriptura prohibet (Prov. XXVII, 2), fieres praedicator. Quanquam et ego verear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine illustris et merito praestantissime, atque in Christi dilectione charissime fili. 2. Laudes itaque tuas in Christo, sive magis in te laudes Christi, vide quid mihi delectationis et laetitiae fuit audire ab illo qui nec fallere me posset propter fidem suam, et eas ignorare non posset propter amicitiam tuam. Sed alia et ab aliis, etsi non tam multa vel certa, verumtamen audivimus, fides tua quam sit sana et catholica, quam pia exspectatio futurorum, quae Dei fratrumque dilectio, quam non superbe sapias in excelsis honoribus, nec speres in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, et dives sis in operibus bonis; quam sit domus tua requies solatiumque", + "candidate_score": 0.653431, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_34", + "bdc_text": "Pro contionibus sacris dominus hactenus dedit , cui etiam soli tribuo , id , quod ecclesia nostra testetur , quando solus ad quadriennium multis sepe periculis et morti quoque expositus , multoties exilio , illi domini verbum ministraviHaller denkt an die Zeit zwischen 1524 und 1527 , in welcher er nach der Aus weisung Sebastian Meyers bis zur Rückkehr von Franz Kolb tats ächlich als einziger Stadtpfarrer in reformatorischem Sinne in Bern wirkte und vielen Gefahren ausgesetzt war , s. Pestalozzi , Haller 23-34 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3929", + "psc_text": "quod symbolum non reddiderit. Post illam confessionem redduntur officia omnium membrorum, nisi linguae solius; se tamen didicisse symbolum, ideoque memoria jam tenere nihilominus in eadem tentatione litteris fassus est: sicque omnis est ab eo deleta nugacitas, quae, ut scis, multum decolorabat naturalem quamdam ejus benignitatem, eumque insultantem Christianis faciebat valde sacrilegum. Quid dicam, nisi, Domino hymnum canamus, et superexaltemus eum in saecula, Amen? EPISTOLA CCXXVIII. Augustinus Honorato, docens quandonam episcopo sive clericis fugere liceat, imminente obsidionis aut excidii periculo. Sancto fratri et coepiscopo HONORATO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Charitati tuae misso exemplo epistolae quam fratri Quodvultdeo nostro coepiscopo scripsi, putabam me hoc onere caruisse quod mihi imposuisti, quaerendo consilium quid in his periculis quae tempora nostra invenerunt, facere debeatis. Quamvis enim epistolam illam breviter scripserim, nihil me tamen praetermisisse arbitror, quod et respondenti dicere, et quaerenti audire sufficeret: quandoquidem dixi nec eos esse prohibendos qui ad loca, si possunt,", + "candidate_score": 0.653263, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_150_152", + "bdc_text": "März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) . Corr. des réformateurs III 23 , Anm . 3 vermutet dahinter die Überlegungen des Berner Rates Anfang 1533 zu den Täuferprozessen sowie zum Problem der Blutrache .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1292", + "psc_text": "quod in ventre ceti triduo fuit, fas non est aliter intelligere, quam ab ipso coelesti magistro in Evangelio commemoravimus revelatum. 38. Proposita exposuimus ut potuimus: sed ille qui proposuit, jam sit christianus, ne forte cum exspectat ante Librorum sanctorum finire quaestiones, prius finiat vitam istam, quam transeat a morte ad vitam. Ferri enim potest, quod antequam christianis sacramentis imbuatur, quaerit de resurrectione mortuorum. Concedendum etiam fortassis quod de Christo quaesivit, cur tanto post venerit, vel si quae sunt aliae paucae et magnae quaestiones, quibus caetera inserviunt. Si autem qualis est illa, In qua mensura mensi fueritis, metietur vobis, vel qualis ista de Jona, etiam omnes tales antequam sit christianus finire cogitat, perparum cogitat vel conditionem humanam, vel aetatem jam suam. Sunt enim innumerabiles, quae non sunt finiendae ante fidem ne finiatur vita sine fide. Sed plane retenta jam fide, ad exercendam piam delectationem mentium fidelium studiosissime requirendae, et quod in", + "candidate_score": 0.653185, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_107_109", + "bdc_text": "verzichtete Megander auf die Veröffentlichung seines Kommentars zum Jakobusbrief , s. Rhellikans Epistel in Meganders Buch «In epistolam Pauli ad Ephesios commentarius . . . » , Basel 1534 , S. 239f. , quemadmodum docuit .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.653143, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_69_71", + "bdc_text": "Tu nihil ea de re sollicitus sis , ne cogitent me male habere . Vellem tamen tuum de commentationibus illis iudicium crederes . Nam si alia non scribit , quam quae palam docuit , facile a quoquam iudicari possunt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.653113, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_32_34", + "bdc_text": "Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ; Pestalozzi , Haller 55. 62. . Pro contionibus sacris dominus hactenus dedit , cui etiam soli tribuo , id , quod ecclesia nostra testetur , quando solus ad quadriennium multis sepe periculis et morti quoque expositus , multoties exilio , illi domini verbum ministraviHaller denkt an die Zeit zwischen 1524 und 1527 , in welcher er nach der Aus weisung Sebastian Meyers bis zur Rückkehr von Franz Kolb tats ächlich als einziger Stadtpfarrer in reformatorischem Sinne in Bern wirkte und vielen Gefahren ausgesetzt war , s. Pestalozzi , Haller 23-34 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4016", + "psc_text": "colligari; ut non solum violabilis et corruptibilis et contaminabilis credatur Deus, cujus pars potuit ad mala tanta perduci, sed non possit saltem totus a tanta coinquinatione et immunditia et miseria vel in fine saeculi purgari. 3. Has cum illis intolerabiles blasphemias, subdiaconus iste quasi catholicus, non solum credebat, sed quibus viribus poterat, edocebat. Nam docens patefactus est, cum se quasi discentibus credidit. Rogavit me quidem, posteaquam se Manichaeorum auditorem esse confessus est, ut eum in viam veritatis doctrinae catholicae revocarem: sed, fateor, ejus fictionem sub clerici specie vehementer exhorrui, eumque coercitum pellendum de civitate curavi. Nec mihi hoc satis fuit, nisi et tuae Sanctitati cum meis litteris intimarem, ut a clericorum gradu congrue ecclesiastica severitate dejectus, cavendus omnibus innotescat. Petenti autem poenitentiae locum, tunc credatur, si et alios quos illic novit esse, manifestaverit vobis, non solum in Malliana, sed in ipsa tota omnino provincia. EPISTOLA CCXXXVII. Augustinus Ceretio, de Priscillianistarum", + "candidate_score": 0.652584, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_18_20", + "bdc_text": "Sic sumus tresHaller , Kolb und Megander , die drei Pfarrer am Berner Münster. , ut plane confitear , quod parum in conferendis scripturis nos invicem iuvare possimus . Franciscus Franz Kolb. et ego linguarum dono caremus . Ille senex iam est et ad internum hominem ędificandum Vgl. Eph 3 , 16 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3350", + "psc_text": "sermocinamur, admonentes ut docendis instes, quibus terrendis satis, quantum comperimus, institisti. Sunt enim quidam, qui justissime damnatas impietates adhuc liberius defendendas putant; et sunt qui occultius penetrant domos, et quod in aperto jam clamare metuunt, in secreto seminare non quiescunt: sunt autem qui omnino silverunt, magno timore compressi, sed adhuc corde retinent quod ore jam proferre non audent; qui tamen esse possunt fratribus ex priore ipsius dogmatis defensione notissimi. Proinde alii severius coercendi, alii vigilantius vestigandi, alii tractandi quidem lenius, sed non segnius sunt docendi, ut si non timentur ne perdant, non tamen negligantur ne pereant. CAPUT II. 3. Quod enim putant auferri sibi liberum arbitrium, si nec ipsam bonam voluntatem sine adjutorio Dei hominem habere consenserint; non intelligunt non se firmare humanum arbitrium, sed impellere, ut per inania feratur, non in Domino tanquam in petra stabili collocetur: paratur enim voluntas a Domino. 4. Quod autem personarum acceptorem Deum se", + "candidate_score": 0.652165, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_110", + "bdc_text": "Testaretur , quam nimius sit aliquando in commendando , cum eandem omnibus epistolis Paulinis praetulerit , nullibique exactius fidei pietatisque rationem descriptam atque in ea .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_891", + "psc_text": "quod voluerit, qui hoc existimat, ubi mentiatur; dum tamen a scribentibus auctoribus sanctarum Scripturarum, et maxime canonicarum, inconcusse credatur, et defendatur omnino abesse mendacium; ne dispensatores Christi, de quibus dictum est, Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur (I Cor. IV, 2), tanquam magnum aliquid sibi fideliter didicisse videantur, pro veritatis dispensatione mentiri, cum ipsa fides in latino sermone ab eo dicatur appellata, quia fit quod dicitur. Ubi autem fit quod dicitur, mentiendi utique non est locus. Fidelis igitur dispensator apostolus Paulus procul dubio nobis exhibet in scribendo fidem; quia veritatis dispensator erat, non falsitatis. Ac per hoc verum scripsit, vidisse se Petrum non recte ingredientem ad veritatem Evangelii eique in faciem restitisse, quod Gentes cogeret judaizare. Ipse vero Petrus, quod a Paulo fiebat utiliter libertate charitatis, sanctae ac benignae pietate humilitatis accepit: atque ita rarius et sanctius exemplum posteris praebuit, quo non dedignarentur, sicubi forte recti tramitem", + "candidate_score": 0.651638, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_17_19", + "bdc_text": "Siehe Hallers frühere Anfrage in dieser Sache , oben S. 62 , 4-63 , 17 und Anm. 8. , quam et adhuc a te audire percuperem . Sic sumus tresHaller , Kolb und Megander , die drei Pfarrer am Berner Münster. , ut plane confitear , quod parum in conferendis scripturis nos invicem iuvare possimus . Franciscus Franz Kolb. et ego linguarum dono caremus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3349", + "psc_text": "per Jesum Christum Dominum nostrum, multa et multipliciter est locutus; non solum illud omne tristitiae nubilum fugit de cordibus nostris, sed etiam tantum ibi laetitiae lumen infulsit, ut nihil egisse in nobis videretur ille moeror et timor, nisi successurorum ampliorem flagrantiam gaudiorum. 2. Itaque, frater charissime, quamvis non te videamus oculis carnis, animo tamen in fide Christi, in gratia Christi, in membris Christi tenemus, amplectimur, osculamur; et remeante a nobis ad te nostrorum invicem colloquiorum sanctissimo et fidelissimo perlatore, quem voluisti esse apud nos non solum advectorem scriptorum tuorum, verum etiam narratorem testemque factorum, rescripta persolvimus, et aliquanto diutius tecum sermocinamur, admonentes ut docendis instes, quibus terrendis satis, quantum comperimus, institisti. Sunt enim quidam, qui justissime damnatas impietates adhuc liberius defendendas putant; et sunt qui occultius penetrant domos, et quod in aperto jam clamare metuunt, in secreto seminare non quiescunt: sunt autem qui omnino silverunt, magno timore compressi, sed adhuc", + "candidate_score": 0.651261, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_107", + "bdc_text": "verzichtete Megander auf die Veröffentlichung seines Kommentars zum Jakobusbrief , s. Rhellikans Epistel in Meganders Buch «In epistolam Pauli ad Ephesios commentarius .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.650431, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_146", + "bdc_text": "Ceremonias admittit abrogatas et quod sine lege Christus non possit praedicari .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_781", + "psc_text": "studio, pauca subnectam. « Ecce ego Paulus dico vobis quoniam si circumcidamini, Christus vobis nihil prodest. » Et iterum: « Evacuati estis a Christo, qui in Lege justificamini; a gratia excidistis. » Et infra: « Si spiritu ducimini, jam non estis sub Lege » (Gal. V, 2, 4, 18). Ex quo apparet, qui sub Lege est, non dispensative, ut nostri voluere majores, sed vere, ut tu intelligis, eum Spiritum sanctum non habere. Qualia sint autem praecepta legalia, Deo docente discamus. « Ego, inquit, dedi eis praecepta non bona, et justificationes in quibus non vivant in eis » (Ezech. XX, 25). Haec dicimus, non quod Legem juxta Manichaeum et Marcionem destruamus, quam et sanctam et spiritualem juxta Apostolum novimus; sed quia postquam fides venit et temporum plenitudo, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus (Gal. IV, 4);", + "candidate_score": 0.650267, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_17_19", + "bdc_text": "Siehe Hallers frühere Anfrage in dieser Sache , oben S. 62 , 4-63 , 17 und Anm. 8. , quam et adhuc a te audire percuperem . Sic sumus tresHaller , Kolb und Megander , die drei Pfarrer am Berner Münster. , ut plane confitear , quod parum in conferendis scripturis nos invicem iuvare possimus . Franciscus Franz Kolb. et ego linguarum dono caremus .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_513", + "psc_text": "epistolam praenotavi; quod in tuam contumeliam fecisse videar, si non ita mihi abs te ut rescribatur exspecto. De Carthaginensi promissione tua vel nostra instantia, quid multa commemorem? Quomodolibet ea gesserimus, transierint, ne quod restat impediant. Nunc excusatio, nisi fallor, nulla est adjuvante Domino; ambo in Numidia sumus, et nobis loco terrarum invicem propinquamus. Rumor ad me detulit, adhuc te velle mecum disputando experiri de quaestione, quae nostram dirimit communionem. Vide quam breviter omnes auferantur ambages, ad hanc epistolam responde, si placet, et fortasse sufficiet, non solum nobis, sed et eis qui nos audire desiderant; aut si non sufficiet, scripta atque rescripta, donec sufficiant, repetantur. Quid enim nobis commodius poterit exhibere urbium, quas incolimus, tanta vicinitas? Ego enim statui nihil de hac re agere vobiscum, nisi per litteras, vel ne cui nostrum de memoria, quod dicitur elabatur, vel ne fraudentur talium studiosi, qui forte interesse non possunt. Soletis de praeteritis rebus", + "candidate_score": 0.650196, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3979", + "psc_text": "credidi? Quis enim esses jam quidem acceperam, sed qualis erga me esses, nondum tenebam. Ex hac amicitia tua etiam laudes meas, quae me quo fine delectent satis dixi, multo uberius Ecclesiae Christi non dubito profuturas; quandoquidem etiam labores meos in defensione Evangelii adversus reliquias impiorum daemonicolarum sic habes, sic legis, sic amas, sic praedicas, ut in eis tanto fiam notior, quanto es ipse nobilior: eos enim latenter illustris illustras, clarusque declaras, et ubi prodesse posse perspicies, ignorari omnino non sines. Si unde id sciam quaeris: talis mihi apparuisti in litteris tuis. Hinc jam vide quantum me illae litterae delectare potuerint: si bene de me existimas, cogitas quantum me Christi lucra delectent. Jamvero quod te ipsum, qui, ut scribis, a parentibus, ab avis, et postrema usque gentis prole Christi jura percipere potuisti, tamen adversus gentiles ritus, ut nunquam alias, eisdem laboribus meis adjutum esse significas; parumne cogito quantum boni aliis, et", + "candidate_score": 0.650183, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3463", + "psc_text": "Cornutus litteras pertulit quas misisti, quae me laetificarunt, quia memoriam nostri bonam habere dignatus es, qui et mihi paucis, sermone proprio sanctae mentis tuae, de his quae petieram, in transitu significasti. Aliquanta autem de opusculis sancti compresbyteri Hieronymi adjunxisti, ut meam quaestionem lectione ejus operis de sanctis Scripturis explere possem. Et quia dignatus es id petere a nobis, ut quid senserimus de ipsis quaestionibus, per litteras tuae sincerissimae charitati insinuaremus; ad ea de quibus scripta legi, prout intellectus exiguus meae mediocritatis sentire potuit aut intelligere, infra scripsi. 2. Cum Dei omnipotentis conditoris totius creaturae arbitrio et potestate cuncta gerantur; vel quae facta sunt, vel quae etiam futura sunt, sanctorum Prophetarum vocibus cognoscuntur, qui priusquam fierent ea quae futura erant, voluntate divina hominibus sunt locuti. Unde satis admiratione plenum est si ea Deus quae praedici voluit, ad hominum sensus penitus non posse pervenire constituit, secundum hoc capitulum quod Dominus beatis Apostolis", + "candidate_score": 0.649888, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_0_2", + "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino . Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat. Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3573", + "psc_text": "Domino illustri et merito praestantissimo, atque in Christi dilectione charissimo filio VALERIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cum diu moleste haberem quod aliquoties scripserim, et nulla tuae Sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae Benignitatis accepi: unam non ad me solum datam per coepiscopum meum Vindemialem, et non longe post per compresbyterum Firmum duas; qui vir sanctus, nobisque, ut ab illo scire potuisti, familiarissima charitate conjunctus, multa nobiscum de tua excellentia colloquendo, et veraciter insinuando qualem et in Christi visceribus noverit, non solum eas quas memoratus episcopus, vel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur, litteras vicit. Et ideo de te narratio ejus suavior nobis erat, quia ea dicebat quae ipse non posses, ne quidem me inquirente, rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta Scriptura prohibet (Prov. XXVII, 2), fieres praedicator. Quanquam et ego verear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine illustris et merito praestantissime,", + "candidate_score": 0.649847, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_13", + "bdc_text": "De supplicio catabaptistis infligendo nihil penitus habeo , quod quaerar .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1763", + "psc_text": "nos exaudiat misericors et justus Dominus Deus sine intermissione orantes, quando illa nec ab iniquo et impio judice potuit assidua interpellatione contemni; et quam libens atque placatus bona desideria impleat eorum, a quibus aliena peccata novit ignosci, si quo cupiebat illa pervenit quae voluit vindicari (Luc. XVIII, 1-8). Ille quoque cui amicus de via venerat, nec quod ei apponeret habebat, ab amico sibi tres panes cupiens commodari, quibus fortasse ipsa Trinitas unius substantiae figurata est, jam cum suis servis dormientem petitor instantissimus et molestissimus excitavit, ut daret ei quantos volebat, magis et ipse vitando taedium quam benevolentiam cogitando: ut hinc intelligeremus, si dare cogitur qui cum dormiat, a petente excitatur invitus, quanto det benignius qui nec dormire novit, et dormientes nos excitat ut petamus. 16. Hinc est et illud: Petite et accipietis; quaerite et invenietis; pulsate et aperietur vobis. Omnis enim qui petit accipit, et quaerens invenit, et pulsanti aperietur.", + "candidate_score": 0.649845, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_103_105", + "bdc_text": "s. Staedtke 284 , Nr. 62f ) , sein ausführlicher Kommentar erschien 1536 ( HBBibl I 81). . Promittit Megander in Epistolam Iacobi , et utinam ita invulgaretDazu kam es offenbar nicht . Nach der Herausgabe von Zwinglis Auslegung des Jakobusbriefes durch Leo Jud ( s.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_914", + "psc_text": "ex hebraeo interpretationem in ecclesiis legi, ne contra Septuaginta auctoritatem, tanquam novum aliquid proferentes, magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jonae IV, 6), si in hebraeo nec hedera est, nec cucurbita, sed nescio quid aliud, quod trunco suo nixum nullis sustentandum adminiculis erigatur; mallem jam in omnibus latinis cucurbitam legi. Non enim frustra hoc puto Septuaginta posuisse, nisi quia et huic simile sciebant. 36. Satis me, imo fortasse plus quam satis, tribus epistolis tuis, respondisse arbitror; quarum duas per Cyprianum accepi, unam per Firmum. Rescribe quod visum fuerit ad nos vel alios instruendos. Dabo autem operam diligentiorem, quantum me adjuvat Dominus, ut litterae quas ad te scribo, prius ad te perveniant quam ad quemquam, a quo latius dispergantur. Fateor enim, nec mihi hoc fieri velle de tuis ad me, quod de", + "candidate_score": 0.649672, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_26_28", + "bdc_text": "Möglicher weise zitiert Haller hier diese Stelle aus dem Kopf. , qui nullis praecęptoribus a multo tempore usus , qui nec studii rationem habuerim nec ullum hominem , cum quo conferrem . Megander talis est , qui et iudicium et donum linguarum habet , cęterum sui propositi tam tenax , quod vel contendere cogar vel sine fructu abire . Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.648275, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_18_20", + "bdc_text": "Sic sumus tresHaller , Kolb und Megander , die drei Pfarrer am Berner Münster. , ut plane confitear , quod parum in conferendis scripturis nos invicem iuvare possimus . Franciscus Franz Kolb. et ego linguarum dono caremus . Ille senex iam est et ad internum hominem ędificandum Vgl. Eph 3 , 16 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2169", + "psc_text": "adjutorium magis mihi scribenti quam differenti adfuturum. Quamobrem primum mihi videtur plus valere in hac inquisitione vivendi quam loquendi modum. Nam qui didicerunt a Domino Jesu Christo mites esse et humiles corde (Matth. XXI, 29), plus cogitando et orando proficiunt, quam legendo et audiendo. Nec ideo tamen agere partes suas sermo cessaverit, sed cum plantator et rigator officium sui gesserit muneris, caetera illi qui dat incrementum, relinquit: ille quippe etiam ipsum plantatorem rigatoremque formavit. 2. Secundum interiorem igitur hominem percipe verba intellectus. Ipse enim renovatur de die in diem, etiam cum exterior iste corrumpitur (II Cor. IV, 16), sive castigatione abstinentiae, sive aliqua morbida valetudine, sive quolibet casu, vel certe, quod necesse est etiam iis qui sano corpore diu vivunt, ipso aetatis accessu. Erige itaque spiritum mentis tuae, qui renovatur in agnitione Dei secundum imaginem ejus qui creavit eum (Coloss. III, 10); ubi per fidem in te habitat Christus (Eph.", + "candidate_score": 0.64827, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_72", + "bdc_text": "Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 )", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3238", + "psc_text": "honoranda, et merito illustris filia. Scire autem vos optime scimus quantum vobis debeamus religionis affectum, quantaque nobis et apud Deum et inter homines sit cura de vobis. Licet enim vos per litteras primum, deinde etiam praesentia corporali, pia et catholica, hoc est vera membra Christi exiguitas nostra cognoverit; tamen etiam per ministerium nostrum, cum accepissetis verbum auditus Dei, sicut dicit Apostolus, accepistis non ut verbum hominum, sed sicut est vere, verbum Dei (I Thes. II, 13). Cujus ministerii nostri, adjuvante gratia et misericordia Salavatoris, in domo vestra tantus fructus exortus est, ut humanis nuptiis jam paratis sancta Demetrias spiritualem sponsi illius praeferret amplexum, cui specioso prae filiis hominum ad habendam spiritus uberiorem fecunditatem, nec amittendam carnis integritatem, virgines nubunt. Nesciremus autem quemadmodum nostra illa tunc exhortatio a fideli et nobili virgine fuisset accepta, nisi nobis profectis, cum post paululum professa fuisset sanctimoniam virginalem, hoc ingens Dei donum, quod per servos", + "candidate_score": 0.648064, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_26_28", + "bdc_text": "Möglicher weise zitiert Haller hier diese Stelle aus dem Kopf. , qui nullis praecęptoribus a multo tempore usus , qui nec studii rationem habuerim nec ullum hominem , cum quo conferrem . Megander talis est , qui et iudicium et donum linguarum habet , cęterum sui propositi tam tenax , quod vel contendere cogar vel sine fructu abire . Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_190", + "psc_text": "Sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi propensione falli judicantem, et arbitrari jam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a Domino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc in os meum, quis non conjiciat quanta de me absente meliora quam veriora laetus effundat? Librorum autem nostrorum copiam faciet venerabili studio tuo: nam nescio me aliquid, sive ad eorum qui extra Ecclesiam Dei sunt, sive ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. Sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant quae per nostram infirmitatem veritas loquitur, ut ea quae ipse loquor minus diligenter advertas; ne dum avidus hauris bona et recta quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis quae ipse committo. In his enim quae tibi recte, si adverteris, displicebunt, ego ipse conspicior; in his autem quae per donum Spiritus quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est", + "candidate_score": 0.647509, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_151_153", + "bdc_text": "Corr. des réformateurs III 23 , Anm . 3 vermutet dahinter die Überlegungen des Berner Rates Anfang 1533 zu den Täuferprozessen sowie zum Problem der Blutrache . Im vorliegenden Brief geht es Haller jedoch um andere Aktualitäten. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2678", + "psc_text": "sunt: in quibus etiam hoc est, quod apud inferos fuit, solutisque eorum doloribus quibus cum erat impossibile teneri, a quibus etiam recte intelligitur solvisse et liberasse quos voluit, corpus quod in cruce reliquerat in sepulcro positum recepisse. In illa vero quam proposuisti de verbis Petri apostoli quaestione, quoniam quae me moveant perspicis, et alia fortasse, si diligentius discutiantur, possunt movere; vel apud nos ea cogitando, vel quos dignum est et possumus consulendo, quaeramus. 15. Considera tamen ne forte totum illud quod de conclusis in carcere spiritibus, qui in diebus Noe non crediderant, Petrus apostolus dicit, omnino ad inferos non pertineat; sed ad illa potius tempora quorum formam ad haec tempora transtulit. Illa quippe res gesta forma fuerat futurorum, ut ii qui modo non credunt Evangelio, dum in omnibus gentibus aedificatur Ecclesia, illis intelligantur esse similes, qui tunc non crediderunt cum fabricaretur arca: illi autem qui crediderunt, et per Baptismum salvi", + "candidate_score": 0.647244, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_360", + "psc_text": "mei, meque ut soles diligas, magnaeque gratulationi tibi sit quidquid in me donorum suorum Dominus conferre dignatus est misericordia sua, non meritis meis, missas munere Sanctitatis tuae accepi: in quibus affectum in me paternum de tuo benignissimo corde non repentinum et novum hausi, sed expertum sane cognitumque repetivi, domine beatissime, et venerabiliter sincerissima charitate amplectende. 2. Unde autem tanta exorta est felicitas litterario labori nostro, quo in librorum quorumdam conscriptione sudavimus, ut a tua Dignatione legerentur? nisi quia Dominus, cui subdita est anima mea, consolari voluit curas meas, et a timore recreare, quo me in talibus operibus necesse est esse sollicitum, necubi forte indoctior vel incautior, quamvis in planissimo campo veritatis, offendam. Cum enim tibi placet quod scribo, novi cui placeat; quoniam quis te inhabitet novi. Idem quippe omnium munerum spiritualium distributor atque largitor per tuam sententiam confirmabit obedientiam meam. Quidquid enim habent illa scripta delectatione tua dignum, in meo", + "candidate_score": 0.647073, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_0_2", + "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino . Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat. Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_744", + "psc_text": "inimicitias pervenisse; laetum erit, et multo majus ex inimicitiis talibus ad pristinam concordiam revertisse. EPISTOLA LXXIV. Augustinus Praesidium rogat ut superiorem epistolam curet Hieronymo reddendam, utque sibi eumdem suis etiam litteris placet. Domino beatissimo, et merito venerando fratri, et consacerdoti PRAESIDIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Sicut praesens rogavi Sinceritatem tuam, nunc quoque commoneo, ut litteras meas sancto fratri et compresbytero nostro Hieronymo mittere non graveris. Ut autem noverit Charitas tua quemadmodum etiam tu illi pro mea causa scribere debeas, misi exemplaria litterarum, et mearum ad ipsum, et ad me ipsius, quibus lectis pro tua sancta prudentia facile videas et modum meum, quem servandum putavi, et motum ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, vel quomodo non debui, aliquid scripsi; non ad illum de me, sed ad me ipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem, quo correctus petam ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. EPISTOLA LXXV.", + "candidate_score": 0.646837, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_0_2", + "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino . Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat. Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_688", + "psc_text": "Si autem intelligunt, ambos, ut dixi, audiant, et quod voluerint faciant. Si quae etiam plebes a vobis ad nos transierunt, quas putas a dominis coactas, hoc et ibi fiat; ambos nos audiant, et eligant quod placuerit. Si autem non vis hoc fieri, cui non appareat non vos de veritate praesumere? Sed cavenda est ira Dei, et hic et in futuro saeculo. Adjuro te per Christum, ut ad ista respondeas. EPISTOLA LXVII. Augustinus Hieronymo: negans se scripsisse librum in eum; in hoc falsus, quod aliquis prolixam epistolam librum appellasset. Domino charissimo et desideratissimo, et honorando in Christo fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Audivi pervenisse in manus tuas litteras meas; sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam imputaverim dilectioni tuae: aliquid procul dubio impedimenti fuit. Unde agnosco a me Dominum potius deprecandum, ut tuae voluntati det facultatem mittendi quod rescripseris: nam rescribendi jam dedit quia, cum", + "candidate_score": 0.64662, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_0_2", + "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino . Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat. Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_74", + "psc_text": "tibi non scribere etiam ineptissimum existimavi. Sed tabellas, si quae ibi nostrae sunt, propter hujusmodi necessitates, mittas peto. Scripsi quiddam de catholica religione, quantum Dominus dare dignatus est, quod tibi volo ante adventum meum mittere, si charta interim non desit. Tolerabis enim qualemcumque scripturam ex officina majorum. De codicibus, praeter libros de Oratore, totum mihi excidit. Sed nihil amplius rescribere potui, quam ut ipse sumeres quos liberet, et nunc in eadem maneo sententia. Absens enim quid plus faciam non invenio. 2. Gratissimum mihi est, quod in ultima epistola me participem domestici tui gaudii facere voluisti. Sed, Mene salis placidi vultum fluctusque quietos Ignorare jubes? (Virg. V Aeneid.) quanquam nec me jubeas, nec ipse ignores. Quare si ad melius cogitandum quies aliqua data est, utere divino beneficio. Nec enim debemus nobis, cum ista proveniunt, sed illis per quos proveniunt, gratulari: quoniam justa, et officiosa, et pro suo genere pacatior atque tranquillior", + "candidate_score": 0.646551, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_0_2", + "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino . Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat. Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1798", + "psc_text": "ne capiamur, alia sic ferimus ne frangamur, et secundum praecepta divina in omnibus gratias agimus ei, de quo dicimus: Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo (Psal. XXXIII, 2); et, Bonum est mihi quod humiliasti me, ut discam justificationes tuas (Psal. CXVIII, 71). Neque enim revera, si fallacis prosperitatis semper hic tranquillitas arrideret, anima humana portum illum verae certaeque securitatis appeteret, domina insignis et merito illustris, et praestantissima filia. Reddens itaque debitum Praestantiae tuae salutationis obsequium, agensque gratias quod salutis nostrae religiosissimam curam geris, posco tibi a Domino futurae vitae praemia, praesentisque solaria; omniumque vestrum, in quorum cordibus per fidem habitat Christus, me dilectioni orationique commendo. Et alia manu: Deus verus et verax veraciter consoletur cor tuum, et protegat salutem tuam, domina insignis et merito illustris, ac praestantissima filia. EPISTOLA CXXXII. Augustinus Volusiano, exhortans illum ut sacrarum scripturarum lectioni vacet, sibique rescribat si quid in eis", + "candidate_score": 0.64645, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_27_29", + "bdc_text": "Megander talis est , qui et iudicium et donum linguarum habet , cęterum sui propositi tam tenax , quod vel contendere cogar vel sine fructu abire . Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem . Sed absit ut unquam hoc de me cogites .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.646207, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_124_126", + "bdc_text": "Additus erat nostris animus erga vos , quod in sententiam illam consenseratis Siehe oben S. 63 , Anm. 13 und 14. ; sed nunc omnia silent , nec verbum accipimus , quomodo res vestrę se habeant . Quod si tibi commodum videtur , scribe .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_67", + "psc_text": "1 Recentissimis litteris tuis respondere malui; non quod contempserim praecedentia quaesita tua, minusve me delectaverint, sed quod in respondendo majora quam opinaris molior. Quanquam enim longiorem, quam longissima est, epistolam tibi mittendam esse praescripseris, non tamen tantum habemus otii, quantum existimas, et quantum nos semper optasse nosti et optamus. Nec quaeras cur ita sit: illa enim facilius quibus impedior, quam cur impediar exposuerim. 2. Scribis cur ego et tu cum simus singuli eadem multa faciamus, sol autem non idem faciat quod caetera sidera. Cujus rei causam conarer. Nam si eadem nos agimus, multa et ille cum caeteris agit: si non ille, nec nos. Ambulo et ambulas, movetur et moventur; vigilo et vigilas; lucet et lucent; disputo et disputas; circuit et circumeunt: tametsi actus animi nullo modo est iis, quae videmus, comparandus. Si autem animum, ita ut aequum est, animo conferas, magis idem vel cogitare vel contemplari, vel si quid aliud", + "candidate_score": 0.646042, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_27_29", + "bdc_text": "Megander talis est , qui et iudicium et donum linguarum habet , cęterum sui propositi tam tenax , quod vel contendere cogar vel sine fructu abire . Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem . Sed absit ut unquam hoc de me cogites .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2793", + "psc_text": "ne homo, qui cum in uno offenderit fit omnium reus, in multis offendendo ( quia in multis offendimus omnes ) propter magnum aggerem reatus sui minutatim collectum, ad tribunal tanti judicis perveniat, et eam quam non fecit, misericordiam non inveniat; sed potius dimittendo atque dando mereatur sibi dimitti peccata, reddique promissa. 21. Multa dixi, quibus tibi taedium fortassis inferrem, qui haec, quae tamen approbas, non exspectas discere, quod ea docere consuevisti. Si quid autem est in eis, quantum ad rem ipsam pertinet; nam quali eloquio explicata sint, non nimis curo; si quid ergo in eis est, quod eruditionem offendat tuam, quaeso ut rescribendo admoneas, et me corrigere non graveris. Infelix est enim qui non tantos et tam sanctos tuorum studiorum labores et digne honorat, et de his Domino Deo nostro cujus munere talis es, gratias agit. Unde cum libentius debeam a quolibet discere quod inutiliter ignoro, quam promptius quoslibet docere", + "candidate_score": 0.645801, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_1_3", + "bdc_text": "Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat. Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 . totaque vita .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_74", + "psc_text": "tibi non scribere etiam ineptissimum existimavi. Sed tabellas, si quae ibi nostrae sunt, propter hujusmodi necessitates, mittas peto. Scripsi quiddam de catholica religione, quantum Dominus dare dignatus est, quod tibi volo ante adventum meum mittere, si charta interim non desit. Tolerabis enim qualemcumque scripturam ex officina majorum. De codicibus, praeter libros de Oratore, totum mihi excidit. Sed nihil amplius rescribere potui, quam ut ipse sumeres quos liberet, et nunc in eadem maneo sententia. Absens enim quid plus faciam non invenio. 2. Gratissimum mihi est, quod in ultima epistola me participem domestici tui gaudii facere voluisti. Sed, Mene salis placidi vultum fluctusque quietos Ignorare jubes? (Virg. V Aeneid.) quanquam nec me jubeas, nec ipse ignores. Quare si ad melius cogitandum quies aliqua data est, utere divino beneficio. Nec enim debemus nobis, cum ista proveniunt, sed illis per quos proveniunt, gratulari: quoniam justa, et officiosa, et pro suo genere pacatior atque tranquillior", + "candidate_score": 0.645324, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_32", + "bdc_text": "Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3868", + "psc_text": "non dubito: sed breviter, perstricte atque summatim, et opiniones rogo cujuslibet haeresis exponi, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi: ut velut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam objectionem aut convictionem uberius, plenius ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue a Veneratione tua in hoc ipsum constat elaboratum. Sufficiet autem admonitio talis, ut puto, doctis et imperitis, otiosis et occupatis, et ad cujuslibet gradus ministerium Ecclesiae undecumque promotis; dum et ille qui multa legit, eadem breviter recordatur, et compendio ignarus instruitur, ut noverit quid teneat, quid evitet quid aversetur ne faciat, quid ut faciat assequatur. Fortassis autem, si tamen quod arbitror verum est, etiam adversus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc parvum inter caetera mirifica testimonio coronae tuae non deerit: ut quibus patet campus calumniandi profusior, validis et ex omni parte conclusis fidei limitibus", + "candidate_score": 0.645171, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_105", + "bdc_text": "Nach der Herausgabe von Zwinglis Auslegung des Jakobusbriefes durch Leo Jud ( s.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_914", + "psc_text": "ex hebraeo interpretationem in ecclesiis legi, ne contra Septuaginta auctoritatem, tanquam novum aliquid proferentes, magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jonae IV, 6), si in hebraeo nec hedera est, nec cucurbita, sed nescio quid aliud, quod trunco suo nixum nullis sustentandum adminiculis erigatur; mallem jam in omnibus latinis cucurbitam legi. Non enim frustra hoc puto Septuaginta posuisse, nisi quia et huic simile sciebant. 36. Satis me, imo fortasse plus quam satis, tribus epistolis tuis, respondisse arbitror; quarum duas per Cyprianum accepi, unam per Firmum. Rescribe quod visum fuerit ad nos vel alios instruendos. Dabo autem operam diligentiorem, quantum me adjuvat Dominus, ut litterae quas ad te scribo, prius ad te perveniant quam ad quemquam, a quo latius dispergantur. Fateor enim, nec mihi hoc fieri velle de tuis ad me, quod de", + "candidate_score": 0.645089, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_118_120", + "bdc_text": "die Bemerkung von J. J. Simler , Zurich ZB , Ms S 33 , Nr. 58 zu dieser Stelle ) und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_591", + "psc_text": "interiora Austri nulla semita certa vel recta gradiuntur; aut cum ad aliquid in doctrina utili figurate significandum, fit nonnullorum siderum aliqua commemoratio; quantum ergo intersit inter has utilitates, et vanitates hominum ob hoc observantium sidera, ut nec aeris qualitates, nec regionum vias, nec solos temporum numeros, nec spiritualium similitudines, sed quasi fatalia rerum jam eventa perquirant, quis non intelligat? CAPUT IX. 16. Sed jam deinceps videamus cur etiam id observetur, cum Pascha celebratur, ut sabbatum occurrat: hoc enim proprium christianae religionis est. Nam Judaei mensem novorum tantummodo et lunam observant a quartadecima usque ad vicesimam primam. Sed quia illud eorum Pascha quo passus est Dominus, ita occurrit ut inter mortem ejus et resurrectionem medius esset sabbati dies, addendum patres nostri censuerunt, ut et nostra festivitas a Judaeorum festivitate distingueretur; et quod non frustra factum esse credendum est ab illo qui est ante tempora, et per quem facta sunt tempora, et", + "candidate_score": 0.644551, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_1_3", + "bdc_text": "Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat. Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 . totaque vita .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1798", + "psc_text": "ne capiamur, alia sic ferimus ne frangamur, et secundum praecepta divina in omnibus gratias agimus ei, de quo dicimus: Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo (Psal. XXXIII, 2); et, Bonum est mihi quod humiliasti me, ut discam justificationes tuas (Psal. CXVIII, 71). Neque enim revera, si fallacis prosperitatis semper hic tranquillitas arrideret, anima humana portum illum verae certaeque securitatis appeteret, domina insignis et merito illustris, et praestantissima filia. Reddens itaque debitum Praestantiae tuae salutationis obsequium, agensque gratias quod salutis nostrae religiosissimam curam geris, posco tibi a Domino futurae vitae praemia, praesentisque solaria; omniumque vestrum, in quorum cordibus per fidem habitat Christus, me dilectioni orationique commendo. Et alia manu: Deus verus et verax veraciter consoletur cor tuum, et protegat salutem tuam, domina insignis et merito illustris, ac praestantissima filia. EPISTOLA CXXXII. Augustinus Volusiano, exhortans illum ut sacrarum scripturarum lectioni vacet, sibique rescribat si quid in eis", + "candidate_score": 0.644189, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_150_152", + "bdc_text": "März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) . Corr. des réformateurs III 23 , Anm . 3 vermutet dahinter die Überlegungen des Berner Rates Anfang 1533 zu den Täuferprozessen sowie zum Problem der Blutrache .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_624", + "psc_text": "usque ad diem tertium tertii mensis, et invenies decem et septem dies primi mensis, triginta secundi, tres tertii, qui fiunt quinquaginta. Lex in arca est sanctificatio in corpore Domini, per cujus resurrectionem nobis requies futura promittitur, ad quam percipiendam Spiritu sancto charitas inspiratur. Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus (Joan. VII, 39.) Unde prophetia illa cantata est: Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae (Psal. CXXXI, 8). Ubi requies, ibi sanctificatio. Unde nunc ut amemus et desideremus, pignus accepimus. Vocantur autem ad requiem alterius vitae, quo ab ista vita transitur, quod Pascha significat, omnes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. CAP. XVII. 31. Propterea quinquagenarius numerus ter multiplicatus, addito ad eminentiam sacramenti ipso ternario, et in illis magnis piscibus invenitur, quos jam Dominus post resurrectionem novam vitam demonstrans, a dextera parte levari imperavit; nec retia rupta sunt (Joan. XXI, 6, 11),", + "candidate_score": 0.644119, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_52_54", + "bdc_text": "Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius . . . , Zürich , März 1533 , f. 44v. -45v. ( Rudolphi 215 ) ; Corr. des réformateurs VI 471f ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1136", + "psc_text": "vastabat (Galat. I, 23). 53. Nec quemquam putes ab errore ad veritatem, vel a quocumque seu magno seu parvo peccato ad correctionem sine poenitentia posse transire. Sed nimis impudens error est, hinc velle calumniari Ecclesiam, quam tot divinis testimoniis constat esse Ecclesiam Christi, quod aliter tractat illos qui eam deserunt, si hoc ipsum poenitendo corrigant, aliter illos qui in ea nondum fuerunt, et tunc primum ejus pacem accipiunt; illos amplius humiliando, istos lenius suscipiendo, utrosque diligendo, utrisque sanandis materna charitate serviendo. Habes epistolam prolixiorem fortasse quam velles. Esset autem multo brevior, si te tantum in respondendo cogitarem: nunc vero etiamsi tibi nihil prosit, non puto nihil eis profuturam, qui eam legere cum Dei timore, et sine personarum acceptione curaverint. Amen. EPISTOLA XCIV. Paulinus Augustino gratias agens pro libro vel epistola ab ipso recepta, prosequitur laudes Melaniae senioris, et unici ejus filii Publicolae nuper defuncti: nonnulla de futura in coelis actione", + "candidate_score": 0.643851, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_65", + "bdc_text": "Quodsi Megander in praeambulari epistola catalogum parochorum congessit , quantum ad me spectat , nihil moror nec turbor , nisi quod parochis datur occasio vel simultatis , cum non omnes sint numerati , vel pravę suspicionis , quod nos duoHaller und Kolb. non adnumeramur .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1621", + "psc_text": "Cor. XII, 28) dixerat de gradibus vel ordinibus dispositionum Dei, operante Spiritu sancto divisiones gratiarum: « Et quosdam quidem dedit apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero Evangelistas, alios autem pastores et doctores ad consummationem sanctorum » (Ephes. IV, 11, 12), et reliqua. Hoc opto distinguas mihi in hac diversitate nominum, quae sit cuique nomini officiorum vel gratiarum proprietas? quid proprium sit Apostolorum, quid Prophetarum, quid Evangelistarum, quid Pastorum, quidve Doctorum. In omnibus enim his diversis nominibus simile et prope unum doctrinae officium video fuisse tractatum. Hos autem Prophetas quos post Apostolos posuit, non puto illos esse qui ordine temporum ante Apostolos fuerunt, sed illos quibus jam sub Apostolis per gratiam donabatur, aut interpretatio Scripturarum et inspectio mentium, aut praedictio temporis secuturi; ut Agabus cernebat, qui et famem instantem praedixit (Act. XI, 28) et quae beatus Paulus in Jerosolymis passurus esset, et verbo denuntiavit, et signo zonae ejus ostendit (Id. XXI,", + "candidate_score": 0.643588, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_106_108", + "bdc_text": "unten Anm. 28 ) verzichtete Megander auf die Veröffentlichung seines Kommentars zum Jakobusbrief , s. Rhellikans Epistel in Meganders Buch «In epistolam Pauli ad Ephesios commentarius . . .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_752", + "psc_text": "illustribus viris, vel proprie de scriptoribus ecclesiasticis appellandus est; licet a plerisque emendatoribus imperitis, de auctoribus, dicatur inscriptus. CAPUT III. 4. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat (Gal. II, 11), nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea: « Quid igitur? ego stultus ac temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit;", + "candidate_score": 0.643568, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_150_152", + "bdc_text": "März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) . Corr. des réformateurs III 23 , Anm . 3 vermutet dahinter die Überlegungen des Berner Rates Anfang 1533 zu den Täuferprozessen sowie zum Problem der Blutrache .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_623", + "psc_text": "dicentes: Digitus Dei est hic. 30. Exodum lege, et vide ubi Pascha celebraverunt, post quot dies data sit Lex. Loquitur Deus ad Moysen in eremo Sina die primo mensis tertii. Nota ergo unum diem ex ingressu ipsius tertii mensis, et vide quid dicat inter caetera: Descende, inquit, testare populo, et purifica illos hodie et cras, et lavent vestimenta sua, et sint parati in diem tertium. Tertia enim die descendet Dominus in montem Sina coram omni populo (Id. XIX, 10, 11): tunc data est Lex tertio scilicet die tertii mensis. Numera itaque a quartodecimo primi mensis die, quo factum est Pascha, usque ad diem tertium tertii mensis, et invenies decem et septem dies primi mensis, triginta secundi, tres tertii, qui fiunt quinquaginta. Lex in arca est sanctificatio in corpore Domini, per cujus resurrectionem nobis requies futura promittitur, ad quam percipiendam Spiritu sancto charitas inspiratur. Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus", + "candidate_score": 0.642896, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_1_3", + "bdc_text": "Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat. Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 . totaque vita .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2944", + "psc_text": "magno gaudio gratulabimur; non multum curantes utrum illa perversa et impia nunquam senserit, an se ab eis aliquando correxerit. EPISTOLA CLXXX. Augustinus Oceano, rescribens paucis de animae origine, et de officioso mendacio, petensque ut mittat Hieronymi librum de Resurrectione carnis. Domino merito charissimo, et in Christi membris honorando fratri OCEANO, AUGUSTINUS, salutem. 1. Duas accepi simul epistolas Dilectionis tuae, quarum in una facis tertiae mentionem, et eam te prius misisse commemoras; quam accepisse non recolo, imo bene mihi recolere videor quod non acceperim. De iis tamen quas accepi, ago uberes gratias benignitati erga nos tuae. Quibus ut non continuo responderem, in alia atque alia diversarum occupationum tempestate direptus sum Unde nunc stillam vacantis temporis nactus, respondere aliquid malui, quam ad tuam sincerissimam charitatem diuturnum habere silentium, et fieri taciturnitate, quam loquacitate importunior. 2. De origine animarum quid sanctus Hieronymus sentiat, jam sciebam, et haec ipsa quae ex libro ejus in", + "candidate_score": 0.642666, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_150", + "bdc_text": "März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_623", + "psc_text": "dicentes: Digitus Dei est hic. 30. Exodum lege, et vide ubi Pascha celebraverunt, post quot dies data sit Lex. Loquitur Deus ad Moysen in eremo Sina die primo mensis tertii. Nota ergo unum diem ex ingressu ipsius tertii mensis, et vide quid dicat inter caetera: Descende, inquit, testare populo, et purifica illos hodie et cras, et lavent vestimenta sua, et sint parati in diem tertium. Tertia enim die descendet Dominus in montem Sina coram omni populo (Id. XIX, 10, 11): tunc data est Lex tertio scilicet die tertii mensis. Numera itaque a quartodecimo primi mensis die, quo factum est Pascha, usque ad diem tertium tertii mensis, et invenies decem et septem dies primi mensis, triginta secundi, tres tertii, qui fiunt quinquaginta. Lex in arca est sanctificatio in corpore Domini, per cujus resurrectionem nobis requies futura promittitur, ad quam percipiendam Spiritu sancto charitas inspiratur. Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus", + "candidate_score": 0.642198, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_107", + "bdc_text": "verzichtete Megander auf die Veröffentlichung seines Kommentars zum Jakobusbrief , s. Rhellikans Epistel in Meganders Buch «In epistolam Pauli ad Ephesios commentarius .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.642073, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_13_15", + "bdc_text": "De supplicio catabaptistis infligendo nihil penitus habeo , quod quaerar . Petieram collationem locorum Deut. 13 [1-5 ] et 18 [ 9- 20 ] de pseudoprophetis occidendis et Math. 13 [30 ] : «Sinite utraque » etc. , ad Titum [3 , 10 ] :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2343", + "psc_text": "non est velut censoria notatione culpandum. Nam et de ipso Domino Jesu Christo dictum est quod interpellat pro nobis (Rom. VIII, 34): numquidnam interpellat, et non etiam postulat? Imo vero quia postulat, pro eo positum est, interpellat. Evidenter quippe alibi de eo dicitur: Et si quis peccaverit, advocatum habemus apud Patrem, Jesum Christum justum, et ipse est exoratio pro peccatis nostris (I Joan. II, 1, 2). Quanquam fortassis codices apud vos etiam in eo loco de Domino Jesu Christo non habent, interpellat pro nobis, sed, postulat pro nobis: in graeco enim, quo verbo hic positae sunt interpellationes, quas ipse posuisti postulationes, ipsum et illic verbum est, ubi scriptum est, interpellat pro nobis. 15. Cum igitur et qui precatur oret, et qui orat precetur, et qui interpellat Deum, ad hoc interpellet ut oret et precetur; quid sibi vult quod ista ita posuit Apostolus, ut non sit eorum negligenda distinctio? Excepto itaque", + "candidate_score": 0.641773, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_92_94", + "bdc_text": "- Der andere Buchhändler , der für die Zeit um 1533 vielleicht auch in Frage kommen könnte , ist Hans Hypocras ( Ypocras ) . Er war von ca. 1519 bis nach 1552 Buchführer in Bern , handelte bereits 1523 mit Büchern wahrscheinlich reformatorischen Inhalts und war später mit Mathias Apiarius befreundet . Haller erwähnt ihn jedoch nie , und auch Bullinger scheint ihn nicht gekannt zu haben. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3871", + "psc_text": "pullulaverunt, aliquid breviter scriberem; quam sit hoc difficile, continuo reperta occasione rescripsi per filium meum Hipponensium primarium Philocalum: mox autem etiam ista oblata est, qua nunc rescribo, et breviter difficultatem operis ejus ostendo. 2. Philastrius quidam Brixiensis episcopus, quem cum sancto Ambrosio Mediolani etiam ipse vidi, scripsit hinc librum; nec illas haereses praetermittens, quae in populo Judaeo fuerunt ante adventum Domini, easque viginti octo commemoravit; et post Domini adventum centum viginti octo. Scripsit hinc etiam graece episcopus Cyprius Epiphanius, in doctrina catholicae fidei laudabiliter diffamatus: sed ipse utriusque temporis haereses colligens, octoginta complexus est. Cum ergo ambo id vellent facere quod a me petis, quantum tamen inter se differant de numero interim sectarum, vides: quod utique non evenisset, nisi aliud uni eorum videretur esse haeresis, et aliud alteri. Neque enim putandum est aliquas ignorasse Epiphanium, quas noverat Philastrius, cum Epiphanium longe Philastrio doctiorem invenerimus; ita ut Philastrium potius dicere deberemus", + "candidate_score": 0.641702, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_117", + "bdc_text": "Dum nemo nos persequitur , constantes sumus , frigidi vero in adiuvandis fratribus Gemeint sind die Glaubensbrüder in Solothurn ( s.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_812", + "psc_text": "Dominis dilectissimis meritoque honorandis fratribus FELICI et HILARINO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Non miror satanam fidelium animos perturbantem: cui resistite, permanentes in spe promissorum Dei qui fallere non potest; qui non solum nobis in se credentibus, et sperantibus, et in ejus charitate usque in finem perseverantibus polliceri praemia aeterna dignatus est, verum etiam temporalia scandala non defutura praedixit, quibus fidem nostram exerceri et probari oporteret: ait enim, Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum; sed continuo subjecit, Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit (Matth. XXIV, 12, 13). Quid ergo mirum, si homines servis Dei detrahunt, et quia eorum vitam pervertere non possunt, famam decolorare conantur, cum ipsum Deum et Dominum eorum quotidie blasphemare non cessent, cum eis displicet quidquid contra eorum voluntatem justo et occulto judicio facit? Unde exhortor prudentiam vestram, domini dilectissimi meritoque honorandi fratres, ut Scripturam Dei, quae nobis haec omnia futura praenuntiavit, et adversus", + "candidate_score": 0.641588, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_26_28", + "bdc_text": "Möglicher weise zitiert Haller hier diese Stelle aus dem Kopf. , qui nullis praecęptoribus a multo tempore usus , qui nec studii rationem habuerim nec ullum hominem , cum quo conferrem . Megander talis est , qui et iudicium et donum linguarum habet , cęterum sui propositi tam tenax , quod vel contendere cogar vel sine fructu abire . Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2948", + "psc_text": "locutionis aperuit, ut intelligeremus in eo se nimirum dixisse nescientem, in quo alios facit occultando nescientes, non excusavit mendacium, sed mendacium non esse monstravit; non solum in his usitatioribus tropis, verum in illa etiam, quae appellatur metaphora, quae loquendi consuetudine omnibus nota est (Hilar. de Trinitate, lib. 9). Nam gemmare vites, fluctuare segetes, florere juvenes, contendet quispiam esse mendacium, quod in his rebus nec undas, nec lapides, nec herbas, nec arbores videt, ubi proprie ista verba dicuntur? 4. Porro autem pro tuo ingenio atque eruditione facillime perspicis quantum ab his differat quod ait Apostolus: Cum viderem quia non recte ingrediuntur ad veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus, Si tu, cum sis Judaeus, gentiliter et non judaice vivis, quemadmodum Gentes cogis judaizare (Galat. II, 14)? Nulla est hic tropica obscuritas, verba sunt propria apertae locutionis. Hoc profecto Doctor Gentium, his quos parturiebat donec Christus formaretur in eis (Id. IV, 19), et", + "candidate_score": 0.641496, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_1_3", + "bdc_text": "Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat. Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 . totaque vita .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_744", + "psc_text": "inimicitias pervenisse; laetum erit, et multo majus ex inimicitiis talibus ad pristinam concordiam revertisse. EPISTOLA LXXIV. Augustinus Praesidium rogat ut superiorem epistolam curet Hieronymo reddendam, utque sibi eumdem suis etiam litteris placet. Domino beatissimo, et merito venerando fratri, et consacerdoti PRAESIDIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Sicut praesens rogavi Sinceritatem tuam, nunc quoque commoneo, ut litteras meas sancto fratri et compresbytero nostro Hieronymo mittere non graveris. Ut autem noverit Charitas tua quemadmodum etiam tu illi pro mea causa scribere debeas, misi exemplaria litterarum, et mearum ad ipsum, et ad me ipsius, quibus lectis pro tua sancta prudentia facile videas et modum meum, quem servandum putavi, et motum ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, vel quomodo non debui, aliquid scripsi; non ad illum de me, sed ad me ipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem, quo correctus petam ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. EPISTOLA LXXV.", + "candidate_score": 0.641491, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_7_9", + "bdc_text": "Quare si etiam lapillum vilissimum ad me miseris , eo gratior chariorque mihi erit , quod sciam ab amicorum optimo maximoque hunc accepisse . Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam . Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_688", + "psc_text": "Si autem intelligunt, ambos, ut dixi, audiant, et quod voluerint faciant. Si quae etiam plebes a vobis ad nos transierunt, quas putas a dominis coactas, hoc et ibi fiat; ambos nos audiant, et eligant quod placuerit. Si autem non vis hoc fieri, cui non appareat non vos de veritate praesumere? Sed cavenda est ira Dei, et hic et in futuro saeculo. Adjuro te per Christum, ut ad ista respondeas. EPISTOLA LXVII. Augustinus Hieronymo: negans se scripsisse librum in eum; in hoc falsus, quod aliquis prolixam epistolam librum appellasset. Domino charissimo et desideratissimo, et honorando in Christo fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Audivi pervenisse in manus tuas litteras meas; sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam imputaverim dilectioni tuae: aliquid procul dubio impedimenti fuit. Unde agnosco a me Dominum potius deprecandum, ut tuae voluntati det facultatem mittendi quod rescripseris: nam rescribendi jam dedit quia, cum", + "candidate_score": 0.641181, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_6_8", + "bdc_text": "Post te de paucis hoc mihi vere persuadere possum . Quare si etiam lapillum vilissimum ad me miseris , eo gratior chariorque mihi erit , quod sciam ab amicorum optimo maximoque hunc accepisse . Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2387", + "psc_text": "necesse commendandi alicujus gratia, cui hoc negare non possem intercessionis officio; quae solet nostra esse omnibus concedendi consuetudo, et quaedam, etiam importuna, non tamen improbanda, professio. Itaque feci: nam amicum meum commendavi benignitati tuae; a quo etiam sua rescripta jam sumpsi, agente gratias, quas et ipse ago. 3. Si quid autem de te mali existimarem, praesertim in ea causa quam etiam non expressam, tamen mihi tua epistola redolebat; absit ut ad te tale aliquid scriberem, ubi ullum vel mihi vel cuiquam beneficium postularem. Aut enim conticescerem, observans tempus ubi te possem habere praesentem; aut si litteris agendum putarem, illud potius agerem, et sic agerem, ut dolorem manifestare vix posses. Nam ideo post illius impiam crudelemque perfidiam (cui etiam per tuam nobiscum participatam sollicitudinem frustra vehementer institimus, ne illo cor nostrum dolore percelleret, suam vero conscientiam tanto scelere trucidaret), continuo sum a Carthagine profectus, occultato abscessu meo, ne tot ac tanti", + "candidate_score": 0.641055, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_0_2", + "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino . Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat. Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3958", + "psc_text": "multum displicent, quantum existimo, si propensiore charitate, quam severitate legisti. Non est multum; sed multum gratum, si pro litteris nostris, et his et illis, unam nobis epistolam reddas. Saluto et pignus pacis, quod Domino Deo nostro adjuvante feliciter accepisti, ea dilectione qua debeo. EPISTOLA CCXXX. Darius Augustino, pro litteris ab eo acceptis gratiam referens, et petens mitti sibi libros Confessionum, seque ipsius apud Deum precibus commendatum cupiens. DARIUS AUGUSTINO domino suo salutem. 1. Utinam, domine sancte pater, ut meum nomen ad aures tuas, coepiscoporum, ut ais, tuorum Urbani et Novati benigna erga me gratia faciente, perlatum est; ita memetipsum Deus omnium, Deus tuus, manibus tuis atque oculis obtulisset: non quo majorem, aut forsitan talem, qualem tantorum virorum apud te benevolus sermo, et litterarum mentio fecerat, tui me probasset melior lima judicii; sed ut coelestis sapientiae tuae verissimos atque immortales fructus, ore tuo potius, veluti cujusdam purae aquae dulcedinem, ab ipso", + "candidate_score": 0.640706, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_68_70", + "bdc_text": "Credidissem Leonem eos sicut et de aliis monuisse . Tu nihil ea de re sollicitus sis , ne cogitent me male habere . Vellem tamen tuum de commentationibus illis iudicium crederes .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2454", + "psc_text": "reddant; et omnes aut pene omnes homines amamus nostras suspiciones vel vocare vel existimare cognitiones, quando credibilibus rerum signis movemur, cum credibilia nonnulla sint falsa, sicut incredibilia nonnulla sunt vera. Ideo quosdam commemorans, qui et sceleris poenam sibi cupiunt relaxari, et id propter quod scelus admissum est possidere, addidisti et aisti: Pro his quoque interveniendum putat sacerdotium vestrum. Fieri enim potest ut tu scias quod ego nescio, et propterea putem pro aliquo interveniendum, quod me fallere potuit, cum te non potuerit, ut ego eum non credam possidere quod tu possidere nosti. Ita fit ut cum de reo sententia non una sit nostra, neutri tamen nostrum placeat quod res non redditur aliena. De homine, ut homines, diversa sentimus; sed in ipsa justitia simul sumus. Eodem modo etiam fieri potest ut quod scio aliquem non habere, hoc eum tu habere non certissime teneas, sed credibiliter suspiceris; et ob hoc tibi videar intervenire", + "candidate_score": 0.638907, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_150", + "bdc_text": "März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_624", + "psc_text": "usque ad diem tertium tertii mensis, et invenies decem et septem dies primi mensis, triginta secundi, tres tertii, qui fiunt quinquaginta. Lex in arca est sanctificatio in corpore Domini, per cujus resurrectionem nobis requies futura promittitur, ad quam percipiendam Spiritu sancto charitas inspiratur. Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus (Joan. VII, 39.) Unde prophetia illa cantata est: Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae (Psal. CXXXI, 8). Ubi requies, ibi sanctificatio. Unde nunc ut amemus et desideremus, pignus accepimus. Vocantur autem ad requiem alterius vitae, quo ab ista vita transitur, quod Pascha significat, omnes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. CAP. XVII. 31. Propterea quinquagenarius numerus ter multiplicatus, addito ad eminentiam sacramenti ipso ternario, et in illis magnis piscibus invenitur, quos jam Dominus post resurrectionem novam vitam demonstrans, a dextera parte levari imperavit; nec retia rupta sunt (Joan. XXI, 6, 11),", + "candidate_score": 0.638096, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_7_9", + "bdc_text": "Quare si etiam lapillum vilissimum ad me miseris , eo gratior chariorque mihi erit , quod sciam ab amicorum optimo maximoque hunc accepisse . Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam . Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2387", + "psc_text": "necesse commendandi alicujus gratia, cui hoc negare non possem intercessionis officio; quae solet nostra esse omnibus concedendi consuetudo, et quaedam, etiam importuna, non tamen improbanda, professio. Itaque feci: nam amicum meum commendavi benignitati tuae; a quo etiam sua rescripta jam sumpsi, agente gratias, quas et ipse ago. 3. Si quid autem de te mali existimarem, praesertim in ea causa quam etiam non expressam, tamen mihi tua epistola redolebat; absit ut ad te tale aliquid scriberem, ubi ullum vel mihi vel cuiquam beneficium postularem. Aut enim conticescerem, observans tempus ubi te possem habere praesentem; aut si litteris agendum putarem, illud potius agerem, et sic agerem, ut dolorem manifestare vix posses. Nam ideo post illius impiam crudelemque perfidiam (cui etiam per tuam nobiscum participatam sollicitudinem frustra vehementer institimus, ne illo cor nostrum dolore percelleret, suam vero conscientiam tanto scelere trucidaret), continuo sum a Carthagine profectus, occultato abscessu meo, ne tot ac tanti", + "candidate_score": 0.638054, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_67_69", + "bdc_text": "Sat erit domino esse commendatum . Credidissem Leonem eos sicut et de aliis monuisse . Tu nihil ea de re sollicitus sis , ne cogitent me male habere .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_324", + "psc_text": "diebus jejunii Moysi, hoc deputa esse responsum et de quadraginta diebus Eliae. Jejunio, inquit, Daniel leonum siccam rabiem illaesus evasit: quasi legerit quod sabbato jejunaverit, aut etiam cum ipsis leonibus sabbato fuerit; ubi tamen legimus quod et pranderit. Jejunio, inquit, trium fida germanitas ignibus coruscanti carceri dominata, rogi hospitio susceptum Dominum adoravit. Haec exempla sanctorum, nec ad persuadendum cujuscumque diei jejunium valent; quanto minus sabbati? Quandoquidem non solum non legitur tres viros sabbato fuisse missos in caminum ignis ardentem; sed ne illud quidem legitur, tamdiu illic eos fuisse ut possit quisquam dicere eos jejunasse, imo vero vix unius horae spatium est, quo eorum confessio hymnusque cantatur: nec amplius inter illas flammas innoxias deambulaverunt, quam canticum illud terminaverunt. Nisi forte ab isto etiam unius horae spatium jejunio deputatur. Quod si ita est, non habet quod succenseat pransoribus sabbati: usque ad horam enim prandii, multo quam in illo camino prolixius jejunatur. 17.", + "candidate_score": 0.637803, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_20", + "bdc_text": "Ille senex iam est et ad internum hominem ędificandum Vgl. Eph 3 , 16 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2170", + "psc_text": "abstinentiae, sive aliqua morbida valetudine, sive quolibet casu, vel certe, quod necesse est etiam iis qui sano corpore diu vivunt, ipso aetatis accessu. Erige itaque spiritum mentis tuae, qui renovatur in agnitione Dei secundum imaginem ejus qui creavit eum (Coloss. III, 10); ubi per fidem in te habitat Christus (Eph. III, 17); ubi non est Judaeus et Graecus, servus et liber, masculus et femina (Galat. III, 28); ubi non morieris, cum solvi corpore coeperis, quia nec ibi marcuisti, cum sis annis gravis. Hoc interiore tuo erecta intende, et vide quae loquor. Nolo auctoritatem meam sequaris, ut ideo putes tibi aliquid necesse esse credere, quoniam a me dicitur: sed aut Scripturis canonicis credas, si quid nondum quam verum sit vides, aut interius demonstranti veritati, ut hoc plane videas. 3. Exempli gratia dicam aliquid quo ad haec certius praestruaris, et inde potissimum unde nobis in hoc ipso opere propositus est disputandi labor.", + "candidate_score": 0.636997, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_117", + "bdc_text": "Dum nemo nos persequitur , constantes sumus , frigidi vero in adiuvandis fratribus Gemeint sind die Glaubensbrüder in Solothurn ( s.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3670", + "psc_text": "est usque ad finem saeculi et usque ad Domini judicium perseverent. Si enim temporibus Apostolorum fuerunt tales, inter quos falsos fratres Apostolus gemeret, et diceret. Periculis in falsis fratribus (II Cor. XI, 26); nec eos per superbiam separaret, sed per tolerantiam sustineret; quanto magis temporibus nostris necesse est ut sint, cum de tempore hujus saeculi, quod propinquat ad finem, apertissime Dominus dicat: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum? Sed quod sequitur, nos debet consolari et exhortari: Qui perseveraverit, inquit, usque in finem, hic salvus erit (Matth. XXIV, 12, 13). 3. Sicut autem sunt pastores boni et mali, sic etiam in ipsis gregibus sunt et boni et mali. Boni, ovium nomine significantur; mali vero, hoedi appellantur: sed commixti pariter pascunt, donec veniat princeps pastorum, qui dictus est unus Pastor (Joan. X, 16); et quemadmodum ipse promisit, separet sicut pastor oves ab hoedis (Matth. XXV, 32). Nobis enim imperavit congregationem, sibi autem", + "candidate_score": 0.636908, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_121", + "bdc_text": "April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_682", + "psc_text": "hoc quia iste optime noverat, negare non potuit. Nam quae negavit, Deo dimisi, judicans quae occultare permissus non est. Timui ei committere Ecclesiam, praesertim inter haereticorum circumlatrantium rabiem constitutam. Et cum me rogaret ut ad presbyterum fundi Armemanensis in campo Bullensi, unde ad nos devenerat, causa ejus insinuata litteras darem, ne quid de illo atrocius suspicaretur, ut illic vivat, si fieri potest, sine officio presbyterii correctior, misericordia commotus feci. Haec autem me praecipue prudentiae tuae intimare oportebat, ne aliqua tibi fallacia subreperet. 2. Audivi autem causam ejus, cum centum dies essent ad Dominicum Paschae, qui futurus est octavo idus aprilis. Hoc propter concilium insinuare curavi Venerabilitati tuae, quod etiam ipsi non celavi, sed ei fideliter quid institutum esset aperui: ut si intra annum causam suam, si forte sibi aliquid agendum putat, agere neglexerit, deinceps ejus vocem nemo audiat. Nos autem, beatissime domine et venerabiliter suscipiende pater, si haec indicia malae", + "candidate_score": 0.636437, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_153_155", + "bdc_text": "Im vorliegenden Brief geht es Haller jedoch um andere Aktualitäten. . Iam repeto , quod supra precatus sum : Te non pęniteat tuum in hac re iudicium indicare .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_644", + "psc_text": "nec opus est, arbitror, plura scribere; cum si volueris, facillime possis, et quid alii curent et caveant in possessionibus tuis, et in re tua quid agatur addiscere. In re tua esse, mihi valde affirmatum est, amicum, cum quo cupio concordare; peto faveas ad hanc rem, ut et inter homines magnam laudem, et apud Deum habeas magnam mercedem: jam enim mihi per quemdam Carum utriusque nostrum medium mandaverat, se nescio quos violentos suos timere ne faceret, quos in re tua et te favente timere non poterit; nec ipse in eo debes diligere non constantiam, sed plane pertinaciam. Turpe est enim mutare sententiam, sed veram et rectam; nam stultam et noxiam, et laudabile et salubre est. Sicut autem constantia non sinit hominem depravari, sic pertinacia non sinit corrigi: proinde sicut illa laudanda, sic ista est emendanda. Presbyter quem misi, reliqua tuae prudentiae planius intimabit. Incolumem felicemque te Dei misericordia tueatur, domine dilectissime", + "candidate_score": 0.635979, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_2", + "bdc_text": "Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2944", + "psc_text": "magno gaudio gratulabimur; non multum curantes utrum illa perversa et impia nunquam senserit, an se ab eis aliquando correxerit. EPISTOLA CLXXX. Augustinus Oceano, rescribens paucis de animae origine, et de officioso mendacio, petensque ut mittat Hieronymi librum de Resurrectione carnis. Domino merito charissimo, et in Christi membris honorando fratri OCEANO, AUGUSTINUS, salutem. 1. Duas accepi simul epistolas Dilectionis tuae, quarum in una facis tertiae mentionem, et eam te prius misisse commemoras; quam accepisse non recolo, imo bene mihi recolere videor quod non acceperim. De iis tamen quas accepi, ago uberes gratias benignitati erga nos tuae. Quibus ut non continuo responderem, in alia atque alia diversarum occupationum tempestate direptus sum Unde nunc stillam vacantis temporis nactus, respondere aliquid malui, quam ad tuam sincerissimam charitatem diuturnum habere silentium, et fieri taciturnitate, quam loquacitate importunior. 2. De origine animarum quid sanctus Hieronymus sentiat, jam sciebam, et haec ipsa quae ex libro ejus in", + "candidate_score": 0.63542, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2950", + "psc_text": "de hac quaestione inter nos, ego et praedictus venerabilis frater Hieronymus satis litteris egerimus; et in hoc opere recentissimo, quod sub nomine Critobuli adversus Pelagium modo edidit (Lib. 1 adversus Pelag.), eamdem de ista re gesta dictisque apostolicis sententiam tenuit, quam beatissimi Cypriani etiam nos secuti sumus (Epist. 71 ad Quintum). Illud potius de origine animarum, non propter partus adulterinos, sed propter innocentium, quod absit, damnationem, quod, opinor, non stulte quaeritur; si quid a tali ac tanto didicisti viro, quod recte responderi ambigentibus possit, quaeso nobiscum communicare non abnuas. Ita quippe mihi in epistolis tuis eruditus et suavis apparuisti, ut operae pretium sit tecum litteris colloqui. Nescio sane quem librum ejusdem hominis Dei, quem presbyter Orosius attulit, tuaeque Dilectioni describendum dedit, ubi de resurrectione carnis praeclare disputasse laudatur, jam nobis peto non differas mittere. Ideo quippe non eum cito poposcimus, quia et describendum et emendandum utique cogitavimus; cui utrique operi", + "candidate_score": 0.635051, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_73", + "bdc_text": "und der an Haller gerichteten Widmung s. oben Nr. 186 , und S. 59 , Anm. 2. , quando credis gratias me acturum , quas deberem ?", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3827", + "psc_text": "antecedente donetur. Hoc et gratiarum actio indicat quod oratio; oratio pro infidelibus, gratiarum actio pro fidelibus. Qui enim est orandus ut faciat, illi est actio gratiarum reddenda cum fecerit: unde idem dicit apostolus ad Ephesios, Propter hoc et ego, audita fide vestra in Domino Jesu, et dilectione in omnes sanctos, non cesso gratias agere pro vobis (Ibid. 15). 29. Loquimur autem nunc de ipsis initiis, cum homines qui erant aversi et adversi, convertuntur ad Deum, et velle incipiunt quod nolebant, et habere fidem quam non habebant; quod ut fiat in eis, oratur pro eis, quamvis non oretur ab eis: ipsi enim quomodo invocabunt, in quem non crediderunt (Rom. X, 14)? Cum vero factum fuerit quod oratur, ei qui fecit aguntur gratiae, et pro eis et ab eis. Deo rationibus autem jam fidelium, quas et pro se et pro aliis fidelibus faciunt, ut proficiant in eo quod esse coeperunt, et de", + "candidate_score": 0.635025, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_131", + "bdc_text": "Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_961", + "psc_text": "episcopale judicium in urbe Roma faciendum; ubi quemadmodum causa dicta atque finita sit, et Caecilianus innocens judicatus sit, indicant Gesta ecclesiastica. Jam utique post pacificum moderamen judicii episcopalis, omnis contentiosnis et animositatis pertinacia debebat exstingui. Sed rursus majores vestri ad Imperatorem redierunt, et non recte judicatum, neque omnem causam auditam esse conquesti sunt. Unde ille alterum episcopale judicium dedit habendum in Arelatensi Galliae civitate, ubi multi vestri, vana et diabolica dissensione damnata, cum Caeciliano in concordiam redierunt; alii vero pertinacissimi et litigiosissimi ad eumdem imperatorem appellaverunt. Postea et ipse coactus episcopalem causam inter partes cognitam terminavit, et primus contra vestram partem legem constituit, ut loca congregationum vestrarum fisco vindicarentur: quarum omnium rerum documenta si vellemus inserere, nimium longas litteras faceremus. Illud tamen nullo modo praetermittendum est, quomodo Felicis Aptungensis, quem fontem omnium malorum in concilio Carthaginensi, ab Secundo Tigisitano primate, patres vestri fuisse dixerunt, urgentibus apud Imperatorem vestris, publico judicio", + "candidate_score": 0.633736, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_7_9", + "bdc_text": "Quare si etiam lapillum vilissimum ad me miseris , eo gratior chariorque mihi erit , quod sciam ab amicorum optimo maximoque hunc accepisse . Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam . Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_914", + "psc_text": "ex hebraeo interpretationem in ecclesiis legi, ne contra Septuaginta auctoritatem, tanquam novum aliquid proferentes, magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jonae IV, 6), si in hebraeo nec hedera est, nec cucurbita, sed nescio quid aliud, quod trunco suo nixum nullis sustentandum adminiculis erigatur; mallem jam in omnibus latinis cucurbitam legi. Non enim frustra hoc puto Septuaginta posuisse, nisi quia et huic simile sciebant. 36. Satis me, imo fortasse plus quam satis, tribus epistolis tuis, respondisse arbitror; quarum duas per Cyprianum accepi, unam per Firmum. Rescribe quod visum fuerit ad nos vel alios instruendos. Dabo autem operam diligentiorem, quantum me adjuvat Dominus, ut litterae quas ad te scribo, prius ad te perveniant quam ad quemquam, a quo latius dispergantur. Fateor enim, nec mihi hoc fieri velle de tuis ad me, quod de", + "candidate_score": 0.633524, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_130_132", + "bdc_text": "finden und die deutlich lutherisch geprägt sind . Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s. oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2319", + "psc_text": "nostri Ruffini quae proxima occurrit, nunc rescripta persolvo: de littore namque Hipponensi profectus est. Et approbo misericordiae consilium quod tibi Dominus inspiravit, mihique insinuare dignatus es. Ipse et hoc adjuvet, ipse prosperet, qui jam curam nostram ex magna parte lenivit, quia pervectus et commendatus est charissimus homo, non solum bonis operibus, sed etiam sanctis orationibus tuis. 2. Litterae sane Venerationis tuae, ubi multa quaesiisti, et quaerenda admonuisti, et quaerendo docuisti, ad me pervenerunt. Sed quas ipse continuo rescripsi per homines eorumdem sanctorum solatiorum nostrorum, sicut his tuis recentioribus comperi, non sunt redditae Venerationi tuae. In quibus quidem, quatenus ad interrogata responderim, recolere non valui; nec earum exemplum cum requisiissem, ubi hoc possem recognoscere, inveni. Ad nonnulla tamen me respondisse certus omnino sum, et ideo non ad omnia, quia ut cito finirem, festinatio perlatoris urgebat. Simul etiam miseram, sicut jusseras, et illius epistolae exemplum, quam tuae Charitati apud Carthaginem de corporum", + "candidate_score": 0.632888, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_28", + "bdc_text": "Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3318", + "psc_text": "Quod autem quibus simul scripsisti, tunc non eramus simul, ideo factum est ut singulorum singulas, non unam amborum epistolam sumeres. A me quippe digressus est perlator hujus per venerabilem fratrem et coepiscopum meum Alypium, qui tuae Sanctitati aliam rescriberet, transiturus; ad quem etiam ipsas, quas ego jam legerem, litteras tuas ipse portavit. Quae nos quanta laetitia perfuderint, quid homo nitatur loqui quod non potest eloqui? nec teipsum satis nosse arbitror, sed nobis crede, quantum boni feceris talia nobis scripta mittendo. Sicut enim tu testis es animi tui, ita nos nostri, quemadmodum sit affectus illarum sinceritate luculentissima litterarum. Si enim brevissimam epistolam tuam, quam de hac ipsa re ad beatissimum senem Aurelium per Leonem acolythum direxisti, exsultanti alacritate descripsimus, et quibus poteramus magno studio legebamus, ubi nobis exposuisti quid de illo perniciosissimo dogmate, vel quid contra de gratia Dei, quam pusillis magnisque largitur, cui est illud inimicissimum, sentias: quanta nos putas", + "candidate_score": 0.632574, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_49_51", + "bdc_text": "Es ist mir leid , daß min namm je truckt ist wordenGemeint ist vor allem die Widmung von Bullingers Römerbriefkommentar an Haller , oben Nr. 186 , S. 59-61. , nisi aliquando orbi vestigia nominis praestare possem. 14 . huius mensis , cum Megandro assiderem in iudicio nostro censorioim Chorgericht. , dicebat se a senatu petiturum consensum super apologia quadam RellicaniDiese Schrift Rhellikans blieb offenbar ungedruckt ( s. Vorlage ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2871", + "psc_text": "LEUCIUS, MARIANUS, FRUCTUOSUS, FAUSTINIANUS, QUODVULTDEUS, CANDORIUS, MAXIMUS, MEGASIUS, RUSTICUS, RUFINIANUS, PROCULUS, SEVERUS, THOMAS, JANUARIUS, OCTAVIANUS, PRAETEXTATUS, SIXTUS, QUODVULTDEUS, PENTHADIUS, QUODVULDEUS, CYPRIANUS, SERVILIUS, PELAGIANUS, MARCELLUS, VENANTIUS, DIDYMUS, SATURNINUS, BIZACENUS, GERMANUS, GERMANIANUS, INVENTIUS, MAJORINUS, INVENTIUS, CANDIDUS, CYPRIANUS, AEMILIANUS, ROMANUS, AFRICANUS, MARCELLINUS, et caeteri qui in concilio ecclesiae Carthaginensis adfuimus. 1. Cum ex more ad Carthaginensem ecclesiam solemniter venissemus, atque ex diversis causis congregata ex nobis synodus haberetur, compresbyter noster Orosius nobis litteras sanctorum fratrum et consacerdotum nostrorum dedit Herotis et Lazari, quarum formam his constituimus esse subdendam. His ergo lectis, Pelagium et Celestium auctores argui nefarii prorsus, et ab omnibus nobis anathemandi erroris advertimus. Unde factum est ut recensendum peteremus; quid ante ferme quinquennium super Celestii nomine hic apud Carthaginem fuerit agitatum. Quo recitato, sicut ex subditis advertere poterit Sanctitas tua, quamvis et judicatio manifesta constaret, qua illo tempore episcopali judicio excisum hoc tantum vulnus ab Ecclesia videretur: nihilominus tamen id communi", + "candidate_score": 0.632439, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_7_9", + "bdc_text": "Quare si etiam lapillum vilissimum ad me miseris , eo gratior chariorque mihi erit , quod sciam ab amicorum optimo maximoque hunc accepisse . Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam . Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3617", + "psc_text": "EPISTOLA CCIII. Augustinus Largo, ut bona saeculi hujus vana expertus contemnat, utque ex perpessione malorum melior evadat. Domino insigni et praestantissimo, et desiderantissimo filio LARGO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. Accepi litteras Eximietatis tuae, quibus me ad te petisti ut scriberem. Quod quidem non desiderares, nisi et hoc quod me posse scribere existimasti, gratum haberes atque jucundum. Id autem est, ut vana saeculi hujus, si inexperta concupisti, experta contemnas. Fallax est enim in eis suavitas, et infructuosus labor, et perpetuus timor, et periculosa sublimitas. Initium sine providentia, et finis cum poenitentia. Ita se habent omnia quae in ista mortalitatis aerumna cupidius quam prudentius appetuntur. Alia est autem spes piorum, alius laboris fructus, alia periculorum merces. Nam in hoc mundo non timere, non dolere, non laborare, non periclitari impossibile est: sed plurimum interest qua causa, qua exspectatione, quo termino ista quisque patiatur. Ego quidem cum amatores saeculi hujus intueor, nescio quando possit", + "candidate_score": 0.63234, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_6_8", + "bdc_text": "Post te de paucis hoc mihi vere persuadere possum . Quare si etiam lapillum vilissimum ad me miseris , eo gratior chariorque mihi erit , quod sciam ab amicorum optimo maximoque hunc accepisse . Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_906", + "psc_text": "relinquendum in ea culpa, in quam me prolapsum existimasti, quam nec te velles, si eo modo prolapsus esses. Unde agens gratias benevolae menti erga me tuae, simul posco, ut etiam mihi non succenseas, quod cum in opusculis tuis aliqua me moverent, motum meum intimavi tibi: hoc erga me ab omnibus servari volens, quod erga te ipse servavi, ut quidquid improbandum putant in scriptis meis, nec laudent subdolo pectore, nec ita reprehendant apud alios, ut taceant apud me; hinc potius existimans laedi amicitiam et necessitudinis jura violari. Nescio enim, utrum christianae amicitiae putandae sint, in quibus magis valet vulgare proverbium, Obsequium amicos, veritas odium parit (Terentius in Andr., act. 1, scena 1), quam ecclesiasticum, Fideliora sunt vulnera amici, quam voluntaria oscula inimici (Prov. XXVII, 6). 32. Proinde charissimos nostros, qui nostris laboribus sincerissime favent, hoc potius quanta possumus instantia doceamus, quo sciant fieri posse ut inter charissimos aliquid alterutro sermone contradicatur,", + "candidate_score": 0.631762, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_7_9", + "bdc_text": "Quare si etiam lapillum vilissimum ad me miseris , eo gratior chariorque mihi erit , quod sciam ab amicorum optimo maximoque hunc accepisse . Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam . Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_691", + "psc_text": "ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam possumus simul sumus, conservari studeas, et augeri ac perfici, et rescripta quamvis rara non spernere. Saluta obsequio meo sanctum fratrem Paulinianum, et omnes fratres qui tecum ac de te in Domino gaudent. Memor nostri exaudiaris a Domino in omni sancto desiderio tuo, domine charissime et desideratissime, et honorande in Christo frater. EPISTOLA LXVIII. Hieronymus Augustino, jam accepta epistola quae continet quaestionem de mendacio officioso, sed dubitans etiamnum an sit Augustini, negat se responsurum nisi sit certus de auctore. Meminit et Ruffini ficto nomine. Domino vere sancto, ac beatissimo papae AUGUSTINO, HIERONYMUS, in Christo salutem. 1. In ipso profectionis articulo, sancti filii nostri Asterii hypodiaconi, necessarii mei, Beatitudinis tuae litterae supervenerunt, quibus satisfacis te contra parvitatem meam librum Romam non misisse. Hoc nec ego factum audieram; sed epistolae cujusdam, quasi ad me", + "candidate_score": 0.631568, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_158_160", + "bdc_text": "Quid pluribus ? Timeo me te nunquam visurum . Vale. 17 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2203", + "psc_text": "corde; nec corporalibus oculis Deus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu. Et cum absens putatur, videtur; et cum praesens est, non videtur. Denique nec Apostoli omnes Christum videbant; et ideo ait, « Tanto tempore vobiscum sum, et adhuc me non cognovistis » (Joan. XIV, 9)! Qui enim cognovit quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum, et supereminentem scientiae charitatem Christi, vidit et Christum, vidit et Patrem. Nos enim jam secundum carnem non novimus Christum (II Cor. V, 16), sed secundum spiritum. Spiritus enim ante faciem nostram Christus Dominus (Thren. IV, 20) qui nos in omnem plenitudinem Dei misericordia sua implere dignetur (Eph. III, 18, 19) ut videri possit a nobis (Ambrosius, super Luc. lib 1, c. I, 11). CAPUT VII. 19. Si haec verba intelligis, quid restat quod a me amplius requiratur, cum jam illa quae difficilis videbatur, soluta sit quaestio?", + "candidate_score": 0.631484, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_121", + "bdc_text": "April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1375", + "psc_text": "fons in quo, illo separato, vestros baptizatis? Simul enim nunc vester episcopus sedet cum Primiano a se damnato et damnatore suo. 2. Sed sicut mihi suis litteris (Epist. 107) intimarunt nostri, qui in hac causa te viderunt, cum quaererent quid hinc diceres, respondisti te nuper ordinatum, factorum patris tui judicem esse non posse, sed in eo quod a prioribus tuis acceperis, permanere. Hinc sane dolui necessitatem tuam, cum te existimem, sicut audio, bonae indolis juvenem. Quid enim te ad hanc responsionem, nisi malae causae necessitas cogit? Sed si attendas, mi frater, si recte cogites, si Deum timeas, in mala causa perseverare nulla necessitas cogit. Haec enim responsio tua non quaestionem tibi a me propositam solvit, sed causam nostram ab omni calumnia vestrae causationis absolvit. Dicis enim te nuper ordinatum factorum patris tui judicem esse non posse, sed in eo quod a prioribus tuis acceperis permanere. Cur ergo non potius in", + "candidate_score": 0.630761, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_153_155", + "bdc_text": "Im vorliegenden Brief geht es Haller jedoch um andere Aktualitäten. . Iam repeto , quod supra precatus sum : Te non pęniteat tuum in hac re iudicium indicare .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2177", + "psc_text": "fidem qua pietas informatur. Haec praelocutio mea nondum propositam discutit quaestionem, sed te atque alios qui ista lecturi sunt, praestruit quales seu meorum seu quorumlibet scriptorum judices esse debeatis; ne vel scire vos opinemini quod nescitis, vel temere credatis quod neque corporis sensibus aut animi contuitu in ejusdem rei quae cognoscenda est, evidentia percepistis, neque canonicarum Scripturarum auctoritate, etiamsi non adfuit sensibus vel animi vel corporis vestri, tamen credendum esse didicistis. CAP. PRIMUM. 6. Jamne ergo venimus ad causam? an adhuc lecturus instruendus est? Nonnulli enim putant ipsum quod dicimus credere, cum res vera creditur, hoc solum esse mente contueri. Quod si ita est, fallitur ista nostra superior praelocutio, in qua distinximus aliud esse aliquid sentire per corpus, sicut in coelo solem, et in terra montem, arborem, corpusve quodlibet; et aliud mentis intuitu rem nihilominus evidentem, sicut nostra voluntas a nobismetipsis intus aspicitur cum aliquid volumus, vel cogitatio cum cogitamus,", + "candidate_score": 0.630378, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_7_9", + "bdc_text": "Quare si etiam lapillum vilissimum ad me miseris , eo gratior chariorque mihi erit , quod sciam ab amicorum optimo maximoque hunc accepisse . Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam . Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2839", + "psc_text": "tuae, cito de hac re gaudio explebitur cor nostrum, et lingua nostra exsultatione (Psal. CXXV, 2). EPISTOLA CLXXI Excusat formam superioris epistolae ad Maximum datae. Domino beatissimo, et venerabiliter charissimo fratri et coepiscopo PEREGRINO, ALYPIUS et AUGUSTINUS, in Domino salutem. Ad honorabilem fratrem nostrum Maximum litteras dedimus, credentes eum gratanter eas suscepturum: utrum tamen aliquid profecerimus, proxima occasione, quam reperire potueris, dignare rescribere. Sciat sane prolixas epistolas ad familiarissimos nostros, non solum laicos, verum etiam episcopos, sic quomodo ista scripta est, ad eos scribere nos solere, ut et cito scribantur, et charta teneatur commodius cum leguntur, ne forte istum morem nostrum nesciens, factam sibi arbitretur injuriam. FRAGMENTUM EPISTOLAE HACTENUS INEDITAE AUGUSTINI AD MAXIMUM. In Primasii super Apocalypsim Commentariis repertum, libro secundo ad haec verba: Hos septem quin etiam gradus. .. . idem doctor amplissimus Augustinus multis memorat: ad Maximum denique scribens dicit sic: Praeceptis Dei, quae ut bene agamus accepimus", + "candidate_score": 0.630329, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_49_51", + "bdc_text": "Es ist mir leid , daß min namm je truckt ist wordenGemeint ist vor allem die Widmung von Bullingers Römerbriefkommentar an Haller , oben Nr. 186 , S. 59-61. , nisi aliquando orbi vestigia nominis praestare possem. 14 . huius mensis , cum Megandro assiderem in iudicio nostro censorioim Chorgericht. , dicebat se a senatu petiturum consensum super apologia quadam RellicaniDiese Schrift Rhellikans blieb offenbar ungedruckt ( s. Vorlage ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_754", + "psc_text": "contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. » Si quid igitur reprehensione dignum putaveras in explanatione nostra, eruditionis tuae fuerat quaerere utrum ea quae scripsimus haberentur in graecis, ut, si illi non dixissent, tunc meam proprie sententiam condemnares; praesertim cum libere in praefatione confessus sim, Origenis commentarios me esse secutum, et vel mea vel aliena dictasse, et in fine ejusdem capituli quod reprehendis, scripserim: « Si cui iste non placet sensus, quo nec Petrus peccasse, nec Paulus procaciter ostenditur arguisse majorem; debet exponere, qua consequentia Paulus in altero reprehendat quod ipse commisit. » Ex quo ostendi, me non ex definito id defendere, quod in graecis legeram,", + "candidate_score": 0.630262, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_153_155", + "bdc_text": "Im vorliegenden Brief geht es Haller jedoch um andere Aktualitäten. . Iam repeto , quod supra precatus sum : Te non pęniteat tuum in hac re iudicium indicare .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2635", + "psc_text": "mihi accidat difficillimum est; sed non opinor tibi hoc placere. Non ergo debui alia interrumpere cum tua supervenissent, sicut nec tua, si alia rursus irruerint; et tamen servare hanc justitiam non sinor. Nam ecce ut tibi haec ipsa rescriberem, quibus id admonerem, intermisi quae agebam, et animum meum ad hanc epistolam ab alia magna intentione detorsi. 2. Facile autem fuit hanc excusationem, ut arbitror, non iniquam, litteris inditam tibi remittere; respondere autem inquisitionibus tuis non ita facile est: et puto in ipsis opusculis quae me nunc intentissimum detinent, non defutura quaedam loca, ubi haec ipsa expediam quae requiris, si Dominus faverit. Jam etiam ex iis quaestionibus quas modo misisti, multa soluta sunt in eis libris quos nondum edidi, sive de Trinitate, sive de Genesi. Quanquam et illa si relegas quae tibi jamdiu nota sunt, vel, nisi fallor, fuerunt, quia ea fortasse oblitus es quae te conferente mecum ac sermocinante conscripsi,", + "candidate_score": 0.630218, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_51", + "bdc_text": "huius mensis , cum Megandro assiderem in iudicio nostro censorioim Chorgericht. , dicebat se a senatu petiturum consensum super apologia quadam RellicaniDiese Schrift Rhellikans blieb offenbar ungedruckt ( s. Vorlage ) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_683", + "psc_text": "Hoc propter concilium insinuare curavi Venerabilitati tuae, quod etiam ipsi non celavi, sed ei fideliter quid institutum esset aperui: ut si intra annum causam suam, si forte sibi aliquid agendum putat, agere neglexerit, deinceps ejus vocem nemo audiat. Nos autem, beatissime domine et venerabiliter suscipiende pater, si haec indicia malae conversationis clericorum, maxime cum fama non bona eos coeperit comitari, non putaverimus eo modo vindicanda, quo in concilio constitutum est; incipimus cogi ea quae sciri non possunt, velle discutere, et aut incerta damnare, aut vere incognita praeterire. Ego certe presbyterum, et qui die jejunii, quo ejusdem loci etiam Ecclesia jejunabat, valefaciens collegae suo ejusdem loci presbytero, apud famosam mulierem, nullum secum clericum habens, remanere et prandere et coenare ausus est, et in una domo dormire, removendum ab officio presbyterii arbitratus sum, timens ei deinceps Ecclesiam Dei committere. Quod si forte judicibus ecclesiasticis aliud videtur, quia sex episcopis causam presbyteri terminari", + "candidate_score": 0.62998, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_691", + "psc_text": "ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam possumus simul sumus, conservari studeas, et augeri ac perfici, et rescripta quamvis rara non spernere. Saluta obsequio meo sanctum fratrem Paulinianum, et omnes fratres qui tecum ac de te in Domino gaudent. Memor nostri exaudiaris a Domino in omni sancto desiderio tuo, domine charissime et desideratissime, et honorande in Christo frater. EPISTOLA LXVIII. Hieronymus Augustino, jam accepta epistola quae continet quaestionem de mendacio officioso, sed dubitans etiamnum an sit Augustini, negat se responsurum nisi sit certus de auctore. Meminit et Ruffini ficto nomine. Domino vere sancto, ac beatissimo papae AUGUSTINO, HIERONYMUS, in Christo salutem. 1. In ipso profectionis articulo, sancti filii nostri Asterii hypodiaconi, necessarii mei, Beatitudinis tuae litterae supervenerunt, quibus satisfacis te contra parvitatem meam librum Romam non misisse. Hoc nec ego factum audieram; sed epistolae cujusdam, quasi ad me", + "candidate_score": 0.628758, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157_159", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. . Quid pluribus ? Timeo me te nunquam visurum .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2202", + "psc_text": "meruit copiam: nos copiam non meremur, quia Deum videndi gratiam non habemus. Et quid mirum si in praesenti saeculo, nisi quando vult, Dominus non videtur? In ipsa quoque resurrectione non facile est Deum videre, nisi iis qui corde sint mundo: et ideo « beati mundo corde; ipsi enim Deum videbunt » (Matth. V, 8). Quantos beatos jam numeraverat, et tamen videndi his Deum non promiserat facultatem! Si ergo ii qui mundo sunt corde, Deum videbunt; utique alii non videbunt. Neque enim indigni Deum videbunt; neque is qui Deum videre noluerit, potest Deum videre. Nec in loco Deus videtur, sed mundo corde; nec corporalibus oculis Deus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu. Et cum absens putatur, videtur; et cum praesens est, non videtur. Denique nec Apostoli omnes Christum videbant; et ideo ait, « Tanto tempore vobiscum sum, et adhuc me non cognovistis » (Joan.", + "candidate_score": 0.628539, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_85_87", + "bdc_text": "dieser war 1527 auch bereit , in Zürich für ihn finanziell zu bürgen. 1531 wehrte sich Kymo beim Berner Rat gegen fremde Konkurrenz ( ABernerRef 3066 ) . Seit 1544 war er Pfarrer in Twann , seit 1546 in Sutz ( beide Kt. Bern) .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_146", + "psc_text": "dum nos illi per te, et de imperitia excusandos, et ad charitatem commendandos praesumimus; sicut et omnibus sanctis, quorum nos et absentium officiis sospitare dignatus es, pari procul dubio curaturus affectu, ut per Sanctitatem tuam, nostris invicem salutentur obsequiis, et in clero Sanctitatis tuae comites, et in monasteriis fidei ac virtutis tuae aemulatores. Nam etsi in populis ac super populum agas, oves pascuae Domini regens sollicitis vigil pastor excubiis: tamen abdicatione saeculi, et repulsa carnis ac sanguinis, desertum tibi ipse fecisti, secretus a multis, vocatus in paucis. 3. Sane vicario aliquatenus munere, licet per omnia tibi impar, ut jusseras, providi illam Eusebii venerabilis episcopi Constantinopolitani de cunctis temporibus historiam. Sed in hoc fuit obtemperandi mora, quod instructu tuo, quia ipse non haberem hunc codicem, Romae reperi apud parentem nostrum vere sanctissimum Domnionem, qui procul dubio promptius mihi paruit in hoc beneficio, quod tibi deferendum indicavi. Verumtamen quia et loca tua", + "candidate_score": 0.628188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_1", + "bdc_text": "Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_74", + "psc_text": "tibi non scribere etiam ineptissimum existimavi. Sed tabellas, si quae ibi nostrae sunt, propter hujusmodi necessitates, mittas peto. Scripsi quiddam de catholica religione, quantum Dominus dare dignatus est, quod tibi volo ante adventum meum mittere, si charta interim non desit. Tolerabis enim qualemcumque scripturam ex officina majorum. De codicibus, praeter libros de Oratore, totum mihi excidit. Sed nihil amplius rescribere potui, quam ut ipse sumeres quos liberet, et nunc in eadem maneo sententia. Absens enim quid plus faciam non invenio. 2. Gratissimum mihi est, quod in ultima epistola me participem domestici tui gaudii facere voluisti. Sed, Mene salis placidi vultum fluctusque quietos Ignorare jubes? (Virg. V Aeneid.) quanquam nec me jubeas, nec ipse ignores. Quare si ad melius cogitandum quies aliqua data est, utere divino beneficio. Nec enim debemus nobis, cum ista proveniunt, sed illis per quos proveniunt, gratulari: quoniam justa, et officiosa, et pro suo genere pacatior atque tranquillior", + "candidate_score": 0.627966, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_157_159", + "bdc_text": "welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. . Quid pluribus ? Timeo me te nunquam visurum .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2233", + "psc_text": "etiam tunc potuisse donari; certe propter beatum Paulum, quia et ipse quamvis novissimus, utique apostolus erat, qui de sua illa ineffabili revelatione non tacuit. 32. Quanquam et illi fidelissimo antiquo famulo Dei Moysi, mirum nisi in hac terra laboraturo, populumque illum adhuc recturo, concessum est quod petivit, ut claritatem Domini videret, qui dixerat: Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum manifeste. Accepit enim in praesentia congruum responsum, quod faciem Dei videre non posset, quam nemo videret, et viveret; hoc modo significante Deo alterius potioris vitae illam esse visionem. Deinde in verbis Dei, futurae Christi Ecclesiae mysterium figuratum est. Gestavit quippe Moyses typum populi Judaeorum, in Christum passum postea credituri; ideo dictum est illi, Cum transiero, posteriora mea videbis: et caetera quae ibi dicuntur, mirabili sacramento praenuntiant Ecclesiam post futuram, unde modo longum est disputare. Quod autem dicere institueram, desiderio ejus etiam illud quod petierat, fuisse concessum, in libro Numerorum", + "candidate_score": 0.627805, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_6_8", + "bdc_text": "Post te de paucis hoc mihi vere persuadere possum . Quare si etiam lapillum vilissimum ad me miseris , eo gratior chariorque mihi erit , quod sciam ab amicorum optimo maximoque hunc accepisse . Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2121", + "psc_text": "sed meis, quos scripsi de Libero Arbitrio. In talibus autem quaestionibus non multum laboro: quia etsi defendi sententia mea liquida ratione non potest, mea est; non ejus auctoris cujus sensum improbare fas non est, etiam cum, eo non intellecto, hoc inde sentitur quod improbandum est. Ego proinde fateor me ex eorum numero esse conari, qui proficiendo scribunt, et scribendo proficiunt. Unde si aliquid vel incautius, vel indoctius a me positum est, quod non solum ab aliis qui videre id possunt, merito reprehendatur, verum etiam a meipso, quia et ego saltem postea videre debeo, si proficio; nec mirandum est, nec dolendum: sed potius ignoscendum atque gratulandum; non quia erratum est, sed quia improbatum. Nam nimis perverse seipsum amat qui et alios vult errare, ut error suus lateat. Quanto enim melius et utilius, ut ubi ipse erravit, alii non errent, quorum admonitu errore careat! quod si noluerit, saltem comites erroris non habeat.", + "candidate_score": 0.627775, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_52", + "bdc_text": "Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.627339, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_28", + "bdc_text": "Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3970", + "psc_text": "indicari verbis non potest. Et ego quidem parum eloquor, etsi multum loquar: sed nulli eloquenti omnino concesserim, ut qualicumque et quantacumque epistola sua affectum explicet, quem fecit in mente tua, quod non possum ego, etsi eum possit ita in animo meo videre sicut ego. Restat ergo sic tibi indicare quod scire voluisti, ut in verbis meis, et quod non indicant, sentias. Quid igitur dicam, nisi delectatum me esse litteris tuis, delectatum valde? Repetitio verbi hujus, non est repetitio, sed quasi perpetua dictio: quia fieri non posset, ut semper diceretur, ideo factum est ut saltem repeteretur; sic enim fortasse dici potest. 2. Hic si quaerat aliquis, quid me tandem in tuis tam valde litteris delectaverit; utrum eloquium? respondebo, Non: et ille forsitan respondebit, Ergo laudes tuae; sed de his quoque respondebo, Non: nec ideo, quia non sint ista in illa epistola; nam et eloquium ibi tantum est, ut et optimo te", + "candidate_score": 0.627005, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42_44", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. . Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti . Quod vero times inter nos Zwischen Haller und Megander .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_373", + "psc_text": "dixisse videbitur, ubi hoc dixerit, quod lector sapit; cum vero contra sensum lectoris aliquid occurrerit, officioso mendacio deputabitur? Non enim deesse poterunt causae, cur existimetur non solum potuisse, verum etiam debuisse mentiri, si huic regulae conceditur locus. Non opus est hanc causam multis verbis agere, praesertim apud te, cui sapienter providenti dictum sat est. Nequaquam vero mihi arrogaverim ut ingenium tuum, divino dono aureum, meis obolis ditare contendam; nec est quisquam te magis idoneus, qui opus illud emendet. CAP. IV. 4. Neque enim a me docendus es quomodo intelligatur quod idem dicit, Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrifacerem (I Cor. IX, 20); et caetera quae ibi dicuntur compassione misericordiae, non simulatione fallaciae. Fit enim tanquam aegrotus qui ministrat aegroto; non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat quemadmodum sibi serviri vellet, si ipse aegrotaret. Nam utique Judaeus erat; Christianus autem factus, non Judaeorum Sacramenta reliquerat,", + "candidate_score": 0.626009, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_156_158", + "bdc_text": "Man sagt mir , du syest ze guͤtig , so man so vil nott hett nach räßiSchärfe ( SIVI 1280 ) . ; welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. . Quid pluribus ?", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_803", + "psc_text": "in multis, sed tanquam in uno; Et semini tuo, quod est Christus (Gal. III, 16). In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes (Gen. XXII, 18). Erigite oculos cordis, et considerate totum orbem terrarum, quomodo in semine Abrahae benedicuntur omnes gentes. Tunc ab uno credebatur quod nondum videbatur; jam vos videtis, et adhuc invidetis. Passio Domini pretium est orbis terrarum; ille totum orbem redemit: et vos cum toto orbe ad lucrum vestrum non concordatis, sed potius in damnum vestrum in parte litigatis, ut totum perdatis. Audite in Psalmo, quo pretio redempti sumus: Foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea. Ipsi vero consideraverunt et conspexerunt me; diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestimentum meum miserunt sortem (Psal. XXI, 18, 19). Quare divisores vestimentorum Domini esse vultis, et tunicam illam charitatis desuper textam, quam nec persecutores ejus diviserunt, tenere cum toto orbe non vultis? In Psalmo ipso legitur quia totus", + "candidate_score": 0.624487, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_114_116", + "bdc_text": "aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). . Res nostrę publicę alioqui bene se habent .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2455", + "psc_text": "sit nostra, neutri tamen nostrum placeat quod res non redditur aliena. De homine, ut homines, diversa sentimus; sed in ipsa justitia simul sumus. Eodem modo etiam fieri potest ut quod scio aliquem non habere, hoc eum tu habere non certissime teneas, sed credibiliter suspiceris; et ob hoc tibi videar intervenire pro eo qui et sceleris poenam sibi cupiat relaxari, et id propter quod scelus admissum est possidere. Ad summam igitur neque apud te, neque apud tales, si qui reperiuntur qualem te esse gaudemus, neque apud ipsos qui magno studio aliena ac nihil profutura, multumque etiam periculosa ac perniciosa petunt, neque apud cor meum cui testis est Deus, ausim dicere, sentire, decernere, interveniendum esse pro aliquo, ut quod scelere abstulit, sceleris impunitate possideat: sed ut remissa injuria, quod injuriose abstulit reddat; si tamen habet quod abstulit, vel aliud unde illud restituat. 23. Non sane quidquid ab invito sumitur, injuriose aufertur. Nam", + "candidate_score": 0.624262, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_131", + "bdc_text": "Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3432", + "psc_text": "quae per illas significabantur esse futura, procul dubio esse necessariae destiterunt, ut non judicetur in cibo et potu, et in parte diei festi et neomeniae et sabbatorum, quod est umbra futurorum (Coloss. II, 16, 17): verum etiam illa quae in Lege ita praecepta sunt, ut valeant ad informandos mores fidelium (id est, ut abnegantes impietatem et saeculares cupiditates, temperanter et juste et pie vivamus in hoc saeculo [Tit. II, 12]; unde est etiam hoc quod ex Lege maxime commendandum elegit Apostolus, Non concupisces, et quaecumque de Deo et proximo diligendo sine ullis figuris sacramentorum praecipiuntur in Lege, in quibus duobus praeceptis etiam ipse Dominus Christus dicit totam Legem Prophetasque pendere [Matth. XXII, 40] ), sic accipit, sic amplectitur, sic observanda esse non dubitat, ut quidquid in eis proficit non sibi tribuat, sed gratiae Dei per Jesum Christum Dominum nostrum. CAPUT III. 9. Verumtamen cum quisque isto modo fuerit verus germanusque", + "candidate_score": 0.623952, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4235", + "psc_text": "salute vestra laetatus, ad ea quae scripsisti, repondere non distuli. Et primum miratus sum quomodo dicat novatianus iste Petrum baptizatum non fuisse, cum paulo superius scripseris eum dixisse quod Apostoli fuerint baptizati. Unde illi videatur quod inter Apostolos baptizatos Petrus non fuerit baptizatus, ignoro: et ideo exemplum epistolae tuae, ne forsitan tu non habeas, misi tibi, in quo diligentius consideres ad ea me respondere quae inveni in litteris tuis; si enim notarius non mendose excepit aut scripsit, nescio quale cor habeat qui cum Apostolos baptizatos dicat, Petrum baptizatum negat. 2. Quod autem Petrus dicitur egisse poenitentiam, cavendum est ne ita putetur egisse, quomodo agunt in Ecclesia qui proprie poenitentes vocantur. Et quis hoc ferat, ut primum Apostolorum, inter tales poenitentes numerandum putemus? Poenituit enim eum negasse Christum, quod ejus indicant lacrymae: sic enim scriptum est, quia flevit amare (Matth. XXVI, 75). Nondum enim fuerant resurrectione Domini confirmati, et illo adventu", + "candidate_score": 0.623079, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_8_10", + "bdc_text": "Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam . Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 . adferunt , qui te quoque latent .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_691", + "psc_text": "ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam possumus simul sumus, conservari studeas, et augeri ac perfici, et rescripta quamvis rara non spernere. Saluta obsequio meo sanctum fratrem Paulinianum, et omnes fratres qui tecum ac de te in Domino gaudent. Memor nostri exaudiaris a Domino in omni sancto desiderio tuo, domine charissime et desideratissime, et honorande in Christo frater. EPISTOLA LXVIII. Hieronymus Augustino, jam accepta epistola quae continet quaestionem de mendacio officioso, sed dubitans etiamnum an sit Augustini, negat se responsurum nisi sit certus de auctore. Meminit et Ruffini ficto nomine. Domino vere sancto, ac beatissimo papae AUGUSTINO, HIERONYMUS, in Christo salutem. 1. In ipso profectionis articulo, sancti filii nostri Asterii hypodiaconi, necessarii mei, Beatitudinis tuae litterae supervenerunt, quibus satisfacis te contra parvitatem meam librum Romam non misisse. Hoc nec ego factum audieram; sed epistolae cujusdam, quasi ad me", + "candidate_score": 0.62279, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_137_139", + "bdc_text": "Näheres dazu s. unten [Nr. 226 ] S. 130 , Anm. 5. . Aliud ex te intelligo . Cuperemus et nos hunc libellum videre .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2695", + "psc_text": "ex anima, et sinuli cum brutis ammantibus conditione subsistat. Super quo quid mihi videretur, in opusculis contra Ruffinum scripsisse me novi, adversus eum libellum quem sanctae memoriae Anastasio, episcopo Romanae Ecclesiae, dedit; in quo lubrica et subdola, imo stulta confessione, dum auditorum simplicitati illudere nititur, suae fidei, imo perfidiae illusit: quos libros reor sanctum parentem vestrum habere Oceanum; olim enim editi sunt, multis Ruffini libris adversus calumnias respondentes. Certe habes ibi virum sanctum et eruditum Augustinum episcopum, qui viva, ut aiunt, voce docere te poterit, et suam, imo per se nostram explicare sententiam. CAP. II. 2. Ezechielis volumen olim aggredi volui, et sponsionem creberrimam studiosis lectoribus reddere; sed in ipso dictandi exordio ita animus meus occidentalium provinciarum, et maxime urbis Romae vastatione confusus est, ut juxta vulgare proverbium, proprium quoque ignorarem vocabulum: diuque tacui, sciens tempus esse lacrymarum. Hoc autem anno cum tres explicassem libros, subitus impetus barbarorum, de quibus", + "candidate_score": 0.62235, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_1", + "bdc_text": "Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_360", + "psc_text": "mei, meque ut soles diligas, magnaeque gratulationi tibi sit quidquid in me donorum suorum Dominus conferre dignatus est misericordia sua, non meritis meis, missas munere Sanctitatis tuae accepi: in quibus affectum in me paternum de tuo benignissimo corde non repentinum et novum hausi, sed expertum sane cognitumque repetivi, domine beatissime, et venerabiliter sincerissima charitate amplectende. 2. Unde autem tanta exorta est felicitas litterario labori nostro, quo in librorum quorumdam conscriptione sudavimus, ut a tua Dignatione legerentur? nisi quia Dominus, cui subdita est anima mea, consolari voluit curas meas, et a timore recreare, quo me in talibus operibus necesse est esse sollicitum, necubi forte indoctior vel incautior, quamvis in planissimo campo veritatis, offendam. Cum enim tibi placet quod scribo, novi cui placeat; quoniam quis te inhabitet novi. Idem quippe omnium munerum spiritualium distributor atque largitor per tuam sententiam confirmabit obedientiam meam. Quidquid enim habent illa scripta delectatione tua dignum, in meo", + "candidate_score": 0.622243, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_114_116", + "bdc_text": "aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). . Res nostrę publicę alioqui bene se habent .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2462", + "psc_text": "possidetur, alienum est; male autem possidet, qui male utitur. Cernis ergo quam multi debeant reddere aliena, si vel pauci quibus reddantur, reperiantur: qui tamen ubi ubi sunt, tanto magis ista contemnunt, quanto ea justius possidere potuerunt. Justitiam quippe, et nemo male habet, et qui non dilexerit non habet. Pecunia vero, et a malis male habetur, et a bonis tanto melius habetur, quanto minus amatur. Sed inter haec toleratur iniquitas male habentium, et quaedam inter eos jura constituuntur, quae appellantur civilia; non quod hinc fiat ut bene utentes sint, sed ut male utentes minus molesti sint: donec fideles et pii, quorum jure sunt omnia, qui vel ex illis fiunt, vel inter illos tantisper viventes malis eorum non obstringuntur, sed exercentur, perveniant ad illam civitatem, ubi haereditas aeternitatis est; ubi non habet nisi justus locum, nonnisi sapiens principatum, ubi possidebunt quicumque ibi erunt, vere sua. Sed tamen etiam hic non intercedimus ut", + "candidate_score": 0.621592, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_149", + "bdc_text": "- Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1916", + "psc_text": "sed sicut mihi disserenti de gratia Novi Testamenti, tanquam suis locis congruenter occurrere potuerunt. Hic liber sic incipit: « Quinque mihi proposuisti tractandas quaestiones. » DE GRATIA NOVI TESTAMENTI LIBER, SEU EPISTOLA CXL. Augustinus Honorato, respondens ad illius quinque quaestiones: praeter quas, sextam sibi ipse proponit, de gratia Novi Testamenti, adversus Pelagianos tractandam; et psalmum vicesimum primum ad eam rem totum interpretatur. 1. Quinque mihi proposuisti pertractandas quaestiones atque solvendas, dilectissime mi frater Honorate, hinc inde raptas, sicut te vel legentem movere, vel cogitanti tibi in mentem venire potuerunt, et in conspectum meum fusas quodam modo. Quarum solutionem si velim disserendo ordinare, non ut carptim, sicut propositae sunt, de singulis disseram, sed uno quodam tenore sermonis eas inter se connectam atque contexam, difficile opus videtur; et tamen puto facilius eas solvi, si hoc fecero. Invicem quippe adjuvabunt, si altera pendebit ex altera, donec omnes veniant in seriem disputationis, non singillatim", + "candidate_score": 0.621003, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_8_10", + "bdc_text": "Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam . Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 . adferunt , qui te quoque latent .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_718", + "psc_text": "Liv. Decadis 3, lib. 2). Omnia fert aetas, animum quoque. Saepe ego longos Cantando puerum memini me condere soles: Nunc oblita mihi tot carmina; vox quoque Moerim Jam fugit ipsa. (Virg. Eccl. 9.) Et, ut magis de Scripturis sanctis loquar, Berzellai ille Galaadites, regis David beneficia omnesque delicias juveni delegans filio (II Reg. XIX, 32-37), ostendit senectutem haec appetere non debere, nec oblata suscipere. 4. Quod autem juras te adversum me librum non scripsisse, neque Romam misisse quem non scripseris, sed si forte aliqua in tuis scriptis reperiantur, quae a meo sensu discrepent, non me a te laesum, sed a te scriptum quod tibi rectum videbatur: quaeso ut me patienter audias. Non scripsisti librum; et quomodo mihi reprehensionis a te meae per alios scripta delata sunt? cur habet Italia quod tu non scripsisti? qua ratione poscis ut rescribam ad ea quae scripsisse te denegas? Nec tam hebes sum ut, si", + "candidate_score": 0.620165, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_1", + "bdc_text": "Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_96", + "psc_text": "Quapropter fertilius tecum fortasse colloquor, quam si coram adessem, cum et epistolam meam legis, et eum audis in cujus pectore me habitare optime nosti. Cum magno gaudio litteras Sanctitatis tuae consideravi atque digessi, quod et christianum animum tuum sine ullo fuco iniqui temporis, et in nos amicissimum prae se gerunt. 2. Gratulor tibi, et gratias ago Deo et Domino nostro de spe et fide et charitate tua tibique apud eum, quod de nobis tam bene existimas ut fideles Dei servos esse credas, idque ipsum in nobis corde purissimo diligas: quanquam hinc etiam gratulandum benevolentiae tuae potius, quam gratiae tibi agendae sint. Tibi enim prodest ipsam diligere bonitatem, quam profecto diligit qui eum diligit quem credit bonum, sive ille se ita, sive aliter quam creditur habeat. Unus tantum in hac re cavendus est error, ne quisquam non de homine, sed de ipso hominis bono aliter sentiat, quam veritas postulat. Tu vero,", + "candidate_score": 0.620142, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_203", + "psc_text": "cum apostolum Petrum objurgans diceret, Si tu cum sis Judaeus, gentiliter et non judaice vivis, quemadmodum gentes cogis judaizare? et recte illi videbatur Petrus fecisse, quem non recte fecisse et dixit et scripsit, ut quasi animos tumultuantium deliniret (Gal. II, 11-14); quid respondebimus, cum exsurrexerint perversi homines, prohibentes nuptias, quos futuros ipse praenuntiavit (I Tim. IV, 3), et dixerint totum illud, quod idem apostolus de matrimoniorum jure firmando locutus est (I Cor. VII, 10-16), propter homines qui dilectione conjugum tumultuari poterant, fuisse mentitum; scilicet non quod hoc senserit, sed ut illorum placaretur adversitas? Non opus est multa commemorare. Possunt enim videri etiam de laudibus Dei esse officiosa mendacia, ut apud homines pigriores dilectio ejus ardescat; atque ita nusquam certa erit in Libris sanctis castae veritatis auctoritas. Nonne attendimus eumdem apostolum cum ingenti cura commendandae veritatis dicere: Si autem Christus non resurrexit, inanis est praedicatio nostra, inanis est et fides vestra:", + "candidate_score": 0.620033, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_8_10", + "bdc_text": "Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam . Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 . adferunt , qui te quoque latent .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3586", + "psc_text": "hominum notitiamque diffundi jure succenseat, idque jactantius quam utilius fecisse me judicet, quasi ego potuerim quaerere, quod ille non potuerit enodare, cum forsitan possit, idque dum faciat, exspectandum sit. Magis enim scio, quod aliis occupatur, quae minime differenda sunt, plurisque pendenda. 3. Quod ut tua quoque Sanctitas noverit, attende paulisper quid mihi alio anno per latorem, per quem scripseram, remeantem scripserit, nam hoc ex ejus epistola in istam transtuli: Incidit, inquit, tempus difficillimum, quando mihi tacere melius fuit, quam loqui; ita ut nostra studia cessarent, ne, juxta Appium, canina exerceretur facundia. Itaque duobus libellis tuis, quos nomini meo dedicasti, eruditissimis, et omni eloquentiae splendore fulgentibus, ad tempus respondere non potui, non quod quidquam in illis reprehendendum putem; sed quia juxta beatum Apostolum, « Unusquisque in suo sensu abundat; alius quidem sic, alius autem sic » (Rom. XIV, 5). Certe quidquid dici potuit, et sublimi ingenio de Scripturarum sanctarum hauriri fontibus,", + "candidate_score": 0.619758, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_43_45", + "bdc_text": "Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti . Quod vero times inter nos Zwischen Haller und Megander . Zu ihrem gespannten Verhältnis s. Kirchhofer , Haller 210-212 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_731", + "psc_text": "collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremus! Ego autem dico: Utinam saltem propinquis terrarum locis habitaremus; ut, si non possent misceri nostra colloquia, litterae possent esse crebriores! Nunc vero tanto locorum intervallo absumus a sensibus nostris, ut de illis verbis Apostoli ad Galatas, juvenem me ad tuam Sanctitatem scripsisse meminerim, et ecce jam senex, necdum rescripta meruerim, faciliusque ad te exemplaria epistolae meae pervenerint, nescio qua occasione praeveniente, quam ipsa epistola me curante. Homo enim qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulerit, nec ad me retulerit. Tantae autem mihi in litteris tuis, quae in manus nostras venire potuerunt, apparent res, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. Quod ego quia non possum, aliquem nostrorum in Domino filiorum erudiendum nobis ad te mittere cogito, si etiam de hac re tua rescripta meruero. Nam neque in me tantum scientiae Scripturarum divinarum est, aut esse jam poterit, quantum", + "candidate_score": 0.618308, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1903", + "psc_text": "pastore ovium pervenisse ad regiam dignitatem; cujus et peccata et merita fidelis Scriptura non tacuit, ut sciremus et quibus modis non offenderetur Deus, et quibus modis placaretur offensus. 20. Quantum autem attinet ad miracula, quae humanis sensibus stupenda monstrantur, multum errant qui Prophetis sanctis, miraculorum magnorum nobilitate praestantibus, magos comparant; quanto magis si eos comparent Christo, quem Prophetae illi, quibus magi quilibet nullo modo sunt comparandi, praenuntiaverunt esse venturum, et secundum carnem, quam sumpsit ex Virgine, et secundum divinitatem, qua nunquam separatur a Patre! Video me fecisse prolixissimam epistolam, nec tamen de Christo dixisse omnia quae vel eis qui tardiore ingenio divina non valent assequi, vel eis quos, licet acute moveantur, contentiosum tamen studium et praeoccupatio diuturni erroris ab intelligendo impedit, sufficere utcumque possint. Verumtamen cognosce quid eos contra moveat, atque rescribe, ut vel epistolis vel libris, si adjuverit Deus, ad omnia respondere curemus. Sis in Domino felix, gratia et", + "candidate_score": 0.618196, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_43_45", + "bdc_text": "Repeto nunc denuo , quo pergas eo libentius tua eruditione iuvare me , quemadmodum cępisti . Quod vero times inter nos Zwischen Haller und Megander . Zu ihrem gespannten Verhältnis s. Kirchhofer , Haller 210-212 ;", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_736", + "psc_text": "facio vicissim mea: Utinam mereremur complexus tuos; et collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremus! si tamen esse ullo modo posset quod ego te docerem. 8. In his autem verbis non jam tuis tantum, sed etiam meis, ubi delector et reficior, et ipso quamvis pendente et non attingente utriusque nostrum desiderio, non parva ex parte consolor: ibi rursus acerrimis dolorum stimulis fodior, dum cogito inter vos, quibus Deus hoc ipsum quod uterque nostrum optavit, largum prolixumque concesserat, ut conjunctissimi et familiarissimi mella Scripturarum sanctarum pariter lamberetis, tantae amaritudinis irrepsisse perniciem, quando non, ubi non, cui non homini formidandam; cum eo tempore, quo abjectis jam sarcinis saecularibus, jam expediti Dominum sequebamini, et in ea terra vivebatis simul, in qua Dominus humanis pedibus ambulans, Pacem meam, inquit, do vobis, pacem meam relinquo vobis (Joan. XIV, 27), viris aetate maturis, et in eloquio Domini habitantibus vobis accidere potuit? Vere tentatio est vita humana", + "candidate_score": 0.617858, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_49", + "bdc_text": "Es ist mir leid , daß min namm je truckt ist wordenGemeint ist vor allem die Widmung von Bullingers Römerbriefkommentar an Haller , oben Nr. 186 , S. 59-61. , nisi aliquando orbi vestigia nominis praestare possem.", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", + "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", + "candidate_score": 0.617511, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_44_46", + "bdc_text": "Quod vero times inter nos Zwischen Haller und Megander . Zu ihrem gespannten Verhältnis s. Kirchhofer , Haller 210-212 ; Hundeshagen 62-64 .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3496", + "psc_text": "docet nos Antichristum manifestum futurum: siquidem ipsum videtur aliquanto evidentiori significatione tetigisse interficiendum spiritu oris Domini Jesu Christi; sed post quantum temporis istud erit, nec saltem obscure locutus est. Quisnam sit enim qui modo tenet, vel quid teneat, vel quid sibi velit quod ait, de medio fiat, potest quisque se coarctare ut intelligat, vel aliquatenus suspicetur, quoniam quoquo modo scriptum legit: quamdiu autem teneat, et post quanta temporum spatia de medio fiat, hic omnino tacetur. CAPUT IV. 12. Item Dominus, inquis, in Evangelio increpat Judaeos, dicens: « Et tu, si cognovisses tempus visitationis tuae, forsitan permansisses; nunc autem abscondita sunt de oculis tuis » (Luc. XIX, 42). Sed hoc ad tempus primi adventus Domini pertinet, non secundi, de quo nunc quaestio est. De secundo quippe adventu suo dixit, Non est vestrum scire tempora, non de primo: de illo enim ab eo quaesierunt Discipuli quem sperabant, non de isto quem jam", + "candidate_score": 0.616452, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2944", + "psc_text": "magno gaudio gratulabimur; non multum curantes utrum illa perversa et impia nunquam senserit, an se ab eis aliquando correxerit. EPISTOLA CLXXX. Augustinus Oceano, rescribens paucis de animae origine, et de officioso mendacio, petensque ut mittat Hieronymi librum de Resurrectione carnis. Domino merito charissimo, et in Christi membris honorando fratri OCEANO, AUGUSTINUS, salutem. 1. Duas accepi simul epistolas Dilectionis tuae, quarum in una facis tertiae mentionem, et eam te prius misisse commemoras; quam accepisse non recolo, imo bene mihi recolere videor quod non acceperim. De iis tamen quas accepi, ago uberes gratias benignitati erga nos tuae. Quibus ut non continuo responderem, in alia atque alia diversarum occupationum tempestate direptus sum Unde nunc stillam vacantis temporis nactus, respondere aliquid malui, quam ad tuam sincerissimam charitatem diuturnum habere silentium, et fieri taciturnitate, quam loquacitate importunior. 2. De origine animarum quid sanctus Hieronymus sentiat, jam sciebam, et haec ipsa quae ex libro ejus in", + "candidate_score": 0.614357, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3275", + "psc_text": "(Job. VII, 1)? Proinde quoniam semper, quamdiu es in hoc corpore, necessarium est tibi in oratione dicere quod Dominus docuit, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris (Matth. VI, 12); memento cito ignoscere, si quis in te peccaverit, et a te veniam postulaverit, ut veraciter possis orare, et peccatis tuis veniam valeas impetrare. Haec Dilectioni quidem tuae festinanter scripsi, quoniam me festinatio perlatoris urgebat. Sed Deo gratias ago, quoniam bono desiderio tuo qualitercumque non defui. Semper te misericordia Dei protegat, domine eximie, et merito insignis atque honorabilis fili. EPISTOLA CXC. Optato demonstrat quid de animae origine certum sit, quid merito vocetur in dubium, satagendumque esse hac in quaestione ut salva sit imprimis fides, qua credimus neminem nasci ex Adam nisi vinculo damnationis obstrictum, neminemque inde liberari nisi renascendo per Christum. Domino beatissimo, et sincera dilectione desiderabili fratri et coepiscopo OPTATO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1.", + "candidate_score": 0.614167, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_114_116", + "bdc_text": "aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). . Res nostrę publicę alioqui bene se habent .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_909", + "psc_text": "avertat a nobis; sed, sine ullo nocendi animo, facile de homine humana vitia suspicari. Hoc me enim de illis aequum est credere, si vasa sunt Christi, non in contumeliam, sed in honorem facta, et disposita in domo magna a Deo, in opus bonum (II Tim. II, 20, 21). Quod si post hanc attestationem meam, si in notitiam eorum venerit, facere voluerint; quam non recte faciant, et tu vides. 33. Quod sane scripseram, nullum me librum adversus te Romam misisse, ideo scripseram, quia et libri nomen ab illa epistola discernebam, unde omnino nescio quid aliud te audisse existimaveram; et Romam nec ipsam epistolam, sed tibi miseram; et adversus te non esse arbitrabar, quod sinceritate amicitiae sive ad admonendum, sive ad te vel me abs te corrigendum fecisse me noveram. Exceptis autem familiaribus tuis, teipsum obsecro per gratiam qua redempti sumus, ut quaecumque tua bona, quae tibi bonitate Domini concessa sunt, in", + "candidate_score": 0.612642, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_114_116", + "bdc_text": "aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). . Res nostrę publicę alioqui bene se habent .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2461", + "psc_text": "circumventis legibus obtinetur! Quid dicam de usuris, quas etiam ipsae leges et judices reddi jubent? An crudelior est qui subtrahit aliquid vel eripit diviti, quam qui trucidat pauperem fenore? Haec atque hujusmodi male utique possidentur, et vellem restituerentur; sed non est quo judice repetantur. 26. Jam ero si prudenter intueamur quod scriptum est, Fidelis hominis totus mundus divitiarum est, infidelis autem nec obolus; nonne omnes qui sibi videntur gaudere licite conquisitis, eisque uti nesciunt, aliena possidere convincimus? Hoc enim certe alienum non est, quod jure possidetur; hoc autem jure quod juste. et hoc juste quod bene. Omne igitur quod male possidetur, alienum est; male autem possidet, qui male utitur. Cernis ergo quam multi debeant reddere aliena, si vel pauci quibus reddantur, reperiantur: qui tamen ubi ubi sunt, tanto magis ista contemnunt, quanto ea justius possidere potuerunt. Justitiam quippe, et nemo male habet, et qui non dilexerit non habet. Pecunia vero,", + "candidate_score": 0.609579, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_6", + "bdc_text": "Post te de paucis hoc mihi vere persuadere possum .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_93", + "psc_text": "enim ardore inquisitionis tuae, cum esset mirabilis, non fuisse perturbatam modestiam disputandi. Nam neque flagrantius percontantem, neque tranquillius audientem, quemquam facile invenerim. Vellem itaque tecum multum loqui: non enim multum esset, quantumcumque esset, si tecum loquerer. Sed quia difficile est, quid opus est causas quaerere? Prorsus difficile est: erit fortasse aliquando facillimum; ita Deus velit: nunc certe aliud est. Dedi ergo negotium fratri, per quem litteras misi, ut omnia nostra legenda praebeat prudentissimae Charitati tuae. Non enim aliquid meum inculcabit invito; novi enim quid benignitatis in nos animo geras; quae tamen si lecta probaveris, et vera pervideris, nostra esse non putes, nisi quia data sunt, eoque te convertas licet, unde tibi quoque est ut ea probares datum. Nemo enim quod legit, in codice ipso cernit verum esse, aut in eo qui scripserit; sed in se potius, si ejus menti quoddam non vulgariter candidum, sed a faece corporis remotissimum lumen veritatis", + "candidate_score": 0.606328, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_104", + "bdc_text": "Promittit Megander in Epistolam Iacobi , et utinam ita invulgaretDazu kam es offenbar nicht .", + "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3878", + "psc_text": "Nunc enim ab Alypio se urgeri dicit, ut posterioribus Juliani libris respondeat. Domino sinceriter dilectissimo, fratri et condiacono QUODVULTDEO, AUGUSTINUS episcopus. 1. Cum mihi haec scribendi offerretur occasio per Fussalensem presbyterum, quem commendo charitati tuae, recensui epistolam tuam, in qua petis ut de haeresibus quae oriri potuerunt ex quo Domini in carne nuntiari coepit adventus, aliquid scriberem. Hoc autem feci, ut viderem utrum jam deberem opus ipsum aggredi, et inde tibi aliquid mittere; ubi considerares tanto esse difficilius, quanto vis effici brevius. Sed ne hoc quidem potui, talibus curis supervenientibus impeditus, a quibus omnino dissimulare non possem: nam me et ab eo quod habebam in manibus, averterunt. 2. Hoc autem est, ubi respondeo libris Juliani, quos octo edidit post illos quatuor quibus ante respondi. Hos enim cum Romae accepisset frater Alypius, nondum omnes descripserat, cum oblatam occasionem noluit praeterire, per quam mihi quinque transmisit; promittens alios tres cito se esse", + "candidate_score": 0.605437, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 14, + "cf_id": "cf025", + "work_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia", + "max_score": 0.695799, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_98_100", + "bdc_text": "Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror . In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten . Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_473", + "psc_text": "debeat ad amorem Dei. Unde et idem Joannes dicit: Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere (I Joan. IV. 20) ? Et ante quidem discipulorum mentibus idem Spiritus sanctus inerat ad fidem, sed tamen manifesta datione non nisi post resurrectionem datus est. Unde et scriptum est: Nondum erat spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus (Joan. VII, 39) . Unde etiam per Moysen dicitur: Suxerunt mel de petra, et oleum de firma petra (Deut. XXXII, 13) . Neque enim quidquam tale juxta historiam legitur, si tota Testamenti Veteris series recenseatur. Nusquam de petra mel, nusquam oleum ille populus suxit. Sed quia juxta Pauli vocem: Petra erat Christus (I Cor. X, 4) , mel de petra suxerunt, qui ejusdem Redemptoris nostri facta et miracula viderunt. Oleum vero de firma petra suxerunt, quia effusione sancti Spiritus post resurrectionem ejus ungi meruerunt. Quasi ergo infirma petra", + "candidate_score": 0.695799, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_98_100", + "bdc_text": "Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror . In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten . Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_344", + "psc_text": "Et si corpus non reficitur, certum est quod vox ipsa subtrahatur. Qui ergo alimentum prophetae propter hoc quod propheta est, tribuit, prophetiae illius vires ad loquendum dedit. Cum propheta ergo mercedem prophetae 1522 recipiet, quia etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante Dei oculos exhibuit, quod adjuvit. Hinc est quod de quibusdam peregrinantibus fratribus Caio per Joannem dicitur: Pro nomine enim Christi profecti sunt, nihil accipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere hujusmodi, ut cooperatores simus veritatis (III Joan., 7, 8) . Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint qui spiritalia dona percipiunt, et multi qui rebus temporalibus abundant, per hoc se divites virtutibus pauperum inserunt, quo eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis solatiantur. Unde cum per Isaiae vocem derelictae Dominus gentilitati, id est sanctae Ecclesiae, spiritalium virtutum merita, tanquam deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit,", + "candidate_score": 0.681574, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_4_6", + "bdc_text": "Adulatores et minus syncęros fratres etiam multos novi pluresque indies experior . Te cum primis exosculor sic , ut in fratrum amicorumque calculo primas obtineas . Post te de paucis hoc mihi vere persuadere possum .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_297", + "psc_text": "Acceperunt autem et ipse singulos denarios. Et accipientes murmurabant adversus patrem familias, dicentes: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti, qui portavimus pondus diei et aestus? At ille, respondens uni eorum, dixit: Amice, non facio tibi injuriam. Nonne ex denario convenisti mecum? Tolle quod tuum est, et vade. Volo autem et huic novissimo dare sicut et tibi. Aut non licet mihi quod volo facere? An oculus tuus nequam est quia ego bonus sum? Sic erunt novissimi primi, et primi novissimi. Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. 1510 1. In explanatione sua multa ad loquendum sancti Evangelii lectio postulat, quam volo, si possum, sub brevitate perstringere, ne vos et extensa processio, et prolixa expositio videatur onerare. Regnum coelorum homini patrifamilias simile dicitur, qui ad excolendam vineam suam operarios conducit. Quis vero patrisfamilias similitudinem rectius tenet quam conditor noster, qui regit quos condidit, et electos suos sic in", + "candidate_score": 0.658044, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_168_170", + "bdc_text": "desidero primum quaternionem . Reliquos habeo usque ad LL. inclusive .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_232", + "psc_text": "libros quatuor sancti Evangelii impletur? Denarius etenim quater ductus in quadragenarium surgit, quia tunc Decalogi mandata perficimus cum profecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus. Ex qua re sentiri et aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, et per voluptates ejusdem corporis praeceptis dominicis contraimus. Praecepta autem Dominica per Decalogum sunt accepta. Quia ergo per carnis desideria, Decalogi mandata contempsimus, dignum est ut eamdem carnem quaterdecies affligamus. Quamvis de hoc Quadragesimae tempore est adhuc aliud quod possit intelligi. A praesenti etenim die usque ad Paschalis solemnitatis gaudia sex hebdomadae veniunt, quarum videlicet dies quadraginta duo fiunt. Ex quibus dum sex dies Dominici ab abstinentia subtrahuntur, non plus in abstinentia quam triginta et sex dies 1495 remanent. Dum vero per trecentos et sexaginta quinque dies annus ducitur, nos autem per triginta et sex dies affligimur, quasi anni nostri decimas Deo damus, ut qui nobismetipsis per acceptum annum viximus,", + "candidate_score": 0.648655, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_4", + "bdc_text": "Adulatores et minus syncęros fratres etiam multos novi pluresque indies experior .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_297", + "psc_text": "Acceperunt autem et ipse singulos denarios. Et accipientes murmurabant adversus patrem familias, dicentes: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti, qui portavimus pondus diei et aestus? At ille, respondens uni eorum, dixit: Amice, non facio tibi injuriam. Nonne ex denario convenisti mecum? Tolle quod tuum est, et vade. Volo autem et huic novissimo dare sicut et tibi. Aut non licet mihi quod volo facere? An oculus tuus nequam est quia ego bonus sum? Sic erunt novissimi primi, et primi novissimi. Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. 1510 1. In explanatione sua multa ad loquendum sancti Evangelii lectio postulat, quam volo, si possum, sub brevitate perstringere, ne vos et extensa processio, et prolixa expositio videatur onerare. Regnum coelorum homini patrifamilias simile dicitur, qui ad excolendam vineam suam operarios conducit. Quis vero patrisfamilias similitudinem rectius tenet quam conditor noster, qui regit quos condidit, et electos suos sic in", + "candidate_score": 0.641458, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_3_5", + "bdc_text": "totaque vita . Adulatores et minus syncęros fratres etiam multos novi pluresque indies experior . Te cum primis exosculor sic , ut in fratrum amicorumque calculo primas obtineas .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_297", + "psc_text": "Acceperunt autem et ipse singulos denarios. Et accipientes murmurabant adversus patrem familias, dicentes: Hi novissimi una hora fecerunt, et pares illos nobis fecisti, qui portavimus pondus diei et aestus? At ille, respondens uni eorum, dixit: Amice, non facio tibi injuriam. Nonne ex denario convenisti mecum? Tolle quod tuum est, et vade. Volo autem et huic novissimo dare sicut et tibi. Aut non licet mihi quod volo facere? An oculus tuus nequam est quia ego bonus sum? Sic erunt novissimi primi, et primi novissimi. Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. 1510 1. In explanatione sua multa ad loquendum sancti Evangelii lectio postulat, quam volo, si possum, sub brevitate perstringere, ne vos et extensa processio, et prolixa expositio videatur onerare. Regnum coelorum homini patrifamilias simile dicitur, qui ad excolendam vineam suam operarios conducit. Quis vero patrisfamilias similitudinem rectius tenet quam conditor noster, qui regit quos condidit, et electos suos sic in", + "candidate_score": 0.641375, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_23_25", + "bdc_text": "Von der Reformation bis zur Gegenwart , Zürich 1968 , S. 41f) . In seiner «Verlegung der disputation zu Bern» , [Ingolstadt] 1528 , S. 63 heißt es : «Er [ Zwingli ] als ain ungeweschner Theologus , der seine tag Theologiam nye gelernet hat. . . » .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_367", + "psc_text": "ex sua infirmitate cognosceret quam misericorditer aliena infirma toleraret. 5. Bene autem de Redemptore nostro dicitur: Praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis, sicut dixit vobis. Galilaea namque transmigratio facta interpretatur. Jam quippe Redemptor noster a passione ad resurrectionem, a morte ad vitam, a poena ad gloriam, a corruptione ad incorruptionem 1528 transmigraverat. Et prius post resurrectionem in Galilaea a discipulis videtur, quia resurrectionis ejus gloriam post laeti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsitudinem transmigramus. Qui ergo in sepulcro nuntiatur, in transmigratione ostenditur, quia is qui in mortificatione carnis agnoscitur in transmigratione mentis videtur. Haec, fratres charissimi, pro tanta diei solemnitate, de lectionis evangelicae expositione transcurrimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, quarum unam novimus, alteram nesciebamus. Una quippe mortalis est, altera immortalis, una corruptionis, altera incorruptionis; una mortis, altera resurrectionis. Sed venit Mediator Dei et hominum homo Christus", + "candidate_score": 0.63927, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_86_88", + "bdc_text": "Seit 1544 war er Pfarrer in Twann , seit 1546 in Sutz ( beide Kt. Bern) . Bullinger könnte ihn gekannt haben. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_406", + "psc_text": "Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni. Et ipsi narrabant quae gesta erant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis. 1538 1. In quotidiana vobis solemnitate laborantibus pauca loquenda sunt; et fortasse haec utilius proderunt, quia saepe et alimenta quae minus sufficiunt avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba discutere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis onerare. Ecce audistis, fratres charissimi, quia duobus discipulis ambulantibus in via, non quidem credentibus, sed tamen de se loquentibus Dominus apparuit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem contulit, duritiam intellectus increpavit; sacrae", + "candidate_score": 0.621341, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_159_161", + "bdc_text": "Timeo me te nunquam visurum . Vale. 17 . martii .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_185", + "psc_text": "Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob (Matth. VIII, 11) . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transire vero dictum est, cum de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplationem nos elevat. Et transire ejus est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus. Ad judicium quippe 1483 veniens, in forma servi omnibus apparet, quia scriptum est: Videbunt in quem transfixerunt (Zach. XII, 10; Joan. XIX, 37) . Sed cum reprobi in supplicium corruunt, justi ad claritatis ejus gloriam pertrahuntur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei (Isai. XXVI, 10) . 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est.", + "candidate_score": 0.61746, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_139_141", + "bdc_text": "Cuperemus et nos hunc libellum videre . TandemAm Rande von Hallers Hand : Tibi indico .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_412", + "psc_text": "tempore, manifestavit se iterum Jesus discipulis suis ad mare Tiberiadis. Manifestavit autem sic. Erant simul Simon Petrus, et Thomas qui dicitur Didymus, et Nathanael, qui erat a Cana Galilaeae, et filii Zebedaei, et alii ex discipulis ejus duo. Dicit eis Simon Petrus: Vado piscari. Dicunt ei: Venimus et nos tecum. Et exierunt, et ascenderunt in navim, et illa nocte nihil prendiderunt. Mane autem facto, stetit Jesus in littore, non tamen cognoverunt discipuli quia Jesus est. Dicit ergo eis Jesus: Pueri, nunquid pulmentarium habetis? Responderunt ei: Non. Et dixit eis: Mittite in dexteram navigii rete, et invenietis. Miserunt ergo, et jam non valebant illud trahere prae multitudine piscium. Dicit ergo discipulus ille quem diligebat Jesus Petro: Dominus est. Simon ergo Petrus cum audisset quia Dominus est, tunica succinxit se (erat enim nudus) et misit se in mare. Alii autem discipuli navigio venerunt (non enim longe erant a terra, sed quasi cubitis", + "candidate_score": 0.6119, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_139_141", + "bdc_text": "Cuperemus et nos hunc libellum videre . TandemAm Rande von Hallers Hand : Tibi indico .", + "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_466", + "psc_text": "non credam. Et post dies octo iterum erant discipuli ejus intus et Thomas cum eis. Venit Jesus januis clausis, et stetit in medio, et dixit: Pax vobis. Deinde dicit Thomae: Infer digitum tuum huc, et vide manus meas; et affer manum tuam, et mitte in latus meum; et noli esse incredulus, sed fidelis. Respondit Thomas, et dixit ei: Dominus meus, et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, Thoma, credidisti: beati qui non viderunt, et crediderunt. Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hoc. Haec autem scripta sunt, ut credatis quia Jesus est Christus Filius Dei, et ut credentes vitam habeatis in nomine ejus. 1552 1. Prima lectionis hujus evangelicae quaestio animum pulsat, quomodo post resurrectionem corpus dominicum verum fuit, quod clausis januis ad discipulos ingredi potuit. Sed sciendum nobis est quod divina operatio si ratione comprehenditur, non est", + "candidate_score": 0.607508, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 15, + "cf_id": "cf011", + "work_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3", + "max_score": 0.695457, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_1", + "psc_text": "auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und direkt im Coislinianus 44 und der Rest wiederum fragmentiert in verschiedenen Katenen. Der weitaus größere Teil des erhaltenen Kommentars zu Ps 101 bis 150 ist in der sogenannten Palästinischen Katene (Siglen A P) und ihrer Verarbeitung in der Monophysitischen Katene (Sigle C) aufbewahrt. Einige darin nicht enthaltene Partien sind der Psalmen-Katene des Niketas von Herakleia (Sigle N) zu entnehmen. Die Palästinische Katene Nachdem die große und unübersichtliche Menge der Handschriften, die eine Psalmenkatene enthalten, von Georg Karo und Hans Lietzmann in siebenundzwanzig Typen geordnet worden war,Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902) 20–66. entdeckte Marcel Richard, ausgehend", + "candidate_score": 0.695457, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100_102", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.695143, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100_102", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_1", + "psc_text": "auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und direkt im Coislinianus 44 und der Rest wiederum fragmentiert in verschiedenen Katenen. Der weitaus größere Teil des erhaltenen Kommentars zu Ps 101 bis 150 ist in der sogenannten Palästinischen Katene (Siglen A P) und ihrer Verarbeitung in der Monophysitischen Katene (Sigle C) aufbewahrt. Einige darin nicht enthaltene Partien sind der Psalmen-Katene des Niketas von Herakleia (Sigle N) zu entnehmen. Die Palästinische Katene Nachdem die große und unübersichtliche Menge der Handschriften, die eine Psalmenkatene enthalten, von Georg Karo und Hans Lietzmann in siebenundzwanzig Typen geordnet worden war,Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902) 20–66. entdeckte Marcel Richard, ausgehend", + "candidate_score": 0.688988, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_54", + "psc_text": "von Eusebius als uns heute vergönnt ist. Die griechischen Fragmente zur Theophanie (CPG 3488) sind aus seiner Lukas-Katene gewonnen, ebenso die Schrift De solemnitate paschali (CPG 3479). Sein literarisches Engagement lässt daher von selbst die Frage aufkommen, ob er über die Fragmente in der Katene hinaus nicht auch den Psalmen-Kommentar des Eusebius oder größere Teile davon unabhängig von der Fragmentierung in der Palästinischen Katene kannte. Und tatsächlich gelang Gilles Dorival der Nachweis, dass unbekannte Texteinheiten aus Eusebius enthalten sind, und er nahm an, dass Niketas noch dessen ganzen Kommentar vor sich gehabt habe.Vgl. Gilles Dorival, La reconstitution du Commentaire sur les Psaumes d’Eusèbe de Césarée grâce aux chaînes exégétiques grecques, en particulier la chaîne de Nicétas, in: Texte und Untersuchungen 128 = Studia Patristica XV 1 (Berlin 1984) 170–176; Les Chaînes (wie Anm. 3) III 545–546. Ob freilich Niketas tatsächlich eine Gesamtausgabe von Eusebs Psalmen-Kommentar benutzen konnte oder nur über", + "candidate_score": 0.688641, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100_102", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_29", + "psc_text": "Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius wiedergegeben. Glücklicherweise sind solche Verwirrungen nicht die Regel. Malingrey scheint in ihrer Edition der Chrysostomus-Fragmente den Angaben durchgängig vertraut zu haben, und für die bevorstehende Edition des Hesychius dürfte sich der Parisinus ähnlich bewähren. Bietet aber Ca einen Eintrag unter dem Namen des Eusebius, ist immer Vorsicht geboten. So ist der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13).", + "candidate_score": 0.687335, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100_102", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_54", + "psc_text": "von Eusebius als uns heute vergönnt ist. Die griechischen Fragmente zur Theophanie (CPG 3488) sind aus seiner Lukas-Katene gewonnen, ebenso die Schrift De solemnitate paschali (CPG 3479). Sein literarisches Engagement lässt daher von selbst die Frage aufkommen, ob er über die Fragmente in der Katene hinaus nicht auch den Psalmen-Kommentar des Eusebius oder größere Teile davon unabhängig von der Fragmentierung in der Palästinischen Katene kannte. Und tatsächlich gelang Gilles Dorival der Nachweis, dass unbekannte Texteinheiten aus Eusebius enthalten sind, und er nahm an, dass Niketas noch dessen ganzen Kommentar vor sich gehabt habe.Vgl. Gilles Dorival, La reconstitution du Commentaire sur les Psaumes d’Eusèbe de Césarée grâce aux chaînes exégétiques grecques, en particulier la chaîne de Nicétas, in: Texte und Untersuchungen 128 = Studia Patristica XV 1 (Berlin 1984) 170–176; Les Chaînes (wie Anm. 3) III 545–546. Ob freilich Niketas tatsächlich eine Gesamtausgabe von Eusebs Psalmen-Kommentar benutzen konnte oder nur über", + "candidate_score": 0.687269, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.684939, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_29", + "psc_text": "Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius wiedergegeben. Glücklicherweise sind solche Verwirrungen nicht die Regel. Malingrey scheint in ihrer Edition der Chrysostomus-Fragmente den Angaben durchgängig vertraut zu haben, und für die bevorstehende Edition des Hesychius dürfte sich der Parisinus ähnlich bewähren. Bietet aber Ca einen Eintrag unter dem Namen des Eusebius, ist immer Vorsicht geboten. So ist der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13).", + "candidate_score": 0.683175, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100_102", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_48", + "psc_text": "pseudo-athanasianischen Expositiones in psalmos, den Psalmen-Kommentar des Evagrius und in einer eigenen Gruppe hexaplarische Lesarten. Der große Wert des Vaticanus besteht nicht so sehr in der Qualität – alle vier Quellen werden meiner Einschätzung nach durchgehend in sekundärer Textgestalt geboten – sondern in ihrer genauen Trennung des Materials in einem konsequent durchgehaltenen vierfachen Verweissystem. Dadurch sind die „Athanasius-Serie“, deren Texteinheiten mit großen Zahlzeichen markiert wird, und der mit kleinen Zahlzeichen versehene Kommentar des Evagrius klar von den hexaplarischen Informationen getrennt, die mit den Anfangsbuchstaben der Übersetzer gekennzeichnet sind.Zur Komposition des Vaticanus 754 s. Marie-Josèphe Rondeau, Le commentaire sur les Psaumes d’Évagre le Pontique, in: OCP 26 (1960) 307–348. Die Eusebius belangende Paraphrase der Palästinischen Katene ist durch wechselnde Zeichen und häufig auch an der Anführung von Autorennamen fassbar. Die Euseb-Stücke sind zum Teil auch dort zugewiesen, wo sie in den Hauptzeugen anonym sind. Ab Ps 108 (fol. 276r) finden sich", + "candidate_score": 0.679959, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100_102", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_24", + "psc_text": "als Vermengung der ersten Palästinischen Katene mit einer zweiten Palästinischen Katene ansah. Die Tradition dieser Komposition teilt er in wiederum zwei Katenen, zu deren erster die von mir benutzten Handschriften gehören.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) I 232–248. Für Chrysostomus und Hesychius ist die ehemals so genannte Monophysitische Katene von enormer Bedeutung. Die Reste der anderweitig nicht bekannten Ausführungen zu Ps 101 bis 106 von Chrysostomus hat Anne-Marie Malingrey aus ihr ediert,Anne-Marie Malingrey, Fragments du commentaire de Jean Chrysostome sur les psaumes 103 à 106, in: Jürgen Dummer u. a. (Hrsg.), Texte und Textkritik = Texte und Untersuchungen 133 (Berlin 1987) 351–378. und die lückenhafte Direktüberlieferung des sogenannten Commentarius magnus (CPG 6554) von Hesychius kann mit ihr weitgehend ersetzt werden. Von Eusebius enthält sie keine neuen Bruchstücke. Die Eklogen bewahren den Text der Palästinischen Katene, soweit sie ihn übernommen haben, stehen aber nicht in der Tradition des Hyparchetyps der Hauptzeugen.", + "candidate_score": 0.678837, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100_102", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_80", + "psc_text": "einzelnen Wort bestehen, zur Vermutung, dass Niketas entweder den Eusebius-Kommentar oder ein Katenen-Exemplar aus einer anderen als der uns bekannten Überlieferung eingesehen hat, zum Beispiel καινή für σκηνήν im Fragment zu Ps 143,9ab. Zum Problem der Expositiones in psalmos von Pseudo-Athanasius Der Kommentar des Eusebius war Hauptquelle einer Psalmenkommentierung, die seit je dem Athanasius von Alexandreia zugeschrieben wurde und unter anderen in den Codices Parisini 166–167 verarbeitet war, auf denen die heute bekannten Expositiones in psalmos (CPG 2140) in Mignes Patrologia beruhen (PG 27, 60–545). Dass Eusebius Quelle für diesen Pseudo-Athanasius war, hat schon Niketas gesehen. Im Nachwort zu seiner Psalmenkatene (Nd fol. 259r; Nh fol. 652v) urteilt er richtig, dass Athanasius den Eusebius paraphrasiert habe: ὁ μὲν (= Ἀθανάσιος) τὰ ἐκείνου (= Εὐσεβίου) παραφράζων. Dass er damit einen anderen „Athanasius“ meint als jenen Autor in den Expositiones in psalmos, steht nicht zur Debatte. Alle Passagen, die mit dem Namen", + "candidate_score": 0.678381, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_134_136", + "bdc_text": "Nicht auszuschließen ist aber auch , daß irgendeiner der Nürnberger Theologen sich damals brieflich über das Abendmahl geäußert hatte und eine solche Äußerung den Schweizern in die Hände kam ( für die Auskünfte sei an dieser Stelle den Herren Hans Schulz , Erlangen , und Gottfried Seebaß , Heidelberg , freundlich gedankt). , dum iis carere non poteris , remittam pellectas tamen . Luterum ferebant revocasse sententiam libello de humano errore ęditoEine Lutherschrift mit diesem Titel oder Inhalt gibt es nicht . Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.673086, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_148_150", + "bdc_text": "HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) . - Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 . März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.667213, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_162_164", + "bdc_text": "Et salvus sis perpetuo cum uxoreAnna Bullinger , geb. Adlischwyler. , liberis et fratribus tibi dilectis . Pellicani laborem Gemeint ist Pellikans Kommentarwer k zum Alten Testament , s. nächste Anm. multi expectant .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_922", + "psc_text": "περὶ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν πρόρρησιν, δι’ ἧς φησίν· ἰδού, τέθεικά σε εἰς διαθήκην γένους, εἰς φῶς ἐθνῶν, ἀνοῖξαι ὀφθαλμοὺς τυφλῶν, ἐξαγαγεῖν ἐκ δεσμῶν δεδεμένους · οὕτω γὰρ καὶ ἐνταῦθα ὁ κύριος λύειν λύει πεπεδημένους εἴρηται εἴρηται δὲ καὶ τὸ κύριος κύριος ὁ σοφοῖ τυφλούς. Θαυμάσαι δ’ ἔστιν, ὅπως καὶ τοῖς τὰ σώματα πηροῖς πονηροῖς πλεῖόν τι συνέσεως πάρεστι τοῦ θεοῦ σοφίσαντος σοφήσαντος σοφίζοντος αὐτοὺς ἀντὶ τῆς τῶν ὀφθαλμῶν στερήσεως. ἀληθῶς δὲ ἦσαν τυφλοὶ πάντες οἱ πρὸ τῆς τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας πολύθεον πλάνην τυφλώττοντες. τίνες δὲ οἱ κατερραγμένοι ἢ οἱ τὰς βάσεις τῆς ψυχῆς παρεμποδισμένοι παραπεποδισμένοι πεποδισμένοι ὡς μὴ τὴν εὐθείαν ὁδὸν βαδίζειν τὴν ἐπὶ θεὸν ἄγουσαν. Τήρει δέ, ὡς οὐδὲν περὶ τοῦ Ἰσραὴλ ὁ λόγος ἐνταῦθά φησιν, ἀλλὰ καθολικῶς ἀποφαίνεται περὶ πάντων προφητικῶς, οἶμαι, θεσπίζων ταῦτα περὶ τῆς ἐξ ἐθνῶν κλήσεως. ρμϛʹ Ὕμνος σὺν θεολογίᾳ Αἰνεῖτε τὸν κύριον, ὅτι ἀγαθὸν ψαλμός. τῷ θεῷ ἡμῶν ἡδυνθείη αἴνεσις. Ἀντὶ … καρπόν]", + "candidate_score": 0.665073, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_167_169", + "bdc_text": "tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 . desidero primum quaternionem . Reliquos habeo usque ad LL.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.664727, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_105_107", + "bdc_text": "Nach der Herausgabe von Zwinglis Auslegung des Jakobusbriefes durch Leo Jud ( s. unten Anm. 28 ) verzichtete Megander auf die Veröffentlichung seines Kommentars zum Jakobusbrief , s. Rhellikans Epistel in Meganders Buch «In epistolam Pauli ad Ephesios commentarius .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.663654, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.663519, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_74_76", + "bdc_text": "Quando licebit beneficium hoc compensare , quo animum meum abunde saginasti ? Praeterea in multis , quae pro tenuitate mea attigi , testimonium spiritui meo reddidisti . Nam 26 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_554", + "psc_text": "ἐπὶ τῶν μαρτυρίων εὑρήσεις. κατ’ ἀρχὰς μὲν γάρ φησιν· ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην , καί· τὰ μαρτύριά σου ἐξεζήτησα , ἤδη δὲ πολλῇ χρώμενος τῇ παρρησίᾳ ἐλάλουν, φησίν , ἐν τοῖς μαρτυρίοις σου ἐναντίον βασιλέων καὶ οὐκ ᾐσχυνόμην , καὶ αὖθις· τὰ μαρτύριά σου συνῆκα , καὶ ὡς ἂν συνιεὶς αὐτὰ καὶ τὸν ἐν αὐτοῖς ἀναλαβὼν πλοῦτον ἐπάγει· ἐκληρονόμησα τὰ μαρτύριά σου , καὶ προϊὼν ὑπερεκπλήττεται τὰ ἐν τοῖς μαρτυρίοις τοῦ θεοῦ θαύματα. εἶτα ἐπὶ πᾶσιν ὡς εἰς μέγα προκοπῆς εἰς μεγάλην προκοπὴν ἐλθὼν πολεμεῖται καὶ διωγμοὺς ὑπομένει καὶ πάντας νικῶν τοὺς ἐχθροὺς μάρτυς τοῦ θεοῦ ἀναδείκνυται λέγων· πολλοὶ οἱ ἐκδιώκοντές με , καὶ τὸ τέλος ἁπάντων πεπαρρησιασμένως θαρρεῖ λέγων· ἐφύλαξεν ἡ ψυχή μου τὰ μαρτύρια σου . Τὰ δὲ μαρτύρια τοῦ θεοῦ ἕτερα ὄντα παρὰ τὸν νόμον καὶ τὴν ἐντολὴν σημαίνειν δοκεῖ μοι πάντα λόγον προαγορευτικὸν μαρτυρόμενον τὸ μέλλον συμβήσεσθαι τοῖς τῶν νόμων καὶ τῶν ἐντολῶν", + "candidate_score": 0.663354, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_148_150", + "bdc_text": "HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) . - Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 . März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_5", + "psc_text": "(12. / 13. Jh.) Die Handschrift,Zur Handschrift vgl. Harl, La Chaîne (wie Anm. 2) 23–24. die neben einer handschriftlichen Zählung am oberen Rand eine gestempelte am unteren Rand aufweist, beginnt mit der Katene zu Ps 83,4 und endet, in der modernen Zählung, auf 422v mitten in einem Auszug aus Didymus zu Ps 150,3ab. Eine jüngere Hand trug auf einem weiteren Blatt den Katenentext nach, aber auch sie bietet ihn nicht mehr vollständig und bricht im drittletzten Exzerpt nach vier Zeilen ab. Das Wenige, das noch fehlt, ist dem Patmiacus 215 zu entnehmen. Die im großen und ganzen zuverlässige Handschrift zeigt neben den üblichen Itazismen eine gewisse Unsicherheit in der Verwendung von ο und ω. Wo es sich nicht einfach um einen Fehler handelt, muss Eusebs Ausdrucksweise zur Entscheidung berücksichtigt werden: Im Fragment zu Ps 143,3ab lesen wir in A τῆς τοῦ θεοῦ προνοίας τῆς περὶ τῶν ἀνθρώπων, in P und,", + "candidate_score": 0.661874, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_147_149", + "bdc_text": "A quo Capito in synodo nostra dissentitIm Berner Synodus , 1532 ( s. HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) . - Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_5", + "psc_text": "(12. / 13. Jh.) Die Handschrift,Zur Handschrift vgl. Harl, La Chaîne (wie Anm. 2) 23–24. die neben einer handschriftlichen Zählung am oberen Rand eine gestempelte am unteren Rand aufweist, beginnt mit der Katene zu Ps 83,4 und endet, in der modernen Zählung, auf 422v mitten in einem Auszug aus Didymus zu Ps 150,3ab. Eine jüngere Hand trug auf einem weiteren Blatt den Katenentext nach, aber auch sie bietet ihn nicht mehr vollständig und bricht im drittletzten Exzerpt nach vier Zeilen ab. Das Wenige, das noch fehlt, ist dem Patmiacus 215 zu entnehmen. Die im großen und ganzen zuverlässige Handschrift zeigt neben den üblichen Itazismen eine gewisse Unsicherheit in der Verwendung von ο und ω. Wo es sich nicht einfach um einen Fehler handelt, muss Eusebs Ausdrucksweise zur Entscheidung berücksichtigt werden: Im Fragment zu Ps 143,3ab lesen wir in A τῆς τοῦ θεοῦ προνοίας τῆς περὶ τῶν ἀνθρώπων, in P und,", + "candidate_score": 0.659393, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_166_168", + "bdc_text": "In 2 . tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 . desidero primum quaternionem .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.656464, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_148_150", + "bdc_text": "HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) . - Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 . März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_143", + "psc_text": "TU 183 (Berlin / Boston 2019) 122–141. gesetzt. In dem von mir verarbeiteten Quellenmaterial begegnen sie nicht, waren aber wohl im ursprünglichen Werk angegeben.Vgl. hierzu Bandt, Eusebius (wie Anm. 46) 122–123. Der Kommentar des Eusebius enthielt, wie aus dem direkt überlieferten zweiten Teil seines Werkes zu ersehen ist, eine der Auslegung voranstehende Zitation der Lemmata. Deren Aufteilung kann jedoch für den dritten Teil nicht sicher aus den Fragmenten erschlossen werden; sie folgt deshalb der Präsentation in den Hauptzeugen. Ihr Text dagegen wurde aus der Göttinger Septuaginta von RahlfsAlfred Rahlfs, Psalmi cum Odis = Septuaginta X (Göttingen 21967). übernommen, da nicht davon ausgegangen werden kann, in der Palästinischen Katene habe der Bibeltext gestanden, den Eusebius kommentiert hat. Und selbst wenn in ihr Eusebs Psalmentext reproduziert gewesen wäre, könnte man ihn aus den rezenten Hauptzeugen A und P nicht rekonstruieren, da sie, wie schon Marguerite Harl festgestellt hat, nicht denselben Psalter benutzt", + "candidate_score": 0.656142, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_136_138", + "bdc_text": "Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 . Näheres dazu s. unten [Nr. 226 ] S. 130 , Anm. 5. . Aliud ex te intelligo .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_29", + "psc_text": "Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius wiedergegeben. Glücklicherweise sind solche Verwirrungen nicht die Regel. Malingrey scheint in ihrer Edition der Chrysostomus-Fragmente den Angaben durchgängig vertraut zu haben, und für die bevorstehende Edition des Hesychius dürfte sich der Parisinus ähnlich bewähren. Bietet aber Ca einen Eintrag unter dem Namen des Eusebius, ist immer Vorsicht geboten. So ist der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13).", + "candidate_score": 0.656103, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_148_150", + "bdc_text": "HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) . - Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 . März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_92", + "psc_text": "Ps 105,35a–36b Die Angabe „Chrysostomus“ in Nd und Nh ist verrutscht und bezieht sich auf den folgenden Eintrag. Für Eusebius als Verfasser sprechen gute Gründe: Die Wortverbindung τῶν ἀλλοφύλων καὶ ἀθέων ἐθνῶν verweist deutlich auf den Lehrer in Cäsarea, ebenso die Art der Zitation von LXX:Wis:14:12: Wo Eusebius den verhältnismäßig selten zitierten Spruch anbringt, wird er durch Assoziierung von ἄσεμνος (Praeparatio I 9,18 = 39,2) oder ἀκόλαστος (Praeparatio VII 2,4 = 365,11) ausgelöst, beide Termini wie hier auf Götzenverehrung bezogen. Ps 106,2a–3b Zum ersten Stück (Fragment Nr. 3): Nomen und Attribute sind typisch für Eusebius. Es liegt inhaltlich nahe, den Satz im engen Kontext des folgenden Eusebius-Fragmentes zu vermuten. Zum zweiten Stück (Fragment Nr. 4): Die Ausdrucksweise deutet klar auf Eusebius: Den eröffnenden Imperativ τήρει δέ mit Konjunktion (ὡς, ὅπως, ὅτι) setzt Eusebius in Nachahmung des Origenes gerne ein, um eine Textbeobachtung mitzuteilen (was bei Chrysostomus nicht zu finden ist).", + "candidate_score": 0.655859, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_167", + "bdc_text": "tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.65461, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_136", + "bdc_text": "Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_29", + "psc_text": "Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius wiedergegeben. Glücklicherweise sind solche Verwirrungen nicht die Regel. Malingrey scheint in ihrer Edition der Chrysostomus-Fragmente den Angaben durchgängig vertraut zu haben, und für die bevorstehende Edition des Hesychius dürfte sich der Parisinus ähnlich bewähren. Bietet aber Ca einen Eintrag unter dem Namen des Eusebius, ist immer Vorsicht geboten. So ist der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13).", + "candidate_score": 0.652953, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_167", + "bdc_text": "tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_139", + "psc_text": "drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique et traduction = SC 189 (Paris 1972) Tome II. Catalogue des fragments, notes et indices = SC 190 (Paris 1972). Die Fragmente zu den Gradualpsalmen sind enthalten in Carmelo Curti, La catena palestinese sui Salmi graduali (Catania 2003). Einige parallele Passagen zur Psalmenkatene des Niketas sind wiedergegeben im achten Band von John Anthony Cramer, Catenae Graecorum Patrum in Novum Testamentum I–VIII (Oxford 1838–1844 = Hildesheim 1967). Die komplizierte Überlieferung ist durch mehrere wichtige Vorarbeiten, auf deren Ergebnisse ich mich stütze, weitgehend erhellt worden: Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902). Robert Devreesse, Les anciens commentateurs grecs des", + "candidate_score": 0.652448, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_135_137", + "bdc_text": "Luterum ferebant revocasse sententiam libello de humano errore ęditoEine Lutherschrift mit diesem Titel oder Inhalt gibt es nicht . Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 . Näheres dazu s. unten [Nr. 226 ] S. 130 , Anm. 5. .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_29", + "psc_text": "Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius wiedergegeben. Glücklicherweise sind solche Verwirrungen nicht die Regel. Malingrey scheint in ihrer Edition der Chrysostomus-Fragmente den Angaben durchgängig vertraut zu haben, und für die bevorstehende Edition des Hesychius dürfte sich der Parisinus ähnlich bewähren. Bietet aber Ca einen Eintrag unter dem Namen des Eusebius, ist immer Vorsicht geboten. So ist der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13).", + "candidate_score": 0.651922, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_136", + "bdc_text": "Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.650952, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_90_92", + "bdc_text": "Grimm , Buchführer 1352 ; HBLS IV 573 . - Der andere Buchhändler , der für die Zeit um 1533 vielleicht auch in Frage kommen könnte , ist Hans Hypocras ( Ypocras ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.650912, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_90_92", + "bdc_text": "Grimm , Buchführer 1352 ; HBLS IV 573 . - Der andere Buchhändler , der für die Zeit um 1533 vielleicht auch in Frage kommen könnte , ist Hans Hypocras ( Ypocras ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_22", + "psc_text": "origeneische Tradition und ist einem Auszug aus Chrysostomus unmittelbar angehängt: Οὐκ ἀγνοητέον δέ, ὡς Ὠριγένης καὶ Εὐσέβιος ὁ Καισαρεὺς καὶ Δίδυμος καὶ ἕτεροί τινες πολλοὺς εἶναι βούλονται τοὺς οὐρανοὺς ἐκ τῆς προκειμένης λέξεως καὶ ἐκ τοῦ τὸν ἀπόστολον Παῦλον ἕως τρίτου οὐρανοῦ ἁρπαγῆναι. βούλονται δὲ καὶ λογικοὺς εἶναι τοὺς ἀστέρας καὶ τὰ ὕδατα τὰ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν λογικὰς εἶναι δυνάμεις. Die Eklogentradition in der Monophysitischen Katene Als Typ III, dessen hier verwendete Zeugen mit C bezeichnet sind, haben Georg Karo und Hans Lietzmann eine Katene analysiert,Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 27. die Eklogen aus der Palästinischen Katene mit Texten von Johannes Chrysostomus (häufig auch Johannes, Bischof von Konstantinopel, genannt), Hesychius von Jerusalem und Kyrill von Alexandria verbindet (vgl. CPG C 16). Hauptzeuge ist der Parisinus gr. 139 (Ca).Zur Katene Typ III vgl. Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and", + "candidate_score": 0.650782, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_167", + "bdc_text": "tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_124", + "psc_text": "Kommentar zu Ps 93,3–4 (PG 23, 1196 C13–14). Ps 140,8ab Eusebisch ist in diesem Fragment vor allem der Ausdruck βασκαινόντων τῇ κατὰ θεὸν αὐτοῦ προκοπῇ (vgl. In psalmum 69,2–4 = PG 23, 769 B5–6 und In psalmum 85,11 = PG 23, 1037 B4). Ps 141,3a–4a Das zweite Fragment ist in N dem Exzerpt zu Vers 4a aus Theodoret hinzugefügt. Die Doppelzuweisung an Theodoret und Eusebius, die in Nd auf Eusebius verkürzt wurde, trägt dem Rechnung. Die Lexik des Satzes ist für Eusebius gewöhnlich, der Tonfall ähnelt dem ersten Satz des Bruchstückes aus der Palästinischen Katene. Ps 144,10a–12b Übereinstimmend mit der Palästinischen Katene bietet Niketas den Text von Beginn des Fragmentes bis τῆς ἐξομολογήσεως ἀποδιδόασιν, durchsetzt ihn jedoch mit Auszügen aus Chrysostomus, Theodoret und Euthymius. Die Texteinheit mit dem Fragment 6b, in den Handschriften nicht eigens kenntlich gemacht, schließt unmittelbar an den mit δημιουργικῆς δυνάμεως endenden ersten Abschnitt des Fragmentes aus", + "candidate_score": 0.648631, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_0", + "psc_text": "Vorbemerkung der Online-Edition Die vorliegende Online-Fassung der als „Eusebius von Caesarea Werke Band X: Der Psalmenkommentar. Teil 3: Fragmente zu Psalm 101–150. Herausgegeben von Franz Xaver Risch, GCS.NF 32, Berlin/Boston 2022“ publizierten Druckfassung wurde aus einer Classical Text Editor-Datei konvertiert. Die Apparate (Bezeugung und Varianten) sind daher (vorerst) nicht für die Anzeige im PTA optimiert, da grundsätzlich die Bezeugung des Lemmas fehlt. Dafür ersetzt die Online-Edition die fehlenden Bibelstellen-, Personen- und Ortsindices der gedruckten Edition. Da im ersten Band die allgemeiner einleitenden Fragen zum Psalmen-Kommentar des Eusebius von Cäsarea und seiner Überlieferung behandelt werden, beschränke ich mich hier im wesentlichen auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und", + "candidate_score": 0.647881, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_167", + "bdc_text": "tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_143", + "psc_text": "TU 183 (Berlin / Boston 2019) 122–141. gesetzt. In dem von mir verarbeiteten Quellenmaterial begegnen sie nicht, waren aber wohl im ursprünglichen Werk angegeben.Vgl. hierzu Bandt, Eusebius (wie Anm. 46) 122–123. Der Kommentar des Eusebius enthielt, wie aus dem direkt überlieferten zweiten Teil seines Werkes zu ersehen ist, eine der Auslegung voranstehende Zitation der Lemmata. Deren Aufteilung kann jedoch für den dritten Teil nicht sicher aus den Fragmenten erschlossen werden; sie folgt deshalb der Präsentation in den Hauptzeugen. Ihr Text dagegen wurde aus der Göttinger Septuaginta von RahlfsAlfred Rahlfs, Psalmi cum Odis = Septuaginta X (Göttingen 21967). übernommen, da nicht davon ausgegangen werden kann, in der Palästinischen Katene habe der Bibeltext gestanden, den Eusebius kommentiert hat. Und selbst wenn in ihr Eusebs Psalmentext reproduziert gewesen wäre, könnte man ihn aus den rezenten Hauptzeugen A und P nicht rekonstruieren, da sie, wie schon Marguerite Harl festgestellt hat, nicht denselben Psalter benutzt", + "candidate_score": 0.647443, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_167", + "bdc_text": "tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.647394, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_118_120", + "bdc_text": "die Bemerkung von J. J. Simler , Zurich ZB , Ms S 33 , Nr. 58 zu dieser Stelle ) und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_122", + "psc_text": "135,10a–12b Der zweite Abschnitt des Fragments, den die Palästinische Katene nicht enthält, schließt sich nahtlos an. Vokabular und Konnotationen sind vollständig in eusebischen Schriften nachweisbar. Ps 135,13ab Dieselbe Information, ebenfalls beginnend mit ἑβραίων παῖδες, teilt Eusebius im Kommentar zu Ps 77,13 unter Zitation von Ps 135,13 mit (PG 23, 913 A12–15). Die sprachliche Gestaltung ist jeweils selbständig, so dass sich die Annahme verbietet, der Katenist habe die Aussage von dort übernommen. Ps 138,14a Das Fragment trägt unverkennbar eusebisches Gepräge, ist also zu recht dem Eusebius zugewiesen. Die wichtigsten Merkmale sind: Für die Satzeröffnung καὶ θέα τίνα τρόπον gibt die Datenbank TLG ebenso allein Stellen aus Eusebius an wie für die Zitat-Einleitung εἰκότως ἐπιλέγει. Gut eusebisch ist außerdem die Verbindung von θαυμάσια und θεολογία. Ps 139,3a Die Zuschreibung an Eusebius bestätigt sich durch sprachliche Übereinstimmungen mit der Auslegung von Ps 57,4–6 (PG 23, 520B–521A); vgl. insbesondere κρύπτειν ἐν αὐτοῖς τὸν θανατηφόρον", + "candidate_score": 0.647318, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_167", + "bdc_text": "tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_107", + "psc_text": "Der Zuweisung im Harleianus ist hier ohne weiteres zu trauen. Einen Hinweis auf seine Verfasserschaft gibt Eusebius sogar selbst, nämlich in dem Rückverweis zu Beginn der zweiten eusebischen Texteinheit, des Fragmentes zu Ps 118,2ab; dieser Hinweis ist meiner Meinung nach nicht von Niketas formuliert: ἀλλ’ ἐπειδὴ ταῦθ’ οὕτως ἡμῖν ἐξήτασται, καιρὸς δὴ ἄνωθεν ἀρξαμένους τὸν πάντα ψαλμὸν ἐπισκέψασθαι. Vermutlich stellt das Fragment zu Vers 2ab die unmittelbare Fortsetzung dar; sie wird auch von Niketas geboten, der den durchgehenden Eusebius-Text mit einem Eintrag aus Theodoret unterbrochen hat. Ps 118,2ab Der Text in den Hauptzeugen, den Devreesse in seinem unten unter „Vorarbeiten“ genannten Werk nicht verzeichnet, ist offenkundig unvollständig, lässt sich aber unschwer mit dem Text bei Niketas verbinden und erweitern. Dort verweist er im ersten Satz auf das vorausgehende lange Exzerpt und enthält im zweiten Satz die zu den δεύτεροι notwendige Ergänzung mit den πρῶτοι.Vgl. Marguerite Harl (avec la collaboration de", + "candidate_score": 0.646963, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_75_77", + "bdc_text": "Praeterea in multis , quae pro tenuitate mea attigi , testimonium spiritui meo reddidisti . Nam 26 . februarii huius anni pro contione epistolam eandem finiveram .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_554", + "psc_text": "ἐπὶ τῶν μαρτυρίων εὑρήσεις. κατ’ ἀρχὰς μὲν γάρ φησιν· ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην , καί· τὰ μαρτύριά σου ἐξεζήτησα , ἤδη δὲ πολλῇ χρώμενος τῇ παρρησίᾳ ἐλάλουν, φησίν , ἐν τοῖς μαρτυρίοις σου ἐναντίον βασιλέων καὶ οὐκ ᾐσχυνόμην , καὶ αὖθις· τὰ μαρτύριά σου συνῆκα , καὶ ὡς ἂν συνιεὶς αὐτὰ καὶ τὸν ἐν αὐτοῖς ἀναλαβὼν πλοῦτον ἐπάγει· ἐκληρονόμησα τὰ μαρτύριά σου , καὶ προϊὼν ὑπερεκπλήττεται τὰ ἐν τοῖς μαρτυρίοις τοῦ θεοῦ θαύματα. εἶτα ἐπὶ πᾶσιν ὡς εἰς μέγα προκοπῆς εἰς μεγάλην προκοπὴν ἐλθὼν πολεμεῖται καὶ διωγμοὺς ὑπομένει καὶ πάντας νικῶν τοὺς ἐχθροὺς μάρτυς τοῦ θεοῦ ἀναδείκνυται λέγων· πολλοὶ οἱ ἐκδιώκοντές με , καὶ τὸ τέλος ἁπάντων πεπαρρησιασμένως θαρρεῖ λέγων· ἐφύλαξεν ἡ ψυχή μου τὰ μαρτύρια σου . Τὰ δὲ μαρτύρια τοῦ θεοῦ ἕτερα ὄντα παρὰ τὸν νόμον καὶ τὴν ἐντολὴν σημαίνειν δοκεῖ μοι πάντα λόγον προαγορευτικὸν μαρτυρόμενον τὸ μέλλον συμβήσεσθαι τοῖς τῶν νόμων καὶ τῶν ἐντολῶν", + "candidate_score": 0.646155, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_136_138", + "bdc_text": "Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 . Näheres dazu s. unten [Nr. 226 ] S. 130 , Anm. 5. . Aliud ex te intelligo .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_91", + "psc_text": "Das seltene τὸ βαρὺ στοιχεῖον für die Erde und in Verbindung mit φέρεται findet sich in der Demonstratio an besagter Stelle, ohne φέρεται an den Stellen in der Theophanie und De laudibus Constantini. Darüber hinaus bringt Niketas (Nd fol. 201r) denselben Gedanken von der schweren Erde auf dem leichten Wasser unter dem Namen des Eusebius im ausgreifenden Kommentar zu Ps 135,7 (eigentlich zu Vers 6 gehörend). Mit der Wendung ἐν τοῖς ἐναντίοις τὰ ἐναντία im Kontext der paradoxen Gotteswirkung lässt sich gut vergleichen die Formulierung ἐπειδήπερ παράδοξα καὶ θαυμαστὰ ἐνεργῶν ἐξ ἐναντίων τὰ ἐναντία εἰργάσατο im Fragment zu Ps 106,32a–36b. Ps 105,35a–36b Die Angabe „Chrysostomus“ in Nd und Nh ist verrutscht und bezieht sich auf den folgenden Eintrag. Für Eusebius als Verfasser sprechen gute Gründe: Die Wortverbindung τῶν ἀλλοφύλων καὶ ἀθέων ἐθνῶν verweist deutlich auf den Lehrer in Cäsarea, ebenso die Art der Zitation von LXX:Wis:14:12: Wo Eusebius den verhältnismäßig", + "candidate_score": 0.645886, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_792", + "psc_text": "Ἐξομολογησάσθωσάν σοι, κύριε, πάντες οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς, ὅτι ἤκουσαν πάντα τὰ ῥήματα τοῦ στόματός σου, καὶ ᾀσάτωσαν ἐν ταῖς ὁδοῖς κυρίου, ὅτι μεγάλη ἡ δόξα κυρίου. Πολλάκις … προφερομένου] A 346v–347r: Eusebius; P 297rv: Eusebius; vgl. V 333r: Eusebius; vgl. PG 24 (37 D8–40 A12)Πολλάκις ἐπετηρήσαμεν, ὅτι τῶν ψαλμῶν οἱ κατὰ τὴν προγραφὴν μήτε ὕμνον μήτε ᾠδὴν μήτε ψαλμὸν μήτε τι τοιοῦτον περιέχοντες ἄλλου τινὸς παρὰ ταῦτα τυγχάνουσι χαρακτῆρος. διόπερ καὶ ὁ παρὼν μηδὲν τῶν τοιούτων ἐπιγεγραμμένος προφητικῆς μετέχει δυνάμεως. τὰ δὲ τῆς προφητείας διὰ τῶν προκειμένων παρίσταται. Μετὰ γοῦν τὰ πρῶτα, ἐν οἷς αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ ὁ Δαυὶδ ἐξωμολογήσατο – καὶ γὰρ τοῦ Δαυὶδ ἐπιγέγραπται – θεσπίζει, ὅτι μὴ εἷς αὐτὸς μόνος βασιλεὺς ὢν κατηξίωται τῆς ἐξομολογήσεως, ἀλλὰ καὶ πλείους ἄλλοι μετ’ αὐτὸν ἔσονται βασιλεῖς τῆς γῆς τούτου καταξιωθησόμενοι, ἄντικρυς προφητεύων περὶ τῆς μελλούσης ἐξαπλοῦσθαι εἰς πάντα τὰ ἔθνη τοῦ θεοῦ γνώσεως· ἔσται γάρ, φησίν, ὅτε πάντες οἱ", + "candidate_score": 0.644935, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_148", + "bdc_text": "HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_13", + "psc_text": "Verhältnis des Textes in A und P ist im großen und ganzen einfach und sicher zu bestimmen; einige Details müssen im Unklaren bleiben. Auf die gemeinsamen fenestrae habe ich bereits hingewiesen. Darüber hinaus fehlte im Hyparchetyp in der Kommentierung zu Ps 104 eine längere Passage; sie kann mit der Sekundärüberlieferung leidlich gefüllt werden. In A mündet der Text mit στηρίζει τοῦτον γάρ in eine große fenestra von eineinhalb Seiten (145rv). Es fehlen der Rest des Exzerptes zu Vers 16 und die Auszüge zu Vers 17–29, was bei mir den Fragmenten 12 bis 18 entspricht. A fährt auf fol. 146r oben in der ersten Zeile fort mit dem Lemma Vers 30b. P füllt das Fenster mit dem Kommentar von Theodoret aus (138r–139r), wodurch sie nicht mehr als solche sichtbar ist. Allerdings lässt P auch den noch in A vorhandenen Text zu Vers 16 weg. Beide fahren nicht ganz übereinstimmend mit dem", + "candidate_score": 0.644873, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_793", + "psc_text": "ἐξωμολογήσατο – καὶ γὰρ τοῦ Δαυὶδ ἐπιγέγραπται – θεσπίζει, ὅτι μὴ εἷς αὐτὸς μόνος βασιλεὺς ὢν κατηξίωται τῆς ἐξομολογήσεως, ἀλλὰ καὶ πλείους ἄλλοι μετ’ αὐτὸν ἔσονται βασιλεῖς τῆς γῆς τούτου καταξιωθησόμενοι, ἄντικρυς προφητεύων περὶ τῆς μελλούσης ἐξαπλοῦσθαι εἰς πάντα τὰ ἔθνη τοῦ θεοῦ γνώσεως· ἔσται γάρ, φησίν, ὅτε πάντες οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς ἐξομολογήσονταί σοι καὶ ἀκούσονται πάντα τὰ ῥήματα τοῦ στόματός σου καὶ ὅτι ᾄσονται ἐν ταῖς ὁδοῖς κυρίου. ταῦτα δὲ οὐκ ἄλλοτε ἢ μετὰ τὸ εὐαγγελικὸν κήρυγμα τοῦ σωτῆρος ἡμῶν τέλους τετύχηκεν. ἄρχοντες γοῦν καὶ βασιλεῖς τῆς γῆς, οὐχ οἱ ἀπὸ γένους Δαυίδ, ἀλλ’ οἱ ἐξ ἀλλοφύλων ἐθνῶν ἤδη τῶν δηλουμένων κατηξιώθησαν. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἔτι μᾶλλον χρὴ προσδοκᾶν ἔσεσθαι τοῦτο, ὅταν τὸ πλήρωμα τῶν ἐθνῶν εἰσέλθῃ καὶ ἡ δευτέρα καὶ ἔνδοξος τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐπιστατῇ ἐπιστῇ παρουσία· τότε γὰρ ἀληθῶς ὀφθήσεται μεγάλη οὖσα τοῦ κυρίου ἡ δόξα. Μὴ … προφερομένου] vgl. Nd 208v τάχα…φέρεται: anonym; vgl.", + "candidate_score": 0.644483, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_479", + "psc_text": "ὀνόματος ὀνόματος τοῦ κυρίου μηδὲ εἰς ἔννοιαν αὐτοῖς ἥκοντος. ὅτε γε μὴν ἐπιφανεὶς αὐτὸς ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς τοὺς αὐτοῦ μαθητὰς ἐπὶ πάντα διεπέμψατο τὰ ἔθνη, τηνικαῦτα πληροῦται ὁ διὰ τῶν προκειμένων φωνῶν τοῖς παισὶ πᾶσι παραδοθεὶς ὕμνος. καὶ ἐπειδὴ ὁ ὁ ἐπιφανεὶς ὕμνος ἡμῖν οὐκ ἐν μορφῇ θεοῦ ἐπεφάνη, ἀλλ’ ἑαυτὸν κενώσας καὶ μορφὴν δούλου λαβὼν σχήματί τε εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπ��ς , εἰκότως διδάσκονται οἱ παῖδες λέγειν· ἐπὶ τοὺς οὐρανοὺς ἡ δόξα αὐτοῦ. ριγʹ Νέου λαοῦ διδασκαλία Ἐν ἐξόδῳ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου οἴκου Ἰακὼβ ἐκ λαοῦ βαρβάρου ἐγενήθη Ἰουδαία ἁγίασμα αὐτοῦ, Ἰσραὴλ ἐξουσία αὐτοῦ. Καὶ … ἐκδεδώκασιν] A 197v–198r: Eusebius; P 179v–180r: EusebiusΚαὶ διὰ τῆς παραθέσεως τῶν παλαιῶν τὰ διὰ τῆς καινῆς μεγαλουργήματα τοῦ σωτῆρος ἡμῶν δείκνυνται · πάλαι … γέγονεν] Ca 368r: Eusebius; Cb 350r: Eusebius; Nd 121v: Chrysostomus fortgesetzt; Textausfall in Nh PG 23 (1353 B15–C8) πάλαι μὲν γὰρ ἀλλὰ πάλαι μὲν ὅτε διὰ", + "candidate_score": 0.64408, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_135_137", + "bdc_text": "Luterum ferebant revocasse sententiam libello de humano errore ęditoEine Lutherschrift mit diesem Titel oder Inhalt gibt es nicht . Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 . Näheres dazu s. unten [Nr. 226 ] S. 130 , Anm. 5. .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_28", + "psc_text": "Missgeschick. Ebenso kann die Zuordnung der Textstücke zu den Lemmata in C von den Hauptzeugen abweichen, zum Beispiel die Nr. 4 und 5 zu Ps 117. Neben der Epitomierung wird in C keine systematische Bearbeitung vorgenommen. Paraphrastische Verdrängungen des ursprünglichen Wortlauts wie gegen Ende des Fragmentes zu Ps 103,25a–26b sind selten. (Ca) Parisinus gr. 139 (10. Jh.) Der seit dem Jahr 1622 in Paris befindliche und wegen seiner prachtvollen Miniaturen als Psautier de Paris berühmt gewordene Codex aus dem zehnten JahrhundertZum Codex vgl. Vanderschelden (wie Anm. 9) 40–44. teilt mit der übrigen Katenenüberlieferung die unangenehme Eigenschaft der Unzuverlässigkeit in den Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius", + "candidate_score": 0.643021, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_148", + "bdc_text": "HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_31", + "psc_text": "Hesychius zugewiesenen Einträgen steht unter εὐσεβίου der Text von Theodoret zu Vers 16 ὁ ἑβραῖος – βλαστήσαντα (PG 80, 1700C, wiederum von Montfaucon als Eusebius gedruckt = PG 23, 1277D–1280A). Ebenso ist der in Ca unter εὐσεβίου gebotene „Eusebius“ zu Vers 16b (PG 23, 1280 A) in der Ausgabe von Montfaucon von Theodoret (PG 80, 1700D). Dasselbe gilt für die jeweiligen Einträge zu Vers 17. Und, um noch ein letztes Beispiel anzuführen, fol. 359r enthält Texteinheiten von Theodoret als Einträge von Eusebius zu Ps 108,11ab und zu 108,14a, 14b und 15b. Entsprechend zu diesen Unsicherheiten bedeutet auch ein καὶ μετ’ ὀλίγα nicht notwendig, dass der ausgezogene Autor tatsächlich derselbe wie der zuvor genannte ist. So wird auf fol. 377r, innerhalb der Kommentierung von Ps 117,23, als vorletzter Eintrag ein Auszug aus Theodoret (PG 80, 1816 C: τοῦτον – τόκον) unter καὶ μετ’ ὀλίγα geboten, obwohl zwei Einträge angeblich aus Didymus", + "candidate_score": 0.642767, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_128", + "bdc_text": "Am ehesten scheinen die Ausführungen über das Abendmahl in Frage zu kommen , die sich in der Anfang 1533 in Kraft getretenen Nürnbergisch-Brandenburgischen Kirchenordnung ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_932", + "psc_text": "243rv: Gregor von Nazianz; Nh 635v–636r: IsidorΠρὸς δὲ διάνοιαν εἴποις ἄν, ὅτι τὸν τὸ μὲν κατὰ σάρκα Ἰσραὴλ καὶ τὸν Ἀβραὰμ τὸ κατὰ σάρκα γένος, τουτέστι τὸ ἰουδαϊκόν , ἄμμον ἄμμῳ γῆς τῆς παραλίας ἀπείκασεν ὁ λόγος ὁ λόγος ἀπείκασε εἰπών εἰπών· τῷ ἀβραὰμ πρὸς ἀβραὰμ · πληθύνων πληθυνῶ τὸ σπέρμα σου ὡς τὴν ἄμμον τὴν παρὰ τὸ χεῖλος τῆς θαλάσσης , καὶ ὁ προφήτης φήσας πάλιν · καὶ ἦν ὁ ἀριθμὸς τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ὡς ἡ ἄμμος τῆς θαλάσσης, ἣ οὐκ ἐκμετρηθήσεται οὔτε οὐδὲ ἐξαριθμηθήσεται . τὸ μὲν οὖν γὰρ χεῖρον γένος οὐκ ἠξίωται οὐκ ἀ οὐκα τοῦ παρὰ θεῷ ἀριθμοῦ. ἐπειδὴ δὲ τῷ αὐτῷ Ἀβραὰμ τοῦ θεοῦ ὁ χρησμὸς ὁ θεῖος χρησμὸς ἐπηγγείλατο δώσειν σπέρμα ὡς τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ τοὺς P oder P nach Korrektur τοὺς δὲ δικαίους καὶ θεοφιλεῖς αἰνιξάμενος, οὐκ ἂν ἁμάρτοις εἰπὼν προφήτας καὶ ἀποστόλους καὶ πάντας τοὺς ἐν θεοσεβείᾳ διαλάμψαντας λάμψαντας τούτους εἶναι", + "candidate_score": 0.642363, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_135_137", + "bdc_text": "Luterum ferebant revocasse sententiam libello de humano errore ęditoEine Lutherschrift mit diesem Titel oder Inhalt gibt es nicht . Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 . Näheres dazu s. unten [Nr. 226 ] S. 130 , Anm. 5. .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.642338, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_92", + "bdc_text": "- Der andere Buchhändler , der für die Zeit um 1533 vielleicht auch in Frage kommen könnte , ist Hans Hypocras ( Ypocras ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_22", + "psc_text": "origeneische Tradition und ist einem Auszug aus Chrysostomus unmittelbar angehängt: Οὐκ ἀγνοητέον δέ, ὡς Ὠριγένης καὶ Εὐσέβιος ὁ Καισαρεὺς καὶ Δίδυμος καὶ ἕτεροί τινες πολλοὺς εἶναι βούλονται τοὺς οὐρανοὺς ἐκ τῆς προκειμένης λέξεως καὶ ἐκ τοῦ τὸν ἀπόστολον Παῦλον ἕως τρίτου οὐρανοῦ ἁρπαγῆναι. βούλονται δὲ καὶ λογικοὺς εἶναι τοὺς ἀστέρας καὶ τὰ ὕδατα τὰ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν λογικὰς εἶναι δυνάμεις. Die Eklogentradition in der Monophysitischen Katene Als Typ III, dessen hier verwendete Zeugen mit C bezeichnet sind, haben Georg Karo und Hans Lietzmann eine Katene analysiert,Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 27. die Eklogen aus der Palästinischen Katene mit Texten von Johannes Chrysostomus (häufig auch Johannes, Bischof von Konstantinopel, genannt), Hesychius von Jerusalem und Kyrill von Alexandria verbindet (vgl. CPG C 16). Hauptzeuge ist der Parisinus gr. 139 (Ca).Zur Katene Typ III vgl. Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and", + "candidate_score": 0.642335, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_129_131", + "bdc_text": "oben [Nr. 175 ] S. 38 , Anm. 9 ) finden und die deutlich lutherisch geprägt sind . Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_52", + "psc_text": "in A P. Seine Phrase klingt zwar an den Text in A P an, enthält aber zusätzlich das typische ἀκολούθως. Sein Satz lautet: εἰπὼν δὲ περὶ τῶν κατὰ διάνοιαν καὶ φωνὴν ἀκολούθως μνημονεύε�� καὶ τοῦ κατὰ θεὸν πρακτικοῦ λέγων. Die Psalmenkatene des Niketas von Herakleia Niketas, mit dem ungeklärten Beinamen ὁ τοῦ Σερρῶν, war ab 19. Mai 1117 Metropolit von Herakleia Pontike. In seiner davor liegenden Zeit als Diakon an der Hagia Sophia und als διδάσκαλος an der Schule des Patriarchen in Konstantinopel erstellte er mehrere Katenen zum Alten und Neuen Testament, darunter, vermutlich als erstes Werk, eine Psalmenkatene (CPG C 21). Überliefert wurde sie offensichtlich in zwei Bänden, von denen der eine Ps 1–76, der andere Ps 77–150 behandelte. Von Karo und Lietzmann wird sie unter dem Typ VIII beschrieben,Vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 32–35. von Gilles Dorival als eine Vertreterin der „Gemischten Konstantinopolitanischen Katenen“ eingeordnet und", + "candidate_score": 0.64125, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_118_120", + "bdc_text": "die Bemerkung von J. J. Simler , Zurich ZB , Ms S 33 , Nr. 58 zu dieser Stelle ) und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_92", + "psc_text": "Ps 105,35a–36b Die Angabe „Chrysostomus“ in Nd und Nh ist verrutscht und bezieht sich auf den folgenden Eintrag. Für Eusebius als Verfasser sprechen gute Gründe: Die Wortverbindung τῶν ἀλλοφύλων καὶ ἀθέων ἐθνῶν verweist deutlich auf den Lehrer in Cäsarea, ebenso die Art der Zitation von LXX:Wis:14:12: Wo Eusebius den verhältnismäßig selten zitierten Spruch anbringt, wird er durch Assoziierung von ἄσεμνος (Praeparatio I 9,18 = 39,2) oder ἀκόλαστος (Praeparatio VII 2,4 = 365,11) ausgelöst, beide Termini wie hier auf Götzenverehrung bezogen. Ps 106,2a–3b Zum ersten Stück (Fragment Nr. 3): Nomen und Attribute sind typisch für Eusebius. Es liegt inhaltlich nahe, den Satz im engen Kontext des folgenden Eusebius-Fragmentes zu vermuten. Zum zweiten Stück (Fragment Nr. 4): Die Ausdrucksweise deutet klar auf Eusebius: Den eröffnenden Imperativ τήρει δέ mit Konjunktion (ὡς, ὅπως, ὅτι) setzt Eusebius in Nachahmung des Origenes gerne ein, um eine Textbeobachtung mitzuteilen (was bei Chrysostomus nicht zu finden ist).", + "candidate_score": 0.640289, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_24", + "bdc_text": "In seiner «Verlegung der disputation zu Bern» , [Ingolstadt] 1528 , S. 63 heißt es :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_13", + "psc_text": "Verhältnis des Textes in A und P ist im großen und ganzen einfach und sicher zu bestimmen; einige Details müssen im Unklaren bleiben. Auf die gemeinsamen fenestrae habe ich bereits hingewiesen. Darüber hinaus fehlte im Hyparchetyp in der Kommentierung zu Ps 104 eine längere Passage; sie kann mit der Sekundärüberlieferung leidlich gefüllt werden. In A mündet der Text mit στηρίζει τοῦτον γάρ in eine große fenestra von eineinhalb Seiten (145rv). Es fehlen der Rest des Exzerptes zu Vers 16 und die Auszüge zu Vers 17–29, was bei mir den Fragmenten 12 bis 18 entspricht. A fährt auf fol. 146r oben in der ersten Zeile fort mit dem Lemma Vers 30b. P füllt das Fenster mit dem Kommentar von Theodoret aus (138r–139r), wodurch sie nicht mehr als solche sichtbar ist. Allerdings lässt P auch den noch in A vorhandenen Text zu Vers 16 weg. Beide fahren nicht ganz übereinstimmend mit dem", + "candidate_score": 0.63985, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_129_131", + "bdc_text": "oben [Nr. 175 ] S. 38 , Anm. 9 ) finden und die deutlich lutherisch geprägt sind . Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_139", + "psc_text": "drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique et traduction = SC 189 (Paris 1972) Tome II. Catalogue des fragments, notes et indices = SC 190 (Paris 1972). Die Fragmente zu den Gradualpsalmen sind enthalten in Carmelo Curti, La catena palestinese sui Salmi graduali (Catania 2003). Einige parallele Passagen zur Psalmenkatene des Niketas sind wiedergegeben im achten Band von John Anthony Cramer, Catenae Graecorum Patrum in Novum Testamentum I–VIII (Oxford 1838–1844 = Hildesheim 1967). Die komplizierte Überlieferung ist durch mehrere wichtige Vorarbeiten, auf deren Ergebnisse ich mich stütze, weitgehend erhellt worden: Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902). Robert Devreesse, Les anciens commentateurs grecs des", + "candidate_score": 0.639674, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_148", + "bdc_text": "HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_124", + "psc_text": "Kommentar zu Ps 93,3–4 (PG 23, 1196 C13–14). Ps 140,8ab Eusebisch ist in diesem Fragment vor allem der Ausdruck βασκαινόντων τῇ κατὰ θεὸν αὐτοῦ προκοπῇ (vgl. In psalmum 69,2–4 = PG 23, 769 B5–6 und In psalmum 85,11 = PG 23, 1037 B4). Ps 141,3a–4a Das zweite Fragment ist in N dem Exzerpt zu Vers 4a aus Theodoret hinzugefügt. Die Doppelzuweisung an Theodoret und Eusebius, die in Nd auf Eusebius verkürzt wurde, trägt dem Rechnung. Die Lexik des Satzes ist für Eusebius gewöhnlich, der Tonfall ähnelt dem ersten Satz des Bruchstückes aus der Palästinischen Katene. Ps 144,10a–12b Übereinstimmend mit der Palästinischen Katene bietet Niketas den Text von Beginn des Fragmentes bis τῆς ἐξομολογήσεως ἀποδιδόασιν, durchsetzt ihn jedoch mit Auszügen aus Chrysostomus, Theodoret und Euthymius. Die Texteinheit mit dem Fragment 6b, in den Handschriften nicht eigens kenntlich gemacht, schließt unmittelbar an den mit δημιουργικῆς δυνάμεως endenden ersten Abschnitt des Fragmentes aus", + "candidate_score": 0.638731, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_135_137", + "bdc_text": "Luterum ferebant revocasse sententiam libello de humano errore ęditoEine Lutherschrift mit diesem Titel oder Inhalt gibt es nicht . Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 . Näheres dazu s. unten [Nr. 226 ] S. 130 , Anm. 5. .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_91", + "psc_text": "Das seltene τὸ βαρὺ στοιχεῖον für die Erde und in Verbindung mit φέρεται findet sich in der Demonstratio an besagter Stelle, ohne φέρεται an den Stellen in der Theophanie und De laudibus Constantini. Darüber hinaus bringt Niketas (Nd fol. 201r) denselben Gedanken von der schweren Erde auf dem leichten Wasser unter dem Namen des Eusebius im ausgreifenden Kommentar zu Ps 135,7 (eigentlich zu Vers 6 gehörend). Mit der Wendung ἐν τοῖς ἐναντίοις τὰ ἐναντία im Kontext der paradoxen Gotteswirkung lässt sich gut vergleichen die Formulierung ἐπειδήπερ παράδοξα καὶ θαυμαστὰ ἐνεργῶν ἐξ ἐναντίων τὰ ἐναντία εἰργάσατο im Fragment zu Ps 106,32a–36b. Ps 105,35a–36b Die Angabe „Chrysostomus“ in Nd und Nh ist verrutscht und bezieht sich auf den folgenden Eintrag. Für Eusebius als Verfasser sprechen gute Gründe: Die Wortverbindung τῶν ἀλλοφύλων καὶ ἀθέων ἐθνῶν verweist deutlich auf den Lehrer in Cäsarea, ebenso die Art der Zitation von LXX:Wis:14:12: Wo Eusebius den verhältnismäßig", + "candidate_score": 0.638416, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_84", + "bdc_text": "Christoph Froschauer war sein Buchlieferant Mit Haller stand er in Verbindung ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_32", + "psc_text": "ὀλίγα nicht notwendig, dass der ausgezogene Autor tatsächlich derselbe wie der zuvor genannte ist. So wird auf fol. 377r, innerhalb der Kommentierung von Ps 117,23, als vorletzter Eintrag ein Auszug aus Theodoret (PG 80, 1816 C: τοῦτον – τόκον) unter καὶ μετ’ ὀλίγα geboten, obwohl zwei Einträge angeblich aus Didymus vorausgehen, der eine vorgestellt als διδύμου, der andere wieder mit καὶ μετ’ ὀλίγα. Diese beiden stammen in Wirklichkeit aus Eusebius. (Cb) Venetus Marcianus gr. Z 17 (10. Jh.) Der Codex, der zur Schenkung von Kardinal Bessarion an die Marciana gehört,Zum Codex vgl. Vanderschelden (wie Anm. 9) 45–48. stimmt mit Ca in der Komposition und Darbietungsweise völlig überein. Dorival hielt es deshalb für möglich, dass beide Handschriften in demselben atelier entstanden sein könnten.Dorival, Les Chaînes (wie Anm. 3) I 248. Der enge Kontakt, der zwischen beiden offensichtlich besteht, mag diesen Schluß für das Layout nahelegen. Aber Cb ist nicht einfach eine", + "candidate_score": 0.638077, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_1", + "psc_text": "auf besondere Hinweise zu den Handschriften, denen ich die Fragmente zu Ps 101–150 entnommen habe. Die Überlieferung Der Psalmen-Kommentar des Eusebius ist, wie in den vorangehenden Teilbänden unserer Edition im einzelnen dargelegt ist, uneinheitlich überliefert: von Ps 1 bis 50 auszugsweise in Katenen-Handschriften, von Ps 51 bis 95 ganz und direkt im Coislinianus 44 und der Rest wiederum fragmentiert in verschiedenen Katenen. Der weitaus größere Teil des erhaltenen Kommentars zu Ps 101 bis 150 ist in der sogenannten Palästinischen Katene (Siglen A P) und ihrer Verarbeitung in der Monophysitischen Katene (Sigle C) aufbewahrt. Einige darin nicht enthaltene Partien sind der Psalmen-Katene des Niketas von Herakleia (Sigle N) zu entnehmen. Die Palästinische Katene Nachdem die große und unübersichtliche Menge der Handschriften, die eine Psalmenkatene enthalten, von Georg Karo und Hans Lietzmann in siebenundzwanzig Typen geordnet worden war,Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902) 20–66. entdeckte Marcel Richard, ausgehend", + "candidate_score": 0.638068, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_29", + "psc_text": "Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius wiedergegeben. Glücklicherweise sind solche Verwirrungen nicht die Regel. Malingrey scheint in ihrer Edition der Chrysostomus-Fragmente den Angaben durchgängig vertraut zu haben, und für die bevorstehende Edition des Hesychius dürfte sich der Parisinus ähnlich bewähren. Bietet aber Ca einen Eintrag unter dem Namen des Eusebius, ist immer Vorsicht geboten. So ist der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13).", + "candidate_score": 0.63781, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_53", + "bdc_text": ". . , Zürich , März 1533 , f. 44v. -45v. ( Rudolphi 215 ) ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_327", + "psc_text": "23 (1316 D8–13) Κεῖται ἐν Ἀριθμοῖς ἡ ἱστορία , ὅπως λαβὼν Φινεὲς τὸν σειρομάστην διέπειρε τὴν Μαδιανίτιν μαδιανήτην ἅμα τῷ σὺν αὐτῇ πεπορνευκότι καὶ ὡς ἐκόπασε παραχρῆμα ἡ vor ὀργὴ κατ’ αὐτῶν ὀργὴ ἅμα τῇ τοιαύτῃ πράξει. παρίστησι παριστήσει δὲ ὁ λόγος, ὅσον πόσον ἰσχύει παρὰ θεῷ ἑνὸς ἀνδρὸς δικαιοσύνη ὡς … θεοῦ] vgl. Nd 92v: anonym; vgl. Ne 339v: anonym; vgl. Nh 486v: Theodoret fortgesetztὡς κοπάσαι τὴν ὀργὴν καὶ ἀνακρουσθῆναι τὴν κατὰ τῶν ἡμαρτηκότων θραῦσιν διὰ τὸν τοῦ Φινεὲς ζῆλον τὸν ὑπὲρ τοῦ θεοῦ τοῦ φινεὲς ὑπὲρ τὸν τοῦ θεοῦ ζῆλον ? φινεὲς ὑπὲρ τοῦ θεοῦ ζῆλον . Καὶ παρώργισαν αὐτὸν ἐφ’ ὕδατος ἀντιλογίας. καὶ ἐκακώθη Μωυσῆς δι’ αὐτούς, ὅτι παρεπίκραναν τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ διέστειλεν ἐν τοῖς χείλεσιν αὐτοῦ. Μετὰ … διέστειλεν] Nd 93r: anonym; Ne 340v: anonym; Nh 487r: anonym Μετὰ … αὐτῶν] A 154v–155r: Eusebius; P 147r: anonym; Wa 171v: anonym; vgl. V 265v: Eusebius; AS", + "candidate_score": 0.637545, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_53", + "bdc_text": ". . , Zürich , März 1533 , f. 44v. -45v. ( Rudolphi 215 ) ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_179", + "psc_text": "Ne 238v–239r: Eusebius fortgesetzt; vgl. Nh 451r: Eusebius fortgesetzt; PG 23 (1260 D5–1261 A3)τέως μὲν γὰρ γὰρ φησίν ἐπὶ τοῦ παρόντος, ὅτε ταῦτα προφητεύω προφητεύων καὶ μᾶλλον τὰ ἐσόμενα μᾶλλον τὰ ἔσεσθαι μέλλοντα ἔσεσθαι τὰ μέλλοντα ἔσεσθαι προο��ῶ , ἔοικα ἔοικεν ἐν μέρει εἶναι εἶναι τοῦ εἶναι ἡμέρας ἡμέρας θεοῦ. λείπει δέ μοι ἡ αὐτοψία τῆς vor ἐκβάσεως τῶν προφητευομένων ἐκβάσεως, ἧς εἰ τύχοιμι, τελείαν λήψομαι λείψομαι τὴν ἐμαυτοῦ ζωήν. εἰ δὲ ἀστοχήσω τῆς εὐχῆς, ἔοικα τοῖς ἐν ἡμίσει ἡμερῶν τὴν ζωὴν ἀτελῆ ἀτελεῖ καὶ ἄωρον ἀποτιθεμένοις ὑποτιθεμένοις . καί μοι δοκεῖ διὰ τὰς τοιαύτας τῶν προφητῶν εὐχὰς προσευχὰς ὁ σωτὴρ ἡμῶν εἰρηκέναι· πολλοὶ προφῆται καὶ δίκαιοι ἐπεθύμησαν ἰδεῖν, ἃ ὑμεῖς βλέπετε, καὶ οὐκ εἶδον, καὶ ἀκοῦσαι, ἃ ὑμεῖς ἀκούετε, καὶ οὐκ ἤκουσαν. Ἐν γενεᾷ γενεῶν τὰ ἔτη σου. κατ’ ἀρχὰς σύ σοι , κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σού εἰσιν οἱ οὐρανοί. αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ", + "candidate_score": 0.636993, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_136", + "bdc_text": "Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_30", + "psc_text": "der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13). Auch der auf fol. 338v unter εὐσεβίου stehende Text οὐ πᾶς – λόγος ist wohl von Didymus, (Fragment 995 = 238,20–27 Mühlenberg; von Montfaucon als Eusebius gedruckt; s. PG 23, 1277C), und nochmals ἱλαρύνεσθαι – καὶ ἄρτος aus demselben Fragment (238,27.32 Mühlenberg = PG 23, 1277C–D). Nach drei weiteren, dem Hesychius zugewiesenen Einträgen steht unter εὐσεβίου der Text von Theodoret zu Vers 16 ὁ ἑβραῖος – βλαστήσαντα (PG 80, 1700C, wiederum von Montfaucon als Eusebius gedruckt = PG 23, 1277D–1280A). Ebenso ist der in Ca unter εὐσεβίου gebotene „Eusebius“ zu Vers 16b (PG 23, 1280 A) in der Ausgabe von", + "candidate_score": 0.63685, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_135_137", + "bdc_text": "Luterum ferebant revocasse sententiam libello de humano errore ęditoEine Lutherschrift mit diesem Titel oder Inhalt gibt es nicht . Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 . Näheres dazu s. unten [Nr. 226 ] S. 130 , Anm. 5. .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_94", + "psc_text": "ἐθνῶν ἁπάντων κλῆσις θεσπίζεται). Inhaltlich identisch heißt es in seiner περιοχή zu Ps 106: προφητεία κλήσεως ἐθνῶν (Periochae 136,118 Bandt). Ps 106,10a–12b Der als Fragment 7b gezählte Text steht allein bei Niketas (Nd fol. 97v; Ne fol. 355rv; Nh fol. 492r), und zwar zu Vers 10a nach einem Exzerpt aus Theodoret und vor dem nächsten Lemma Vers 11. Für den Überschuß gegenüber dem Fragment 7a in A P C ist eine Quelle anzunehmen, da es nicht der Arbeitsweise von Niketas enstpricht, mehr als den einen oder anderen Ausdruck hinzuzufügen. Der μείζων-Satz ist eusebisch, denn der Gedanke, dass die Dankbarkeit infolge der Erinnerung an Übel größer wird, findet sich sehr ähnlich im Kommentar zu Ps 85,11: ἐπιστρέφει τοίνυν αὐτὸς ἑαυτὸν καὶ μνήμην ποιεῖται τῆς αὐτοῦ ἁμαρτίας, ἵνα μείζων γένηται ἡ πρὸς τὸν θεὸν εὐχαριστία (PG 23, 1036 D5–7). Die folgende Wortverbindung τὴν αἰτίαν παρατίθησι δι’ ἥν haben laut der Datenbank TLG", + "candidate_score": 0.636839, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_136", + "bdc_text": "Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_22", + "psc_text": "origeneische Tradition und ist einem Auszug aus Chrysostomus unmittelbar angehängt: Οὐκ ἀγνοητέον δέ, ὡς Ὠριγένης καὶ Εὐσέβιος ὁ Καισαρεὺς καὶ Δίδυμος καὶ ἕτεροί τινες πολλοὺς εἶναι βούλονται τοὺς οὐρανοὺς ἐκ τῆς προκειμένης λέξεως καὶ ἐκ τοῦ τὸν ἀπόστολον Παῦλον ἕως τρίτου οὐρανοῦ ἁρπαγῆναι. βούλονται δὲ καὶ λογικοὺς εἶναι τοὺς ἀστέρας καὶ τὰ ὕδατα τὰ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν λογικὰς εἶναι δυνάμεις. Die Eklogentradition in der Monophysitischen Katene Als Typ III, dessen hier verwendete Zeugen mit C bezeichnet sind, haben Georg Karo und Hans Lietzmann eine Katene analysiert,Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 27. die Eklogen aus der Palästinischen Katene mit Texten von Johannes Chrysostomus (häufig auch Johannes, Bischof von Konstantinopel, genannt), Hesychius von Jerusalem und Kyrill von Alexandria verbindet (vgl. CPG C 16). Hauptzeuge ist der Parisinus gr. 139 (Ca).Zur Katene Typ III vgl. Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and", + "candidate_score": 0.636156, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_478", + "psc_text": "καὶ λέγειν· ἀπὸ ἀνατολῶν ἡλίου μέχρι δυσμῶν αἰνεῖται αἰνετὸν τὸ ὄνομα κυρίου. ὑψηλὸς ἐπὶ πάντα τὰ ἔθνη ὁ κύριος. καὶ … ὕμνος‌1] Ca 367r: Eusebius; Cb 349r: Eusebius; PG 23 (1349 B12–C10)καὶ πότε τέλους ἔτυχεν ὁ λόγος ἀλλ’ ἢ μετὰ τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ; Πρὸ … ἔθνη] vgl. Nd 119v–120r: Chrysostomus fortgesetzt; vgl. Ne 428r: Chrysostomus fortgesetzt; vgl. Nh 515v: Chrysostomus und Theodoret fortgesetztΠρὸ γοῦν ταύτης ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ μόνῃ ἐλέγετο γνωστὸς εἶναι ὁ θεὸς καὶ ἐν μόνῳ τῷ Ἰσραὴλ τῶν ἔξω τῆς Ἰουδαίας ἐθνῶν δαίμοσι καταδεδουλωμένων καὶ πνεύμασιν ἀκαθάρτοις καὶ τοῖς τῆς εἰδωλολατρείας εἰδωλολατρείας ἀντεχομένοις τοῦ ὀνόματος ὀνόματος τοῦ κυρίου μηδὲ εἰς ἔννοιαν αὐτοῖς ἥκοντος. ὅτε γε μὴν ἐπιφανεὶς αὐτὸς ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς τοὺς αὐτοῦ μαθητὰς ἐπὶ πάντα διεπέμψατο τὰ ἔθνη, τηνικαῦτα πληροῦται ὁ διὰ τῶν προκειμένων φωνῶν τοῖς παισὶ πᾶσι παραδοθεὶς ὕμνος. καὶ ἐπειδὴ ὁ ὁ ἐπιφανεὶς ὕμνος ἡμῖν οὐκ ἐν", + "candidate_score": 0.63609, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_24", + "bdc_text": "In seiner «Verlegung der disputation zu Bern» , [Ingolstadt] 1528 , S. 63 heißt es :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_94", + "psc_text": "ἐθνῶν ἁπάντων κλῆσις θεσπίζεται). Inhaltlich identisch heißt es in seiner περιοχή zu Ps 106: προφητεία κλήσεως ἐθνῶν (Periochae 136,118 Bandt). Ps 106,10a–12b Der als Fragment 7b gezählte Text steht allein bei Niketas (Nd fol. 97v; Ne fol. 355rv; Nh fol. 492r), und zwar zu Vers 10a nach einem Exzerpt aus Theodoret und vor dem nächsten Lemma Vers 11. Für den Überschuß gegenüber dem Fragment 7a in A P C ist eine Quelle anzunehmen, da es nicht der Arbeitsweise von Niketas enstpricht, mehr als den einen oder anderen Ausdruck hinzuzufügen. Der μείζων-Satz ist eusebisch, denn der Gedanke, dass die Dankbarkeit infolge der Erinnerung an Übel größer wird, findet sich sehr ähnlich im Kommentar zu Ps 85,11: ἐπιστρέφει τοίνυν αὐτὸς ἑαυτὸν καὶ μνήμην ποιεῖται τῆς αὐτοῦ ἁμαρτίας, ἵνα μείζων γένηται ἡ πρὸς τὸν θεὸν εὐχαριστία (PG 23, 1036 D5–7). Die folgende Wortverbindung τὴν αἰτίαν παρατίθησι δι’ ἥν haben laut der Datenbank TLG", + "candidate_score": 0.635642, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_136", + "bdc_text": "Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_136", + "psc_text": "de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt, die Codices Colbertinus 646 benutzt, nach der aktuellen Katalogisierung von Omont Parisinus gr. 463 aus dem 17. Jh., den Regius 1807, heute Parisinus gr. 146, und den Regius 1878, heute Parisinus gr. 139, aus dem schon der Colbertinus hervorgegangen war.Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus II–IV. Zur handschriftlichen Grundlage bei Montfaucon vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Für den Eusebius-Kommentar zu Ps 101 bis Ps 104 einschließlich, ebenso zu Ps 112, 5 bis zum Ende dieses Psalmes, hat er die Niketas-Katene verwendet. Da diese in den genannten Parisini nicht enthalten ist, müsste er sie, falls", + "candidate_score": 0.634983, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_144", + "bdc_text": "Ri 1 , 1ff. Die Problematik wird von Haller im Dezember 1533 nochmals aufgegriffen , s. unten [Nr. 292 ] S. 241 , 24-242 , 57 und 274 , 4-275 , 18. .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.634787, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_128", + "bdc_text": "Am ehesten scheinen die Ausführungen über das Abendmahl in Frage zu kommen , die sich in der Anfang 1533 in Kraft getretenen Nürnbergisch-Brandenburgischen Kirchenordnung ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_394", + "psc_text": "Nh 498v: Theodoret fortgesetztἈλλ’ οὐκ ἐν μόνῳ τῷ ἐκ περιτομῆς λαῷ· ἤδη γὰρ ἐξ ἐκείνου προεώρα τῶν μὲν Ἰουδαίων τὴν ἐσομένην ἀποβολὴν διὰ τὴν εἰς Χριστὸν ἀπιστίαν, τῶν δὲ ἐθνῶν ἁπάντων τὴν κλῆσίν τε καὶ θεογνωσίαν. Ὅτι μέγα ἐπάνω τῶν οὐρανῶν τὸ ἔλεός σου καὶ ἕως τῶν νεφελῶν ἡ ἀλήθειά σου. Μήποτε … θεότητος] Nd 103v: Eusebius; Ne 373v–374r: anonym; Nh 498v: EusebiusΜήποτε δὲ καὶ ἄλλως παρίστησιν ὁ λόγος διὰ τούτων διὰ τούτων ὁ λόγος μέχρις ἡμῶν φθάνειν τὴν πρόνοιαν τοῦ θεοῦ τοῦ θεοῦ τὴν πρόνοιαν ~ . ἐπειδὴ γὰρ τὰ μέχρι σελήνης μικρολόγως μέχρις μικρολόγων im Text ἴσως τὰ μέχρις οὐρανοῦ μικρ am Rand τινὲς εἶπον πρόνοιας ἠξιῶσθαι, τὰ δὲ ὑποβεβηκότα οὐκέτι, ἀναγκαίως ἐν τούτοις τὸ προφητικὸν πνεῦμα διδάσκει, ὅτι οὐ μόνον ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν, ἀλλὰ καὶ μέχρι τῶν ἐπὶ γῆς διαταττομένων νεφελῶν, δι’ ὧν οἱ ἐπὶ γῆς ὄμβροι ἅπασι χορηγοῦνται, ἡ τοῦ θεοῦ φθάνει πρόνοια. διὰ τοῦτο οὖν", + "candidate_score": 0.634305, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_89_91", + "bdc_text": "Z IX 290f , Anm. 4 ; Grimm , Buchführer 1352 ; HBLS IV 573 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_745", + "psc_text": "A 329v: Eusebius am Rand, ἄλλος φησίν in der Zeile; P 283r: Eusebius; vgl. Nd 191r: anonym; vgl. Nh 588r: anonym; Curti 214Εἰ καὶ μηδέπω τοῦ φωτίσματος κατηξιώθητε μηδὲ ἐν ἡμέρᾳ πως γεγένησθε, ἀλλ’ ἐπαγρύπνως ἱστάμενοι μὴ μόνον ἡμέρας, ἀλλὰ καὶ νύκτωρ ταῖς πρὸς θεὸν εὐλογίαις σχολάζοντες σχολάζειν ἀκούετε τοῦ φάσκοντος λόγου· μὴ δῷς ὕπνον σοῖς ὄμμασι μηδὲ νυσταγμὸν σοῖς βλεφάροις . ἐπάρατε δὲ τὰς χεῖρας ὑμῶν ἐν ταῖς νυξὶ καὶ εὐλογεῖτε τὸν κύριον ἵστασθε τὰς πράξεις ὑμῶν καὶ τὰ ἔργα τῷ θεῷ δεικνύντες δεικνύοντες πεπαρρησιασμένα πεπαρρησιασμένως . σωφροσύνης δέ ἐστι διδακτικὸν τὸ λόγιον· οὐδεὶς γὰρ ἐν νυξὶν ἀκολασταίνων δύναται τὰς χεῖρας ἐπαίρειν πρὸς τὸν θεόν. Εὐλογήσει σε κύριος ἐκ Σιὼν ὁ ποιήσας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Ἤδη … κύριος] A 329v: anonym; P 283v: anonym; PG 24 (29 A3–10); Curti 214–215 Ἤδη τῷ ἔδει τῷ τῷ Ἀβραὰμ εἴρηται· οἱ εὐλογοῦντές σε εὐλόγηνται εὐλόγεινται . δυνάμει δὲ αὑτὸν εὐλογεῖ", + "candidate_score": 0.633306, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_144", + "bdc_text": "Ri 1 , 1ff. Die Problematik wird von Haller im Dezember 1533 nochmals aufgegriffen , s. unten [Nr. 292 ] S. 241 , 24-242 , 57 und 274 , 4-275 , 18. .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.632977, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_137", + "psc_text": "handschriftlichen Grundlage bei Montfaucon vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Für den Eusebius-Kommentar zu Ps 101 bis Ps 104 einschließlich, ebenso zu Ps 112, 5 bis zum Ende dieses Psalmes, hat er die Niketas-Katene verwendet. Da diese in den genannten Parisini nicht enthalten ist, müsste er sie, falls seine Angaben vollständig sind, dem Taurinensis entnommen haben. Die Edition von Montfaucon endet infolge seiner Abhängigkeit von der C-Tradition mit Ps 118. Der Kommentartext zu Ps 119–150 in Mignes PG 24 reproduziert die Edition von Angelo Mai im vierten Tomus seiner Patrum Bibliotheca nova.Angelo Mai, Patrum Bibliotheca nova IV (Rom 1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66;", + "candidate_score": 0.632594, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_128", + "bdc_text": "Am ehesten scheinen die Ausführungen über das Abendmahl in Frage zu kommen , die sich in der Anfang 1533 in Kraft getretenen Nürnbergisch-Brandenburgischen Kirchenordnung ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_100", + "psc_text": "λόγος, das Satzgerüst ἐπειδή – ἀναγκαίως, hinzu kommt die inhaltliche Ähnlichkeit mit dem Fragment 3 zu Ps 135, insbesondere das betont eingesetzte μέχρι innerhalb des Pronoia-Themas. Den Gedanken, dass die Pronoia nur bis zum Mond reicht, schreibt Eusebius in der Theophanie den Aristotelikern zu (II 20 = 88,31–33 Gressmann). Ps 109,1bc Zu Vers 109,1bc bringt Niketas ein weiteres Stück unter dem Namen des Eusebius. Auch in diesem Fall darf man der Zuweisung trauen. Denn die Konnotation τιμὴν καὶ δόξαν, die nicht zum Kontext des Psalmes gehört, war Bestandteil der Argumentation, die Eusebius in der Schrift De ecclesiastica theologia gegen Markell vortrug (III 15 = 172,18.21 Klostermann); dass in unserem Fragment die spezifisch anti-markellische These von der Ewigkeit der Herrschaft Christi nicht ausdrücklich begegnet, verschlägt in einem Kommentarwerk nicht. Die Wendung ἔσται καιρὸς ὁπηνίκα ist mit dem TLG nur bei Eusebius und Theodor von Mopsuestia nachzuweisen. Im übrigen erinnert der eschatologische", + "candidate_score": 0.632272, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_128", + "bdc_text": "Am ehesten scheinen die Ausführungen über das Abendmahl in Frage zu kommen , die sich in der Anfang 1533 in Kraft getretenen Nürnbergisch-Brandenburgischen Kirchenordnung ( s.", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_135", + "psc_text": "Den letzten in P überlieferten Satz, der mit ἐπιτελῶν endet, teilend fügt Niketas noch zwei weitere Sätze an, in denen Eusebius ein Hauptmotiv seiner Auslegung wie in einem hymnischen Abschluß zusammenfasst. Die zentralen Wörter ἀναπέμπειν und ἀθρόως begegnen immer wieder durch den gesamten Kommentar hindurch. Ausgaben und Vorarbeiten Im allgemeinen stand bislang der Forschung zur Verfügung der Text des Psalmen-Kommentars von Eusebius in den 1857 gedruckten Bänden 23 und 24 der Patrologia Graeca von Jacques-Paul Migne. Der Band 23 enthält in den Kolumnen 76 bis 1396 eine Kommentierung zu Ps 1–118. Sie ist der Edition von Bernard de Montfaucon entnommen.Bernard de Montfaucon, Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum. Tomus Primus (Paris 1706). In seinem, ebenfalls von Migne nachgedruckten, Vorwort gibt unser Archeget an, er habe einen lückenhaften Taurinensis aus der Bibliothek von Kardinal Perronius verwendet sowie einen Coislinianus, womit er den Coislinianus 44 meint, und für das, was darin fehlt,", + "candidate_score": 0.63203, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_80", + "psc_text": "einzelnen Wort bestehen, zur Vermutung, dass Niketas entweder den Eusebius-Kommentar oder ein Katenen-Exemplar aus einer anderen als der uns bekannten Überlieferung eingesehen hat, zum Beispiel καινή für σκηνήν im Fragment zu Ps 143,9ab. Zum Problem der Expositiones in psalmos von Pseudo-Athanasius Der Kommentar des Eusebius war Hauptquelle einer Psalmenkommentierung, die seit je dem Athanasius von Alexandreia zugeschrieben wurde und unter anderen in den Codices Parisini 166–167 verarbeitet war, auf denen die heute bekannten Expositiones in psalmos (CPG 2140) in Mignes Patrologia beruhen (PG 27, 60–545). Dass Eusebius Quelle für diesen Pseudo-Athanasius war, hat schon Niketas gesehen. Im Nachwort zu seiner Psalmenkatene (Nd fol. 259r; Nh fol. 652v) urteilt er richtig, dass Athanasius den Eusebius paraphrasiert habe: ὁ μὲν (= Ἀθανάσιος) τὰ ἐκείνου (= Εὐσεβίου) παραφράζων. Dass er damit einen anderen „Athanasius“ meint als jenen Autor in den Expositiones in psalmos, steht nicht zur Debatte. Alle Passagen, die mit dem Namen", + "candidate_score": 0.630441, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_24", + "bdc_text": "In seiner «Verlegung der disputation zu Bern» , [Ingolstadt] 1528 , S. 63 heißt es :", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_37", + "psc_text": "für ἀπογυμνοῦντα αὐτῷ ebenfalls eine Konjektur sein sollte, wäre die Übereinstimmung mit dem Vindobonensis (Wa) ein merkwürdiger Zufall. Andererseits bietet Cb im Fragment zu Ps 105,12a–13a mit οἱ δὲ und ἠπίστουν eine logisch klare Version. Wahrscheinlich ist auch sie nur eine verführerische Konjektur, aber sie ist doch so sinnvoll, dass sie einen Mangel in der übrigen Überlieferung überzeugend ausgleicht. Dagegen handelt es sich bei der Einfügung von ᾄσαντες οἱ ἰσραηλῖται im nächsten Satz nicht um eine Konjektur, sondern um redaktionelle Gestaltung. Cb nennt das Subjekt, das im Kommentarfragment schon angedeutet war (ᾔνεσαν), aber in der Auspflückung entfallen ist. Der Autor von Cb arbeitet hier also sicher nicht aus einem ursprünglichen Text, sondern überarbeitet die schon gegebene Ekloge. Im Fragment zu Ps 102,3a–5b ersetzt er das sinnlose μήτε εἰς, das Ca oder ein Vorgänger aus μετῄεις geformt hatte, durch διῆγες, kannte also die ursprüngliche Form nicht und verbessert von sich aus,", + "candidate_score": 0.630113, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_144", + "bdc_text": "Ri 1 , 1ff. Die Problematik wird von Haller im Dezember 1533 nochmals aufgegriffen , s. unten [Nr. 292 ] S. 241 , 24-242 , 57 und 274 , 4-275 , 18. .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_5", + "psc_text": "(12. / 13. Jh.) Die Handschrift,Zur Handschrift vgl. Harl, La Chaîne (wie Anm. 2) 23–24. die neben einer handschriftlichen Zählung am oberen Rand eine gestempelte am unteren Rand aufweist, beginnt mit der Katene zu Ps 83,4 und endet, in der modernen Zählung, auf 422v mitten in einem Auszug aus Didymus zu Ps 150,3ab. Eine jüngere Hand trug auf einem weiteren Blatt den Katenentext nach, aber auch sie bietet ihn nicht mehr vollständig und bricht im drittletzten Exzerpt nach vier Zeilen ab. Das Wenige, das noch fehlt, ist dem Patmiacus 215 zu entnehmen. Die im großen und ganzen zuverlässige Handschrift zeigt neben den üblichen Itazismen eine gewisse Unsicherheit in der Verwendung von ο und ω. Wo es sich nicht einfach um einen Fehler handelt, muss Eusebs Ausdrucksweise zur Entscheidung berücksichtigt werden: Im Fragment zu Ps 143,3ab lesen wir in A τῆς τοῦ θεοῦ προνοίας τῆς περὶ τῶν ἀνθρώπων, in P und,", + "candidate_score": 0.630007, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_9", + "bdc_text": "Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_11", + "psc_text": "Lemma aufgreift. Der Hyparchetyp der Hauptzeugen las offenbar das indefinite Pronomen: πολλῶν τινων, A und P haben lediglich mit ihrer Akzentsetzung (τινῶν) die Enklise-Regel nicht befolgt. Die Übereinstimmung von P2 mit Cb, einem Zeugen der Monophystischen Katene, an dieser Stelle ist wohl kaum als Indiz für eine gemeinsame Vorlage zu deuten, da der Verfasser von Cb mehr noch als P2 zu eigenständigen Verbesserungen der Lesequalität neigt. Wenn P2 aber auf fol. 258r zu Ps 122,1a–c die Autorenzuweisung εὐσεβ in brauner Tinte nachträgt, scheint er doch eine andere Vorlage gekannt zu haben. Denn sie fehlt auch im Ambrosianus, mithin im Hyparchetyp. Ebenso ist vielleicht im Text zu Ps 144,14a–16b das am Rand braun geschriebene ἀμείβων, das den Ausdruck πόλιν ἐκ πόλεως ergänzen soll, keine korrigierende eigene Erfindung. Dagegen wieder muss der Autor von P2 keine besondere Vorlage benutzt haben, wenn er an einer Stelle im Text zu Ps 136,1b–2 die Formulierung", + "candidate_score": 0.629059, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_30", + "psc_text": "der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13). Auch der auf fol. 338v unter εὐσεβίου stehende Text οὐ πᾶς – λόγος ist wohl von Didymus, (Fragment 995 = 238,20–27 Mühlenberg; von Montfaucon als Eusebius gedruckt; s. PG 23, 1277C), und nochmals ἱλαρύνεσθαι – καὶ ἄρτος aus demselben Fragment (238,27.32 Mühlenberg = PG 23, 1277C–D). Nach drei weiteren, dem Hesychius zugewiesenen Einträgen steht unter εὐσεβίου der Text von Theodoret zu Vers 16 ὁ ἑβραῖος – βλαστήσαντα (PG 80, 1700C, wiederum von Montfaucon als Eusebius gedruckt = PG 23, 1277D–1280A). Ebenso ist der in Ca unter εὐσεβίου gebotene „Eusebius“ zu Vers 16b (PG 23, 1280 A) in der Ausgabe von", + "candidate_score": 0.628507, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_75", + "bdc_text": "Praeterea in multis , quae pro tenuitate mea attigi , testimonium spiritui meo reddidisti .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_555", + "psc_text": "λέγων· πολλοὶ οἱ ἐκδιώκοντές με , καὶ τὸ τέλος ἁπάντων πεπαρρησιασμένως θαρρεῖ λέγων· ἐφύλαξεν ἡ ψυχή μου τὰ μαρτύρια σου . Τὰ δὲ μαρτύρια τοῦ θεοῦ ἕτερα ὄντα παρὰ τὸν νόμον καὶ τὴν ἐντολὴν σημαίνειν δοκεῖ μοι πάντα λόγον προαγορευτικὸν μαρτυρόμενον τὸ μέλλον συμβήσεσθαι τοῖς τῶν νόμων καὶ τῶν ἐντολῶν ἤτοι φύλαξιν ἢ παραβάταις καὶ τὸν διὰ μαρτύρων παραλήψεως ἐν ταῖς θείαις γραφαῖς λελεγμένον . ὁποῖος δέ ἐστιν ὁ φάσκων· ἄκουε, οὐρανέ , καὶ παρὰ Μωυσεῖ· διαμαρτύρομαι ὑμῖν σήμερον τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. μαρτύρια δέ ἐστι θεοῦ δὲ θεοῦ ἐστι καὶ τὰ προφητικῶς περὶ τῶν μελλόντων συμβήσεσθαι προαναπεφωνημένα ἀναπεφωνημένα οἷον τὰ περὶ τῆς ἀποβολῆς τοῦ Ἰσραὴλ καὶ τὰ περὶ τῆς κλήσεως τῶν ἐθνῶν, περὶ ὧν λέλεκται· τὰ μαρτύριά σου ἐπιστώθησαν σφόδρα . Καὶ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν κριμάτων ὁ τὰ θεῖα στοιχειούμενος ἐν ἀρχαῖς μὲν ἔτι τυγχάνων ἐξομολογεῖται καὶ διὰ τῆς εὐχῆς παρακαλεῖ τὸν θεὸν ἱλασθῆναι αὐτῷ", + "candidate_score": 0.627704, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_75", + "bdc_text": "Praeterea in multis , quae pro tenuitate mea attigi , testimonium spiritui meo reddidisti .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_554", + "psc_text": "ἐπὶ τῶν μαρτυρίων εὑρήσεις. κατ’ ἀρχὰς μὲν γάρ φησιν· ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην , καί· τὰ μαρτύριά σου ἐξεζήτησα , ἤδη δὲ πολλῇ χρώμενος τῇ παρρησίᾳ ἐλάλουν, φησίν , ἐν τοῖς μαρτυρίοις σου ἐναντίον βασιλέων καὶ οὐκ ᾐσχυνόμην , καὶ αὖθις· τὰ μαρτύριά σου συνῆκα , καὶ ὡς ἂν συνιεὶς αὐτὰ καὶ τὸν ἐν αὐτοῖς ἀναλαβὼν πλοῦτον ἐπάγει· ἐκληρονόμησα τὰ μαρτύριά σου , καὶ προϊὼν ὑπερεκπλήττεται τὰ ἐν τοῖς μαρτυρίοις τοῦ θεοῦ θαύματα. εἶτα ἐπὶ πᾶσιν ὡς εἰς μέγα προκοπῆς εἰς μεγάλην προκοπὴν ἐλθὼν πολεμεῖται καὶ διωγμοὺς ὑπομένει καὶ πάντας νικῶν τοὺς ἐχθροὺς μάρτυς τοῦ θεοῦ ἀναδείκνυται λέγων· πολλοὶ οἱ ἐκδιώκοντές με , καὶ τὸ τέλος ἁπάντων πεπαρρησιασμένως θαρρεῖ λέγων· ἐφύλαξεν ἡ ψυχή μου τὰ μαρτύρια σου . Τὰ δὲ μαρτύρια τοῦ θεοῦ ἕτερα ὄντα παρὰ τὸν νόμον καὶ τὴν ἐντολὴν σημαίνειν δοκεῖ μοι πάντα λόγον προαγορευτικὸν μαρτυρόμενον τὸ μέλλον συμβήσεσθαι τοῖς τῶν νόμων καὶ τῶν ἐντολῶν", + "candidate_score": 0.627423, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_88_90", + "bdc_text": "Bullinger könnte ihn gekannt haben. - Lit. : Z IX 290f , Anm. 4 ; Grimm , Buchführer 1352 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_92", + "psc_text": "Ps 105,35a–36b Die Angabe „Chrysostomus“ in Nd und Nh ist verrutscht und bezieht sich auf den folgenden Eintrag. Für Eusebius als Verfasser sprechen gute Gründe: Die Wortverbindung τῶν ἀλλοφύλων καὶ ἀθέων ἐθνῶν verweist deutlich auf den Lehrer in Cäsarea, ebenso die Art der Zitation von LXX:Wis:14:12: Wo Eusebius den verhältnismäßig selten zitierten Spruch anbringt, wird er durch Assoziierung von ἄσεμνος (Praeparatio I 9,18 = 39,2) oder ἀκόλαστος (Praeparatio VII 2,4 = 365,11) ausgelöst, beide Termini wie hier auf Götzenverehrung bezogen. Ps 106,2a–3b Zum ersten Stück (Fragment Nr. 3): Nomen und Attribute sind typisch für Eusebius. Es liegt inhaltlich nahe, den Satz im engen Kontext des folgenden Eusebius-Fragmentes zu vermuten. Zum zweiten Stück (Fragment Nr. 4): Die Ausdrucksweise deutet klar auf Eusebius: Den eröffnenden Imperativ τήρει δέ mit Konjunktion (ὡς, ὅπως, ὅτι) setzt Eusebius in Nachahmung des Origenes gerne ein, um eine Textbeobachtung mitzuteilen (was bei Chrysostomus nicht zu finden ist).", + "candidate_score": 0.626539, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_89_91", + "bdc_text": "Z IX 290f , Anm. 4 ; Grimm , Buchführer 1352 ; HBLS IV 573 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_320", + "psc_text": "vgl. Nh 484r: Chrysostomusμυριοστὸν δὲ αὐτοὺς ἁμαρτάνοντας καὶ πειράζοντας καὶ παραπικραίνοντας καὶ διαφόρως ἀσεβοῦντας ἔφερεν ἡ τοῦ θεοῦ μακροθυμία, ἕως vielleicht aus εἰς εἰς ὅτε τὸ μέγιστον καὶ πάντων ἀσεβέστατον ἔργον τετολμήκασι, καὶ τὴν αὐτοῖς πρώτοις δοθεῖσαν χάριν τοῦ θεοῦ παραιτησάμενοι. καὶ αὐτὸς γοῦν ὁ κύριος τῆς ἐσχάτης αὐτῶν ἀποπτώσεως τὴν αἰτίαν διδάσκων φησί· ποσάκις ἠθέλησα ἐπισυναγαγεῖν τὰ τέκνα σου, ὃν τρόπον ὄρνις ἐπισυνάγει τὰ νοσσία ὑπὸ τὰς πτέρυγας, καὶ οὐκ ἠθελήσατε. ἰδοὺ ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος . μὴ … Χάμ] vgl. AS III 494,33–39μὴ ἀρκεσθέντες τοίνυν τοῖς προτέροις κακοῖς, ἐμοσχοποίησαν, φησίν, ἐν τῇ ἐρήμῳ καὶ τὴν … εἰκόνι] vgl. Nd 90v: anonym; vgl. Ne 333v: anonym; vgl. Nh 484r: Theodoret fortgesetzt τὴν δόξαν αὐτῶν, ἥτις ἦν ὁ θεός, ἠλλάξαντο ἐν ὁμοιώματι μόσχου. τὸ σεβάσμιον οὖν ὄνομα περιθέντες ζῴου ἀλόγου εἰκόνι ἐπελάθοντο τοῦ θεοῦ τοῦ σῴζοντος αὐτοὺς καὶ ποιήσαντος μεγάλα ἐν Αἰγύπτῳ, θαυμάσια ἐν γῇ Χάμ. Καὶ εἶπε", + "candidate_score": 0.625585, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_9", + "bdc_text": "Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_84", + "psc_text": "zu sehr mit Fragen der Authentizität behaftet, als dass sie als Fragmente angesehen werden dürften. Zum anderen und vor allem ist das Werk der Expositiones in psalmos bis heute noch gar nicht identifiziert. Die von Migne nachgedruckte Mauriner EditionBernard de Montfaucon, Athanasii opera omnia I 2 (Paris 1698) 1009–1239. stellt eine Kompilation mit anderen Quellen dar. Auch was als sogenannte „Athanasius-Serie“ im Codex Vaticanus 754 zu lesen ist, dürfte nicht das ursprüngliche Werk sein. Im übrigen ergibt sich aus der syrischen Übersetzung aus dem Ende des siebten Jahrhunderts,Die syrische Version ist ediert und ins Englische übersetzt von Robert W. Thomson, Athanasiana syriaca. Part IV = Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium 167–168 (Louvain 1977). dass der Text ihrer Vorlage mit dem uns vorliegenden Pseudo-Athanasius nicht kongruent ist. Die Untersuchung dieses Pseudo-Athanasius auf eusebisches Gut hin, um es einmal in einer Testimoniensammlung mitzuteilen, muss besonders behutsam vorgenommen werden und kann erst in Angriff", + "candidate_score": 0.622389, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_89_91", + "bdc_text": "Z IX 290f , Anm. 4 ; Grimm , Buchführer 1352 ; HBLS IV 573 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_266", + "psc_text": "Ca 325r: Eusebius; vgl. Nd 80v: Hesychius vgl. Ne 301v: anonym; vgl. Nh 472v: Hesychius Εἴτε … παραγγέλλοντες] A 142rv: anonym; P 136v: anonym; vgl. V 258r: anonym; vgl. PG 23 (1301 C12–D3.1304 B3–6)Εἴτε τῶν παρὰ Μωυσῇ μωσῆ μωσεῖ καὶ ἐν τὸν τῇ λοιπῇ παλαιᾷ διαθήκῃ φερομένων, εἴτε τῶν τῶν ἐν ἐν τῇ ἱερᾷ τῶν εὐαγγελίων γραφῇ παραδοθέντων τῶν ἐν τῇ ἱερᾷ τῶν εὐαγγελίων γραφῇ παραδοθέντων· τῶν ( ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐαγγελίοις γραφῇ παραδοθέντων · οὐ μικρὰ γὰρ καὶ τὰ διὰ Μωυσέως Μωυσέος τέρατα καὶ καὶ τὰ διὰ τῶν λοιπῶν προφητῶν θαυμάσια καὶ τὰ διὰ τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ γενόμενα, ἅπερ δεήσει ὑμᾶς durchgestrichen , τοὺς τῶν ἐθνῶν κήρυκας, εἰς πάντα τὰ ἔθνη διαδοῦναι, ἐπεὶ μὴ πρότερον ταῦτα παρά τινος ἄλλου μεμαθήκασιν. καὶ ὅσα δ’ ἐνανθρωπήσας διεπράξατο θαυμάσια καὶ τέρατα, τοῖς παλαιοῖς ὁμοῦ συνάψαντες μνήσθητε παραδοῦναι τοῖς ἔθνεσι. καὶ πρὸς τούτοις, ὅσα … παραγγέλλοντες] vgl. Nd 80v: Chrysostomus fortgesetzt; vgl.", + "candidate_score": 0.622349, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_88_90", + "bdc_text": "Bullinger könnte ihn gekannt haben. - Lit. : Z IX 290f , Anm. 4 ; Grimm , Buchführer 1352 ;", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_40", + "psc_text": "118, 29ab dürfte das in Ca nicht stehende ὁ δὲ Σύμμαχος kaum erraten sein. Hinzu kommen einige Abweichungen in den Zuschreibungen. Cb gibt beispielsweise das Stück zu Ps 104,12ab dem Didymus, während es in Ca mit dem Namen des Theodoret verbunden ist, oder Cb weist im Fragment zu Ps 110,4b–6b eine Passage aus Eusebius dem Didymus zu, die Ca dem Apolinarius gibt. Schließlich finden sich sogar Stellen, an denen Cb mit den Hauptzeugen gegen Ca übereinstimmt. Im Fragment zu Ps 104,6ab teilt er nicht mit Ca das falsche ἄρχουσιν und vermeidet es, aus ἄν τινων ein ἀντιδίκων zu machen. Im Parisinus gr. 139 (Ca) hat ein Leser die Einträge, die der Katenist mit dem Namen des Eusebius versehen hatte, am Rand mit rotem Stift systematisch markiert. Vielleicht handelt es sich bei diesem Leser um den Verfasser des Codex Parisinus gr. 463, denn dieser Codex ist eine Papierhandschrift aus dem siebzehnten", + "candidate_score": 0.621998, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_9", + "bdc_text": "Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_78", + "psc_text": "ναμάτων ἐν μεθέξει γενέσθαι πολλῶν· οἱ γὰρ ποταμοὶ οἱ εὐαγγελικοί εἰσι λόγοι. Vokabular und Bilder sind reichlich aus Eusebius belegbar, aber sie sind nicht ausschließlich eusebisch. Vor allem aber ist die Wendung ἐν μεθέξει γενέσθαι vornehmlich bei Kyrill und nie bei Eusebius zu finden. Niketas hat nicht nur den direkt überlieferten Eusebius-Kommentar herangezogen, sondern, wie an Textabgrenzungen ersichtlich ist, die Exzerpte sowohl in der Palästinischen Katene als auch deren Epitomierung in der Monophysitischen Katene. Dabei kann er den Kommentar für sich und eine Katene für sich benutzt haben, aber auch beides zugleich. Seine Arbeit erhält dadurch, neben der Gewinnung von neuen Bruchstücken, einen beträchtlichen Wert für die Kritik der schon bekannten. Manche Probleme von A P lassen sich mit ihr bereinigen oder überhaupt erst entdecken. Das Fragment zu Ps 134,19a–21b endet in A P mit einem syntaktischen Gebilde, das zu einer Konjektur herausfordert, aber mit dem bei Niketas stehenden Ausdruck", + "candidate_score": 0.62154, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_82", + "bdc_text": "er war Kaplan , 1518 Chorherr von St . Niklaus , 1521 Prokurator des Klerus .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_937", + "psc_text": "προσταττομένων. χορὸς τοίνυν προφητικὸς διὰ τούτων καὶ ἀποστολικὸς ἐπὶ τὸν αὐτῶν θεὸν τοὺς μὴ ὄντας ἐξ αὐτῶν ἀνακαλεῖται nach δηλονότι τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν δηλονότι λέγοντες· ψάλατε τῷ θεῷ ἡμῶν . Προστάττει δὲ ὁ λόγος διανοίᾳ μὲν καὶ λογισμοῖς ψυχῆς ἐξομολογεῖσθαι, ἔργοις δὲ τοῖς διὰ τοῦ σώματος ὥσπερ διὰ κιθάρας ἐνεργουμένοις ἐνεργουμένης ψάλλειν αὐτῷ. συνήθως δὲ τὸ σῶμα ψαλτήριον καὶ κιθάραν ὠνόμασεν ἅτε εὐρύθμως καὶ μεθ’ ἁρμονίας σοφῆς θείας συγκείμενον· ἐν τούτῳ γὰρ ὁ νοῦς ἀνακρουόμενος διὰ τῶν κατ’ ἀρετὴν πράξεων τὴν ἔνθεον καὶ πνευματικὴν μελῳδίαν ἀναπέμπει τῷ θεῷ τῷ θεῷ ἀναπέμπει . Ἐπεὶ … γνωριζομένῳ] Nd 244r: anonym; Nh 636v: Theodoret fortgesetztἘπεὶ δὲ καὶ ποικίλος καὶ πλούσιος ὁ τρόπος τῆς εἰς θεὸν ὑμνῳδίας, διὰ τοῦτ�� ὁ λόγος ἐκ περιουσίας ἄλλοτε ἄλλως θεολογῶν ἐκ διαφόρων τῆς τοῦ θεοῦ προνοίας ἔργων ἔργον τὸν τοῦ θεοῦ ὕμνον διδάσκει προστάττων τούτῳ ἐξομολογεῖσθαι καὶ ψάλλειν τῷ θεῷ τῷ παρ’ Ἑβραίοις μόνοις τὸ παλαιὸν γνωριζομένῳ.", + "candidate_score": 0.620565, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_149", + "bdc_text": "- Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_138", + "psc_text": "1847) 67–107. Mai hatte die von Montfaucon angemahnte Ergänzung der EditionVgl. Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 65. aus Codices Vaticani vorgenommen und nach eigenen Angaben fünf Codices benutzt: Reginae gr. 40, Vaticanus gr. 754, Vaticanus gr. 1685 sowie Vaticanus gr. 2057 und Ottoboniensis gr. 398.Mai, Patrum Bibliotheca nova IV 66; vgl. Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 20–21. Eine unkritische Sammlung aus vatikanischen Handschriften gibt Jean Baptiste Pitra, Analecta sacra et classica spicilegio solesmensi III (Paris 1883). Im besonderen hat die Forschungsgeschichte ein paar kleine Teil-Editionen gezeitigt: Die Hypothesen zu den Gradualpsalmen, von mir mit Ὑποθέσεις überschrieben, ließ Giovanni Mercati drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique", + "candidate_score": 0.619958, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_9", + "bdc_text": "Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_48", + "psc_text": "pseudo-athanasianischen Expositiones in psalmos, den Psalmen-Kommentar des Evagrius und in einer eigenen Gruppe hexaplarische Lesarten. Der große Wert des Vaticanus besteht nicht so sehr in der Qualität – alle vier Quellen werden meiner Einschätzung nach durchgehend in sekundärer Textgestalt geboten – sondern in ihrer genauen Trennung des Materials in einem konsequent durchgehaltenen vierfachen Verweissystem. Dadurch sind die „Athanasius-Serie“, deren Texteinheiten mit großen Zahlzeichen markiert wird, und der mit kleinen Zahlzeichen versehene Kommentar des Evagrius klar von den hexaplarischen Informationen getrennt, die mit den Anfangsbuchstaben der Übersetzer gekennzeichnet sind.Zur Komposition des Vaticanus 754 s. Marie-Josèphe Rondeau, Le commentaire sur les Psaumes d’Évagre le Pontique, in: OCP 26 (1960) 307–348. Die Eusebius belangende Paraphrase der Palästinischen Katene ist durch wechselnde Zeichen und häufig auch an der Anführung von Autorennamen fassbar. Die Euseb-Stücke sind zum Teil auch dort zugewiesen, wo sie in den Hauptzeugen anonym sind. Ab Ps 108 (fol. 276r) finden sich", + "candidate_score": 0.619334, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_9", + "bdc_text": "Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_67", + "psc_text": "Der Name des Eusebius wird neben echten Eusebius-Stellen vorzugsweise bei Exzerpten aus Pseudo-Athanasius, Theodoret und, weniger häufig, aus Chrysostomus angegeben. Dies geschieht mit einer gewissen Regelmäßigkeit, so dass sich die Vermutung aufdrängt, dass in solchen Fällen die Namensangabe nicht den Autor des exzerpierten Textes mitteilen soll, sondern dessen Abhängigkeit von Eusebius. Was wir geneigt sind, für eine falsche Angabe zu halten, kann also auf die Quelle der Quelle deuten. Und tatsächlich setzen die drei genannten Autoren den Kommentar des Eusebius voraus und verarbeiten deutlicher eusebische Ideen als etwa Didymus oder Apolinarius. Die Arbeitsweise des Niketas muss hier nicht im einzelnen ausgebreitet werden; das geschieht an anderer Stelle.Franz Xaver Risch, Die Arbeitsweise des Niketas (erscheint 2023). Für die vorliegende Edition sollen nur einige Aspekte hervorgehoben werden. Die Kleinteiligkeit, mit der Niketas oftmals arbeitet, bringt es mit sich, dass so manche Phrase, die eusebische Eigenart verrät, nicht sicher als solche identifiziert werden", + "candidate_score": 0.619187, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_56", + "bdc_text": "Mitteilungen der Gesellschaft für deutsche Erziehungs- und Schulgeschichte , Jg. 11 , Berlin 1901 , S. 173-175 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_139", + "psc_text": "drucken: Alcune note di letteratura patristica, in: Opere minori II = Studi e testi 77 (1937) 61–66. Die Fragmente aus der Palästinischen Katene zu Ps 118 sind enthalten in Marguerite Harl (avec la collaboration de Gilles Dorival), La Chaîne Palestinienne sur le Psaume 118. Tome I. Introduction, texte grec critique et traduction = SC 189 (Paris 1972) Tome II. Catalogue des fragments, notes et indices = SC 190 (Paris 1972). Die Fragmente zu den Gradualpsalmen sind enthalten in Carmelo Curti, La catena palestinese sui Salmi graduali (Catania 2003). Einige parallele Passagen zur Psalmenkatene des Niketas sind wiedergegeben im achten Band von John Anthony Cramer, Catenae Graecorum Patrum in Novum Testamentum I–VIII (Oxford 1838–1844 = Hildesheim 1967). Die komplizierte Überlieferung ist durch mehrere wichtige Vorarbeiten, auf deren Ergebnisse ich mich stütze, weitgehend erhellt worden: Georg Karo / Hans Lietzmann, Catenarum Graecarum Catalogus (Göttingen 1902). Robert Devreesse, Les anciens commentateurs grecs des", + "candidate_score": 0.617504, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_89_91", + "bdc_text": "Z IX 290f , Anm. 4 ; Grimm , Buchführer 1352 ; HBLS IV 573 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_313", + "psc_text": "330r: τοῦ αὐτοῦ (= Eusebius) καὶ ὑπὲρ τοῦ γνωρίσαι τὴν δυναστείαν αὐτοῦ διὰ τοῦτο παρεῖχεν αὐτοῖς καὶ τότε τὴν σωτηρίαν. Καὶ ἐπετίμησε τῇ Ἐρυθρᾷ Θαλάσσῃ, καὶ ἐξηράνθη, καὶ ὡδήγησεν αὐτοὺς ἐν ἀβύσσῳ ὡς ἐν ἐρήμῳ. καὶ ἔσωσεν αὐτοὺς ἐκ χειρὸς μισούντων καὶ ἐλυτρώσατο αὐτοὺς ἐκ χειρὸς ἐχθροῦ. καὶ ἐκάλυψεν ὕδωρ τοὺς θλίβοντας αὐτούς, εἷς ἐξ αὐτῶν οὐχ ὑπελείφθη. Ἔδει … ἔτυχεν] A 151r: Eusebius; P 143v: Eusebius; Wa 171r: Eusebius; vgl. V 263v: Eusebius; vgl. PG 23 (1313 C16–D6) vgl. AS III 493,22–26Ἔδει δὲ τὴν θάλασσαν ἐπιτιμᾶσθαι διὰ τὸν ἐν αὐτῃ ἐμφωλεύοντα δράκοντα κατὰ τὸ φῆσαν λόγιον· αὕτη ἡ θάλασσα ἡ μεγάλη καὶ εὐρύχωρος , ἐκεῖ ἑρπετά ἑρπετά. ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός . δράκων οὖτος, ὃν ἔπλασας ἐμπαίζειν αὐτῷ αὐτά . ἐπειδὴ δὲ λέλεκται· εἷς ἐξ αὐτῶν οὐχ ὑπελείφθη, ζητήσειέ … ἔτυχεν] Ca 348v: Eusebius; Cb 330v: Eusebius; PG 23 (1313 D10–12) ζητήσειέ ζητῆσαι ζητῆσαι wie es scheint ζητήσῃ τις", + "candidate_score": 0.617379, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_89_91", + "bdc_text": "Z IX 290f , Anm. 4 ; Grimm , Buchführer 1352 ; HBLS IV 573 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_744", + "psc_text": "δούλων, ἀλλ’ υἱῶν ὄντων καὶ ἤδη χρίσματος ἱεροῦ κατηξιωμένων κατηξιωμένου . πλὴν ἀλλὰ καὶ τούτους ἐπὶ προκοπὰς ἀνακαλεῖται οὔπω μὲν ἐξουσίαν ἔχοντας ἐπὶ τὰ ἔσω βαδίζειν τοῦ οἴκου τοῦ οἴκου βαδίζειν ~ τῆς οἰκίας βαδίζειν , ἐν καλῷ δὲ ἤδη καὶ αὐτοὺς ἑστῶτας· ἐν γὰρ ταῖς αὐλαῖς ἑστήκασι τοῦ οἴκου κυρίου τοῦ κυρίου ἑστήκασι ἑστήκασι τοῦ κυρίου . καλὸν δὲ καὶ τὸ ἑστάναι αὐτοὺς αὐτὸ καὶ τὸ ἀλλὰ μὴ σαλεύεσθαι μηδὲ εἰς τοὐπίσω χωρεῖν, ἀλλὰ προθυμίαν δείκνυσθαι ἐνδείκνυσθαι τῆς ἐπὶ τὰ ἔνδον βαδίσεως. Ἐν ταῖς νυξὶν ἐπάρατε τὰς χεῖρας ὑμῶν εἰς τὰ ἅγια καὶ εὐλογεῖτε τὸν κύριον. Εἰ … θεόν] A 329v: Eusebius am Rand, ἄλλος φησίν in der Zeile; P 283r: Eusebius; vgl. Nd 191r: anonym; vgl. Nh 588r: anonym; Curti 214Εἰ καὶ μηδέπω τοῦ φωτίσματος κατηξιώθητε μηδὲ ἐν ἡμέρᾳ πως γεγένησθε, ἀλλ’ ἐπαγρύπνως ἱστάμενοι μὴ μόνον ἡμέρας, ἀλλὰ καὶ νύκτωρ ταῖς πρὸς θεὸν εὐλογίαις σχολάζοντες σχολάζειν ἀκούετε τοῦ", + "candidate_score": 0.617149, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_56", + "bdc_text": "Mitteilungen der Gesellschaft für deutsche Erziehungs- und Schulgeschichte , Jg. 11 , Berlin 1901 , S. 173-175 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_104", + "psc_text": "mit der Hypothesis zu Ps 133: τοὺς ἔτι κατηχουμένους ἐν προθύροις τῆς πρώτης καὶ στοιχειώδους εἰσαγωγῆς ἑστῶτας , οὓς καὶ δούλους ὀνομάζει ἅτε μηδεπώποτε πνεῦμα υἱοθεσίας εἰληφότας. Niketas oder ein anderer Rezipient des Eusebius hatte, um den Vers 117,4a zu kommentieren, keinen Anlass, eine Verbindung zu Ps 133 herzustellen, da es dort nicht um das Thema der φοβούμενοι geht. Ps 117,15b–17b Niketas hat den Auszug in der Palästinischen Katene für zwei Einträge benutzt. Die erste Passage ἀπολωλότων – ἀγαλλιωμένων zieht er für Vers 15a heran und erweitert damit den Kommentar von Pseudo-Athanasius. Die zweite Passage αὕτη γὰρ – ἐκδιηγεῖσθαι übernimmt er in weitgehender Anlehnung an den Originaltext zur Kommentierung von Vers 16a. Zu Vers 17a bringt er einen weiteren Eintrag aus Eusebius (Fragment 7 zu Ps 117), der sich zwar wie eine grobe Paraphrase jener zweiten Passage lesen lässt, der aber doch, entsprechend Eusebs Art zu schreiben, die motivische Wiederholung", + "candidate_score": 0.616132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_9", + "bdc_text": "Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_107", + "psc_text": "Der Zuweisung im Harleianus ist hier ohne weiteres zu trauen. Einen Hinweis auf seine Verfasserschaft gibt Eusebius sogar selbst, nämlich in dem Rückverweis zu Beginn der zweiten eusebischen Texteinheit, des Fragmentes zu Ps 118,2ab; dieser Hinweis ist meiner Meinung nach nicht von Niketas formuliert: ἀλλ’ ἐπειδὴ ταῦθ’ οὕτως ἡμῖν ἐξήτασται, καιρὸς δὴ ἄνωθεν ἀρξαμένους τὸν πάντα ψαλμὸν ἐπισκέψασθαι. Vermutlich stellt das Fragment zu Vers 2ab die unmittelbare Fortsetzung dar; sie wird auch von Niketas geboten, der den durchgehenden Eusebius-Text mit einem Eintrag aus Theodoret unterbrochen hat. Ps 118,2ab Der Text in den Hauptzeugen, den Devreesse in seinem unten unter „Vorarbeiten“ genannten Werk nicht verzeichnet, ist offenkundig unvollständig, lässt sich aber unschwer mit dem Text bei Niketas verbinden und erweitern. Dort verweist er im ersten Satz auf das vorausgehende lange Exzerpt und enthält im zweiten Satz die zu den δεύτεροι notwendige Ergänzung mit den πρῶτοι.Vgl. Marguerite Harl (avec la collaboration de", + "candidate_score": 0.616057, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_89_91", + "bdc_text": "Z IX 290f , Anm. 4 ; Grimm , Buchführer 1352 ; HBLS IV 573 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_290", + "psc_text": "Eusebius; vgl. Nd 83v: anonym; vgl. Ne 312r: anonym; vgl. Nh 476r: anonym; AS III 489,34–490,2Ἐπιτεμνόμενος τὴν ἱστορίαν τὰ μὲν μέτρια μεταξὺ παραλιμπάνει μεταπαραλιμπάνει , τὰ δὲ καίρια τῶν διηγημάτων τίθησιν· πάντα γὰρ τὰ ἐκ τοῦ θεοῦ εἰς αὐτοὺς εὐεργετήματα εὐεργετήματα εἰς αὐτοὺς ~ διαγράφει καί φησιν, ὡς μετὰ τὸ αὐτάρκως αὐτάρκων αὐτοὺς κακωθῆναι ὑπὸ τῶν Αἰγυπτίων τῷ ἀξίους τούτων γενέσθαι οὐκ εἰς μακρὰν αὐτοῖς σωτῆρα καταλείπει, ἀλλ’ αὐτοῖς εἰς σωτηρίαν μακρὸν αὐτοὺς σωτηρίαν μακρὸν αὐτοῖς σωτῆρας τὸν Μωυσῆν καὶ τὸν Ἀαρὼν ἀποστέλλει. Ἐξαπέστειλε σκότος, καὶ ἐσκότασεν, καὶ παρεπίκραναν τοὺς λόγους αὐτοῦ. μετέστρεψε τὰ ὕδατα αὐτῶν εἰς αἷμα καὶ ἀπέκτεινε τοὺς ἰχθύας αὐτῶν. ἐξῆρψεν ἡ γῆ αὐτῶν βατράχους ἐν τοῖς ταμιείοις τῶν βασιλέων αὐτῶν. εἶπεν, καὶ ἦλθε κυνόμυια καὶ σ��νῖπες ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις αὐτῶν. ἔθετο τὰς βροχὰς αὐτῶν χάλαζαν, πῦρ καταφλέγον ἐν τῇ γῇ αὐτῶν, καὶ ἐπάταξε τὰς ἀμπέλους αὐτῶν καὶ τὰς συκᾶς αὐτῶν καὶ συνέτριψε πᾶν ξύλον ὁρίου", + "candidate_score": 0.616025, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_82", + "bdc_text": "er war Kaplan , 1518 Chorherr von St . Niklaus , 1521 Prokurator des Klerus .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_968", + "psc_text": "Χριστὸν μετὰ χορείας δοξάζοντες. Ἀλλὰ … φάσκων] vgl. Nd 256r: Chrysostomus fortgesetzt; Nh 649v: EusebiusἈλλὰ καὶ ὁ καθεῖς καθεὶς καθ’ ἕνα καθένα παρ’ ἑαυτῷ τυγχάνων δι’ ἔργων ἀγαθῶν καὶ διὰ τῶν τοῦ σώματος πράξεων τὰ συντελοῦντα εἰς ὕμνον καὶ δοξολογίαν τοῦ θεοῦ διαπράττεται. εἰκότως τοῦτ’ αὐτὸ αὐτὸν προλαβὼν ὁ λόγος προστάττει φάσκων· ἐν τυμπάνῳ καὶ ψαλτηρίῳ ψαλάτωσαν αὐτῷ, τύμπανον μὲν τὸ σῶμα προσαγορεύων, ψαλτήριον δὲ τὸ πνεῦμα· οἱ γὰρ νεκρώσαντες τὰ μέλη τὰ ἐπὶ τῆς γῆς καὶ τὴν Ἰησοῦ νέκρωσιν ἐν τῷ σώματι περιφέροντες , οἱ ἀγαλλιώμενοι ἐπὶ τῷ βασιλεῖ αὐτῶν ἅμα τῷ εὐφραινομένῳ ἐπὶ τῷ ποιήσαντι αὐτὸν ἐν τυμπάνῳ καὶ ψαλτηρίῳ ψάλλουσι . Τί δὲ τὸ ψάλλειν, πολλάκις εἴρηται, καὶ ὅτι τὸ ψαλτήριον ὄργανόν ἐστιν ἐκ τῶν ἄνωθεν ἦχον ἀποτελοῦν καὶ σφόδρα γε εὐθύτητα ἔχον , ὡς εἶναί γε αὐτὸ σημαντικὸν νοῦ εὐθύτητα ἔχοντος καὶ συνηχουμένου ἐκ τῆς ἄνωθεν ἐνδιδομένης θεόθεν σοφίας. οὐκ ἄλλο δὴ ἢ τῷ θεῷ ψάλλειν", + "candidate_score": 0.615912, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_9", + "bdc_text": "Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_7", + "psc_text": "falsche Genetiv Plural stand in der Vorlage. Denn P korrigiert während des Schreibens mit derselben schwarzen Tinte. (P) Patmiacus 215 (12. / 13. Jh.) Der mit dem Ambrosianus gleichaltrige Pergament-Codex aus dem Johannes-Kloster auf PatmosZur Handschrift vgl. Harl, La Chaîne (wie Anm. 2) 24. ist am Anfang ebenfalls beschädigt und beginnt mit der Katene zu Ps 78,3. Er endet auf fol. 356v mit einem anonym gebotenen Auszug aus Eusebius zu Ps 150,6. Dies dürfte auch das Ende der Katene gewesen sein. Ein Leser notiert nach einem größeren Abstand: πάνυ πέφυκεν ὠφέλιμος ἡ βίβλος. ταύτην μετελθὼν καλὸν εὑρήσεις πλοῦτον. Absicht des im Patmiacus vorliegenden Textes war es, den Kommentar des Theodoret mit der Katene zu verknüpfen. Zu diesem Zweck gibt der Katenist nach dem Lemma stets zuerst die Kommentierung von Theodoret wieder und fährt dann mit dem Katenentext fort, wie er sich auch im Ambrosianus findet, mit der Ausnahme, dass die", + "candidate_score": 0.615331, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_9", + "bdc_text": "Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_22", + "psc_text": "origeneische Tradition und ist einem Auszug aus Chrysostomus unmittelbar angehängt: Οὐκ ἀγνοητέον δέ, ὡς Ὠριγένης καὶ Εὐσέβιος ὁ Καισαρεὺς καὶ Δίδυμος καὶ ἕτεροί τινες πολλοὺς εἶναι βούλονται τοὺς οὐρανοὺς ἐκ τῆς προκειμένης λέξεως καὶ ἐκ τοῦ τὸν ἀπόστολον Παῦλον ἕως τρίτου οὐρανοῦ ἁρπαγῆναι. βούλονται δὲ καὶ λογικοὺς εἶναι τοὺς ἀστέρας καὶ τὰ ὕδατα τὰ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν λογικὰς εἶναι δυνάμεις. Die Eklogentradition in der Monophysitischen Katene Als Typ III, dessen hier verwendete Zeugen mit C bezeichnet sind, haben Georg Karo und Hans Lietzmann eine Katene analysiert,Karo / Lietzmann (wie Anm. 1) 27. die Eklogen aus der Palästinischen Katene mit Texten von Johannes Chrysostomus (häufig auch Johannes, Bischof von Konstantinopel, genannt), Hesychius von Jerusalem und Kyrill von Alexandria verbindet (vgl. CPG C 16). Hauptzeuge ist der Parisinus gr. 139 (Ca).Zur Katene Typ III vgl. Leontien Vanderschelden, An Unconventional Catena on the Psalms. A Partial Edition of the Type III Catena and", + "candidate_score": 0.615085, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_9", + "bdc_text": "Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_29", + "psc_text": "Namensangaben. Zum Beispiel ist die Theodoret-Passage zu Ps 103,2b (PG 80, 1696A) τὴν τῆς δημιουργίας εὐκολίαν – μόνῳ χρησάμενος, die Pitra in seinen Analecta als einen Origenes zu Ps 103,2 bringt und Migne als Chrysostomus spurius zu Ps 103 (PG 55, 647) druckt, in Ca als ein Text von Apolinarius wiedergegeben. Glücklicherweise sind solche Verwirrungen nicht die Regel. Malingrey scheint in ihrer Edition der Chrysostomus-Fragmente den Angaben durchgängig vertraut zu haben, und für die bevorstehende Edition des Hesychius dürfte sich der Parisinus ähnlich bewähren. Bietet aber Ca einen Eintrag unter dem Namen des Eusebius, ist immer Vorsicht geboten. So ist der in den Hauptzeugen anonyme Eintrag zu Ps 103,1bc zwar wohl richtig dem Kommentator aus Cäsarea zugeordnet, wenn aber kurz darauf, noch auf derselben Seite, wiederum ein Eusebius, diesmal zu Vers 2a, angekündigt wird, handelt es sich um einen Didymus, jedenfalls nach den Entscheidungen von Mühlenberg (Fragment 990 = 236,10–13).", + "candidate_score": 0.614301, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_89_91", + "bdc_text": "Z IX 290f , Anm. 4 ; Grimm , Buchführer 1352 ; HBLS IV 573 .", + "psc_chunk_id": "pta0003.pta020.pta-grcBibex3_window_465", + "psc_text": "ἄλλος in der Zeile; vgl. PG 23 (1348 A2–11)Ὁ μακαριζόμενος τὸ οἰκεῖον φῶς οὐ διαλείπει ἐξανατέλλων οὐ πᾶσιν, ἀλλὰ τοῖς εὐθέσι τὴν διδασκαλίαν αὐτοῦ πᾶσιν τὴν διδασκαλίαν δὲ τοῖς εὐθέσι αὐτοῦ , καὶ τὸ τῷ τῆς γνώσεως φῶς ἔνδον ἐν τῇ τῶν εὐθείων εὐθέων γενεᾷ παρέχων καὶ τοὺς εὐθεῖς φωτίζων. ὁ αὐτὸς δὲ οὗτος ἅτε σπέρματα ἀγαθὰ σπέρματου (sic) ἀγαθοῦ κεκτημένος, ἀλλὰ καὶ ἅτε πλοῦτον πολὺν καὶ δόξαν ἔχων ἐν τῷ ἑαυτοῦ οἴκῳ οἴκῳ αὐτοῦ οὐκ … δεομένοις] Ca 366r: Eusebius; Cb 348r: Eusebiusοὐκ ἀποκλείει τὰ ἑαυτοῦ σπλάγχνα, ἀλλὰ μεταδίδωσι τῶν ὑπαρχόντων τοῖς δεομένοις καὶ οἰκονομῶν τοὺς λόγους αὐτοῦ ἐν κρίσει διὰ … συνδούλοις] Ca 366r: Eusebius; Cb 348r: Eusebiusδιὰ τὸ φυλάττειν ἐντολὴν τὴν λέγουσαν· τίς ἄρα ἄρα ὁ πιστὸς πιστὸς δοῦλος καὶ φρόνιμος οἰκονόμος, ὃς ἐν καιρῷ δώσει τὸ σιτομέτριον τοῖς συνδούλοις vgl. Mt τοῖς δούλοις ; οὐ γὰρ ἀκρίτως, φησίν, οὐδὲ τοῖς τυχοῦσιν οὐδὲ ἀκαίρως, ὅτε μὴ χρή,", + "candidate_score": 0.612561, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 16, + "cf_id": "cf051", + "work_id": "054_Leo-I_Epistolae", + "max_score": 0.694247, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113_115", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_72", + "psc_text": "Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum fragmentum ad nos transmissum credimus; quod ut statuatur, nonnulla observanda sunt. 2. Eam nimirum Cyrilli epistolam de Paschate Africani concilii Patribus traditam, quam Dionysius Exiguus suae collectioni integram inseruerat num. 135, ex Sirmondi schedis cum longiori additione ediderant primum Petavius tom. II De Doctrina temporum, in fine, ac dein Bucherius in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus", + "candidate_score": 0.694247, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120_122", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1228", + "psc_text": "quo, Opilione consule, pridie idus Aprilis celebrata est sacra solemnitas; unde sequenti anno, pridie nonas Aprilis, eadem festivitas rationabiliter consequetur. Sed annus qui erit septuagesimus sextus memorati episcopi annotationem habere cognoscitur, quae a totius antiquitatis exemplo et ab omni Patrum auctoritate discordat. Siquidem in octavum kalendarum Maiarum Dominicum Pascha transtulerit, praefinitos antiquitus limites nimis evidenter excedens, cum in die quinto decimo kalendarum Maiarum paschalem solemnitatem, sicut constituerunt alii, potuerit annotare. Unde quia non mediocris mihi sollicitudo generatur, ne apud Aegyptios haec persuasio roboretur, ad Christianissimum et clementissimum principem scripta direxi, quibus causam scruputi diligenter 1233 exposui, et suppliciter postulavi ut operam suam, quemadmodum consuevit, religionis cultui dignanter impendat: ut eos qui hujus supputationis perfectam videntur habere notitiam, in unum jubeat convenire et diligenter inquirere: ne forte haec definitio teneatur, et hic excessus, qui prioribus videtur repugnare temporibus, nostrae conniventiae vel negligentiae deputetur, et fiat in nostris diebus quod numquam ante", + "candidate_score": 0.691157, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120_122", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_924", + "psc_text": "his qui possunt supputationis et regulae istius habere peritiam: qualiter quarti anni futuri Dominicae resurrectionis dies sit tenendus. Nam cum venturum Pascha propitio Deo, decimo kalendarum aprilium die sit tenendum, 1060 sequenti autem pridie idus April. Tertio pridie nonas Aprilis; quarto sanctae memoriae Theophilus kalendas Maii constituit observandum: quod regula ecclesiastica penitus invenimus alienum; in nostris autem paschalibus cyclis, quod bene nosse dignaris, decimo quinto kalend. Maii ejusdem anni Pascha celebrandum esse sit scriptum. Et ideo, ut nobis omnibus ambiguitas auferatur, cum peritis quibusque diligentius hoc tua sollicitudo pertractet, ut in futurum hujusmodi caveamus errorem. Data octavo kalend. Julii, Adelfio viro clarissimo consule. EPISTOLA LXXXIX. AD MARCIANUM AUGUSTUM. SYNOPSIS De legatis ad concilium generale missis vice ejus acturis; ubi omnia ad fidei et pacis unitatem revocanda. LEO episcopus MARCIANO semper Augusto. Credebamus clementiam vestram id desiderio nostro posse praestare, ut praesenti necessitate respecta, differri ad opportunius tempus sacerdotalem synodum juberetis:", + "candidate_score": 0.690899, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_96", + "psc_text": "hoc est dies 354 habere; embolismos vero lunas tredecim habere, hoc est dies 384. Necessitate ergo embolismi cogimur id tenere, quod longius est, ne a vero deviare videamur. Neque nobis aut novum aut erraticum videatur, cum dies passionis undecimo kalendas Maii occurrat, a qua (sicut Graecis videtur) Pascha nomen accepit; licet Hebraeae linguae interpretes tradant Pascha transitum dici, quod tamen idem et Joannis evangelistae dicto firmatur, quo ait, cum de passione loqueretur: Cum venisset hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem (Joan. XIII, 1) . Non ergo nos dies una longius 610 posita terreat, ne cum hanc vitamus incurramus errorem, sicut evenit tempore beatae recordationis domini mei, praedecessoris apostolatus vestri Zosimi, anno consulatus Honorii Augusti undecimo, et Constantii secundo. Tunc enim, cum declinaretur, ne decimo kalendas Maii dies Paschae teneretur, celebratum octavo die kalendas Aprilis, id est, pro embolismo communis est annus tentus, et error gravissimus est ortus,", + "candidate_score": 0.689908, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1301", + "psc_text": "In octogesimo quidem nono anno ab imperio Diocletiani, superstite beatae memoriae patre nostro et episcopo Athanasio, cum luna XIV paschalis die XXVIII mensis Phamenoth, id est nono kalendarum Aprilium die provenisset, die Dominico, in subsequentem translatum est hebdomadem, ita ut quinta die mensis Pharmuthi, hoc est pridie kalendarum Aprilium celebraretur Pascha Dominicum. In nonagesimo autem tertio anno ab imperio ejusdem Diocletiani, cum luna XIV paschalis die XIV mensis Pharmuthi qui est V idus Aprilis, die Dominico contigisset, in sequentem item septimanam dilatio facta est, ita ut Dominicum Pascha die XXI mensis Pharmuthi, qui est XVI kalend. Maiar. solemniter ageretur. In centesimo quoque tertio anno ab imperio 1269 praefati Diocletiani, cum luna paschalis XIV Pharmuthi XXIII die, qui est XIV kalend. Maiar., esset die Dominico superventura, iterum septimana quaesita est, et Dominicum Pascha XXX die mensis ipsius Pharmuthi, qui est VII kalend. Maiar., constat esse celebratum, propter angustiam temporis imminentem. Item", + "candidate_score": 0.688714, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120_122", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1301", + "psc_text": "In octogesimo quidem nono anno ab imperio Diocletiani, superstite beatae memoriae patre nostro et episcopo Athanasio, cum luna XIV paschalis die XXVIII mensis Phamenoth, id est nono kalendarum Aprilium die provenisset, die Dominico, in subsequentem translatum est hebdomadem, ita ut quinta die mensis Pharmuthi, hoc est pridie kalendarum Aprilium celebraretur Pascha Dominicum. In nonagesimo autem tertio anno ab imperio ejusdem Diocletiani, cum luna XIV paschalis die XIV mensis Pharmuthi qui est V idus Aprilis, die Dominico contigisset, in sequentem item septimanam dilatio facta est, ita ut Dominicum Pascha die XXI mensis Pharmuthi, qui est XVI kalend. Maiar. solemniter ageretur. In centesimo quoque tertio anno ab imperio 1269 praefati Diocletiani, cum luna paschalis XIV Pharmuthi XXIII die, qui est XIV kalend. Maiar., esset die Dominico superventura, iterum septimana quaesita est, et Dominicum Pascha XXX die mensis ipsius Pharmuthi, qui est VII kalend. Maiar., constat esse celebratum, propter angustiam temporis imminentem. Item", + "candidate_score": 0.688361, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_111_113", + "bdc_text": "Item et in EphesiosSiehe die vorige Anmerkung. . Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_72", + "psc_text": "Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum fragmentum ad nos transmissum credimus; quod ut statuatur, nonnulla observanda sunt. 2. Eam nimirum Cyrilli epistolam de Paschate Africani concilii Patribus traditam, quam Dionysius Exiguus suae collectioni integram inseruerat num. 135, ex Sirmondi schedis cum longiori additione ediderant primum Petavius tom. II De Doctrina temporum, in fine, ac dein Bucherius in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus", + "candidate_score": 0.687817, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_72", + "psc_text": "Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum fragmentum ad nos transmissum credimus; quod ut statuatur, nonnulla observanda sunt. 2. Eam nimirum Cyrilli epistolam de Paschate Africani concilii Patribus traditam, quam Dionysius Exiguus suae collectioni integram inseruerat num. 135, ex Sirmondi schedis cum longiori additione ediderant primum Petavius tom. II De Doctrina temporum, in fine, ac dein Bucherius in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus", + "candidate_score": 0.686546, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113_115", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_464", + "psc_text": "erit, memorabimus. Inter Lectionaria relegimus antiquissimum Vat. 3836. Addendi sunt praeterea duo alii codices millenarii, Veronensis 8, in quo haec epistola Leonis post epistolas canonicas describitur, et alius Veronen. 58, qui hanc epistolam ante quaedam documenta synodi Chalcedonensis repraesentat. Cum primam hujus epistolae editionem citabimus, intelligimus primam editionem Sermonum S. Leonis, cui haec epistola inserta est ante sermones de Nativitate ex ms. codice collectionis tertiae eorumdem Sermonum. Accedent tandem praeter codices Quesnelli alii quatuor a Baluzio adhibiti, nimirum Colbertinus 2574, Parisien., Divionen. et Corbeiensis, quorum tres postremi collectionem 17 Chalcedonensem continent. 7. Antiquissimam Graecam versionem, quae lecta et inserta fuit act. 2 synodi Chalcedonensis, primus edidit Joannes Leunclavius ex bibliotheca Sambuci Basileae an. 1578, postea ex aliis mss. Gerardus Vossius praepositus Tungrensis in calce Operum S. Gregorii Thaumaturgi an. 1604; dein vero Romani Conciliorum editores an. 1608, et a Romanis alii posteriores Conciliorum collectores. Graecum textum exegimus ad perantiquum ms.", + "candidate_score": 0.686238, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120_122", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1227", + "psc_text": "absolvant, ut in eum diem generalis observantia dirigatur, qui nec paternarum constitutionum normam relinquat, nec ultra praefixos terminos evagetur. Quidquid autem pietas vestra de hac consultatione cognoverit, ad meam jubeat mox notitiam pervenire: ut in divinis mysteriis nulla dissonantiae culpa nascatur. Data decimo septimo kalendas Julii, Opilione viro clarissimo consule. 1232 EPISTOLA CXXII. AD JULIANUM EPISCOPUM. SYNOPSIS. Rogat eum ut de controversia Paschatis anni sequentis diligentius inquirat, rescribatque. LEO JULIANO episcopo. De paschali observantia sanctae memoriae Theophilus ad Augustum Theodosium seniorem scribens, per centum annos, a primo praedicti principis consulatu, digessit ordinem festi, cujus instructionis septuagesimus quartus nunc annus evolvitur; quo, Opilione consule, pridie idus Aprilis celebrata est sacra solemnitas; unde sequenti anno, pridie nonas Aprilis, eadem festivitas rationabiliter consequetur. Sed annus qui erit septuagesimus sextus memorati episcopi annotationem habere cognoscitur, quae a totius antiquitatis exemplo et ab omni Patrum auctoritate discordat. Siquidem in octavum kalendarum Maiarum Dominicum Pascha transtulerit,", + "candidate_score": 0.685435, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_111_113", + "bdc_text": "Item et in EphesiosSiehe die vorige Anmerkung. . Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_458", + "psc_text": "3 Adventus habetur: Deinde episcopi legunt quartam et quintam lectionem de epistola S. Leonis papae missa Flaviano episcopo de Incarnatione Domini contra Eutychen haereticum. Idipsum in aliis Italiae Ecclesiis receptum didicimus ex quampluribus mss. Lectionariis aliarum urbium, quae eamdem epistolam aliis atque aliis diebus eodem Adventus tempore exhibent. Ex ms. bibliothecae Regiae Quesnellus collegit (Diss. 1 ad an. 449, n. 9), idem olim factitatum esse in Galliarum Ecclesiis, quod confirmari potest ex Lectionario S. Benigni Divionensis, quo Chiffletius usus est, cum eamdem epistolam edidit in calce operum Vigilii Tapsensis, nec non ex monumentis Gallicanis, quae a P. Martene laudantur De Antiquis monachorum Ritibus, lib. III, c. 2. Ex hujusmodi autem Lectionariis traducta fuit in aliquot collectiones Sermonum S. Leonis, quae ex Lectionariis originem ducunt. 4. Cum Gennadius, c. 70, Leonem inter ecclesiasticos scriptores retulit, hujus tantum epistolae fecit mentionem, eo quod haec super omnia ejus opera vulgatissima esset. Hinc autem", + "candidate_score": 0.685395, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1299", + "psc_text": "luna XIII jejunium solvere, in septimanam 1267 sequentem differendum est. Maxime cum habeamus intra eam XV lunam, quando, sicut scripsit Apostolus, Pascha nostrum immolatus est Christus (I Cor. V, 7) ; XIV namque luna primi mensis, juxta Hebraeos, ut superius dictum est, Jesus pascha typicum manducavit; sequenti vero sexta feria XV luna, ut ovis occisionis, cruci pro nobis affixus est, et vespere sabbati lucescente Dominico XVII luna resurrexit a mortuis. CAP. III. Quia ergo in solemnitate futura paschali per octavam indictionem, XXII die Pharmuthi mensis novorum, qui est XV kalendas Maias, occurrit XIV luna die Dominico, in septimanam differre convenit subsequentem. Habentes enim intra eam triduanum mysterium, hoc est XV lunam, quando crucifixus est Christus, quartae decimae cohaerentem, necnon et sextam decimam, et sequentem decimam septimam, vicesimo quidem octavo die mensis Pharmuthi, qui est IX kalendas Maias, jejunia solvemus vespere sabbatorum, sequenti vero lucescente Dominico, die XXIX mensis ipsius Pharmuthi,", + "candidate_score": 0.683578, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_51_53", + "bdc_text": "huius mensis , cum Megandro assiderem in iudicio nostro censorioim Chorgericht. , dicebat se a senatu petiturum consensum super apologia quadam RellicaniDiese Schrift Rhellikans blieb offenbar ungedruckt ( s. Vorlage ) . Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius . . . , Zürich , März 1533 , f. 44v. -45v. ( Rudolphi 215 ) ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_60", + "psc_text": "nonnullos absque erroris et auctorum damnatione et absque debitis subscriptionibus imprudenter admissos Septimus detexisset, quibus apertae damnationis et subscriptionis remedium Leo apponendum praecepit; id verisimilius in Leonis initia incidit, si praesertim epist. 1 non Januario, sed alicui ejus praedecessori data credatur. Cum vero hoc praedecessore brevi exstincto Januarius in eodem opere exsequendo pastoralem curam naviter et cum felici successu fuerit exsecutus (quod non exiguum tempus requirit), S. Leo an. 447 ab eodem accepit litteras, in quibus zelum et diligentiam suam prodens, exposuisse videtur non tantum Pelagianos cum debita cautione in gradum suum receptos, verum etiam aliquos ad ulteriorem gradum fuisse promotos. Hinc autem Leo zelum ejus primo commendans, veterem monitionem eidem inculcavit, ne quis ex haeresi adveniens sine debitis cautionibus reciperetur. Dein vero illam canonum constitutionem ingerendam credidit, ne in suum gradum perinde admissi ad ulteriorem promoverentur: quod unum per hoc tempus correctione dignum superesse, ex iisdem Januarii litteris detexerat.", + "candidate_score": 0.680963, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_112_114", + "bdc_text": "Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_458", + "psc_text": "3 Adventus habetur: Deinde episcopi legunt quartam et quintam lectionem de epistola S. Leonis papae missa Flaviano episcopo de Incarnatione Domini contra Eutychen haereticum. Idipsum in aliis Italiae Ecclesiis receptum didicimus ex quampluribus mss. Lectionariis aliarum urbium, quae eamdem epistolam aliis atque aliis diebus eodem Adventus tempore exhibent. Ex ms. bibliothecae Regiae Quesnellus collegit (Diss. 1 ad an. 449, n. 9), idem olim factitatum esse in Galliarum Ecclesiis, quod confirmari potest ex Lectionario S. Benigni Divionensis, quo Chiffletius usus est, cum eamdem epistolam edidit in calce operum Vigilii Tapsensis, nec non ex monumentis Gallicanis, quae a P. Martene laudantur De Antiquis monachorum Ritibus, lib. III, c. 2. Ex hujusmodi autem Lectionariis traducta fuit in aliquot collectiones Sermonum S. Leonis, quae ex Lectionariis originem ducunt. 4. Cum Gennadius, c. 70, Leonem inter ecclesiasticos scriptores retulit, hujus tantum epistolae fecit mentionem, eo quod haec super omnia ejus opera vulgatissima esset. Hinc autem", + "candidate_score": 0.680498, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120_122", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1222", + "psc_text": "omnium voluimus pervenire notitiam: et ob hoc his noluimus earum exemplar adjicere, quia quae praedicto fratri et coepiscopo nostro injunximus, non dubitamus implenda. Et alia manu: Deus te incolumem custodiat, frater charissime. Data tertio idus Junii, Opilione viro clarissimo consule. 1228 EPISTOLA CXXI. AD MARCIANUM AUGUSTUM. De Paschate. SYNOPSIS. I. Curam paschalis cycli Alexandrino episcopo olim esse demandatam. --II. Quid difficultatis ex illo ortum sit. --III. Ut de hac difficultate jubeat inquiri, postulat. LEO episcopus MARCIANO Augusto. CAP. I. Tam multis documentis per omnes Christi Ecclesias fides vestrae pietatis innotuit: ut si quid sollicitudinum pro communi religione generatur, merito vestrum quaeratur auxilium. Et quia memor dispensationis mihi creditae, necesse habeo curas meas etiam in ea quae sunt futura praemittere, non improbe cupio clementiae vestrae studiis adjuvari: ut in ea observantia, quae certa semper ratione variatur, nihil possit erroris incurri. Paschale etenim festum, quo sacramentum salutis humanae maxime continetur, quamvis in", + "candidate_score": 0.680174, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99_101", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten . Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_411", + "psc_text": "in S. Petri Chrysologi Vita, si non integram epistolam reperit in veteribus Ravennatensis Ecclesiae tabulis, certe aliquod vetustum exemplar hujusmodi collectionis Chalcedonensis prae oculis habuit. Cum vero haec exemplaria rariora fuerint, et non ita multa ex Leone proferant, ut in Isidoriana satis frequenti exhibentur; nihil mirum si posteriores Leoninarum epistolarum collectores hanc epistolam non integram, sed mutilam dedere, uti apud Isidorum ex Hispanica suam collectionem derivantem inventa fuit. Hic autem omittendum non est duos codices Vaticanos epistolarum Leonis a Vossio memoratos, quos hanc epistolam integram continere Quesnellus praesumpsit, eodem Vossio in notatione admonente mutilam exhibere; sunt enim codices posteriorum collectionum quae ex Isidoriana dimanant. 4. Unum dubitari potest, num haec epistola, quam in laudatis Latinae collectionis codicibus integram habemus, originalis sit, an e Graeca antiqua versione Latine reddita fuerit. In memorata praefatione satis manifeste probavimus, antiquum illum auctorem, qui priscae versioni concilii Chalcedonensis epistolas Latinorum in Graeca collectione contentas adjecit,", + "candidate_score": 0.680109, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120_122", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_953", + "psc_text": "paschali nulla sit toto orbe diversitas. Et quia hoc divina institutio et paterna traditio ad nostram sollicitudinem voluit pertinere, fraternitatem tuam solemniter admonemus ut Pascha Domini celebrandum nobis die decima kalendarum Aprilium recognoscas; quod manifesta ratio patefecit sacrae observantiae hunc diem esse legitimum: cujus notitiam per dilectionem quoque tuam, frater charissime, omnibus voluimus 1080 declarari; ut quorum in fide est una confessio, sit etiam in hac festivitate una devotio. EPISTOLA XCVII. SYNODICA EUSEBII MEDIOLANENSIS EPISCOPI AD S. LEONEM PAPAM. SYNOPSIS. I. Gaudet de reditu fratrum suorum ex Oriente. --II. Epistolam ad Flavianum in synodo Mediolanensi lectam esse et approbatam. --III. Se cum suis Eutychianorum damnationi subscribere profitetur. Domino sancto et beatissimo Patri LEONI EUSEBIUS Mediolanensis episcopus. CAP. I. Reversis, Domino annuente, fratribus nostris, quos ad Orientem fidei causa sollicite provida beatitudo vestra direxerat, decursisque litteris quas per eos tua sanctitas destinavit, omni exsultatione in Christo relevatus sum, quod effectum commissae", + "candidate_score": 0.679983, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_51_53", + "bdc_text": "huius mensis , cum Megandro assiderem in iudicio nostro censorioim Chorgericht. , dicebat se a senatu petiturum consensum super apologia quadam RellicaniDiese Schrift Rhellikans blieb offenbar ungedruckt ( s. Vorlage ) . Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius . . . , Zürich , März 1533 , f. 44v. -45v. ( Rudolphi 215 ) ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_419", + "psc_text": "hunc rescripsisse satis credibile fit ex ipso contextu, in quo Chrysologus se de ipsa causa nihil aliunde instructum prodit, nisi ex Eutychis litteris; idque adeo exiliter, ut de Nestorianismo potius quam de Eutychianismo metuisse videatur, eaque primo capite obtrudat quae sermone 145 contra Nestorianam haeresim Eutychianae contrariam manifestissime disserit. Id autem non accidisset, si responsionem differens, antea de tota re exactius voluisset edoceri, uti Quesnellus in notis conjecit. Enim vero si S. Petrus non scripsisset epistolam, nisi postquam Romam allata fuissent Constantinopolitanae synodi gesta, in quibus Eutychianus error tam manifeste detectus, et ipse Eutyches velut pertinax damnatus fuerat; et nisi postquam eidem innotuisset Leonis epistola qua Constantinopolitanum judicium confirmatum fuit; quomodo se ignorare Constantinopolitanorum Patrum sensum potuisset affirmare: Quid intellexerint, eorum taciturnitate nescimus? Quomodo cum Eutyche ita indifferenter egisset, ut nec innocentem, nec reum judicarit? Quomodo eum post tam solemnem condemnationem a Romano etiam pontifice confirmatam, dilectissimum filium, honorantissimum, et", + "candidate_score": 0.679578, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119_121", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_953", + "psc_text": "paschali nulla sit toto orbe diversitas. Et quia hoc divina institutio et paterna traditio ad nostram sollicitudinem voluit pertinere, fraternitatem tuam solemniter admonemus ut Pascha Domini celebrandum nobis die decima kalendarum Aprilium recognoscas; quod manifesta ratio patefecit sacrae observantiae hunc diem esse legitimum: cujus notitiam per dilectionem quoque tuam, frater charissime, omnibus voluimus 1080 declarari; ut quorum in fide est una confessio, sit etiam in hac festivitate una devotio. EPISTOLA XCVII. SYNODICA EUSEBII MEDIOLANENSIS EPISCOPI AD S. LEONEM PAPAM. SYNOPSIS. I. Gaudet de reditu fratrum suorum ex Oriente. --II. Epistolam ad Flavianum in synodo Mediolanensi lectam esse et approbatam. --III. Se cum suis Eutychianorum damnationi subscribere profitetur. Domino sancto et beatissimo Patri LEONI EUSEBIUS Mediolanensis episcopus. CAP. I. Reversis, Domino annuente, fratribus nostris, quos ad Orientem fidei causa sollicite provida beatitudo vestra direxerat, decursisque litteris quas per eos tua sanctitas destinavit, omni exsultatione in Christo relevatus sum, quod effectum commissae", + "candidate_score": 0.679448, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1304", + "psc_text": "enim in XIII luna comeditur 1270 Pascha. Unde quia XXII die mensis Pharmuthi, qui est XV kalend. Maiar., Dominico die XIV luna contingit, non autem convenit die Dominico jejunare, quia hoc Manichaeorum est proprium, consequens est in proximam tendere septimanam, intra quam, ut diximus, habemus et XV lunam, quando crucifixus est Dominus et XVI lunam, simul et XVII, quando resurrexit a mortuis: ita ut XXVIII die mensis Pharmuthi, qui est IX kalend. Maiar., vespere sabbati jejunia pro more solvamus, et sequenti Dominico, XXIX die mensis ipsius, qui est VIII kalend. Maiar., festum paschale celebremus. CAP. VI. Illud etiam necessario vobis innotescimus, quod et in futuro centesimo nonagesimo octavo anno ab imperio Diocletiani, XIV luna rursus occurrente XXIII die mensis Pharmuthi, qui est XIV kalend. Maiar., Dominicum Pascha XXX die mensis ipsius, qui est VII kalend. Maiar., Deo praestante celebrabitur. CAP. VII. Sed nonnulli subtilitatem paschalis computi forsitan ignorantes Judaicis seducti", + "candidate_score": 0.679192, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119_121", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1329", + "psc_text": "epistolae credidi copulandum, ut de eo quod pietatem 1283 vestram prioribus petii litteris, deprecarer, ut oeconomos Constantinopolitanae Ecclesiae novo exemplo, et praecipue pietatis vestrae temporibus, a publicis judicibus non sinatis audiri; et hanc quoque injuriam sacris removeatis ordinibus; sed rationes Ecclesiae secundum traditum morem sacerdotali examine jubeatis inquiri. Datum quarto kalendas Junii, Aetio et Studio viris clarissimis consulibus. EPISTOLA CXXXVIII. AD EPISCOPOS GALLIARUM ET HISPANIARUM De Paschate. SYNOPSIS. Hanc formatam paschalis diei indicem ad Gallicanos episcopos mittit, per eosdem ad Hispaniarum Ecclesias transmittendam; ubi et controversiae status exponitur. Dilectissimis fratribus universis episcopis catholicis per Gallias et Hispanias constitutis, LEO Romae episcopus. Cum in omnibus divinorum praeceptorum regulis exsequendis sacerdotalem observantiam oporteat esse concordem, maxime nobis et principaliter providendum est, 1284 ne in paschalis festi die, vel ignorantia, vel praesumptio peccatum diversitatis incurrat. Unde quia tempus sacratissimae solemnitatis ita dispositos habet limites suos, ut salutare sacramentum nunc citius, nunc tardius oporteat", + "candidate_score": 0.679046, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_111_113", + "bdc_text": "Item et in EphesiosSiehe die vorige Anmerkung. . Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_755", + "psc_text": "brevi admonitione eisdem epistolis praemissa his verbis: Ex epistolarum subjectarum serie manifestum est scriptas eas fuisse consilio et hortatu sancti Leonis totiusque synodi, ex qua et cujus nomine datae sunt superiores pontificis litterae. Has igitur pro utrarumque affinitate hoc loco excudendas putavimus. Nam et clariorem illius synodi nobis ingerunt notitiam, cujus locum, tempus, materiem aliasque circumstantias aperiunt; et ab ipso Leone dictatae videntur. De quibus plura in dissertatione 1 de Vita et rebus gestis S. Leonis ad annum 449. Ipsae epistolae tres imperiales ad Theodosium. et alia ad Pulcheriam Leonis consilium palam testantur; has vero ab ipso Leone dictatas nihil indicat; quin nonnulla Leoninae scribendi rationi haudquaquam congruunt. 2. Quoad tempus vero, cum omnes tum quae traditae tum quae redditae fuerunt Augustorum epistolae, in una Chalcedonensi collectione exhibitae, chronica notatione careant, alii aliter opinati sunt. De quatuor prioribus epistolis in Orientem missis in primis statuendum est. Totum pendet ex interpretatione", + "candidate_score": 0.678742, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100_102", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_644", + "psc_text": "testatur. At hoc in hypothesi ejusdem chronicae notationis in utraque epistola satis ingeniose dictum videri potest, non tamen probabiliter, verisimillimum enim est Leonem ad Pulcheriam misisse exemplar, quod originali ad Theodosium tradito responderet. Hypothesim vero ejusdem diei in epistola signati, ex Latino textu pendet, quod non esse proprium hujus epistolae, sed ex epist. 44 sumptum jam demonstravimus. Repudiata vero hac hypothesi id ita evenisse conjici potest. S. pontifex primo scripsit epistolam 43. Haec sane in omnibus tum Venetis, tum Vaticanis Graecis codicibus, nec non in illis quos vetus interpres Latinus, seu Rusticus vidit, primo loco constanter describitur ante epistolam 44, quod anterioris temporis indicium est; at post aliquot dies; cum jam discessissent ii quibus epist. 43 tradita fuerat, eamdem S. Leo aliquibus mutatis, ac pluribus additis, renovavit, aliisque tradidit perferendam, ita ut, priori, si fieri posset, revocata vel suppressa, hanc Theodosio offerrent; ejusdemque exemplum litteris ad Pulcheriam scriptis junxit. Ita", + "candidate_score": 0.678075, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_112_114", + "bdc_text": "Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_72", + "psc_text": "Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum fragmentum ad nos transmissum credimus; quod ut statuatur, nonnulla observanda sunt. 2. Eam nimirum Cyrilli epistolam de Paschate Africani concilii Patribus traditam, quam Dionysius Exiguus suae collectioni integram inseruerat num. 135, ex Sirmondi schedis cum longiori additione ediderant primum Petavius tom. II De Doctrina temporum, in fine, ac dein Bucherius in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus", + "candidate_score": 0.677551, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120_122", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1330", + "psc_text": "episcopus. Cum in omnibus divinorum praeceptorum regulis exsequendis sacerdotalem observantiam oporteat esse concordem, maxime nobis et principaliter providendum est, 1284 ne in paschalis festi die, vel ignorantia, vel praesumptio peccatum diversitatis incurrat. Unde quia tempus sacratissimae solemnitatis ita dispositos habet limites suos, ut salutare sacramentum nunc citius, nunc tardius oporteat celebrari, non desinit apostolicae sedis sollicitudo prospicere ne devotio ecclesiastica aliquo turbetur incerto. Cum autem in quibusdam ascriptionibus Patrum futurum proxime Pascha Domini ab aliis in diem XV kalendarum Maiarum, ab aliis in diem VIII kalendarum earumdem inveniretur ascriptum, tantum me diversitas ista permovit, ut clementissimo principi Marciano curam de hac re animi mei panderem, ut praecipiente ipso ab his qui habent hujus supputationis peritiam, diligentius illic discussa ratione quaereretur quo die posset veneranda solemnitas rectius celebrari. Quo rescribente, octavo kalendas Maias definitus est dies. Quia ergo studio unitatis et pacis malui Orientalium definitioni acquiescere, quam in tantae festivitatis observantia", + "candidate_score": 0.677118, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119_121", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1227", + "psc_text": "absolvant, ut in eum diem generalis observantia dirigatur, qui nec paternarum constitutionum normam relinquat, nec ultra praefixos terminos evagetur. Quidquid autem pietas vestra de hac consultatione cognoverit, ad meam jubeat mox notitiam pervenire: ut in divinis mysteriis nulla dissonantiae culpa nascatur. Data decimo septimo kalendas Julii, Opilione viro clarissimo consule. 1232 EPISTOLA CXXII. AD JULIANUM EPISCOPUM. SYNOPSIS. Rogat eum ut de controversia Paschatis anni sequentis diligentius inquirat, rescribatque. LEO JULIANO episcopo. De paschali observantia sanctae memoriae Theophilus ad Augustum Theodosium seniorem scribens, per centum annos, a primo praedicti principis consulatu, digessit ordinem festi, cujus instructionis septuagesimus quartus nunc annus evolvitur; quo, Opilione consule, pridie idus Aprilis celebrata est sacra solemnitas; unde sequenti anno, pridie nonas Aprilis, eadem festivitas rationabiliter consequetur. Sed annus qui erit septuagesimus sextus memorati episcopi annotationem habere cognoscitur, quae a totius antiquitatis exemplo et ab omni Patrum auctoritate discordat. Siquidem in octavum kalendarum Maiarum Dominicum Pascha transtulerit,", + "candidate_score": 0.677005, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119_121", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1330", + "psc_text": "episcopus. Cum in omnibus divinorum praeceptorum regulis exsequendis sacerdotalem observantiam oporteat esse concordem, maxime nobis et principaliter providendum est, 1284 ne in paschalis festi die, vel ignorantia, vel praesumptio peccatum diversitatis incurrat. Unde quia tempus sacratissimae solemnitatis ita dispositos habet limites suos, ut salutare sacramentum nunc citius, nunc tardius oporteat celebrari, non desinit apostolicae sedis sollicitudo prospicere ne devotio ecclesiastica aliquo turbetur incerto. Cum autem in quibusdam ascriptionibus Patrum futurum proxime Pascha Domini ab aliis in diem XV kalendarum Maiarum, ab aliis in diem VIII kalendarum earumdem inveniretur ascriptum, tantum me diversitas ista permovit, ut clementissimo principi Marciano curam de hac re animi mei panderem, ut praecipiente ipso ab his qui habent hujus supputationis peritiam, diligentius illic discussa ratione quaereretur quo die posset veneranda solemnitas rectius celebrari. Quo rescribente, octavo kalendas Maias definitus est dies. Quia ergo studio unitatis et pacis malui Orientalium definitioni acquiescere, quam in tantae festivitatis observantia", + "candidate_score": 0.676392, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120_122", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1327", + "psc_text": "violetur auctoritas. Datum quarto kalendas Junii, Aetio et Studio viris clarissimis consulibus. 1282 EPISTOLA CXXXVII. AD EUMDEM MARCIANUM. SYN0PSIS. I. Gratias agit pro perfecta inquisitione de die paschali, de qua Proterii litteras se accepisse significat. --II. Oeconomorum Ecclesiae rationes, non judicum, sed sacerdotum examine discutiendas esse. LEO MARCIANO Augusto. CAP. I. Sollicitudinem meam, quam de paschali observantia habui, sancto clementiae vestrae studio pro mea petitione gratulor absolutam, qui diligentius in Alexandrina Ecclesia jussistis inquiri utrum recte possit octavo kalendarum Maiarum secundum definitionem Theophili episcopi contra veterem observantiam futura paschalis festivitas celebrari; cum a passione Domini in omnibus nostris annalibus, decimus quintus kalendarum Maiarum dies legatur ascriptus. Sed cum Aegyptiis alia ratio placeat, consensum meum, ne qua discrepantia per provincias de observantia tam venerabilis festi fieret, commodavi: ut resurrectionis Dominicae maximum sacramentum nusquam die alia celebretur, et inter Domini sacerdotes nihil in tanta solemnitate sit varium, sed per universas Ecclesias Deo", + "candidate_score": 0.676212, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119_121", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_924", + "psc_text": "his qui possunt supputationis et regulae istius habere peritiam: qualiter quarti anni futuri Dominicae resurrectionis dies sit tenendus. Nam cum venturum Pascha propitio Deo, decimo kalendarum aprilium die sit tenendum, 1060 sequenti autem pridie idus April. Tertio pridie nonas Aprilis; quarto sanctae memoriae Theophilus kalendas Maii constituit observandum: quod regula ecclesiastica penitus invenimus alienum; in nostris autem paschalibus cyclis, quod bene nosse dignaris, decimo quinto kalend. Maii ejusdem anni Pascha celebrandum esse sit scriptum. Et ideo, ut nobis omnibus ambiguitas auferatur, cum peritis quibusque diligentius hoc tua sollicitudo pertractet, ut in futurum hujusmodi caveamus errorem. Data octavo kalend. Julii, Adelfio viro clarissimo consule. EPISTOLA LXXXIX. AD MARCIANUM AUGUSTUM. SYNOPSIS De legatis ad concilium generale missis vice ejus acturis; ubi omnia ad fidei et pacis unitatem revocanda. LEO episcopus MARCIANO semper Augusto. Credebamus clementiam vestram id desiderio nostro posse praestare, ut praesenti necessitate respecta, differri ad opportunius tempus sacerdotalem synodum juberetis:", + "candidate_score": 0.675912, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1302", + "psc_text": "centesimo quoque tertio anno ab imperio 1269 praefati Diocletiani, cum luna paschalis XIV Pharmuthi XXIII die, qui est XIV kalend. Maiar., esset die Dominico superventura, iterum septimana quaesita est, et Dominicum Pascha XXX die mensis ipsius Pharmuthi, qui est VII kalend. Maiar., constat esse celebratum, propter angustiam temporis imminentem. Item cum in centesimo sexagesimo anno a Diocletiani imperio XIV luna paschalis Pharmuthi XXIII die qui est XIV kalend. Maiar., occurrerit tertia feria septimanae, et Dominicum Pascha XXVIII die mensis ipsius Pharmuthi, qui est IX kalend. Maiar., nos celebrasse meminimus. CAP. V. Necesse est igitur et in CLXXI anno a Diocletiani imperio, in futuro paschali festo indictionis octavae, 22 die Pharmuthi, qui est XV kalend. Maiar., luna XIV occurrente die Dominico, in proximam septimanam juxta praecedentem formam convenienter extendi, ut die XXIX mensis Pharmuthi, qui est VIII kalend. Maiar., Dominicum celebremus Pascha propter apprehendentem rursus angustiam, sicut patres nostri fecerunt, decimas", + "candidate_score": 0.675874, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113_115", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_962", + "psc_text": "IN EPISTOLAM SEQUENTEM. 1. Quesnellus praestantissimam epistolam seu relationem synodi Chalcedonensis ad S. Leonem Graece et Latine inter Leonis Opera primus inseruit, ut in editionibus Conciliorum exhibetur; nullo tamen codice vel Graeco vel Latino usus est. Nos Graecum textum, qui est originalis, cum duobus mss. Venetis S. Marci 164 et 555 recensuimus. Quoad Latinum vero, duplex hujus relationis Latina versio habetur. Quesnellus eam unam dedit quae primum vulgata a Crabbo, in caeteras Conciliorum editiones transivit. At alia exstat interpretatio vetustior, quippe quae paulo post ipsum Chalcedonense concilium exarata fuit, et ex qua Vigilius papa in Constituto testimonium allegavit. Hanc primus edidit Baluzius. In tribus tantum codicibus adhuc inventa est, nimirum in Parisiensi, in Vaticano Reginae Suecorum, et in alio Vat. 1322. Hic autem postremus codex, qui quondam fuit Veronensis Ecclesiae, eo praestantior est quod quamplures subscriptiones Patrum nobis conservavit, quae in ipso originali Graeco desiderantur. Nobis sane, qui hanc versionem", + "candidate_score": 0.675853, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99_101", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten . Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_644", + "psc_text": "testatur. At hoc in hypothesi ejusdem chronicae notationis in utraque epistola satis ingeniose dictum videri potest, non tamen probabiliter, verisimillimum enim est Leonem ad Pulcheriam misisse exemplar, quod originali ad Theodosium tradito responderet. Hypothesim vero ejusdem diei in epistola signati, ex Latino textu pendet, quod non esse proprium hujus epistolae, sed ex epist. 44 sumptum jam demonstravimus. Repudiata vero hac hypothesi id ita evenisse conjici potest. S. pontifex primo scripsit epistolam 43. Haec sane in omnibus tum Venetis, tum Vaticanis Graecis codicibus, nec non in illis quos vetus interpres Latinus, seu Rusticus vidit, primo loco constanter describitur ante epistolam 44, quod anterioris temporis indicium est; at post aliquot dies; cum jam discessissent ii quibus epist. 43 tradita fuerat, eamdem S. Leo aliquibus mutatis, ac pluribus additis, renovavit, aliisque tradidit perferendam, ita ut, priori, si fieri posset, revocata vel suppressa, hanc Theodosio offerrent; ejusdemque exemplum litteris ad Pulcheriam scriptis junxit. Ita", + "candidate_score": 0.675731, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132_134", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar . Nicht auszuschließen ist aber auch , daß irgendeiner der Nürnberger Theologen sich damals brieflich über das Abendmahl geäußert hatte und eine solche Äußerung den Schweizern in die Hände kam ( für die Auskünfte sei an dieser Stelle den Herren Hans Schulz , Erlangen , und Gottfried Seebaß , Heidelberg , freundlich gedankt). , dum iis carere non poteris , remittam pellectas tamen .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_962", + "psc_text": "IN EPISTOLAM SEQUENTEM. 1. Quesnellus praestantissimam epistolam seu relationem synodi Chalcedonensis ad S. Leonem Graece et Latine inter Leonis Opera primus inseruit, ut in editionibus Conciliorum exhibetur; nullo tamen codice vel Graeco vel Latino usus est. Nos Graecum textum, qui est originalis, cum duobus mss. Venetis S. Marci 164 et 555 recensuimus. Quoad Latinum vero, duplex hujus relationis Latina versio habetur. Quesnellus eam unam dedit quae primum vulgata a Crabbo, in caeteras Conciliorum editiones transivit. At alia exstat interpretatio vetustior, quippe quae paulo post ipsum Chalcedonense concilium exarata fuit, et ex qua Vigilius papa in Constituto testimonium allegavit. Hanc primus edidit Baluzius. In tribus tantum codicibus adhuc inventa est, nimirum in Parisiensi, in Vaticano Reginae Suecorum, et in alio Vat. 1322. Hic autem postremus codex, qui quondam fuit Veronensis Ecclesiae, eo praestantior est quod quamplures subscriptiones Patrum nobis conservavit, quae in ipso originali Graeco desiderantur. Nobis sane, qui hanc versionem", + "candidate_score": 0.675448, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120_122", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_952", + "psc_text": "excitari. Qui etsi post illud 1079 judicium suum tam impium quam injustum non sunt catholicae fraternitati ita honorabiles uti fuerunt, suas tamen adhuc obtinent sedes, et episcopatus sui honore potiuntur, aut per veram et necessariam satisfactionem pacem totius Ecclesiae recepturi, aut si haeresim, quod absit, tuentur, professionis suae merito judicandi. Data decimo tertio kalendas Augusti, Adelfio viro clarissimo consule. EPISTOLA XCVI. AD RAVENNIUM ARELATENSEM EPISCOPUM. De solemnitate paschali anni sequentis 452. SYNOPSIS. Unitatem in celebrando Paschate maxime servandam; quam solemnitatem ad Romanum pontificem pertinet indicare. Dilectissimo fratri RAVENNIO episcopo LEO episcopus. Ad praecipuum religionis nostrae pertinet sacramentum, ut in festivitate paschali nulla sit toto orbe diversitas. Et quia hoc divina institutio et paterna traditio ad nostram sollicitudinem voluit pertinere, fraternitatem tuam solemniter admonemus ut Pascha Domini celebrandum nobis die decima kalendarum Aprilium recognoscas; quod manifesta ratio patefecit sacrae observantiae hunc diem esse legitimum: cujus notitiam per dilectionem quoque tuam, frater", + "candidate_score": 0.674988, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113_115", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_458", + "psc_text": "3 Adventus habetur: Deinde episcopi legunt quartam et quintam lectionem de epistola S. Leonis papae missa Flaviano episcopo de Incarnatione Domini contra Eutychen haereticum. Idipsum in aliis Italiae Ecclesiis receptum didicimus ex quampluribus mss. Lectionariis aliarum urbium, quae eamdem epistolam aliis atque aliis diebus eodem Adventus tempore exhibent. Ex ms. bibliothecae Regiae Quesnellus collegit (Diss. 1 ad an. 449, n. 9), idem olim factitatum esse in Galliarum Ecclesiis, quod confirmari potest ex Lectionario S. Benigni Divionensis, quo Chiffletius usus est, cum eamdem epistolam edidit in calce operum Vigilii Tapsensis, nec non ex monumentis Gallicanis, quae a P. Martene laudantur De Antiquis monachorum Ritibus, lib. III, c. 2. Ex hujusmodi autem Lectionariis traducta fuit in aliquot collectiones Sermonum S. Leonis, quae ex Lectionariis originem ducunt. 4. Cum Gennadius, c. 70, Leonem inter ecclesiasticos scriptores retulit, hujus tantum epistolae fecit mentionem, eo quod haec super omnia ejus opera vulgatissima esset. Hinc autem", + "candidate_score": 0.674821, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_28_30", + "bdc_text": "Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem . Sed absit ut unquam hoc de me cogites . Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1277", + "psc_text": "nostris insidiantur et syllabis, nullam illis vel tenuem occasionem demus, qua Nestoriano nos sensui congruere mentiantur. Plebem autem et clerum, omnemque fraternitatem ita debet diligentia tua ad profectum fidei cohortari, ut nihil te novum docere demonstres, sed ea omnium insinuare pectoribus quae venerandae memoriae Patres consona praedicatione docuerunt, cum quibus nostra in omnibus concordat epistola. Hoc autem non solum tuis verbis, sed et ipsa praecedentium expositionum recitatione 1255 monstrandum est: ut plebs Dei noverit ea sibi praesenti doctrina insinuari, quae Patres et acceperunt a praecedentibus suis, et posteris tradiderunt. Unde lectis primitus praedictorum sacerdotum assertionibus, tunc demum mea quoque scripta recitentur: ut aures fidelium probent non aliud nos quam quod a majoribus accepimus praedicare. Et quia ad haec discernenda minus exercitatos habent sensus, ex Patrum saltem litteris discant quam antiquum hoc malum sit, quod nunc a nobis tam in Nestorio quam in Eutyche, qui erubuerunt Evangelium Christi secundum ipsius Domini", + "candidate_score": 0.674293, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99_101", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten . Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_410", + "psc_text": "455 in praefatione epistolis praemissa, num. 34, demonstravimus. Id autem quantum auctoritati tribuat huic collectioni Graecae, et exinde etiam collectioni Latinae, quae ex Graeca ducit originem; quantumque propterea haec collectio praestet collectioni Hispanicae, nemo non videt. Inter memoratae vero collectionis Chalcedonensis epistolas cum in Latinis, tum in Graecis codicibus integra describitur illa S. Petri Chrysologi ad Eutychem, a coaevo utique collectore inserta; ac idcirco ex antiquitate atque praestantia hujus collectionis tam apud Graecos, quam apud Latinos receptae, de integrae ejus epistolae sinceritate dubitare non licet. Cum Agnellus Ravennas a Bacchinio et a Muratorio editus, postremi capitis ejus epistolae summam dedit in S. Petri Chrysologi Vita, si non integram epistolam reperit in veteribus Ravennatensis Ecclesiae tabulis, certe aliquod vetustum exemplar hujusmodi collectionis Chalcedonensis prae oculis habuit. Cum vero haec exemplaria rariora fuerint, et non ita multa ex Leone proferant, ut in Isidoriana satis frequenti exhibentur; nihil mirum si posteriores Leoninarum epistolarum", + "candidate_score": 0.673911, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_112_114", + "bdc_text": "Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_464", + "psc_text": "erit, memorabimus. Inter Lectionaria relegimus antiquissimum Vat. 3836. Addendi sunt praeterea duo alii codices millenarii, Veronensis 8, in quo haec epistola Leonis post epistolas canonicas describitur, et alius Veronen. 58, qui hanc epistolam ante quaedam documenta synodi Chalcedonensis repraesentat. Cum primam hujus epistolae editionem citabimus, intelligimus primam editionem Sermonum S. Leonis, cui haec epistola inserta est ante sermones de Nativitate ex ms. codice collectionis tertiae eorumdem Sermonum. Accedent tandem praeter codices Quesnelli alii quatuor a Baluzio adhibiti, nimirum Colbertinus 2574, Parisien., Divionen. et Corbeiensis, quorum tres postremi collectionem 17 Chalcedonensem continent. 7. Antiquissimam Graecam versionem, quae lecta et inserta fuit act. 2 synodi Chalcedonensis, primus edidit Joannes Leunclavius ex bibliotheca Sambuci Basileae an. 1578, postea ex aliis mss. Gerardus Vossius praepositus Tungrensis in calce Operum S. Gregorii Thaumaturgi an. 1604; dein vero Romani Conciliorum editores an. 1608, et a Romanis alii posteriores Conciliorum collectores. Graecum textum exegimus ad perantiquum ms.", + "candidate_score": 0.673674, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99_101", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten . Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_177", + "psc_text": "in tot antiquis codicibus prostant, et vel e stylo Leonina manifestantur, uno naturali contextu probe connectuntur, ita ut nihil excludatur, pervertatur nihil. 8. Codices pro editione decurtata sive a Quesnello producti, sive a nobis inventi, quibus potissimum illius argumentum innititur, id unum probant, hanc epistolae partem genuinam esse, non vero integram epistolam exhiberi demonstrant. Quod ne cui mirum videatur, alia similiter decurtata in iisdem mss. et collectionibus consideret. Sic mss. libri collectionis Hispanicae et Isidorianae, et mss. etiam Operum et Epistolarum S. Leonis collectionis 24, qui hanc epistolam decurtatam exhibent, decurtatam pariter proferunt epistolam S. Petri Chrysologi ad Eutychem, et media quidem parte deficientem, quae tamen in omnibus tum Graecis tum Latinis concilii Chalcedonensis codicibus collectionis 17 integra legitur. In omnibus etiam collectionibus et mss. Latinis Sardicense concilium mutilum praefertur sine tribus extremis canonibus, qui in Graecis exemplaribus continentur. In cod. Vat. 1341, et in tribus aliis Gallicanis laudatis a", + "candidate_score": 0.673553, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120_122", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_92", + "psc_text": "Angelo praecipiente, in mense Martio, anno revertente, in quo mense eduxit Cain Abel justum in campum, ut occideret eum in typo Christi educti ad praetorium Pilati in sexta feria: quia eodem die conceptus in utero est, et mortuus in cruce; dum in sexta feria mortuus est Adam in anima pro peccato in paradiso, et in eodem obiit in corpore. Responsum est, ut opinor, omnibus quibus interrogastis me. 607 EPISTOLA III. PASCHASINI EPISCOPI LILYBETANI AD LEONEM PAPAM. De Paschate anni 444. SYNOPSIS. Paschasinus de cylo paschali a Leone consultus, post pauca de Siciliae clade praemissa, Alexandrinam supputationem, Romana posthabita, retinendam esse probat, tum ex Hebraeorum calculo, tum ex miraculo quod Zosimi papae tempore contigit. Domino vere sancto atque beatissimo ac apostolico, mihique post Dominum plurimum colendo papae LEONI PASCHASINUS episcopus. CAP. I. Apostolatus vestri scripta diacono Panormitanae Ecclesiae SILANO deferente percepi, quae nuditati meae atque aerumnis, 608 quas amarissima captivitate faciente", + "candidate_score": 0.673341, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_50_52", + "bdc_text": "14 . huius mensis , cum Megandro assiderem in iudicio nostro censorioim Chorgericht. , dicebat se a senatu petiturum consensum super apologia quadam RellicaniDiese Schrift Rhellikans blieb offenbar ungedruckt ( s. Vorlage ) . Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_419", + "psc_text": "hunc rescripsisse satis credibile fit ex ipso contextu, in quo Chrysologus se de ipsa causa nihil aliunde instructum prodit, nisi ex Eutychis litteris; idque adeo exiliter, ut de Nestorianismo potius quam de Eutychianismo metuisse videatur, eaque primo capite obtrudat quae sermone 145 contra Nestorianam haeresim Eutychianae contrariam manifestissime disserit. Id autem non accidisset, si responsionem differens, antea de tota re exactius voluisset edoceri, uti Quesnellus in notis conjecit. Enim vero si S. Petrus non scripsisset epistolam, nisi postquam Romam allata fuissent Constantinopolitanae synodi gesta, in quibus Eutychianus error tam manifeste detectus, et ipse Eutyches velut pertinax damnatus fuerat; et nisi postquam eidem innotuisset Leonis epistola qua Constantinopolitanum judicium confirmatum fuit; quomodo se ignorare Constantinopolitanorum Patrum sensum potuisset affirmare: Quid intellexerint, eorum taciturnitate nescimus? Quomodo cum Eutyche ita indifferenter egisset, ut nec innocentem, nec reum judicarit? Quomodo eum post tam solemnem condemnationem a Romano etiam pontifice confirmatam, dilectissimum filium, honorantissimum, et", + "candidate_score": 0.672637, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119_121", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_923", + "psc_text": "dilectionem tuam scripta transmisi, quae nostri quoque apud Constantinopolim cum mea epistola allegarunt. Et totam Constantinopolitanam Ecclesiam cum monasteriis omnibus et multis episcopis noveris praebuisse consensum, et subscriptionibus suis Nestorium atque Eutychen cum suis anathematizasse dogmatibus. Noveris etiam proxime me epistolam Constantinopolitani episcopi accepisse, quae refert Antiochenum episcopum missis per provincias suas tractoriis universos episcopos et epistolae meae praebuisse consensum, et Nestorium et Eutychen pari subscriptione damnasse. CAP. IV. Illud quoque curae tuae credimus injungendum, ut quia ratio paschalis festi experientiam tuam non latet, de eo quod in Theophili annotatione invenimus, quodque nos permovet, diligentius inquiras illic, atque pertractes cum his qui possunt supputationis et regulae istius habere peritiam: qualiter quarti anni futuri Dominicae resurrectionis dies sit tenendus. Nam cum venturum Pascha propitio Deo, decimo kalendarum aprilium die sit tenendum, 1060 sequenti autem pridie idus April. Tertio pridie nonas Aprilis; quarto sanctae memoriae Theophilus kalendas Maii constituit observandum: quod regula", + "candidate_score": 0.671822, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_134_136", + "bdc_text": "Nicht auszuschließen ist aber auch , daß irgendeiner der Nürnberger Theologen sich damals brieflich über das Abendmahl geäußert hatte und eine solche Äußerung den Schweizern in die Hände kam ( für die Auskünfte sei an dieser Stelle den Herren Hans Schulz , Erlangen , und Gottfried Seebaß , Heidelberg , freundlich gedankt). , dum iis carere non poteris , remittam pellectas tamen . Luterum ferebant revocasse sententiam libello de humano errore ęditoEine Lutherschrift mit diesem Titel oder Inhalt gibt es nicht . Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_72", + "psc_text": "Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum fragmentum ad nos transmissum credimus; quod ut statuatur, nonnulla observanda sunt. 2. Eam nimirum Cyrilli epistolam de Paschate Africani concilii Patribus traditam, quam Dionysius Exiguus suae collectioni integram inseruerat num. 135, ex Sirmondi schedis cum longiori additione ediderant primum Petavius tom. II De Doctrina temporum, in fine, ac dein Bucherius in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus", + "candidate_score": 0.671709, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132_134", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar . Nicht auszuschließen ist aber auch , daß irgendeiner der Nürnberger Theologen sich damals brieflich über das Abendmahl geäußert hatte und eine solche Äußerung den Schweizern in die Hände kam ( für die Auskünfte sei an dieser Stelle den Herren Hans Schulz , Erlangen , und Gottfried Seebaß , Heidelberg , freundlich gedankt). , dum iis carere non poteris , remittam pellectas tamen .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_406", + "psc_text": "cognitis judicari. Ad praedictum autem episcopum litteras dedi, quibus mihi displicere cognosceret quod ea quae in tanta causa gesta fuerant etiam nunc silentio detineret, cum studere debuerit primitus nobis cuncta reserare: quem credimus vel post admonitionem omnia ad nostram notitiam relaturum; ut in lucem ductis his quae adhuc videntur occulta, id quod evangelicae et apostolicae doctrinae convenit judicetur. Data XII kalendarum Martii, Asturio et Protogene viris clarissimis consulibus. ADMONITIO IN SEQUENTEM EPISTOLAM. 1. Duae litterarum S. Petri Chrysologi ad Eutychem Latinae editiones prodiere: altera, quae unicum seu primum tantum caput exhibet; altera, quae duo capitula complectitur. Quesnellus cum hanc prolixiorem epistolam et editionem genuinam haberet, quonam fato illa decurtata et non potius haec integra inserta fuerit in Vulgatis S. Leonis editionibus, se non assequi in notis professus est. Ex codicibus autem, qui eam fere decurtatam praeferunt, magna inter eruditos exstitit dubitatio, num secundum caput sincerum, an supposititium sit. Omnis autem", + "candidate_score": 0.671608, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_111_113", + "bdc_text": "Item et in EphesiosSiehe die vorige Anmerkung. . Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1397", + "psc_text": "S. Leonis epistolam Graece redditum haberemus. At exstat hujus codicis Latina interpretatio, quam Epiphanius Scholasticus lucubravit. Hic autem cum nactus fuisset Leoninae epistolae Latinum exemplar, hoc suae versioni inseruit; et idcirco ex hoc codice, quem a Surio editum Baluzius cum duobus mss. Bellovacensi et Corbeiensi contulit, aliquot variantes suppetunt, quae nobis utiles fuere. 2. Huic epistolae causam dederunt imperatoris Leonis litterae, quas ob Alexandrinos tumultus ad universos metropolitas tradidit. In laudato codice encyclio, cujus ordo, ut in mss. exstat, ex Baluzio profertur tom. V Concil. Venetae edit. pag. 33 et seqq. cap. 6, describitur imperatoris epistola ad Anatolium Constantinopolitanum; et postea cap. 11 subjiciuntur caeterorum episcoporum nomina, ad quos litterae similes directae fuerunt, ac inter hos primo datae dicuntur Leoni reverentissimo urbis Romae pontifici. Imperialis epistola ad Anatolium cum quaedam ejusdem Constantinopolitani episcopi peculiaria continet, tum vero alia Leonis papae propria, quae eidem inserta erant (vide annot. 1 [Infra, n.", + "candidate_score": 0.671596, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120_122", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1329", + "psc_text": "epistolae credidi copulandum, ut de eo quod pietatem 1283 vestram prioribus petii litteris, deprecarer, ut oeconomos Constantinopolitanae Ecclesiae novo exemplo, et praecipue pietatis vestrae temporibus, a publicis judicibus non sinatis audiri; et hanc quoque injuriam sacris removeatis ordinibus; sed rationes Ecclesiae secundum traditum morem sacerdotali examine jubeatis inquiri. Datum quarto kalendas Junii, Aetio et Studio viris clarissimis consulibus. EPISTOLA CXXXVIII. AD EPISCOPOS GALLIARUM ET HISPANIARUM De Paschate. SYNOPSIS. Hanc formatam paschalis diei indicem ad Gallicanos episcopos mittit, per eosdem ad Hispaniarum Ecclesias transmittendam; ubi et controversiae status exponitur. Dilectissimis fratribus universis episcopis catholicis per Gallias et Hispanias constitutis, LEO Romae episcopus. Cum in omnibus divinorum praeceptorum regulis exsequendis sacerdotalem observantiam oporteat esse concordem, maxime nobis et principaliter providendum est, 1284 ne in paschalis festi die, vel ignorantia, vel praesumptio peccatum diversitatis incurrat. Unde quia tempus sacratissimae solemnitatis ita dispositos habet limites suos, ut salutare sacramentum nunc citius, nunc tardius oporteat", + "candidate_score": 0.67131, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132_134", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar . Nicht auszuschließen ist aber auch , daß irgendeiner der Nürnberger Theologen sich damals brieflich über das Abendmahl geäußert hatte und eine solche Äußerung den Schweizern in die Hände kam ( für die Auskünfte sei an dieser Stelle den Herren Hans Schulz , Erlangen , und Gottfried Seebaß , Heidelberg , freundlich gedankt). , dum iis carere non poteris , remittam pellectas tamen .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1329", + "psc_text": "epistolae credidi copulandum, ut de eo quod pietatem 1283 vestram prioribus petii litteris, deprecarer, ut oeconomos Constantinopolitanae Ecclesiae novo exemplo, et praecipue pietatis vestrae temporibus, a publicis judicibus non sinatis audiri; et hanc quoque injuriam sacris removeatis ordinibus; sed rationes Ecclesiae secundum traditum morem sacerdotali examine jubeatis inquiri. Datum quarto kalendas Junii, Aetio et Studio viris clarissimis consulibus. EPISTOLA CXXXVIII. AD EPISCOPOS GALLIARUM ET HISPANIARUM De Paschate. SYNOPSIS. Hanc formatam paschalis diei indicem ad Gallicanos episcopos mittit, per eosdem ad Hispaniarum Ecclesias transmittendam; ubi et controversiae status exponitur. Dilectissimis fratribus universis episcopis catholicis per Gallias et Hispanias constitutis, LEO Romae episcopus. Cum in omnibus divinorum praeceptorum regulis exsequendis sacerdotalem observantiam oporteat esse concordem, maxime nobis et principaliter providendum est, 1284 ne in paschalis festi die, vel ignorantia, vel praesumptio peccatum diversitatis incurrat. Unde quia tempus sacratissimae solemnitatis ita dispositos habet limites suos, ut salutare sacramentum nunc citius, nunc tardius oporteat", + "candidate_score": 0.671136, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120_122", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1302", + "psc_text": "centesimo quoque tertio anno ab imperio 1269 praefati Diocletiani, cum luna paschalis XIV Pharmuthi XXIII die, qui est XIV kalend. Maiar., esset die Dominico superventura, iterum septimana quaesita est, et Dominicum Pascha XXX die mensis ipsius Pharmuthi, qui est VII kalend. Maiar., constat esse celebratum, propter angustiam temporis imminentem. Item cum in centesimo sexagesimo anno a Diocletiani imperio XIV luna paschalis Pharmuthi XXIII die qui est XIV kalend. Maiar., occurrerit tertia feria septimanae, et Dominicum Pascha XXVIII die mensis ipsius Pharmuthi, qui est IX kalend. Maiar., nos celebrasse meminimus. CAP. V. Necesse est igitur et in CLXXI anno a Diocletiani imperio, in futuro paschali festo indictionis octavae, 22 die Pharmuthi, qui est XV kalend. Maiar., luna XIV occurrente die Dominico, in proximam septimanam juxta praecedentem formam convenienter extendi, ut die XXIX mensis Pharmuthi, qui est VIII kalend. Maiar., Dominicum celebremus Pascha propter apprehendentem rursus angustiam, sicut patres nostri fecerunt, decimas", + "candidate_score": 0.670868, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_111_113", + "bdc_text": "Item et in EphesiosSiehe die vorige Anmerkung. . Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_464", + "psc_text": "erit, memorabimus. Inter Lectionaria relegimus antiquissimum Vat. 3836. Addendi sunt praeterea duo alii codices millenarii, Veronensis 8, in quo haec epistola Leonis post epistolas canonicas describitur, et alius Veronen. 58, qui hanc epistolam ante quaedam documenta synodi Chalcedonensis repraesentat. Cum primam hujus epistolae editionem citabimus, intelligimus primam editionem Sermonum S. Leonis, cui haec epistola inserta est ante sermones de Nativitate ex ms. codice collectionis tertiae eorumdem Sermonum. Accedent tandem praeter codices Quesnelli alii quatuor a Baluzio adhibiti, nimirum Colbertinus 2574, Parisien., Divionen. et Corbeiensis, quorum tres postremi collectionem 17 Chalcedonensem continent. 7. Antiquissimam Graecam versionem, quae lecta et inserta fuit act. 2 synodi Chalcedonensis, primus edidit Joannes Leunclavius ex bibliotheca Sambuci Basileae an. 1578, postea ex aliis mss. Gerardus Vossius praepositus Tungrensis in calce Operum S. Gregorii Thaumaturgi an. 1604; dein vero Romani Conciliorum editores an. 1608, et a Romanis alii posteriores Conciliorum collectores. Graecum textum exegimus ad perantiquum ms.", + "candidate_score": 0.670338, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1225", + "psc_text": "pridie nonas Aprilis eadem, propitio Deo, agenda erit festivitas, sicut regulariter centenariae annotationis ordo declarat; sed in anno qui erit septuagesimus sextus, is Paschae dies invenitur ascriptus, quem a passione Domini nullius exempli, nullius constitutionis admittit auctoritas. Nam diem octavum kalendarum Maiarum ab eo cognoscimus praefinitum, qui nimie limitem antiquae constitutionis excedit; cum alii quintum decimum kalendarum Maiarum huic festivitati deputaverint 1231 diem. Siquidem ab undecimo kalendarum Aprilium, usque in undecimum kalendarum Maiarum, legitimum spatium sit praefixum, intra quod omnium varietatum necessitas concludatur: ut Pascha Dominicum nec prius possimus habere nec tardius. Quod enim in decimum et in nonum kalendarum Maiarum videtur nonnumquam pervenisse festivitas, quadam ratione defenditur. Quia etsi dies Resurrectionis ultra terminum videtur exisse, dies tamen Passionis limitem positum non invenietur egressus. Ad octavum autem kalendarum Maiarum paschalem observantiam perducere, nimis insolens et aperta transgressio est. CAP. III. Quia ergo in illa, ut dixi, centenaria supputatione Theophili, septuagesimus", + "candidate_score": 0.670202, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_84", + "psc_text": "Leonem papam scripsit: Indicabo enim vobis, quid Bachumius (lege Pachomius) monachus, etc. quae quidem in fragmento mox recitando invenientur, sicut in eo leguntur etiam illa quae tum in opusculo de temporum ratione ejusdem editionis cap. 41, tom. II pag. 83, tum in epistola ad Wichredam eodem tomo pag. 230, ex eadem Cyrilli epistola Beda recitat. Grave quidem est hoc testimonium Bedae, qui cum ipsam epistolam non ad Africanos, sed ad Leonem traditam pronuntiet, hanc non subjectam perperam epistolae ad Africanos, sed separatam et Leoni inscriptam reperisse deprehenditur, ac propterea iis vocibus carentem, quibus ea ad plures data praefertur. Nihil vero dubitamus quin Cyrillus in sincera epistola ad Leonem iis formulis honoris et observantiae erga apostolicam sedem usus sit, quae in aliis ejus ad Romanos pontifices litteris leguntur. Has vero omnes formulas ab eo qui hoc fragmentum epistolae ad Patres concilii Carthaginensis adjecit immutatas credere oportet. Sed haec ipsa interpolatio nobis", + "candidate_score": 0.669928, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120_122", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1226", + "psc_text": "Maiarum videtur nonnumquam pervenisse festivitas, quadam ratione defenditur. Quia etsi dies Resurrectionis ultra terminum videtur exisse, dies tamen Passionis limitem positum non invenietur egressus. Ad octavum autem kalendarum Maiarum paschalem observantiam perducere, nimis insolens et aperta transgressio est. CAP. III. Quia ergo in illa, ut dixi, centenaria supputatione Theophili, septuagesimus sextus annus diem Paschae contra morem ecclesiasticum statuisse monstratur, et non leviter delinquitur si in principio sacramenti veritas et unitas ab universali Ecclesia non tenetur, obsecro clementiam vestram ut studium vestrum praestare dignemini: quatenus Aegyptii, vel si qui sunt alii qui certam hujus supputationis videntur habere notitiam, scrupulum hujus sollicitudinis absolvant, ut in eum diem generalis observantia dirigatur, qui nec paternarum constitutionum normam relinquat, nec ultra praefixos terminos evagetur. Quidquid autem pietas vestra de hac consultatione cognoverit, ad meam jubeat mox notitiam pervenire: ut in divinis mysteriis nulla dissonantiae culpa nascatur. Data decimo septimo kalendas Julii, Opilione viro clarissimo consule.", + "candidate_score": 0.669924, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119_121", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1264", + "psc_text": "suae privilegia, paternae antiquitatis exemplo, juxta canonum illibata jura possideat. CAP. II. De praesentis anni Pascha nulla dubitatio esse nobis potuit, sed de futuro quaesivimus quod Theophilus Alexandrinae urbis episcopus, octavo kalendarum Maiarum diei, quod numquam ita a tempore Dominicae resurrectionis celebratum est, credidit ascribendum. Unde sollicitius congruit hoc requiri, ut omnis occasio tollatur erroris. 1248 Nam in nostris annalibus quintus decimus kalendarum Maiarum dies apertissime a Patribus nostris et constitutus legitur et celebratus. Ac ne vel apud nos vel apud Orientales nascatur ex hac parte diversitas, hoc instantius nostro nomine cum Christianissimo principe agere tua dignetur dilectio: quamvis et ipse clementissimus princeps se inquisitione sollicitissima curam hanc Aegyptiis delegasse, suis epistolis dignatus sit indicare. CAP. III. Epistolam sane meam ad Chalcedonensem synodum datam praesentibus episcopis et clericis lectam fuisse tuis epistolis retulisti; sed usque ad illud capitulum, quo ea quae de fide acta sunt meus videtur firmasse consensus. Unde", + "candidate_score": 0.669054, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119_121", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1226", + "psc_text": "Maiarum videtur nonnumquam pervenisse festivitas, quadam ratione defenditur. Quia etsi dies Resurrectionis ultra terminum videtur exisse, dies tamen Passionis limitem positum non invenietur egressus. Ad octavum autem kalendarum Maiarum paschalem observantiam perducere, nimis insolens et aperta transgressio est. CAP. III. Quia ergo in illa, ut dixi, centenaria supputatione Theophili, septuagesimus sextus annus diem Paschae contra morem ecclesiasticum statuisse monstratur, et non leviter delinquitur si in principio sacramenti veritas et unitas ab universali Ecclesia non tenetur, obsecro clementiam vestram ut studium vestrum praestare dignemini: quatenus Aegyptii, vel si qui sunt alii qui certam hujus supputationis videntur habere notitiam, scrupulum hujus sollicitudinis absolvant, ut in eum diem generalis observantia dirigatur, qui nec paternarum constitutionum normam relinquat, nec ultra praefixos terminos evagetur. Quidquid autem pietas vestra de hac consultatione cognoverit, ad meam jubeat mox notitiam pervenire: ut in divinis mysteriis nulla dissonantiae culpa nascatur. Data decimo septimo kalendas Julii, Opilione viro clarissimo consule.", + "candidate_score": 0.668448, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113_115", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_84", + "psc_text": "Leonem papam scripsit: Indicabo enim vobis, quid Bachumius (lege Pachomius) monachus, etc. quae quidem in fragmento mox recitando invenientur, sicut in eo leguntur etiam illa quae tum in opusculo de temporum ratione ejusdem editionis cap. 41, tom. II pag. 83, tum in epistola ad Wichredam eodem tomo pag. 230, ex eadem Cyrilli epistola Beda recitat. Grave quidem est hoc testimonium Bedae, qui cum ipsam epistolam non ad Africanos, sed ad Leonem traditam pronuntiet, hanc non subjectam perperam epistolae ad Africanos, sed separatam et Leoni inscriptam reperisse deprehenditur, ac propterea iis vocibus carentem, quibus ea ad plures data praefertur. Nihil vero dubitamus quin Cyrillus in sincera epistola ad Leonem iis formulis honoris et observantiae erga apostolicam sedem usus sit, quae in aliis ejus ad Romanos pontifices litteris leguntur. Has vero omnes formulas ab eo qui hoc fragmentum epistolae ad Patres concilii Carthaginensis adjecit immutatas credere oportet. Sed haec ipsa interpolatio nobis", + "candidate_score": 0.668355, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99_101", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten . Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_464", + "psc_text": "erit, memorabimus. Inter Lectionaria relegimus antiquissimum Vat. 3836. Addendi sunt praeterea duo alii codices millenarii, Veronensis 8, in quo haec epistola Leonis post epistolas canonicas describitur, et alius Veronen. 58, qui hanc epistolam ante quaedam documenta synodi Chalcedonensis repraesentat. Cum primam hujus epistolae editionem citabimus, intelligimus primam editionem Sermonum S. Leonis, cui haec epistola inserta est ante sermones de Nativitate ex ms. codice collectionis tertiae eorumdem Sermonum. Accedent tandem praeter codices Quesnelli alii quatuor a Baluzio adhibiti, nimirum Colbertinus 2574, Parisien., Divionen. et Corbeiensis, quorum tres postremi collectionem 17 Chalcedonensem continent. 7. Antiquissimam Graecam versionem, quae lecta et inserta fuit act. 2 synodi Chalcedonensis, primus edidit Joannes Leunclavius ex bibliotheca Sambuci Basileae an. 1578, postea ex aliis mss. Gerardus Vossius praepositus Tungrensis in calce Operum S. Gregorii Thaumaturgi an. 1604; dein vero Romani Conciliorum editores an. 1608, et a Romanis alii posteriores Conciliorum collectores. Graecum textum exegimus ad perantiquum ms.", + "candidate_score": 0.668187, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_111_113", + "bdc_text": "Item et in EphesiosSiehe die vorige Anmerkung. . Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_469", + "psc_text": "Solum, sicuti istam praetermittendam putarunt in documentis ante ipsa gesta, ne eamdem iterum in gestis repeterent; ita ea testimonia epistolae gestis insertae appendenda censuere: de quo cum non admonuissent lectores, difficultati a Baluzio inductae causam dedere. Cautius se gessit Rusticus diaconus, cum omissa hac epistola ante gesta, eo quod in gestis, inquit, inserta sit (Tom. IV Concil. pag. 1982) ; testimonia quoque eidem subjecta praetermisit citius quam epistolae gestis insertae subjiceret. Hinc autem factum est ut haec testimonia in Latinis codicibus collectionis Chalcedonensis, quae a Rustico prodeunt, ante gesta non inveniantur; in gestis vero absint, eo quod in iisdem locum non habeant. 9. Caeterum eadem testimonia, quae in Graecis codicibus leguntur post sequentem epistolam, auctorem habere S. Leonem, non minus quam illa quae post epist. 165 ad Leonem Augustum descripta dabuntur, nihil est dubitandum. Non solum enim eadem utrobique sunt, si exigua quaedam excipias; sed praeterea liquet ex epist. 71", + "candidate_score": 0.668028, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99_101", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten . Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_407", + "psc_text": "epistolam et editionem genuinam haberet, quonam fato illa decurtata et non potius haec integra inserta fuerit in Vulgatis S. Leonis editionibus, se non assequi in notis professus est. Ex codicibus autem, qui eam fere decurtatam praeferunt, magna inter eruditos exstitit dubitatio, num secundum caput sincerum, an supposititium sit. Omnis autem evanescet difficultas, si utriusque editionis originem detegamus. Id ex observatione quamplurium codicum ac ex discrimine collectionum quas diligenter expendimus, nobis innotuit. 2. Editio decurtata, quae sola invenitur in Leonis codicibus et in plerisque collectionibus, ex collectione Hispanica proficiscitur: nam ex Hispanica haec mutila editio, quae terminat in verbis, His omnibus respondi, frater, litteris tuis, manavit in Isidorianam, ex Isidoriana autem, quae frequentior et magis obvia fuit, in collectiones 11, 12, 21 et 23, quarum auctores cum transcripserint quotquot Leonis epistolas in Isidoriana collectione reperere, transcripserunt etiam S. Petri Chrysologi epistolam, quemadmodum inter Leoninas in eadem collectione, sicut et in Hispanica,", + "candidate_score": 0.667571, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_111_113", + "bdc_text": "Item et in EphesiosSiehe die vorige Anmerkung. . Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1577", + "psc_text": "Leo. Hac autem in re vetusti catalogi episcoporum Ecclesiae Ravennatis difficultatem afferent: vetusti, inquam, qui apud Agnellum a Bacchinio primum editum legi possunt; nam recentiores apud Rubeum et Ughellum etsi in re praesenti non obsint, antiquum tamen ordinem deseruere ex arbitrio, ut cum quibusdam praejudiciis nonnulla posterius detecta monumenta conciliarentur. In antiquis autem illis catalogis nullus quidem Leo hujus aevi episcopus reperitur; at Neo praecessor fit S. Petro Chrysologo, cum ex hac epistola posterior esse deberet. Ut autem haec difficultas tollatur, duo in his catalogis distinguenda sunt, ordo episcoporum, et tempus at gesta quae iisdem tribuuntur. Ordo catalogorum veterum, quoad priorum saeculorum episcopos cum derivatus fuerit ex antiquissimis diptychis quae in quibusque Ecclesiis jamdiu custodita fuere, nisi quid omnino evidens cogat, retinendus est. Tempus autem et gesta singulis episcopis ascripta, cum ex diptychis, in quibus sola episcoporum nomina describebantur, sumi nequiverint, ex auctorum medii aevi arbitrio, vel etiam ex vulgatis", + "candidate_score": 0.667547, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132_134", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar . Nicht auszuschließen ist aber auch , daß irgendeiner der Nürnberger Theologen sich damals brieflich über das Abendmahl geäußert hatte und eine solche Äußerung den Schweizern in die Hände kam ( für die Auskünfte sei an dieser Stelle den Herren Hans Schulz , Erlangen , und Gottfried Seebaß , Heidelberg , freundlich gedankt). , dum iis carere non poteris , remittam pellectas tamen .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_30", + "psc_text": "nonne certam praesumit constitutionem expressam in epistola 18 ad Januarium, ne ejusdem generis clerici suis ordinibus reformati ad altiorem ordinem sinantur ascendere? Specialis vero dispensatio, ubi peculiaris incidit causa, generali constitutioni non derogat. Si quae alia similia exempla proferrentur, ad dispensationem similiter revocanda essent. Quae vero Antelmius producit, sunt de receptis in eodem ordine, non autem de promotis ad altiorem; uti illa duo de Maximo et Donato episcopis, quorum est mentio apud Leonem epist. 12, num 12, cap. 6, nec non alterum de Donatistis apud Augustinum epist. 43, n. 16. Quod autem de Meletianis ingerit ex epistola synodi Nicaenae apud Theodoretum lib. I c. 8 et 9, id solum probat, clericos a Meletio ordinatos, qui in suum gradum ita fuerant recepti, ut post clericos ordinatos a legitimo episcopo, omni auctoritate his reservata, infimum locum tenerent, post illorum mortem in ipsorum locum et auctoritatem subrogari potuisse, si quaedam circumstantiae id flagitarent:", + "candidate_score": 0.667186, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_120", + "bdc_text": "Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_916", + "psc_text": "penes ipsos erat luna 22. Deinde excessissent praeterea triduo limitem ultimum Dominicarum paschalium, qui ipsis erat XI kal. Maias. Quoad hos quidem Dominicarum paschalium limites anno 444 res conciliata est, eo quod persuasum Leoni fuit sufficere, si eum limitem XI kal. Maias Passionis dies nequaquam excederet: quo factum est ut, servato hoc limite, in quem tum incurrit dies Passionis, Pascha etiam a Latinis Alexandrinorum calculum secutis eo anno celebratum fuerit biduo post, id est IX kal. Maii. Sed haec conciliandi ratio nihil proderat in quaestione de Paschate anni 455, quo non solum biduum, sed triduum paschali die prorogato, ipse dies Passionis eum limitem ultimum praeteribat. Putabant tandem Latini in Alexandrinorum rationem Pascha celebratum iri mense secundo, cum ex lege primo mense celebrandum sit; primum enim mensem a die aequinoctii 21 Martii ad diem 21 Aprilis computasse videntur. 4. Multa Alexandrini adversus haec Latinorum objecta protulerunt. Sed cum semper disputaverint in", + "candidate_score": 0.666995, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_121_123", + "bdc_text": "April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil . Sed dominus dabit principes , modo non faciat in furore suoHos 13 , 11. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_895", + "psc_text": "perverse Dioscorus judicarit, qui in sanctae memoriae Flaviani condemnatione se perculit, et simpliciores quosque, ut in eamdem ruinam provolverentur, impegit. Quorum multis jam, ut cognovimus, ad satisfactionis remedia conversis, et veniam de inconstanti trepidatione poscentibus, non cujusmodi sit fides tenenda tractandum est, sed quorum precibus et qualiter annuendum. Unde piissimae sollicitudini vestrae, quam de indicenda synodo habere dignamini, per legationem, quae confestim ad clementiam vestram, Deo annuente, perveniet, quidquid ad causae utilitatem arbitror pertinere, plenius atque opportunus suggeretur. Data nono kalendas Maii, Adelfio viro clarissimo consule. EPISTOLA LXXXIII. AD EUMDEM MARCIANUM. SYNOPSIS. I. Pro patefacta Anatolii fide, Eutyche represso, revocatis episcopis, reductis in urbem S. Flaviani reliquiis, gratulatur. --II. Legatos se mittere pro reconciliandis lapsis episcopis. Concilio convocando opportunum tempus non esse. 1046 LEO episcopus MARCIANO Augusto. CAP. I. Multam mihi fiduciam scribendi ad clementiam vestram, et litterae vestrae, quas veneranter accepi, et coepiscopi mei revertentes a Constantinopoli praebuerunt, non", + "candidate_score": 0.666991, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113_115", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1397", + "psc_text": "S. Leonis epistolam Graece redditum haberemus. At exstat hujus codicis Latina interpretatio, quam Epiphanius Scholasticus lucubravit. Hic autem cum nactus fuisset Leoninae epistolae Latinum exemplar, hoc suae versioni inseruit; et idcirco ex hoc codice, quem a Surio editum Baluzius cum duobus mss. Bellovacensi et Corbeiensi contulit, aliquot variantes suppetunt, quae nobis utiles fuere. 2. Huic epistolae causam dederunt imperatoris Leonis litterae, quas ob Alexandrinos tumultus ad universos metropolitas tradidit. In laudato codice encyclio, cujus ordo, ut in mss. exstat, ex Baluzio profertur tom. V Concil. Venetae edit. pag. 33 et seqq. cap. 6, describitur imperatoris epistola ad Anatolium Constantinopolitanum; et postea cap. 11 subjiciuntur caeterorum episcoporum nomina, ad quos litterae similes directae fuerunt, ac inter hos primo datae dicuntur Leoni reverentissimo urbis Romae pontifici. Imperialis epistola ad Anatolium cum quaedam ejusdem Constantinopolitani episcopi peculiaria continet, tum vero alia Leonis papae propria, quae eidem inserta erant (vide annot. 1 [Infra, n.", + "candidate_score": 0.666678, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_111_113", + "bdc_text": "Item et in EphesiosSiehe die vorige Anmerkung. . Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_962", + "psc_text": "IN EPISTOLAM SEQUENTEM. 1. Quesnellus praestantissimam epistolam seu relationem synodi Chalcedonensis ad S. Leonem Graece et Latine inter Leonis Opera primus inseruit, ut in editionibus Conciliorum exhibetur; nullo tamen codice vel Graeco vel Latino usus est. Nos Graecum textum, qui est originalis, cum duobus mss. Venetis S. Marci 164 et 555 recensuimus. Quoad Latinum vero, duplex hujus relationis Latina versio habetur. Quesnellus eam unam dedit quae primum vulgata a Crabbo, in caeteras Conciliorum editiones transivit. At alia exstat interpretatio vetustior, quippe quae paulo post ipsum Chalcedonense concilium exarata fuit, et ex qua Vigilius papa in Constituto testimonium allegavit. Hanc primus edidit Baluzius. In tribus tantum codicibus adhuc inventa est, nimirum in Parisiensi, in Vaticano Reginae Suecorum, et in alio Vat. 1322. Hic autem postremus codex, qui quondam fuit Veronensis Ecclesiae, eo praestantior est quod quamplures subscriptiones Patrum nobis conservavit, quae in ipso originali Graeco desiderantur. Nobis sane, qui hanc versionem", + "candidate_score": 0.666591, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_111_113", + "bdc_text": "Item et in EphesiosSiehe die vorige Anmerkung. . Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO In duas epistolas sequentes, I et II, ubi etiam de epistola XVIII. 1. De duabus epistolis 1 ad Aquileiensem episcopum, et 2 ad Septimum Altinensem, quae ex ipso argumento simul jungendae sunt, agi non potest, nisi quaedam dicantur etiam de epistola 18 ad Januarium, quae ob excitatas controversias non exiguum cum illis nexum habere videtur. Ita haec prima admonitio tribus epistolis lucem afferet. 2. Postquam Card. Norisius in Pelagianae Historiae lib. II c. 12 duabus columnis, e regione edens duas Leonis epistolas ad Septimum, atque Januarium, palam fecit utrasque esse ejusdem exempli, de alterutra dubitari coepit. Quesnellus prolixa observatione epistolam ad Septimum suppositionis accusavit, et imposturae auctorem credidit Isidorum Mercatorem. E contra Josephus Antelmius dissert. 4 de veris Operibus S. Leonis Magni hanc epistolam genuinam propugnans, illam ad Januarium commentitiam contendit. Aliquot subinde epistolae editae sunt ab utroque, quibus suam quisque sententiam vindicare studuit. Pagius in Critica ad an.", + "candidate_score": 0.66648, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_111_113", + "bdc_text": "Item et in EphesiosSiehe die vorige Anmerkung. . Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1465", + "psc_text": "potestatibus celebrata, quae S. memoriae praedecessor meus Leo ad consultationem Augustae recordationis Leonis scripserit, et quam veneranter accepta sint, recognoscunt. Hinc in Lectionariis antiquis haec quoque epistola inserta legitur, uti videre est in cod. Vallicellano XXVI, eademque descripta invenitur in mss. collectionis 2 Sermonum S. Leonis, quae ex Lectionariis originem ducit. Confer mss. Basilicae Vat. 210 et Barber. 88. Graeca etiam ejusdem interpretatio exhibetur in aliquot Graecis codicibus, eamque nos proferemus ex Miscellaneis Gerardi Vossii praepositi Tungrensis, qui codice Graeco olim card. Sirleti, postea vero card. Columnae usus fuit. Quasdam vero emendationes secundis curis sumpsimus ex codice Graeco Vat. 1341, quem P. Cacciarius in novissima Romana editione adhibuit. Neque moveat, si non reperitur in collectione Chalcedonensi; quippe haec collectio, ut in praefatione ostendimus, vivente Valentiniano, id est antequam haec epistola scriberetur, concinnata fuit. Hac epistola cum praeclaro encomio usus est S. Ephraemius Antiochenus apud Photium cod. 228. 2 Ut tempus", + "candidate_score": 0.666395, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119_121", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1228", + "psc_text": "quo, Opilione consule, pridie idus Aprilis celebrata est sacra solemnitas; unde sequenti anno, pridie nonas Aprilis, eadem festivitas rationabiliter consequetur. Sed annus qui erit septuagesimus sextus memorati episcopi annotationem habere cognoscitur, quae a totius antiquitatis exemplo et ab omni Patrum auctoritate discordat. Siquidem in octavum kalendarum Maiarum Dominicum Pascha transtulerit, praefinitos antiquitus limites nimis evidenter excedens, cum in die quinto decimo kalendarum Maiarum paschalem solemnitatem, sicut constituerunt alii, potuerit annotare. Unde quia non mediocris mihi sollicitudo generatur, ne apud Aegyptios haec persuasio roboretur, ad Christianissimum et clementissimum principem scripta direxi, quibus causam scruputi diligenter 1233 exposui, et suppliciter postulavi ut operam suam, quemadmodum consuevit, religionis cultui dignanter impendat: ut eos qui hujus supputationis perfectam videntur habere notitiam, in unum jubeat convenire et diligenter inquirere: ne forte haec definitio teneatur, et hic excessus, qui prioribus videtur repugnare temporibus, nostrae conniventiae vel negligentiae deputetur, et fiat in nostris diebus quod numquam ante", + "candidate_score": 0.666336, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_112_114", + "bdc_text": "Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_962", + "psc_text": "IN EPISTOLAM SEQUENTEM. 1. Quesnellus praestantissimam epistolam seu relationem synodi Chalcedonensis ad S. Leonem Graece et Latine inter Leonis Opera primus inseruit, ut in editionibus Conciliorum exhibetur; nullo tamen codice vel Graeco vel Latino usus est. Nos Graecum textum, qui est originalis, cum duobus mss. Venetis S. Marci 164 et 555 recensuimus. Quoad Latinum vero, duplex hujus relationis Latina versio habetur. Quesnellus eam unam dedit quae primum vulgata a Crabbo, in caeteras Conciliorum editiones transivit. At alia exstat interpretatio vetustior, quippe quae paulo post ipsum Chalcedonense concilium exarata fuit, et ex qua Vigilius papa in Constituto testimonium allegavit. Hanc primus edidit Baluzius. In tribus tantum codicibus adhuc inventa est, nimirum in Parisiensi, in Vaticano Reginae Suecorum, et in alio Vat. 1322. Hic autem postremus codex, qui quondam fuit Veronensis Ecclesiae, eo praestantior est quod quamplures subscriptiones Patrum nobis conservavit, quae in ipso originali Graeco desiderantur. Nobis sane, qui hanc versionem", + "candidate_score": 0.666235, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_119_121", + "bdc_text": "und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 . April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1225", + "psc_text": "pridie nonas Aprilis eadem, propitio Deo, agenda erit festivitas, sicut regulariter centenariae annotationis ordo declarat; sed in anno qui erit septuagesimus sextus, is Paschae dies invenitur ascriptus, quem a passione Domini nullius exempli, nullius constitutionis admittit auctoritas. Nam diem octavum kalendarum Maiarum ab eo cognoscimus praefinitum, qui nimie limitem antiquae constitutionis excedit; cum alii quintum decimum kalendarum Maiarum huic festivitati deputaverint 1231 diem. Siquidem ab undecimo kalendarum Aprilium, usque in undecimum kalendarum Maiarum, legitimum spatium sit praefixum, intra quod omnium varietatum necessitas concludatur: ut Pascha Dominicum nec prius possimus habere nec tardius. Quod enim in decimum et in nonum kalendarum Maiarum videtur nonnumquam pervenisse festivitas, quadam ratione defenditur. Quia etsi dies Resurrectionis ultra terminum videtur exisse, dies tamen Passionis limitem positum non invenietur egressus. Ad octavum autem kalendarum Maiarum paschalem observantiam perducere, nimis insolens et aperta transgressio est. CAP. III. Quia ergo in illa, ut dixi, centenaria supputatione Theophili, septuagesimus", + "candidate_score": 0.66569, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_50_52", + "bdc_text": "14 . huius mensis , cum Megandro assiderem in iudicio nostro censorioim Chorgericht. , dicebat se a senatu petiturum consensum super apologia quadam RellicaniDiese Schrift Rhellikans blieb offenbar ungedruckt ( s. Vorlage ) . Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_60", + "psc_text": "nonnullos absque erroris et auctorum damnatione et absque debitis subscriptionibus imprudenter admissos Septimus detexisset, quibus apertae damnationis et subscriptionis remedium Leo apponendum praecepit; id verisimilius in Leonis initia incidit, si praesertim epist. 1 non Januario, sed alicui ejus praedecessori data credatur. Cum vero hoc praedecessore brevi exstincto Januarius in eodem opere exsequendo pastoralem curam naviter et cum felici successu fuerit exsecutus (quod non exiguum tempus requirit), S. Leo an. 447 ab eodem accepit litteras, in quibus zelum et diligentiam suam prodens, exposuisse videtur non tantum Pelagianos cum debita cautione in gradum suum receptos, verum etiam aliquos ad ulteriorem gradum fuisse promotos. Hinc autem Leo zelum ejus primo commendans, veterem monitionem eidem inculcavit, ne quis ex haeresi adveniens sine debitis cautionibus reciperetur. Dein vero illam canonum constitutionem ingerendam credidit, ne in suum gradum perinde admissi ad ulteriorem promoverentur: quod unum per hoc tempus correctione dignum superesse, ex iisdem Januarii litteris detexerat.", + "candidate_score": 0.664721, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113_115", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_411", + "psc_text": "in S. Petri Chrysologi Vita, si non integram epistolam reperit in veteribus Ravennatensis Ecclesiae tabulis, certe aliquod vetustum exemplar hujusmodi collectionis Chalcedonensis prae oculis habuit. Cum vero haec exemplaria rariora fuerint, et non ita multa ex Leone proferant, ut in Isidoriana satis frequenti exhibentur; nihil mirum si posteriores Leoninarum epistolarum collectores hanc epistolam non integram, sed mutilam dedere, uti apud Isidorum ex Hispanica suam collectionem derivantem inventa fuit. Hic autem omittendum non est duos codices Vaticanos epistolarum Leonis a Vossio memoratos, quos hanc epistolam integram continere Quesnellus praesumpsit, eodem Vossio in notatione admonente mutilam exhibere; sunt enim codices posteriorum collectionum quae ex Isidoriana dimanant. 4. Unum dubitari potest, num haec epistola, quam in laudatis Latinae collectionis codicibus integram habemus, originalis sit, an e Graeca antiqua versione Latine reddita fuerit. In memorata praefatione satis manifeste probavimus, antiquum illum auctorem, qui priscae versioni concilii Chalcedonensis epistolas Latinorum in Graeca collectione contentas adjecit,", + "candidate_score": 0.66443, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132_134", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar . Nicht auszuschließen ist aber auch , daß irgendeiner der Nürnberger Theologen sich damals brieflich über das Abendmahl geäußert hatte und eine solche Äußerung den Schweizern in die Hände kam ( für die Auskünfte sei an dieser Stelle den Herren Hans Schulz , Erlangen , und Gottfried Seebaß , Heidelberg , freundlich gedankt). , dum iis carere non poteris , remittam pellectas tamen .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1397", + "psc_text": "S. Leonis epistolam Graece redditum haberemus. At exstat hujus codicis Latina interpretatio, quam Epiphanius Scholasticus lucubravit. Hic autem cum nactus fuisset Leoninae epistolae Latinum exemplar, hoc suae versioni inseruit; et idcirco ex hoc codice, quem a Surio editum Baluzius cum duobus mss. Bellovacensi et Corbeiensi contulit, aliquot variantes suppetunt, quae nobis utiles fuere. 2. Huic epistolae causam dederunt imperatoris Leonis litterae, quas ob Alexandrinos tumultus ad universos metropolitas tradidit. In laudato codice encyclio, cujus ordo, ut in mss. exstat, ex Baluzio profertur tom. V Concil. Venetae edit. pag. 33 et seqq. cap. 6, describitur imperatoris epistola ad Anatolium Constantinopolitanum; et postea cap. 11 subjiciuntur caeterorum episcoporum nomina, ad quos litterae similes directae fuerunt, ac inter hos primo datae dicuntur Leoni reverentissimo urbis Romae pontifici. Imperialis epistola ad Anatolium cum quaedam ejusdem Constantinopolitani episcopi peculiaria continet, tum vero alia Leonis papae propria, quae eidem inserta erant (vide annot. 1 [Infra, n.", + "candidate_score": 0.664264, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113_115", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1579", + "psc_text": "lib. II Observationum in sacra cardinalis Norisii opera cap. 7, num. 3, tom. IV, pag. 915, ubi etiam ostendimus pugnantibus episcoporum ordine, et rebus ac tempore episcopis tributis, satius esse de errore in rebus ac tempore perperam ascriptis, quam in episcoporum ordine suspicari. 4. Ordo episcoporum Ravennatum hujus aevi in Agnello et reliquis antiquis Ecclesiae Ravennatis scriptoribus hic est: Ursus, Petrus, Neo, Exuperantius, Joannes, Petrus. Cum autem Joanni tribuant privilegium Valentiniani III, secundo Petro hujus successori ascribunt quae de S. Petro Chrysologo certa sunt. His vero obstant tria monumenta posterius edita: primum epistola Leonis ad Neonem, quae episcopo Petri Chrysologi successori congruit; secundum epistola Simplicii papae ad Joannem episcopum Ravennatem, qui post Petrum et Neonem eam sedem obtinuit; tertium synodi Romanae sub Symmacho, in quibus alius Petrus Ravennas subscriptus invenitur. Haec animadvertens P. Bacchinius, ut triplicem nodum solveret, ad duo confugit. Primo suspicatus est Leonis epistolam non ad Neonem Ravennatem", + "candidate_score": 0.664078, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_50_52", + "bdc_text": "14 . huius mensis , cum Megandro assiderem in iudicio nostro censorioim Chorgericht. , dicebat se a senatu petiturum consensum super apologia quadam RellicaniDiese Schrift Rhellikans blieb offenbar ungedruckt ( s. Vorlage ) . Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_454", + "psc_text": "Flavianus etiam monuerat (Epist. 26), cum etiam sine concilio, et antequam haberetur synodus Chalcedonensis, tota Ecclesia illam susceperit, eidemque episcopi suas subscriptiones apposuerint, non ut vim et auctoritatem illi adjicerent, sed ut se catholicos probarent, et ne, si renuerent, haeretici haberentur. Jam enim vulgatum fuerat, quod postea omnes reverendissimi episcopi clamaverunt in Chalcedonensi, act. 4, pag. 1403: Qui non consentit epistolae sanctissimi episcopi Leonis, haereticus est. Porro in eodem concilio, quo Ephesini latrocinii gesta rescindenda erant, maximis cum laudibus suscepta fuit act. 2 et 4, eoque honore habita ac si ab ipso Petro edita fuisset: quod et antequam ederetur, Petrus Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit,", + "candidate_score": 0.663533, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_131_133", + "bdc_text": "Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s. oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_406", + "psc_text": "cognitis judicari. Ad praedictum autem episcopum litteras dedi, quibus mihi displicere cognosceret quod ea quae in tanta causa gesta fuerant etiam nunc silentio detineret, cum studere debuerit primitus nobis cuncta reserare: quem credimus vel post admonitionem omnia ad nostram notitiam relaturum; ut in lucem ductis his quae adhuc videntur occulta, id quod evangelicae et apostolicae doctrinae convenit judicetur. Data XII kalendarum Martii, Asturio et Protogene viris clarissimis consulibus. ADMONITIO IN SEQUENTEM EPISTOLAM. 1. Duae litterarum S. Petri Chrysologi ad Eutychem Latinae editiones prodiere: altera, quae unicum seu primum tantum caput exhibet; altera, quae duo capitula complectitur. Quesnellus cum hanc prolixiorem epistolam et editionem genuinam haberet, quonam fato illa decurtata et non potius haec integra inserta fuerit in Vulgatis S. Leonis editionibus, se non assequi in notis professus est. Ex codicibus autem, qui eam fere decurtatam praeferunt, magna inter eruditos exstitit dubitatio, num secundum caput sincerum, an supposititium sit. Omnis autem", + "candidate_score": 0.663325, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_134_136", + "bdc_text": "Nicht auszuschließen ist aber auch , daß irgendeiner der Nürnberger Theologen sich damals brieflich über das Abendmahl geäußert hatte und eine solche Äußerung den Schweizern in die Hände kam ( für die Auskünfte sei an dieser Stelle den Herren Hans Schulz , Erlangen , und Gottfried Seebaß , Heidelberg , freundlich gedankt). , dum iis carere non poteris , remittam pellectas tamen . Luterum ferebant revocasse sententiam libello de humano errore ęditoEine Lutherschrift mit diesem Titel oder Inhalt gibt es nicht . Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1397", + "psc_text": "S. Leonis epistolam Graece redditum haberemus. At exstat hujus codicis Latina interpretatio, quam Epiphanius Scholasticus lucubravit. Hic autem cum nactus fuisset Leoninae epistolae Latinum exemplar, hoc suae versioni inseruit; et idcirco ex hoc codice, quem a Surio editum Baluzius cum duobus mss. Bellovacensi et Corbeiensi contulit, aliquot variantes suppetunt, quae nobis utiles fuere. 2. Huic epistolae causam dederunt imperatoris Leonis litterae, quas ob Alexandrinos tumultus ad universos metropolitas tradidit. In laudato codice encyclio, cujus ordo, ut in mss. exstat, ex Baluzio profertur tom. V Concil. Venetae edit. pag. 33 et seqq. cap. 6, describitur imperatoris epistola ad Anatolium Constantinopolitanum; et postea cap. 11 subjiciuntur caeterorum episcoporum nomina, ad quos litterae similes directae fuerunt, ac inter hos primo datae dicuntur Leoni reverentissimo urbis Romae pontifici. Imperialis epistola ad Anatolium cum quaedam ejusdem Constantinopolitani episcopi peculiaria continet, tum vero alia Leonis papae propria, quae eidem inserta erant (vide annot. 1 [Infra, n.", + "candidate_score": 0.663323, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113_115", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_83", + "psc_text": "fragmento legitur Beda tribuat epistolae Cyrilli ad S. Leonem, et in ipso fragmento agatur quidem de quaestione Paschatis anni 444, de qua eum Leoni respondisse Paschasinus prodidit. Idem vero auctor allegat tria Bedae testimonia: duo quibus ea epistola Cyrillo vindicatur, nimirum ex libro de temporum Ratione, et ex epistola ad Wichredam; tertium vero ex opusculo de Argumentis lunae, ubi ad Leonem scripta dicitur testibus Petavio et Bucherio, sed locum se non potuisse invenire fatetur. Certe in editione Coloniensi an. 1688, tom. I pag. 151, in eo tractatu de Argumentis lunae haec reperimus: Sic legitur in epistola quam beatus Cyrillus ad Leonem papam scripsit: Indicabo enim vobis, quid Bachumius (lege Pachomius) monachus, etc. quae quidem in fragmento mox recitando invenientur, sicut in eo leguntur etiam illa quae tum in opusculo de temporum ratione ejusdem editionis cap. 41, tom. II pag. 83, tum in epistola ad Wichredam eodem tomo pag. 230, ex", + "candidate_score": 0.662991, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132_134", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar . Nicht auszuschließen ist aber auch , daß irgendeiner der Nürnberger Theologen sich damals brieflich über das Abendmahl geäußert hatte und eine solche Äußerung den Schweizern in die Hände kam ( für die Auskünfte sei an dieser Stelle den Herren Hans Schulz , Erlangen , und Gottfried Seebaß , Heidelberg , freundlich gedankt). , dum iis carere non poteris , remittam pellectas tamen .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1574", + "psc_text": "hanc epistolam derivarunt auctores collect. Isid. 12, 20, 21, 22 et 23, et exemplum aliud, ex quo eamdem sumpsere auctor collect. 24, Merlinus atque Sichardus. Variantes enim quas relegentes ipsam epistolam in iisdem mss. invenimus, hanc duplicem originem ostenderunt. Cum vero quoad episcopalis sedis nomen plures codices prioris originis signantes Ravennatem conveniant cum omnibus mss. alterius fontis, de Ravennatensi sede dubitandum non est. Id autem vel maxime ex eo confirmatur, quod codices duo Vindebonenses, qui dissentiunt, aperto errore laborant. Nam Arbonensis episcopatus, qui in ms. Vindeb. Hisp. legitur, ignotus est; Narbonensis vero per hoc tempus non a Leone tenebatur, sed a Rustico, ad quem aliam posteriorem epistolam datam videbimus. Neque moveat quod primus codex Vindebon. puriorem Hispanicam complectatur. Nam licet eatenus sit purior, quod emendationes in Gallicanos codices inductas non recepit, mendosissimus tamen est, mendumque satis prodit in eadem inscriptione episcopatus Arbonensis, quem nemo inveniet. Hoc autem mendum evidentius demonstrant", + "candidate_score": 0.662821, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_112_114", + "bdc_text": "Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1397", + "psc_text": "S. Leonis epistolam Graece redditum haberemus. At exstat hujus codicis Latina interpretatio, quam Epiphanius Scholasticus lucubravit. Hic autem cum nactus fuisset Leoninae epistolae Latinum exemplar, hoc suae versioni inseruit; et idcirco ex hoc codice, quem a Surio editum Baluzius cum duobus mss. Bellovacensi et Corbeiensi contulit, aliquot variantes suppetunt, quae nobis utiles fuere. 2. Huic epistolae causam dederunt imperatoris Leonis litterae, quas ob Alexandrinos tumultus ad universos metropolitas tradidit. In laudato codice encyclio, cujus ordo, ut in mss. exstat, ex Baluzio profertur tom. V Concil. Venetae edit. pag. 33 et seqq. cap. 6, describitur imperatoris epistola ad Anatolium Constantinopolitanum; et postea cap. 11 subjiciuntur caeterorum episcoporum nomina, ad quos litterae similes directae fuerunt, ac inter hos primo datae dicuntur Leoni reverentissimo urbis Romae pontifici. Imperialis epistola ad Anatolium cum quaedam ejusdem Constantinopolitani episcopi peculiaria continet, tum vero alia Leonis papae propria, quae eidem inserta erant (vide annot. 1 [Infra, n.", + "candidate_score": 0.66216, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_458", + "psc_text": "3 Adventus habetur: Deinde episcopi legunt quartam et quintam lectionem de epistola S. Leonis papae missa Flaviano episcopo de Incarnatione Domini contra Eutychen haereticum. Idipsum in aliis Italiae Ecclesiis receptum didicimus ex quampluribus mss. Lectionariis aliarum urbium, quae eamdem epistolam aliis atque aliis diebus eodem Adventus tempore exhibent. Ex ms. bibliothecae Regiae Quesnellus collegit (Diss. 1 ad an. 449, n. 9), idem olim factitatum esse in Galliarum Ecclesiis, quod confirmari potest ex Lectionario S. Benigni Divionensis, quo Chiffletius usus est, cum eamdem epistolam edidit in calce operum Vigilii Tapsensis, nec non ex monumentis Gallicanis, quae a P. Martene laudantur De Antiquis monachorum Ritibus, lib. III, c. 2. Ex hujusmodi autem Lectionariis traducta fuit in aliquot collectiones Sermonum S. Leonis, quae ex Lectionariis originem ducunt. 4. Cum Gennadius, c. 70, Leonem inter ecclesiasticos scriptores retulit, hujus tantum epistolae fecit mentionem, eo quod haec super omnia ejus opera vulgatissima esset. Hinc autem", + "candidate_score": 0.661814, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_133_135", + "bdc_text": "Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar . Nicht auszuschließen ist aber auch , daß irgendeiner der Nürnberger Theologen sich damals brieflich über das Abendmahl geäußert hatte und eine solche Äußerung den Schweizern in die Hände kam ( für die Auskünfte sei an dieser Stelle den Herren Hans Schulz , Erlangen , und Gottfried Seebaß , Heidelberg , freundlich gedankt). , dum iis carere non poteris , remittam pellectas tamen . Luterum ferebant revocasse sententiam libello de humano errore ęditoEine Lutherschrift mit diesem Titel oder Inhalt gibt es nicht .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_72", + "psc_text": "Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum fragmentum ad nos transmissum credimus; quod ut statuatur, nonnulla observanda sunt. 2. Eam nimirum Cyrilli epistolam de Paschate Africani concilii Patribus traditam, quam Dionysius Exiguus suae collectioni integram inseruerat num. 135, ex Sirmondi schedis cum longiori additione ediderant primum Petavius tom. II De Doctrina temporum, in fine, ac dein Bucherius in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus", + "candidate_score": 0.661585, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132_134", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar . Nicht auszuschließen ist aber auch , daß irgendeiner der Nürnberger Theologen sich damals brieflich über das Abendmahl geäußert hatte und eine solche Äußerung den Schweizern in die Hände kam ( für die Auskünfte sei an dieser Stelle den Herren Hans Schulz , Erlangen , und Gottfried Seebaß , Heidelberg , freundlich gedankt). , dum iis carere non poteris , remittam pellectas tamen .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_415", + "psc_text": "principiorum scrutator, quod ad opus illius De Principiis refertur; in Graeco autem nomen principiorum reddendum τῶν ἀρχῶν, redditum fuit τῶν παλαιῶν antiquorum, quod interpretem Chrysologi mentem minus assecutum ostendit. E contra insecundo capite etsi Graeca versio alicubi difficultatem injicit; planior tamen est multo quam textus Latinus, adeo ut hic e Graeco perperam scripto vel lecto redditus appareat; ac ex Graeco nonnumquam explicandus sit, ut in annotationibus observabitur: quod profecto non originalis Latini, sed interpretationis indicium est. 5. Hoc quidem secundum caput, quo Eutychetis epistolae directe respondetur, potissimum est; ita ut Chrysologum Eutychi de Flaviani judicio querimoniam moventi, et ejusdem subsidium imploranti, solo priori capite generalia continente, quod et omni finali formula caret, respondisse incredibile sit. Probabile vero nobis est prioris capitis studiosius elaborati manuscriptum exemplar apud Chrysologum superfuisse, quemadmodum iis accidit quae diligentiori cura scribimus; ex hoc autem exemplo alia subinde fuisse transcripta, quae in manus Latini interpretis concilii Chalcedonensis,", + "candidate_score": 0.661484, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132_134", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar . Nicht auszuschließen ist aber auch , daß irgendeiner der Nürnberger Theologen sich damals brieflich über das Abendmahl geäußert hatte und eine solche Äußerung den Schweizern in die Hände kam ( für die Auskünfte sei an dieser Stelle den Herren Hans Schulz , Erlangen , und Gottfried Seebaß , Heidelberg , freundlich gedankt). , dum iis carere non poteris , remittam pellectas tamen .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_44", + "psc_text": "ut eodem sane carent caeteri codices ac praesertim vetustis simarum omnium collectionum. Hinc ms. Florentin. S. Marci collectionis 13, ob Leoninas epistolas aliis nominibus insignis, ut videbimus in Admonit. ad epist. 12, sic epistolam, de qua agimus, inscribit: Leo Urbis Romae episcopus . . . . . Aquileiensi episcopo; ubi intervallo vacuo episcopi nomen ignotum significatur. Adempta igitur auctoritate quorumdam codicum, qui Januarium praeferunt, nihil fundamenti ex codicibus superest, quo cogamur affirmare epistolam 1 datam eidem Januario, ad quem epist. 18 scriptam fuisse manifestum est. 23. Traditam vero fuisse ad aliquem Januarii praecessorem et in ipso quidem pontificatus Leonis exordio, aliunde colligere licet. Photius in Bibliotheca vetustum codicem referens, qui sub saeculi VI initia lucubratus, exactissimam Pelagianarum rerum historiam ex peculiaribus documentis derivatam continebat, haec de Pelagianorum gestis sub Leonis pontificatu tradit cod. 54: Cum temporis deinde progressu sectae hujus homines per haeresis suae abjurationem Ecclesiae restituti essent; iterum malum", + "candidate_score": 0.661419, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132_134", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar . Nicht auszuschließen ist aber auch , daß irgendeiner der Nürnberger Theologen sich damals brieflich über das Abendmahl geäußert hatte und eine solche Äußerung den Schweizern in die Hände kam ( für die Auskünfte sei an dieser Stelle den Herren Hans Schulz , Erlangen , und Gottfried Seebaß , Heidelberg , freundlich gedankt). , dum iis carere non poteris , remittam pellectas tamen .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_32", + "psc_text": "hoc capite epistolam ad Januarium repudiemus, ac si disciplinam eo tempore ignotam praeferat. 18. Quos vero canones Leo intellexerit, cum hac in re canonum constitutionem allegavit; quoniam de disciplina ex dictis constat, si in magna antiquorum monumentorum penuria nullum certum canonem, constitutionem nullam proferre possimus, nihil praejudicat. Forte S. pontifex Nicaenum canonem 8, qui de Catharis seu Novatianis statuit, ex disciplina sui temporis ita intelligendum et indicandum putavit, ut omnes haereticos schismaticosque comprehenderet. Quod si Innocentius I, epist. 17 ad Macedones c. 3, de Novatianis tantum eum canonem loqui, nec ad aliarum haeresum clericos pertinere affirmavit, idem tamen pontifex in eadem epistola non inficiatur hoc beneficium solis Novatianis decretum, nedum ad alios schismaticos, sed etiam ad haereticos posse extendi, ubi pacis bonum et necessitas hanc indulgentiam requirant: ac propterea approbandum censuit judicium Anisii et sociorum ejus, qui ordinatos a Bonoso haeretico in suos gradus receperant; et similiter epistola 3 ad", + "candidate_score": 0.660864, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113_115", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_595", + "psc_text": "727, n. b) ad epist. 22, ubi similia exempla praeteriti temporis dore praesenti vel mox futura ab ipso Leone adhibita allegavimus. Duas autem epistolas eodem die ad eosdem dari a Leonis more alienum non est, ut ex exemplis in admonit. ad epist. 17 laudatis patet. 5. Unum monendum restat quoad Graecam hujus epistolae versionem, quae cum in editionibus Conciliorum puncta alicubi praeferat lacunas indicantia, de luxato exemplari Romanorum editorum initio dubitavimus. At Graecum textum conferentes cum ms. Vat. 1455, alterius originis ab eo quo Romani editores usi sunt, ac praeterea cum duobus codd. Venetis S. Marci 164 et 555 deprehendimus, nec puncta in illis esse, neque luxationem ullam, sed omnia distincte uno contextu describi; nec tamen quae in editionibus Graecis desunt, suppleri. Hinc antiquum Graecum interpretem ea quae desiderantur in Graeca versione consulto omisisse non improbabiliter conjicimus. Forte Julianus, qui Leonis epist. 93 ad synodum Nicaenam Graece interpretatus videtur, uti", + "candidate_score": 0.66054, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_147_149", + "bdc_text": "A quo Capito in synodo nostra dissentitIm Berner Synodus , 1532 ( s. HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) . - Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_966", + "psc_text": "quae a nobis in annotationibus non omittentur; ac praeterea alias lectiones nonnumquam adjecisse, quas cum ex antiquiori versione codicis Vaticani 1322 sumptas deprehenderimus, praetermittendas credidimus: satis enim ex ipsa antiqua versione, quae subjicietur, elici poterunt. 4. Quoad tempus hujus relationis, quod in omnibus et Graecis et Latinis codicibus deest, pauca. Cum ultima concilii actio habita sit kal. Novembris an. 431, hac eadem die vel paulo post haec ad Leonem relatio, antequam synodi Patres dimitterentur, scripta fuit. EPISTOLA XCVIII. SANCTAE SYNODI CHALCEDONENSIS AD SANCTISSIMUM PAPAM ROMANAE ECCLESIAE LEONEM De gestis in synodo. SYNOPSIS. I. Leonem synodus laudat vocis B. Petri omnibus constitutum interpretem. quem in suis legatis praefuisse declarat. --II. De Dioscori Alexandrini tyrannide et impiis gestis. --III. Quid circa eum actum sit, ac des definitione fidei. --IV. Canonis de praerogativa sedis Constantinopolitanae edendi causam exponit, et confirmationem petit. 1088. Sancta et magna et universalis SYNODUS, quae per gratiam Dei et", + "candidate_score": 0.660457, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113_115", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_407", + "psc_text": "epistolam et editionem genuinam haberet, quonam fato illa decurtata et non potius haec integra inserta fuerit in Vulgatis S. Leonis editionibus, se non assequi in notis professus est. Ex codicibus autem, qui eam fere decurtatam praeferunt, magna inter eruditos exstitit dubitatio, num secundum caput sincerum, an supposititium sit. Omnis autem evanescet difficultas, si utriusque editionis originem detegamus. Id ex observatione quamplurium codicum ac ex discrimine collectionum quas diligenter expendimus, nobis innotuit. 2. Editio decurtata, quae sola invenitur in Leonis codicibus et in plerisque collectionibus, ex collectione Hispanica proficiscitur: nam ex Hispanica haec mutila editio, quae terminat in verbis, His omnibus respondi, frater, litteris tuis, manavit in Isidorianam, ex Isidoriana autem, quae frequentior et magis obvia fuit, in collectiones 11, 12, 21 et 23, quarum auctores cum transcripserint quotquot Leonis epistolas in Isidoriana collectione reperere, transcripserunt etiam S. Petri Chrysologi epistolam, quemadmodum inter Leoninas in eadem collectione, sicut et in Hispanica,", + "candidate_score": 0.66013, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_147_149", + "bdc_text": "A quo Capito in synodo nostra dissentitIm Berner Synodus , 1532 ( s. HBBW II [Nr. 56 ] 30 , Anm. 2 und 5 ) , in den Kapiteln 16 und 23 ( s. BS 66 bzw. 80-84 ) . - Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_647", + "psc_text": "ejusdem Sardicensis concilii indicasse dicendus est, eo quod hunc unum canonem vetus interpres Graecus reddidit, ut omnes Graeci codices ostendunt. Similiter cum Galla Placidia epist. 56 plurali numero allegavit secundum definitiones Nicaeni concilii, unum canonem quintum Sardicensem innuit, ut in margine editorum notatur. Porro in editionibus conciliorum ex aliquo Romano codice hic titulus canoni praefigitur, qui in tribus Venetis mss. non legitur: Ἀντίτυπον συνεδρίου ἐν τῷ τοπῷ τῶν Καινῶν, ἐν οἷς διελάλησαν; nimirum Latine: Exemplum concilii in loco Novorum, ubi locuti sunt. Canon vero ad Venetos codices exactus sic effertur: Γαυδέντιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Εἰ ἀρέσκει προστεθῆναι ταύτῃ τῇ ἀποφάσει, ἥν τινα πλήρη ἅγιότητος προσενέγκατε, ὁπηνίκα ἄλλος ἐπίσκοπος καθρρέθη κρίσει ἐπισκόπων καὶ διεμαρτύρατο ἐν πόλει τῶν Καινῶν κινηθῆναι τὰ τοῦ πράγματος, ὁ δὲ ἕτερος ἐπίσκοπος ἐν ταύτῃ τῇ καθέδρᾳ μετὰ την αἴτησιν τοῦ φαινομένου καθῃρῆσθαι, παντελῶς ἐν ἑτέρῳ τόπῳ τυπωθῆναι τὰ τοῦ πράγματος μὴ δύνασθαι, εἰ μὴ παρὰ τῶν ἐκεῖσε κριτῶν", + "candidate_score": 0.659911, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_121_123", + "bdc_text": "April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil . Sed dominus dabit principes , modo non faciat in furore suoHos 13 , 11. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_346", + "psc_text": "hoc recurrat opprobrium, qui novello et immature ordinato inferiores fieri delegerunt; ut illam evangelicam sententiam ad se sentiant pertinere, qua dicitur: Quo judicio judicaveritis, judicabitur de vobis: et qua mensura mensi fueritis, eadem remetietur vobis (Matth. XVII, 2; Marc. IV, 24; Luc. VI, 38) . Paulus vero presbyter ordinem suum, de quo laudabili firmitate non cessit, obtineat: nec ulterius aliquid in cujusquam praesumatur injuriam; ita ut dilectio tua, quam non immerito tota facti hujus pulsat invidia, hoc saltem remedio curare se properet, ut sine dilatione haec quae decernimus tradantur effectui; ne si iterato ad nos imploratio justa confugerit, necesse sit severius commoveri, cum, his quae male sunt facta correctis, malimus redintegrare disciplinam quam augere vindictam. Exsecutionem vero praeceptionum nostrarum fratri et coepiscopo nostro Julio commisisse nos noveris, ut omnia illico, quemadmodum constituimus, roborentur. Data VIII idus Martii, Posthumiano viro clarissimo consule. EPISTOLA XX, AD EUTYCHEN CONSTANTINOPOLITANUM ABBATEM. SYNOPSIS. Rescribit, sibi", + "candidate_score": 0.659139, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_112_114", + "bdc_text": "Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1579", + "psc_text": "lib. II Observationum in sacra cardinalis Norisii opera cap. 7, num. 3, tom. IV, pag. 915, ubi etiam ostendimus pugnantibus episcoporum ordine, et rebus ac tempore episcopis tributis, satius esse de errore in rebus ac tempore perperam ascriptis, quam in episcoporum ordine suspicari. 4. Ordo episcoporum Ravennatum hujus aevi in Agnello et reliquis antiquis Ecclesiae Ravennatis scriptoribus hic est: Ursus, Petrus, Neo, Exuperantius, Joannes, Petrus. Cum autem Joanni tribuant privilegium Valentiniani III, secundo Petro hujus successori ascribunt quae de S. Petro Chrysologo certa sunt. His vero obstant tria monumenta posterius edita: primum epistola Leonis ad Neonem, quae episcopo Petri Chrysologi successori congruit; secundum epistola Simplicii papae ad Joannem episcopum Ravennatem, qui post Petrum et Neonem eam sedem obtinuit; tertium synodi Romanae sub Symmacho, in quibus alius Petrus Ravennas subscriptus invenitur. Haec animadvertens P. Bacchinius, ut triplicem nodum solveret, ad duo confugit. Primo suspicatus est Leonis epistolam non ad Neonem Ravennatem", + "candidate_score": 0.659095, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113_115", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_82", + "psc_text": "sunt, sed non omnino convincunt; cum fieri potuerit ut is qui hanc epistolam anteriori ad Africanos subjecit, ita haec loca plurali numero afferret, ut cohaererent cum antecedentibus, quemadmodum alia proprio ingenio eum immutasse cognoscimus. 8. Joannes Vander Haagen, auctor operis inscripti: Observationes in veterum Patrum et pontificum prologos et epistolas paschales, Amstelodami an. 1734, pag. 97, eam Cyrilli epistolam esse, et ad Leonem pontificem traditam propugnat. Id autem exinde potissimum statuit, quod ex una parte certum sit ex Paschasino S. Cyrillum Leoni interroganti de Paschate an. 444 per litteras eidem directas respondisse; ex alia vero parte textum qui in hoc fragmento legitur Beda tribuat epistolae Cyrilli ad S. Leonem, et in ipso fragmento agatur quidem de quaestione Paschatis anni 444, de qua eum Leoni respondisse Paschasinus prodidit. Idem vero auctor allegat tria Bedae testimonia: duo quibus ea epistola Cyrillo vindicatur, nimirum ex libro de temporum Ratione, et ex epistola ad", + "candidate_score": 0.659088, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_166_168", + "bdc_text": "In 2 . tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 . desidero primum quaternionem .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO In duas epistolas sequentes, I et II, ubi etiam de epistola XVIII. 1. De duabus epistolis 1 ad Aquileiensem episcopum, et 2 ad Septimum Altinensem, quae ex ipso argumento simul jungendae sunt, agi non potest, nisi quaedam dicantur etiam de epistola 18 ad Januarium, quae ob excitatas controversias non exiguum cum illis nexum habere videtur. Ita haec prima admonitio tribus epistolis lucem afferet. 2. Postquam Card. Norisius in Pelagianae Historiae lib. II c. 12 duabus columnis, e regione edens duas Leonis epistolas ad Septimum, atque Januarium, palam fecit utrasque esse ejusdem exempli, de alterutra dubitari coepit. Quesnellus prolixa observatione epistolam ad Septimum suppositionis accusavit, et imposturae auctorem credidit Isidorum Mercatorem. E contra Josephus Antelmius dissert. 4 de veris Operibus S. Leonis Magni hanc epistolam genuinam propugnans, illam ad Januarium commentitiam contendit. Aliquot subinde epistolae editae sunt ab utroque, quibus suam quisque sententiam vindicare studuit. Pagius in Critica ad an.", + "candidate_score": 0.65905, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_112_114", + "bdc_text": "Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_71", + "psc_text": "595 praecipimus custodiri, ne ab his Ecclesiis, ad quas proprie pertinent, sinantur abscedere, et pro suo arbitrio ad loca sibi non deputata transire. Quod cum recte non permittitur inculpatis, multo minus debet licere suspectis. Proinde dilectio tua, cujus devotione gaudemus, jungat 596 curam suam dispositionibus nostris, et cum supradicto metropolitano det operam, ut circumspecte ac velociter impleantur ea, quae ad totius Ecclesiae incolumitatem, et laudabiliter sunt suggesta, et salubriter ordinata. ADMONITIO In fragmentum epistolae S. Cyrilli Alexandrini de Paschate an. 444, ad S. Leonem, quae ad illustrandam etiam subsequentem epistolam Paschasini plurimum conferet. 1. De quaestione Paschatis anni 444 S. Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum", + "candidate_score": 0.658872, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113_115", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_364", + "psc_text": "epistolam acceperat Leo a Flaviano? Cumque Flavianus deinde memoret Leonis litteras sibi traditas a Pansophio (est epistola 23) quibus edoctus fuerat, eumdem Eutychem libellos direxisse ad Leonem plenos omni fallacia et calliditate; ex his liquet pariter, subdit Quesnellus, non ante Flavianum de litteris ad Leonem ea de re scribendis cogitasse, quam cum didicit pontificem improbis artibus deceptum, falsam de judicio Constantinopolitano cepisse opinionem. 2. Si epistola 23 legatur attente, Leonem non deceptum, sed cautum et necessaria documenta postulantem ac exspectantem invenies. Ad argumentum vero quod pertinet, etiam in epistola 22, Eutychis erroribus expositis, quae πάλαι dudum seu pridem in eum gesta fuerant, a Flaviano ad Leonem directa traduntur cap. 4, et eodem quidem Graeco verbo ἀπεστείλαμεν, direximus, idem Flavianus utitur, quod adhibuit epist. 26. Qua in re ne vox direximus difficultatem moveat, vide annot. 17 (col. 727, n. b) in eamdem epistolam 22. Cum ergo bis Flavianus de eadem damnatione", + "candidate_score": 0.658821, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_112_114", + "bdc_text": "Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_83", + "psc_text": "fragmento legitur Beda tribuat epistolae Cyrilli ad S. Leonem, et in ipso fragmento agatur quidem de quaestione Paschatis anni 444, de qua eum Leoni respondisse Paschasinus prodidit. Idem vero auctor allegat tria Bedae testimonia: duo quibus ea epistola Cyrillo vindicatur, nimirum ex libro de temporum Ratione, et ex epistola ad Wichredam; tertium vero ex opusculo de Argumentis lunae, ubi ad Leonem scripta dicitur testibus Petavio et Bucherio, sed locum se non potuisse invenire fatetur. Certe in editione Coloniensi an. 1688, tom. I pag. 151, in eo tractatu de Argumentis lunae haec reperimus: Sic legitur in epistola quam beatus Cyrillus ad Leonem papam scripsit: Indicabo enim vobis, quid Bachumius (lege Pachomius) monachus, etc. quae quidem in fragmento mox recitando invenientur, sicut in eo leguntur etiam illa quae tum in opusculo de temporum ratione ejusdem editionis cap. 41, tom. II pag. 83, tum in epistola ad Wichredam eodem tomo pag. 230, ex", + "candidate_score": 0.658689, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_112_114", + "bdc_text": "Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_82", + "psc_text": "sunt, sed non omnino convincunt; cum fieri potuerit ut is qui hanc epistolam anteriori ad Africanos subjecit, ita haec loca plurali numero afferret, ut cohaererent cum antecedentibus, quemadmodum alia proprio ingenio eum immutasse cognoscimus. 8. Joannes Vander Haagen, auctor operis inscripti: Observationes in veterum Patrum et pontificum prologos et epistolas paschales, Amstelodami an. 1734, pag. 97, eam Cyrilli epistolam esse, et ad Leonem pontificem traditam propugnat. Id autem exinde potissimum statuit, quod ex una parte certum sit ex Paschasino S. Cyrillum Leoni interroganti de Paschate an. 444 per litteras eidem directas respondisse; ex alia vero parte textum qui in hoc fragmento legitur Beda tribuat epistolae Cyrilli ad S. Leonem, et in ipso fragmento agatur quidem de quaestione Paschatis anni 444, de qua eum Leoni respondisse Paschasinus prodidit. Idem vero auctor allegat tria Bedae testimonia: duo quibus ea epistola Cyrillo vindicatur, nimirum ex libro de temporum Ratione, et ex epistola ad", + "candidate_score": 0.658451, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_167_169", + "bdc_text": "tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 . desidero primum quaternionem . Reliquos habeo usque ad LL.", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_471", + "psc_text": "88. Hinc nihil mirum si haec testimonia in documentis Graecis ante gesta Chalcedonensia laudatae epistolae subjecta fuerint, licet primum ejusdem epistolae exemplum iisdem caruerit: unde nec a nobis eidem subjicienda sunt. Cum vero apud Latinos nullum exemplum hactenus inventum sit in quo haec testimonia post epistolam ad Flavianum describantur, sed ea separatim edita et inserta occurrant in nonnullis antiquis Latinorum collectionibus, nimirum in collect. 5 Quesnelliana cap. 41, ubi ea descripta reperies tomo tertio, et in mss. collect. 3 cap. 82, nec non in codice Veronensi 38 cap. 37, satis probabile est solos Graecos, qui ea simul allata et allegata acceperant in Constantinopolitano conventu exemplaria scripsisse, in quibus ea epistola una cum testimoniis legeretur, ac exinde in Graecos codices ante gesta Chalcedonensia utraque simul traduxisse. Ex his autem apparet quam perperam P. Garnerius horum testimoniorum collectionem Theodoreto tribuerit, de quo tamen plura in observationibus ad notam ultimam Quesnelli. Inter testimonia", + "candidate_score": 0.657909, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_121_123", + "bdc_text": "April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil . Sed dominus dabit principes , modo non faciat in furore suoHos 13 , 11. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_924", + "psc_text": "his qui possunt supputationis et regulae istius habere peritiam: qualiter quarti anni futuri Dominicae resurrectionis dies sit tenendus. Nam cum venturum Pascha propitio Deo, decimo kalendarum aprilium die sit tenendum, 1060 sequenti autem pridie idus April. Tertio pridie nonas Aprilis; quarto sanctae memoriae Theophilus kalendas Maii constituit observandum: quod regula ecclesiastica penitus invenimus alienum; in nostris autem paschalibus cyclis, quod bene nosse dignaris, decimo quinto kalend. Maii ejusdem anni Pascha celebrandum esse sit scriptum. Et ideo, ut nobis omnibus ambiguitas auferatur, cum peritis quibusque diligentius hoc tua sollicitudo pertractet, ut in futurum hujusmodi caveamus errorem. Data octavo kalend. Julii, Adelfio viro clarissimo consule. EPISTOLA LXXXIX. AD MARCIANUM AUGUSTUM. SYNOPSIS De legatis ad concilium generale missis vice ejus acturis; ubi omnia ad fidei et pacis unitatem revocanda. LEO episcopus MARCIANO semper Augusto. Credebamus clementiam vestram id desiderio nostro posse praestare, ut praesenti necessitate respecta, differri ad opportunius tempus sacerdotalem synodum juberetis:", + "candidate_score": 0.657184, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101_103", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ; s. Staedtke 284 , Nr. 62f ) , sein ausführlicher Kommentar erschien 1536 ( HBBibl I 81). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_462", + "psc_text": "quae peculiare Scripturarum et verborum studium exigebant, aliquid diligentiae ac subsidii contulisse; ex quo aliqui eas ab ipso dictatas crediderunt, et in Gallicani scriptoris gloriam apud Gallos vulgarunt. 6. Quantum porro intersit, ut tam celebris dogmatica epistola emendatissima, quoad fieri potest, edatur, cum per se satis intelligitur, tum vero demonstrant etiam luculentius illa trium episcoporum Galliae ad Leonem epist. 67, c. 2: Idcirco si dignanter admittitis, deprecamur ut opus et praesentibus et futuris temporibus profuturum (de hac epistola loquuntur), quod nos asservandi studio foliis mandare curavimus, sanctitas vestra percurrere, et si quid librarii errore defuerit, emendare dignetur. In hanc rem perficiendam codices triginta et amplius expendimus, et inter hos sex vetustissimos. qui millenariam aetatem attingunt. Cum haec epistola invenitur in omnibus collectionibus, quas in praefatione recensuimus, exceptis collect. 4, 6, 7, 14, 15 et 16, tum vero ad praecipuos cujusque collectionis mss. libros eamdem relegimus, inter quos vetustissimi sunt Vat.", + "candidate_score": 0.656982, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_131_133", + "bdc_text": "Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s. oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1329", + "psc_text": "epistolae credidi copulandum, ut de eo quod pietatem 1283 vestram prioribus petii litteris, deprecarer, ut oeconomos Constantinopolitanae Ecclesiae novo exemplo, et praecipue pietatis vestrae temporibus, a publicis judicibus non sinatis audiri; et hanc quoque injuriam sacris removeatis ordinibus; sed rationes Ecclesiae secundum traditum morem sacerdotali examine jubeatis inquiri. Datum quarto kalendas Junii, Aetio et Studio viris clarissimis consulibus. EPISTOLA CXXXVIII. AD EPISCOPOS GALLIARUM ET HISPANIARUM De Paschate. SYNOPSIS. Hanc formatam paschalis diei indicem ad Gallicanos episcopos mittit, per eosdem ad Hispaniarum Ecclesias transmittendam; ubi et controversiae status exponitur. Dilectissimis fratribus universis episcopis catholicis per Gallias et Hispanias constitutis, LEO Romae episcopus. Cum in omnibus divinorum praeceptorum regulis exsequendis sacerdotalem observantiam oporteat esse concordem, maxime nobis et principaliter providendum est, 1284 ne in paschalis festi die, vel ignorantia, vel praesumptio peccatum diversitatis incurrat. Unde quia tempus sacratissimae solemnitatis ita dispositos habet limites suos, ut salutare sacramentum nunc citius, nunc tardius oporteat", + "candidate_score": 0.656909, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_131_133", + "bdc_text": "Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s. oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_32", + "psc_text": "hoc capite epistolam ad Januarium repudiemus, ac si disciplinam eo tempore ignotam praeferat. 18. Quos vero canones Leo intellexerit, cum hac in re canonum constitutionem allegavit; quoniam de disciplina ex dictis constat, si in magna antiquorum monumentorum penuria nullum certum canonem, constitutionem nullam proferre possimus, nihil praejudicat. Forte S. pontifex Nicaenum canonem 8, qui de Catharis seu Novatianis statuit, ex disciplina sui temporis ita intelligendum et indicandum putavit, ut omnes haereticos schismaticosque comprehenderet. Quod si Innocentius I, epist. 17 ad Macedones c. 3, de Novatianis tantum eum canonem loqui, nec ad aliarum haeresum clericos pertinere affirmavit, idem tamen pontifex in eadem epistola non inficiatur hoc beneficium solis Novatianis decretum, nedum ad alios schismaticos, sed etiam ad haereticos posse extendi, ubi pacis bonum et necessitas hanc indulgentiam requirant: ac propterea approbandum censuit judicium Anisii et sociorum ejus, qui ordinatos a Bonoso haeretico in suos gradus receperant; et similiter epistola 3 ad", + "candidate_score": 0.656479, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_36_38", + "bdc_text": "450 Jahre Berner Reformation . Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation und zu Niklaus Manuel , Bern 1980 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_758", + "psc_text": "Sed praeterquam quod non est verosimile episcopos, qui III kal. Octobris in Urbe convenerant, per quinquaginta dies Romae fuisse detentos absoluta jam synodo die 13, aut serius 15 Octobris, ut liquet ex epist. 44 et sequentibus; praeter hoc, inquam, nullum antiquum documentum superest, quo probetur Leone pontifice dedicationem basilicae S. Petri celebratam fuisse die 18 Novembris. Adde quod Valentinianum an. 449 Romae fuisse nullum aliunde indicium est; nonnulla autem suppetunt documenta quae eum anno 450 ibidem exstitisse probant. 4. Quesnellus diss. 1 ad an. 450, n. 1, Baronii sententiam impugnans, in aliam apertius erroneam transiit, contendens has epistolas scriptas fuisse post festum S. Petri die 29 Junii an. 450. Error ex duobus manifeste detegitur. Primum quia hoc anno Valentinianus Romae erat mense Martio, quo legem edidit Novellis insertam tit. 7, de Indulgentiis reliquorum, nec non mense Aprili ex tit. 38, de Naviculariis annuis, etc., ex quibus dies festus S. Petri,", + "candidate_score": 0.656109, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_118_120", + "bdc_text": "die Bemerkung von J. J. Simler , Zurich ZB , Ms S 33 , Nr. 58 zu dieser Stelle ) und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_96", + "psc_text": "hoc est dies 354 habere; embolismos vero lunas tredecim habere, hoc est dies 384. Necessitate ergo embolismi cogimur id tenere, quod longius est, ne a vero deviare videamur. Neque nobis aut novum aut erraticum videatur, cum dies passionis undecimo kalendas Maii occurrat, a qua (sicut Graecis videtur) Pascha nomen accepit; licet Hebraeae linguae interpretes tradant Pascha transitum dici, quod tamen idem et Joannis evangelistae dicto firmatur, quo ait, cum de passione loqueretur: Cum venisset hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem (Joan. XIII, 1) . Non ergo nos dies una longius 610 posita terreat, ne cum hanc vitamus incurramus errorem, sicut evenit tempore beatae recordationis domini mei, praedecessoris apostolatus vestri Zosimi, anno consulatus Honorii Augusti undecimo, et Constantii secundo. Tunc enim, cum declinaretur, ne decimo kalendas Maii dies Paschae teneretur, celebratum octavo die kalendas Aprilis, id est, pro embolismo communis est annus tentus, et error gravissimus est ortus,", + "candidate_score": 0.656079, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_118_120", + "bdc_text": "die Bemerkung von J. J. Simler , Zurich ZB , Ms S 33 , Nr. 58 zu dieser Stelle ) und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1329", + "psc_text": "epistolae credidi copulandum, ut de eo quod pietatem 1283 vestram prioribus petii litteris, deprecarer, ut oeconomos Constantinopolitanae Ecclesiae novo exemplo, et praecipue pietatis vestrae temporibus, a publicis judicibus non sinatis audiri; et hanc quoque injuriam sacris removeatis ordinibus; sed rationes Ecclesiae secundum traditum morem sacerdotali examine jubeatis inquiri. Datum quarto kalendas Junii, Aetio et Studio viris clarissimis consulibus. EPISTOLA CXXXVIII. AD EPISCOPOS GALLIARUM ET HISPANIARUM De Paschate. SYNOPSIS. Hanc formatam paschalis diei indicem ad Gallicanos episcopos mittit, per eosdem ad Hispaniarum Ecclesias transmittendam; ubi et controversiae status exponitur. Dilectissimis fratribus universis episcopis catholicis per Gallias et Hispanias constitutis, LEO Romae episcopus. Cum in omnibus divinorum praeceptorum regulis exsequendis sacerdotalem observantiam oporteat esse concordem, maxime nobis et principaliter providendum est, 1284 ne in paschalis festi die, vel ignorantia, vel praesumptio peccatum diversitatis incurrat. Unde quia tempus sacratissimae solemnitatis ita dispositos habet limites suos, ut salutare sacramentum nunc citius, nunc tardius oporteat", + "candidate_score": 0.655234, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_121_123", + "bdc_text": "April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil . Sed dominus dabit principes , modo non faciat in furore suoHos 13 , 11. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_890", + "psc_text": "dilectio tua litteris, quas per nostros accipiet, plenius instruetur. Data idibus Aprilis, Adelfio viro clarissimo consule. 1042 EPISTOLA LXXXI. AD JULIANUM EPISCOPUM. SYNOPSIS. Julianum diu per Dioscori improbitatem vexatum monet lapsos in communionem recipi non debere, nisi perfidia cum auctoribus damnata. LEO episcopus JULIANO episcopo. Litteras fraternitatis tuae per filios nostros Constantinopolitanos clericos, nuntias tuae salutis accepi; quibus te magnis tribulationibus gravatum fuisse significas: cum utique non defuerit materia sollicitudinis et laboris, quae inter procaces catholicae fidei adversarios inhaerentem veritati animum fatigarent; isque, ut scribis, fuerit animus ut per occasionem necessitatis et nobis te et patriae praesentares. Quod vere futurum speraveram, ut apertius omnium haereticorum ambages tuo ore recognoscerem. Sed gratias Deo, quod ita et incolumitas tua, et Ecclesiae causa profecit, ut liberum tibi fuerit apud eos interim degere, quorum nobis probabilis consensus innotuit, sicut et fratris Anatolii scripta profitentur, et gesta quae apud ipsum coram nostris sunt confecta demonstrant,", + "candidate_score": 0.655017, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101_103", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ; s. Staedtke 284 , Nr. 62f ) , sein ausführlicher Kommentar erschien 1536 ( HBBibl I 81). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1471", + "psc_text": "kal. Septembris, quorum alterum habent duo codices Trecopith. et Oxon. Quesnelli ac editiones Josiae Simleri, Surii, etc., alterum vero codex Theodoricianus ejusdem Quesnelli et noster praestantissimus Ratisponensis; hunc postremum cum antecedentibus litteris concinnentem praetulimus: facile autem fuit librariorum lapsu notam VI, disjunctis lateribus convertere in III, et scribere XIII pro XVI kal. Septemb. Neque moveat plerosque codices et collectiones omni chronica notatione carere: aliae enim insignes epistolae in omnibus mss. notam chronicam desiderant; quam si in aliquo codice inveniremus, non idcirco expungendam quispiam crederet, nisi forte historiae repugnaret. In praesenti autem epistola praeter fidem aliquot codicum diversae originis, inter quos praesertim Ratisponensis maximam fidem facit, non solum nihil repugnat, sed omnia potius ex antea dictis concordant. 3. De testimoniis huic epistolae subjectis aliquid hic tandem praemonendum est. S. Leo haec post pseudosynodum Ephesinam primum collegerat, ac in Orientem per legatos miserat, ut doctrinam suae epistolae 28, ad Flavianum, Latinorum ac", + "candidate_score": 0.654414, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_82", + "psc_text": "sunt, sed non omnino convincunt; cum fieri potuerit ut is qui hanc epistolam anteriori ad Africanos subjecit, ita haec loca plurali numero afferret, ut cohaererent cum antecedentibus, quemadmodum alia proprio ingenio eum immutasse cognoscimus. 8. Joannes Vander Haagen, auctor operis inscripti: Observationes in veterum Patrum et pontificum prologos et epistolas paschales, Amstelodami an. 1734, pag. 97, eam Cyrilli epistolam esse, et ad Leonem pontificem traditam propugnat. Id autem exinde potissimum statuit, quod ex una parte certum sit ex Paschasino S. Cyrillum Leoni interroganti de Paschate an. 444 per litteras eidem directas respondisse; ex alia vero parte textum qui in hoc fragmento legitur Beda tribuat epistolae Cyrilli ad S. Leonem, et in ipso fragmento agatur quidem de quaestione Paschatis anni 444, de qua eum Leoni respondisse Paschasinus prodidit. Idem vero auctor allegat tria Bedae testimonia: duo quibus ea epistola Cyrillo vindicatur, nimirum ex libro de temporum Ratione, et ex epistola ad", + "candidate_score": 0.654251, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101_103", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ; s. Staedtke 284 , Nr. 62f ) , sein ausführlicher Kommentar erschien 1536 ( HBBibl I 81). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_545", + "psc_text": "carent epistola 30; neque enim chronicam ejusmodi notam harum collectionum auctores transcribere potuerunt, ut conjecit Quesnellus, ex epistola breviori, quam ignorarunt. Sine ullo autem certiori documento aliud quidpiam affirmare seu divinare non licet. Solum probabiliter credi potest duo ejusdem epistolae exemplaria a Leone fuisse lucubrata, alterum longius, brevius alterum; hoc autem brevius in Orientem misisse, unde in Graecam linguam translatum fuit; alterum vero longius retinuisse apud se, et in Occidente aliquando vulgatum, in plerasque Latinas collectiones transisse. 6. Longior epistola in eo potissimum discrepat a breviori, quod in illa a cap. 2 ad medium cap. 3 catholicum dogma aliquot probationibus statuitur, quae in breviori omittuntur. Forte post scriptam epist. 28, ad Flavianum, in qua idem dogma similibus probationibus plenius constituitur, ex litteris ad Pulcheriam eas probationes detrahendas censuit, et hac occasione eam quoque partem subduxit, qua se excusabat ne ad synodum accederet, aliaque pauca suo more mutavit vel addidit, quae", + "candidate_score": 0.654073, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101_103", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ; s. Staedtke 284 , Nr. 62f ) , sein ausführlicher Kommentar erschien 1536 ( HBBibl I 81). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_644", + "psc_text": "testatur. At hoc in hypothesi ejusdem chronicae notationis in utraque epistola satis ingeniose dictum videri potest, non tamen probabiliter, verisimillimum enim est Leonem ad Pulcheriam misisse exemplar, quod originali ad Theodosium tradito responderet. Hypothesim vero ejusdem diei in epistola signati, ex Latino textu pendet, quod non esse proprium hujus epistolae, sed ex epist. 44 sumptum jam demonstravimus. Repudiata vero hac hypothesi id ita evenisse conjici potest. S. pontifex primo scripsit epistolam 43. Haec sane in omnibus tum Venetis, tum Vaticanis Graecis codicibus, nec non in illis quos vetus interpres Latinus, seu Rusticus vidit, primo loco constanter describitur ante epistolam 44, quod anterioris temporis indicium est; at post aliquot dies; cum jam discessissent ii quibus epist. 43 tradita fuerat, eamdem S. Leo aliquibus mutatis, ac pluribus additis, renovavit, aliisque tradidit perferendam, ita ut, priori, si fieri posset, revocata vel suppressa, hanc Theodosio offerrent; ejusdemque exemplum litteris ad Pulcheriam scriptis junxit. Ita", + "candidate_score": 0.65285, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_131_133", + "bdc_text": "Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s. oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_34", + "psc_text": "haereticis intelligendum postularent, dummodo iterato baptismate non essent polluti (hos enim omnes canones et constans Ecclesiae disciplina ab ordinibus et clero arcebant), nec alia ratione invaluisse, vel ab Innocentio probata fuisse credenda est, nisi in eam disciplinam, quam ante Innocentium obtinuisse ex Ambrosio ostendimus. Hunc itaque canonem in hanc disciplinam receptum Leo citare potuit. Quidquid vero de hoc canone sentire libeat, si non rejicienda est epist. 3 Innocentii ad synodum Toletanam, eo quod Nicaenis regulis quasdam sanctiones tribuit, quae in Nicaeno non leguntur; multo minus repudianda erit epistola Leonis ad Januarium Dionysii Exigui, et collectionis quintae auctoritate firmata, quae si constitutionem canonum laudat, non tamen Nicaenam appellat, cum Nicaeno autem canone octavo ex disciplina Ecclesiae explicato ac latius extenso satis cohaeret. 19. Gravior Antelmii objectio ex eo sumitur quod epistola ad Januarium partim ex epistola ad Septimum, partim ex epistola ad Aquileiensem episcopum totidem fere verbis descripta est. Cum verba", + "candidate_score": 0.652767, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_63_65", + "bdc_text": "postera die cum et diacosiiDer Rat der «Zweihundert» . convenissent , senatus uterque archigrammatęo apologiae summam indicante negavit et consentire noluit . Quodsi Megander in praeambulari epistola catalogum parochorum congessit , quantum ad me spectat , nihil moror nec turbor , nisi quod parochis datur occasio vel simultatis , cum non omnes sint numerati , vel pravę suspicionis , quod nos duoHaller und Kolb. non adnumeramur .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_455", + "psc_text": "Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit, et non eam in omnibus venerabiliter receperit (Tom. V Concil. Ven. edit. pag. 387) . Et S. Gregorius, lib. VI, epist. 2: Si quis contra harum quatuor synodorum fidem, et contra sanctae memoriae Leonis papae tomum atque definitionem aliquid umquam loqui praesumit, anathema sit. 2. Hinc in fidei professionibus nihil frequentius quam post generalia concilia hujus epistolae doctrinam profiteri. Apud Orientales, ubi Eutychis haeresis turbas excitaverat, haec consuetudo primum inducta, ut liquet inter caetera ex aliquot epistolis Hormisdae, ex epistola Petri diaconi ad Fulgentium, et ex concilio Apamensi an. 535. Idem mos etiam ad Occidentales transivit, et diu etiam obtinuit.", + "candidate_score": 0.652609, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_131_133", + "bdc_text": "Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s. oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_664", + "psc_text": "Ephesina civitate fieri praecepistis, et ipsi fidei probatur obesse, et omnes Ecclesias vulnerare;. . . . . Et haec a nobis comperta sunt non incerto nuntio, sed ab ipsis reverendissimis episcopis qui a nobis missi sunt, et fidelissimo rerum quae gestae sunt narratore Hilaro diacono nostro. Haec autem ideo culpa processit, eo quod non pura conscientia et recto judicio secundum consuetudinem hi qui collecti sunt de fide et errantibus protulerunt. In ipso autem judicio non omnes qui convenerant interfuisse cognovimus. Nam alios rejectos, alios didicimus intromissos, qui pro supradicti sacerdotis arbitrio impiis subscriptionibus captivas manus dederent, et 908 nociturum statui suo scirent, nisi imperata fecissent, talemque ab ipso prolatam esse sententiam, ut in omnes per eam saeviretur Ecclesias. Quod nostri ab apostolica sede directi, adeo impium et catholicae fidei contrarium videntes, nobis significare noscuntur. CAP. II. Unde, tranquillissime principum, removete, quaesumus, a vestrae pietatis conscientia periculum religionis et fidei: ut", + "candidate_score": 0.652583, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_131_133", + "bdc_text": "Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s. oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_962", + "psc_text": "IN EPISTOLAM SEQUENTEM. 1. Quesnellus praestantissimam epistolam seu relationem synodi Chalcedonensis ad S. Leonem Graece et Latine inter Leonis Opera primus inseruit, ut in editionibus Conciliorum exhibetur; nullo tamen codice vel Graeco vel Latino usus est. Nos Graecum textum, qui est originalis, cum duobus mss. Venetis S. Marci 164 et 555 recensuimus. Quoad Latinum vero, duplex hujus relationis Latina versio habetur. Quesnellus eam unam dedit quae primum vulgata a Crabbo, in caeteras Conciliorum editiones transivit. At alia exstat interpretatio vetustior, quippe quae paulo post ipsum Chalcedonense concilium exarata fuit, et ex qua Vigilius papa in Constituto testimonium allegavit. Hanc primus edidit Baluzius. In tribus tantum codicibus adhuc inventa est, nimirum in Parisiensi, in Vaticano Reginae Suecorum, et in alio Vat. 1322. Hic autem postremus codex, qui quondam fuit Veronensis Ecclesiae, eo praestantior est quod quamplures subscriptiones Patrum nobis conservavit, quae in ipso originali Graeco desiderantur. Nobis sane, qui hanc versionem", + "candidate_score": 0.652529, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101_103", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ; s. Staedtke 284 , Nr. 62f ) , sein ausführlicher Kommentar erschien 1536 ( HBBibl I 81). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1467", + "psc_text": "caetera, ut quisque coacta suae cujusque provinciae synodo, quid de Chalcedonensi concilio sentirent, epistolis exponerent. S. Pontifex statim, id est kal. Decembris ejusdem anni rescripsit epistola 156, et simul pleniores litteras c. 6 promisit his verbis: Ac ne hujus epistolae pagina in nimiam longitudinem tenderetur, aliis litteris, quae assertioni catholicae fidei congruunt, comprehendi, ut licet ea, quae a sede apostolica sunt praedicata sufficerent, insidias tamen haereticorum etiam haec quae sunt adjecta reserarent. Huic promissioni satisfecisse epistola sequenti ex initio ejusdem manifestum est. Tillemontius not. 70 in Leonem in eam sententiam inclinat, hanc epistolam datam fuisse vel iisdem kal. Decembris an. 457, quibus data fuit epistola 156, vel paulo post: inverisimile enim ipsi videtur, pontificem in octo menses et amplius distulisse litteras, quas in recitato testimonio jam paratas indicavit. Hinc chronicam notationem huic epistolae subjectam rejiciendam putat: idque ex eo confirmat, quod ea notatio chronica in plerisque mss. desideretur. Cum porro", + "candidate_score": 0.651332, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_464", + "psc_text": "erit, memorabimus. Inter Lectionaria relegimus antiquissimum Vat. 3836. Addendi sunt praeterea duo alii codices millenarii, Veronensis 8, in quo haec epistola Leonis post epistolas canonicas describitur, et alius Veronen. 58, qui hanc epistolam ante quaedam documenta synodi Chalcedonensis repraesentat. Cum primam hujus epistolae editionem citabimus, intelligimus primam editionem Sermonum S. Leonis, cui haec epistola inserta est ante sermones de Nativitate ex ms. codice collectionis tertiae eorumdem Sermonum. Accedent tandem praeter codices Quesnelli alii quatuor a Baluzio adhibiti, nimirum Colbertinus 2574, Parisien., Divionen. et Corbeiensis, quorum tres postremi collectionem 17 Chalcedonensem continent. 7. Antiquissimam Graecam versionem, quae lecta et inserta fuit act. 2 synodi Chalcedonensis, primus edidit Joannes Leunclavius ex bibliotheca Sambuci Basileae an. 1578, postea ex aliis mss. Gerardus Vossius praepositus Tungrensis in calce Operum S. Gregorii Thaumaturgi an. 1604; dein vero Romani Conciliorum editores an. 1608, et a Romanis alii posteriores Conciliorum collectores. Graecum textum exegimus ad perantiquum ms.", + "candidate_score": 0.650742, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_117", + "bdc_text": "Dum nemo nos persequitur , constantes sumus , frigidi vero in adiuvandis fratribus Gemeint sind die Glaubensbrüder in Solothurn ( s.", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1610", + "psc_text": "permanere. Dicente vero Domino: Beatus qui perseveraverit usque in finem (Matth. XXIV, 13) , unde erit beata perseverantia, nisi de virtute patientiae? Nam secundum apostolicam praedicationem, omnes qui voluerint in Christo pie vivere persecutionem patientur (II Tim. III, 12) . Quae non in eo tantum computanda est, quod contra Christianam pietatem aut ferro aut ignibus agitur, 1418 aut quibuscumque suppliciis, cum persecutionum saevitiam suppleant et dissimilitudines morum, et contumaciae inobedientium, et malignarum tela linguarum: quibus conflictationibus cum omnia semper membra pulsentur, et nulla piorum portio a tentatione sit libera, ita ut periculis nec otia careant, nec labores, quis inter fluctus maris navim diriget, si gubernator abscedat? Quis ab insidiis luporum oves custodiet, si pastoris cura non vigilet (Joan. X, 12)? Quis denique latronibus obsistet et furibus, si speculatorem in prospectu explorationis locatum, ab intentione sollicitudinis amor quietis abducat? Permanendum ergo est in opere credito et in labore suscepto. Constanter tenenda", + "candidate_score": 0.649968, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_147", + "bdc_text": "A quo Capito in synodo nostra dissentitIm Berner Synodus , 1532 ( s.", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_707", + "psc_text": "sancta SYNODUS quae in urbe Roma convenit, clero, honoratis, et plebi consistenti Constantinopoli, dilectissimis filiis in Domino salutem. CAP. I. In notitiam nostram, quae Ephesi contra opinionem omnium sunt acta, perlatis, magno animum nostrum fatemur moerore confusum: nec tantum licuisse iniquitati, 933 facile potuissemus credere, nisi filius noster Hilarus diaconus, qui a nobis vice nostra cum aliis ut interesset synodo missus fuerat, fugiens revertisset, declinans, ne injustae particeps esset sententiae. Quippe cum vox illic a nostris contradictionis emissa sit, quam Alexandrinus antistes, qui totum solus impotentiae suae vindicavit, audire contempsit, in consortium suae voluntatis invitos pertrahens sacerdotes, ut per vim coacti subscriberent, qui nullam damnationis causam idoneam reperissent. Sed hos ausus pio et Christiano principi confidimus minime placituros. Nunc quia Ecclesiam vestram hac ratione cognovimus dissipatam, consolandos adhortandosque vos esse credidimus nostris epistolis, ut pro catholicae fidei defensione perfidorum nequitiae resistatis. Nolumus enim dilectionem vestram hoc moerore percelli, cum major", + "candidate_score": 0.649949, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_131_133", + "bdc_text": "Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s. oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_30", + "psc_text": "nonne certam praesumit constitutionem expressam in epistola 18 ad Januarium, ne ejusdem generis clerici suis ordinibus reformati ad altiorem ordinem sinantur ascendere? Specialis vero dispensatio, ubi peculiaris incidit causa, generali constitutioni non derogat. Si quae alia similia exempla proferrentur, ad dispensationem similiter revocanda essent. Quae vero Antelmius producit, sunt de receptis in eodem ordine, non autem de promotis ad altiorem; uti illa duo de Maximo et Donato episcopis, quorum est mentio apud Leonem epist. 12, num 12, cap. 6, nec non alterum de Donatistis apud Augustinum epist. 43, n. 16. Quod autem de Meletianis ingerit ex epistola synodi Nicaenae apud Theodoretum lib. I c. 8 et 9, id solum probat, clericos a Meletio ordinatos, qui in suum gradum ita fuerant recepti, ut post clericos ordinatos a legitimo episcopo, omni auctoritate his reservata, infimum locum tenerent, post illorum mortem in ipsorum locum et auctoritatem subrogari potuisse, si quaedam circumstantiae id flagitarent:", + "candidate_score": 0.649942, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101_103", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ; s. Staedtke 284 , Nr. 62f ) , sein ausführlicher Kommentar erschien 1536 ( HBBibl I 81). .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_537", + "psc_text": "καὶ ἰσχύοντας αὐτὸν εἰς τὴν τοῦ δικαίου καὶ ἀγαθοῦ μεταγαγεῖν διάθεσιν· ἵν' ὅτι περ ἀμφιβάλλεσθαι οὐ δύναται, ὁποῖόν τι τυγχάνει τῆς τῶν χριστιανῶν ὁμολογίας τὸ ἀκέραιον, καὶ πάσης τῆς πλάνης τὸ φαῦλον καταδικασθείη, καὶ, εἰ ἀνανήψειεν, ὃς πεπλάνηται, ὑπὲρ συγγνώμης παρακαλέσων, τὴν τῶν ἐπισκόπων αὐτῷ βοήθειαν ἐπικουρῆσαι. Ἐπείπερ ἐν τῷ ἑαυτοῦ λιβέλλῳ τῷ πρὸς ἡμᾶς ἀποσταλέντι καὶ τοῦτο ἑαυτῶ πρὸς τὸ ἀξιωθῆναι συγγνώμης ἐφύλαξεν, ἐπαγγελλόμενος ἑαυτὸν διορθοῦν, εἴ τι δ' ἂν ἡ ἡμετέρα γνώμη περὶ τούτων, περὶ ὧν κακῶς ᾔσθετο, ἀποδοκιμάσειεν. Τί δὲ ἡ καθολικὴ Ἐκκλησία καθόλου περὶ τοῦ θείου μυστηρίου τῆς Δεσποτικῆς σαρκώσεως πιστεύει, καὶ διδάσκει, τῷ ἀδελφῷ ἡμῶν, καὶ συνεπισκόπῳ Φλαυιανῷ, σαφέστερον τὰ ἀπεσταλμένα γράμματα περιέχει. ADMONITIO IN EPISTOLAS SEQUENTES XXX ET XXXI. 1. Etsi duae quae ad Pulcheriam eadem die ac de eadem re scriptae inveniuntur epistolae, aliquot non tam sententiis quam verbis sint plane similes, in multis nihilominus discrepant inter se, et altera ob insertas additiones", + "candidate_score": 0.649442, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_116_118", + "bdc_text": "Res nostrę publicę alioqui bene se habent . Dum nemo nos persequitur , constantes sumus , frigidi vero in adiuvandis fratribus Gemeint sind die Glaubensbrüder in Solothurn ( s. die Bemerkung von J. J. Simler , Zurich ZB , Ms S 33 , Nr. 58 zu dieser Stelle )", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1610", + "psc_text": "permanere. Dicente vero Domino: Beatus qui perseveraverit usque in finem (Matth. XXIV, 13) , unde erit beata perseverantia, nisi de virtute patientiae? Nam secundum apostolicam praedicationem, omnes qui voluerint in Christo pie vivere persecutionem patientur (II Tim. III, 12) . Quae non in eo tantum computanda est, quod contra Christianam pietatem aut ferro aut ignibus agitur, 1418 aut quibuscumque suppliciis, cum persecutionum saevitiam suppleant et dissimilitudines morum, et contumaciae inobedientium, et malignarum tela linguarum: quibus conflictationibus cum omnia semper membra pulsentur, et nulla piorum portio a tentatione sit libera, ita ut periculis nec otia careant, nec labores, quis inter fluctus maris navim diriget, si gubernator abscedat? Quis ab insidiis luporum oves custodiet, si pastoris cura non vigilet (Joan. X, 12)? Quis denique latronibus obsistet et furibus, si speculatorem in prospectu explorationis locatum, ab intentione sollicitudinis amor quietis abducat? Permanendum ergo est in opere credito et in labore suscepto. Constanter tenenda", + "candidate_score": 0.649441, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_131_133", + "bdc_text": "Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s. oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt . Daß man in der Schweiz auf diesem Wege davon Kenntnis hatte , ist denkbar .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_754", + "psc_text": "merito anathematizavimus; ita juste etiam horum impietatem, qui veritatem carnis nostrae negant a Domino nostro Jesu Christo susceptam esse, damnamus, Gloriosissime. Unde si pietas vestra suggestioni ac supplicationi 957 nostrae dignetur annuere, ut intra Italiam haberi jubeatis episcopale concilium, cito auxiliante Deo poterunt omnia scandala, quae in perturbationem totius Ecclesiae sunt commota, resecari: ut per universum regnum vestrum catholicae fidei integritate 958 servata, et pacem Christianam manere, et vestram apud Deum crescere gloriam gaudeamus. Data octavo kalendas Januarias, Asturio et Protogene viris clarissimis consulibus. ADMONITIO IN SEQUENTES IMPERIALES EPISTOLAS. 1. Cur epistolae sequentes Leoninis insertae fuerint, probe notavit Quesnellus in brevi admonitione eisdem epistolis praemissa his verbis: Ex epistolarum subjectarum serie manifestum est scriptas eas fuisse consilio et hortatu sancti Leonis totiusque synodi, ex qua et cujus nomine datae sunt superiores pontificis litterae. Has igitur pro utrarumque affinitate hoc loco excudendas putavimus. Nam et clariorem illius synodi nobis ingerunt notitiam,", + "candidate_score": 0.649249, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_34_36", + "bdc_text": "Pro contionibus sacris dominus hactenus dedit , cui etiam soli tribuo , id , quod ecclesia nostra testetur , quando solus ad quadriennium multis sepe periculis et morti quoque expositus , multoties exilio , illi domini verbum ministraviHaller denkt an die Zeit zwischen 1524 und 1527 , in welcher er nach der Aus weisung Sebastian Meyers bis zur Rückkehr von Franz Kolb tats ächlich als einziger Stadtpfarrer in reformatorischem Sinne in Bern wirkte und vielen Gefahren ausgesetzt war , s. Pestalozzi , Haller 23-34 ; Hans Rudolf Lavater , Zwingli und Bern , in : 450 Jahre Berner Reformation .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_268", + "psc_text": "multas provincias hostilis occupavit irruptio, et executionem legum tempestates interclusere bellorum. Ex quo inter sacerdotes Dei difficiles commeatus et rari coeperunt esse conventus, invenit ob publicam perturbationem secreta perfidia libertatem, et ad multarum mentium subversionem his malis est incitata, quibus debuit esse correcta. Quae vero illic aut quanta pars plebium a contagione pestis hujus aliena est, ubi, sicut dilectio tua indicat, lethali morbo etiam 697 quorumdam sacerdotum corda corrupta sunt; et per quos opprimenda falsitas et defendenda veritas credebatur, per ipsos doctrinae Priscillianae Evangelium subditur Christi, ut ad profanos sensus pietate sanctorum voluminum depravata, sub nominibus prophetarum et apostolorum non hoc praedicetur quod Spiritus sanctus docuit, sed quod diaboli minister inseruit. Quia ergo dilectio tua fideli, quantum potuit, diligentia damnatas olim opiniones sedecim capitulis comprehendit, nos quoque strictim omnia retractamus, ne aliquid harum blasphemiarum aut tolerabile videatur aut dubium. CAP. I. Quam impie de Trinitate personarum in Deo sentiant Priscillianistae.", + "candidate_score": 0.648905, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_84_86", + "bdc_text": "Christoph Froschauer war sein Buchlieferant Mit Haller stand er in Verbindung ; dieser war 1527 auch bereit , in Zürich für ihn finanziell zu bürgen. 1531 wehrte sich Kymo beim Berner Rat gegen fremde Konkurrenz ( ABernerRef 3066 ) . Seit 1544 war er Pfarrer in Twann , seit 1546 in Sutz ( beide Kt.", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_733", + "psc_text": "ἔδραμε Πέτρον, ὥστε τοῖς ἐν Ἀντιοχείᾳ περὶ τῆς κατὰ νόμον πολιτείας ἀμφισβητοῦσι παρ' αὐτοῦ κομίσαι τὴν λύσιν, πολλῶ μᾶλλον ἡμεῖς οἱ εὐτελεῖς καὶ σμικροὶ, πρὸς τὸν ἀποστολικὸν ὑμῶν τρέχομεν θρόνον. Ὥστε παρ' ὑμῶν λαβεῖν τοῖς τῶν ἐκκλησιῶν ἕλκεσι θεραπείαν. Διὰ πάντα γὰρ ὑμῶν τὸ πρωτεύειν ἁρμόττει. Πολλοῖς γὰρ ὁ ὑμέτερος θρόνος κοσμεῖται πλεονεκτήμασι. Τὰς μὲν γὰρ ἄλλας πόλεις ἢ μέγεθος, ἢ κάλλος, ἢ πλῆθος τῶν οἰκητόρων κοσμεῖ. Τούτων δὲ ἐστερημένας πνευματικὰ τινὰ λαμπρύνει χαρίσματα· τῇ δὲ ὑμετέρᾳ φορὰν ἕδωκεν ἀγαθῶν ὁ τῶν ἀγαθῶν χορηγός. Ἡ γὰρ αὐτὴ πασῶν μεγίστη, καὶ λαμπροτάτη, καὶ τῆς οἰκουμένης προκαθημένη, καὶ τῷ πλήθει τῶν οικητόρων κυμαίνουσα. Πρὸς δὲ τούτοις, 943 καὶ νῦν κρατοῦσαν ἡγεμονίαν ἐβλάστησε· καὶ τῆς οἰκείας προσηγορίας τοῖς ἀρχομένοις μετέδωκε. Κοσμεῖ δὲ αὐτὴν διαφερόντως ἡ πίστις καὶ μάρτυρ ἀξιόχρεως ὁ θεῖος ἀπόστολος βοῶν, ὅτι ἡ πίστις ὑμῶν καταγγέλλεται ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ. Εἰ δὲ εὐθὺς δεξαμένη τὰ τοῦ σωτηρίου κηρύγματος σπέρματα, τοῖς ἀξιαγάστοις", + "candidate_score": 0.648885, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_34", + "bdc_text": "Pro contionibus sacris dominus hactenus dedit , cui etiam soli tribuo , id , quod ecclesia nostra testetur , quando solus ad quadriennium multis sepe periculis et morti quoque expositus , multoties exilio , illi domini verbum ministraviHaller denkt an die Zeit zwischen 1524 und 1527 , in welcher er nach der Aus weisung Sebastian Meyers bis zur Rückkehr von Franz Kolb tats ächlich als einziger Stadtpfarrer in reformatorischem Sinne in Bern wirkte und vielen Gefahren ausgesetzt war , s. Pestalozzi , Haller 23-34 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_685", + "psc_text": "Quando enim sacerdotibus, quando Christianae religioni aut fidei defuistis? Sed cum ad mansuetudinem vestram adeo non potuerint pervenire qui missi sunt, ut ad nos vix unus eorum HILARUS diaconus noster fugiens sit reversus, iteranda scripta credidimus. Et ut validiores preces nostrae esse mereantur, ipsorum scriptorum quae ad clementiam vestram non pervenerunt, exempla subjecimus; amplioribus vos obtestationibus obsecrantes, ut 921 quanto acerbiora facta sunt quibus pro fide regia vos convenit contraire, tanto majore gloria curam ejus in qua excellitis religionis habeatis; ne catholicae fidei integritas ulla humanarum concertationum occasione violetur. Quae enim, congregata apud Ephesum synodo, sopienda et sananda pacis remedio credebantur, haec non solum in majora pacis dispendia, sed, quod nimis dolendum est, etiam in ipsius fidei qua Christiani sumus excidia processerunt. CAP. II. Et hi quidem qui missi sunt, quorumque unus vim Alexandrini episcopi sibi omnia vindicantis effugiens, rerum gestarum nobis ordinem fideliter nuntiavit, reclamarunt in synodo, sicut oportuit,", + "candidate_score": 0.648563, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_105_107", + "bdc_text": "Nach der Herausgabe von Zwinglis Auslegung des Jakobusbriefes durch Leo Jud ( s. unten Anm. 28 ) verzichtete Megander auf die Veröffentlichung seines Kommentars zum Jakobusbrief , s. Rhellikans Epistel in Meganders Buch «In epistolam Pauli ad Ephesios commentarius .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_172", + "psc_text": "Quesnellus sollicitus de corrigendis ex fide codicum vulgatae S. Leonis editionis erroribus, hanc impressam editionem, quae nullis mss. nititur, repudiavit. Cum vero in ipsis codicibus tantam varietatem perspiceret, nec unum codicem nancisci potuisset, qui aptum omnia conciliandi modum suggereret; primam editionis rationem, quam in antiquioribus collectionibus, et mss. descriptam vidit, retinendam et vindicandam putavit. Secundam vero rationem editionis Hadrianeae eo libentius rejecit, quod in ea nonnullae Romanae sedis praerogativae praeferantur, in quas cum non bene esset animatus, apertam interpolationem, pluresque imposturae gradus in ejus editionis, ut vocat, additamentis videre sibi visus est, quos in notis latissime exposuit. 6. Qui vero non perinde in Romanorum pontificum privilegia infensi, etsi Gallicanis principiis imbuti, Quesnelli notas ad calculos revocarunt, approbandam quidem censuerunt editionem decurtatam primae formae, at non idcirco repudianda credidere Hadrianeae editionis additamenta, nec efficacia et convincentia existimarunt quae contra haec a Quesnello afferuntur. Inter hos Stephanus Baluzius, tom. II Capitularium pag.", + "candidate_score": 0.648094, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_75_77", + "bdc_text": "Praeterea in multis , quae pro tenuitate mea attigi , testimonium spiritui meo reddidisti . Nam 26 . februarii huius anni pro contione epistolam eandem finiveram .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1050", + "psc_text": "τὴν ἁγίαν σύνοδον ἤθροισεν), ἐπὶ τὸν τῆς ὀρθῆς ἡμῶνπίστεως λόγον πάντως συνελθεῖν τὴν διάνοιαν, μετὰ προσευχῆς, καὶ δακρύων συμπαρούσης ἡμῖν τῳ πνεύμμτι, καὶ συμπραττούσης διὰ τῶν αὐτόθεν ἀποσταλέντων θεοφιλεστάτων ἀνδρῶν τῆς σῆς ὁσιότητος· ἔχοντες ὑπερασπίζουσαν τὴν ἁγιωτάτην, καὶ καλλίστην Εὐφημίαν τὴν μάρτυρα τῳ σωτηρίῳ τούτῳ ἑαυτοὺς ἅπαντες μετὰ πάσης σχολῆς δεδώκαμεν πράγματι, καὶ 1127 ἀπαιτοῦντος τοῦ καιροῦ πάντας τοὺς συνειλεγμένους ἁγιωτάτους ἐπισκόπους σύμφωνον ὅρον ἐξενεγκεῖν· πρὸς σαφήνειαν, καὶ τρανοτάτην κατάληψιν τῆς εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολογίας ὁ Δεσπότης Θεὸς εὑρισκόμενος, καὶ τοῖς μὴ ζητοῦσιν ἐμφανιζόμενος· ἐμφανιζόμενος δὲ καὶ τοῖς μὴ ἐπερωτῶσιν αὐτὸν. Εἰ καί τινες τὴν ἀρχὴν διαφιλονεικεῖν ἐπεχείρησαν, ἀνέδειξεν ὅμως τὴν ἑαυτοῦ ἀλήθειαν, καὶ ᾠκονόμησε σύμφωνον, καὶ ἀντίλεκτον ἐκφωνηθῆναι παρὰ πάντων ἔγγραφον· στηρίζζντα μὲν τῶν βεβαίων τὰς ψυχὰς, προσκαλούμενον δὲ πάντας εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀληθείας τοὺς ἀπὸ τῆς ἀληθείας ἐκκλίνοντας καὶ δὴ ὑποσημηνάμενος συμφώνως τῃ τοιούτῷ χάρτῳ παραγενόμενοι εἰς τὸ συνέδριον τῆς οἰκουμενικῆς ἡμῶν συνόδου ἐν", + "candidate_score": 0.647788, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_83", + "psc_text": "fragmento legitur Beda tribuat epistolae Cyrilli ad S. Leonem, et in ipso fragmento agatur quidem de quaestione Paschatis anni 444, de qua eum Leoni respondisse Paschasinus prodidit. Idem vero auctor allegat tria Bedae testimonia: duo quibus ea epistola Cyrillo vindicatur, nimirum ex libro de temporum Ratione, et ex epistola ad Wichredam; tertium vero ex opusculo de Argumentis lunae, ubi ad Leonem scripta dicitur testibus Petavio et Bucherio, sed locum se non potuisse invenire fatetur. Certe in editione Coloniensi an. 1688, tom. I pag. 151, in eo tractatu de Argumentis lunae haec reperimus: Sic legitur in epistola quam beatus Cyrillus ad Leonem papam scripsit: Indicabo enim vobis, quid Bachumius (lege Pachomius) monachus, etc. quae quidem in fragmento mox recitando invenientur, sicut in eo leguntur etiam illa quae tum in opusculo de temporum ratione ejusdem editionis cap. 41, tom. II pag. 83, tum in epistola ad Wichredam eodem tomo pag. 230, ex", + "candidate_score": 0.647616, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_97", + "bdc_text": "Id sane confiteor , me piis tuis meditationibus in eandem epistolam plus gaudii accepisse , quod sciam , quantum profutur ę sint multis fratribus orbis christiani , quam quod mihi ascribere dignatus sis .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1281", + "psc_text": "fidei Christinae, qua clementia vestra praefulget, etiam his litteris quas frater et coepiscopus meus Nestorius detulit, demonstrastis, justissimum fratri meo Proterio Alexandrinae urbis antistiti impendentes favorem, quo mihi per omnia esset acceptior. Nam cui vestra pietas testimonium perhibere dignatur, indubitanter esset probandus, etiamsi taceret. Sed accedit ad gratiam, quod proprio quoque sermone cognoscitur, et quam sincerus sit catholici dogmatis praedicator, ipsius professione clarescit. Unde plenissimo affectu dilectionem orthodoxi fratris amplector, et Deo gratias ago, quod amoto eo qui Evangelio Christi voluit contraire, et a sanctorum Patrum intelligentia dissidere, talem prospexit Alexandrinae Ecclesiae sacerdotem, qui praecedentibus rectoribus et fide concordaret et vita. Nam cum 1257 amplecti se epistolam meam, quam ad beatae memoriae Flavianum contra Eutychen impium misi, toto corde profitetur, quid aliud quam apostolorum se ostendit esse discipulum? Quoniam doctrina veritatis in lumine suo permanet, et non potest esse diversum, quod unum est atque individuum. CAP. II. Rescripsi itaque praedicto", + "candidate_score": 0.647571, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_34_36", + "bdc_text": "Pro contionibus sacris dominus hactenus dedit , cui etiam soli tribuo , id , quod ecclesia nostra testetur , quando solus ad quadriennium multis sepe periculis et morti quoque expositus , multoties exilio , illi domini verbum ministraviHaller denkt an die Zeit zwischen 1524 und 1527 , in welcher er nach der Aus weisung Sebastian Meyers bis zur Rückkehr von Franz Kolb tats ächlich als einziger Stadtpfarrer in reformatorischem Sinne in Bern wirkte und vielen Gefahren ausgesetzt war , s. Pestalozzi , Haller 23-34 ; Hans Rudolf Lavater , Zwingli und Bern , in : 450 Jahre Berner Reformation .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_685", + "psc_text": "Quando enim sacerdotibus, quando Christianae religioni aut fidei defuistis? Sed cum ad mansuetudinem vestram adeo non potuerint pervenire qui missi sunt, ut ad nos vix unus eorum HILARUS diaconus noster fugiens sit reversus, iteranda scripta credidimus. Et ut validiores preces nostrae esse mereantur, ipsorum scriptorum quae ad clementiam vestram non pervenerunt, exempla subjecimus; amplioribus vos obtestationibus obsecrantes, ut 921 quanto acerbiora facta sunt quibus pro fide regia vos convenit contraire, tanto majore gloria curam ejus in qua excellitis religionis habeatis; ne catholicae fidei integritas ulla humanarum concertationum occasione violetur. Quae enim, congregata apud Ephesum synodo, sopienda et sananda pacis remedio credebantur, haec non solum in majora pacis dispendia, sed, quod nimis dolendum est, etiam in ipsius fidei qua Christiani sumus excidia processerunt. CAP. II. Et hi quidem qui missi sunt, quorumque unus vim Alexandrini episcopi sibi omnia vindicantis effugiens, rerum gestarum nobis ordinem fideliter nuntiavit, reclamarunt in synodo, sicut oportuit,", + "candidate_score": 0.647412, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_21", + "bdc_text": "quotidie pergit , ego vero , quemadmodum Eccius Zuinglio improperabat , «ein selbs gwachsner theologus »Johannes Eck hatte sich wiederholt abschätzig über Zwinglis theologische Ausbildung geäußert ( s .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_474", + "psc_text": "I. Praesumptio et imperitia Eutychen in errorem impulerunt. Lectis dilectionis tuae litteris, quas miramur fuisse tam seras, et gestorum episcopalium ordine recensito, tandem quid apud vos scandali contra integritatem fidei exortum fuisset agnovimus; et quae prius videbantur occulta, nunc nobis reserata patuerunt. Quibus Eutyches, qui presbyterii nomine honorabilis videbatur, multum imprudens et nimis imperitus ostenditur, ut etiam de ipso dictum sit a propheta: Noluit intelligere, ut bene ageret; iniquitatem meditatus est in cubili suo (Ps. XXXV, 4) . 803 Quid autem iniquius quam impia sapere, et sapientioribus doctioribusque non cedere? Sed in hanc insipientiam cadunt qui cum ad cognoscendam veritatem aliquo impediuntur obscuro, non ad propheticas voces, non ad apostolicas litteras, nec ad evangelicas auctoritates, sed ad semetipsos recurrunt; et ideo magistri erroris existunt, quia veritatis discipuli non fuere. Quam enim eruditionem de sacris novi et veteris Testamenti paginis acquisivit, qui ne ipsius quidem Symboli initia comprehendit? Et quod per", + "candidate_score": 0.64717, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_167", + "bdc_text": "tomo commentariorum PellicaniDer zweite Band des Kommentars ( zu den historischen Büchern ) erschien 1533 ( Rudolphi 208 ) , s. oben [Nr. 174 ] S. 37 , 18-20 , Anm. 13 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_471", + "psc_text": "88. Hinc nihil mirum si haec testimonia in documentis Graecis ante gesta Chalcedonensia laudatae epistolae subjecta fuerint, licet primum ejusdem epistolae exemplum iisdem caruerit: unde nec a nobis eidem subjicienda sunt. Cum vero apud Latinos nullum exemplum hactenus inventum sit in quo haec testimonia post epistolam ad Flavianum describantur, sed ea separatim edita et inserta occurrant in nonnullis antiquis Latinorum collectionibus, nimirum in collect. 5 Quesnelliana cap. 41, ubi ea descripta reperies tomo tertio, et in mss. collect. 3 cap. 82, nec non in codice Veronensi 38 cap. 37, satis probabile est solos Graecos, qui ea simul allata et allegata acceperant in Constantinopolitano conventu exemplaria scripsisse, in quibus ea epistola una cum testimoniis legeretur, ac exinde in Graecos codices ante gesta Chalcedonensia utraque simul traduxisse. Ex his autem apparet quam perperam P. Garnerius horum testimoniorum collectionem Theodoreto tribuerit, de quo tamen plura in observationibus ad notam ultimam Quesnelli. Inter testimonia", + "candidate_score": 0.646961, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_130_132", + "bdc_text": "finden und die deutlich lutherisch geprägt sind . Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s. oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_406", + "psc_text": "cognitis judicari. Ad praedictum autem episcopum litteras dedi, quibus mihi displicere cognosceret quod ea quae in tanta causa gesta fuerant etiam nunc silentio detineret, cum studere debuerit primitus nobis cuncta reserare: quem credimus vel post admonitionem omnia ad nostram notitiam relaturum; ut in lucem ductis his quae adhuc videntur occulta, id quod evangelicae et apostolicae doctrinae convenit judicetur. Data XII kalendarum Martii, Asturio et Protogene viris clarissimis consulibus. ADMONITIO IN SEQUENTEM EPISTOLAM. 1. Duae litterarum S. Petri Chrysologi ad Eutychem Latinae editiones prodiere: altera, quae unicum seu primum tantum caput exhibet; altera, quae duo capitula complectitur. Quesnellus cum hanc prolixiorem epistolam et editionem genuinam haberet, quonam fato illa decurtata et non potius haec integra inserta fuerit in Vulgatis S. Leonis editionibus, se non assequi in notis professus est. Ex codicibus autem, qui eam fere decurtatam praeferunt, magna inter eruditos exstitit dubitatio, num secundum caput sincerum, an supposititium sit. Omnis autem", + "candidate_score": 0.646755, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_113", + "bdc_text": "Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1397", + "psc_text": "S. Leonis epistolam Graece redditum haberemus. At exstat hujus codicis Latina interpretatio, quam Epiphanius Scholasticus lucubravit. Hic autem cum nactus fuisset Leoninae epistolae Latinum exemplar, hoc suae versioni inseruit; et idcirco ex hoc codice, quem a Surio editum Baluzius cum duobus mss. Bellovacensi et Corbeiensi contulit, aliquot variantes suppetunt, quae nobis utiles fuere. 2. Huic epistolae causam dederunt imperatoris Leonis litterae, quas ob Alexandrinos tumultus ad universos metropolitas tradidit. In laudato codice encyclio, cujus ordo, ut in mss. exstat, ex Baluzio profertur tom. V Concil. Venetae edit. pag. 33 et seqq. cap. 6, describitur imperatoris epistola ad Anatolium Constantinopolitanum; et postea cap. 11 subjiciuntur caeterorum episcoporum nomina, ad quos litterae similes directae fuerunt, ac inter hos primo datae dicuntur Leoni reverentissimo urbis Romae pontifici. Imperialis epistola ad Anatolium cum quaedam ejusdem Constantinopolitani episcopi peculiaria continet, tum vero alia Leonis papae propria, quae eidem inserta erant (vide annot. 1 [Infra, n.", + "candidate_score": 0.645912, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_52_54", + "bdc_text": "Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius . . . , Zürich , März 1533 , f. 44v. -45v. ( Rudolphi 215 ) ; Corr. des réformateurs VI 471f ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_462", + "psc_text": "quae peculiare Scripturarum et verborum studium exigebant, aliquid diligentiae ac subsidii contulisse; ex quo aliqui eas ab ipso dictatas crediderunt, et in Gallicani scriptoris gloriam apud Gallos vulgarunt. 6. Quantum porro intersit, ut tam celebris dogmatica epistola emendatissima, quoad fieri potest, edatur, cum per se satis intelligitur, tum vero demonstrant etiam luculentius illa trium episcoporum Galliae ad Leonem epist. 67, c. 2: Idcirco si dignanter admittitis, deprecamur ut opus et praesentibus et futuris temporibus profuturum (de hac epistola loquuntur), quod nos asservandi studio foliis mandare curavimus, sanctitas vestra percurrere, et si quid librarii errore defuerit, emendare dignetur. In hanc rem perficiendam codices triginta et amplius expendimus, et inter hos sex vetustissimos. qui millenariam aetatem attingunt. Cum haec epistola invenitur in omnibus collectionibus, quas in praefatione recensuimus, exceptis collect. 4, 6, 7, 14, 15 et 16, tum vero ad praecipuos cujusque collectionis mss. libros eamdem relegimus, inter quos vetustissimi sunt Vat.", + "candidate_score": 0.645887, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_64_66", + "bdc_text": "convenissent , senatus uterque archigrammatęo apologiae summam indicante negavit et consentire noluit . Quodsi Megander in praeambulari epistola catalogum parochorum congessit , quantum ad me spectat , nihil moror nec turbor , nisi quod parochis datur occasio vel simultatis , cum non omnes sint numerati , vel pravę suspicionis , quod nos duoHaller und Kolb. non adnumeramur . Ego vobis id relinquo .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_455", + "psc_text": "Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit, et non eam in omnibus venerabiliter receperit (Tom. V Concil. Ven. edit. pag. 387) . Et S. Gregorius, lib. VI, epist. 2: Si quis contra harum quatuor synodorum fidem, et contra sanctae memoriae Leonis papae tomum atque definitionem aliquid umquam loqui praesumit, anathema sit. 2. Hinc in fidei professionibus nihil frequentius quam post generalia concilia hujus epistolae doctrinam profiteri. Apud Orientales, ubi Eutychis haeresis turbas excitaverat, haec consuetudo primum inducta, ut liquet inter caetera ex aliquot epistolis Hormisdae, ex epistola Petri diaconi ad Fulgentium, et ex concilio Apamensi an. 535. Idem mos etiam ad Occidentales transivit, et diu etiam obtinuit.", + "candidate_score": 0.645387, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_85_87", + "bdc_text": "dieser war 1527 auch bereit , in Zürich für ihn finanziell zu bürgen. 1531 wehrte sich Kymo beim Berner Rat gegen fremde Konkurrenz ( ABernerRef 3066 ) . Seit 1544 war er Pfarrer in Twann , seit 1546 in Sutz ( beide Kt. Bern) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_733", + "psc_text": "ἔδραμε Πέτρον, ὥστε τοῖς ἐν Ἀντιοχείᾳ περὶ τῆς κατὰ νόμον πολιτείας ἀμφισβητοῦσι παρ' αὐτοῦ κομίσαι τὴν λύσιν, πολλῶ μᾶλλον ἡμεῖς οἱ εὐτελεῖς καὶ σμικροὶ, πρὸς τὸν ἀποστολικὸν ὑμῶν τρέχομεν θρόνον. Ὥστε παρ' ὑμῶν λαβεῖν τοῖς τῶν ἐκκλησιῶν ἕλκεσι θεραπείαν. Διὰ πάντα γὰρ ὑμῶν τὸ πρωτεύειν ἁρμόττει. Πολλοῖς γὰρ ὁ ὑμέτερος θρόνος κοσμεῖται πλεονεκτήμασι. Τὰς μὲν γὰρ ἄλλας πόλεις ἢ μέγεθος, ἢ κάλλος, ἢ πλῆθος τῶν οἰκητόρων κοσμεῖ. Τούτων δὲ ἐστερημένας πνευματικὰ τινὰ λαμπρύνει χαρίσματα· τῇ δὲ ὑμετέρᾳ φορὰν ἕδωκεν ἀγαθῶν ὁ τῶν ἀγαθῶν χορηγός. Ἡ γὰρ αὐτὴ πασῶν μεγίστη, καὶ λαμπροτάτη, καὶ τῆς οἰκουμένης προκαθημένη, καὶ τῷ πλήθει τῶν οικητόρων κυμαίνουσα. Πρὸς δὲ τούτοις, 943 καὶ νῦν κρατοῦσαν ἡγεμονίαν ἐβλάστησε· καὶ τῆς οἰκείας προσηγορίας τοῖς ἀρχομένοις μετέδωκε. Κοσμεῖ δὲ αὐτὴν διαφερόντως ἡ πίστις καὶ μάρτυρ ἀξιόχρεως ὁ θεῖος ἀπόστολος βοῶν, ὅτι ἡ πίστις ὑμῶν καταγγέλλεται ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ. Εἰ δὲ εὐθὺς δεξαμένη τὰ τοῦ σωτηρίου κηρύγματος σπέρματα, τοῖς ἀξιαγάστοις", + "candidate_score": 0.645187, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_52_54", + "bdc_text": "Allerdings äußerte er sich in seiner Epistel in Meganders gleichzeitig erschienenem Kommentar zum Galaterbrief ganz in dem von Haller geschilderten Sinne über die Schule von Bern , indem er die Lehrer , darunter auch Megander , namentlich lobend erwähnte , s. Kaspar Megander , In Epistolam Pauli ad Galatas commentarius . . . , Zürich , März 1533 , f. 44v. -45v. ( Rudolphi 215 ) ; Corr. des réformateurs VI 471f ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_461", + "psc_text": "Eutychen epistolas esse evidenter ostendit stylus, qui aliis Leonis Operibus similis, a stylo Operum Prosperi apertissime discrepat. Neque harum epistolarum auctor astrui potest Prosper, quin auctor simul dicatur caeterorum omnium Leonis Operum, ita ut ab initio ejus pontificatus usque ad finem omnes ejus non tam epistolas quam sermones scripserit, et eo quidem stylo, qui a suorum Operum stylo differret: quod sane incredibile dictu est, nec Gennadii textus, nec vulgata apud Gallos opinio prodidit; immo nec ipse Antelmius, quoad sermones, ausus est affirmare, ut patet ex eadem epist. 2, n. 40. Solum dici potest S. Prosper in has adversus Eutychen epistolas, quae peculiare Scripturarum et verborum studium exigebant, aliquid diligentiae ac subsidii contulisse; ex quo aliqui eas ab ipso dictatas crediderunt, et in Gallicani scriptoris gloriam apud Gallos vulgarunt. 6. Quantum porro intersit, ut tam celebris dogmatica epistola emendatissima, quoad fieri potest, edatur, cum per se satis intelligitur, tum vero demonstrant", + "candidate_score": 0.645056, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_34", + "bdc_text": "Pro contionibus sacris dominus hactenus dedit , cui etiam soli tribuo , id , quod ecclesia nostra testetur , quando solus ad quadriennium multis sepe periculis et morti quoque expositus , multoties exilio , illi domini verbum ministraviHaller denkt an die Zeit zwischen 1524 und 1527 , in welcher er nach der Aus weisung Sebastian Meyers bis zur Rückkehr von Franz Kolb tats ächlich als einziger Stadtpfarrer in reformatorischem Sinne in Bern wirkte und vielen Gefahren ausgesetzt war , s. Pestalozzi , Haller 23-34 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_268", + "psc_text": "multas provincias hostilis occupavit irruptio, et executionem legum tempestates interclusere bellorum. Ex quo inter sacerdotes Dei difficiles commeatus et rari coeperunt esse conventus, invenit ob publicam perturbationem secreta perfidia libertatem, et ad multarum mentium subversionem his malis est incitata, quibus debuit esse correcta. Quae vero illic aut quanta pars plebium a contagione pestis hujus aliena est, ubi, sicut dilectio tua indicat, lethali morbo etiam 697 quorumdam sacerdotum corda corrupta sunt; et per quos opprimenda falsitas et defendenda veritas credebatur, per ipsos doctrinae Priscillianae Evangelium subditur Christi, ut ad profanos sensus pietate sanctorum voluminum depravata, sub nominibus prophetarum et apostolorum non hoc praedicetur quod Spiritus sanctus docuit, sed quod diaboli minister inseruit. Quia ergo dilectio tua fideli, quantum potuit, diligentia damnatas olim opiniones sedecim capitulis comprehendit, nos quoque strictim omnia retractamus, ne aliquid harum blasphemiarum aut tolerabile videatur aut dubium. CAP. I. Quam impie de Trinitate personarum in Deo sentiant Priscillianistae.", + "candidate_score": 0.643886, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_759", + "psc_text": "post festum S. Petri die 29 Junii an. 450. Error ex duobus manifeste detegitur. Primum quia hoc anno Valentinianus Romae erat mense Martio, quo legem edidit Novellis insertam tit. 7, de Indulgentiis reliquorum, nec non mense Aprili ex tit. 38, de Naviculariis annuis, etc., ex quibus dies festus S. Petri, ante quem ille pridie Romam advenerat, dies 29 Junii esse non potest. Secundo quia cum Theodosius obierit die 28 Julii anni ejusdem 450, si post diem 29 Junii scriptae ac missae ad eum fuissent epistolae, post ejus mortem Constantinopolim pervenissent, nec potuisset alias, quae exstant, epistolas reddere. Alius igitur dies festus S. Petri cum Tillemontio et Pagio quaerendus est, et anterior quidem die III nonas Martii an. 450, quo memorata lex de Indulgentiis reliquorum data fuit. Ex antiquissimo Kalendario Bucheriano, in quo dies festi Romanae Ecclesiae notantur, discimus VIII kal. Martii Romae celebratum fuisse festum hoc titulo ibidem signatum: Natale", + "candidate_score": 0.643668, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_150_152", + "bdc_text": "März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) . Corr. des réformateurs III 23 , Anm . 3 vermutet dahinter die Überlegungen des Berner Rates Anfang 1533 zu den Täuferprozessen sowie zum Problem der Blutrache .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_319", + "psc_text": "et nos in novitate vitae ambulemus. Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus (Rom. VI, 3, 5) ; et caetera quae latius magister gentium ad commendandum sacramentum baptismatis disputavit: ut appareret ex hujus doctrinae spiritu, regenerandis filiis hominum, et in Dei filios adoptandis, illum diem esse et illud tempus electum, in quo per similitudinem formamque mysterii ea quae geruntur in membris, his quae in ipso sunt capite gesta, congruerent: dum in baptismatis regula, et mors intervenit interfectione peccati, et sepulturam triduanam imitatur trina demersio, et ab aquis elevatio, resurgentis instar est de sepulcro. Ipsa igitur operis qualitas docet celebrandae generaliter gratiae eum esse legitimum diem in quo orta est et virtus muneris et species actionis. Ad cujus rei confirmationem plurimum valet quod ipse Dominus Jesus Christus, postea quam resurrexit a mortuis, discipulis suis, in quibus omnes Ecclesiarum praesules docebantur, et formam et potestatem tradidit baptizandi,", + "candidate_score": 0.643625, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_1_3", + "bdc_text": "Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat. Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 . totaque vita .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_454", + "psc_text": "Flavianus etiam monuerat (Epist. 26), cum etiam sine concilio, et antequam haberetur synodus Chalcedonensis, tota Ecclesia illam susceperit, eidemque episcopi suas subscriptiones apposuerint, non ut vim et auctoritatem illi adjicerent, sed ut se catholicos probarent, et ne, si renuerent, haeretici haberentur. Jam enim vulgatum fuerat, quod postea omnes reverendissimi episcopi clamaverunt in Chalcedonensi, act. 4, pag. 1403: Qui non consentit epistolae sanctissimi episcopi Leonis, haereticus est. Porro in eodem concilio, quo Ephesini latrocinii gesta rescindenda erant, maximis cum laudibus suscepta fuit act. 2 et 4, eoque honore habita ac si ab ipso Petro edita fuisset: quod et antequam ederetur, Petrus Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit,", + "candidate_score": 0.643506, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_85_87", + "bdc_text": "dieser war 1527 auch bereit , in Zürich für ihn finanziell zu bürgen. 1531 wehrte sich Kymo beim Berner Rat gegen fremde Konkurrenz ( ABernerRef 3066 ) . Seit 1544 war er Pfarrer in Twann , seit 1546 in Sutz ( beide Kt. Bern) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_732", + "psc_text": "qui apud nos sunt exarchum, sanctitati vestrae suggessi: quandoquidem ne ad vos 952 contenderem, regiarum litterarum vincula retinuerunt, quemadmodum et alios. Et sanctitatem vestram oro ut et paterno affectu illos videat, et sinceras aures vestras illis benignas praebeat, et calumniis vexatam ac sine causa impugnatam senectutem meam studio et providentia vestra dignetur, tum ante omnia fidei insidiis appetitae quam maximam potest curam gerat, paternamque haereditatem Ecclesiis integram custodiat: ut pro his etiam paratas remunerationes a munifico et liberali Domino sanctitas vestra recipiat. 941 Λέοντι ἐπισκόπῳ Ῥώμης. Εἰ Παῦλος τῆς ἀληθείας ὁ κήρυξ, ἡ τοῦ ἁγίου πνεύματος σάλπιγξ, πρὸς τὸν μέγαν ἔδραμε Πέτρον, ὥστε τοῖς ἐν Ἀντιοχείᾳ περὶ τῆς κατὰ νόμον πολιτείας ἀμφισβητοῦσι παρ' αὐτοῦ κομίσαι τὴν λύσιν, πολλῶ μᾶλλον ἡμεῖς οἱ εὐτελεῖς καὶ σμικροὶ, πρὸς τὸν ἀποστολικὸν ὑμῶν τρέχομεν θρόνον. Ὥστε παρ' ὑμῶν λαβεῖν τοῖς τῶν ἐκκλησιῶν ἕλκεσι θεραπείαν. Διὰ πάντα γὰρ ὑμῶν τὸ πρωτεύειν ἁρμόττει. Πολλοῖς γὰρ ὁ ὑμέτερος", + "candidate_score": 0.643375, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_118_120", + "bdc_text": "die Bemerkung von J. J. Simler , Zurich ZB , Ms S 33 , Nr. 58 zu dieser Stelle ) und wahrscheinlich auch die in den Gemeinen Herrschaften. periculis undique et exilio idolatrieque expositis . Ad ferias pascales Ostersonntag 1533 fiel auf den 13 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1330", + "psc_text": "episcopus. Cum in omnibus divinorum praeceptorum regulis exsequendis sacerdotalem observantiam oporteat esse concordem, maxime nobis et principaliter providendum est, 1284 ne in paschalis festi die, vel ignorantia, vel praesumptio peccatum diversitatis incurrat. Unde quia tempus sacratissimae solemnitatis ita dispositos habet limites suos, ut salutare sacramentum nunc citius, nunc tardius oporteat celebrari, non desinit apostolicae sedis sollicitudo prospicere ne devotio ecclesiastica aliquo turbetur incerto. Cum autem in quibusdam ascriptionibus Patrum futurum proxime Pascha Domini ab aliis in diem XV kalendarum Maiarum, ab aliis in diem VIII kalendarum earumdem inveniretur ascriptum, tantum me diversitas ista permovit, ut clementissimo principi Marciano curam de hac re animi mei panderem, ut praecipiente ipso ab his qui habent hujus supputationis peritiam, diligentius illic discussa ratione quaereretur quo die posset veneranda solemnitas rectius celebrari. Quo rescribente, octavo kalendas Maias definitus est dies. Quia ergo studio unitatis et pacis malui Orientalium definitioni acquiescere, quam in tantae festivitatis observantia", + "candidate_score": 0.643328, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_35_37", + "bdc_text": "Hans Rudolf Lavater , Zwingli und Bern , in : 450 Jahre Berner Reformation . Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_81", + "psc_text": "aliquid legebatur. Monachi autem exemplum ad propositum comprobandum allatum, nihil conficit, ut ea epistola monachis tradita statuatur; cum praesertim Latinos monachos Cyrillum de Paschate an. 444 interrogasse ne suspicari quidem liceat. 7. Utrum tandem ad unum, an ad plures, scripta fuerit, dubitari potest. Tillemontius in Cyrilli Vita, art. 147, quibusdam Occidentis episcopis datam existimat. Si id collegit ex verbis quod optamus, charissimi fratres, non advertit haec pertinere ad finem epistolae, quae Africanis tradita fuit. Si vero deduxit ex illis quae huic posteriori fragmento inseruntur, charissimi domini mei in mente habetote, quae Cyrilli potius quam Pachomii verba esse videntur, fortiora quidem sunt, sed non omnino convincunt; cum fieri potuerit ut is qui hanc epistolam anteriori ad Africanos subjecit, ita haec loca plurali numero afferret, ut cohaererent cum antecedentibus, quemadmodum alia proprio ingenio eum immutasse cognoscimus. 8. Joannes Vander Haagen, auctor operis inscripti: Observationes in veterum Patrum et pontificum prologos et epistolas", + "candidate_score": 0.643269, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_9_11", + "bdc_text": "Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 . adferunt , qui te quoque latent . Interim animus erga te meus manet syncerissimus .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_632", + "psc_text": "Dioscori mentionem praecessisse innuunt, uti praecedit in epist. 44, quae tamen mentio non apparet in epist. 43. Quapropter haec epistola veluti spuria nonnullis repudianda visa est, inter quos legendus Tillemontius not. 31 in Leonis vitam. 2. Nos vero ne de suppositione ac falsitate hujus epistolae suspicemur, Graecae collectionis Chalcedonensis, in qua non minus haec epistola describitur, quam epistola 44, auctoritas cogit. Etsi enim eamdem epistolam satis vindicare possit Chalcedonensis collectio Latina, quae ante medium VI saeculum lucubrata hanc epistolam exhibet, multo tamen evidentius omnem suspicionem amovere debet Graeca collectio, quippe quae ipso Leone vivente compacta fuit inter an. 453 et 455, ut in praefat. ad epistolas demonstravimus num. 34. Igitur hoc tempore exstitit apud Graecos Latinum hujus epistolae autographum, ex quo Graeca interpretatio manavit. Majus et antiquius germanitatis testimonium desiderari nequit, quod nulla lacuna, errore nullo, qui nunc in ea epistola appareant, vocari potest in dubium: secus alia documenta, quae", + "candidate_score": 0.642593, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_130_132", + "bdc_text": "finden und die deutlich lutherisch geprägt sind . Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s. oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_34", + "psc_text": "haereticis intelligendum postularent, dummodo iterato baptismate non essent polluti (hos enim omnes canones et constans Ecclesiae disciplina ab ordinibus et clero arcebant), nec alia ratione invaluisse, vel ab Innocentio probata fuisse credenda est, nisi in eam disciplinam, quam ante Innocentium obtinuisse ex Ambrosio ostendimus. Hunc itaque canonem in hanc disciplinam receptum Leo citare potuit. Quidquid vero de hoc canone sentire libeat, si non rejicienda est epist. 3 Innocentii ad synodum Toletanam, eo quod Nicaenis regulis quasdam sanctiones tribuit, quae in Nicaeno non leguntur; multo minus repudianda erit epistola Leonis ad Januarium Dionysii Exigui, et collectionis quintae auctoritate firmata, quae si constitutionem canonum laudat, non tamen Nicaenam appellat, cum Nicaeno autem canone octavo ex disciplina Ecclesiae explicato ac latius extenso satis cohaeret. 19. Gravior Antelmii objectio ex eo sumitur quod epistola ad Januarium partim ex epistola ad Septimum, partim ex epistola ad Aquileiensem episcopum totidem fere verbis descripta est. Cum verba", + "candidate_score": 0.642498, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_134", + "bdc_text": "Nicht auszuschließen ist aber auch , daß irgendeiner der Nürnberger Theologen sich damals brieflich über das Abendmahl geäußert hatte und eine solche Äußerung den Schweizern in die Hände kam ( für die Auskünfte sei an dieser Stelle den Herren Hans Schulz , Erlangen , und Gottfried Seebaß , Heidelberg , freundlich gedankt). , dum iis carere non poteris , remittam pellectas tamen .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1397", + "psc_text": "S. Leonis epistolam Graece redditum haberemus. At exstat hujus codicis Latina interpretatio, quam Epiphanius Scholasticus lucubravit. Hic autem cum nactus fuisset Leoninae epistolae Latinum exemplar, hoc suae versioni inseruit; et idcirco ex hoc codice, quem a Surio editum Baluzius cum duobus mss. Bellovacensi et Corbeiensi contulit, aliquot variantes suppetunt, quae nobis utiles fuere. 2. Huic epistolae causam dederunt imperatoris Leonis litterae, quas ob Alexandrinos tumultus ad universos metropolitas tradidit. In laudato codice encyclio, cujus ordo, ut in mss. exstat, ex Baluzio profertur tom. V Concil. Venetae edit. pag. 33 et seqq. cap. 6, describitur imperatoris epistola ad Anatolium Constantinopolitanum; et postea cap. 11 subjiciuntur caeterorum episcoporum nomina, ad quos litterae similes directae fuerunt, ac inter hos primo datae dicuntur Leoni reverentissimo urbis Romae pontifici. Imperialis epistola ad Anatolium cum quaedam ejusdem Constantinopolitani episcopi peculiaria continet, tum vero alia Leonis papae propria, quae eidem inserta erant (vide annot. 1 [Infra, n.", + "candidate_score": 0.642364, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_36_38", + "bdc_text": "450 Jahre Berner Reformation . Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation und zu Niklaus Manuel , Bern 1980 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_759", + "psc_text": "post festum S. Petri die 29 Junii an. 450. Error ex duobus manifeste detegitur. Primum quia hoc anno Valentinianus Romae erat mense Martio, quo legem edidit Novellis insertam tit. 7, de Indulgentiis reliquorum, nec non mense Aprili ex tit. 38, de Naviculariis annuis, etc., ex quibus dies festus S. Petri, ante quem ille pridie Romam advenerat, dies 29 Junii esse non potest. Secundo quia cum Theodosius obierit die 28 Julii anni ejusdem 450, si post diem 29 Junii scriptae ac missae ad eum fuissent epistolae, post ejus mortem Constantinopolim pervenissent, nec potuisset alias, quae exstant, epistolas reddere. Alius igitur dies festus S. Petri cum Tillemontio et Pagio quaerendus est, et anterior quidem die III nonas Martii an. 450, quo memorata lex de Indulgentiis reliquorum data fuit. Ex antiquissimo Kalendario Bucheriano, in quo dies festi Romanae Ecclesiae notantur, discimus VIII kal. Martii Romae celebratum fuisse festum hoc titulo ibidem signatum: Natale", + "candidate_score": 0.641479, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_21_23", + "bdc_text": "quotidie pergit , ego vero , quemadmodum Eccius Zuinglio improperabat , «ein selbs gwachsner theologus »Johannes Eck hatte sich wiederholt abschätzig über Zwinglis theologische Ausbildung geäußert ( s . Fritz Büsser , Das katholische Zwinglibild . Von der Reformation bis zur Gegenwart , Zürich 1968 , S. 41f) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_459", + "psc_text": "Antiquis monachorum Ritibus, lib. III, c. 2. Ex hujusmodi autem Lectionariis traducta fuit in aliquot collectiones Sermonum S. Leonis, quae ex Lectionariis originem ducunt. 4. Cum Gennadius, c. 70, Leonem inter ecclesiasticos scriptores retulit, hujus tantum epistolae fecit mentionem, eo quod haec super omnia ejus opera vulgatissima esset. Hinc autem eum certum ejusdem epistolae auctorem procul dubio existimavit. Quod si vulgatae ejusdem editiones Miraei, Fabricii atque Vallarsii, c. 84, in Prospero habent: Epistolae quoque papae Leonis adversus Eutychen de vera Christi Incarnatione ad diversos datae, et ab ipso dictatae dicuntur, corruptam lectionem et fucum facere, et legendum ei, id est Prospero, ab ipso scilicet Leone dictatae, Quesnellus contendit; Prosperum enim Leonis notarium fuisse Ado in Chronico scripsit. At emendatiores editiones et mss. nec et, nec ei praeferre, sed tantum ab ipso dictatae creduntur, pronuntiat Antelmius, epist. 2, n. 28 et 30. In ms. quidem antiquissimo capituli Veronensis, signato num. 46,", + "candidate_score": 0.6411, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_135_137", + "bdc_text": "Luterum ferebant revocasse sententiam libello de humano errore ęditoEine Lutherschrift mit diesem Titel oder Inhalt gibt es nicht . Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 . Näheres dazu s. unten [Nr. 226 ] S. 130 , Anm. 5. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_72", + "psc_text": "Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum fragmentum ad nos transmissum credimus; quod ut statuatur, nonnulla observanda sunt. 2. Eam nimirum Cyrilli epistolam de Paschate Africani concilii Patribus traditam, quam Dionysius Exiguus suae collectioni integram inseruerat num. 135, ex Sirmondi schedis cum longiori additione ediderant primum Petavius tom. II De Doctrina temporum, in fine, ac dein Bucherius in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus", + "candidate_score": 0.640926, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_134", + "bdc_text": "Nicht auszuschließen ist aber auch , daß irgendeiner der Nürnberger Theologen sich damals brieflich über das Abendmahl geäußert hatte und eine solche Äußerung den Schweizern in die Hände kam ( für die Auskünfte sei an dieser Stelle den Herren Hans Schulz , Erlangen , und Gottfried Seebaß , Heidelberg , freundlich gedankt). , dum iis carere non poteris , remittam pellectas tamen .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_72", + "psc_text": "Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum fragmentum ad nos transmissum credimus; quod ut statuatur, nonnulla observanda sunt. 2. Eam nimirum Cyrilli epistolam de Paschate Africani concilii Patribus traditam, quam Dionysius Exiguus suae collectioni integram inseruerat num. 135, ex Sirmondi schedis cum longiori additione ediderant primum Petavius tom. II De Doctrina temporum, in fine, ac dein Bucherius in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus", + "candidate_score": 0.640557, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_124", + "bdc_text": "Additus erat nostris animus erga vos , quod in sententiam illam consenseratis Siehe oben S. 63 , Anm. 13 und 14. ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1509", + "psc_text": "ζῶντας καὶ νεκροὺς. Καὶ εἰς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον.--ᾗ τινι σαφῶς ὁμολογίᾳ τοῦτο περιέχεται, ὅπερ καὶ ἡμεῖς περὶ τῆς τοῦ Κυρίου σαρκώσεως ὁμολογοῦμέν τε καὶ πιστεύομεν, ὃς πρὸς τὸ τὴν σωτηρίαν τοῦ γένους ἀναπλάσαι τῶν ἀνθρώπων, ἀληθῆ σάρκα τῆς ἡμετέρας σαθρότητος, οὐκ ἐξ οὐρανοῦ μεθ' ἑαυτοῦ κατεκόσμησεν, ἀλλ' ἐν τῇ γαστρὶ τῆς παρθένου μητρὸς προσέλαβεν. Οἵτινες δήποτε τοίνυν εἰσὶν, οἱ οὕtgr;ω τυφλώττοντες, καὶ ἀπὸ τοῦ φωτὸς τῆς ἀληθείας ἀλλοτριούμενοι, ὥστε τῷ λόγῳ τῳ τοῦ Θεοῦ, ἀπὸ τοῦ τῆς σαρκώσεως χρόνου τὴν ἀλήθειαν τῆς ἀνθρωπίνης ἀπαρνεῖσθαι σαρκὸς, δεικνύτωσαν κατὰ τί Χριστιανῶν ἑαυτοῖς ἁρπάζουσι προσηγορίαν, καὶ κατὰ ποῖον λόγον τῷ τῆς ἀληθείας εὐαγγελίῳ σύμφωνοι καθεστήκασιν, εἴγε ἑν τῷ τοκετῷ τῆς μακαρίας παρθένου ἢ ἡ σὰρξ δίχα τῆς θεότητος, ἢ ἡ θεότης ἀνέτειλεν, ἢ ἐγεννήθη δίχα τοῦ σώματος. Ὥσπερ γὰρ οὐ δυνατὸν ἀπαρνεῖσθαι, τοῦ εὐαγγελιστοῦ λέγοντος, ὅτι Ὁ λόγος σὰρξ 1364 ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν· οὕτως ἀπαρνηθῆναι οὐχ' οἷόν τε, τοῦ μακαρίου", + "candidate_score": 0.640463, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_151_153", + "bdc_text": "Corr. des réformateurs III 23 , Anm . 3 vermutet dahinter die Überlegungen des Berner Rates Anfang 1533 zu den Täuferprozessen sowie zum Problem der Blutrache . Im vorliegenden Brief geht es Haller jedoch um andere Aktualitäten. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1596", + "psc_text": "1, Leo ait: Nuper in synodo novum et inauditum antea genus consultationis exortum est. Nam quorumdam fratrum suggestione comperimus aliquos captivorum ad sedes suas libere redeuntes, qui scilicet in captivitatem illa aetate devenerint, quae nullius rei ferme poterat habere notitiam, remedium quidem implorare baptismatis; sed utrum ejusdem mysterium baptismatis ac sacramenta perceperint, infantiae inscientia non posse reminisci. Haec quaestio eadem est ac illa quam Rusticus Narbonensis pronosuit. Quomodo autem Leo anno 458 in epist. 166, ad Neonem, hoc novum et inauditum antea genus consultationis potuisset affirmare, si eadem quaestio jamdiu a Rustico illi fuisset proposita? Quomodo in eadem epist. 166 addidisset longiorem in ea solvenda ac diligentiorem discussionem fuisse necessariam, si jamdiu in epistola ad Rusticum illam pari ratione solvisset? Perspicitur itaque prius Neonem, vel potius alium aliquem qui occasionem dedit tradendae epistolae ad Neonem, quam Rusticum de hac quaestione ad Leonem scripsisse; ac propterea haec epistola ad Rusticum exarata", + "candidate_score": 0.639457, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_42", + "psc_text": "Altinas epicopus fuit, in ipso exordio epist. 1 nominetur velut is cujus causa Leo ad Aquileiensem scripsit. Neque tamen hi codices Januario suffragantur. 22. Solum cod. Vat. Ottobonianus 297 collectionis 23 et nonnulli codd. collectionis 8, uti Vercellensis et Vat. 1353, Januarium praeferunt. At hoc nomen codicibus collectionis 8 posterius insertum, cum antea in eadem collectione defuerit, manifestum est ex Vallicellano A. 5, et multo magis ex Vat. 5845, qui ad eamdem collectionem 8 pertinent: nam in Vallicellano legitur in textu, pag. 278, Aquileiensi episcopo, Januarii vero nomen superadditum cernitur; in Vaticano autem omnium vetustissimo codice 5845, in cujus additionibus collectionem 8 referentibus haec epistola legitur, nullum Januarii vestigium apparet. Hinc ergo cognoscimus in mss. hujus collectionis Januarii nomen omnino defuisse, ut in Vat. 5845; dein fuisse superadditum, ut in Vallicellano; tandem in textum irrepsisse, ut in Vercellensi, ac in Vat. 1353. Cum vero auctor collectionis 23, quae continetur in", + "candidate_score": 0.638913, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_544", + "psc_text": "transmissa dici potest? 5. Quid autem dicendum? Ut omittantur incerta, cum brevior epistola 30 in Graeca et Latina collectione Chalcedonensi inveniatur, et legatorum nomina distincte praeferat, ut epistolae caeterae, quae cum litteris ad Flavianum iisdem legatis traditae fuere, haec quoque ad Pulcheriam transmissa, eidemque aliquando tradita, ac in Oriente vulgata, ac exinde Graece reddita negari non potest. Auctior vero epistola 31, etsi in Graeca collectione desideretur, cum tamen exstet in pluribus Latinis antiquis collectionibus, quae breviori epistola carent, Leoninamque rationem ubique referat, a Leone abjudicari nequit. Eodem autem die iduum Junii data dici debet, ut eae quoque collectiones praeferunt, quae carent epistola 30; neque enim chronicam ejusmodi notam harum collectionum auctores transcribere potuerunt, ut conjecit Quesnellus, ex epistola breviori, quam ignorarunt. Sine ullo autem certiori documento aliud quidpiam affirmare seu divinare non licet. Solum probabiliter credi potest duo ejusdem epistolae exemplaria a Leone fuisse lucubrata, alterum longius, brevius alterum; hoc", + "candidate_score": 0.638578, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_35_37", + "bdc_text": "Hans Rudolf Lavater , Zwingli und Bern , in : 450 Jahre Berner Reformation . Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1579", + "psc_text": "lib. II Observationum in sacra cardinalis Norisii opera cap. 7, num. 3, tom. IV, pag. 915, ubi etiam ostendimus pugnantibus episcoporum ordine, et rebus ac tempore episcopis tributis, satius esse de errore in rebus ac tempore perperam ascriptis, quam in episcoporum ordine suspicari. 4. Ordo episcoporum Ravennatum hujus aevi in Agnello et reliquis antiquis Ecclesiae Ravennatis scriptoribus hic est: Ursus, Petrus, Neo, Exuperantius, Joannes, Petrus. Cum autem Joanni tribuant privilegium Valentiniani III, secundo Petro hujus successori ascribunt quae de S. Petro Chrysologo certa sunt. His vero obstant tria monumenta posterius edita: primum epistola Leonis ad Neonem, quae episcopo Petri Chrysologi successori congruit; secundum epistola Simplicii papae ad Joannem episcopum Ravennatem, qui post Petrum et Neonem eam sedem obtinuit; tertium synodi Romanae sub Symmacho, in quibus alius Petrus Ravennas subscriptus invenitur. Haec animadvertens P. Bacchinius, ut triplicem nodum solveret, ad duo confugit. Primo suspicatus est Leonis epistolam non ad Neonem Ravennatem", + "candidate_score": 0.638342, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_130_132", + "bdc_text": "finden und die deutlich lutherisch geprägt sind . Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s. oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_39", + "psc_text": "postremam periodum veluti formulam seu clausulam quamdam decretorum haberi posse, quemadmodum visa est P. Bernardo de Rubeis, ut ne mirum sit eamdem in diversis ad eumdem epistolis inveniri. Sed quidquid de his responsionibus videatur, Quesnellianae, ut diximus, et Dionysianae collectionum testimonia cuicumque conjecturae et objectioni certissime praestant. § V. Quis fuerit episcopus Aquileiensis ad quem Leo scripsit epistolam primam: hinc etiam statuitur tempus quo epistolae prima et secunda datae fuere. 21. Jam vero vindicata tum epistola ad Septimum adversus Quesnellum, tum altera ad Januarium adversus Antelmium, quae in dubitationem venerunt, cuinam tradita fuerit epist. 1 ad Aquileiensem, quaerendum est: eademque occasione statuetur de tempore quo et haec et altera ad Septimum, quibus nota chronica deest, datae fuerunt. Epistolam primam ad Januarium Aquileiensem traditam nullo satis certo fundamento praesumitur. Codices enim sine episcopi nomine praeferunt vel ad Aquileiensem episcopum, uti Vat. Reg. collectionis 1, Barber. et Vat. collectionis 3, Lucensis cum", + "candidate_score": 0.638243, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_71", + "bdc_text": "Nam si alia non scribit , quam quae palam docuit , facile a quoquam iudicari possunt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_502", + "psc_text": "σοφωτέροις μὲ εἴκειν; εἰς τὴν ἄνοιαν δὲ ταύτην ἐμπίπτουσιν, οἱ κατά τι μὲν ἐμπόδιον ἀσαφείας γνῶναι τὸ ἀληθὲς κωλυόμενοι, οὐκ ἐπὶ τὰς προφητικὰς δὲ φωνὰς, οὐκ ἐπὶ τάς τῶν ἀποστόλων γραφὰς, οὐκ ἐπὶ τὰς εὐαγγελικὰς αὐθεντίας, ἀλλ' ἐφ' ἑαυτοὺς ἀνατρέχοντες· καὶ διὰ τοῦτο διδάσκαλοι πλάνης ἀναδεικνύμενοι· ἐπειδὴ τῆς ἀληθείας μαθηταὶ μὴ γεγόνασι, ποίαν γὰρ ἀπὸ τῶν θείων βίβλων παιδείαν τῆς τε παλαιᾶς καὶ καινῆς διαθήκης προσέλαβεν, ὁς οὐδὲ αὐτοῦ τοῦ συμβόλου τῶν προοιμίων ἐδράξατο; καὶ ὅπερ ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην τῇ φωνῇ πάντων τῶν ἀναγεννωμένων προφέρεται, τοῦτο κατὰ νοῦν ἔτι τούτου τοῦ γέροντος οὐ λαμβάνεται. Ἀγνοῶν τοίνυν τί δέοι περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Θεοῦ λόγου νοεῖν, καὶ τῶν θείων γραφῶν ἐν τῷ πλάτει πονεῖν οὐ βουλόμενος, ὅπως ἂν τοῦ φωτὸς τῆς ἐντεῦθεν γνώσεως ἄξιος γένηται, ἐκείνην γοῦν ὤφειλε τὴν κοινὴν. καὶ μὴ διαφωνοῦσαν ὁμολογίαν ἐν ἀκροάσει περιμερίμνῳ ποιήσασθαι, ἣν τῶν πιστῶν ἅπαν 806 τό πλῆθος ὁμολογεῖ, πιστεύειν ἑαυτὸ εἰς Θεὸν", + "candidate_score": 0.637891, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_128", + "bdc_text": "Am ehesten scheinen die Ausführungen über das Abendmahl in Frage zu kommen , die sich in der Anfang 1533 in Kraft getretenen Nürnbergisch-Brandenburgischen Kirchenordnung ( s.", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_980", + "psc_text": "ὡς ἀρχηγῷ σοι τοῦ καλοῦ πρὸς ὠφέλειαν χρησάμενοι, τῆς ἀληθείας τοῖς τῆς ἐκκλησίας τέκνοις τὸν κλῆρον ἐδείξαμεν, οὐ καθ' ἕνα ἕκαστος ἐν παραβύστῳ τὴν διδασκαλίαν ποιούμενοι, ἀλλὰ κοινῷ πνεύματι, μιᾷ συμπνοίᾳ καὶ ὁμονοίᾳ τῆς πίστεως τὴν ὁμολογίαν γνωρίσαντεσ. Καὶ ἦμεν ἐν κοινῇ χορείᾳ, τοῖς πνευματικοῖσ, ὡς ἐν βασιλικοῖσ δείπνοισ, ἐντρυφῶντες ἐδέσμασιν, ἅπερ διὰ τῶν σῶν γραμμάτων ὁ χριστὸς τοῖς εὐωχουμενοις ηὐτρεπισε καὶ τὸν ἐπουράνιον νυμφίον ἐν ἡμῖν ὁρᾷν ἐδοκοῦμεν ἐνδιαιτώμενον Εἰ γὰρ ὅπου εἰσὶ δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ αὐτοῦ ὄνομα, ἐκεῖ ἔφη εἶναι ἐν μεσῳ αὐτῶν· πόσην περὶ πεντακοσίου εἴκοσιν ἱερέας τὴν οἰκείωσιν ἐπεδείκνυτο, οἳ καὶ πατρίδος καὶ πόνου τῆς εἰς αὐτὸν ὁμολογίας τὴν γνῶσιν προέθηκαν; ὧν σὺ μὲν ὡς κεφαλὴ μελῶν, ἡγεμόνευεσ ἐν τοῖς τὴν σύνταξιν ἐπέχουσι, τὴν εὔνοιαν ἐπιδεικνύμενοσ. Βασιλεῖς δὲ πιστοὶ πρὸς εὐκοσμίαν ἐξῆρχον, ὡς Ζοραβάβελ τῇ (Ἰησοῦ, τῆς ἐκκλησίασ, καθάπερ) Ἰερουσαλὴμ, τὴν τὴν ἐν τοῖς δόγμασιν οἰκοδομίαν ἀνανεοῦν προθυμούμενοι. Καἲ ἦν ἂν ὁ ἀντικείμενος", + "candidate_score": 0.637748, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_134", + "bdc_text": "Nicht auszuschließen ist aber auch , daß irgendeiner der Nürnberger Theologen sich damals brieflich über das Abendmahl geäußert hatte und eine solche Äußerung den Schweizern in die Hände kam ( für die Auskünfte sei an dieser Stelle den Herren Hans Schulz , Erlangen , und Gottfried Seebaß , Heidelberg , freundlich gedankt). , dum iis carere non poteris , remittam pellectas tamen .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_71", + "psc_text": "595 praecipimus custodiri, ne ab his Ecclesiis, ad quas proprie pertinent, sinantur abscedere, et pro suo arbitrio ad loca sibi non deputata transire. Quod cum recte non permittitur inculpatis, multo minus debet licere suspectis. Proinde dilectio tua, cujus devotione gaudemus, jungat 596 curam suam dispositionibus nostris, et cum supradicto metropolitano det operam, ut circumspecte ac velociter impleantur ea, quae ad totius Ecclesiae incolumitatem, et laudabiliter sunt suggesta, et salubriter ordinata. ADMONITIO In fragmentum epistolae S. Cyrilli Alexandrini de Paschate an. 444, ad S. Leonem, quae ad illustrandam etiam subsequentem epistolam Paschasini plurimum conferet. 1. De quaestione Paschatis anni 444 S. Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum", + "candidate_score": 0.637507, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_9_11", + "bdc_text": "Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 . adferunt , qui te quoque latent . Interim animus erga te meus manet syncerissimus .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_191", + "psc_text": "Id autem suspicionem nobis vehementissimam injicit duplex hujus epistolae exemplar inter ipsius Leonis scripta inventum fuisse, ex quo tantum discrimen prodierit. Amanuensium enim oscitantiae vel arbitrio tribui quidem possunt unius vel alterius vocis variantes, cum praesertim sensum aut stylum vitiant. Sed tanta verborum ac sententiarum varietas, quae etsi pluribus quandoque verbis producta, ejusdem tamen auctoris stylum ubique refert (si praesertim non in omnibus, nec in multis, sed in uno vel altero tantum opusculo deprehendatur), non amanuensibus, sed ipsi auctori tribuenda videtur, qui idem opus prima manu scriptum, secundis curis alicubi emendaturus, vel etiam aucturus, diversis verbis ac sententiis inductis iterum scripserit. 14. P. Coustantius discrimen illud, quod memoravimus in Gelasii epistola ad Dardanos, quae in aliis codicibus brevior, in aliis prolixior est, ex eo pendere credidit, quod eadem illa epistola sub duplici forma ab ipsomet Gelasio prodierit; idemque postea Hormisdae et Gregorio, antea vero Leoni nostro evenisse opinatus est. Lege", + "candidate_score": 0.63675, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_1", + "bdc_text": "Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat.", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1141", + "psc_text": "misericors et pacifica ipsius magnificentia omnia fausta et optabilia nostro regno concedere dignetur. Miramur supra modum quod post Chalcedonensem synodum, et litteras venerabilium episcoporum ad tuam sanctitatem missas, quibus omnia in ipsa synodo acta significabant, nullo prorsus pacto a tua clementia ejusmodi epistolae remissae sint, quas videlicet in sanctissimis Ecclesiis perlectas, in omnium oportebat notitiam venire. Quod nonnullorum animis qui Eutychetis etiam nunc pravam opinionem et perversitatem sectantur, ambiguitatem multam injecit, utrum tua beatitudo quae in sancta synodo decreta sunt confirmaverit. Et ob eam rem tua pietas litteras mittere dignabitur, 1184 per quas omnibus Ecclesiis et populis manifestum fiat in sancta synodo peracta, a tua beatitudine rata haberi. Illud profecto, ut decebat episcopum apostolicae sedis, excellenter tua sanctitas praestitit, ut ecclesiasticos canones custodiendo, nihil antiqui moris et ordinis olim constituti et ad hanc usque diem inviolabiliter observati passa sit innovari. Propter litteras autem tuae beatitudinis quae et quanta ab aliquibus", + "candidate_score": 0.635552, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_35_37", + "bdc_text": "Hans Rudolf Lavater , Zwingli und Bern , in : 450 Jahre Berner Reformation . Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_84", + "psc_text": "Leonem papam scripsit: Indicabo enim vobis, quid Bachumius (lege Pachomius) monachus, etc. quae quidem in fragmento mox recitando invenientur, sicut in eo leguntur etiam illa quae tum in opusculo de temporum ratione ejusdem editionis cap. 41, tom. II pag. 83, tum in epistola ad Wichredam eodem tomo pag. 230, ex eadem Cyrilli epistola Beda recitat. Grave quidem est hoc testimonium Bedae, qui cum ipsam epistolam non ad Africanos, sed ad Leonem traditam pronuntiet, hanc non subjectam perperam epistolae ad Africanos, sed separatam et Leoni inscriptam reperisse deprehenditur, ac propterea iis vocibus carentem, quibus ea ad plures data praefertur. Nihil vero dubitamus quin Cyrillus in sincera epistola ad Leonem iis formulis honoris et observantiae erga apostolicam sedem usus sit, quae in aliis ejus ad Romanos pontifices litteris leguntur. Has vero omnes formulas ab eo qui hoc fragmentum epistolae ad Patres concilii Carthaginensis adjecit immutatas credere oportet. Sed haec ipsa interpolatio nobis", + "candidate_score": 0.63481, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_151_153", + "bdc_text": "Corr. des réformateurs III 23 , Anm . 3 vermutet dahinter die Überlegungen des Berner Rates Anfang 1533 zu den Täuferprozessen sowie zum Problem der Blutrache . Im vorliegenden Brief geht es Haller jedoch um andere Aktualitäten. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1471", + "psc_text": "kal. Septembris, quorum alterum habent duo codices Trecopith. et Oxon. Quesnelli ac editiones Josiae Simleri, Surii, etc., alterum vero codex Theodoricianus ejusdem Quesnelli et noster praestantissimus Ratisponensis; hunc postremum cum antecedentibus litteris concinnentem praetulimus: facile autem fuit librariorum lapsu notam VI, disjunctis lateribus convertere in III, et scribere XIII pro XVI kal. Septemb. Neque moveat plerosque codices et collectiones omni chronica notatione carere: aliae enim insignes epistolae in omnibus mss. notam chronicam desiderant; quam si in aliquo codice inveniremus, non idcirco expungendam quispiam crederet, nisi forte historiae repugnaret. In praesenti autem epistola praeter fidem aliquot codicum diversae originis, inter quos praesertim Ratisponensis maximam fidem facit, non solum nihil repugnat, sed omnia potius ex antea dictis concordant. 3. De testimoniis huic epistolae subjectis aliquid hic tandem praemonendum est. S. Leo haec post pseudosynodum Ephesinam primum collegerat, ac in Orientem per legatos miserat, ut doctrinam suae epistolae 28, ad Flavianum, Latinorum ac", + "candidate_score": 0.634721, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_68_70", + "bdc_text": "Credidissem Leonem eos sicut et de aliis monuisse . Tu nihil ea de re sollicitus sis , ne cogitent me male habere . Vellem tamen tuum de commentationibus illis iudicium crederes .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1451", + "psc_text": "sequaris, et dicas: Nonne qui te oderant, Domine, oderam illos, et super inimicos tuos tabescebam (Ps. CXXXVIII, 21) ? Per omnia enim volo te esse certissimum quod sicut meam existimationem illaesam cupio permanere, ita opto te quoque in omnibus irreprehensibilem reperiri. Praedictus autem Atticus, ut ab omni suspicione contraria liber appareat quid in Eutyche anathematizet ac damnet, evidenter ostendat, et in damnationem erroris expressi, remota omni dubitatione, subscribat: ita ut Chalcedonensis synodi definitionem de fide, cui etiam dilectio tua subscribendo consensit, et quam apostolicae sedis firmavit auctoritas, profiteatur se per omnia servaturum, adjecta subscriptione propriae manus, quae in Ecclesia Christiano populo praesente recitetur: ut pro catholica fide neque nos negligentes, neque ipse ultra suspectus 1344 habeatur. Qui si in eadem pravitate perdurans, praeceptis salubribus parere noluerit, sententiam synodi Chalcedonensis, cujus definitionibus resultat, excipiat. Data quinto kalendas Aprilis, Leone et Majoriano Augustis consulibus. EPISTOLA CLXIV. AD LEONEM AUGUSTUM. SYNOPSIS. I. Legatos", + "candidate_score": 0.634596, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_149_151", + "bdc_text": "- Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 . März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) . Corr. des réformateurs III 23 , Anm .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1329", + "psc_text": "epistolae credidi copulandum, ut de eo quod pietatem 1283 vestram prioribus petii litteris, deprecarer, ut oeconomos Constantinopolitanae Ecclesiae novo exemplo, et praecipue pietatis vestrae temporibus, a publicis judicibus non sinatis audiri; et hanc quoque injuriam sacris removeatis ordinibus; sed rationes Ecclesiae secundum traditum morem sacerdotali examine jubeatis inquiri. Datum quarto kalendas Junii, Aetio et Studio viris clarissimis consulibus. EPISTOLA CXXXVIII. AD EPISCOPOS GALLIARUM ET HISPANIARUM De Paschate. SYNOPSIS. Hanc formatam paschalis diei indicem ad Gallicanos episcopos mittit, per eosdem ad Hispaniarum Ecclesias transmittendam; ubi et controversiae status exponitur. Dilectissimis fratribus universis episcopis catholicis per Gallias et Hispanias constitutis, LEO Romae episcopus. Cum in omnibus divinorum praeceptorum regulis exsequendis sacerdotalem observantiam oporteat esse concordem, maxime nobis et principaliter providendum est, 1284 ne in paschalis festi die, vel ignorantia, vel praesumptio peccatum diversitatis incurrat. Unde quia tempus sacratissimae solemnitatis ita dispositos habet limites suos, ut salutare sacramentum nunc citius, nunc tardius oporteat", + "candidate_score": 0.634557, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_35_37", + "bdc_text": "Hans Rudolf Lavater , Zwingli und Bern , in : 450 Jahre Berner Reformation . Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_82", + "psc_text": "sunt, sed non omnino convincunt; cum fieri potuerit ut is qui hanc epistolam anteriori ad Africanos subjecit, ita haec loca plurali numero afferret, ut cohaererent cum antecedentibus, quemadmodum alia proprio ingenio eum immutasse cognoscimus. 8. Joannes Vander Haagen, auctor operis inscripti: Observationes in veterum Patrum et pontificum prologos et epistolas paschales, Amstelodami an. 1734, pag. 97, eam Cyrilli epistolam esse, et ad Leonem pontificem traditam propugnat. Id autem exinde potissimum statuit, quod ex una parte certum sit ex Paschasino S. Cyrillum Leoni interroganti de Paschate an. 444 per litteras eidem directas respondisse; ex alia vero parte textum qui in hoc fragmento legitur Beda tribuat epistolae Cyrilli ad S. Leonem, et in ipso fragmento agatur quidem de quaestione Paschatis anni 444, de qua eum Leoni respondisse Paschasinus prodidit. Idem vero auctor allegat tria Bedae testimonia: duo quibus ea epistola Cyrillo vindicatur, nimirum ex libro de temporum Ratione, et ex epistola ad", + "candidate_score": 0.634395, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_21", + "bdc_text": "quotidie pergit , ego vero , quemadmodum Eccius Zuinglio improperabat , «ein selbs gwachsner theologus »Johannes Eck hatte sich wiederholt abschätzig über Zwinglis theologische Ausbildung geäußert ( s .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_919", + "psc_text": "instrueretur. --II. Duplicem in Christo asserit naturam adversus Eutychen. --III. Testimonia SS. Patrum de incarnatione Domini mittit, nuntiatque Orientalis dioecesis episcopos subscripsisse eidem epistolae ad Flavianum.--De Paschate anno 455 diligentius inquiri postulat. LEO episcopus PASCHASINO episcopo Lylibaetano. CAP. I. Quamvis non dubitem fraternitati tuae omnem originem scandalorum, quae de incarnatione Domini nostri Jesu Christi in Orientalibus Ecclesiis commota sunt, ad plenum esse comperta, tamen ne quid forte sollicitudinem tuam latere potuisset, epistolam nostram, quam ad sanctae memoriae Flavianum de hac re plenissimam misimus, quamque Ecclesia universalis amplectitur, diligentius tibi recensendam cognoscendamque direxi: ut intelligens qua 1058 plenitudine totius hujus erroris impietas, Deo adjuvante, destructa sit, ipse quoque eumdem spiritum pro tuo in Deum amore suscipias, sciasque penitus detestandos Qui secundum Eutychis impietatem atque dementiam in Domino nostro unigenito Filio Dei suscipientis in se reparationem salutis humanae, dicere ausi sunt duas non esse naturas, hoc est perfectae Divinitatis et perfectae humanitatis;", + "candidate_score": 0.634233, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_30", + "psc_text": "nonne certam praesumit constitutionem expressam in epistola 18 ad Januarium, ne ejusdem generis clerici suis ordinibus reformati ad altiorem ordinem sinantur ascendere? Specialis vero dispensatio, ubi peculiaris incidit causa, generali constitutioni non derogat. Si quae alia similia exempla proferrentur, ad dispensationem similiter revocanda essent. Quae vero Antelmius producit, sunt de receptis in eodem ordine, non autem de promotis ad altiorem; uti illa duo de Maximo et Donato episcopis, quorum est mentio apud Leonem epist. 12, num 12, cap. 6, nec non alterum de Donatistis apud Augustinum epist. 43, n. 16. Quod autem de Meletianis ingerit ex epistola synodi Nicaenae apud Theodoretum lib. I c. 8 et 9, id solum probat, clericos a Meletio ordinatos, qui in suum gradum ita fuerant recepti, ut post clericos ordinatos a legitimo episcopo, omni auctoritate his reservata, infimum locum tenerent, post illorum mortem in ipsorum locum et auctoritatem subrogari potuisse, si quaedam circumstantiae id flagitarent:", + "candidate_score": 0.634122, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_8_10", + "bdc_text": "Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam . Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 . adferunt , qui te quoque latent .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_632", + "psc_text": "Dioscori mentionem praecessisse innuunt, uti praecedit in epist. 44, quae tamen mentio non apparet in epist. 43. Quapropter haec epistola veluti spuria nonnullis repudianda visa est, inter quos legendus Tillemontius not. 31 in Leonis vitam. 2. Nos vero ne de suppositione ac falsitate hujus epistolae suspicemur, Graecae collectionis Chalcedonensis, in qua non minus haec epistola describitur, quam epistola 44, auctoritas cogit. Etsi enim eamdem epistolam satis vindicare possit Chalcedonensis collectio Latina, quae ante medium VI saeculum lucubrata hanc epistolam exhibet, multo tamen evidentius omnem suspicionem amovere debet Graeca collectio, quippe quae ipso Leone vivente compacta fuit inter an. 453 et 455, ut in praefat. ad epistolas demonstravimus num. 34. Igitur hoc tempore exstitit apud Graecos Latinum hujus epistolae autographum, ex quo Graeca interpretatio manavit. Majus et antiquius germanitatis testimonium desiderari nequit, quod nulla lacuna, errore nullo, qui nunc in ea epistola appareant, vocari potest in dubium: secus alia documenta, quae", + "candidate_score": 0.633763, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_130_132", + "bdc_text": "finden und die deutlich lutherisch geprägt sind . Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s. oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_32", + "psc_text": "hoc capite epistolam ad Januarium repudiemus, ac si disciplinam eo tempore ignotam praeferat. 18. Quos vero canones Leo intellexerit, cum hac in re canonum constitutionem allegavit; quoniam de disciplina ex dictis constat, si in magna antiquorum monumentorum penuria nullum certum canonem, constitutionem nullam proferre possimus, nihil praejudicat. Forte S. pontifex Nicaenum canonem 8, qui de Catharis seu Novatianis statuit, ex disciplina sui temporis ita intelligendum et indicandum putavit, ut omnes haereticos schismaticosque comprehenderet. Quod si Innocentius I, epist. 17 ad Macedones c. 3, de Novatianis tantum eum canonem loqui, nec ad aliarum haeresum clericos pertinere affirmavit, idem tamen pontifex in eadem epistola non inficiatur hoc beneficium solis Novatianis decretum, nedum ad alios schismaticos, sed etiam ad haereticos posse extendi, ubi pacis bonum et necessitas hanc indulgentiam requirant: ac propterea approbandum censuit judicium Anisii et sociorum ejus, qui ordinatos a Bonoso haeretico in suos gradus receperant; et similiter epistola 3 ad", + "candidate_score": 0.633653, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_35_37", + "bdc_text": "Hans Rudolf Lavater , Zwingli und Bern , in : 450 Jahre Berner Reformation . Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_56", + "psc_text": "initia pontificatus Leonis et circa an. 442 scriptas duas sequentes epistolas confirmabit etiam non modicum historica quaedam animadversio, quam primus produxit card. Norisius tom. III pag. 1177, et tom. IV, pag. 752; dein Pagius ad an. 418, n. 57; ac tandem P. Bernardus de Rubeis Monument. Aquileien. cap. 14, pag. 120. Sirmondus e ms. Veronensi descripsit libellum fidei a Pelagianis editum; ex apographo autem Sirmondi hunc libellum vulgavit Garnerius in editione Marii Mercatoris, et dein P. P. Benedictini S. Mauri in appendice tom. X Augustini, pag. 110. Hic libellus fidei Pelagianae sic in fine clauditur: Explicit libellus fidei S. I. C. quas siglas Garnerius male interpretatus est Siculorum, cum citius explicandas Sacerdotum Jesu Christi Tillemontius et Benedictini opinentur. Hic libellus Augustino directus noscitur ex voce Augustine, quae libello inserta est. Is autem ipsorum Pelagianorum, qui libellum obtulere, metropolita, primas, aut superior ex contextu deprehenditur. Garnerius et Benedictini intelligentes id non", + "candidate_score": 0.633209, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_37_39", + "bdc_text": "Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation und zu Niklaus Manuel , Bern 1980 . -AHVB 64/65 , S. 93. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_471", + "psc_text": "88. Hinc nihil mirum si haec testimonia in documentis Graecis ante gesta Chalcedonensia laudatae epistolae subjecta fuerint, licet primum ejusdem epistolae exemplum iisdem caruerit: unde nec a nobis eidem subjicienda sunt. Cum vero apud Latinos nullum exemplum hactenus inventum sit in quo haec testimonia post epistolam ad Flavianum describantur, sed ea separatim edita et inserta occurrant in nonnullis antiquis Latinorum collectionibus, nimirum in collect. 5 Quesnelliana cap. 41, ubi ea descripta reperies tomo tertio, et in mss. collect. 3 cap. 82, nec non in codice Veronensi 38 cap. 37, satis probabile est solos Graecos, qui ea simul allata et allegata acceperant in Constantinopolitano conventu exemplaria scripsisse, in quibus ea epistola una cum testimoniis legeretur, ac exinde in Graecos codices ante gesta Chalcedonensia utraque simul traduxisse. Ex his autem apparet quam perperam P. Garnerius horum testimoniorum collectionem Theodoreto tribuerit, de quo tamen plura in observationibus ad notam ultimam Quesnelli. Inter testimonia", + "candidate_score": 0.633157, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_130_132", + "bdc_text": "finden und die deutlich lutherisch geprägt sind . Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s. oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1582", + "psc_text": "requirenda sit? Additio porro duorum episcoporum Joannis et Petri probabilis esset, si nulla alia ratio suppeteret conciliandi omnia. Quando autem in catalogis error aliquis certus est, et sola emendatione rerum ac temporum, quae ex auctorum arbitrio ascititia aut praejudiciis constituta sunt, sanari potest, non est deserendus aut additionibus perturbandus episcoporum ordo, qui ex antiquissimis diptychis originem duxit. Hac regula satis evidenti, quae in aliis aliarum Ecclesiarum catalogis perutilis invenietur, deteges in re praesenti totam difficultatem et confusionem a catalogis inductam ex eo proficisci, quod ex duobus Petris Ravennatibus ascripta fuerint secundo, quae primo adjudicanda fuerant; ita enim anteriorem aetatem Neoni et caeteris tribuerunt. Hic autem error si corrigatur, et primus Petrus, non autem secundus credatur S. Petrus Chrysologus, statim omnia sanata optime congruere invenientur. Ille enim is erit qui celebres ad Eutychem litteras dedit. Huic deinde successit Neo, ad quem S. Pontifex sequentem epistolam scripsit. Dein post Exuperantium Neonis successorem", + "candidate_score": 0.632861, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_760", + "psc_text": "festus S. Petri cum Tillemontio et Pagio quaerendus est, et anterior quidem die III nonas Martii an. 450, quo memorata lex de Indulgentiis reliquorum data fuit. Ex antiquissimo Kalendario Bucheriano, in quo dies festi Romanae Ecclesiae notantur, discimus VIII kal. Martii Romae celebratum fuisse festum hoc titulo ibidem signatum: Natale Petri de Cathedra. Hoc itaque anno Valentinianus cum Augustis Romam pervenit IX kal. Martii; ipso autem festo Leo cum episcopis ab eisdem petiit ut ad Theodosium scriberent. Porro ex Placidiae epist. 58 ad Pulcheriam colligitur eos scripsisse antequam eamdem Pulcheriam bonae causae favere ex ipsius litteris exploratum fieret; alias hujus rei aliqua mentio a Placidia eidem epistolae inserta fuisset. Id autem Romae innotuit ante diem 17 Martii hujus anni 450, quo S. Leo hac de re gratulatus Pulcheriae dedit epistolam 60. Igitur quatuor priores epistolae exaratae fuerunt paulo post diem 22 Februarii, et ante diem 17 Martii anni ejusdem, ac", + "candidate_score": 0.632837, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_35_37", + "bdc_text": "Hans Rudolf Lavater , Zwingli und Bern , in : 450 Jahre Berner Reformation . Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_758", + "psc_text": "Sed praeterquam quod non est verosimile episcopos, qui III kal. Octobris in Urbe convenerant, per quinquaginta dies Romae fuisse detentos absoluta jam synodo die 13, aut serius 15 Octobris, ut liquet ex epist. 44 et sequentibus; praeter hoc, inquam, nullum antiquum documentum superest, quo probetur Leone pontifice dedicationem basilicae S. Petri celebratam fuisse die 18 Novembris. Adde quod Valentinianum an. 449 Romae fuisse nullum aliunde indicium est; nonnulla autem suppetunt documenta quae eum anno 450 ibidem exstitisse probant. 4. Quesnellus diss. 1 ad an. 450, n. 1, Baronii sententiam impugnans, in aliam apertius erroneam transiit, contendens has epistolas scriptas fuisse post festum S. Petri die 29 Junii an. 450. Error ex duobus manifeste detegitur. Primum quia hoc anno Valentinianus Romae erat mense Martio, quo legem edidit Novellis insertam tit. 7, de Indulgentiis reliquorum, nec non mense Aprili ex tit. 38, de Naviculariis annuis, etc., ex quibus dies festus S. Petri,", + "candidate_score": 0.631629, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_35_37", + "bdc_text": "Hans Rudolf Lavater , Zwingli und Bern , in : 450 Jahre Berner Reformation . Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_816", + "psc_text": "Ravennii electione ac moribus, antiqua Ecclesiae Arelatensis privilegia a Leone redintegrari postulant. --II. Eadem ex variis hujus Ecclesiae praerogativis confirmant, ac praesertim ex S. Trophimi in Gallias adventu. --III. Civilia Arelatensium jura ac privilegia imperatorum commemorant, --IV. Variis officiorum testimoniis Leonem demulcent. CAP. I. Memores quantum honoris et reverentiae, beatissimae sedi apostolicae, cui vos Dominus noster Jesus Christus pro meritis sanctitatis voluit praesidere, semper debitum fuerit, semperque debeatur, ordinationem qua sanctus frater et coepiscopus noster Ravennius in civitate Arelate post transitum beatae recordationis Hilarii episcopi, concordantibus omnium votis, ad summum pontificium, Domino favente, provectus est, missis continuo litteris apostolatui vestro indicare curavimus. Quibus a beatitudine vestra, tanta dignatione et charitate fuisse responsum, immensas gratias agimus, etsi tantas, quantas debemus, referre non possumus. Notum 994 licet nobis ante jam fuerit praedictum sanctum fratrem et coepiscopum nostrum maxime coronae vestrae gratiam morum suorum mansuetudine et sanctitate meruisse, perceptis nunc tamen beatitudinis vestrae", + "candidate_score": 0.631622, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_35_37", + "bdc_text": "Hans Rudolf Lavater , Zwingli und Bern , in : 450 Jahre Berner Reformation . Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_410", + "psc_text": "455 in praefatione epistolis praemissa, num. 34, demonstravimus. Id autem quantum auctoritati tribuat huic collectioni Graecae, et exinde etiam collectioni Latinae, quae ex Graeca ducit originem; quantumque propterea haec collectio praestet collectioni Hispanicae, nemo non videt. Inter memoratae vero collectionis Chalcedonensis epistolas cum in Latinis, tum in Graecis codicibus integra describitur illa S. Petri Chrysologi ad Eutychem, a coaevo utique collectore inserta; ac idcirco ex antiquitate atque praestantia hujus collectionis tam apud Graecos, quam apud Latinos receptae, de integrae ejus epistolae sinceritate dubitare non licet. Cum Agnellus Ravennas a Bacchinio et a Muratorio editus, postremi capitis ejus epistolae summam dedit in S. Petri Chrysologi Vita, si non integram epistolam reperit in veteribus Ravennatensis Ecclesiae tabulis, certe aliquod vetustum exemplar hujusmodi collectionis Chalcedonensis prae oculis habuit. Cum vero haec exemplaria rariora fuerint, et non ita multa ex Leone proferant, ut in Isidoriana satis frequenti exhibentur; nihil mirum si posteriores Leoninarum epistolarum", + "candidate_score": 0.631464, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_130_132", + "bdc_text": "finden und die deutlich lutherisch geprägt sind . Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s. oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1577", + "psc_text": "Leo. Hac autem in re vetusti catalogi episcoporum Ecclesiae Ravennatis difficultatem afferent: vetusti, inquam, qui apud Agnellum a Bacchinio primum editum legi possunt; nam recentiores apud Rubeum et Ughellum etsi in re praesenti non obsint, antiquum tamen ordinem deseruere ex arbitrio, ut cum quibusdam praejudiciis nonnulla posterius detecta monumenta conciliarentur. In antiquis autem illis catalogis nullus quidem Leo hujus aevi episcopus reperitur; at Neo praecessor fit S. Petro Chrysologo, cum ex hac epistola posterior esse deberet. Ut autem haec difficultas tollatur, duo in his catalogis distinguenda sunt, ordo episcoporum, et tempus at gesta quae iisdem tribuuntur. Ordo catalogorum veterum, quoad priorum saeculorum episcopos cum derivatus fuerit ex antiquissimis diptychis quae in quibusque Ecclesiis jamdiu custodita fuere, nisi quid omnino evidens cogat, retinendus est. Tempus autem et gesta singulis episcopis ascripta, cum ex diptychis, in quibus sola episcoporum nomina describebantur, sumi nequiverint, ex auctorum medii aevi arbitrio, vel etiam ex vulgatis", + "candidate_score": 0.631336, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_9_11", + "bdc_text": "Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 . adferunt , qui te quoque latent . Interim animus erga te meus manet syncerissimus .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_72", + "psc_text": "Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum fragmentum ad nos transmissum credimus; quod ut statuatur, nonnulla observanda sunt. 2. Eam nimirum Cyrilli epistolam de Paschate Africani concilii Patribus traditam, quam Dionysius Exiguus suae collectioni integram inseruerat num. 135, ex Sirmondi schedis cum longiori additione ediderant primum Petavius tom. II De Doctrina temporum, in fine, ac dein Bucherius in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus", + "candidate_score": 0.631168, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_35_37", + "bdc_text": "Hans Rudolf Lavater , Zwingli und Bern , in : 450 Jahre Berner Reformation . Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1590", + "psc_text": "sint baptizati. Tum Vandalica persecutione descripta, quae Christianis illata fuit in Africa post an. 439, hac occasione nonnullos in Gallias sese recepisse existimat, de quibus in eadem epistola sermo sit; et idcirco eam datam credit circa annos indicatos 442, 443 et 444, in quibus ea persecutio grassata est. 2. Sed primo evidens argumentum proferimus, quo haec epistola ipso quoque anno 445 posterior demonstratur. Hermes, qui Rustici litteras ad Leonem attulit, in inscriptione Narbonensis Ecclesiae a Quesnello in notis recusa Diaconus vocatur. Hanc autem inscriptionem idem Quesnellus Pagio astipulante ad an. 445, num. 24 et 25, adversus Baluzium optime interpretatur, et rectissime insculptam probat an. 445. Porro idem Hermes in exordio epistolae Leonis ad Rusticum Archidiaconus dicitur. Haec ergo epistola post eam inscriptionem seu post an. 445 exarata fuit, cum Hermes a diaconatu ad archidiaconatum provectus fuisset. 3. Dein licet Africana Vandalorum persecutio efferbuerit post an. 439, Mauritania tamen in Romanorum", + "candidate_score": 0.630993, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_147", + "bdc_text": "A quo Capito in synodo nostra dissentitIm Berner Synodus , 1532 ( s.", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_966", + "psc_text": "quae a nobis in annotationibus non omittentur; ac praeterea alias lectiones nonnumquam adjecisse, quas cum ex antiquiori versione codicis Vaticani 1322 sumptas deprehenderimus, praetermittendas credidimus: satis enim ex ipsa antiqua versione, quae subjicietur, elici poterunt. 4. Quoad tempus hujus relationis, quod in omnibus et Graecis et Latinis codicibus deest, pauca. Cum ultima concilii actio habita sit kal. Novembris an. 431, hac eadem die vel paulo post haec ad Leonem relatio, antequam synodi Patres dimitterentur, scripta fuit. EPISTOLA XCVIII. SANCTAE SYNODI CHALCEDONENSIS AD SANCTISSIMUM PAPAM ROMANAE ECCLESIAE LEONEM De gestis in synodo. SYNOPSIS. I. Leonem synodus laudat vocis B. Petri omnibus constitutum interpretem. quem in suis legatis praefuisse declarat. --II. De Dioscori Alexandrini tyrannide et impiis gestis. --III. Quid circa eum actum sit, ac des definitione fidei. --IV. Canonis de praerogativa sedis Constantinopolitanae edendi causam exponit, et confirmationem petit. 1088. Sancta et magna et universalis SYNODUS, quae per gratiam Dei et", + "candidate_score": 0.630816, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_37_39", + "bdc_text": "Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation und zu Niklaus Manuel , Bern 1980 . -AHVB 64/65 , S. 93. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_8", + "psc_text": "pertinet ad an. 615, ac tandem quatuor antiquitate praestantes codices collectionis 8 Vat. 5845, Vallicelianus signatus A. 5, Vercellensis saeculi IX et Vat. 1353, qui ex alio Bergomate saeculi IX transcriptus fuit. 6. Eamdem epistolam 1 ad Aquileiensem una cum epist. 18 ad Januarium, non tamen unitas, sed aliis Leoninis intermediis disjunctas, reperimus in mss. collectionum 11, 20, 21 et 22. 7. Demum omnes hae tres epistolae, prima ad Aquileiensem, et secunda ad Septimum simul junctae, epistola vero 18 ad Januarium seorsim descripta, continentur in mss. antiquissimae collectionis 5, in peculiari ms. Florentino S. Marci collectionis 13, ac in codicibus collectionis 12, 23 et 24, quos in praefatione fusius memoavimus. § II Argumentum ex mss. pro statuenda sinceritate epistolarum ad Septimum Altinensum et ad Januarium Aquileiensem, quae solae a nonnullis in suspicionem vocantur. 8. Ex hac codicum notitia cognoscimus epistolas ad Septimum et ad Januarium, quae in controversiam cadunt, in", + "candidate_score": 0.63081, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_37_39", + "bdc_text": "Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation und zu Niklaus Manuel , Bern 1980 . -AHVB 64/65 , S. 93. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_333", + "psc_text": "Constitutionum Collectionibus tom. III. Leoni autem Magno eadem epistola in his codicibus explorate asseritur non solum ex consulatu qui in Leonis pontificatum cadit, verum etiam ex eo quod inter alias quindecim genuinas epistolas ejusdem pontificis describitur, ita ut de hac una dubium adhuc promovere absque ullo argumento satis certo temerarium sit. 3. Invenitur praeterea haec eadem epistola in ms. libro Vat. 1343 saeculi X, qui fuit Ticinensis Ecclesiae, nec non in Vat. Ottobon. 297 collect. 23. Accedunt duo auctores antiquiores Gratiano, qui ex eadem epistola nonnulla suis collectionibus inseruerunt, nimirum cardinalis Deusdedit lib. III, cap. 34, in ms. Vat. 3833, et S. Anselmus lib. V, cap. 69, et lib. VI, cap. 189, in pluribus codd. Vaticanis. Tandem, ut alia testimonia omittamus, Gerhohus praepositus Reicherspergensis ineunte saeculo XII totam epistolam ex Germanico codice descripsit in opere de Aedificio Dei, cap 60, quod editum est a P. Pez. in Thesauro Anecdot. tom.", + "candidate_score": 0.630765, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_35_37", + "bdc_text": "Hans Rudolf Lavater , Zwingli und Bern , in : 450 Jahre Berner Reformation . Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_459", + "psc_text": "Antiquis monachorum Ritibus, lib. III, c. 2. Ex hujusmodi autem Lectionariis traducta fuit in aliquot collectiones Sermonum S. Leonis, quae ex Lectionariis originem ducunt. 4. Cum Gennadius, c. 70, Leonem inter ecclesiasticos scriptores retulit, hujus tantum epistolae fecit mentionem, eo quod haec super omnia ejus opera vulgatissima esset. Hinc autem eum certum ejusdem epistolae auctorem procul dubio existimavit. Quod si vulgatae ejusdem editiones Miraei, Fabricii atque Vallarsii, c. 84, in Prospero habent: Epistolae quoque papae Leonis adversus Eutychen de vera Christi Incarnatione ad diversos datae, et ab ipso dictatae dicuntur, corruptam lectionem et fucum facere, et legendum ei, id est Prospero, ab ipso scilicet Leone dictatae, Quesnellus contendit; Prosperum enim Leonis notarium fuisse Ado in Chronico scripsit. At emendatiores editiones et mss. nec et, nec ei praeferre, sed tantum ab ipso dictatae creduntur, pronuntiat Antelmius, epist. 2, n. 28 et 30. In ms. quidem antiquissimo capituli Veronensis, signato num. 46,", + "candidate_score": 0.63064, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_7_9", + "bdc_text": "Quare si etiam lapillum vilissimum ad me miseris , eo gratior chariorque mihi erit , quod sciam ab amicorum optimo maximoque hunc accepisse . Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam . Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_632", + "psc_text": "Dioscori mentionem praecessisse innuunt, uti praecedit in epist. 44, quae tamen mentio non apparet in epist. 43. Quapropter haec epistola veluti spuria nonnullis repudianda visa est, inter quos legendus Tillemontius not. 31 in Leonis vitam. 2. Nos vero ne de suppositione ac falsitate hujus epistolae suspicemur, Graecae collectionis Chalcedonensis, in qua non minus haec epistola describitur, quam epistola 44, auctoritas cogit. Etsi enim eamdem epistolam satis vindicare possit Chalcedonensis collectio Latina, quae ante medium VI saeculum lucubrata hanc epistolam exhibet, multo tamen evidentius omnem suspicionem amovere debet Graeca collectio, quippe quae ipso Leone vivente compacta fuit inter an. 453 et 455, ut in praefat. ad epistolas demonstravimus num. 34. Igitur hoc tempore exstitit apud Graecos Latinum hujus epistolae autographum, ex quo Graeca interpretatio manavit. Majus et antiquius germanitatis testimonium desiderari nequit, quod nulla lacuna, errore nullo, qui nunc in ea epistola appareant, vocari potest in dubium: secus alia documenta, quae", + "candidate_score": 0.630618, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_147", + "bdc_text": "A quo Capito in synodo nostra dissentitIm Berner Synodus , 1532 ( s.", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_576", + "psc_text": "ἐπιθυμοῦμεν. Ὁ Θεὸς ὑμᾶς φυλάττοι, τέκνα ἀγαπητά. EPISTOLA XXXIII. AD EPHESINAM SYNODUM SECUNDAM. SYNOPSIS. I. Incarnationis fidem ex confessione Petri probari. --II. Concilium ad errorem abolendum, et reducendos errantes convocari. 863 Leo episcopus sanctae SYNODO, quae apud Ephesum convenit. CAP. I. Religiosa clementissimi principis fides sciens ad suam gloriam maxime pertinere, si intra Ecclesiam catholicam nullius erroris germen exsurgeret, hanc reverentiam divinis detulit institutis, ut ad sanctae dispositionis effectum auctoritatem apostolicae sedis adhiberet: tamquam ab ipso beatissimo Petro cuperet declarari quid in ejus confessione laudatum sit, quando dicente Domino; Quem me esse dicunt homines Filium hominis (Matth. XVI, 13) ? Varias quidem diversorum opiniones discipuli memorarunt; sed cum ab eis, quid ipsi crederent, quaereretur, princeps apostolorum plenitudinem fidei brevi sermone complexus, Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi; hoc est, Tu qui vere es Filius hominis, idem vere es Filius Dei vivi; tu, inquam, verus in Deitate, verus in carne,", + "candidate_score": 0.630335, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_37_39", + "bdc_text": "Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation und zu Niklaus Manuel , Bern 1980 . -AHVB 64/65 , S. 93. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_464", + "psc_text": "erit, memorabimus. Inter Lectionaria relegimus antiquissimum Vat. 3836. Addendi sunt praeterea duo alii codices millenarii, Veronensis 8, in quo haec epistola Leonis post epistolas canonicas describitur, et alius Veronen. 58, qui hanc epistolam ante quaedam documenta synodi Chalcedonensis repraesentat. Cum primam hujus epistolae editionem citabimus, intelligimus primam editionem Sermonum S. Leonis, cui haec epistola inserta est ante sermones de Nativitate ex ms. codice collectionis tertiae eorumdem Sermonum. Accedent tandem praeter codices Quesnelli alii quatuor a Baluzio adhibiti, nimirum Colbertinus 2574, Parisien., Divionen. et Corbeiensis, quorum tres postremi collectionem 17 Chalcedonensem continent. 7. Antiquissimam Graecam versionem, quae lecta et inserta fuit act. 2 synodi Chalcedonensis, primus edidit Joannes Leunclavius ex bibliotheca Sambuci Basileae an. 1578, postea ex aliis mss. Gerardus Vossius praepositus Tungrensis in calce Operum S. Gregorii Thaumaturgi an. 1604; dein vero Romani Conciliorum editores an. 1608, et a Romanis alii posteriores Conciliorum collectores. Graecum textum exegimus ad perantiquum ms.", + "candidate_score": 0.630213, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_36_38", + "bdc_text": "450 Jahre Berner Reformation . Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation und zu Niklaus Manuel , Bern 1980 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_464", + "psc_text": "erit, memorabimus. Inter Lectionaria relegimus antiquissimum Vat. 3836. Addendi sunt praeterea duo alii codices millenarii, Veronensis 8, in quo haec epistola Leonis post epistolas canonicas describitur, et alius Veronen. 58, qui hanc epistolam ante quaedam documenta synodi Chalcedonensis repraesentat. Cum primam hujus epistolae editionem citabimus, intelligimus primam editionem Sermonum S. Leonis, cui haec epistola inserta est ante sermones de Nativitate ex ms. codice collectionis tertiae eorumdem Sermonum. Accedent tandem praeter codices Quesnelli alii quatuor a Baluzio adhibiti, nimirum Colbertinus 2574, Parisien., Divionen. et Corbeiensis, quorum tres postremi collectionem 17 Chalcedonensem continent. 7. Antiquissimam Graecam versionem, quae lecta et inserta fuit act. 2 synodi Chalcedonensis, primus edidit Joannes Leunclavius ex bibliotheca Sambuci Basileae an. 1578, postea ex aliis mss. Gerardus Vossius praepositus Tungrensis in calce Operum S. Gregorii Thaumaturgi an. 1604; dein vero Romani Conciliorum editores an. 1608, et a Romanis alii posteriores Conciliorum collectores. Graecum textum exegimus ad perantiquum ms.", + "candidate_score": 0.629325, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_149_151", + "bdc_text": "- Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 . März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) . Corr. des réformateurs III 23 , Anm .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_418", + "psc_text": "sententiam nos pariter transivimus lib. II Observationum in card. Norisii Opera, c. 7, num. 2. Nunc aliam sententiam inducere cogimur. Omnes enim ex una parte assentiuntur, et S. Petrum Chrysologum his litteris respondere epistolae Eutychis, et Eutychem eodem tempore quo ad Leonem scripsit, etiam ad Chrysologum dedisse litteras, quibus eum quoque adversus Flaviani sententiam citissime praeoccuparet. Ex alia autem parte certum est Leonem Februario mense anni 449 Eutychis epistolam accepisse, et hac de causa eodem mense rescripsisse epistolas 23 ac 24. Plures conjecturas cum Quesnello exquirere, ut longioris dilationis causae in responsione Chrysologi afferantur, opus non est. Etenim prima occasione hunc rescripsisse satis credibile fit ex ipso contextu, in quo Chrysologus se de ipsa causa nihil aliunde instructum prodit, nisi ex Eutychis litteris; idque adeo exiliter, ut de Nestorianismo potius quam de Eutychianismo metuisse videatur, eaque primo capite obtrudat quae sermone 145 contra Nestorianam haeresim Eutychianae contrariam manifestissime disserit. Id", + "candidate_score": 0.628995, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_9_11", + "bdc_text": "Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 . adferunt , qui te quoque latent . Interim animus erga te meus manet syncerissimus .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_84", + "psc_text": "Leonem papam scripsit: Indicabo enim vobis, quid Bachumius (lege Pachomius) monachus, etc. quae quidem in fragmento mox recitando invenientur, sicut in eo leguntur etiam illa quae tum in opusculo de temporum ratione ejusdem editionis cap. 41, tom. II pag. 83, tum in epistola ad Wichredam eodem tomo pag. 230, ex eadem Cyrilli epistola Beda recitat. Grave quidem est hoc testimonium Bedae, qui cum ipsam epistolam non ad Africanos, sed ad Leonem traditam pronuntiet, hanc non subjectam perperam epistolae ad Africanos, sed separatam et Leoni inscriptam reperisse deprehenditur, ac propterea iis vocibus carentem, quibus ea ad plures data praefertur. Nihil vero dubitamus quin Cyrillus in sincera epistola ad Leonem iis formulis honoris et observantiae erga apostolicam sedem usus sit, quae in aliis ejus ad Romanos pontifices litteris leguntur. Has vero omnes formulas ab eo qui hoc fragmentum epistolae ad Patres concilii Carthaginensis adjecit immutatas credere oportet. Sed haec ipsa interpolatio nobis", + "candidate_score": 0.628565, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_747", + "psc_text": "Asterii. Igitur sub finem ejusdem anni haec epistola ad Leonem scripta videtur; sicut et alia ordinatorum ejus, cujus fit mentio in epistola 71; nam statim post ordinationem ejusmodi epistolae scribebantur. 2. Sub idem tempus de eadem re ad Leonem litteras dedere Theodosius atque Pulcheria, et omnes hae epistolae simul videntur transmissae. Nondum tamen Romam pervenerant mense Martio anni 450, cum Leo scripsit epistolas 60 et 61, in quibus Flavianum adhuc vivum praesumit. Eas pontifex accipere potuit mense Aprili vel Maio; cujus morae quid in causa fuerit ignoramus. Cum autem difficilem rem proponerent, quae maturiorem consultationem flagitabat, forte hac de re Leo habuit illum tractatum, cujus gratia Petronium et Regulum Gallicanos diu se retinuisse scribit epist. 67, ad Ravennium, in quam vide annot. 2 (885 d). Haec quidem Anatolii causa adeo magnum pontifici negotium facessivit, ut quatuor legatos eligendos, instruendos, atque Constantinopolim transmittendos crediderit, quod non exiguam in respondendo dilationem flagitabat:", + "candidate_score": 0.62844, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_34", + "psc_text": "haereticis intelligendum postularent, dummodo iterato baptismate non essent polluti (hos enim omnes canones et constans Ecclesiae disciplina ab ordinibus et clero arcebant), nec alia ratione invaluisse, vel ab Innocentio probata fuisse credenda est, nisi in eam disciplinam, quam ante Innocentium obtinuisse ex Ambrosio ostendimus. Hunc itaque canonem in hanc disciplinam receptum Leo citare potuit. Quidquid vero de hoc canone sentire libeat, si non rejicienda est epist. 3 Innocentii ad synodum Toletanam, eo quod Nicaenis regulis quasdam sanctiones tribuit, quae in Nicaeno non leguntur; multo minus repudianda erit epistola Leonis ad Januarium Dionysii Exigui, et collectionis quintae auctoritate firmata, quae si constitutionem canonum laudat, non tamen Nicaenam appellat, cum Nicaeno autem canone octavo ex disciplina Ecclesiae explicato ac latius extenso satis cohaeret. 19. Gravior Antelmii objectio ex eo sumitur quod epistola ad Januarium partim ex epistola ad Septimum, partim ex epistola ad Aquileiensem episcopum totidem fere verbis descripta est. Cum verba", + "candidate_score": 0.628419, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_9_11", + "bdc_text": "Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 . adferunt , qui te quoque latent . Interim animus erga te meus manet syncerissimus .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_962", + "psc_text": "IN EPISTOLAM SEQUENTEM. 1. Quesnellus praestantissimam epistolam seu relationem synodi Chalcedonensis ad S. Leonem Graece et Latine inter Leonis Opera primus inseruit, ut in editionibus Conciliorum exhibetur; nullo tamen codice vel Graeco vel Latino usus est. Nos Graecum textum, qui est originalis, cum duobus mss. Venetis S. Marci 164 et 555 recensuimus. Quoad Latinum vero, duplex hujus relationis Latina versio habetur. Quesnellus eam unam dedit quae primum vulgata a Crabbo, in caeteras Conciliorum editiones transivit. At alia exstat interpretatio vetustior, quippe quae paulo post ipsum Chalcedonense concilium exarata fuit, et ex qua Vigilius papa in Constituto testimonium allegavit. Hanc primus edidit Baluzius. In tribus tantum codicibus adhuc inventa est, nimirum in Parisiensi, in Vaticano Reginae Suecorum, et in alio Vat. 1322. Hic autem postremus codex, qui quondam fuit Veronensis Ecclesiae, eo praestantior est quod quamplures subscriptiones Patrum nobis conservavit, quae in ipso originali Graeco desiderantur. Nobis sane, qui hanc versionem", + "candidate_score": 0.628193, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1468", + "psc_text": "457, quibus data fuit epistola 156, vel paulo post: inverisimile enim ipsi videtur, pontificem in octo menses et amplius distulisse litteras, quas in recitato testimonio jam paratas indicavit. Hinc chronicam notationem huic epistolae subjectam rejiciendam putat: idque ex eo confirmat, quod ea notatio chronica in plerisque mss. desideretur. Cum porro ad hanc epistolam referenda existimet, quae Leo scripsit epist. 157, ad Anatolium, c. 1: Ego sane, quantum potui, piissimum principem precatus sum, ut . . . . . haereticorum assertiones in magna vergere ignorantiae caecitate cognosceret; hanc, una cum epistola 156, kal. Decembris traditam fuisse probabilius affirmat. At nec una cum epistola 156, nec paulo post hanc epistolam datam fuisse palam faciunt verba: Promisisse me MEMINI; quae promissum jamdiu ante factum manifestant. Verbum autem praeteriti temporis comprehendi, quod in testimonio epist. 156 has litteras jam paratas et scriptas indicare videtur, nihil moveat, quominus hoc promissum tamdiu dilatum credatur. Leoni enim", + "candidate_score": 0.628147, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_102", + "bdc_text": "Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1348", + "psc_text": "αὐθεντίαις διασημαίνεται, κατὰ 1294 τὸ πρόσφορον τῇ τῆς σῆς ἐπισκοπῆς ἀρχαιότητι σαφῶς ἐπιγινώσκεις, ὁπότε ἡ πίστις ἡ τῶν πατέρων καὶ τὰ γράμματα τὰ ἐμὰ τὰ πρὸς τὸν τῆς ὁσίας μνήμης Φλαβιανὸν, ὧν αὐτὸς ἐμνημόνευσας, εἰς τὴν τῆς οἰκουμενικῆς συνόδου προστεθέντα βεβαίωσιν ἐξαρκεῖ. Ὅθεν προνοεῖσθαι τὴν σὴν διάθεσιν χρὴ, ὥστε μηδένα κατὰ τοῦ ἀῤῥήτου μυστηρίου τῆς ἡμετέρας λυτρώσεως καὶ ἐλπίδος ὑπογογγύζειν. Ἀλλ' οἵτινες εἶεν οἱ ἔτι τὴν τῆς ἀγνοίας ἀχλὺν ὑφιστάμενοι, ἤ διχονοοῦντες διὰ φαυλότητα, διδαχθῶσιν ἐκ τῆς εἰσηγήσεως τῶν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις τοῦ Θεοῦ τήν ἀποστολικὴν καὶ σαφῆ ποιουμένων διδασκαλίαν, πρὸς τὸ γινώσκειν αὐτοὺς, ὡς περὶ τῆς σαρκώσεως τοῦ Θεοῦ λόγου τοῦτο πιστεύομεν, ἢ ἐκεῖνο�� ἐπίστευσαν, καὶ μὴ διὰ τὴν σκληρότητα τὴν οἰκείαν ἐκτὸς ἑαυτοὺς ποιήσωσι τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, ᾦτινι συναπεθάνομεν καὶ συνανέστημεν· ἐπειδὴ οὔτε ἡ εὐσέβεια ἡ τῆς πίστεως, οὔτε ὁ τοῦ μυστηρίου λόγος ἀνέχεται, ἢ ἐν τῇ ἰδία οὐσία εἶναι τὴν Θεότητα παθητὴν, ἢ διεψεῦσθαι ἐν τῇ", + "candidate_score": 0.62778, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_149_151", + "bdc_text": "- Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 . März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) . Corr. des réformateurs III 23 , Anm .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_83", + "psc_text": "fragmento legitur Beda tribuat epistolae Cyrilli ad S. Leonem, et in ipso fragmento agatur quidem de quaestione Paschatis anni 444, de qua eum Leoni respondisse Paschasinus prodidit. Idem vero auctor allegat tria Bedae testimonia: duo quibus ea epistola Cyrillo vindicatur, nimirum ex libro de temporum Ratione, et ex epistola ad Wichredam; tertium vero ex opusculo de Argumentis lunae, ubi ad Leonem scripta dicitur testibus Petavio et Bucherio, sed locum se non potuisse invenire fatetur. Certe in editione Coloniensi an. 1688, tom. I pag. 151, in eo tractatu de Argumentis lunae haec reperimus: Sic legitur in epistola quam beatus Cyrillus ad Leonem papam scripsit: Indicabo enim vobis, quid Bachumius (lege Pachomius) monachus, etc. quae quidem in fragmento mox recitando invenientur, sicut in eo leguntur etiam illa quae tum in opusculo de temporum ratione ejusdem editionis cap. 41, tom. II pag. 83, tum in epistola ad Wichredam eodem tomo pag. 230, ex", + "candidate_score": 0.627569, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_37_39", + "bdc_text": "Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation und zu Niklaus Manuel , Bern 1980 . -AHVB 64/65 , S. 93. .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1579", + "psc_text": "lib. II Observationum in sacra cardinalis Norisii opera cap. 7, num. 3, tom. IV, pag. 915, ubi etiam ostendimus pugnantibus episcoporum ordine, et rebus ac tempore episcopis tributis, satius esse de errore in rebus ac tempore perperam ascriptis, quam in episcoporum ordine suspicari. 4. Ordo episcoporum Ravennatum hujus aevi in Agnello et reliquis antiquis Ecclesiae Ravennatis scriptoribus hic est: Ursus, Petrus, Neo, Exuperantius, Joannes, Petrus. Cum autem Joanni tribuant privilegium Valentiniani III, secundo Petro hujus successori ascribunt quae de S. Petro Chrysologo certa sunt. His vero obstant tria monumenta posterius edita: primum epistola Leonis ad Neonem, quae episcopo Petri Chrysologi successori congruit; secundum epistola Simplicii papae ad Joannem episcopum Ravennatem, qui post Petrum et Neonem eam sedem obtinuit; tertium synodi Romanae sub Symmacho, in quibus alius Petrus Ravennas subscriptus invenitur. Haec animadvertens P. Bacchinius, ut triplicem nodum solveret, ad duo confugit. Primo suspicatus est Leonis epistolam non ad Neonem Ravennatem", + "candidate_score": 0.627295, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_61_63", + "bdc_text": "Is itaque cum senatum adiisset , noluit consentire , nisi prius versa in linguam vulgarem illi praelegeretur . 15 . postera die cum et diacosiiDer Rat der «Zweihundert» .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_52", + "psc_text": "Si enim de praeteritis litteris et de re olim insinuata loqueretur, vi verbi duximus commonendam, omnis rectae syntaxeos ratio posset et haberet exigeret. Id autem si evidens judicetur, epistolam primam ad Januarium traditam non fuisse consequens fit. Ita enim Leo indicat se duxisse eum nunc monere, ac si antea de eadem re numquam monuerit. Igitur epistola prima, in qua eadem monitio fusius ingeritur, non ad Januarium, sed ad aliquem ejus praedecessorem tradita dici debet. 25. Ex his porro tempus duarum sequentium epistolarum elicitur, et cur ab his initium duxerimus, manifestum fiet. Annus 444, cui has epistolas auctoritate libri de Promissionibus adjudicavit Quesnellus, explicato eodem testimonio et auctoritate Photii satis revincitur. Multo autem magis repellitur opinio Antelmii, qui easdem epistolas attribuit anno 447. Non leve in speciem videri potest illud cui potissimum insistit Antelmius epist. 1 num. 11 pag. 7, nimirum in epistola ad Aquileiensem episcopum, c. 1 mentionem fieri decretorum", + "candidate_score": 0.627038, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_545", + "psc_text": "carent epistola 30; neque enim chronicam ejusmodi notam harum collectionum auctores transcribere potuerunt, ut conjecit Quesnellus, ex epistola breviori, quam ignorarunt. Sine ullo autem certiori documento aliud quidpiam affirmare seu divinare non licet. Solum probabiliter credi potest duo ejusdem epistolae exemplaria a Leone fuisse lucubrata, alterum longius, brevius alterum; hoc autem brevius in Orientem misisse, unde in Graecam linguam translatum fuit; alterum vero longius retinuisse apud se, et in Occidente aliquando vulgatum, in plerasque Latinas collectiones transisse. 6. Longior epistola in eo potissimum discrepat a breviori, quod in illa a cap. 2 ad medium cap. 3 catholicum dogma aliquot probationibus statuitur, quae in breviori omittuntur. Forte post scriptam epist. 28, ad Flavianum, in qua idem dogma similibus probationibus plenius constituitur, ex litteris ad Pulcheriam eas probationes detrahendas censuit, et hac occasione eam quoque partem subduxit, qua se excusabat ne ad synodum accederet, aliaque pauca suo more mutavit vel addidit, quae", + "candidate_score": 0.626429, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_36_38", + "bdc_text": "450 Jahre Berner Reformation . Beiträge zur Geschichte der Berner Reformation und zu Niklaus Manuel , Bern 1980 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_760", + "psc_text": "festus S. Petri cum Tillemontio et Pagio quaerendus est, et anterior quidem die III nonas Martii an. 450, quo memorata lex de Indulgentiis reliquorum data fuit. Ex antiquissimo Kalendario Bucheriano, in quo dies festi Romanae Ecclesiae notantur, discimus VIII kal. Martii Romae celebratum fuisse festum hoc titulo ibidem signatum: Natale Petri de Cathedra. Hoc itaque anno Valentinianus cum Augustis Romam pervenit IX kal. Martii; ipso autem festo Leo cum episcopis ab eisdem petiit ut ad Theodosium scriberent. Porro ex Placidiae epist. 58 ad Pulcheriam colligitur eos scripsisse antequam eamdem Pulcheriam bonae causae favere ex ipsius litteris exploratum fieret; alias hujus rei aliqua mentio a Placidia eidem epistolae inserta fuisset. Id autem Romae innotuit ante diem 17 Martii hujus anni 450, quo S. Leo hac de re gratulatus Pulcheriae dedit epistolam 60. Igitur quatuor priores epistolae exaratae fuerunt paulo post diem 22 Februarii, et ante diem 17 Martii anni ejusdem, ac", + "candidate_score": 0.626314, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_60_62", + "bdc_text": "Ego vidi illic encomia scolarum , didascolorum [ ! ] et subdocentium , pręterea et Megandri . Is itaque cum senatum adiisset , noluit consentire , nisi prius versa in linguam vulgarem illi praelegeretur . 15 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_741", + "psc_text": "σὴν ἁγιότητα, έπαμῦναί μοι τὸ ὸρθὸν ὑμῶν καὶ δίκαιον ἐπικαλουμένῳ κριτήριον, καὶ κελεῦσαι δραμεῖν πρὸς ὑμᾶς, καὶ ἐπιδεῖξαί μου τὴν διδασκαλίαν τοῖς ἀποστολικοῖς ἴχνεσιν ἐπομένην. Ἔστι γάρ μοι τὰ μὲν πρὸ εἴκοσι ἐτῶν συγγεγραμμένα, τὰ δὲ πρὸ 949 ὀκτωκαίδεκα, τὰ δὲ πρὸ πεντεκαίδεκα, τὰ δὲ πρὸ δυοκαίδεκα. Τὰ μὲν πρὸς Ἀρειανοὺς, καὶ Εὐνομιανοὺς, τὰ δὲ πρὸς Ἰουδαίους καὶ Ἕλληνας, τὰ δὲ πρὸς τοὺς ἐν Περσίδι μάγους, ἀλλὰ περὶ τῆς καθόλου προνοίας, ἕτερα δὲ περὶ θεολογίας, καὶ τῆς θείας ἐνανθρωπήσεως. Ἡρμήνευταί μοι διὰ τὴν θείαν χάριν, καὶ τὰ ἀποστολικὰ συγγράμματα, καὶ τὰ προφητικὰ θεσπίσματα· καὶ ῥᾴδιον ἐκ τούτου καταμαθεῖν, εἴτε ἀκλινῆ τὸν κανόνα τῆς πίστεως διετήρησα, εἴτε τὴν τούτου παρέβην εὐθύτητα. Ἀλλὰ μὴ διαπτύσητέ μου τὴν ἱκετείαν παρακαλῶ, μηδὲ τὴν ἀθλίαν μου παρίδητε πολιὰν μετὰ πολλοὺς ὑβρισμένην καμάτους. Πρὸ δὲ πάντων, μαθεῖν ἀντιβολῶ παρ' ὑμῶν, εἴτε χρή με τέρψαι τὴν ἄδικον ταύτην καθαίρεσιν, εἴτε μή. Τὴν γὰρ ὑμετέραν προσμένω ψῆφον. Κᾃν", + "candidate_score": 0.626184, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_406", + "psc_text": "cognitis judicari. Ad praedictum autem episcopum litteras dedi, quibus mihi displicere cognosceret quod ea quae in tanta causa gesta fuerant etiam nunc silentio detineret, cum studere debuerit primitus nobis cuncta reserare: quem credimus vel post admonitionem omnia ad nostram notitiam relaturum; ut in lucem ductis his quae adhuc videntur occulta, id quod evangelicae et apostolicae doctrinae convenit judicetur. Data XII kalendarum Martii, Asturio et Protogene viris clarissimis consulibus. ADMONITIO IN SEQUENTEM EPISTOLAM. 1. Duae litterarum S. Petri Chrysologi ad Eutychem Latinae editiones prodiere: altera, quae unicum seu primum tantum caput exhibet; altera, quae duo capitula complectitur. Quesnellus cum hanc prolixiorem epistolam et editionem genuinam haberet, quonam fato illa decurtata et non potius haec integra inserta fuerit in Vulgatis S. Leonis editionibus, se non assequi in notis professus est. Ex codicibus autem, qui eam fere decurtatam praeferunt, magna inter eruditos exstitit dubitatio, num secundum caput sincerum, an supposititium sit. Omnis autem", + "candidate_score": 0.626046, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_149_151", + "bdc_text": "- Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 . März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) . Corr. des réformateurs III 23 , Anm .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_462", + "psc_text": "quae peculiare Scripturarum et verborum studium exigebant, aliquid diligentiae ac subsidii contulisse; ex quo aliqui eas ab ipso dictatas crediderunt, et in Gallicani scriptoris gloriam apud Gallos vulgarunt. 6. Quantum porro intersit, ut tam celebris dogmatica epistola emendatissima, quoad fieri potest, edatur, cum per se satis intelligitur, tum vero demonstrant etiam luculentius illa trium episcoporum Galliae ad Leonem epist. 67, c. 2: Idcirco si dignanter admittitis, deprecamur ut opus et praesentibus et futuris temporibus profuturum (de hac epistola loquuntur), quod nos asservandi studio foliis mandare curavimus, sanctitas vestra percurrere, et si quid librarii errore defuerit, emendare dignetur. In hanc rem perficiendam codices triginta et amplius expendimus, et inter hos sex vetustissimos. qui millenariam aetatem attingunt. Cum haec epistola invenitur in omnibus collectionibus, quas in praefatione recensuimus, exceptis collect. 4, 6, 7, 14, 15 et 16, tum vero ad praecipuos cujusque collectionis mss. libros eamdem relegimus, inter quos vetustissimi sunt Vat.", + "candidate_score": 0.625548, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_962", + "psc_text": "IN EPISTOLAM SEQUENTEM. 1. Quesnellus praestantissimam epistolam seu relationem synodi Chalcedonensis ad S. Leonem Graece et Latine inter Leonis Opera primus inseruit, ut in editionibus Conciliorum exhibetur; nullo tamen codice vel Graeco vel Latino usus est. Nos Graecum textum, qui est originalis, cum duobus mss. Venetis S. Marci 164 et 555 recensuimus. Quoad Latinum vero, duplex hujus relationis Latina versio habetur. Quesnellus eam unam dedit quae primum vulgata a Crabbo, in caeteras Conciliorum editiones transivit. At alia exstat interpretatio vetustior, quippe quae paulo post ipsum Chalcedonense concilium exarata fuit, et ex qua Vigilius papa in Constituto testimonium allegavit. Hanc primus edidit Baluzius. In tribus tantum codicibus adhuc inventa est, nimirum in Parisiensi, in Vaticano Reginae Suecorum, et in alio Vat. 1322. Hic autem postremus codex, qui quondam fuit Veronensis Ecclesiae, eo praestantior est quod quamplures subscriptiones Patrum nobis conservavit, quae in ipso originali Graeco desiderantur. Nobis sane, qui hanc versionem", + "candidate_score": 0.625528, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_8_10", + "bdc_text": "Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam . Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 . adferunt , qui te quoque latent .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_371", + "psc_text": "collectionibus Latinis 2, 3 et 8, nec non in Hispanica et Isidoriana aliisque posterioribus, quae a vetustis illis fontibus prodeunt, sola Flaviani ad Leonem epistola 22 praemittitur epist. 28, Leonis ad Flavianum. Cumque haec prior Leoni tradita, statim etiam in Latinum versa, et ubique in Occidente divulgata fuerit; idcirco in tot distinctis et antiquis collectionibus insertam putamus: quod confirmabitur ex dicendis in fine annotationis 5 (col. 886, n. g), in epist. 67. Id non accidit epistolae 26, quae cum posterius fuerit scripta, re satis cognita per priores litteras, non perinde spargi debuit in vulgum: unde in solis codicibus collectionis 17 Chalcedonensis, ubi quamplurima documenta ad Eutychem pertinentia diligentius collecta fuerunt, reperitur, et ordine quidem post epistolam 22, ut apud Baluzium videre licet tom. IV Concilior. Venetae editionis pag. 1981, quod ipsum hanc priorem, illam posteriorem confirmat. 6. Hinc pariter conjicere licet, interpretationem epistolae 22, incipientem Nulla res diaboli, quae in", + "candidate_score": 0.624931, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_43", + "psc_text": "collectionem 8 referentibus haec epistola legitur, nullum Januarii vestigium apparet. Hinc ergo cognoscimus in mss. hujus collectionis Januarii nomen omnino defuisse, ut in Vat. 5845; dein fuisse superadditum, ut in Vallicellano; tandem in textum irrepsisse, ut in Vercellensi, ac in Vat. 1353. Cum vero auctor collectionis 23, quae continetur in Ottoboniano 297, priores epistolas 15 ex codicibus collectionis 8 eodem ordine ad verbum descripserit; dum Januarii nomen inseruit, codice usus fuit laudatae collectionis 8 qui hoc nomen insertum vel superadditum habebat: unde tota hujus nominis auctoritas revocatur ad solam collectionis 8, quam tamen in ipsa origine hoc nomine caruisse ostendimus, ut eodem sane carent caeteri codices ac praesertim vetustis simarum omnium collectionum. Hinc ms. Florentin. S. Marci collectionis 13, ob Leoninas epistolas aliis nominibus insignis, ut videbimus in Admonit. ad epist. 12, sic epistolam, de qua agimus, inscribit: Leo Urbis Romae episcopus . . . . . Aquileiensi episcopo; ubi", + "candidate_score": 0.624015, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_77_79", + "bdc_text": "februarii huius anni pro contione epistolam eandem finiveram . Quaterniones omnes accępi usque ad 5 . inclusive .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_744", + "psc_text": "ὑμᾶς τὰ τῶν βασιλικῶν γραμμάτων ἐπέσχε δεσμά, 951 ὥσπερ οὖν καὶ τοὺς ἀλλοὺς. Καὶ παρακαλῶ τὴν ὑμετέραν ὁσιότητα, καὶ ἰδεῖν αὐτοὺς πατρικῶς, καὶ τὰς ἀκλινεῖς ὑμῶν ἀκοὰς εὐμενεῖς αὐτοῖς παρασχεῖν, καὶ τὸ συκοφαντούμενον καὶ μάτην πολεμούμενόν μου γῆρας τῆς ὑμετέρας ἀξιῶσαι κηδεμονίας, καὶ πρὸ πάντων τῆς ἐπιβουλευομένης πίστεως παντὶ σθένει φροντίσαι, καὶ φυλάξαι ταῖς ἐκκλησίαις τὸν πατρῷον κλῆρον ἀκήρατον· ἵνα καὶ τὰς ἀντὶ τούτων ἀντιδόσεις δέξηται ὑμῶν ἡ ἁγιότης παρὰ τοῦ μεγαλοδώρου δεσπότου. ADMONITIO IN SEQUENTIS EPISTOLAE FRAGMENTUM. 1. Insigne quod subjicimus epistolae Anatolii fragmentum, ex quo hunc post Flaviani mortem ordinatum discimus, e codice Regio 940 a Cotelerio editum fuit inter Ecclesiae Graecae Monumenta tom. I, pag. 66. Istud Quesnellus secundae Leonis editioni inseruit, praemisitque epistolis 69, 70 et 71, datis mense Julio an. 450, in quibus de ipsius Anatolii ordinatione sermo est. In observationibus autem ad hoc fragmentum affirmat, circa haec tempora (praedictarum scilicet epistolarum Leonis) Flavianum obiisse;", + "candidate_score": 0.622964, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_406", + "psc_text": "cognitis judicari. Ad praedictum autem episcopum litteras dedi, quibus mihi displicere cognosceret quod ea quae in tanta causa gesta fuerant etiam nunc silentio detineret, cum studere debuerit primitus nobis cuncta reserare: quem credimus vel post admonitionem omnia ad nostram notitiam relaturum; ut in lucem ductis his quae adhuc videntur occulta, id quod evangelicae et apostolicae doctrinae convenit judicetur. Data XII kalendarum Martii, Asturio et Protogene viris clarissimis consulibus. ADMONITIO IN SEQUENTEM EPISTOLAM. 1. Duae litterarum S. Petri Chrysologi ad Eutychem Latinae editiones prodiere: altera, quae unicum seu primum tantum caput exhibet; altera, quae duo capitula complectitur. Quesnellus cum hanc prolixiorem epistolam et editionem genuinam haberet, quonam fato illa decurtata et non potius haec integra inserta fuerit in Vulgatis S. Leonis editionibus, se non assequi in notis professus est. Ex codicibus autem, qui eam fere decurtatam praeferunt, magna inter eruditos exstitit dubitatio, num secundum caput sincerum, an supposititium sit. Omnis autem", + "candidate_score": 0.622819, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_149_151", + "bdc_text": "- Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 . März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) . Corr. des réformateurs III 23 , Anm .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_85", + "psc_text": "dubitamus quin Cyrillus in sincera epistola ad Leonem iis formulis honoris et observantiae erga apostolicam sedem usus sit, quae in aliis ejus ad Romanos pontifices litteris leguntur. Has vero omnes formulas ab eo qui hoc fragmentum epistolae ad Patres concilii Carthaginensis adjecit immutatas credere oportet. Sed haec ipsa interpolatio nobis persuasit ne hoc fragmentum absolute insereremus huic operi, in quo solas epistolas omnino sinceras describendas putavimus. Cum vero interpolatio inesse videatur in solis vocibus, re autem ipsa totum hoc fragmentum cohaereat cum characteribus Paschatis an. 444, qui in certis Paschasini litteris deprehenduntur, nec non cum ipsius Cyrilli sententiis, quae in aliis ejusdem opusculis paschalibus continentur; illud non omnino omittendum, sed huic monito subjiciendum, et aliquot etiam notationibus illustrandum credidimus. 601 FRAGMENTUM Epistolae S. CYRILLI Alexandrini ad S. LEONEM. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .", + "candidate_score": 0.622758, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_644", + "psc_text": "testatur. At hoc in hypothesi ejusdem chronicae notationis in utraque epistola satis ingeniose dictum videri potest, non tamen probabiliter, verisimillimum enim est Leonem ad Pulcheriam misisse exemplar, quod originali ad Theodosium tradito responderet. Hypothesim vero ejusdem diei in epistola signati, ex Latino textu pendet, quod non esse proprium hujus epistolae, sed ex epist. 44 sumptum jam demonstravimus. Repudiata vero hac hypothesi id ita evenisse conjici potest. S. pontifex primo scripsit epistolam 43. Haec sane in omnibus tum Venetis, tum Vaticanis Graecis codicibus, nec non in illis quos vetus interpres Latinus, seu Rusticus vidit, primo loco constanter describitur ante epistolam 44, quod anterioris temporis indicium est; at post aliquot dies; cum jam discessissent ii quibus epist. 43 tradita fuerat, eamdem S. Leo aliquibus mutatis, ac pluribus additis, renovavit, aliisque tradidit perferendam, ita ut, priori, si fieri posset, revocata vel suppressa, hanc Theodosio offerrent; ejusdemque exemplum litteris ad Pulcheriam scriptis junxit. Ita", + "candidate_score": 0.622625, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_149_151", + "bdc_text": "- Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 . März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) . Corr. des réformateurs III 23 , Anm .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_333", + "psc_text": "Constitutionum Collectionibus tom. III. Leoni autem Magno eadem epistola in his codicibus explorate asseritur non solum ex consulatu qui in Leonis pontificatum cadit, verum etiam ex eo quod inter alias quindecim genuinas epistolas ejusdem pontificis describitur, ita ut de hac una dubium adhuc promovere absque ullo argumento satis certo temerarium sit. 3. Invenitur praeterea haec eadem epistola in ms. libro Vat. 1343 saeculi X, qui fuit Ticinensis Ecclesiae, nec non in Vat. Ottobon. 297 collect. 23. Accedunt duo auctores antiquiores Gratiano, qui ex eadem epistola nonnulla suis collectionibus inseruerunt, nimirum cardinalis Deusdedit lib. III, cap. 34, in ms. Vat. 3833, et S. Anselmus lib. V, cap. 69, et lib. VI, cap. 189, in pluribus codd. Vaticanis. Tandem, ut alia testimonia omittamus, Gerhohus praepositus Reicherspergensis ineunte saeculo XII totam epistolam ex Germanico codice descripsit in opere de Aedificio Dei, cap 60, quod editum est a P. Pez. in Thesauro Anecdot. tom.", + "candidate_score": 0.621844, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_32", + "psc_text": "hoc capite epistolam ad Januarium repudiemus, ac si disciplinam eo tempore ignotam praeferat. 18. Quos vero canones Leo intellexerit, cum hac in re canonum constitutionem allegavit; quoniam de disciplina ex dictis constat, si in magna antiquorum monumentorum penuria nullum certum canonem, constitutionem nullam proferre possimus, nihil praejudicat. Forte S. pontifex Nicaenum canonem 8, qui de Catharis seu Novatianis statuit, ex disciplina sui temporis ita intelligendum et indicandum putavit, ut omnes haereticos schismaticosque comprehenderet. Quod si Innocentius I, epist. 17 ad Macedones c. 3, de Novatianis tantum eum canonem loqui, nec ad aliarum haeresum clericos pertinere affirmavit, idem tamen pontifex in eadem epistola non inficiatur hoc beneficium solis Novatianis decretum, nedum ad alios schismaticos, sed etiam ad haereticos posse extendi, ubi pacis bonum et necessitas hanc indulgentiam requirant: ac propterea approbandum censuit judicium Anisii et sociorum ejus, qui ordinatos a Bonoso haeretico in suos gradus receperant; et similiter epistola 3 ad", + "candidate_score": 0.621468, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_149_151", + "bdc_text": "- Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 . März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) . Corr. des réformateurs III 23 , Anm .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1385", + "psc_text": "tempore digna reddantur. Sciat autem dilectio tua ad aliquantos fratres et coepiscopos nostros metropolitanos litteras nos dedisse, quae ut confestim ad unumquemque perveniant, tua vel filii nostri Aetii presbyteri debet diligentia providere. Si enim episcopalis constantia a sanctae synodi Chalcedonensis definitionibus non recedit, certus sum quod clementissimus et Christianissimus princeps libenter tuebitur sententiam suam, et quod sponte jam praestitit, multo magis rogatus efficiet, ne bene finita atque composita aliqua possint novitate violari. Miror sane calumniantium vanitati aliquid adhuc in epistola mea, quae universo mundo placuit, obscurum videri, ut de ea putent apertius exponendum: cum illius praedicationis tam plana et solida sit assertio, ut nihil recipiat vel in sensu vel in sermone novitatis: quia quidquid tunc a nobis scriptum est, ex apostolica et evangelica probatur sumptum esse doctrina. Datum kalendis Septembris, Constantino et Rufo consulibus. 1315 EPISTOLA CLIII. AD AETIUM PRESBYTERUM CP. SYNOPSIS. I. ut litteras in Orientem scriptas unicuique dirigat.", + "candidate_score": 0.62114, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_149_151", + "bdc_text": "- Haller hatte die Frage nach der Gültigkeit des alttestamentlichen Gesetzes auch mit Farel diskutiert , s. Farels Brief an Haller vom 5 . März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) . Corr. des réformateurs III 23 , Anm .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1386", + "psc_text": "sit assertio, ut nihil recipiat vel in sensu vel in sermone novitatis: quia quidquid tunc a nobis scriptum est, ex apostolica et evangelica probatur sumptum esse doctrina. Datum kalendis Septembris, Constantino et Rufo consulibus. 1315 EPISTOLA CLIII. AD AETIUM PRESBYTERUM CP. SYNOPSIS. I. ut litteras in Orientem scriptas unicuique dirigat. --II. Se pariter misisse litteras a Gallis et Italis ad se scriptas. Item et de aliis. LEO AETIO presbytero. CAP. I. Accepimus dilectionis tuae litteras, quae diligentiam tuam in causa Ecclesiae testarentur; et breviter interim cohortamur ut coeptis vigilanter insistas, ne haereticorum perversitas quidquam, quo Ecclesia Domini turbetur, obtineat. Nos autem pro diligentia nostri et ad clementissimum principem, et ad magnificum virum Patricium Asparem necessaria in causa fidei scripta transmisimus, quae sine dubio effectum congruum poterunt obtinere, si etiam vestra cura pervigilet. Placuit etiam nobis ut ad metropolitanos episcopos generales litteras mitteremus, quae animum eorum firment atque corroborent: ut sciant", + "candidate_score": 0.621139, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_40", + "psc_text": "occasione statuetur de tempore quo et haec et altera ad Septimum, quibus nota chronica deest, datae fuerunt. Epistolam primam ad Januarium Aquileiensem traditam nullo satis certo fundamento praesumitur. Codices enim sine episcopi nomine praeferunt vel ad Aquileiensem episcopum, uti Vat. Reg. collectionis 1, Barber. et Vat. collectionis 3, Lucensis cum Colbertino collectionis 4, Vindebonensis collectionis 5, et Vaticanus 5845, in additionibus Dionysianis collectionis 8, vel Aquileio, uti Vat. et Ottobon. collectionis 11, ms. S. Crucis in Jerusalem collectionis 20 nec non mss. collectionum 21 et 22. Idem de suis codicibus affirmat Quesnellus, qui solum monet, duos posteriores Cisterc. et Isid. habere Ad metropolitanum episcopum Venetiae. Editores Lovanienses, quos alii deinceps secuti sunt, forte fuerunt primi qui absque ullius, quod sciamus, codicis testimonio apposuerunt titulum: Nicetae episcopo Aquileiensi. In mss. vero collectionum 12 et 24 descripta in primis epistola 2 ad Septimum, mox subjicitur epistola 1, Relatione, cum titulo Ad eumdem,", + "candidate_score": 0.620637, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_26", + "bdc_text": "Möglicher weise zitiert Haller hier diese Stelle aus dem Kopf. , qui nullis praecęptoribus a multo tempore usus , qui nec studii rationem habuerim nec ullum hominem , cum quo conferrem .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_502", + "psc_text": "σοφωτέροις μὲ εἴκειν; εἰς τὴν ἄνοιαν δὲ ταύτην ἐμπίπτουσιν, οἱ κατά τι μὲν ἐμπόδιον ἀσαφείας γνῶναι τὸ ἀληθὲς κωλυόμενοι, οὐκ ἐπὶ τὰς προφητικὰς δὲ φωνὰς, οὐκ ἐπὶ τάς τῶν ἀποστόλων γραφὰς, οὐκ ἐπὶ τὰς εὐαγγελικὰς αὐθεντίας, ἀλλ' ἐφ' ἑαυτοὺς ἀνατρέχοντες· καὶ διὰ τοῦτο διδάσκαλοι πλάνης ἀναδεικνύμενοι· ἐπειδὴ τῆς ἀληθείας μαθηταὶ μὴ γεγόνασι, ποίαν γὰρ ἀπὸ τῶν θείων βίβλων παιδείαν τῆς τε παλαιᾶς καὶ καινῆς διαθήκης προσέλαβεν, ὁς οὐδὲ αὐτοῦ τοῦ συμβόλου τῶν προοιμίων ἐδράξατο; καὶ ὅπερ ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην τῇ φωνῇ πάντων τῶν ἀναγεννωμένων προφέρεται, τοῦτο κατὰ νοῦν ἔτι τούτου τοῦ γέροντος οὐ λαμβάνεται. Ἀγνοῶν τοίνυν τί δέοι περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Θεοῦ λόγου νοεῖν, καὶ τῶν θείων γραφῶν ἐν τῷ πλάτει πονεῖν οὐ βουλόμενος, ὅπως ἂν τοῦ φωτὸς τῆς ἐντεῦθεν γνώσεως ἄξιος γένηται, ἐκείνην γοῦν ὤφειλε τὴν κοινὴν. καὶ μὴ διαφωνοῦσαν ὁμολογίαν ἐν ἀκροάσει περιμερίμνῳ ποιήσασθαι, ἣν τῶν πιστῶν ἅπαν 806 τό πλῆθος ὁμολογεῖ, πιστεύειν ἑαυτὸ εἰς Θεὸν", + "candidate_score": 0.620549, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_543", + "psc_text": "plures ejusdem epistolae datae leguntur iisdem idibus Juniis, quibus dogmatica ad Flavianum epist. 28 signata fuit, ac in omnibus nominantur legati, et eadem epistola ad Flavianum illis jam tradita memoratur. Horum vero omnium satis expressa fit mentio etiam in longiori epist. 31 ad Pulcheriam, legatorum quidem illis verbis cap. 4; In his fratribus meis, quos vice mea misi; epistolae autem dogmaticae scriptae idibus Junii illis capitis ultimi: Quod etiam S. Flaviano episcopo me clementia tua scripsisse cognoscat; quae verba pariter inserta leguntur epistolae 30 iisdem procul dubio idibus Junii scriptae. Quomodo ergo epist. 31 aliquanto ante Junium mensem exarata ac transmissa dici potest? 5. Quid autem dicendum? Ut omittantur incerta, cum brevior epistola 30 in Graeca et Latina collectione Chalcedonensi inveniatur, et legatorum nomina distincte praeferat, ut epistolae caeterae, quae cum litteris ad Flavianum iisdem legatis traditae fuere, haec quoque ad Pulcheriam transmissa, eidemque aliquando tradita, ac in Oriente vulgata,", + "candidate_score": 0.618828, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_59_61", + "bdc_text": "Dabat eam in manus . Ego vidi illic encomia scolarum , didascolorum [ ! ] et subdocentium , pręterea et Megandri . Is itaque cum senatum adiisset , noluit consentire , nisi prius versa in linguam vulgarem illi praelegeretur .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_741", + "psc_text": "σὴν ἁγιότητα, έπαμῦναί μοι τὸ ὸρθὸν ὑμῶν καὶ δίκαιον ἐπικαλουμένῳ κριτήριον, καὶ κελεῦσαι δραμεῖν πρὸς ὑμᾶς, καὶ ἐπιδεῖξαί μου τὴν διδασκαλίαν τοῖς ἀποστολικοῖς ἴχνεσιν ἐπομένην. Ἔστι γάρ μοι τὰ μὲν πρὸ εἴκοσι ἐτῶν συγγεγραμμένα, τὰ δὲ πρὸ 949 ὀκτωκαίδεκα, τὰ δὲ πρὸ πεντεκαίδεκα, τὰ δὲ πρὸ δυοκαίδεκα. Τὰ μὲν πρὸς Ἀρειανοὺς, καὶ Εὐνομιανοὺς, τὰ δὲ πρὸς Ἰουδαίους καὶ Ἕλληνας, τὰ δὲ πρὸς τοὺς ἐν Περσίδι μάγους, ἀλλὰ περὶ τῆς καθόλου προνοίας, ἕτερα δὲ περὶ θεολογίας, καὶ τῆς θείας ἐνανθρωπήσεως. Ἡρμήνευταί μοι διὰ τὴν θείαν χάριν, καὶ τὰ ἀποστολικὰ συγγράμματα, καὶ τὰ προφητικὰ θεσπίσματα· καὶ ῥᾴδιον ἐκ τούτου καταμαθεῖν, εἴτε ἀκλινῆ τὸν κανόνα τῆς πίστεως διετήρησα, εἴτε τὴν τούτου παρέβην εὐθύτητα. Ἀλλὰ μὴ διαπτύσητέ μου τὴν ἱκετείαν παρακαλῶ, μηδὲ τὴν ἀθλίαν μου παρίδητε πολιὰν μετὰ πολλοὺς ὑβρισμένην καμάτους. Πρὸ δὲ πάντων, μαθεῖν ἀντιβολῶ παρ' ὑμῶν, εἴτε χρή με τέρψαι τὴν ἄδικον ταύτην καθαίρεσιν, εἴτε μή. Τὴν γὰρ ὑμετέραν προσμένω ψῆφον. Κᾃν", + "candidate_score": 0.618702, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_31", + "psc_text": "Theodoretum lib. I c. 8 et 9, id solum probat, clericos a Meletio ordinatos, qui in suum gradum ita fuerant recepti, ut post clericos ordinatos a legitimo episcopo, omni auctoritate his reservata, infimum locum tenerent, post illorum mortem in ipsorum locum et auctoritatem subrogari potuisse, si quaedam circumstantiae id flagitarent: quae promotio eumdem ordinem auctoritate praeditum respicit, non autem altiorem. Sed quidquid in hoc ipso videatur, neque hic, neque alius peculiaris casus, qui dispensationi tribui debet, constitutionem ac disciplinam vocare potest in dubium, quam et Ambrosii, et Zosimi, et ipsius Leonis testimoniis satis certam ostendimus. Unde nihil est cur ex hoc capite epistolam ad Januarium repudiemus, ac si disciplinam eo tempore ignotam praeferat. 18. Quos vero canones Leo intellexerit, cum hac in re canonum constitutionem allegavit; quoniam de disciplina ex dictis constat, si in magna antiquorum monumentorum penuria nullum certum canonem, constitutionem nullam proferre possimus, nihil praejudicat. Forte S. pontifex", + "candidate_score": 0.618012, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_132", + "bdc_text": "oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1582", + "psc_text": "requirenda sit? Additio porro duorum episcoporum Joannis et Petri probabilis esset, si nulla alia ratio suppeteret conciliandi omnia. Quando autem in catalogis error aliquis certus est, et sola emendatione rerum ac temporum, quae ex auctorum arbitrio ascititia aut praejudiciis constituta sunt, sanari potest, non est deserendus aut additionibus perturbandus episcoporum ordo, qui ex antiquissimis diptychis originem duxit. Hac regula satis evidenti, quae in aliis aliarum Ecclesiarum catalogis perutilis invenietur, deteges in re praesenti totam difficultatem et confusionem a catalogis inductam ex eo proficisci, quod ex duobus Petris Ravennatibus ascripta fuerint secundo, quae primo adjudicanda fuerant; ita enim anteriorem aetatem Neoni et caeteris tribuerunt. Hic autem error si corrigatur, et primus Petrus, non autem secundus credatur S. Petrus Chrysologus, statim omnia sanata optime congruere invenientur. Ille enim is erit qui celebres ad Eutychem litteras dedit. Huic deinde successit Neo, ad quem S. Pontifex sequentem epistolam scripsit. Dein post Exuperantium Neonis successorem", + "candidate_score": 0.617976, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_82", + "bdc_text": "er war Kaplan , 1518 Chorherr von St . Niklaus , 1521 Prokurator des Klerus .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_682", + "psc_text": "ἐνανθρωπήσεως τοῦ Χριστοῦ. Ὧι τινι μυστηρίῳ ἐπειδὴ νῦν ἀσεβῶς ἀπὸ ὁλίγων ἀφρόνων ἐναντιοῦται, πάντων τῶν μερῶν ἡμῶν αἱ ἐκκλησίαι πᾶσαι τῆς ὑμετέρας φιλανθρωπίας καταδέονται· διὰ τῶν ἐπισκόπων. ἐπειδὴ καὶ οἱ ἡμέτεροι πιστῶς ἀντειρήκασι, καὶ αὐτὸς ἐκεῖνος Φλαυιανὸς ὁ ἐπίσκοπος λίβελλον ἐκκλήτου ἐπιδέδωκε, γενικὴν σύνοδον κελεύσατε ἐν τῇ Ἰταλίᾳ συνελθεῖν. Ἥ τις πάντα τὰ προσκόμματα οὕτως ἀποκινήσει καὶ καταπραϋνεῖ ἵνα μὴ περαιτέρω τί ποτε ἢ περὶ τῆς πίστεως εὐρεθῇ ἀμφίβολον, ἢ ἐν τῇ ἀγάπῇ μεμερισμένον· συνερχομένων δηλαδὴ τῶν κατὰ τὴν ἀνατολὴν ἐπαρχιῶν ἐπισκόπων· ἵνα ὅσοι καταπονηθέντες ἀπειλαῖς, καὶ ὕβρεσιν, ἀπὸ τῆς ὀδοῦ τῆς ἀληθείας ἐξέκλιναν, 918 εἰς σωτηρίας παραμυθίαν ὁλόκληρον ἀνακληθῶσι· καὶ αὐτοὶ δὲ ὧν ἐστιν ἡ σκληροτάτη ἀπόφασις, ἐὰν γνώμαις κρείττοσιν ἐπακολουθήσωσιν, ἀπὸ τῆς ἑνότητος τῆς ἐκκλησίας μηδαμῶς ἀποστῶσιν. Ὅπως γὰρ μετὰ τὴν ἔκκλητον τοῦτο ἀναγκαίως αἰτοῦμεν, τῶν κατὰ Νικαίαν κανόνων αἱ ψῆφοι μαρτυροῦσιν· αἵ τινες ἀπὸ τῶν πανταχοῦ τοῦ κόσμου ἐπισκόπων καθιδρύθησαν, ὥσπερ ὑπετάξαμεν. Συνέλθετε τοῖς καθολικοῖς τῷ ὑμετέρῳ", + "candidate_score": 0.61616, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_35", + "bdc_text": "Hans Rudolf Lavater , Zwingli und Bern , in :", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1579", + "psc_text": "lib. II Observationum in sacra cardinalis Norisii opera cap. 7, num. 3, tom. IV, pag. 915, ubi etiam ostendimus pugnantibus episcoporum ordine, et rebus ac tempore episcopis tributis, satius esse de errore in rebus ac tempore perperam ascriptis, quam in episcoporum ordine suspicari. 4. Ordo episcoporum Ravennatum hujus aevi in Agnello et reliquis antiquis Ecclesiae Ravennatis scriptoribus hic est: Ursus, Petrus, Neo, Exuperantius, Joannes, Petrus. Cum autem Joanni tribuant privilegium Valentiniani III, secundo Petro hujus successori ascribunt quae de S. Petro Chrysologo certa sunt. His vero obstant tria monumenta posterius edita: primum epistola Leonis ad Neonem, quae episcopo Petri Chrysologi successori congruit; secundum epistola Simplicii papae ad Joannem episcopum Ravennatem, qui post Petrum et Neonem eam sedem obtinuit; tertium synodi Romanae sub Symmacho, in quibus alius Petrus Ravennas subscriptus invenitur. Haec animadvertens P. Bacchinius, ut triplicem nodum solveret, ad duo confugit. Primo suspicatus est Leonis epistolam non ad Neonem Ravennatem", + "candidate_score": 0.604938, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_35", + "bdc_text": "Hans Rudolf Lavater , Zwingli und Bern , in :", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1574", + "psc_text": "hanc epistolam derivarunt auctores collect. Isid. 12, 20, 21, 22 et 23, et exemplum aliud, ex quo eamdem sumpsere auctor collect. 24, Merlinus atque Sichardus. Variantes enim quas relegentes ipsam epistolam in iisdem mss. invenimus, hanc duplicem originem ostenderunt. Cum vero quoad episcopalis sedis nomen plures codices prioris originis signantes Ravennatem conveniant cum omnibus mss. alterius fontis, de Ravennatensi sede dubitandum non est. Id autem vel maxime ex eo confirmatur, quod codices duo Vindebonenses, qui dissentiunt, aperto errore laborant. Nam Arbonensis episcopatus, qui in ms. Vindeb. Hisp. legitur, ignotus est; Narbonensis vero per hoc tempus non a Leone tenebatur, sed a Rustico, ad quem aliam posteriorem epistolam datam videbimus. Neque moveat quod primus codex Vindebon. puriorem Hispanicam complectatur. Nam licet eatenus sit purior, quod emendationes in Gallicanos codices inductas non recepit, mendosissimus tamen est, mendumque satis prodit in eadem inscriptione episcopatus Arbonensis, quem nemo inveniet. Hoc autem mendum evidentius demonstrant", + "candidate_score": 0.601309, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 17, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Philemonem", + "max_score": 0.694239, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Philemonem_window_2", + "psc_text": "in nullo sanctum Spiritum permansisse [ Al. remansisse]. Quod signum et Joannes Baptista acceperat, ut super quem vidisset Spiritum sanctum descendentem et manentem in eo, ipsum esse cognosceret (Joan. I). Ex quo ostendit [ Al. ostenditur] 743-744 super multos quidem descendere Spiritum sanctum; sed proprium hoc esse Salvatoris insigne, quia permaneat in eo. His et caeteris istiusmodi, volunt aut Epistolam non esse Pauli, quae ad Philemonem scribitur: aut etiam si Pauli sit, nihil habere quod aedificare nos possit; et a plerisque veteribus repudiatam, dum commendandi tantum scribatur officio, non docendi. At econtrario qui germanae auctoritatis eam esse defendunt, dicunt numquam in toto orbe a cunctis Ecclesiis fuisse susceptam, nisi Pauli apostoli crederetur: et hac lege ne secundam quidem ad Timotheum, et ad Galatas eos debere suscipere, de quibus et ipse humanae imbecillitatis exempla protulerit: Penulam quam reliqui Troade apud Carpum, veniens tecum affer; et: Utinam excidantur qui vos conturbant. Inveniri", + "candidate_score": 0.694239, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_47_49", + "bdc_text": "ali simultatem , de me sentias nihil simultatis et invidię esse erga ullum mortalium . Si qui vero ambitione victi suam gloriam quaerunt Vgl. Joh 7 , 18. , cum contemptu saltem nominis mei nihil penitus moror . Es ist mir leid , daß min namm je truckt ist wordenGemeint ist vor allem die Widmung von Bullingers Römerbriefkommentar an Haller , oben Nr. 186 , S. 59-61. , nisi aliquando orbi vestigia nominis praestare possem.", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Philemonem_window_14", + "psc_text": "Tali et ad Galatas Epistolam sermone concludens: De caetero, ait, nemo mihi molestus sit: ego enim stigmata Domini nostri Jesu Christi in corpore meo porto (Galat. VI) . Non omnis autem qui vinctus est vinctus est Christi; sed quicumque pro Christi nomine et pro ejus confessione vincitur, ille vere vinctus dicitur Jesu Christi, et sanguis effusus is tantum martyrem facit, qui pro Christi nomine funditur. Scribit igitur ad Philemonem Romae vinctus in carcere, quo tempore mihi videntur ad Philippenses, Colossenses, et Ephesios Epistolae esse dictatae. Ad Philippenses illa ex causa: primum quod cum solo Timotheo scribit, quod et in hac Epistola facit. Dehinc quod vincula sua manifesta dicit facta pro Christo 748 in omni praetorio. Quid sit autem praetorium, in ipsius Epistolae fine significat, Salutant vos omnes sancti, maxime autem qui de Caesaris domo sunt. A Caesare missus in carcerem, notior familiae ejus factus, persecutoris domum, Christi fecit Ecclesiam. Deinde", + "candidate_score": 0.665854, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_71_73", + "bdc_text": "Nam si alia non scribit , quam quae palam docuit , facile a quoquam iudicari possunt . Quod vero mihi , qui nihil de te meritus sum , tam egregiam foeturam in Romanorum epistolam nuncupare dignatus esZu Bullingers Römerbriefkommentar ( HBBibl I 42 ) und der an Haller gerichteten Widmung s. oben Nr. 186 , und S. 59 , Anm. 2. , quando credis gratias me acturum , quas deberem ?", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Philemonem_window_24", + "psc_text": "in eodem certamine belloque superaverit. Scribitur etiam Ecclesiae quae in domo ejus est. Verum hoc ambiguum, utrum Ecclesiae quae in domo Archippi sit: an ei quae in domo Philemonis. Sed mihi videtur non ad Archippi, sed ad Philemonis referendum esse personam, cui ipsa quoque epistola deputatur. Nam licet Paulus et Thimotheus pariter scribant ad Philemonem, Appiam, Archippum, et Ecclesiam: tamen in sequentibus approbatur Paulum tantummodo ad Philemonem scribere, et unum cum uno sermocinari. Gratias ago Deo meo semper, et memoriam tui faciens. Hunc autem morem scribendi in nonnullis epistolis ejus invenire poteritis: quod cum plures, et ad plures 751 in praefatione ponantur, postea per totum corpus Epistolae, unus disputans inducatur. Illud quod ad Galatas scribens Apostolus ait: in Christi fide nihil referre, gentilis sit aliquis, an Judaeus: vir, an mulier: servus, an liber (Galat. III, 28): etiam in hoc loco perspicuum fit. Inter duos quippe viros et apostolicos, inter cooperatorem", + "candidate_score": 0.66173, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_110", + "bdc_text": "Testaretur , quam nimius sit aliquando in commendando , cum eandem omnibus epistolis Paulinis praetulerit , nullibique exactius fidei pietatisque rationem descriptam atque in ea .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Philemonem_window_0", + "psc_text": "PROLOGUS. 741-742 Qui nolunt inter Epistolas Pauli eam recipere quae ad Philemonem scribitur, aiunt, non semper Apostolum, nec omnia, Christo in se loquente, dixisse: quia nec humana imbecillitas unum tenorem sancti Spiritus ferre potuisset: nec hujus corpusculi necessitates [ Al. necessitas] sub praesentia Domini semper complerentur: velut disponere prandium, cibum capere, esurire, saturari, ingesta digerere, exhausta complere; taceo de caeteris, quae exquisite et coacte [ Al. coacta] replicant: ut affirment fuisse aliquod tempus in quo Paulus dicere non auderet: Vivo, jam non ego, vivit vero in me Christus (Galat. II, 20) ; et illud: An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus (II Cor. XIII, 3) ? Quale, inquiunt, experimentum Christi est, audire: Penulam quam reliqui Troade apud Carpum, veniens tecum affer (II Tim. IV, 13) . Et illud ad Galatas: Utinam et excidantur qui vos conturbant (Gal. V, 12) . Et in hac ipsa Epistola: Simul autem et", + "candidate_score": 0.652703, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_0_2", + "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino . Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat. Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Philemonem_window_26", + "psc_text": "Epistolis aequale principium est, ut gratiam eis et pacem a Deo Patre et Christo Domino imprecetur. Ex quo ostenditur unam Filii Patrisque esse naturam, cum id potest Filius praestare quod Pater, et dicitur id Pater praestare quod Filius. Gratia autem est, qua nullo merito nec opere salvamur. Pax, qua reconciliati Deo per Christum sumus ut ibi: Obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo (II Cor. V, 20) . (Vers. 4 seqq.) Gratias ago Deo meo semper, memoriam tui faciens in orationibus meis, audiens charitatem tuam, et fidem quam habes in Domino Jesu, et omnes sanctos ejus: ut communicatio fidei tuae evidens fiat in agnitione omnis boni, quod in vobis est in Christo. Haec jam non ut Paulus et Timotheus, Philemoni et caeteris; sed ut solus Paulus, ad solum Philemonem loquitur: Gratias, inquiens, ago Deo meo semper [Al. addit et] memoriam tui faciens in orationibus meis. Ambigue vero dictum, utrum gratias agat Deo", + "candidate_score": 0.642477, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 18, + "cf_id": "cf025", + "work_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum", + "max_score": 0.694054, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_29_31", + "bdc_text": "Sed absit ut unquam hoc de me cogites . Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur . Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_239", + "psc_text": "meus, qui est in coelis (Matth. XVI, 16, 17) . Fundatus enim fide, accensus charitate, eum quem amabat etiam praedicabat. Bene ergo de reprobis subjunctum est: (Vers. 9.) Et impii tenebris conficescent. 23. Qui enim impii hoc in loco, nisi Judaei intelliguntur, qui a pietate verae fidei sunt extranei, et Redemptoris morte cruenti? De quibus recte dicitur: In tenebris conticescent, quia sancti super excelsa statuti Redemptorem mundi, quem in divinae majestatis claritate conspiciunt, aeternis laudibus confitentur. In tenebris ergo tacent impii, quia Judaei ideo Redemptorem non praedicant, quod ineffabilis eos illa claritas divinitatis non illustrat. Scriptum quippe est: Tollatur impius, ne videat gloriam Domini (Isai. XXVI, 10) . His quippe tenebris damnatos eos intuens, Joannes ait: Lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt (Joan. I, 5) . Hinc David non optans, sed prophetans, dicit: Obscurentur oculi eorum, ne videant, et deorsum eorum semper incurva (Ps. LXVIII, 24) .", + "candidate_score": 0.694054, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_30", + "bdc_text": "Ita mihi arrident tua ac cęteris etiam piis fratribus , quod candida sunt , quod clara , quod vera et ita aperta ac simplicia , ut tenebrę ignorantię nostrę penitus amoveantur .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_239", + "psc_text": "meus, qui est in coelis (Matth. XVI, 16, 17) . Fundatus enim fide, accensus charitate, eum quem amabat etiam praedicabat. Bene ergo de reprobis subjunctum est: (Vers. 9.) Et impii tenebris conficescent. 23. Qui enim impii hoc in loco, nisi Judaei intelliguntur, qui a pietate verae fidei sunt extranei, et Redemptoris morte cruenti? De quibus recte dicitur: In tenebris conticescent, quia sancti super excelsa statuti Redemptorem mundi, quem in divinae majestatis claritate conspiciunt, aeternis laudibus confitentur. In tenebris ergo tacent impii, quia Judaei ideo Redemptorem non praedicant, quod ineffabilis eos illa claritas divinitatis non illustrat. Scriptum quippe est: Tollatur impius, ne videat gloriam Domini (Isai. XXVI, 10) . His quippe tenebris damnatos eos intuens, Joannes ait: Lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt (Joan. I, 5) . Hinc David non optans, sed prophetans, dicit: Obscurentur oculi eorum, ne videant, et deorsum eorum semper incurva (Ps. LXVIII, 24) .", + "candidate_score": 0.683694, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_32_34", + "bdc_text": "Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ; Pestalozzi , Haller 55. 62. . Pro contionibus sacris dominus hactenus dedit , cui etiam soli tribuo , id , quod ecclesia nostra testetur , quando solus ad quadriennium multis sepe periculis et morti quoque expositus , multoties exilio , illi domini verbum ministraviHaller denkt an die Zeit zwischen 1524 und 1527 , in welcher er nach der Aus weisung Sebastian Meyers bis zur Rückkehr von Franz Kolb tats ächlich als einziger Stadtpfarrer in reformatorischem Sinne in Bern wirkte und vielen Gefahren ausgesetzt war , s. Pestalozzi , Haller 23-34 ;", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_329", + "psc_text": "fidei Synagogae ministrare? Senex quidem valde esse et vivere poterat, cum Judaeorum corda nutabant ut Dominum Jesum nec Redemptorem verum esse crederent, nec quasi blasphemum aperte damnarent. Hujus namque senectutis debilitatem evangelista Joannes ostendit, dicens: Alii dicebant, quia bonus est, alii vero, non, sed seducit turbas (Joan. VII, 12) . Hinc Judaei ipsi calliditatis suae versutiam proferentes, dicunt: Usquequo animas nostras tollis? si tu es Christus, dic nobis palam (Ibid. X, 24) . Hinc item dicunt: Magister, volumus a te signum videre (Matth. XII, 38) . 16. Sed Heli valde senex audivit omnia quae faciebant filii sui universo Israeli. Audivit certe haec, quia novit. Quod autem cognovimus, intra aulas memoriae clausum tenemus. Consulta vero sacra eloquia, intra se omnem Judaeorum perfidiam scriptam foris proferunt, et velut diu servatam memoriter ostendunt. Hujus profecto auditus notitiam Amos, velut Heli ascribens, ait: Non faciet Dominus verbum super terram, quod non revelaverit servis suis", + "candidate_score": 0.678445, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_123", + "bdc_text": "Sed dominus dabit principes , modo non faciat in furore suoHos 13 , 11. .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1013", + "psc_text": "eis reges in furore meo (Osee, XIII, 11). In furore etenim Dei rex datur, quando malis pejor praeesse decernitur. Talis quippe pastor tunc datur, cum talis populus regendus suscipitur, qui pariter aeterna poena damnetur. Pro se, non pro populo pastor datur, quando bonus malis praeponitur; sicut ad Ezechielem Dominus dicit: Mitto ego te ad filios Israel, ad gentem apostatricem, 216 quae recessit a me (Ezec. III, 3) . Pro se quidem, non pro populo tunc pastor datur, quando etsi auditores suos electus praedicator convertere ad Deum non poterit, ipse tamen laboris sui aeterna lucra non perdit. Pro populo autem, non pro se; quando bonis subditis pastor tribuitur, qui dona habeat, per quae illis prosit, et sibi non prosit. Tales quidem erant, de quibus Dominus discipulis praecipit, dicens: Quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facere nolite (Matth. XXIII, 3) . Quasi dicat: Quod utile pro vobis acceperunt, ab eis quasi vestrum", + "candidate_score": 0.677013, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_48", + "bdc_text": "Si qui vero ambitione victi suam gloriam quaerunt Vgl. Joh 7 , 18. , cum contemptu saltem nominis mei nihil penitus moror .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_406", + "psc_text": "interiori ab internae majestatis largitate promerentur. Quo contra inhonorantium se gloriam a se non esse eis impensam queritur, dicens: Ipsi regnaverunt, et non ex me; principes exstiterunt, et ego ignoravi (Osee VIII, 4) . Ex se namque, et non ex electione summae ordinationis, regnant, quia ad gloriam ecclesiastici culminis non vocantur divinitus, sed per cupiditatem perducuntur. Quos profecto Dominus ignorat, quia eos per internae aequitatis judicium reprobat. Tale est ergo ac si dicat: Et si meus esse videtur honor quem habent, non illum meruerunt obsequio, sed per cupiditatem rapuerunt. Unde et subsequenter adjungit. (Vers. 30.) Qui autem contemnunt me erunt ignobiles. 15. Quasi aperte loquatur, dicens: Etsi nobilitatem dignitatis praeferunt praetextu religionis, ignobiles tamen sunt, quia excellentiae ejus quam habent gloriae non concordant per sublimitatem vitae. Sed quia hoc totum expressione futuri temporis promittitur, potest non inconvenienter ad venturae retributionis meritum referri. De qua nimirum Joannes dicit: Cum apparuerit, similes", + "candidate_score": 0.676034, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_123", + "bdc_text": "Sed dominus dabit principes , modo non faciat in furore suoHos 13 , 11. .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1012", + "psc_text": "quia cum in sancta Ecclesia pastor eligitur, aliquando ordinatur pro se, et populo; aliquando nec pro populo, nec pro se; aliquando pro se, non pro populo; aliquando vero pro populo, non pro se. Pro se et populo, quando electus praedicator electis subditis datur: quia unde subjectorum multitudo ad aeternam patriam ducitur, bono pastori meritorum dona cumulantur. Nec pro se, nec pro populo pastor datur; quando reproba plebs reprobum pastorem habere permittitur, cum sic ille praeest, sic illi obediunt, ut ad aeterna bona, nec ille qui docet, nec illi qui docentur, pervenire mereantur. De quibus per Oseam Dominus dicit - Dabo eis reges in furore meo (Osee, XIII, 11). In furore etenim Dei rex datur, quando malis pejor praeesse decernitur. Talis quippe pastor tunc datur, cum talis populus regendus suscipitur, qui pariter aeterna poena damnetur. Pro se, non pro populo pastor datur, quando bonus malis praeponitur; sicut ad Ezechielem Dominus dicit:", + "candidate_score": 0.675967, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_46_48", + "bdc_text": "Hundeshagen 62-64 . ali simultatem , de me sentias nihil simultatis et invidię esse erga ullum mortalium . Si qui vero ambitione victi suam gloriam quaerunt Vgl. Joh 7 , 18. , cum contemptu saltem nominis mei nihil penitus moror .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_406", + "psc_text": "interiori ab internae majestatis largitate promerentur. Quo contra inhonorantium se gloriam a se non esse eis impensam queritur, dicens: Ipsi regnaverunt, et non ex me; principes exstiterunt, et ego ignoravi (Osee VIII, 4) . Ex se namque, et non ex electione summae ordinationis, regnant, quia ad gloriam ecclesiastici culminis non vocantur divinitus, sed per cupiditatem perducuntur. Quos profecto Dominus ignorat, quia eos per internae aequitatis judicium reprobat. Tale est ergo ac si dicat: Et si meus esse videtur honor quem habent, non illum meruerunt obsequio, sed per cupiditatem rapuerunt. Unde et subsequenter adjungit. (Vers. 30.) Qui autem contemnunt me erunt ignobiles. 15. Quasi aperte loquatur, dicens: Etsi nobilitatem dignitatis praeferunt praetextu religionis, ignobiles tamen sunt, quia excellentiae ejus quam habent gloriae non concordant per sublimitatem vitae. Sed quia hoc totum expressione futuri temporis promittitur, potest non inconvenienter ad venturae retributionis meritum referri. De qua nimirum Joannes dicit: Cum apparuerit, similes", + "candidate_score": 0.675623, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_122_124", + "bdc_text": "Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil . Sed dominus dabit principes , modo non faciat in furore suoHos 13 , 11. . Additus erat nostris animus erga vos , quod in sententiam illam consenseratis Siehe oben S. 63 , Anm. 13 und 14. ;", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_828", + "psc_text": "Ecce tu senuisti, et filii tui non ambulant in viis tuis. Constitue super nos regem, ut judicet nos sicut universae habent nationes. 3. His autem, qui vivebant sub spiritali regimine, regem petere, quid aliud est quam eamdem spiritalem praelationem in saecularem dominationem transferre gestire? Sed sancti viri cum se a subditis contemni conspiciunt, non tam eis displicet, quod contemnuntur, quam quod contemptores sui Deo non placent. Eorum quippe contemptu, suae internae gloriae dari incrementa conspiciunt, sed augeri merita sua subditorum defectibus ingemiscunt, quos sic meritis vellent proficere, ut in aeterna meritorum retributione, secum eos, quibus praesunt, habere potuissent. Quare et subditur: (Vers. 6.) Displicuit sermo in oculis Samuelis, eo quod dixissent: Da nobis regem, ut judicet nos. 4. Hoc namque ei displicuit, per quod displicere Deo, qui loquebantur, existimavit. Quia vero non simpliciter dicitur: displicuit sermo Samueli, sed in oculis Samuelis, et statim subditur: (Vers. 6.) Et oravit Samuel pro", + "candidate_score": 0.673686, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_121_123", + "bdc_text": "April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil . Sed dominus dabit principes , modo non faciat in furore suoHos 13 , 11. .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_838", + "psc_text": "quia cum districtae aequitatis suae virtutem exequitur, ab eo carnalium desideria impleri per ejus misericordiam nequaquam prohibentur. Sed et quae concedi dignitas pro vindicta potuit, non tranquilla majestate divinitatis concedi debuit, sed velut indignata. Indignatam vero majestatem Dei non in seipsam asserimus, quae passioni non subjacet: sed quia dum culpas discutit, indignationis verba per Scripturas dicit. Item quia in typum carnalium praelatorum assumitur, reprobandus rex eligitur, non electus. Vel fortasse idcirco reprobus rex eligitur, ut electus successor ejus rex David in eo cognosceret, quid cavere debuisset. Sic nimirum et de illa angelorum curia legimus, quia de apostata primo angelo scribitur: Ipse est principium viarum Dei (Job. XL, 14) : sed qui ante omnia conditus est, per superbiam cecidit, et in ejus ruina sancti angeli didicerunt, qua virtute stare potuissent. Quod nimirum, qui apertis rectae fidei oculis, intueri poterit, pariter attendit: quia omnipotens Deus etiam tunc magnae misericordiae dona tribuit, cum", + "candidate_score": 0.670157, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_122_124", + "bdc_text": "Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil . Sed dominus dabit principes , modo non faciat in furore suoHos 13 , 11. . Additus erat nostris animus erga vos , quod in sententiam illam consenseratis Siehe oben S. 63 , Anm. 13 und 14. ;", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_833", + "psc_text": "Aegypto usque ad diem hanc. 5. Quia oranti prophetae dicitur: Constitue super eos regem; plane ostenditur, quia an hoc faciendum esset, sibi revelari postulavit. Et quia subdens, ait: Non te abjecerunt, sed me, ne regnem super eos, apte ostenditur, quantum sibi sermo displiceat, quem in oculis Samuelis displicuisse perhibetur. Quae convenientia judicii in sanctis oritur ex virtute charitatis: quia dum ex tota mente Conditorem diligunt, et ejus voluntati obedire devote conantur, ex praemio supernae retributionis accipiunt, ut ab eadem Dei omnipotentis voluntate aliter sentiendo non discrepent, quam in bonis operibus semper tenent. Scriptum quippe est: Qui adhaeret Deo, unus spiri us est (I Cor. VI, 17) . Domino quippe adhaeret, qui praecepta voluntatis ejus facere semper studet. Sed unus spiritus cum eo fit: quia ex diuturna devotione pii operis in tantam gratiam divinae cognitionis assumitur, ut ab interni ejus aequitate judicii per errorem mundani spiritus dissentire ultra non possit. Sed", + "candidate_score": 0.668139, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_162_164", + "bdc_text": "Et salvus sis perpetuo cum uxoreAnna Bullinger , geb. Adlischwyler. , liberis et fratribus tibi dilectis . Pellicani laborem Gemeint ist Pellikans Kommentarwer k zum Alten Testament , s. nächste Anm. multi expectant .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_38", + "psc_text": "arbor pessima bonum fructum non dedit. (Vers. 2.) Qui habebat duas uxores, nomen uni Anna, nomen secundae Phenenna: fueruntque Phenennae filii, Annae vero non erant liberi. 8. Quid per Phenennam, nisi Synagoga exprimitur? Et quid per Annam, nisi sancta Ecclesia figuratur? Phenennae quippe filii fuisse referuntur: quia cum Redemptor noster in carne apparuit, per Legem, quam dederat, per prophetas, quos miserat, editos in fide synagogae filios invenit. Annae autem non erant liberi, quia novitia tunc, et coelesti sponso nuper conjuncta sancta Ecclesia, praedicando adhuc nequaquam pariebat. Unde et ei ejusdem sponsi voce in Cantico dicitur: Soror nostra parvula est, et ubera non habet (Cant. VIII, 8) . Vel certe non pro inaequalitate aetatis filios non habuisse dicitur, sed per infecunditatem sterilitatis. Quae est ergo sterilitas Annae, nisi obduratio Judaeae? Quae enim dura corda Judaeorum ad Redemptoris fidem convertere non potuit, nimirum sterilis fuit. Sed notandum, quia Phenenna, quae prius parere", + "candidate_score": 0.667295, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_164_166", + "bdc_text": "multi expectant . Dominus det illi , ut cęptum opus perficiat. In 2 .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_41", + "psc_text": "Prophetam vobis suscitabit Dominus de filiis vestris, tanquam me ipsum audietis (Deut. XVIII, 18) . Diem quoque statuebat, qui dicebat: Non deficiet sceptrum de Juda, et dux de femore ejus, donec veniat qui mittendus est, et ipse erit exspectatio gentium (Gen. XLIX, 10) . Diem hujus ascensus statuens, ait Michaeas: Et tu Bethlehem terra Juda, nequaquam minima es in principibus Juda: ex te enim exiet dux, qui regat populum meum Israel (Mich. V, 2) . Hinc Isaias ait: Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel (Isai. VII, 14) . Quotquot enim de illo Legis et prophetarum promissiones sunt, tot statutos dies ad ejus ascensum intuemur. Nam velut in statutis diebus ascendebat, cum Judaeis dicebat: Scrutamini Scripturas, in quibus vos putatis aeternam habere vitam, quia ipsae sunt, quae testimonium perhibent de me (Joan. V, 39) . Hinc iterum dicit: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et", + "candidate_score": 0.666419, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_122_124", + "bdc_text": "Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil . Sed dominus dabit principes , modo non faciat in furore suoHos 13 , 11. . Additus erat nostris animus erga vos , quod in sententiam illam consenseratis Siehe oben S. 63 , Anm. 13 und 14. ;", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_834", + "psc_text": "us est (I Cor. VI, 17) . Domino quippe adhaeret, qui praecepta voluntatis ejus facere semper studet. Sed unus spiritus cum eo fit: quia ex diuturna devotione pii operis in tantam gratiam divinae cognitionis assumitur, ut ab interni ejus aequitate judicii per errorem mundani spiritus dissentire ultra non possit. Sed valde difficile respondetur, si quaeritur, cur omnipotens Deus et abjectum se in regis petitione conqueratur, et tamen id quod petebatur fieri decernat: rursumque si dignitas regia ordinanda fuerat, cur velut indignata Dei majestate fuerit permissa; et cum provisus rex eligi decernatur, cur reprobandus eligitur? Quid ad haec aliud respondere possumus, nisi id quod apostolus Paulus ineffabilem abyssum judiciorum Dei perscrutari audentibus respondebat: Homo, inquit, tu quis es, qui respondeas Deo (Rom. IX, 20) ? Sed si hoc efficaciter definire non possumus, tangere inquirendo possumus. An fortasse abjectum se in regis petitione conqueritur? Pro reproba voluntate male petentis populi, petitus rex", + "candidate_score": 0.664648, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_12_14", + "bdc_text": "Faxit deus ut , quod schedis sępe tibi de me polliceor , experiri aliquando daretur . De supplicio catabaptistis infligendo nihil penitus habeo , quod quaerar . Petieram collationem locorum Deut. 13 [1-5 ] et 18 [ 9- 20 ] de pseudoprophetis occidendis et Math. 13 [30 ] :", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_376", + "psc_text": "panis Redemptoris caro est affecta supplicis. Hunc namque tortum panem propheta intuens, ait: Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit (Isai. LIII, 4) . Et quia per quemdam sapientem dicitur: Si sederis ad mensam potentis, sapienter attende quae apponuntur tibi, quia similia oportet te praeparare (Prov. XXIII, 1, 2, sec. LXX) , tortam panis et nummum argenteum Judaea tunc offert, cum Redemptorem nostrum aperta confessione praedicat, et pro ejus amore, quem praedicat, sustinere tormenta a perfidis non recusat. In qua nimirum imitatione passionis et refectione dulcedinis quia valde delectatur, sequitur: (Vers. 33.) Dicatque dimitte me, obsecro, ad unam partem sacerdotalem. 44. Dimitte me, ait, quasi dicat: Noli me, quasi infamem et morte Redemptoris cruentatam, repellere. Unam quoque partem sacerdotalem sibi concedi obsecrat, quia veris sacerdotibus sociari desiderat, ut eorum valeat admisceri gaudiis, quorum oblationes appetit, seipsam offerens, imitari. Unde et refectionis suae exponens desiderium, dicit: (Vers. 33.)", + "candidate_score": 0.664353, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_121_123", + "bdc_text": "April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil . Sed dominus dabit principes , modo non faciat in furore suoHos 13 , 11. .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_828", + "psc_text": "Ecce tu senuisti, et filii tui non ambulant in viis tuis. Constitue super nos regem, ut judicet nos sicut universae habent nationes. 3. His autem, qui vivebant sub spiritali regimine, regem petere, quid aliud est quam eamdem spiritalem praelationem in saecularem dominationem transferre gestire? Sed sancti viri cum se a subditis contemni conspiciunt, non tam eis displicet, quod contemnuntur, quam quod contemptores sui Deo non placent. Eorum quippe contemptu, suae internae gloriae dari incrementa conspiciunt, sed augeri merita sua subditorum defectibus ingemiscunt, quos sic meritis vellent proficere, ut in aeterna meritorum retributione, secum eos, quibus praesunt, habere potuissent. Quare et subditur: (Vers. 6.) Displicuit sermo in oculis Samuelis, eo quod dixissent: Da nobis regem, ut judicet nos. 4. Hoc namque ei displicuit, per quod displicere Deo, qui loquebantur, existimavit. Quia vero non simpliciter dicitur: displicuit sermo Samueli, sed in oculis Samuelis, et statim subditur: (Vers. 6.) Et oravit Samuel pro", + "candidate_score": 0.662289, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_121_123", + "bdc_text": "April. magistratus ordinaturZum Ausgang der Wahlen s. unten S. 106 , 10-107 , 14. . Illic desideraremus in consulem Iacobum a Wattenwil . Sed dominus dabit principes , modo non faciat in furore suoHos 13 , 11. .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_823", + "psc_text": "ergo de Samuele, dicatur: Aedificavit ibi altare Domino: quia nimirum valde otiosum est doctoris studium, si per hoc, quod ab illo in terris agitur, coeleste aedificium non augetur. LIBER QUARTUS. CAPUT PRIMUM. 175 1. Sanctorum virorum facta praecedentium saepe electorum sequentium solatia sunt. Mira etenim dispensatione divini consilii, et altissimae conversationis arce sic sublimati sunt, ut fortia agerent sibi, recta subditis providerent; sic sibi quandoque derelicti, ut ea quae recta intentione disponerent, secundum Dei providentiam recta non essent; quatenus illorum infirmitas, electorum sequentium firmitas fieret: quia etsi ut homines in disponendis sanctae Ecclesiae negotiis falli possunt, ipsae tamen ecclesiasticae dispositiones deserendae non sunt. Ecce etenim dicitur: (I Reg. VIII, 1-3.) Factum est autem cum senuisset Samuel, posuit filios suos judices Israel, fuitque nomen filii sui primogeniti, Johel, et nomen secundi, Abia, judicum in Bersabee. Et non ambulaverunt filii sui in viis ejus. 2. Ecce qui prophetiae spiritu plenus fuerat, ii,", + "candidate_score": 0.660641, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_1_3", + "bdc_text": "Adeo grata sunt mihi omnia , candidissime Heinrice , quae hactenus ad me misistiGemeint sind die Briefe und andere Schriften bzw. Bücher , die Haller von Bullinger im Laufe der Zeit erhalten hat. Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 . totaque vita .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1030", + "psc_text": "omnes accepimus (Joan. I, 16) . Alia quidem est plenitudo verbi, alia libri. De plenitudine quidem verbi accipere nonnisi electi possunt, de plenitudine vero Scripturae possunt et reprobi. Liber namque beati Joannis apostoli, et liber beati Pauli apostoli plenitudines quidem sunt, quae de eis habentur. Eorum nimirum verba Paulus sive Joannes scripsit, sed quod quisque scripsit, loquens in eis verbum inspiravit. Qui ergo verbum Scripturae accipit, non in amore, sed in scientia, de plenitudine accipit, non verbi, sed libri. Et quia rem mortuam accipit, in ejus ipse acceptione non vivit. Sed quid dico Scripturam mortuam? Non est mortua tantum, sed interficiens. Nam scriptum est: Littera occidit, spiritus autem vivificat (II Cor. III, 6) . Hoc quidem facit omnis divina littera. Nam littera corpus est, hujus vero corporis vita spiritus. Vivificatum quippe, et vivificans corpus accipit, qui litteram legit, et in amorem intelligentiae mentem reficit. Reprobi ergo, qui Scripturas rimantur, quas", + "candidate_score": 0.658679, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_19_21", + "bdc_text": "Franciscus Franz Kolb. et ego linguarum dono caremus . Ille senex iam est et ad internum hominem ędificandum Vgl. Eph 3 , 16 . quotidie pergit , ego vero , quemadmodum Eccius Zuinglio improperabat , «ein selbs gwachsner theologus »Johannes Eck hatte sich wiederholt abschätzig über Zwinglis theologische Ausbildung geäußert ( s .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_69", + "psc_text": "perfectione fortes esse concupiscit? In comparatione quippe Evangelicae perfectionis, opera illa Legis, quae videbantur fortia, non fuerunt fortia, sed infirma. Ibi enim mandatum est: Diliges proximum tuum, et odio habebis inimicum tuum (Levit. XIX 18) . In Evangelio autem Dominus praecipit, dicens: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos (Matth. V, 44) . Ibi immunditia fornicationis a corpore reciditur, ut fortitudo conversationis, quasi virili sexu praecellat, etiam 17 a corde immunda cogitatio resecatur: Qui viderit, inquit, mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo (Matth. V, 82) . Synagoga igitur, quae infirmitate praeceptorum Judaicum populum genuit, non peperit sexum virilem, sed potius muliebrem. Anna itaque dum virilem sexum sibi dari a Domino postulat, quid aliud exoptare cernitur, nisi tales per Evangelium gignere, qui fortes appareant, et exteriori munditia corporis, et interna charitate? 24. Et quia de conversione gentilium humanam gloriam praedicatorum ordo non appetit, subjectum est:", + "candidate_score": 0.657489, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_25_27", + "bdc_text": "«Er [ Zwingli ] als ain ungeweschner Theologus , der seine tag Theologiam nye gelernet hat. . . » . Möglicher weise zitiert Haller hier diese Stelle aus dem Kopf. , qui nullis praecęptoribus a multo tempore usus , qui nec studii rationem habuerim nec ullum hominem , cum quo conferrem . Megander talis est , qui et iudicium et donum linguarum habet , cęterum sui propositi tam tenax , quod vel contendere cogar vel sine fructu abire .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1029", + "psc_text": "ardorem, sive locutionem, aut repletionem cognoscunt, tanto dulcius in donis spiritualibus epulantur, quanto ad ejus recubitum dignius assumpti sunt. Dicit ergo: Ascende, ut comedas mecum hodie; quia bonus doctor, dum dulciter, quae dicit, in devotionem mentis accipit, se et eos qui audiunt simul pascit. 49. Quo contra doctores reprobi, quia quae dicunt, non amant, cum alios verbo pascunt, jejunant. Nam cum animae refectionem verbum Dei esse Dominus dixerit, verbum vero Dei in mente plena sit eruditio, plena devotio; verbo Dei non pascuntur, qui devote, quod loquuntur, non audiunt. Apostolus quidem, quasi jam illa verbi dulcedine repletus, ait: De plenitudine ejus omnes accepimus (Joan. I, 16) . Alia quidem est plenitudo verbi, alia libri. De plenitudine quidem verbi accipere nonnisi electi possunt, de plenitudine vero Scripturae possunt et reprobi. Liber namque beati Joannis apostoli, et liber beati Pauli apostoli plenitudines quidem sunt, quae de eis habentur. Eorum nimirum verba Paulus sive", + "candidate_score": 0.656874, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_25_27", + "bdc_text": "«Er [ Zwingli ] als ain ungeweschner Theologus , der seine tag Theologiam nye gelernet hat. . . » . Möglicher weise zitiert Haller hier diese Stelle aus dem Kopf. , qui nullis praecęptoribus a multo tempore usus , qui nec studii rationem habuerim nec ullum hominem , cum quo conferrem . Megander talis est , qui et iudicium et donum linguarum habet , cęterum sui propositi tam tenax , quod vel contendere cogar vel sine fructu abire .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1169", + "psc_text": "jam didicit, et peccatorem se indesinenter agnoscere, et pro eisdem peccatis carnem affligere, et afflictionis suae dolorem omnipotenti Deo gratanter offerre. Ad collem Domini venit, si ad revelatam intimam Redemptoris gloriam aut Scripturarum sublimem intellectum proficiendo conscendit. Obvium gregem prophetarum habuit, si praedicatorum sanctae Ecclesiae concordem scientiam intellexit. In quorum medio insilientem in se spiritum Domini sensit, in illa ineffabili suavitate internae experientiae in se donum supervenientis divinitatis agnovit, et notae gratiae abundantiam loquendo effudit. Haec quoties sancti praedicatores imperfectis nobis ostendunt, per doctrinam, qua nos illuminant, quasi clarissimum diem produnt. Et ista quidem omnia jam promoti praedicatores, exponentibus ordinatoribus, sciunt. 25. Quia ergo diem signorum habent, salubriter attendant si promissa signa jam videant. Nam qui mundi gloriam contemnere nondum didicit, primum signum audire promissum potuit, sed non vidit ostensum. Si contemplativae vitae robur et dulcedinem nescit, sequentis signi bonum videre non meruit. Si altitudinem Scripturarum per intimae eruditionis notitiam", + "candidate_score": 0.65562, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_32_34", + "bdc_text": "Non credis , quam mihi curta supellexZu Hallers Aussagen über seine bescheidene theologische Bildung vgl. Kirchhofer , Haller 207f ; Pestalozzi , Haller 55. 62. . Pro contionibus sacris dominus hactenus dedit , cui etiam soli tribuo , id , quod ecclesia nostra testetur , quando solus ad quadriennium multis sepe periculis et morti quoque expositus , multoties exilio , illi domini verbum ministraviHaller denkt an die Zeit zwischen 1524 und 1527 , in welcher er nach der Aus weisung Sebastian Meyers bis zur Rückkehr von Franz Kolb tats ächlich als einziger Stadtpfarrer in reformatorischem Sinne in Bern wirkte und vielen Gefahren ausgesetzt war , s. Pestalozzi , Haller 23-34 ;", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_366", + "psc_text": "Penitus namque ab altari suo virum auferret, si ad fidei nostrae unitatem nullum admitteret. Penitus ergo non abstulit, quia etsi reprobos Synagogae sacerdotes repulit, plures tamen ex eis ad sui cognitionem misericorditer adduxit. Quorum profecto in apostolorum Actibus Lucas meminit, dicens: Plurima turba sacerdotum obediebat fidei (Act. VI, 7) . Digni namque tanto et novo ministerio inventi sunt, qui remanere cum perditis in vetustate noluere. Sed quia non solum electos praedicatores de gentibus, verumetiam illos qui de Judaea credidere ad tormentum invidiae Judaicum sacerdotium habuit, sequitur: (Vers. 33.) Sed ut deficiant oculi tui, et tabescat anima tua. 35. Vel idcirco virum penitus ex eo ab altari suo non abstulit, ut Heli oculi deficerent, et anima ejus tabesceret, quia videlicet electos de Judaea noluit ad ministerium novae praedicationis assumere, ut, remotis eis, culpa ad poenam reprobos teneret. Defecerunt namque oculi Heli cum summum sacerdotium veritatem fidei per ora praedicatorum in auditu", + "candidate_score": 0.654979, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_66_68", + "bdc_text": "Ego vobis id relinquo . Sat erit domino esse commendatum . Credidissem Leonem eos sicut et de aliis monuisse .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_526", + "psc_text": "Domino, in laborem praedicationis pergere est. Quod profecto ministerium Samuel coram Heli Domino impendisse dicitur, quia quidquid de religione novae fidei, novus praedicatorum ordo asseruit, hoc Patrum veterum auctoritate roboravit. Domino quippe ministrabat Samuel, quando novus praedicator asserebat, dicens: Dico enim Christum Jesum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, gentes autem super misericordia honorare Deum (Rom. XV, 8) . Qui profecto ut ministerium, quod Domino exhibebat, coram Heli quoque impenderet, adjunxit, dicens: Sicut scriptum est: Laudate, omnes gentes, Dominum, et collaudate eum, omnes populi (Psal. CXVI, 1) . Et ut se arctius coram Heli in ministerio Domini cohiberet, adjunxit: Isaias enim dicit: Erit radix Jesse, qui exsurget regere gentes, in eum gentes sperabunt (Rom. XV, 12; ex Isa. XI, 10) . Puer Samuel Domino ministrabat, cum dominicae Resurrectionis gloriam 113 Petrus assereret, dicens: Jesum Nazarenum virum approbatum a Deo in vobis signis et prodigiis, traditum per manus impiorum interemistis; hunc", + "candidate_score": 0.651297, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_27_29", + "bdc_text": "Megander talis est , qui et iudicium et donum linguarum habet , cęterum sui propositi tam tenax , quod vel contendere cogar vel sine fructu abire . Movi multa literis ad te datis et quotidie velut discipulus a praecęptore quęro , quae te scio vel admirari vel suspicari , quasi te tentem . Sed absit ut unquam hoc de me cogites .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1035", + "psc_text": "sequitur: (Vers. 19, 20.) Et omnia quae sunt in animo tuo indicabo tibi; et de asinis, quas perdidisti nudiustertius, ne sollicitus sis, quia inventae sunt. 51. Celare se quidem praedicatores qualiter studeant, superius in verbo Samuelis ostenditur, ubi dicitur: Ego sum Videns. Nunc autem quia dicit: Omnia, quae sunt in animo tuo, indicabo tibi; quid aliud tenemus, nisi quia saepe viri sancti, virtutes, quas habent, et abscondunt et proferunt? Sed, ut dixi, abscondunt, ne in magnis virtutibus magni videantur; proferunt eas, ut electi imitentur. Verbo itaque sapientiae, aut prophetiae spiritu se pollere asserunt, non ut venerentur, sed ut audiantur. Quare et Psalmista verbi gratiam se habere insinuans, ait: Super omnes docentes me intellexi (Psal. CXVIII, 99) . Certus ergo de peritia spiritus, confidenter nos invitat, dicens: Venite, filii, audite me, timorem Domini docebo vos (Psal. XXXIII, 11) . Propheta namque se affirmabat Michaeas, cum diceret: Utinam non essem vir habens", + "candidate_score": 0.648326, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_2_4", + "bdc_text": "Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 . totaque vita . Adulatores et minus syncęros fratres etiam multos novi pluresque indies experior .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1221", + "psc_text": "eo missis (I Petr. II, 13) . Spiritualia vero munera rectoribus nostris tribuimus, quando debitam eis honoris reverentiam offerimus, et ea quae praecipiunt cum magna devotione servamus. Magna enim munera sunt reverentia honoris et humilitas subjectionis; quia dum rectoribus nostris, et intus per humilitatem subdimur, et per exteriora obsequia foris honoris reverentiam exhibemus, munus eis unum praebemus a corpore, aliud a corde. Ut ergo superborum typum insinuet propheta, non dicit: Non attulere ei munus; sed, non attulere ei munera; quia dum electos praedicatores despiciunt, eis utique honorem a corpore offerre dedignantur et humilitatem a corde. Sed cum electi praedicatores subditorum culpam agnoscunt, aliquando eam statim corrigere increpando gestiunt, aliquando hanc se nosse dissimulant; ut ad eam delendam congruum tempus quaerant. Unde et de eodem despecto rege protinus subditur: (Ibidem.) Ille vero dissimulabat se audire. 43. Subditorum quidem pravitatem audit, qui noscit; sed audit, et non respondet, imo se audire dissimulat:", + "candidate_score": 0.646913, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_25", + "bdc_text": "«Er [ Zwingli ] als ain ungeweschner Theologus , der seine tag Theologiam nye gelernet hat. . . » .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_551", + "psc_text": "est quod sciens omnia Filius judicii diem nescit, 118 nisi quia inter cuncta quae noverat, diem sciens, nesciebat eum ut diceret, sed ejus tempus et qualitatem sciebat? Hinc Joannes Baptista, qui Dominum perfecte noverat, ad eum quasi nesciens discipulos mittebat, dicens: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus (Luc. VII, 20) ? Velut enim Dominum nesciens Samuel praedicabat, cum evangelista Matthaeus, divinitatem Redemptoris praeteriens, a sola humanitate ejus inchoavit, dicens: Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham (Matth. I, 1, seq.) . Sed sciebat profecto Dominum, et revelatus erat ei sermo Domini, cum Joannes, divinitatem ejus alta exponendo suscipiens, ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1) . Nesciebat Dominum, cum Paulus loqueretur, dicens: Factus sum omnia omnibus, ut omnes facerem salvos (I Cor. IX, 22) . Qui enim infirmis infirmus, et parvulis fiebat parvulus, et omnibus omnia, nimirum", + "candidate_score": 0.646779, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_25", + "bdc_text": "«Er [ Zwingli ] als ain ungeweschner Theologus , der seine tag Theologiam nye gelernet hat. . . » .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1169", + "psc_text": "jam didicit, et peccatorem se indesinenter agnoscere, et pro eisdem peccatis carnem affligere, et afflictionis suae dolorem omnipotenti Deo gratanter offerre. Ad collem Domini venit, si ad revelatam intimam Redemptoris gloriam aut Scripturarum sublimem intellectum proficiendo conscendit. Obvium gregem prophetarum habuit, si praedicatorum sanctae Ecclesiae concordem scientiam intellexit. In quorum medio insilientem in se spiritum Domini sensit, in illa ineffabili suavitate internae experientiae in se donum supervenientis divinitatis agnovit, et notae gratiae abundantiam loquendo effudit. Haec quoties sancti praedicatores imperfectis nobis ostendunt, per doctrinam, qua nos illuminant, quasi clarissimum diem produnt. Et ista quidem omnia jam promoti praedicatores, exponentibus ordinatoribus, sciunt. 25. Quia ergo diem signorum habent, salubriter attendant si promissa signa jam videant. Nam qui mundi gloriam contemnere nondum didicit, primum signum audire promissum potuit, sed non vidit ostensum. Si contemplativae vitae robur et dulcedinem nescit, sequentis signi bonum videre non meruit. Si altitudinem Scripturarum per intimae eruditionis notitiam", + "candidate_score": 0.642991, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_25", + "bdc_text": "«Er [ Zwingli ] als ain ungeweschner Theologus , der seine tag Theologiam nye gelernet hat. . . » .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1174", + "psc_text": "Cis? Qui nosse quod fuerat poterant: quod erat, qualiter esse posset ignorabant. Hic denique profectus spiritualis praedicatoris est, ut qui in communi vita aliquando notus est, in superiori ordine habeat, quod ignoretur. Tres quidem gradus perfectionis ostensi sunt, quia dicit: Heri, et nudiustertius. In duobus quidem diebus praedicator agnoscitur, in tertio habet quod etiam ii, qui noverant, non cognoscant. Primus namque dies auditoribus pertinet, secundus sodalibus, tertius est praedicationis. Primum namque diem pastor habuit, quando praelatis suis discipulus obedivit. Quasi enim in magna luce cernitur, qui in virtute obedientiae devotus est. Secundum diem habuit, quando meliorum coadjutor esse jam coepit. Ista quippe claritas magnae conversationis, in electorum exemplo maximum diem facit. Hanc diem Dominus in inuans, ait: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant vestra bona opera, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est (Matth. V, 16) . Tertius vero dies insilientis spiritus est, et prophetiae. In tertio", + "candidate_score": 0.642569, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_160_162", + "bdc_text": "Vale. 17 . martii . Et salvus sis perpetuo cum uxoreAnna Bullinger , geb. Adlischwyler. , liberis et fratribus tibi dilectis .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_68", + "psc_text": "caedes vehementer obstitit. Postquam autem manducavit, et bibit in Silo Anna, surrexit: quia ut eos, qui erant praedestinati ad aeternam vitam, de Judaea abstulit, sese ad praedicationem Gentium praeparavit. Sed qualem gignere appetebat, ostenditur per hoc, quod additum est: (Vers. 15.) Et votum vovit, dicens: Domine exercituum, si respiciens videris afflictionem famulae tuae, et recordatus mei fueris, nec oblitus ancillae tuae, dederisque servae tuae sexum virilem, dabo eum Domino omnibus diebus vitae suae, et novacula non ascendet super caput ejus. 23. Quid est, quod Anna virilem sexum a Domino postulat, nisi quia eos, quos sancta Ecclesia parere praedicando appetit, Evangelica perfectione fortes esse concupiscit? In comparatione quippe Evangelicae perfectionis, opera illa Legis, quae videbantur fortia, non fuerunt fortia, sed infirma. Ibi enim mandatum est: Diliges proximum tuum, et odio habebis inimicum tuum (Levit. XIX 18) . In Evangelio autem Dominus praecipit, dicens: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos", + "candidate_score": 0.633052, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_172", + "bdc_text": "] An Meister Heinrich Bullinger , predicanten ze Zürich , sinem geliepten herren und bruͦder .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_614", + "psc_text": "conspersum portabat, qui, Domino loquens, ait: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis (Gen. XVIII, 27) ? Consperso item capite loquebatur Propheta, cum supplicaret, dicens: Memento, Domine, quia pulvis sumus (Psal. CII, 15) . Vestem quoque sciderat, qui confitens, dixit: Conscidisti saccum meum, et praecinxisti me laetitia (Psal. XXIX, 12) . 15. Sed cum ecclesiastici praedicatoris humilitas commendatur, pariter et superbia Judaici doctoris exprimitur, quia videlicet Heli super sella sedere perhibetur. In isto quippe loco Heli non pontifices, sed legisperitos Synagogae insinuat. Quid est autem quod sedet super sella, nisi quia superbe extollitur de doctrina? Et quid est quod spectat contra viam, nisi quia dum superbe Scripturas accipit, ei per quem ire ad aeternam patriam debuit contradicit? Via quippe salutis illa est quae semetipsam asserit, dicens: Ego sum Via, Veritas et Vita (Joan. XIV, 6) . Non itaque viam, sed contra viam respicit, quia Redemptorem non cognoscit, cui", + "candidate_score": 0.632361, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_162", + "bdc_text": "Et salvus sis perpetuo cum uxoreAnna Bullinger , geb. Adlischwyler. , liberis et fratribus tibi dilectis .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_68", + "psc_text": "caedes vehementer obstitit. Postquam autem manducavit, et bibit in Silo Anna, surrexit: quia ut eos, qui erant praedestinati ad aeternam vitam, de Judaea abstulit, sese ad praedicationem Gentium praeparavit. Sed qualem gignere appetebat, ostenditur per hoc, quod additum est: (Vers. 15.) Et votum vovit, dicens: Domine exercituum, si respiciens videris afflictionem famulae tuae, et recordatus mei fueris, nec oblitus ancillae tuae, dederisque servae tuae sexum virilem, dabo eum Domino omnibus diebus vitae suae, et novacula non ascendet super caput ejus. 23. Quid est, quod Anna virilem sexum a Domino postulat, nisi quia eos, quos sancta Ecclesia parere praedicando appetit, Evangelica perfectione fortes esse concupiscit? In comparatione quippe Evangelicae perfectionis, opera illa Legis, quae videbantur fortia, non fuerunt fortia, sed infirma. Ibi enim mandatum est: Diliges proximum tuum, et odio habebis inimicum tuum (Levit. XIX 18) . In Evangelio autem Dominus praecipit, dicens: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos", + "candidate_score": 0.629835, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_98", + "bdc_text": "Amor et munificentia est erga me summa , sed donum dei , a quo hęc profecta sunt , longe magis veneror .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_24", + "psc_text": "Dum ergo unus dicitur, incomparabilis demonstratur. 3. Nam aequalem non habuit, qui dum humano generi excellenti vita, et verbo consuluit, singulari munere dare potuit dona Redemptionis. Unde et Paulus ait: Abundantiam gratiae, et donationis, et justitiae accipientes; in vita regnabunt per unum Jesum Christum (Rom. V, 17) . Hanc excellentiae suae dignitatem per semetipsum Judaeis improperans, ait: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent (Joan. XV, 24) . Excellentiam quoque pulchritudinis ejus Psalmista considerans dixit: Speciosus forma 8 prae filiis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis (Ps. XLIV, 3) . Singulare bonum Redemptionis Isaias in eo testificans, ait: Vere languores nostros ipse tulit, et iniquitates nostras ipse portavit (Isa. LIII, 4) . Singularem quoque dignitatem ejus, aeternus genitor ostendens, a magnifica gloria clamavit dicens: Hic est filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui. (Matth. III, 17; XVII, 5; I Pet. II, 17).", + "candidate_score": 0.626464, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_162", + "bdc_text": "Et salvus sis perpetuo cum uxoreAnna Bullinger , geb. Adlischwyler. , liberis et fratribus tibi dilectis .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_38", + "psc_text": "arbor pessima bonum fructum non dedit. (Vers. 2.) Qui habebat duas uxores, nomen uni Anna, nomen secundae Phenenna: fueruntque Phenennae filii, Annae vero non erant liberi. 8. Quid per Phenennam, nisi Synagoga exprimitur? Et quid per Annam, nisi sancta Ecclesia figuratur? Phenennae quippe filii fuisse referuntur: quia cum Redemptor noster in carne apparuit, per Legem, quam dederat, per prophetas, quos miserat, editos in fide synagogae filios invenit. Annae autem non erant liberi, quia novitia tunc, et coelesti sponso nuper conjuncta sancta Ecclesia, praedicando adhuc nequaquam pariebat. Unde et ei ejusdem sponsi voce in Cantico dicitur: Soror nostra parvula est, et ubera non habet (Cant. VIII, 8) . Vel certe non pro inaequalitate aetatis filios non habuisse dicitur, sed per infecunditatem sterilitatis. Quae est ergo sterilitas Annae, nisi obduratio Judaeae? Quae enim dura corda Judaeorum ad Redemptoris fidem convertere non potuit, nimirum sterilis fuit. Sed notandum, quia Phenenna, quae prius parere", + "candidate_score": 0.625336, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_26", + "bdc_text": "Möglicher weise zitiert Haller hier diese Stelle aus dem Kopf. , qui nullis praecęptoribus a multo tempore usus , qui nec studii rationem habuerim nec ullum hominem , cum quo conferrem .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_950", + "psc_text": "nescio, Deus scit (II Cor. XII, 1, 2) . Sed velut electus et bonus rex, ut collum etiam super capita omnia se tenere ostenderet, ait: Audivit arcana verba, quae non licet homini loqui (Ibid., 4) . Quid vero quasi eminens collum ejus miramur in iis, 203 quae tacuit? Adaequemus eum, si possumus, in iis quae dixit. De collo apostoli Pauli processerunt epistolae ejus, et cum ab illo tempore coeperint eas viri sapientes exponere, adhuc conantur ea quae dixit melius scire. Cumque quotidie in ejus eruditione proficiunt, quasi ad summitatem colli innitentes, pertingere nequaquam possunt. Emineat ergo rex collo, emineat capite, sit humero sublimis; ut conversatione perfectus sit, eloquio mirabilis, prae caeteris arduus in arce contemplationis. Sed, qui conversatione magnus est, eloquio praecipuus, prae omnibus contemplatione suspensus, priusquam perveniat ad culmen regiminis, signa exterius habere debet fraternae charitatis: ut videlicet sic proximorum sollicitudinem habeat, ut ad aeternam vitam lucra animarum quaerat.", + "candidate_score": 0.624826, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_150", + "bdc_text": "März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1174", + "psc_text": "Cis? Qui nosse quod fuerat poterant: quod erat, qualiter esse posset ignorabant. Hic denique profectus spiritualis praedicatoris est, ut qui in communi vita aliquando notus est, in superiori ordine habeat, quod ignoretur. Tres quidem gradus perfectionis ostensi sunt, quia dicit: Heri, et nudiustertius. In duobus quidem diebus praedicator agnoscitur, in tertio habet quod etiam ii, qui noverant, non cognoscant. Primus namque dies auditoribus pertinet, secundus sodalibus, tertius est praedicationis. Primum namque diem pastor habuit, quando praelatis suis discipulus obedivit. Quasi enim in magna luce cernitur, qui in virtute obedientiae devotus est. Secundum diem habuit, quando meliorum coadjutor esse jam coepit. Ista quippe claritas magnae conversationis, in electorum exemplo maximum diem facit. Hanc diem Dominus in inuans, ait: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant vestra bona opera, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est (Matth. V, 16) . Tertius vero dies insilientis spiritus est, et prophetiae. In tertio", + "candidate_score": 0.624458, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_94_96", + "bdc_text": "Haller erwähnt ihn jedoch nie , und auch Bullinger scheint ihn nicht gekannt zu haben. - Lit. : Grimm , Buchführer 1351f. adferet . Cum ita nec dignas agere gratias possim nec munus hoc alio simili munere rependere , curabo , ut vel indicium aut testem quantulumcunque gratitudinis accipias .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1467", + "psc_text": "Sed carnalis affectus concutitur, ut spiritualis vita reveletur. Unde et subditur: (Vers. 15.) Et accidit quasi miraculum a Deo. 22. Quando namque mens hominis carnali delectatione deprimitur, ejus utique visus obtunditur, ut spiritualia bona ignorare mereatur. Sed cum in suis carnalibus infirmari incipit, paulatim in spiritualibus convalescit, ut superna proficiendo videat, infirma obliviscendo derelinquat, profectus quidem conversae mentis ostenditur, quia prius terra turbari dicitur, deinde miraculum quasi a Deo accidisse memoratur. Miraculum vero a Deo est, quod sine homine facit Deus. Quod enim manna in deserto filiis Israel pluerit Dominus (Exod. XVI), quod concupiscentibus volatilia praebuerit (Exod. XIV), miraculum utique sine homine Deus fecit; sed dum mare dividere voluit, virga hoc Moysen tangere praecepit, ut miraculum ostenderet, quod per hominem populo demonstraret. Sic nimirum virga petra percutitur, ut aquae fluenta producantur (Num. XX), quia nimirum miraculum quod ostendere voluit, per hominem, non per semetipsum fecit, ut dum hominem venerabilem redderet,", + "candidate_score": 0.614568, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_156", + "bdc_text": "Man sagt mir , du syest ze guͤtig , so man so vil nott hett nach räßiSchärfe ( SIVI 1280 ) . ;", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_147", + "psc_text": "In hac certe civitate nos consistere sapiens ille praecepit, qui ait: Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit (Prov. IV, 23) . Hinc etiam Dominus discipulis praecipit, dicens: Vos autem sedete in civitate, donec induamini virtute ex alto (Luc. XXIV, 49) . In civitate quippe sedemus cum per quotidianam sollicitudinem in internae custodiae defensione requiescimus. In qua sedentes virtute induimur ex alto, quia praeparati jam in habitaculum sancti Spiritus per ejus gratiam in supernae gloriae contemplationem sublevamur. In hoc igitur quod vir Ephrathaeus de civitate sua ascendere dicitur, quid aliud quam negligentiae nostrae culpa indicatur? Nam per contemplationem rimari caelestia volumus, qui non solum cordis, sed etiam corporis custodiam non habemus. Et quidem saepe indecenter aspicimus, otiosa audimus, superflua loquimur, somnum, cibum non ad refectionem corporis habemus, sed ad usum delectationis. Itaque cum discutere ambigua volumus, superna conspicere, tenebras nostras deserere, internae dulcedinis saporem gustare, ab illius", + "candidate_score": 0.607383, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_125", + "bdc_text": "sed nunc omnia silent , nec verbum accipimus , quomodo res vestrę se habeant .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_212", + "psc_text": "prophetam. Frequenter et in libro Jeremiae scribitur: Verbum quod factum est ad Jeremiam prophetam. Hoc Verbum scientiarum Dominum Joannes in altissimo summi Patris sinu aspiciens, ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1) . Hinc Paulus scientiarum Dominum Redemptorem nostrum 47 insinuans, dicit: Quia in ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter (Col. II, 9) . Dum ergo dicit: Recedant vetera de ore vestro, quia Deus scientiarum Dominus est, quid est aliud dicere, nisi Synagogae aperta ratione monstrare, ut tanto sollicite tacere debeat, quanto non solum quod sint, sed etiam a quo sint ea quae dicit ignorat? Quasi dicat: Illam scientiam, quam patrum tuorum fuisse astruis, tanto tibi dare arrogantiam non debuit, quanto non ipsorum, sed unigeniti Filii Dei fuit, et ipsam eamdem scientiam non intelligis. Dicit ergo: Recedant vetera de ore vestro. Ut Judaei nequaquam depravent quod intelligere recte non praevalent.", + "candidate_score": 0.597486, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_69", + "bdc_text": "Tu nihil ea de re sollicitus sis , ne cogitent me male habere .", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1585", + "psc_text": "ergo quod rex meus dicitur, nisi quia tam familiaris esse debet omnibus, ut singulorum esse per amorem sentiatur? Sed qui meus dicitur, rex nominatur, quia humilis et affabilis praedicator hoc ipsum quod praeeminet non videtur esse suum singulariter, sed speciale singulorum, cum tam communis per gratiam esse nititur, ut 334 ejus celsitudo propria uniuscujusque fore videatur. Onus autem verbi dicitur, quia videlicet salus mea dicitur, per quod nimirum diligens praedicatoris studium et sollicitudo commendetur, quia sic debet intendere simul omnibus, ut quaerat et agat propria singulorum. Ab unoquoque etenim salus mea dicitur, si uniuscujusque infirmi curam suscipit, et hunc ad aeternae salutis bona perducit. 67. Quae vero sunt Saul filiae, nisi praedicatori subditae electorum qualitates? Alii quippe activae vitae studiis serviunt, alii vero contemplativae remotionibus absconduntur. Filiae quidem dicuntur pro fecunditate. Illa quidem parit multitudinem bonorum operum, ista vero internorum plenitudinem gaudiorum. Merito igitur regis filiae nominantur, quia dum concipiunt", + "candidate_score": 0.592688, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_94", + "bdc_text": "Haller erwähnt ihn jedoch nie , und auch Bullinger scheint ihn nicht gekannt zu haben. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_950", + "psc_text": "nescio, Deus scit (II Cor. XII, 1, 2) . Sed velut electus et bonus rex, ut collum etiam super capita omnia se tenere ostenderet, ait: Audivit arcana verba, quae non licet homini loqui (Ibid., 4) . Quid vero quasi eminens collum ejus miramur in iis, 203 quae tacuit? Adaequemus eum, si possumus, in iis quae dixit. De collo apostoli Pauli processerunt epistolae ejus, et cum ab illo tempore coeperint eas viri sapientes exponere, adhuc conantur ea quae dixit melius scire. Cumque quotidie in ejus eruditione proficiunt, quasi ad summitatem colli innitentes, pertingere nequaquam possunt. Emineat ergo rex collo, emineat capite, sit humero sublimis; ut conversatione perfectus sit, eloquio mirabilis, prae caeteris arduus in arce contemplationis. Sed, qui conversatione magnus est, eloquio praecipuus, prae omnibus contemplatione suspensus, priusquam perveniat ad culmen regiminis, signa exterius habere debet fraternae charitatis: ut videlicet sic proximorum sollicitudinem habeat, ut ad aeternam vitam lucra animarum quaerat.", + "candidate_score": 0.578548, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 19, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus", + "max_score": 0.693519, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_98", + "psc_text": "quid Petrus dixissent, quid Philippus, quid Thomas, quid Jacobus, quid Joannes, quid Matthaeus, vel alius quilibet discipulorum Domini: quid etiam Aristion, et Senior Joannes, discipuli Domini loquebantur. Non enim tantum mihi libri ad legendum prosunt, quantum viva vox, usque hodie in suis auctoribus personans. Ex quo apparet in [ Al. ex] ipso catalogo nominum, alium esse Joannem, qui inter Apostolos ponitur, et alium Seniorem Joannem, quem post Aristionem enumerat. Hoc autem diximus, propter superiorem opinionem, quam a plerisque retulimus traditam, duas posteriores Epistolas Joannis, non Apostoli esse, sed Presbyteri. Hic dicitur mille annorum Judaicam edidisse δευτέρωσιν, quem secuti sunt Irenaeus, et Apollinarius, et caeteri qui post resurrectionem aiunt in carne cum sanctis Dominum regnaturum. Tertullianus quoque in libro de Spe fidelium, et Victorinus Petabionensis, et Lactantius hac opinione ducuntur. 860 Παπίας Ἰωάννου ἀκροατὴς, Ἱεραπολίτης τῆς Ἀσίας Ἐπίσκοπος, πέντε μόνους συνέταξε λόγους, οὓς καὶ ἐπέγραψε, Ἔκθεσις λόγων Κυρίου. Ἐν οἷς λέγων", + "candidate_score": 0.693519, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_99_101", + "bdc_text": "In Epistolam Petri promiseras Bullingers diesbezüglicher Brief ist nicht erhalten . Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_98", + "psc_text": "quid Petrus dixissent, quid Philippus, quid Thomas, quid Jacobus, quid Joannes, quid Matthaeus, vel alius quilibet discipulorum Domini: quid etiam Aristion, et Senior Joannes, discipuli Domini loquebantur. Non enim tantum mihi libri ad legendum prosunt, quantum viva vox, usque hodie in suis auctoribus personans. Ex quo apparet in [ Al. ex] ipso catalogo nominum, alium esse Joannem, qui inter Apostolos ponitur, et alium Seniorem Joannem, quem post Aristionem enumerat. Hoc autem diximus, propter superiorem opinionem, quam a plerisque retulimus traditam, duas posteriores Epistolas Joannis, non Apostoli esse, sed Presbyteri. Hic dicitur mille annorum Judaicam edidisse δευτέρωσιν, quem secuti sunt Irenaeus, et Apollinarius, et caeteri qui post resurrectionem aiunt in carne cum sanctis Dominum regnaturum. Tertullianus quoque in libro de Spe fidelium, et Victorinus Petabionensis, et Lactantius hac opinione ducuntur. 860 Παπίας Ἰωάννου ἀκροατὴς, Ἱεραπολίτης τῆς Ἀσίας Ἐπίσκοπος, πέντε μόνους συνέταξε λόγους, οὓς καὶ ἐπέγραψε, Ἔκθεσις λόγων Κυρίου. Ἐν οἷς λέγων", + "candidate_score": 0.690036, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis »", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_58", + "psc_text": "hoc solum ignoraverit? Sed et Tertullianus vicinus eorum temporum, refert presbyterum quemdam in Asia σπουδαστὴν apostoli Pauli, convictum apud Joannem, quod auctor esset libri, et confessum se hoc Pauli amore fecisse, loco excidisse. Quidam suspicantur, quotiescumque in Epistolissuis Paulus dicit, juxta Evangelium meum, de Lucae significare volumine, et Lucam non solum ab apostolo Paulo didicisse Evangelium, qui cum Domino in carne non fuerat, sed et a caeteris Apostolis. Quod ipse quoque in principio sui voluminis declarat, dicens: Sicut ut tradiderunt nobis, qui a principio ipsi viderunt, et ministri fuerunt sermonis. Igitur Evangelium sicut audierat, scripsit. Acta vero Apostolorum sicut viderat, composuit. Sepultus est Constantinopoli, ad quam urbem vicesimo Constantii anno, ossa ejus cum reliquiis Andreae apostoli translata sunt. Λουκᾶς ἰατρὸς Ἀντιοχεὺς καθὼς τὰ συγγράμματα αὐτοῦ δηλοῖ, τοῦ ἑλληνικοῦ οὐκ ἄπειρος, σπουδαστὴς Παύλου Ἀποστόλου, καὶ πάσης αὐτοῦ τῆς ἀλλοδαπῆς ἀκόλουθος, συνέταξεν Εὐαγγέλιον, περὶ οὗ αὐτὸς Παῦλος· Ἀπεστείλαμεν, φησὶ, σὺν αὐτῷ τὸν", + "candidate_score": 0.683853, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_100_102", + "bdc_text": "Sein Kommentar zu den Petrusbriefen erschien im März 1534 ( HBBibl I 52). , sed utinam quae in Ioannis evangelium et Thessalonicenses habes , aliquando invulgarentur Erhalten ist das handschriftliche «Scholion in Evangelium Ioannis » Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_98", + "psc_text": "quid Petrus dixissent, quid Philippus, quid Thomas, quid Jacobus, quid Joannes, quid Matthaeus, vel alius quilibet discipulorum Domini: quid etiam Aristion, et Senior Joannes, discipuli Domini loquebantur. Non enim tantum mihi libri ad legendum prosunt, quantum viva vox, usque hodie in suis auctoribus personans. Ex quo apparet in [ Al. ex] ipso catalogo nominum, alium esse Joannem, qui inter Apostolos ponitur, et alium Seniorem Joannem, quem post Aristionem enumerat. Hoc autem diximus, propter superiorem opinionem, quam a plerisque retulimus traditam, duas posteriores Epistolas Joannis, non Apostoli esse, sed Presbyteri. Hic dicitur mille annorum Judaicam edidisse δευτέρωσιν, quem secuti sunt Irenaeus, et Apollinarius, et caeteri qui post resurrectionem aiunt in carne cum sanctis Dominum regnaturum. Tertullianus quoque in libro de Spe fidelium, et Victorinus Petabionensis, et Lactantius hac opinione ducuntur. 860 Παπίας Ἰωάννου ἀκροατὴς, Ἱεραπολίτης τῆς Ἀσίας Ἐπίσκοπος, πέντε μόνους συνέταξε λόγους, οὓς καὶ ἐπέγραψε, Ἔκθεσις λόγων Κυρίου. Ἐν οἷς λέγων", + "candidate_score": 0.682156, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_110_112", + "bdc_text": "Testaretur , quam nimius sit aliquando in commendando , cum eandem omnibus epistolis Paulinis praetulerit , nullibique exactius fidei pietatisque rationem descriptam atque in ea . Item et in EphesiosSiehe die vorige Anmerkung. . Hanc enim novissime pro suggestu tractavit .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_142", + "psc_text": "haec addit: Ut autem 883 sciatis falsi hujus dogmatis, id est, novae prophetiae ab omni mundo insaniam reprobari, misi vobis Apollinaris beatissimi, qui fuit in Hierapoli Asiae episcopus, litteras. Ad Domninum quoque, qui persecutionis tempore ad Judaeos declinaverat, volumen composuit; et alium de Evangelio, quod sub nomine Petri fertur, librum ad Rhosensem Ciliciae Ecclesiam, quae in haeresim ejus lectione diverterat. Leguntur et sparsim ejus breves epistolae, auctoris sui ἀσκήσει et vitae congruentes. Σαραπίων, τῷ ἐνδεκάτῳ ἐνιαυτῷ Κομόδου τοῦ βασιλέως, χειροτονθεὶς τῆς Ἀντιοχέων ἐκκλησίας ἐπίσκοπος ἔγραψεν ἐπιστολὴν πρὸς Καρῖνον καὶ Πόντιον, περὶ τῆς αἱρέσεως Μοντανοῦ ταῦτα προσθείς· « Ἵνα δὲ 884 γνῶτε τὴν βλάστην τοῦ δόγματος τούτου, τῆς καινῆς λέγω προφητείας, καὶ τὴν ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ μανίαν ἀποδοκιμαστέαν ὑπάρχειν, ἔπεμψα ὑμῖν Ἀπολλιναρίου τοῦ μακαριωτάτου, ὃς γέγονεν Ἱεραπολίτης Ἀσίας ἐπίσκοπος, γράμματα· καὶ πρὸς Δόμνον δὲ τὸν τῷ καιρῷ τοῦ διωγμοῦ πρὸς τοὺς Ἰουδαίους κατανεύσαντα συνέταξε τεῦχος, καὶ ἄλλο περὶ τοῦ Εὐαγγελίου,", + "candidate_score": 0.6724, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_111_113", + "bdc_text": "Item et in EphesiosSiehe die vorige Anmerkung. . Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_263", + "psc_text": "Παύλαν, εἰς τὴν Ἐπιστολὴν τὴν πρὸς Γαλάτας ὑπομνημάτων λόγους τρεῖς, εἰς τὴν πρὸς Τίτον λόγον ἕνα, εἰς τὴν πρὸς Φιλήμονα λόγον ἕνα, εἰς τὸν Ἐκκλησιαστὴν ὑπομνήματα, Ζητημάτων Ἑβραϊκῶν εἰς τὴν Γένεσιν λόγον ἕνα, περὶ Τόπων λόγον ἕνα, Ὀνομάτων Ἑβραϊκῶν λόγον ἕνα, περὶ Πνεύματος ἁγίου, Διδύμου, ὃν εἰς Ῥωμαϊκὸν μετέβαλον, λόγον ἕνα, εἰς τὸν Λουκᾶν ὁμιλίας εἰκοσιεννέα, εἰς τοὺς Ψαλμοὺς, 956 ἀπὸ δεκάτου ἕως ἑκκαιδεκάτου ὁμιλίας ἑπτά, Βίον αἰχμαλώτου μοναχοῦ, Βίον τοῦ μακαρίου Ἱλαρίωνος, τὴν καινὴν Διαθήκην τῇ Ἑλληνικῇ ἀκριβείᾳ ἐπιστωσάμην, τὴν παλαιὰν πρὸς τὸ Ἑβραϊκὸν μετέφρασα. Ἐπιστολῶν δὲ τῶν πρὸς Παύλαν καὶ Εὐστόχιον ἐπειδὴ καθημέραν γράφονται, ἄδηλος καὶ ὁ ἀριθμός. Ἔγραψα πρὸς ταύτας καὶ εἰς Μιχαίαν λόγους δύο, εἰς τὸν Ναοὺμ λόγον ἕνα, εἰς τὸν Ἀβακοὺκ λόγους δύο, εἰς Σοφονίαν λόγον ἕνα, εἰς Ἀγγαῖον λόγον ἕνα, καὶ πολλὰ ἐκ τοῦ προφητικοῦ ἔργου ἃ νῦν μετὰ χεῖρας ἔχω, καὶ οὐδέπω ἐπληρώθη. Κατὰ Ἰουβινιανοῦ λόγους δύο, πρὸς Παμμάχιον ἀπολογητικὸν καὶ ἐπιτάφιον.", + "candidate_score": 0.672368, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_112_114", + "bdc_text": "Hanc enim novissime pro suggestu tractavit . Expecto a vobis Leonem in Epistolam IacobiBrevis et lvcvlenta Hvldrychi Zvinglii in Epistolam beati Jacobi Expositio , per Leonem Judae ex ore eius excepta , et . . . aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_55", + "psc_text": "φθόνον τὸν πρὸς αὐτὸν, τὴν τοῦ Ἀποστόλου ἐπιγραφὴν ἐν ἀρχῇ τῆς προσηγορίας γραφῆναι οὐκ ἐδοκίμασεν. Ἐγεγράφει γὰρ ὡς Ἑβραῖος ἑβραϊστὶ, τουτέστιν οἰκείᾳ φράσει ἐλλογίμως, καὶ ἅπερ εὐφραδῶς συνετέτακτο τῇ Ἑβραΐδι διαλέκτῳ, εὐφραδέστερον εἰς ἑλληνικὴν μετεφράσθη, καὶ ταύτην εἶναι τὴν αἰτίαν τοῦ οἴεσθαι διαφωνεῖν ἄλλαις ταῖς Παύλου Ἐπιστολαῖς. Τινὲς δὲ, καὶ τὴν πρὸς Λαοδικεῖς ἀναγινώσκουσιν, ἀλλὰ παρὰ πάντων ἐκβάλλεται. CAPUT VI. 839 Barnabas Cyprius (Act. IV, 36), qui et Joseph Levites, cum Paulo Gentium apostolus ordinatus (Act. XIII, 2; Gal. II, 9), unam ad aedificationem Ecclesiae pertinentem Epistolam composuit, quae inter apocryphas scripturas legitur. Hic postea propter Joannem discipulum, qui et Marcus vocabatur (Act. XV, 37), separatus a Paulo, nihilominus Evangelicae praedicationis injunctum sibi opus exercuit. 840 Βαρνάβας Κύπριος, ὁ καὶ Ἰωσὴφ Λευίτης μετὰ Παύλου τῶν ἐθνῶν Ἀποστόλος κατασταθεὶς μίαν πρὸς οἰκοδομὴν τῆς ἐκκλησίας Ἐπιστολὴν συνέταξεν, ἥτις εἰς τὰς ἀποκρύφους γραφὰς ἀναγινώσκεται. Οὗτος ὕστερον διὰ Ἰωάννην τὸν μαθητὴν, ὃς καὶ Μάρκος", + "candidate_score": 0.66164, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_102_104", + "bdc_text": "Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ; s. Staedtke 284 , Nr. 62f ) , sein ausführlicher Kommentar erschien 1536 ( HBBibl I 81). . Promittit Megander in Epistolam Iacobi , et utinam ita invulgaretDazu kam es offenbar nicht .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_166", + "psc_text": "συνταγμάτων ἐν τῷ τεύχει τῶν ἐπιστολῶν τῶν πρὸς Παύλαν παρ' ἡμῶν γραφεισῶν, ἐν μιᾷ ἐπιστολῇ συγκρίνων τοῖς Βάῤῥωνος ἔργοις τέθεικα, νῦν παραλιμπάνω, ἐκεῖνο περὶ τῆς αὐτοῦ ἀθανάτου εὐφυΐας μὴ σιωπῶν, ὅτι περ διαλεκτικὴν, καὶ γεωμετρικὴν, ἀριθμητικὴν, μουσικὴν, γραμματικὴν, 896 καὶ ῥητορικὴν, καὶ πάντων τῶν φιλοσόφων τὰ δόγματα, οὕτως ἐξέμαθεν, ὥστε σπουδαστὰς τῶν κοσμικῶν γραμμάτων ἀκροατὰς ἐσχηκέναι, καὶ ἐξηγεῖσθαι αὐτοῖς ἑκάστοτε, συνδρομάς τε πρὸς αὐτὸν πολλὰς γίνεσθαι, ἃς διὰ τοῦτο ἐδέχετο, ἐφ' ᾧγε προφάσει τῆς διδασκαλίας, εἰς τὴν τοῦ Χριστοῦ πίστιν ἀνάγειν πάντας. Περὶ γὰρ τῆς ὠμότητος τοῦ διωγμοῦ, τοῦ κατὰ τῶν Χρισιανῶν ἐπὶ Δεκίου κινηθέντος· ἐλύσσα γὰρ εἰς Φιλίππου εὐλάβειαν, ὃν καὶ ἀπέκτεινεν· εἰπεῖν ἡγοῦμαι περισσόν. Ἐν αὐτῷ γὰρ τῷ διωγμῷ, καὶ Φαβιανὸς ὁ Ῥώμης ἐπίσκοπος ἐτελεύτησεν, καὶ Ἀλέξανδρος καὶ Βαβύλας Ἱεροσολύμων καὶ Ἀντιοχείας ἐπίσκοποι, ἐν τῇ φυλακῇ ὁμολογηταὶ ἐκοιμήθησαν. Εἴ τις γὰρ περὶ Ὠριγένους μαθεῖν ἐθελήσῃ, πρῶτον μὲν ἐκ τῶν ἐπιστολῶν αὐτοῦ, τῶν μετὰ τὸν διωγμὸν πρὸς διαφόρους ἀποσταλεισῶν,", + "candidate_score": 0.661076, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101_103", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) . Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ; s. Staedtke 284 , Nr. 62f ) , sein ausführlicher Kommentar erschien 1536 ( HBBibl I 81). .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_166", + "psc_text": "συνταγμάτων ἐν τῷ τεύχει τῶν ἐπιστολῶν τῶν πρὸς Παύλαν παρ' ἡμῶν γραφεισῶν, ἐν μιᾷ ἐπιστολῇ συγκρίνων τοῖς Βάῤῥωνος ἔργοις τέθεικα, νῦν παραλιμπάνω, ἐκεῖνο περὶ τῆς αὐτοῦ ἀθανάτου εὐφυΐας μὴ σιωπῶν, ὅτι περ διαλεκτικὴν, καὶ γεωμετρικὴν, ἀριθμητικὴν, μουσικὴν, γραμματικὴν, 896 καὶ ῥητορικὴν, καὶ πάντων τῶν φιλοσόφων τὰ δόγματα, οὕτως ἐξέμαθεν, ὥστε σπουδαστὰς τῶν κοσμικῶν γραμμάτων ἀκροατὰς ἐσχηκέναι, καὶ ἐξηγεῖσθαι αὐτοῖς ἑκάστοτε, συνδρομάς τε πρὸς αὐτὸν πολλὰς γίνεσθαι, ἃς διὰ τοῦτο ἐδέχετο, ἐφ' ᾧγε προφάσει τῆς διδασκαλίας, εἰς τὴν τοῦ Χριστοῦ πίστιν ἀνάγειν πάντας. Περὶ γὰρ τῆς ὠμότητος τοῦ διωγμοῦ, τοῦ κατὰ τῶν Χρισιανῶν ἐπὶ Δεκίου κινηθέντος· ἐλύσσα γὰρ εἰς Φιλίππου εὐλάβειαν, ὃν καὶ ἀπέκτεινεν· εἰπεῖν ἡγοῦμαι περισσόν. Ἐν αὐτῷ γὰρ τῷ διωγμῷ, καὶ Φαβιανὸς ὁ Ῥώμης ἐπίσκοπος ἐτελεύτησεν, καὶ Ἀλέξανδρος καὶ Βαβύλας Ἱεροσολύμων καὶ Ἀντιοχείας ἐπίσκοποι, ἐν τῇ φυλακῇ ὁμολογηταὶ ἐκοιμήθησαν. Εἴ τις γὰρ περὶ Ὠριγένους μαθεῖν ἐθελήσῃ, πρῶτον μὲν ἐκ τῶν ἐπιστολῶν αὐτοῦ, τῶν μετὰ τὸν διωγμὸν πρὸς διαφόρους ἀποσταλεισῶν,", + "candidate_score": 0.656897, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_73_75", + "bdc_text": "und der an Haller gerichteten Widmung s. oben Nr. 186 , und S. 59 , Anm. 2. , quando credis gratias me acturum , quas deberem ? Quando licebit beneficium hoc compensare , quo animum meum abunde saginasti ? Praeterea in multis , quae pro tenuitate mea attigi , testimonium spiritui meo reddidisti .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_263", + "psc_text": "Παύλαν, εἰς τὴν Ἐπιστολὴν τὴν πρὸς Γαλάτας ὑπομνημάτων λόγους τρεῖς, εἰς τὴν πρὸς Τίτον λόγον ἕνα, εἰς τὴν πρὸς Φιλήμονα λόγον ἕνα, εἰς τὸν Ἐκκλησιαστὴν ὑπομνήματα, Ζητημάτων Ἑβραϊκῶν εἰς τὴν Γένεσιν λόγον ἕνα, περὶ Τόπων λόγον ἕνα, Ὀνομάτων Ἑβραϊκῶν λόγον ἕνα, περὶ Πνεύματος ἁγίου, Διδύμου, ὃν εἰς Ῥωμαϊκὸν μετέβαλον, λόγον ἕνα, εἰς τὸν Λουκᾶν ὁμιλίας εἰκοσιεννέα, εἰς τοὺς Ψαλμοὺς, 956 ἀπὸ δεκάτου ἕως ἑκκαιδεκάτου ὁμιλίας ἑπτά, Βίον αἰχμαλώτου μοναχοῦ, Βίον τοῦ μακαρίου Ἱλαρίωνος, τὴν καινὴν Διαθήκην τῇ Ἑλληνικῇ ἀκριβείᾳ ἐπιστωσάμην, τὴν παλαιὰν πρὸς τὸ Ἑβραϊκὸν μετέφρασα. Ἐπιστολῶν δὲ τῶν πρὸς Παύλαν καὶ Εὐστόχιον ἐπειδὴ καθημέραν γράφονται, ἄδηλος καὶ ὁ ἀριθμός. Ἔγραψα πρὸς ταύτας καὶ εἰς Μιχαίαν λόγους δύο, εἰς τὸν Ναοὺμ λόγον ἕνα, εἰς τὸν Ἀβακοὺκ λόγους δύο, εἰς Σοφονίαν λόγον ἕνα, εἰς Ἀγγαῖον λόγον ἕνα, καὶ πολλὰ ἐκ τοῦ προφητικοῦ ἔργου ἃ νῦν μετὰ χεῖρας ἔχω, καὶ οὐδέπω ἐπληρώθη. Κατὰ Ἰουβινιανοῦ λόγους δύο, πρὸς Παμμάχιον ἀπολογητικὸν καὶ ἐπιτάφιον.", + "candidate_score": 0.656245, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_91_93", + "bdc_text": "HBLS IV 573 . - Der andere Buchhändler , der für die Zeit um 1533 vielleicht auch in Frage kommen könnte , ist Hans Hypocras ( Ypocras ) . Er war von ca. 1519 bis nach 1552 Buchführer in Bern , handelte bereits 1523 mit Büchern wahrscheinlich reformatorischen Inhalts und war später mit Mathias Apiarius befreundet .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_25", + "psc_text": "Libri]. I. Simon Petrus. II. Jacobus frater Domini. III. Matthaeus qui et Levi. IV. Juda frater Jacobi. V. Paulus qui [ Al. et] ante Saulus. VI. Barnabas qui et Joseph. VII. Lucas evangelista. VIII. Marcus evangelista. IX. Joannes apost. et evang. X. Hermas [ ms. reliqua tacet ], ut ferunt Pastor, auctor libri. XI. Philon Judaeus. XII. Lucius Anneus Seneca. XIII. Josephus Matthiae filius. XIV. Justus Tiberiensis. XV. Clemens episcopus. XVI. Ignatius episcopus. XVII. Polycarpus episcopus. XVIII. Papias episcopus. XIX. Quadratus episcopus. XX. Aristides philosophus. XXI. Agrippa qui et Castor [ Ms. Castoris]. XXII. Hegesippus historicus. XXIII. Justinus philosophus. XXIV. Melito episcopus. XXV. Theophilus episcopus. XXVI. Apollinaris episcopus. XXVII. Dionysius episcopus. XXVIII. Pinitus [ Al. Pinytus] episcopus. XXIX. Tatianus haeresiarches. XXX. Philippus episcopus. XXXI. Musanus. XXXII. Modestus. XXXIII. Bardesanes haeresiarches. XXXIV. Victor episcopus. XXXV. Irenaeus episcopus. XXXVI. Panthaenus philosophus. XXXVII. Rhodon, Tatiani discipulus. XXXVIII. Clemens presbyter. XXXIX. Miltiades. XL. Apollonius.", + "candidate_score": 0.653805, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_91_93", + "bdc_text": "HBLS IV 573 . - Der andere Buchhändler , der für die Zeit um 1533 vielleicht auch in Frage kommen könnte , ist Hans Hypocras ( Ypocras ) . Er war von ca. 1519 bis nach 1552 Buchführer in Bern , handelte bereits 1523 mit Büchern wahrscheinlich reformatorischen Inhalts und war später mit Mathias Apiarius befreundet .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_111", + "psc_text": "ἕτερον περὶ τῆς ψυχῆς. Διάλογον κατὰ τῶν Ἰουδαίων, ὃν ἔχει κατὰ Τρύφωνος ἀρχηγοῦ τῶν Ἰουδαίων. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ κατὰ Μαρκίωνος ἐπίσημα τεύχη, ὧντινων Εἰρηναῖος ἐν τῷ πέμπτω λόγῳ τῷ κατὰ τῶν αἱρετικῶν μέμνηται. Καὶ ἄλλη βίβλος κατὰ πασῶν τῶν αἱρέσεων, ἧς μέμνηται ἐν τῷ ἀπολογητικῷ, ὃν ἔδωκεν Ἀντωνίνῳ τῷ Πίῳ. Οὗτος ἐν τῇ Ῥώμῃ ἔχων τὰς διατριβὰς, εὐθύνων Κρήσκην ( F. leg. Κρήσκεντα) τὸν Κυνικὸν, τὸν κατὰ τῶν χριστιανῶν βλασφημοῦντα, καὶ καλῶν αὐτὸν λαίμαργον, καὶ τὸν θάνατον φοβούμενον, ἄσωτόντε καὶ ἀκόλαστον, τέλος τῇ τοῦτου ἐνεργείᾳ καὶ ἐπιβουλῇ, ὡς χριστιανὸς ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ ἔπαθεν. CAPUT XXIV. Melito Asianus, Sardensis episcopus, librum imperatori M. Antonino Vero, qui Frontonis oratoris discipulus fuit, pro Christiano dogmate dedit. Scripsit quoque et alia, de quibus ista sunt, quae subjecimus: De Pascha libros duos, de Vita Prophetarum librum unum, de Ecclesia librum unum, de Die Dominica librum unum, de Sensibus librum unum, de Fide librum unum,", + "candidate_score": 0.653207, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_103_105", + "bdc_text": "s. Staedtke 284 , Nr. 62f ) , sein ausführlicher Kommentar erschien 1536 ( HBBibl I 81). . Promittit Megander in Epistolam Iacobi , et utinam ita invulgaretDazu kam es offenbar nicht . Nach der Herausgabe von Zwinglis Auslegung des Jakobusbriefes durch Leo Jud ( s.", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_98", + "psc_text": "quid Petrus dixissent, quid Philippus, quid Thomas, quid Jacobus, quid Joannes, quid Matthaeus, vel alius quilibet discipulorum Domini: quid etiam Aristion, et Senior Joannes, discipuli Domini loquebantur. Non enim tantum mihi libri ad legendum prosunt, quantum viva vox, usque hodie in suis auctoribus personans. Ex quo apparet in [ Al. ex] ipso catalogo nominum, alium esse Joannem, qui inter Apostolos ponitur, et alium Seniorem Joannem, quem post Aristionem enumerat. Hoc autem diximus, propter superiorem opinionem, quam a plerisque retulimus traditam, duas posteriores Epistolas Joannis, non Apostoli esse, sed Presbyteri. Hic dicitur mille annorum Judaicam edidisse δευτέρωσιν, quem secuti sunt Irenaeus, et Apollinarius, et caeteri qui post resurrectionem aiunt in carne cum sanctis Dominum regnaturum. Tertullianus quoque in libro de Spe fidelium, et Victorinus Petabionensis, et Lactantius hac opinione ducuntur. 860 Παπίας Ἰωάννου ἀκροατὴς, Ἱεραπολίτης τῆς Ἀσίας Ἐπίσκοπος, πέντε μόνους συνέταξε λόγους, οὓς καὶ ἐπέγραψε, Ἔκθεσις λόγων Κυρίου. Ἐν οἷς λέγων", + "candidate_score": 0.6503, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_34", + "bdc_text": "Pro contionibus sacris dominus hactenus dedit , cui etiam soli tribuo , id , quod ecclesia nostra testetur , quando solus ad quadriennium multis sepe periculis et morti quoque expositus , multoties exilio , illi domini verbum ministraviHaller denkt an die Zeit zwischen 1524 und 1527 , in welcher er nach der Aus weisung Sebastian Meyers bis zur Rückkehr von Franz Kolb tats ächlich als einziger Stadtpfarrer in reformatorischem Sinne in Bern wirkte und vielen Gefahren ausgesetzt war , s. Pestalozzi , Haller 23-34 ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_218", + "psc_text": "libro, nominis ejus, quasi haeretici meminit. Porro ille defendit, se non esse dogmatis, cujus accusatur, sed communione Julii et Athanasii, Romanae et Alexandrinae urbis pontificum, se esse munitum. Μάρκελλος, Ἀγκυρανὸς ἐπίσκοπος, ἐπὶ Κωνσταντίνου καὶ Κωνσταντίου ἤνθησε, πολλὰ διαφόρων ὑποθέσεων γράψας τεύχη, καὶ μάλιστα κατὰ τῶν Ἀρειανῶν. Φέρονται κατ' αὐτοῦ Ἀστερίου 926 καὶ Ἀπολλιναρίου λόγοι Σαβελλιανῆς τοῦτον αἱρέσεως εὐθύνοντες, καὶ Ἱλάριος δὲ ἐν τῷ ἑβδόμω κατὰ τῶν Ἀρειανῶν λόγῳ, οἷα δὴ αἱρετικοῦ μέμνηται, ἀλλ' ἐκεῖνος ἀπολογεῖται, μὴ εἶναι οὗ κατηγορεῖται δόγματος, τῇ κοινωνίᾳ πεποιθώς Ἰουλίου καὶ Ἀθανασίου Ῥώμης καὶ Ἀλεξανδρείας ἐπισκόπων. CAPUT LXXXVII. Athanasius, Alexandrinae urbis episcopus, multas Arianorum perpessus insidias, ad Constantem Galliarum principem fugit, unde reversus cum litteris, et rursum post mortem ejus fugatus, usque ad Joviani imperium latuit, a quo recepta Ecclesia, sub Valente moritur. Feruntur ejus adversum Gentes duo libri, et contra Valentem et Ursacium unus, et de virginitate, et de persecutionibus Arianorum plurimi, et de Psalmorum", + "candidate_score": 0.6501, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_106_108", + "bdc_text": "unten Anm. 28 ) verzichtete Megander auf die Veröffentlichung seines Kommentars zum Jakobusbrief , s. Rhellikans Epistel in Meganders Buch «In epistolam Pauli ad Ephesios commentarius . . .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_172", + "psc_text": "libri stylo convenire. Meminit hujus Minucii et Lactantius in libris suis. Μινούκιος Φῆλιξ, ἐν Ῥώμῃ ἐπίσημος δικολόγος ὢν, συνέγραψε διάλογον Χριστιανοῦ καὶ ἐθνικοῦ, ὃν ἐπέγραψεν Ὁκτάβιον, καὶ ἕτερος δὲ λόγος ἐξ ὀνόματος αὐτοῦ φέρεται, περὶ Μοίρας, ἤτοι κατὰ τῶν μαθηματικῶν, ὅστις λόγος εἰ καὶ ἐλλογίμου ἀνδρὸς φαίνεται, ἐμοὶ δὲ οὐ δοκεῖ συνᾴδειν τῷ χαρακτῆρι τοῦ προειρημένου λόγου. Μέμνηται τούτου τοῦ Μινουκίου καὶ Λακτάντιος ἐν τοῖς ἰδίοις συγγράμμασιν. CAPUT LIX. 899 Gaius, sub Zephyrino Romanae urbis episcopo, id est sub Antonino Severi filio, disputationem adversum Proculum, Montani sectatorem, valde insignem habuit, arguens eum temeritatis, super Nova Prophetia defendenda, et in eodem volumine Epistolas quoque Pauli, tredecim tantum enumerans; decimam quartam quae fertur ad Hebraeos, dicit non ejus esse, sed et apud Romanos usque hodie quasi Pauli apostoli non habetur. 900 Γαΐος ἐπὶ Ζεφυρίνου Ῥώμης ἐπισκόπου, τοῦτ' ἔστιν, ἐπὶ Ἀντωνίνου υἱοῦ Σεβήρου, διάλεξιν κατὰ Προκούλου σπουδαστοῦ Μοντανοῦ, σφόδρα μεγίστην ἔσχεν, εὐθύνων αὐτὸν", + "candidate_score": 0.650016, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_136_138", + "bdc_text": "Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 . Näheres dazu s. unten [Nr. 226 ] S. 130 , Anm. 5. . Aliud ex te intelligo .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_114", + "psc_text": "ἕνα, περὶ Γεννήσεως Χριστοῦ ἕνα, περὶ Προφητείας ἰδίας ἕνα, περὶ Φιλοξενίας ἕνα, καὶ ἕτερον λόγον ὃς ἐπιγράφεται Κλεὶς, περὶ Διαβόλου ἕνα, περὶ Ἀποκαλύψεως Ἰωάννου ἕνα, καὶ περὶ τοῦ Ἐνσωμάτου θεοῦ λόγον ἕνα, Ἐκλογῶν λόγους ἕξ. Τούτου τὴν εὐφυΐαν ἐπαινῶν 868 Τερτυλλιανὸς ἐν τοῖς ἑπτὰ λόγοις, οὓς ἔγραψε κατὰ τῆς Ἐκκλησίας ὑπὲρ Μοντανοῦ, λέγει ὅτι πολλοὶ τῶν ἡμετέρων νομίζουσιν αὐτὸν προφήτην. CAPUT XXV. Theophilus sextus Antiochensis Ecclesiae episcopus, sub imperatore M. Antonino Vero librum contra Marcionem composuit, qui usque hodie exstat. Feruntur ejus et ad Autolycum tria volumina, et contra haeresim Hermogenis liber unus: et alii breves elegantesque tractatus ad aedificationem Ecclesiae pertinentes. Legi sub nomine ejus in Evangelium et in Proverbia Salomonis Commentarios, qui mihi cum superiorum voluminum elegantia et phrasi non videntur congruere. Θεόφιλος ἕκτος τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ Ἐκκλησίας ἐπίσκοπος, βασιλεύοντος Μάρκου Ἀντωνίνου Βήρου βίβλον κατὰ Μαρκίωνος συνέταξεν, ἥτις ἄχρι τήμερον τυγχάνει. Τούτου φέρεται καὶ πρὸς Αὐτόλυκον τρία τεύχη,", + "candidate_score": 0.649312, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_107", + "bdc_text": "verzichtete Megander auf die Veröffentlichung seines Kommentars zum Jakobusbrief , s. Rhellikans Epistel in Meganders Buch «In epistolam Pauli ad Ephesios commentarius .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_172", + "psc_text": "libri stylo convenire. Meminit hujus Minucii et Lactantius in libris suis. Μινούκιος Φῆλιξ, ἐν Ῥώμῃ ἐπίσημος δικολόγος ὢν, συνέγραψε διάλογον Χριστιανοῦ καὶ ἐθνικοῦ, ὃν ἐπέγραψεν Ὁκτάβιον, καὶ ἕτερος δὲ λόγος ἐξ ὀνόματος αὐτοῦ φέρεται, περὶ Μοίρας, ἤτοι κατὰ τῶν μαθηματικῶν, ὅστις λόγος εἰ καὶ ἐλλογίμου ἀνδρ��ς φαίνεται, ἐμοὶ δὲ οὐ δοκεῖ συνᾴδειν τῷ χαρακτῆρι τοῦ προειρημένου λόγου. Μέμνηται τούτου τοῦ Μινουκίου καὶ Λακτάντιος ἐν τοῖς ἰδίοις συγγράμμασιν. CAPUT LIX. 899 Gaius, sub Zephyrino Romanae urbis episcopo, id est sub Antonino Severi filio, disputationem adversum Proculum, Montani sectatorem, valde insignem habuit, arguens eum temeritatis, super Nova Prophetia defendenda, et in eodem volumine Epistolas quoque Pauli, tredecim tantum enumerans; decimam quartam quae fertur ad Hebraeos, dicit non ejus esse, sed et apud Romanos usque hodie quasi Pauli apostoli non habetur. 900 Γαΐος ἐπὶ Ζεφυρίνου Ῥώμης ἐπισκόπου, τοῦτ' ἔστιν, ἐπὶ Ἀντωνίνου υἱοῦ Σεβήρου, διάλεξιν κατὰ Προκούλου σπουδαστοῦ Μοντανοῦ, σφόδρα μεγίστην ἔσχεν, εὐθύνων αὐτὸν", + "candidate_score": 0.649246, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_84_86", + "bdc_text": "Christoph Froschauer war sein Buchlieferant Mit Haller stand er in Verbindung ; dieser war 1527 auch bereit , in Zürich für ihn finanziell zu bürgen. 1531 wehrte sich Kymo beim Berner Rat gegen fremde Konkurrenz ( ABernerRef 3066 ) . Seit 1544 war er Pfarrer in Twann , seit 1546 in Sutz ( beide Kt.", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_230", + "psc_text": "monachi, edidit adversum Manichaeum egregium librum, et de psalmorum titulis alium, et ad diversos utiles epistolas, et sub Constantio principe etiam in confessione inclytus fuit. 934 Σαραπίων, Θμούεως ἐπίσκοπος, ὁ διὰ τὴν εὐφυΐαν ἐπονομασθεὶς Σχολαστικὸς, γνήσιος φίλος Ἀντωνίου μοναχοῦ, ἐξέδωκε κατὰ Μανιχαίου ἐξαίρετον βίβλον, καὶ περὶ ἐπιγραφῆς Ψαλμῶν ἑτέραν, καὶ πρὸς διαφόρους ἀναγκαίας ἐπιστολὰς, καὶ ἐπὶ Κωνσταντίου ἐν τῇ ἐξομολογήσει διέπρεψεν. CAPUT C. Hilarius, urbis Pictavorum Aquitaniae episcopus, factione Saturnini Arelatensis episcopi, de synodo Biterrensi in Phrygiam relegatus, duodecim adversus Arianos confecit libros et alium librum de Synodis, quem ad Galliarum episcopos scripsit, et in psalmos commentarios, primum videlicet, et secundum, et a quinquagesimo primo usque ad sexagesimum secundum, et a centesimo decimo octavo usque ad extremum, in quo opere imitatus Origenem, nonnulla etiam de suo addidit. Est ejus et ad Constantium libellus, quem viventi Constantinopoli porrexerat, et alius in Constantium, quem post mortem ejus scripsit, et liber adversum Valentem", + "candidate_score": 0.648927, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_81_83", + "bdc_text": "ille bibliopole nostrę [ ! ] Wahrscheinlich Johannes Kymo ( Kimo ) aus Freiburg im Uechtland ; er war Kaplan , 1518 Chorherr von St . Niklaus , 1521 Prokurator des Klerus . Als Anhänger der Reformation mußte er 1523 Freiburg verlassen und wurde Buchbinder und Wanderbuchhändler in Bern ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_255", + "psc_text": "narrante perlatum est, commentarium in Job, qui usque hodie superest. Ἀμβρόσιος Ἀλεξανδρεὺς, ἀκροατὴς Διδύμου, ἔγραψε κατὰ Ἀπολλιναρίου τεῦχος πολλῶν στίχων, περὶ δογμάτων, καὶ καθὼς ὑπόγυον διηγουμένου τινὸς ἔγνων, ὑπομνήματα εἰς τὸν Ἰὼβ, ὃς ἄχρι τοῦ παρόντος περίεστιν. CAPUT CXXVII. Maximus Philosophus, natus Alexandriae, Constantinopoli episcopus ordinatus est, et pulsus, insignem de Fide adversus Arianos scripsit librum, quem Mediolani Gratiano principi dedit. Μάξιμος Φιλόσοφος, ὁρμώμενος ἐκ τῆς Ἀλεξανδρέων, Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοπος καταστὰς καὶ καθαιρεθεὶς, ἐπίσημον περὶ τῆς πίστεως κατὰ τῶν Ἀρειανῶν συνέταξε βίβλον, ἥντινα ἐν Μεδιολάνῳ Γρατιανῷ ἐπέδωκε βασιλεύοντι. CAPUT CXXVIII. Gregorius Nyssenus episcopus, frater Basilii Caesariensis, ante paucos annos mihi et Gregorio Nazianzeno contra Eunomium legit libros, qui et multa alia scripsisse et scribere dicitur. Γρηγόριος Νύσης ἐπίσκοπος, ἀδελφὸς Βασιλείου τοῦ Καισαρέως, πρὸ ὀλίγων ἐνιαυτῶν ἐμοὶ καὶ Γρηγορίῳ τῷ Ναζιανζηνῷ κατὰ Εὐνομίου ἀνέγνω λόγους, ὅστις καὶ ἄλλα πολλὰ γεγραφέναι καὶ γράφειν λέγεται. CAPUT CXXIX. Joannes Antiochenae Ecclesiae presbyter, Eusebii Emiseni Diodorique", + "candidate_score": 0.64888, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_107", + "bdc_text": "verzichtete Megander auf die Veröffentlichung seines Kommentars zum Jakobusbrief , s. Rhellikans Epistel in Meganders Buch «In epistolam Pauli ad Ephesios commentarius .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_255", + "psc_text": "narrante perlatum est, commentarium in Job, qui usque hodie superest. Ἀμβρόσιος Ἀλεξανδρεὺς, ἀκροατὴς Διδύμου, ἔγραψε κατὰ Ἀπολλιναρίου τεῦχος πολλῶν στίχων, περὶ δογμάτων, καὶ καθὼς ὑπόγυον διηγουμένου τινὸς ἔγνων, ὑπομνήματα εἰς τὸν Ἰὼβ, ὃς ἄχρι τοῦ παρόντος περίεστιν. CAPUT CXXVII. Maximus Philosophus, natus Alexandriae, Constantinopoli episcopus ordinatus est, et pulsus, insignem de Fide adversus Arianos scripsit librum, quem Mediolani Gratiano principi dedit. Μάξιμος Φιλόσοφος, ὁρμώμενος ἐκ τῆς Ἀλεξανδρέων, Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοπος καταστὰς καὶ καθαιρεθεὶς, ἐπίσημον περὶ τῆς πίστεως κατὰ τῶν Ἀρειανῶν συνέταξε βίβλον, ἥντινα ἐν Μεδιολάνῳ Γρατιανῷ ἐπέδωκε βασιλεύοντι. CAPUT CXXVIII. Gregorius Nyssenus episcopus, frater Basilii Caesariensis, ante paucos annos mihi et Gregorio Nazianzeno contra Eunomium legit libros, qui et multa alia scripsisse et scribere dicitur. Γρηγόριος Νύσης ἐπίσκοπος, ἀδελφὸς Βασιλείου τοῦ Καισαρέως, πρὸ ὀλίγων ἐνιαυτῶν ἐμοὶ καὶ Γρηγορίῳ τῷ Ναζιανζηνῷ κατὰ Εὐνομίου ἀνέγνω λόγους, ὅστις καὶ ἄλλα πολλὰ γεγραφέναι καὶ γράφειν λέγεται. CAPUT CXXIX. Joannes Antiochenae Ecclesiae presbyter, Eusebii Emiseni Diodorique", + "candidate_score": 0.647854, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_102_104", + "bdc_text": "Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ; s. Staedtke 284 , Nr. 62f ) , sein ausführlicher Kommentar erschien 1536 ( HBBibl I 81). . Promittit Megander in Epistolam Iacobi , et utinam ita invulgaretDazu kam es offenbar nicht .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_240", + "psc_text": "Ὅστις πολλὰ καὶ περιφανῆ συνέταξε, τουτέστιν ὑπομνήματα εἰς πάντας τοὺς Ψαλμούς, ὑπομνήματα εἰς Ματθαῖον καὶ Ἰωάννην, καὶ περὶ Δογμάτων, καὶ κατὰ Ἀρειανῶν λόγους δύο, καὶ περὶ Πνεύματος ἁγίου λόγον ἕνα, ὅντινα ἐγὼ εἰς Ῥωμαϊκὸν μετέφρασα· εἰς Ἠσαϊαν τόμους ὀκτωκαίδεκα, εἰς Ὠσηὲ πρὸς ἐμὲ γράφων ὑπομνημάτων λόγους τρεῖς, εἰς Ζαχαρίαν ἐμοῦ παρακαλέσαντος λόγους πέντε, ὑπομνήματα εἰς τὸν Ἰὼβ, καὶ ἄλλα ἄπειρα, ἅτινα διηγήσασθαι ἰδίου ἐστὶ καταλόγου. Περίεστιν ἄχρι τοῦδε, καὶ ὀγδοηκοστὸν τρίτον ἐπλήρωσεν ἐνιαυτόν. CAPUT CX. Optatus Afer, episcopus Milevitanus, ex parte catholica, scripsit Valentiniano et Valente principibus, adversum Donatianae partis calumniam libros sex, in quibus asserit crimen Donatianorum in nos falso retorqueri. Ὀπτᾶτος, ἐπίσκοπος τῆς Μελιυϊτῶν, τοῦ μέρους τῆς καθολικῆς, ἔγραψε ἐπὶ Βαλεντινιανοῦ καὶ Οὐάλεντος κατὰ τῶν Δονατιανῶν συκοφαντίας λόγους ἓξ, ἐν οἶς λέγει, τὸ ἔγκλημα παρὰ τῶν Δωνατιστῶν εἰς ἡμᾶς ψευδῶς ἐπηνέχθαι. CAPUT CXI. 941 Aquilius Severus, in Hispania, de genere illius Severi, ad quem Lactantii duo epistolarum scribuntur", + "candidate_score": 0.646633, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_92_94", + "bdc_text": "- Der andere Buchhändler , der für die Zeit um 1533 vielleicht auch in Frage kommen könnte , ist Hans Hypocras ( Ypocras ) . Er war von ca. 1519 bis nach 1552 Buchführer in Bern , handelte bereits 1523 mit Büchern wahrscheinlich reformatorischen Inhalts und war später mit Mathias Apiarius befreundet . Haller erwähnt ihn jedoch nie , und auch Bullinger scheint ihn nicht gekannt zu haben. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_111", + "psc_text": "ἕτερον περὶ τῆς ψυχῆς. Διάλογον κατὰ τῶν Ἰουδαίων, ὃν ἔχει κατὰ Τρύφωνος ἀρχηγοῦ τῶν Ἰουδαίων. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ κατὰ Μαρκίωνος ἐπίσημα τεύχη, ὧντινων Εἰρηναῖος ἐν τῷ πέμπτω λόγῳ τῷ κατὰ τῶν αἱρετικῶν μέμνηται. Καὶ ἄλλη βίβλος κατὰ πασῶν τῶν αἱρέσεων, ἧς μέμνηται ἐν τῷ ἀπολογητικῷ, ὃν ἔδωκεν Ἀντωνίνῳ τῷ Πίῳ. Οὗτος ἐν τῇ Ῥώμῃ ἔχων τὰς διατριβὰς, εὐθύνων Κρήσκην ( F. leg. Κρήσκεντα) τὸν Κυνικὸν, τὸν κατὰ τῶν χριστιανῶν βλασφημοῦντα, καὶ καλῶν αὐτὸν λαίμαργον, καὶ τὸν θάνατον φοβούμενον, ἄσωτόντε καὶ ἀκόλαστον, τέλος τῇ τοῦτου ἐνεργείᾳ καὶ ἐπιβουλῇ, ὡς χριστιανὸς ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ ἔπαθεν. CAPUT XXIV. Melito Asianus, Sardensis episcopus, librum imperatori M. Antonino Vero, qui Frontonis oratoris discipulus fuit, pro Christiano dogmate dedit. Scripsit quoque et alia, de quibus ista sunt, quae subjecimus: De Pascha libros duos, de Vita Prophetarum librum unum, de Ecclesia librum unum, de Die Dominica librum unum, de Sensibus librum unum, de Fide librum unum,", + "candidate_score": 0.646362, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_102", + "bdc_text": "Die Thessalonicherbriefe hatte Bullinger schon 1526 in den Kappeler Vorlesungen ausgelegt , deren autographe Konzepte erhalten sind ( Zürich ZB , Ms D 4 ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_166", + "psc_text": "συνταγμάτων ἐν τῷ τεύχει τῶν ἐπιστολῶν τῶν πρὸς Παύλαν παρ' ἡμῶν γραφεισῶν, ἐν μιᾷ ἐπιστολῇ συγκρίνων τοῖς Βάῤῥωνος ἔργοις τέθεικα, νῦν παραλιμπάνω, ἐκεῖνο περὶ τῆς αὐτοῦ ἀθανάτου εὐφυΐας μὴ σιωπῶν, ὅτι περ διαλεκτικὴν, καὶ γεωμετρικὴν, ἀριθμητικὴν, μουσικὴν, γραμματικὴν, 896 καὶ ῥητορικὴν, καὶ πάντων τῶν φιλοσόφων τὰ δόγματα, οὕτως ἐξέμαθεν, ὥστε σπουδαστὰς τῶν κοσμικῶν γραμμάτων ἀκροατὰς ἐσχηκέναι, καὶ ἐξηγεῖσθαι αὐτοῖς ἑκάστοτε, συνδρομάς τε πρὸς αὐτὸν πολλὰς γίνεσθαι, ἃς διὰ τοῦτο ἐδέχετο, ἐφ' ᾧγε προφάσει τῆς διδασκαλίας, εἰς τὴν τοῦ Χριστοῦ πίστιν ἀνάγειν πάντας. Περὶ γὰρ τῆς ὠμότητος τοῦ διωγμοῦ, τοῦ κατὰ τῶν Χρισιανῶν ἐπὶ Δεκίου κινηθέντος· ἐλύσσα γὰρ εἰς Φιλίππου εὐλάβειαν, ὃν καὶ ἀπέκτεινεν· εἰπεῖν ἡγοῦμαι περισσόν. Ἐν αὐτῷ γὰρ τῷ διωγμῷ, καὶ Φαβιανὸς ὁ Ῥώμης ἐπίσκοπος ἐτελεύτησεν, καὶ Ἀλέξανδρος καὶ Βαβύλας Ἱεροσολύμων καὶ Ἀντιοχείας ἐπίσκοποι, ἐν τῇ φυλακῇ ὁμολογηταὶ ἐκοιμήθησαν. Εἴ τις γὰρ περὶ Ὠριγένους μαθεῖν ἐθελήσῃ, πρῶτον μὲν ἐκ τῶν ἐπιστολῶν αὐτοῦ, τῶν μετὰ τὸν διωγμὸν πρὸς διαφόρους ἀποσταλεισῶν,", + "candidate_score": 0.646336, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_93", + "bdc_text": "Er war von ca. 1519 bis nach 1552 Buchführer in Bern , handelte bereits 1523 mit Büchern wahrscheinlich reformatorischen Inhalts und war später mit Mathias Apiarius befreundet .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_111", + "psc_text": "ἕτερον περὶ τῆς ψυχῆς. Διάλογον κατὰ τῶν Ἰουδαίων, ὃν ἔχει κατὰ Τρύφωνος ἀρχηγοῦ τῶν Ἰουδαίων. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ κατὰ Μαρκίωνος ἐπίσημα τεύχη, ὧντινων Εἰρηναῖος ἐν τῷ πέμπτω λόγῳ τῷ κατὰ τῶν αἱρε��ικῶν μέμνηται. Καὶ ἄλλη βίβλος κατὰ πασῶν τῶν αἱρέσεων, ἧς μέμνηται ἐν τῷ ἀπολογητικῷ, ὃν ἔδωκεν Ἀντωνίνῳ τῷ Πίῳ. Οὗτος ἐν τῇ Ῥώμῃ ἔχων τὰς διατριβὰς, εὐθύνων Κρήσκην ( F. leg. Κρήσκεντα) τὸν Κυνικὸν, τὸν κατὰ τῶν χριστιανῶν βλασφημοῦντα, καὶ καλῶν αὐτὸν λαίμαργον, καὶ τὸν θάνατον φοβούμενον, ἄσωτόντε καὶ ἀκόλαστον, τέλος τῇ τοῦτου ἐνεργείᾳ καὶ ἐπιβουλῇ, ὡς χριστιανὸς ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ ἔπαθεν. CAPUT XXIV. Melito Asianus, Sardensis episcopus, librum imperatori M. Antonino Vero, qui Frontonis oratoris discipulus fuit, pro Christiano dogmate dedit. Scripsit quoque et alia, de quibus ista sunt, quae subjecimus: De Pascha libros duos, de Vita Prophetarum librum unum, de Ecclesia librum unum, de Die Dominica librum unum, de Sensibus librum unum, de Fide librum unum,", + "candidate_score": 0.646045, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_107", + "bdc_text": "verzichtete Megander auf die Veröffentlichung seines Kommentars zum Jakobusbrief , s. Rhellikans Epistel in Meganders Buch «In epistolam Pauli ad Ephesios commentarius .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_173", + "psc_text": "volumine Epistolas quoque Pauli, tredecim tantum enumerans; decimam quartam quae fertur ad Hebraeos, dicit non ejus esse, sed et apud Romanos usque hodie quasi Pauli apostoli non habetur. 900 Γαΐος ἐπὶ Ζεφυρίνου Ῥώμης ἐπισκόπου, τοῦτ' ἔστιν, ἐπὶ Ἀντωνίνου υἱοῦ Σεβήρου, διάλεξιν κατὰ Προκούλου σπουδαστοῦ Μοντανοῦ, σφόδρα μεγίστην ἔσχεν, εὐθύνων αὐτὸν προπετείας, τῆς καινῆς Προφητείας, ἐν αὐτῷ τῷ τεύχει τρισκαίδεκα Ἐπιστολὰς μόνας Παύλου ἀπαριθμούμενος· τὴν γὰρ πρὸς Ἑβραίους λέγει μὴ εἶναι αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ παρὰ τοῖς Ῥωμαίοις ἄχρι τοῦ παρόντος Παύλου ἀποστόλου νομίζεται μὴ εἶναι. CAPUT LX. Beryllus, Arabiae Bostrenus episcopus, cum aliquanto tempore gloriose rexisset Ecclesiam, ad extremum lapsus in haeresim, quae Christum ante incarnationem negat, ab Origene correctus. Scripsit varia opuscula, et maxime epistolas, in quibus Origeni gratias agit, sed et Origenis ad eum litterae sunt. Exstat dialogus Origenis et Berylli, in quo haereseos coarguitur. Claruit autem sub Alexandro, Mammeae filio, et Maximino et Gordiano, qui ei in imperium", + "candidate_score": 0.64603, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_103_105", + "bdc_text": "s. Staedtke 284 , Nr. 62f ) , sein ausführlicher Kommentar erschien 1536 ( HBBibl I 81). . Promittit Megander in Epistolam Iacobi , et utinam ita invulgaretDazu kam es offenbar nicht . Nach der Herausgabe von Zwinglis Auslegung des Jakobusbriefes durch Leo Jud ( s.", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_65", + "psc_text": "ὅπερ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἐπὶ Μάρκου τοῦ διδασκάλου ἐώρα γινόμενον, τῇ μνήμῃ παρέδωκε. Τελευτήσας δὲ τῷ ὀγδόῳ τοῦ Νέρωνος ἔτει, ἀπετέθη ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, διαδεξαμένου αὐτὸν Ἀνανίου. CAPUT IX. Joannes Apostolus, quem Jesus amavit plurimum (Jo. XIII, 23, et XIX, 26, et XX, 2, et XXI, 7), filius Zebedaei, frater Jacobi apostoli (Matth. IV, 21, et X, 2; Marc. X, 35; Luc. V, 10), quem Herodes post passionem Domini docellavit (Act. XII, 2 seqq.), novissimus omnium scripsit Evangelium, rogatus ab Asiae episcopis, adversus Cerinthum, aliosque haereticos, et maxime tunc Ebionitarum dogma consurgens, qui asserunt Christum ante Mariam non fuisse. Unde et compulsus est divinam ejus nativitatem edicere. Sed et aliam causam hujus scripturae ferunt, quod cum legisset Matthaei, Marci et Lucae volumina, probaverit quidem textum historiae, et vera eos dixisse firmaverit, sed unius tantum anni, in quo et passus est, post carcerem Joannis [ Ms. tacet Joannis], historiam texuisse. Praetermisso itaque anno,", + "candidate_score": 0.644443, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_65", + "bdc_text": "Quodsi Megander in praeambulari epistola catalogum parochorum congessit , quantum ad me spectat , nihil moror nec turbor , nisi quod parochis datur occasio vel simultatis , cum non omnes sint numerati , vel pravę suspicionis , quod nos duoHaller und Kolb. non adnumeramur .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_1", + "psc_text": "ab Apostolis usque ad nostram aetatem, imitatus Tranquillum, Graecumque Apollonium: et post Catalogum plurimorum, me quoque in calce voluminis quasi abortivum et minimum omnium Christianorum posui; ubi mihi necesse fuit usque ad decimum quartum annum Theodosii principis quid scripserim, breviter annotare. Paria habet in Praefatione Commentariorum in Jonam: in libro autem secundo contra Rufinum sane luculenter: Ante annos ferme decem eum Dexter amicus meus, qui Praefecturam administravit Praetorii, me rogasset, ut Auctorum nostrae Religionis ei indicem texerem, inter caeteros tractatores posui et hunc librum a Pamphilo editum, etc. 2. Ipsam quam fecisset libro inscriptionem, quaeve ejus esset quodammodo indoles, sedulo ad Augustinum epistola 112 rescribens docet. Dicis accepisse te librum meum a quodam fratre, qui titulum non haberet, in quo Scriptores Ecclesiasticos tam Graecos quam Latinos enumeraverim: cumque ab eo quaereres, ut tuis verbis utar, cur liminaris pagina non esset inscripta, vel quo censeretur nomine, respondisse appellari Epitaphium, et argumentaris", + "candidate_score": 0.643986, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_103_105", + "bdc_text": "s. Staedtke 284 , Nr. 62f ) , sein ausführlicher Kommentar erschien 1536 ( HBBibl I 81). . Promittit Megander in Epistolam Iacobi , et utinam ita invulgaretDazu kam es offenbar nicht . Nach der Herausgabe von Zwinglis Auslegung des Jakobusbriefes durch Leo Jud ( s.", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_255", + "psc_text": "narrante perlatum est, commentarium in Job, qui usque hodie superest. Ἀμβρόσιος Ἀλεξανδρεὺς, ἀκροατὴς Διδύμου, ἔγραψε κατὰ Ἀπολλιναρίου τεῦχος πολλῶν στίχων, περὶ δογμάτων, καὶ καθὼς ὑπόγυον διηγουμένου τινὸς ἔγνων, ὑπομνήματα εἰς τὸν Ἰὼβ, ὃς ἄχρι τοῦ παρόντος περίεστιν. CAPUT CXXVII. Maximus Philosophus, natus Alexandriae, Constantinopoli episcopus ordinatus est, et pulsus, insignem de Fide adversus Arianos scripsit librum, quem Mediolani Gratiano principi dedit. Μάξιμος Φιλόσοφος, ὁρμώμενος ἐκ τῆς Ἀλεξανδρέων, Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοπος καταστὰς καὶ καθαιρεθεὶς, ἐπίσημον περὶ τῆς πίστεως κατὰ τῶν Ἀρειανῶν συνέταξε βίβλον, ἥντινα ἐν Μεδιολάνῳ Γρατιανῷ ἐπέδωκε βασιλεύοντι. CAPUT CXXVIII. Gregorius Nyssenus episcopus, frater Basilii Caesariensis, ante paucos annos mihi et Gregorio Nazianzeno contra Eunomium legit libros, qui et multa alia scripsisse et scribere dicitur. Γρηγόριος Νύσης ἐπίσκοπος, ἀδελφὸς Βασιλείου τοῦ Καισαρέως, πρὸ ὀλίγων ἐνιαυτῶν ἐμοὶ καὶ Γρηγορίῳ τῷ Ναζιανζηνῷ κατὰ Εὐνομίου ἀνέγνω λόγους, ὅστις καὶ ἄλλα πολλὰ γεγραφέναι καὶ γράφειν λέγεται. CAPUT CXXIX. Joannes Antiochenae Ecclesiae presbyter, Eusebii Emiseni Diodorique", + "candidate_score": 0.643757, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_106_108", + "bdc_text": "unten Anm. 28 ) verzichtete Megander auf die Veröffentlichung seines Kommentars zum Jakobusbrief , s. Rhellikans Epistel in Meganders Buch «In epistolam Pauli ad Ephesios commentarius . . .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_173", + "psc_text": "volumine Epistolas quoque Pauli, tredecim tantum enumerans; decimam quartam quae fertur ad Hebraeos, dicit non ejus esse, sed et apud Romanos usque hodie quasi Pauli apostoli non habetur. 900 Γαΐος ἐπὶ Ζεφυρίνου Ῥώμης ἐπισκόπου, τοῦτ' ἔστιν, ἐπὶ Ἀντωνίνου υἱοῦ Σεβήρου, διάλεξιν κατὰ Προκούλου σπουδαστοῦ Μοντανοῦ, σφόδρα μεγίστην ἔσχεν, εὐθύνων αὐτὸν προπετείας, τῆς καινῆς Προφητείας, ἐν αὐτῷ τῷ τεύχει τρισκαίδεκα Ἐπιστολὰς μόνας Παύλου ἀπαριθμούμενος· τὴν γὰρ πρὸς Ἑβραίους λέγει μὴ εἶναι αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ παρὰ τοῖς Ῥωμαίοις ἄχρι τοῦ παρόντος Παύλου ἀποστόλου νομίζεται μὴ εἶναι. CAPUT LX. Beryllus, Arabiae Bostrenus episcopus, cum aliquanto tempore gloriose rexisset Ecclesiam, ad extremum lapsus in haeresim, quae Christum ante incarnationem negat, ab Origene correctus. Scripsit varia opuscula, et maxime epistolas, in quibus Origeni gratias agit, sed et Origenis ad eum litterae sunt. Exstat dialogus Origenis et Berylli, in quo haereseos coarguitur. Claruit autem sub Alexandro, Mammeae filio, et Maximino et Gordiano, qui ei in imperium", + "candidate_score": 0.643218, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_92_94", + "bdc_text": "- Der andere Buchhändler , der für die Zeit um 1533 vielleicht auch in Frage kommen könnte , ist Hans Hypocras ( Ypocras ) . Er war von ca. 1519 bis nach 1552 Buchführer in Bern , handelte bereits 1523 mit Büchern wahrscheinlich reformatorischen Inhalts und war später mit Mathias Apiarius befreundet . Haller erwähnt ihn jedoch nie , und auch Bullinger scheint ihn nicht gekannt zu haben. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_25", + "psc_text": "Libri]. I. Simon Petrus. II. Jacobus frater Domini. III. Matthaeus qui et Levi. IV. Juda frater Jacobi. V. Paulus qui [ Al. et] ante Saulus. VI. Barnabas qui et Joseph. VII. Lucas evangelista. VIII. Marcus evangelista. IX. Joannes apost. et evang. X. Hermas [ ms. reliqua tacet ], ut ferunt Pastor, auctor libri. XI. Philon Judaeus. XII. Lucius Anneus Seneca. XIII. Josephus Matthiae filius. XIV. Justus Tiberiensis. XV. Clemens episcopus. XVI. Ignatius episcopus. XVII. Polycarpus episcopus. XVIII. Papias episcopus. XIX. Quadratus episcopus. XX. Aristides philosophus. XXI. Agrippa qui et Castor [ Ms. Castoris]. XXII. Hegesippus historicus. XXIII. Justinus philosophus. XXIV. Melito episcopus. XXV. Theophilus episcopus. XXVI. Apollinaris episcopus. XXVII. Dionysius episcopus. XXVIII. Pinitus [ Al. Pinytus] episcopus. XXIX. Tatianus haeresiarches. XXX. Philippus episcopus. XXXI. Musanus. XXXII. Modestus. XXXIII. Bardesanes haeresiarches. XXXIV. Victor episcopus. XXXV. Irenaeus episcopus. XXXVI. Panthaenus philosophus. XXXVII. Rhodon, Tatiani discipulus. XXXVIII. Clemens presbyter. XXXIX. Miltiades. XL. Apollonius.", + "candidate_score": 0.642613, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_84_86", + "bdc_text": "Christoph Froschauer war sein Buchlieferant Mit Haller stand er in Verbindung ; dieser war 1527 auch bereit , in Zürich für ihn finanziell zu bürgen. 1531 wehrte sich Kymo beim Berner Rat gegen fremde Konkurrenz ( ABernerRef 3066 ) . Seit 1544 war er Pfarrer in Twann , seit 1546 in Sutz ( beide Kt.", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_247", + "psc_text": "Nuptiarum, contra se disserentium; adversum Eunomium liber unus, 945 de Spiritu sancto liber unus. Contra Julianum imperatorem libri duo. Secutus est autem Polemonem dicendi charactere, vivoque se episcopum in loco suo ordinans, ruri vitam monachi exercuit. Decessitque ante hoc ferme triennium sub Theodosio principe. Γρηγόριος, Σασίμων πρότερον, εἶτα Ναζιανζοῦ ἐπίσκοπος, ἀνὴρ ἐλλογιμώτατος, ὁ ἐμὸς διδάσκαλος, οὗ ἐξηγουμένου τὰς θείας ἔγνων Γραφὰς, εἰς τρεῖς μυριάδας στίχων πάντα τὰ συντάγματα αὐτοῦ συνέθηκεν, ἀφ' ὧν εἰσι τάδε· περὶ τῆς τελευτῆς τοῦ ἀδελφοῦ Καισαρίου, περὶ Φιλοπτωχίας, ἐπαίνους τῶν Μακκαβαίων, ἐπαίνους Κυπριανοῦ, ἐπαίνους Ἀθανασίου, ἐπαίνους Μαξίμου φιλοσόφου μετὰ τὴν ἐξορίαν ἀναζεύξαντος, ὅντινα ψευδῶς τινες Ἥρωνος ἐπέγραψαν (ἔστι γὰρ καὶ ἄλλη βίβλος, κατάγνωσιν τοῦ αὐτοῦ Μαξίμου περιέχουσα, ὡς μὴ ἐξὸν εἶναι τὸν αὐτὸν καὶ ἐπαινέσαι καὶ ψέξαι ἐν καιρῷ)· καὶ βίβλος, δι' ἑξαμέτρον, Παρθενίας, καὶ Γάμου, καθ' ἑαυτῶν διαλεγομένων· κατὰ Εὐνομίου λόγος εἷς, περὶ Πνεύματος ἁγίου λόγος εἷς, κατὰ Ἰουλιανοῦ τοῦ βασιλέως λόγος εἷς. Ἠκολούθησε δὲ", + "candidate_score": 0.642314, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_136", + "bdc_text": "Die einzige Veröffentlichung , die vielleicht Anlaß zu derartigen Spekulationen und Gerüchten gegeben haben könnte , ist seine auffallend konziliante «Vorrede zur Rechenschaft des Glaubens der Brüder in Böhmen und Mähren» , Anfang 1533 .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_136", + "psc_text": "κατηχήσεων διδάσκαλος γέγονεν. Ἐπίσημά τε τεύχη, παιδεύσεως καὶ εὐγλωττίας ἀ��άμεστα συνέταξε, τοῦτο μὲν τῶν θείων, τοῦτο δὲ καὶ κοσμικῶν, ἀφ' ὧν ἐστι τάδε· Στρωματεῖς ὀκτὼ, Ὑποτυπώσεων λόγοι ὀκτὼ, κατὰ τῶν Ἐθνῶν, Παιδαγωγοὶ τρεῖς, περὶ τοῦ Πάσχα εἷς, περὶ Νηστείας διάλεξις, καὶ ἕτερος ἐπιγραφόμενος Τίς ἄρα πλούσιος σωθήσεται, περὶ Κακολογίας λόγος εἷς, περὶ Κανόνων ἐκκλησιαστικῶν, καὶ κατὰ ἀκολουθούντων τῇ τῶν Ἰουδαίων πλάνῃ λόγον, ὅντινα ἰδικῶς Ἀλεξάνδρῳ ἐπισκόπῳ Ἱεροσολύμων προσεφώνησε. 880 Μέμνηται δὲ ἐν τοῖς ἰδίοις Στρώμασιν τοῦ τεύχους Τατιανοῦ τοῦ προειρημένου κατὰ τῶν Ἐθνῶν, καὶ Κασσιανοῦ τινος χρονογραφίας, ὅπερ ἐν τοῖς παλαιοῖς εὑρεῖν οὐκ ἐδυνήθημεν. Οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ Ἰουδαίους Ἀριστόβουλόν τινα καὶ Δημήτριον, καὶ Εὐπόλεμον ἀναφέρει, οἷα κατὰ τῶν ἐθνῶν συγγραψαμένους καθ' ὁμοιότητα Ἱωσήπου, ἀρχαιογονίας Μωϋσέως, καὶ τοῦ Ἰουδαϊκοῦ ἔθνους. Ἔστι καὶ Ἀλεξάνδρου Ἱεροσολύμων Ἐπισκόπου ὃς μετὰ Νάρκισσον ὕστερον προέστη τῆς Ἐκκλησίας, Ἐπιστολὴ περὶ χειροτονίας Ἀσκληπιάδου ὁμολογητοῦ, πρὸς Ἀντιοχέας, συγχαίροντος αὐτοῖς, ἐν ᾗ εἰς τὸ τέλος οὔτως λέγει· « Ταῦτα", + "candidate_score": 0.640168, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_84_86", + "bdc_text": "Christoph Froschauer war sein Buchlieferant Mit Haller stand er in Verbindung ; dieser war 1527 auch bereit , in Zürich für ihn finanziell zu bürgen. 1531 wehrte sich Kymo beim Berner Rat gegen fremde Konkurrenz ( ABernerRef 3066 ) . Seit 1544 war er Pfarrer in Twann , seit 1546 in Sutz ( beide Kt.", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_243", + "psc_text": "conatus est. Ad extremum sub Theodosio principe Ecclesia pulsus est. Feruntur ejus varii multiplicesque tractatus, quos nosse perfacile est. Εὐζώϊος, παρὰ Θεσπεσίῳ ῥήτορι ἅμα Γρηγορίῳ Ναζιανζοῦ ἐπισκόπῳ νέος ἐν Καισαρείᾳ φοιτήσας, καὶ ὕστερον τῆς αὐτῆς πόλεως ἐπίσκοπος, πολλῷ πόνῳ φθαρεῖσαν ἤδη τὴν Ὠριγένους καὶ Παμφίλου βιβλιοθήκην, ἐν σωματίοις ἀνανεῶσαι ἐπεχείρησεν. Καὶ ὕστερον ἐπὶ Θεοδοσίου βασιλέως τῆς Ἐκκλησίας ἐξεώθη. Φέρονται τούτου πολλαὶ καὶ πλεῖσται ὁμιλίαι, αἷς ἐστι ῥᾴδιον ἐντυχεῖν. CAPUT CXIV. Epiphanius, Cypri Salaminae episcopus, scripsit adversum omnes Haereses libros, et multa alia, quae ab eruditis propter res, a simplicioribus propter verba lectitantur. Superest usque hodie, et in extrema jam senectute varia cudit opera. Ἐπιφάνιος, Κύπρου Σαλαμίνης ἐπίσκοπος, ἔγραψε κατὰ πασῶν τῶν αἱρέσεων λόγους, καὶ ἕτερα πολλὰ, ἅτινα παρὰ μὲν τῶν πεπαιδευμένων διὰ τὰ πράγματα, παρὰ δὲ τῶν ἰδιοτῶν διὰ τὰ ῥήματα ἀναγινώσκεται. Περίεστιν ἄχρι τοῦδε, καὶ ἐν ἐσχάτῳ γήρᾳ ποικίλα συντάττει συγγράμματα. CAPUT CXV. 943 Ephraem, Edessenae Ecclesiae diaconus, multa", + "candidate_score": 0.639674, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_84_86", + "bdc_text": "Christoph Froschauer war sein Buchlieferant Mit Haller stand er in Verbindung ; dieser war 1527 auch bereit , in Zürich für ihn finanziell zu bürgen. 1531 wehrte sich Kymo beim Berner Rat gegen fremde Konkurrenz ( ABernerRef 3066 ) . Seit 1544 war er Pfarrer in Twann , seit 1546 in Sutz ( beide Kt.", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_121", + "psc_text": "δὲ προειρημένος Τατιανὸς πάμπολλα συνεγράψατο τεύχη, ἀφ' ὧν ἐσι κατὰ τῶν ἐθνῶν λόγος εἷς πάνυ θαυμαστὸς, ὃς μεταξὺ πάντων αὐτοῦ τῶν συγγραμμάτων ἐπίσημός ἐστι. Καὶ οὗτος βασιλεύοντος Μάρκου Ἀντωνίνου Βήρου, καὶ Αὐρηλίου Κομόδου ἤνθησεν. CAPUT XXX. Philippus, episcopus Cretensis, hoc est, urbis Gortynae, cujus Dionysius 871 in epistola sua meminit, quam scripsit ad ejusdem civitatis Ecclesiam, praeclarum adversum Marcionem edidit librum, temporibusque M. Antonini Veri, et L. Aurelii Commodi claruit. Φίλιππος ἐπίσκοπος Κρήτης πόλεως Γορτύνης, οὗτινος Διονύσιος ἐν τῇ ἐπιστολῇ 872 αὐτοῦ μέμνηται, ἣν ἔγραψε πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν προειρημένης πόλεως, ἔνδοξον πανὺ κατὰ Μαρκίωνος ἐξέδωκε βίβλον, ( Forte supplendum καὶ) ἐν τοῖς καιροῖς τῶν προειρημένων διέπρεψεν. CAPUT XXXI. Musanus non ignobilis inter eos, qui de ecclesiastico dogmate scripserunt, sub imperatore M. Antonino Vero confecit librum ad quosdam fratres, qui de Ecclesia ad Encratitarum haeresim declinaverant. Μουσανὸς, οὐκ ἄδοξος μεταξὺ τῶν περὶ ἐκκλησιαστικοῦ δόγματος συγγραψαμένων, ἐπὶ Μάρκου Ἀντωνίνου Βήρου κατεσκεύασε βίβλον", + "candidate_score": 0.637322, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_84_86", + "bdc_text": "Christoph Froschauer war sein Buchlieferant Mit Haller stand er in Verbindung ; dieser war 1527 auch bereit , in Zürich für ihn finanziell zu bürgen. 1531 wehrte sich Kymo beim Berner Rat gegen fremde Konkurrenz ( ABernerRef 3066 ) . Seit 1544 war er Pfarrer in Twann , seit 1546 in Sutz ( beide Kt.", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_194", + "psc_text": "βοηθὸς ἐγένετο. Οὗτος εἰς τὸ δόγμα τοῦ Κυπριανοῦ, καί τῆς Ἀφρικῆς συνόδου συναινῶν, περὶ αἱρετικῶν ἀναβαπτισθησομένων, πολλὰς πρὸς διαφόρους ἀπέστειλεν ἐπιστολὰς, τὰς καὶ ἄχρι τοῦ παρόντος τυγχανούσας, καὶ πρὸς Φλαβιανὸν δὲ Ἀντιοχείας ἐπίσκοπον γράφει περὶ μετανοίας, καὶ πρὸς Ῥωμαίους διὰ Ἱππολύτου ἑτέραν, καὶ πρὸς Ξύστον διαδεξάμενον Στέφανον 910 ἐπιστολὰς δύο, πρὸς Φιλήμονα καὶ Διονύσιον τῆς ἐν Ῥώμῃ Ἐκκλησίας πρεσβυτέρους ἐπιστολὰς δύο, καὶ πρὸς τὸν αὐτὸν Διονύσιον, ὕστερον Ῥώμης ἐπίσκοπον, καὶ πρὸς Νωβατιανὸν αἰτιώμενον, ὡς ἄκων ἐν τῇ Ῥώμῃ ἐχειροτονήθη ἐπίσκοπος, ἧςτινος ἐπιστολῆς τὸ προοίμιον ἔχει οὕτως· « Διονύσιος Ἀλεξανδρείας Νωβατιανῷ. Εἰ ἄκων ὡς φὴς ἤχθης, δείξῃς ἀναχωρήσας ἑκών. Ἔδει μὲν γὰρ καὶ πᾶν ὁτιοῦν παθεῖν, ὑπὲρ τοῦ μὴ διακόψαι τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἦνο ὐκ ἀδοξοτέρα τῆς ἕνεκεν τοῦ μὴ εἰδωλολατρῆσαι γινομένης, ἡ ἕνεκεν τοῦ μὴ σχίσαι μαρτυρία, κατ' ἐμὲ δὲ καὶ μείζων. Ἐκεῖ μὲν γὰρ ὑπὲρ μιᾶς τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, ἐνταῦθα δὲ ὑπὲρ ὅλης τῆς Ἐκκλησίας, καὶ νῦν", + "candidate_score": 0.636092, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_81_83", + "bdc_text": "ille bibliopole nostrę [ ! ] Wahrscheinlich Johannes Kymo ( Kimo ) aus Freiburg im Uechtland ; er war Kaplan , 1518 Chorherr von St . Niklaus , 1521 Prokurator des Klerus . Als Anhänger der Reformation mußte er 1523 Freiburg verlassen und wurde Buchbinder und Wanderbuchhändler in Bern ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_119", + "psc_text": "sub M. Antonino Vero, et L. Aurelio Commodo floruit. Πινυτὸς Κρήτης, Κνωσσοῦ τῆς πόλεως ἐπίσκοπος, ἔγραψε πρὸς Διονύσιον Κορίνθου ἐπίσκοπον πάνυ κομψὴν ἐπιστολὴν, ἐν ᾗ διδάσκει, οὐκ ἀεὶ δεῖν τοὺς λαοὺς γάλακτι τρέφεσθαι, μήπως ὡς νήπιοι τῇ ἐσχάτῃ καταληφθῶσιν ἡμέρᾳ, ἀλλὰ καὶ στερεῷ βρώματι, ἵνα εἰς πνευματικὸν προκόψωσι γῆρας. Καὶ οὗτος ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἤνθησεν. CAPUT XXIX. Tatianus, qui primum Oratoriam docens, non parvam sibi ex arte Rhetorica gloriam comparaverat, Justini martyris sectator fuit, florens in Ecclesia, quamdiu ab ejus latere non discessit. Postea vero inflatus eloquentiae tumore, novam condidit haeresim quae Ἐγκρατιτῶν dicitur, quam postea Severus auxit, a quo ejusdem partis haeretici Severiani usque hodie appellantur. Porro Tatianus infinita scripsit volumina, e quibus unus contra Gentes florentissimus exstat liber, qui inter omnia opera ejus fertur insignis. Et hic sub imperatore M. Antonino Vero, et L. Aurelio Commodo floruit. Τατιανὸς ὃς πρώην τὴν ῥητορικὴν διδάσκων, οὐκ ἐλαχίστην ἐκ τῆς ῥητορικῆς", + "candidate_score": 0.635532, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_84_86", + "bdc_text": "Christoph Froschauer war sein Buchlieferant Mit Haller stand er in Verbindung ; dieser war 1527 auch bereit , in Zürich für ihn finanziell zu bürgen. 1531 wehrte sich Kymo beim Berner Rat gegen fremde Konkurrenz ( ABernerRef 3066 ) . Seit 1544 war er Pfarrer in Twann , seit 1546 in Sutz ( beide Kt.", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_125", + "psc_text": "episcopus, super quaestione Paschae, et alia quaedam scribens opuscula, rexit Ecclesiam sub Severo principe annis decem. Βίκτωρ, τρισκαιδέκατος Ῥώμης ἐπίσκοπος, περὶ τῆς τοῦ Πάσχα ζητήσεως, καὶ ἄλλα τινὰ συνέταξε τεύχη, ἐκυβέρνησε τὴν Ἐκκλησίαν βασιλεύοντος Σεβήρου ἐπ' ἔτη δέκα. CAPUT XXXV. Irenaeus, Pothini episcopi, qui Lugdunensem in Gallia regebat Ecclesiam, presbyter, a martyribus ejusdem loci, ob quasdam Ecclesiae quaestiones legatus Romam missus, honorificas super nomine suo ad Eleutherum episcopum perfert litteras. Postea jam Pothino prope nonagenario, ob Christum martyrio coronato, in locum ejus substituitur. Constat autem Polycarpi, cujus supra fecimus mentionem, sacerdotis et martyris, hunc fuisse discipulum. Scripsit quinque adversus haereses libros, et contra gentes volumen breve, et de disciplina aliud, et ad Martianum fratrem de Apostolica praedicatione, et librum variorum tractatuum, et ad Blastum de Schismate, et ad Florinum de Monarchia, sive quod Deus non sit conditor malorum, et de Ogdoade egregium commentarium, in cujus fine significans se Apostolicorum temporum", + "candidate_score": 0.63452, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_84_86", + "bdc_text": "Christoph Froschauer war sein Buchlieferant Mit Haller stand er in Verbindung ; dieser war 1527 auch bereit , in Zürich für ihn finanziell zu bürgen. 1531 wehrte sich Kymo beim Berner Rat gegen fremde Konkurrenz ( ABernerRef 3066 ) . Seit 1544 war er Pfarrer in Twann , seit 1546 in Sutz ( beide Kt.", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_255", + "psc_text": "narrante perlatum est, commentarium in Job, qui usque hodie superest. Ἀμβρόσιος Ἀλεξανδρεὺς, ἀκροατὴς Διδύμου, ἔγραψε κατὰ Ἀπολλιναρίου τεῦχος πολλῶν στίχων, περὶ δογμάτων, καὶ καθὼς ὑπόγυον διηγουμένου τινὸς ἔγνων, ὑπομνήματα εἰς τὸν Ἰὼβ, ὃς ἄχρι τοῦ παρόντος περίεστιν. CAPUT CXXVII. Maximus Philosophus, natus Alexandriae, Constantinopoli episcopus ordinatus est, et pulsus, insignem de Fide adversus Arianos scripsit librum, quem Mediolani Gratiano principi dedit. Μάξιμος Φιλόσοφος, ὁρμώμενος ἐκ τῆς Ἀλεξανδρέων, Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοπος καταστὰς καὶ καθαιρεθεὶς, ἐπίσημον περὶ τῆς πίστεως κατὰ τῶν Ἀρειανῶν συνέταξε βίβλον, ἥντινα ἐν Μεδιολάνῳ Γρατιανῷ ἐπέδωκε βασιλεύοντι. CAPUT CXXVIII. Gregorius Nyssenus episcopus, frater Basilii Caesariensis, ante paucos annos mihi et Gregorio Nazianzeno contra Eunomium legit libros, qui et multa alia scripsisse et scribere dicitur. Γρηγόριος Νύσης ἐπίσκοπος, ἀδελφὸς Βασιλείου τοῦ Καισαρέως, πρὸ ὀλίγων ἐνιαυτῶν ἐμοὶ καὶ Γρηγορίῳ τῷ Ναζιανζηνῷ κατὰ Εὐνομίου ἀνέγνω λόγους, ὅστις καὶ ἄλλα πολλὰ γεγραφέναι καὶ γράφειν λέγεται. CAPUT CXXIX. Joannes Antiochenae Ecclesiae presbyter, Eusebii Emiseni Diodorique", + "candidate_score": 0.634436, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_84_86", + "bdc_text": "Christoph Froschauer war sein Buchlieferant Mit Haller stand er in Verbindung ; dieser war 1527 auch bereit , in Zürich für ihn finanziell zu bürgen. 1531 wehrte sich Kymo beim Berner Rat gegen fremde Konkurrenz ( ABernerRef 3066 ) . Seit 1544 war er Pfarrer in Twann , seit 1546 in Sutz ( beide Kt.", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_111", + "psc_text": "ἕτερον περὶ τῆς ψυχῆς. Διάλογον κατὰ τῶν Ἰουδαίων, ὃν ἔχει κατὰ Τρύφωνος ἀρχηγοῦ τῶν Ἰουδαίων. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ κατὰ Μαρκίωνος ἐπίσημα τεύχη, ὧντινων Εἰρηναῖος ἐν τῷ πέμπτω λόγῳ τῷ κατὰ τῶν αἱρετικῶν μέμνηται. Καὶ ἄλλη βίβλος κατὰ πασῶν τῶν αἱρέσεων, ἧς μέμνηται ἐν τῷ ἀπολογητικῷ, ὃν ἔδωκεν Ἀντωνίνῳ τῷ Πίῳ. Οὗτος ἐν τῇ Ῥώμῃ ἔχων τὰς διατριβὰς, εὐθύνων Κρήσκην ( F. leg. Κρήσκεντα) τὸν Κυνικὸν, τὸν κατὰ τῶν χριστιανῶν βλασφημοῦντα, καὶ καλῶν αὐτὸν λαίμαργον, καὶ τὸν θάνατον φοβούμενον, ἄσωτόντε καὶ ἀκόλαστον, τέλος τῇ τοῦτου ἐνεργείᾳ καὶ ἐπιβουλῇ, ὡς χριστιανὸς ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ ἔπαθεν. CAPUT XXIV. Melito Asianus, Sardensis episcopus, librum imperatori M. Antonino Vero, qui Frontonis oratoris discipulus fuit, pro Christiano dogmate dedit. Scripsit quoque et alia, de quibus ista sunt, quae subjecimus: De Pascha libros duos, de Vita Prophetarum librum unum, de Ecclesia librum unum, de Die Dominica librum unum, de Sensibus librum unum, de Fide librum unum,", + "candidate_score": 0.634176, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_84_86", + "bdc_text": "Christoph Froschauer war sein Buchlieferant Mit Haller stand er in Verbindung ; dieser war 1527 auch bereit , in Zürich für ihn finanziell zu bürgen. 1531 wehrte sich Kymo beim Berner Rat gegen fremde Konkurrenz ( ABernerRef 3066 ) . Seit 1544 war er Pfarrer in Twann , seit 1546 in Sutz ( beide Kt.", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_119", + "psc_text": "sub M. Antonino Vero, et L. Aurelio Commodo floruit. Πινυτὸς Κρήτης, Κνωσσοῦ τῆς πόλεως ἐπίσκοπος, ἔγραψε πρὸς Διονύσιον Κορίνθου ἐπίσκοπον πάνυ κομψὴν ἐπιστολὴν, ἐν ᾗ διδάσκει, οὐκ ἀεὶ δεῖν τοὺς λαοὺς γάλακτι τρέφεσθαι, μήπως ὡς νήπιοι τῇ ἐσχάτῃ καταληφθῶσιν ἡμέρᾳ, ἀλλὰ καὶ στερεῷ βρώματι, ἵνα εἰς πνευματικὸν προκόψωσι γῆρας. Καὶ οὗτος ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἤνθησεν. CAPUT XXIX. Tatianus, qui primum Oratoriam docens, non parvam sibi ex arte Rhetorica gloriam comparaverat, Justini martyris sectator fuit, florens in Ecclesia, quamdiu ab ejus latere non discessit. Postea vero inflatus eloquentiae tumore, novam condidit haeresim quae Ἐγκρατιτῶν dicitur, quam postea Severus auxit, a quo ejusdem partis haeretici Severiani usque hodie appellantur. Porro Tatianus infinita scripsit volumina, e quibus unus contra Gentes florentissimus exstat liber, qui inter omnia opera ejus fertur insignis. Et hic sub imperatore M. Antonino Vero, et L. Aurelio Commodo floruit. Τατιανὸς ὃς πρώην τὴν ῥητορικὴν διδάσκων, οὐκ ἐλαχίστην ἐκ τῆς ῥητορικῆς", + "candidate_score": 0.633827, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_130_132", + "bdc_text": "finden und die deutlich lutherisch geprägt sind . Im Zusammenhang mit den Abendmahlsstreitigkeiten in Kempten und dem von Nürnberg abgegebenen Gutachten ( s. oben [Nr. 198 ] S. 80f , Anm. 8 und 10 ) hatte der Nürnberger Rat Ende Januar ein Exemplar der Kirchenordnung nach Kempten geschickt .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_134", + "psc_text": "litteraturae instrumento. E quibus illa sunt, στρωματεῖς, libri octo; Ὑποτυπώσεων libri octo; adversus Gentes, liber unus; Paedagogi libri tres, de Pascha liber unus, de jejunio disceptatio, et alius qui inscribitur Quisnam dives ille sit, qui salvetur; de obtrectatione liber unus; de Canonibus ecclesiasticis, et adversum eos, 879 qui Judaeorum sequuntur errorem, liber unus, quem proprie Alexandro, Hierosolymorum episcopo, προσεφώνησε. Meminit autem in Stromatibus suis, voluminis Tatiani adversus Gentes, de quo supra diximus, et Casiani cujusdam χρονογραφίας, quod opusculum invenire non potui. Necnon et de Judaeis Aristobulum quemdam et Demetrium et Eupolemum scriptores adversus Gentes refert, qui in similitudinem Josephi ἀρχαιογονίαν Moysi et Judaicae gentis asseverant. Exstat Alexandri Hierosolymorum episcopi, qui cum Narcisso postea rexit Ecclesiam, epistola super ordinatione Asclepiadis confessoris ad Antiochenses, congratulantis eis, in qua ponit in fine: Haec vobis, domini ac fratres, scripta transmisi per Clementem beatum presbyterum, virum illustrem et probatum, quem vos quoque scitis, et nunc", + "candidate_score": 0.633388, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_101", + "bdc_text": "Bullingers von 1530 ( Zürich ZB , Ms F 11 , f. 151-258 ) , sein ausführlicher Kommentar erschien erst 1543 ( HBBibl I 153 ) .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_238", + "psc_text": "τῶν Ἐθνῶν, καὶ πρὸς Βαλεντινιανὸν λόγοι. CAPUT CVIII. 939 Phoebadius, Agenni Galliarum episcopus, edidit contra Arianos librum. Dicuntur et ejus alia esse opuscula, quae necdum legi. Vivit usque hodie decrepita senectute. 940 Σοιβάδιος Ἀγενοῦ τῆς κατὰ Γαλλίας ἐπίσκοπος, ἐξέδωκε, κατὰ Ἀρειανῶν τεῦχος. Λέγονται αὐτοῦ καὶ ἕτερα εἶναι σπουδάσματα, οἷς οὔπω ἐνέτυχον. Μέχρι νῦν ζῇ ἐν ἐσχάτῳ γήρᾳ διάγων. CAPUT CIX. Didymus, Alexandrinus, captus a parva aetate oculis, et ob id elementorum quoque ignarus, tantum miraculum sui omnibus praebuit, ut dialecticam quoque, et geometriam, quae vel maxime visu indiget, usque ad perfectum didicerit. Is plura opera et nobilia conscripsit, commentarios in psalmos omnes, commentarios in Evangelium Matthaei et Joannis, et de Dogmatibus, et contra Arianos libros duos, et de Spiritu sancto librum unum, quem ego in Latinum verti: in Isaiam tomos decem et octo, in Osee, ad me scribens, commentariorum libros tres, et in Zachariam, meo rogatu, libros quinque, et commentarios", + "candidate_score": 0.632748, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_81_83", + "bdc_text": "ille bibliopole nostrę [ ! ] Wahrscheinlich Johannes Kymo ( Kimo ) aus Freiburg im Uechtland ; er war Kaplan , 1518 Chorherr von St . Niklaus , 1521 Prokurator des Klerus . Als Anhänger der Reformation mußte er 1523 Freiburg verlassen und wurde Buchbinder und Wanderbuchhändler in Bern ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_5", + "psc_text": "vel impudentia, vel imperitia, vel pertinacia depravare conati sunt, uno libello breviter digesta edas in notitiam eorum, quibus aut non vacat propter alia negotia, aut non valent propter alienam linguam tam multa legere atque cognoscere. 3. Porro aliorum testimonia percensere si velim, longior sim. Gennadius eumdem laborem ad sua tempora persecutus cognomine libro cap. 1, de Jacobo Nisibeno agens, hunc, inquit, virum beatus Hieronymus in libro Χρονικῶν velut magnarum virtutum hominem nominat; cur in Catalogo Scribarum non posuerit, facile excusabitur, etc, quae infra suo loco expendemus. Facundus Hermianensis lib. VI defensionis trium Capitulorum cap. 2: Hieronymus noster, vir admodum doctus, qui etiam tantae fuerat lectionis, ut omnes, aut pene omnes, sive in Graeco, sive in Latino eloquio divinarum Scripturarum tractatores legeret, scripsit librum, cujus est titulus de Viris Illustribus, in quo non solum catholicos, sed etiam haereticos memoravit, qui de Scripturis sanctis in utraque lingua aliquid conscripserunt: non tacuit qui", + "candidate_score": 0.632425, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_80_82", + "bdc_text": "Si reliqui fuerint excusi , puerUnbekannt . ille bibliopole nostrę [ ! ] Wahrscheinlich Johannes Kymo ( Kimo ) aus Freiburg im Uechtland ; er war Kaplan , 1518 Chorherr von St . Niklaus , 1521 Prokurator des Klerus .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_183", + "psc_text": "esse in genealogia Salvatoris apud Matthaeum et Lucam, plenissime disputat. Ἰούλιος Ἀφρικανὸς, οὗ πέντε περὶ Χρόνων τυγχάνει λόγοι, ἐπὶ Μάρκου Αὐρηλίου Ἀντωνίνου τοῦ διαδεξαμένου Μακρῖνον, πρεσβείαν ἀνεδέξατο περὶ ἀναστάσεως Ἐμμαοῦς τῆς πόλεως τῆς μετακληθείσης Νικοπόλεως. Ἔστι καὶ ἐπιστολὴ πρὸς Ὠριγένην, ἕνεκεν τῆς κατὰ Σωσάνναν ζητήσεως· λέγει γὰρ ἐν τῷ Ἑβραϊκῷ τοῦτον μὴ εἶναι τὸν μῦθον, μηδὲ συνᾴδειν τῇ Ἑβραϊκῇ ἐτυμολογίᾳ, ἀπὸ τοῦ πρίνου πρίσαι, καὶ ἀπὸ τοῦ σχίνου σχίσαι, πρὸς ὃν δεδοκιμασμένην ἐπιστολὴν γράφει Ὠριγένης. Ἔστιν αὐτοῦ καὶ πρὸς Ἀριστείδην ἄλλη ἐπιστολὴ, ἐν ᾗ περὶ τῆς διαφωνίας τῆς δοκούσης εἶναι ἐν τῇ γενεαλογίᾳ τοῦ Σωτῆρος παρὰ Ματθαίου καὶ Λουκᾶ, ἀρκούντως διαλέγεται. CAPUT LXIV. Geminus, Antiochenae Ecclesiae presbyter, pauca ingenii sui monumenta 905 composuit, florens sub Alexandro principe, et episcopo urbis suae Zebenno, eo vel maxime tempore, quo Heraclas Alexandrinae Ecclesiae pontifex ordinatus est. Γεμῖνος τῆς κατὰ Ἀντιόχειαν Ἐκκλησίας πρεσβύτερος, ὀλίγα τῆς οἰκείας εὐφυΐας 906 βιβλία συνέταξεν, ἀνθήσας ἐπὶ Ἀλεξάνδρου τοῦ", + "candidate_score": 0.631413, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_82_84", + "bdc_text": "er war Kaplan , 1518 Chorherr von St . Niklaus , 1521 Prokurator des Klerus . Als Anhänger der Reformation mußte er 1523 Freiburg verlassen und wurde Buchbinder und Wanderbuchhändler in Bern ; Christoph Froschauer war sein Buchlieferant Mit Haller stand er in Verbindung ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_188", + "psc_text": "τῶν ἐν τῇ συνόδῳ πραχθέντων· τετάρτην πρὸς τὸν αὐτὸν Φλαβιανὸν, πάνυ μεγάλην, καὶ τὰς αἰτίας τῆς Νωβατιανοῦ αἱρέσεως, καὶ ἀναθέματα περιέχουσαν. 908 Ἐκυβέρνησε τὴν Ἐκκλησίαν ἔτη δύο, Γάλλου καὶ Βολουσιανοῦ βασιλευόντων, ὅντινα μετὰ τὸ μαρτύριον τοῦ Χριστοῦ διεδέξατο Λούκιος. CAPUT LXVII. Cyprianus Afer, primum gloriose rhetoricam docuit; exinde suadente presbytero Caecilio, a quo et cognomentum sortitus est, Christianus factus, omnem substantiam suam pauperibus erogavit, ac post non multum temporis electus in presbyterum, etiam episcopus Carthaginiensis constitutus est. Hujus ingenii superfluum est indicem texere, cum sole clariora sint ejus opera. Passus est sub Valeriano et Galieno principibus, persecutione octava, eodem die quo Romae Cornelius, sed non eodem anno. Κυπριανὸς Ἄφρος, πρῶτον ἐνδόξως τὴν ῥητορικὴν διδάξας, πεισθεὶς παρὰ Κεκιλίου πρεσβυτέρου, οὗ καὶ τὴν ἐπωνυμίαν ἐκληρώσατο, Χριστιανὸς γενόμενος, πᾶσαν αὐτοῦ τὴν περιουσίαν τοῖς πτωχοῖς διέδωκε, καὶ μετ' οὐ πολὺ καταταγεὶς εἰς πρεσβύτερον καὶ ἐπίσκοπος ἐγένετο Καρθαγένης. Τούτου τὸν τῆς εὐφυΐας κατάλογον ὑφαίνειν, περισσὸν", + "candidate_score": 0.630558, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_77_79", + "bdc_text": "februarii huius anni pro contione epistolam eandem finiveram . Quaterniones omnes accępi usque ad 5 . inclusive .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_59", + "psc_text": "composuit. Sepultus est Constantinopoli, ad quam urbem vicesimo Constantii anno, ossa ejus cum reliquiis Andreae apostoli translata sunt. Λουκᾶς ἰατρὸς Ἀντιοχεὺς καθὼς τὰ συγγράμματα αὐτοῦ δηλοῖ, τοῦ ἑλληνικοῦ οὐκ ἄπειρος, σπουδαστὴς Παύλου Ἀποστόλου, καὶ πάσης αὐτοῦ τῆς ἀλλοδαπῆς ἀκόλουθος, συνέταξεν Εὐαγγέλιον, περὶ οὗ αὐτὸς Παῦλος· Ἀπεστείλαμεν, φησὶ, σὺν αὐτῷ τὸν ἀδελφὸν, οὗ ὁ ἔπαινος ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ κατὰ πάσας τὰς ἐκκλησίας. Καὶ πρὸς τοὺς Κολοσσαεῖς· Ἀσπάζεται ὑμᾶς Λουκᾶς ὁ ἰατρὸς ὁ ἀγαπητός. Καὶ πρὸς Τιμόθεον· Λουκᾶς ἐστι μετ' ἐμοῦ μόνος. Καὶ ἕτερον δὲ ἐξέδωκε τεῦχος ἐξαίρετον, ἐπιγραφὴν Πράξεις Ἀποστόλων, τοῦ ἡ ἰστορία ἕως διετίας διάγοντος ἐν τῇ Ῥώμῃ Παύλου ἐκτείνεται, τουτέστιν ἕως τετάρτου Νέρωνος ἐνιαυτοῦ. Ἀφ' ὧν πεπείσμεθα, ἐν τῇ αὐτῇ πόλει τὴν βίβλον συντετάχθαι. Ἡ γὰρ Περίοδος Παύλου καὶ Θέκλας 842 καὶ πᾶς ὁ μῦθος ὡσανεί λέοντος βαπτισθέντος, εἰς τὰς ἀποκρὺφους γραφὰς ψηφισθήσεται. Οὐδὲ γὰρ ἐνεχώρει τὸν ἀχώριστον τοῦ Ἀποστόλου μεταξὺ τῶν λοιπῶν αὐτοῦ πράξεων τοῦτο ἠγνοηκέναι. Ἀλλὰ καὶ", + "candidate_score": 0.625862, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_93", + "bdc_text": "Er war von ca. 1519 bis nach 1552 Buchführer in Bern , handelte bereits 1523 mit Büchern wahrscheinlich reformatorischen Inhalts und war später mit Mathias Apiarius befreundet .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_25", + "psc_text": "Libri]. I. Simon Petrus. II. Jacobus frater Domini. III. Matthaeus qui et Levi. IV. Juda frater Jacobi. V. Paulus qui [ Al. et] ante Saulus. VI. Barnabas qui et Joseph. VII. Lucas evangelista. VIII. Marcus evangelista. IX. Joannes apost. et evang. X. Hermas [ ms. reliqua tacet ], ut ferunt Pastor, auctor libri. XI. Philon Judaeus. XII. Lucius Anneus Seneca. XIII. Josephus Matthiae filius. XIV. Justus Tiberiensis. XV. Clemens episcopus. XVI. Ignatius episcopus. XVII. Polycarpus episcopus. XVIII. Papias episcopus. XIX. Quadratus episcopus. XX. Aristides philosophus. XXI. Agrippa qui et Castor [ Ms. Castoris]. XXII. Hegesippus historicus. XXIII. Justinus philosophus. XXIV. Melito episcopus. XXV. Theophilus episcopus. XXVI. Apollinaris episcopus. XXVII. Dionysius episcopus. XXVIII. Pinitus [ Al. Pinytus] episcopus. XXIX. Tatianus haeresiarches. XXX. Philippus episcopus. XXXI. Musanus. XXXII. Modestus. XXXIII. Bardesanes haeresiarches. XXXIV. Victor episcopus. XXXV. Irenaeus episcopus. XXXVI. Panthaenus philosophus. XXXVII. Rhodon, Tatiani discipulus. XXXVIII. Clemens presbyter. XXXIX. Miltiades. XL. Apollonius.", + "candidate_score": 0.624338, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_93", + "bdc_text": "Er war von ca. 1519 bis nach 1552 Buchführer in Bern , handelte bereits 1523 mit Büchern wahrscheinlich reformatorischen Inhalts und war später mit Mathias Apiarius befreundet .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_211", + "psc_text": "πρὸς Ἀσκληπιάδην λόγους δύο, περὶ Διωγμοῦ λόγον ἕνα, πρὸς Πρόβον Ἐπιστολῶν λόγους τέσσαρας, πρὸς τὸν αὐτὸν περὶ Δημιουργίας Θεοῦ λόγον ἕνα. Οὗτος ἐν τῷ ἐσχάτῳ γήρᾳ διδάσκαλος κατέστη Καίσαρος Κρίσπου, τοῦ υἱοῦ Κωνσταντίνου ἐν Γαλλίαις ὃς ὕστερον παρὰ τοῦ πατρὸς ἀνῃρέθη. CAPUT LXXXI. Eusebius, Caesareae Palaestinae episcopus in Scripturis divinis studiosissimus, et Bibliothecae divinae, cum Pamphilo martyre, diligentissimus pervestigator, edidit infinita volumina. De quibus haec sunt: Εὐαγγελικῆς Ἀποδείξεως 921 libri viginti, Εὐαγγελικῆς Προπαρασκευῆς libri quindecim, Θεοφανείας libri quinque, Ecclesiasticae historiae libri decem, Chronicorum Canonum omnimoda historia, et eorum Ἐπιτομὴ, et de Evangeliorum Diaphonia, in Isaiam libri decem, et contra Porphyrium, qui eodem tempore scribebat in Sicilia, ut quidam putant, libri triginta, de quibus ad me viginti tantum pervenerunt; Τοπικῶν liber unus, Ἀπολογίας pro Origene libri sex, de Vita Pamphili libri tres, de Martyribus alia opuscula, et in centum quinquaginta psalmos eruditissimi commentarii, et multa alia. Floruit maxime sub Constantino imperatore", + "candidate_score": 0.623068, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_93", + "bdc_text": "Er war von ca. 1519 bis nach 1552 Buchführer in Bern , handelte bereits 1523 mit Büchern wahrscheinlich reformatorischen Inhalts und war später mit Mathias Apiarius befreundet .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_229", + "psc_text": "quia luscus erat, μονόφθαλμον nuncupabant, Caesariensis Ecclesiae in Palaestina episcopus, elaboravit in Ecclesiasten decem et septem volumina, et συμμίκτων ζητημάτων sex, et multos praeterea diversosque tractatus. In tantum autem sub Constantio imperatore claruit, ut in Liberii locum Romae Felicem episcopum constitueret. Ἀκάκιος, ὅντινα ἐπειδὴ ἑνὶ ὀφθαλμῷ πηρὸς ἦν, μονόφθαλμον ἐκάλεσαν, τῆς ἐν Παλαιστίνῃ Καισαρείας ἐπίσκοπος, συτέταξε εἰς Ἐκκλησιαστὴν βιβλία δέκα καὶ ἑπτὰ, καὶ συμμίκτων ζητημάτων ἓξ, καὶ πολλὰς διαφόρους ὁμιλίας. Εἰς τοσοῦτον δὲ ἐπὶ Κωνσταντίου βασιλέως διέπρεψεν, ὥστε εἰς τόπον Λιβερίου Φήλικα ἐ��ίσκοπον Ῥώμης χειροτονῆσαι. CAPUT XCIX. 933 Serapion, Thmueos episcopus, qui ob elegantiam ingenii cognomen Scholastici meruit, charus Antonii monachi, edidit adversum Manichaeum egregium librum, et de psalmorum titulis alium, et ad diversos utiles epistolas, et sub Constantio principe etiam in confessione inclytus fuit. 934 Σαραπίων, Θμούεως ἐπίσκοπος, ὁ διὰ τὴν εὐφυΐαν ἐπονομασθεὶς Σχολαστικὸς, γνήσιος φίλος Ἀντωνίου μοναχοῦ, ἐξέδωκε κατὰ Μανιχαίου ἐξαίρετον βίβλον, καὶ περὶ ἐπιγραφῆς Ψαλμῶν ἑτέραν, καὶ", + "candidate_score": 0.621824, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_8_10", + "bdc_text": "Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam . Multi abhinc Tigurum proficiscuntur , de quibus nihil constat , multi ad nos a Leone Megandro literasAus der hier erwähnten privaten Korrespondenz zwischen Leo Jud und Megander um 1532 /1533 ist kein Stück erhalten , vgl. Wyss , Jud 218-227 . adferunt , qui te quoque latent .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_20", + "psc_text": "Jesum Christum precor, ut quod Cicero tuus, qui 823 in arce Romanae eloquentiae stetit, non est facere dedignatus in Bruto, Oratorum Latinae linguae texens catalogum, id ego in ejus Ecclesiae Scriptoribus enumerandis, digne cohortatione tua impleam. Si qui autem de his qui usque hodie scriptitant [ Al. scripserunt], a me in hoc volumine praetermissi sunt, sibi magis quam mihi debebunt [ Al. debent] imputare. Neque enim celantes scripta sua, de his quae non legi, nosse potui, et quod aliis forsitan sit notum, mihi in hoc terrarum angulo ( Bethleemi ) fuerit ignotum. Certe cum scriptis suis claruerint, non magnopere nostri silentii dispendia [ Al. dispendio] suspirabunt. Discant ergo Celsus, Porphyrius, Julianus, rabidi adversus Christum canes, discant eorum sectatores (qui putant Ecclesiam nullos philosophos et eloquentes, nullos habuisse doctores) quanti et quales viri eam fundaverint, exstruxerint [ Al. struxerint], et adornaverint; et desinant fidem nostram rusticae tantum simplicitatis arguere, suamque potius", + "candidate_score": 0.619843, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_51", + "bdc_text": "huius mensis , cum Megandro assiderem in iudicio nostro censorioim Chorgericht. , dicebat se a senatu petiturum consensum super apologia quadam RellicaniDiese Schrift Rhellikans blieb offenbar ungedruckt ( s. Vorlage ) .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_199", + "psc_text": "rhetoricam florentissime docuerat, adversum Paulum Samosatenum, qui Antiochenae Ecclesiae episcopus dogma Artemonis instaurarat, excipientibus notariis disputavit; qui dialogus usque hodie exstat. Sed et alia grandis epistola, ex persona synodi, ab eo scripta ad Dionysium et Maximum Romanae et Alexandrinae Ecclesiae episcopos dirigitur. Floruit sub Claudio et Aureliano. 914 Μαλχίων, ἐλλογιμώτατος τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ Ἑκκλησίας πρεσβύτερος, καὶ ἐν τῇ αὐτῇ πόλει τὴν ῥητορικὴν ἐπισήμως διδάξας, κατὰ Παύλου τοῦ Σαμοσατέως, τοῦ ἐν τῇ Άντιοχείας Ἐκκλησίᾳ τὸ δόγμα Ἀρτέμωνος ἀνανεώσαντος, ἐκλαμβανόντων Νοταρίων διελέχθη, ὅστις διάλογος ἄχρι τῆς δεῦρο ὑπάρχει. Καὶ ἄλλη ἐπιστολὴ ἐκ προσώπου τῆς συνόδου παρ' αὐτοῦ γραφεῖσα, πρὸς Διονύσιον καὶ Μάξιμον Ῥώμης καὶ Ἀλεξανδρείας ἐπισκόπους, πέμπεται. Ἤνθησεν ἐπὶ Κλαυδίου καὶ Αὐρηλιανοῦ. CAPUT LXXII. Archelaus, episcopus Mesopotamiae, librum disputationis suae, quam habuit adversum Manichaeum, exeuntem de Perside, Syro sermone composuit, qui translatus in Graecum habetur a multis. Claruit sub imperatore Probo, qui Aureliano et Tacito successerat. Ἀρχέλαος, ἐπίσκοπος Μεσοποταμίας, λόγον οἰκείας διαλέξεως,", + "candidate_score": 0.613151, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 20, + "cf_id": "cf016", + "work_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1", + "max_score": 0.693313, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_163_165", + "bdc_text": "Pellicani laborem Gemeint ist Pellikans Kommentarwer k zum Alten Testament , s. nächste Anm. multi expectant . Dominus det illi , ut cęptum opus perficiat.", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_782", + "psc_text": "In superioribus psalmis paenitentiam praedicauit, deinde de patientia sua et perturbatione hominis est locutus. in tricesimo autem et nono psalmo nouum adnuntiat testamentum; qui enim malorum paenitentiam agit expectat, sed non est perfecti expectare, sed expectasse; nemo enim, nisi qui perseuerauerit usque in finem, saluus erit. cap. 2 § 1 Ideo addidit: expectans e.xpectaui dominum. ubi ergo recte hoc dicitur nisi in euangelio ? in quo iam nobis qui expectabatur aduenit, in quo iam nobis non legis caligat umbra, sed 1 *Ps. 38,13 3 exsilium Ev 4 religatus codd. a 9 lesum] add. Christum tfav, cf. pag. 183, 8 cum] in /3 laus] add. cum quo tibi est laus (i 10 a] in a 11 amen om. F add. Finit (Explicit C) psalmus XXXVIII. Incipit psalmus XXXV IIII mo uo (XXXVIII B) a Explicit de psalmo XXXVIII. Incipit d'e psalmo tricesimo nono P praescribunt: Psalmi (In psalmum v) XXXIX enarratio", + "candidate_score": 0.693313, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_145_147", + "bdc_text": "Contendit item iudicialia in hodiernum diem nos ligare perperamque factum , quod caesareę leges iis praeferantur , et ita contendit , quasi oraculum attulerit e cęloVgl . Adagia , 1 , 7 , 90 ( LB II 297f). . Ceremonias admittit abrogatas et quod sine lege Christus non possit praedicari . A quo Capito in synodo nostra dissentitIm Berner Synodus , 1532 ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_1120", + "psc_text": "D oculos (alt. o w ras.) E occultis F 30 . 31 nomos et nomo codd. 31 sina- goga A non spiritali, hoc est ritui legis Iudaico, cuius uinculis inligata est legitimi nesciens sacramenta coniugii. § 2 si autem mortua fuerit lex, hoc est legis interpretatio corporalis, tunc plebs quasi mortuo coniuge priore legitime nubet secundo uiro qui ex mortuis resurrexit. est etiam caput mulieris huius euangelium. unde quidam mystice interpretati mortificato ritu Iudaico tamquam fratri defuncti euangelio mulierem eam nubere ex lege uoluerunt, quia lex annuntiauerit euangelium. ideo prior lex uir, postea secundi uiri nuptiae, hoc est euangelii sacramenta sunt; duo enim quasi coniugia duo sunt testamenta. unum coniugium uetus est testamentum, quod morte uiri prioris solutum est. § 3 et ideo mulier illa, cui lex mortua est, recte secundum coniugium conuenit, hoc est testamentum nouum. sic duobus fratribus una coniungitur, cui superiora peccata moriuntur, meliora postea sacramenta renouantur.", + "candidate_score": 0.674417, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_145", + "bdc_text": "Contendit item iudicialia in hodiernum diem nos ligare perperamque factum , quod caesareę leges iis praeferantur , et ita contendit , quasi oraculum attulerit e cęloVgl . Adagia , 1 , 7 , 90 ( LB II 297f). .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_456", + "psc_text": "2 ipse enim hoc in nonagesimo interpretatus est psalmo dicens: non timiiobis timebis a timore nocturno et a sagitta uolante per diem, a negotio perambulante in tenebris, ab occursu et daemonio meridiano. cadent a latere tuo mille et dena milia a dextris tuis, ad te autem non adprppinquabit adpropinquabit ; uerumtamen oculis t.uis considerabis et retributionem peccatorum uidebis. § 3 iustus enim cum loquitur maicium iudicium dei uel cum loquitur ipse quae rnsta iusta sunt et uen ueri plena iudicii, non cum iracundia loquitur, non ex animi maerentis afflictione, non ex dolore, non ex aliqua passione, sed loquitur ex ueritate, loquitur ex aequitate, ut non propendat affectu, sed quae loquitur uero pendat examine; iudicat enim, quae dicenda sint uel non promenda. cui simile est illud: labia sapientium alligata sunt sensu, eo quod omnia quae locuntur uero sensui conuenire uideantur et sensus sui prudentia intellegant, quae loqui 2 cf. I Thess.", + "candidate_score": 0.671152, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_145_147", + "bdc_text": "Contendit item iudicialia in hodiernum diem nos ligare perperamque factum , quod caesareę leges iis praeferantur , et ita contendit , quasi oraculum attulerit e cęloVgl . Adagia , 1 , 7 , 90 ( LB II 297f). . Ceremonias admittit abrogatas et quod sine lege Christus non possit praedicari . A quo Capito in synodo nostra dissentitIm Berner Synodus , 1532 ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_1124", + "psc_text": "add. ad fJ 28 est B LXIV. Ambros. pars 6. Petschenig. 20 § 6 solutus interpretationis corporalis impedimentis. alioquin adulterium est ueris falsa miscere, pudicitia autem spiritalis, si anima tua exuta omnibus impedimentis deuiae cognitionis sine ruga accedat ad dei uerbum. ergo sicut ecclesiae caput Christus, ita et synagogae caput lex, hoc est his qui sub lege sunt, propter quos apostolus fecit se esse sub lege, cum sub lege non esset, ut eos qui sub lege sunt lucri faceret. et iterum doctor gentiujn gentium factus est quasi esset ipse sine lege, ut eos qui erant sine lege adquireret Christo. pulchre autem ait, quod sine lege dei non esset et in lege Christi maneret. cap. 63 § 1 Lex autem synagogae caput non a principio, quia Christus erat caput ueteris synagogae quam Moyses fundauit et condidit. denique audi dicentem, quia uerbo domini fundata est: fide, inquit, Moyses grandis factus negauit se", + "candidate_score": 0.669984, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_12_14", + "bdc_text": "Faxit deus ut , quod schedis sępe tibi de me polliceor , experiri aliquando daretur . De supplicio catabaptistis infligendo nihil penitus habeo , quod quaerar . Petieram collationem locorum Deut. 13 [1-5 ] et 18 [ 9- 20 ] de pseudoprophetis occidendis et Math. 13 [30 ] :", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_526", + "psc_text": "domini duplicia peccata sua. non ergo penitus sibi peccatum remitti postulat, sed moderata solutione deleri, hoc est ut in futurum eius memoria deleatur. denique quasi interpellantis uoce conuentus dominus, ne uindicta commissi protelaretur erroris, misit ad eum Nathan prophetam, et ille uenit ad regem et dixit ei: quid fieri uelis, elige: triennium famem super terram aut tribus mensibus fugere te a facie inimicorum tuorum'et illos persequentes aut triduo fieri mortem in terra. § 3 et nunc scito ec uide, quid respondeam illi qui misit me. uide docentem deum, qua moderatione eius indignatio leniatur, si non penitus uerbera recusemus, sed qualitatem leuandi, non euitandi supplicii postulemus. tria proposuit, ut quod moderatius putaret eligeret. uide etiam quemadmodum ad paenitentiam prouocat, ut nos offeramus iniuriae, eligere mandans, ut in ipsa poena electionis quaedam praerogatiua seruetur et reo suo blandiatur hoc uerbo. et dixit Dauid ad Nathan: angustiae mihi sunt in his tribus; sedmagis", + "candidate_score": 0.669605, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_162_164", + "bdc_text": "Et salvus sis perpetuo cum uxoreAnna Bullinger , geb. Adlischwyler. , liberis et fratribus tibi dilectis . Pellicani laborem Gemeint ist Pellikans Kommentarwer k zum Alten Testament , s. nächste Anm. multi expectant .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_782", + "psc_text": "In superioribus psalmis paenitentiam praedicauit, deinde de patientia sua et perturbatione hominis est locutus. in tricesimo autem et nono psalmo nouum adnuntiat testamentum; qui enim malorum paenitentiam agit expectat, sed non est perfecti expectare, sed expectasse; nemo enim, nisi qui perseuerauerit usque in finem, saluus erit. cap. 2 § 1 Ideo addidit: expectans e.xpectaui dominum. ubi ergo recte hoc dicitur nisi in euangelio ? in quo iam nobis qui expectabatur aduenit, in quo iam nobis non legis caligat umbra, sed 1 *Ps. 38,13 3 exsilium Ev 4 religatus codd. a 9 lesum] add. Christum tfav, cf. pag. 183, 8 cum] in /3 laus] add. cum quo tibi est laus (i 10 a] in a 11 amen om. F add. Finit (Explicit C) psalmus XXXVIII. Incipit psalmus XXXV IIII mo uo (XXXVIII B) a Explicit de psalmo XXXVIII. Incipit d'e psalmo tricesimo nono P praescribunt: Psalmi (In psalmum v) XXXIX enarratio", + "candidate_score": 0.669563, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_162_164", + "bdc_text": "Et salvus sis perpetuo cum uxoreAnna Bullinger , geb. Adlischwyler. , liberis et fratribus tibi dilectis . Pellicani laborem Gemeint ist Pellikans Kommentarwer k zum Alten Testament , s. nächste Anm. multi expectant .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_489", + "psc_text": "de pluribus caelis dictum est: ipsiperibunt, tu autem permanes. deo soli committo qui permanet, qui potest donare peccata, ut protector meus sit in tempore tribulationis et adiuuet me et liberet me et eripiat me a peccatoribus iudicii sui tempore et saluum me faciat, quoniam speraui in eum. in ipsum solum speraui; non uult enim nos et sibi et alii seruire. qui ipsi soli seruit, liberatur, quoniam ipsi est laus, gloria, perpetuitas a saaculis saeculis et nunc et semper et in omnia saecula saeculorum. amen. EXPLANATIO PSALMI XXXVII. cap. 1 § 1 De paenitentia duos iam dudum scripsi libellos et iterum scribendum arbitror. primum, quia utile est uel cotidie ueniam delictorum precari, deinde, quoniam in illis duobus libellis adhortatio paenitentiae uel profectus est, si geratur, nunc autem, quemadmodum agi paenitentia debeat, exprimendum est; nihil enim prodest agere, nisi ita agatur ut oportet. in quo sanctus Dauid sequendum nobis proposuit magisterium, qui", + "candidate_score": 0.669188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_145", + "bdc_text": "Contendit item iudicialia in hodiernum diem nos ligare perperamque factum , quod caesareę leges iis praeferantur , et ita contendit , quasi oraculum attulerit e cęloVgl . Adagia , 1 , 7 , 90 ( LB II 297f). .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_459", + "psc_text": "non comprehendimus loqui uera non possumus. denique nec Paulus praesumpsit dicere, qui raptus in paradisum audiuit secreta caelestia, sed uolens non in his errare quae diceret ait: quam inscrutabilia sunt iudicia dei et inuestigabiles uiae eius! nunc autem absolutus corpore forsitan inuestigabilium uiarum genera et iudicia eius, quae sicut abyssus multa sunt, comprehendit. cap. 69 § 1 Adhuc iustitiae forma describitur et augetur dicente scriptura: le lex x dei eius in corde ipsius et non subplantabuntur gressus eius. in corde iusti lex dei est. quae lex? non scripta, sed naturalis; iusto enim 1ex non est posita, sed iniusto. in corde eius lex est, non perfunctorie sicut in labiis Iudaeorum; corde enim creditur ad iustitiam. qui credit, et loquitur; qui autem loquitur, non continuo credit. denique non credidit populus, de quo dictum est: § 2 populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est ame. si igitur gentes, cum ea", + "candidate_score": 0.666054, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_145", + "bdc_text": "Contendit item iudicialia in hodiernum diem nos ligare perperamque factum , quod caesareę leges iis praeferantur , et ita contendit , quasi oraculum attulerit e cęloVgl . Adagia , 1 , 7 , 90 ( LB II 297f). .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_85", + "psc_text": "ille enim plene meditatur, qui ipse sibi lex est, scriptum in corde suo opus legis intendens. Aquilas tamen diem tantummodo posuit, non etiam noctem; quod non tam a ceteris discrepans quam alio § 2 referens posuit, quoniam qui legem meditatur semper in luce est, noctem non habet. etenim cuius lucent opera, non potest utique in tenebris ambulare, quia iustitia eius sicut lumen effulget. meditetur ergo legem uita nostra, meditetur conuersatio, meditetur actus, meditetur intellectus mysteriorum caelestium. lex enim exemplar est et umbra caelestium, umbra futurorum bonorum. qui quae credit in lege in euangelio recognoscit, meditetur in tenebris et die, id est et in aduersis positus et prosperis; lex enim praecipit, 3 Sap. 6,12 10 Matth. 8, 2 . 3 13 *Ps. 18,8 18 cf. Rom. 2,14 19 cf. Aquilas Ps. 1,2 23 cf. Eccli. 35,16 (32,20) 25 cf. Hebr. 8,5 28 cf. Dent. 6,5 1 deus om. BØ quam] nisi", + "candidate_score": 0.663475, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_123_125", + "bdc_text": "Sed dominus dabit principes , modo non faciat in furore suoHos 13 , 11. . Additus erat nostris animus erga vos , quod in sententiam illam consenseratis Siehe oben S. 63 , Anm. 13 und 14. ; sed nunc omnia silent , nec verbum accipimus , quomodo res vestrę se habeant .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_442", + "psc_text": "lumen uideatur offundere nec tenere. cap. 65 § 1 Sit ergo nobis semper in corde et ore meditatio sapientiae et lingua tua loquatur iudicium, lex dei tui in corde sit tuo. ideo tibi dicit scriptura: loqueris in i 11 i s sedens in domo, ambulans in uia, dormitans, resurgens. loquamur ergo dominum Iesum, quia ipse est sapientia, ipse est uerbum et uerbum dei. 1 cf. Phil. 3, 21 4 cf. Luc. 1, 35 9 Ps. 36, 30 10 1 Cor. 15, 48 17 *Eccli. 27,11 (12) 22 cf. Ps. 36, 30 24 *Deut. 6, 7 2 conformes fierent B dicere in mg. m2D 4 paria « 7 super BC 8 lux A affectus B aspectus cet. av est scriptum B 9 est om. F eo] et DF 10 spiritualis DFa et terrenus F 12 alt. caelestes Bml 13 ideo F redemptoris ftav 14 meditabitur Fml 15 nec ftav abhorret Bm2Cftav", + "candidate_score": 0.663073, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_12_14", + "bdc_text": "Faxit deus ut , quod schedis sępe tibi de me polliceor , experiri aliquando daretur . De supplicio catabaptistis infligendo nihil penitus habeo , quod quaerar . Petieram collationem locorum Deut. 13 [1-5 ] et 18 [ 9- 20 ] de pseudoprophetis occidendis et Math. 13 [30 ] :", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_524", + "psc_text": "se debet ad poenam, ut hic puniatur a domino, non ad supplicia aeterna seruetur, nec expectare tempus, sed occurrere diuinae indignationi. cap. 14 § 1 Uide facta Dauid eius precibus conuenire. offenderat dominum, quia numerari iusserat populum. confessione praeuenit dei nuntium peccase se ualde et nimis stulte fecisse commemorans, non quasi ammoneret oblitum, sed quasi urgeret morantem, ne diutius commotionem differret offensae. peccaui, inquit, uade, 3 cf. Esai. 43, 26 7 *Ps. 37, 2 15 Ps. 72, 5 17 cf. Matth. 6, 2: 28 *I Par. 21, 8 1 post peccatum est add. remedium accusatio sui criminis fiav 2 confessio — prolapsionis] remedium confessio sui criminis remedium (om. B) confessio remedium prolapsionis BC sui criminis om. {Jav 3 pr. est om. BCpav 6 penitentia agenda DF 7 praescribunt: Psalmi XXXVII enarratio a Enarratio v 10 ne BC 13 iis Eav 16 ue a 20 fenoris codd. v foenoris a 22", + "candidate_score": 0.661728, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_31", + "bdc_text": "Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_759", + "psc_text": "unde etipseait: percutiam et sanabo, ut non meminerit uulneris qui sanatus euasit. denique haec manus domini sancto Iob omnia § 2 abstulit et omnia repraesentauit, immo omnia cumulo auxit, ut amissa geminaret. nec te moueat quod defecisse se dixit. est qui deficit et fortior surgit; suffucit enim dominus omnes qui ruunt et corrigit omnes elisos; cum uirtute enim surgit quicumque corrigitur. defecit Paulus a fortitudine manus huius; cecidit persecutor et surrexit euangelii praedicator. hoc est quod ait: a f ortitudine manus tuae ego defeci. cap. 34 § 1 Et addidit: in incr ep ationibus super iniquit at em erudisti hominem et tahescere f ecisti sicut araneam animam eius. Graecus VTIEQ avojuiag dixit, hoc est 'pro iniquitate' et integium uersum xara xoivdv posuit, quod est: 'in increpationibus pro iniquitate erudisti hominem'. ideo Sapiens dixit: quis mihi dabit cogitatiQnum cogitationum mearum flagella et labiorum meorum signaculum?, ut cor suum ipse suis cogitationibus", + "candidate_score": 0.65931, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_144_146", + "bdc_text": "Ri 1 , 1ff. Die Problematik wird von Haller im Dezember 1533 nochmals aufgegriffen , s. unten [Nr. 292 ] S. 241 , 24-242 , 57 und 274 , 4-275 , 18. . Contendit item iudicialia in hodiernum diem nos ligare perperamque factum , quod caesareę leges iis praeferantur , et ita contendit , quasi oraculum attulerit e cęloVgl . Adagia , 1 , 7 , 90 ( LB II 297f). . Ceremonias admittit abrogatas et quod sine lege Christus non possit praedicari .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_1120", + "psc_text": "D oculos (alt. o w ras.) E occultis F 30 . 31 nomos et nomo codd. 31 sina- goga A non spiritali, hoc est ritui legis Iudaico, cuius uinculis inligata est legitimi nesciens sacramenta coniugii. § 2 si autem mortua fuerit lex, hoc est legis interpretatio corporalis, tunc plebs quasi mortuo coniuge priore legitime nubet secundo uiro qui ex mortuis resurrexit. est etiam caput mulieris huius euangelium. unde quidam mystice interpretati mortificato ritu Iudaico tamquam fratri defuncti euangelio mulierem eam nubere ex lege uoluerunt, quia lex annuntiauerit euangelium. ideo prior lex uir, postea secundi uiri nuptiae, hoc est euangelii sacramenta sunt; duo enim quasi coniugia duo sunt testamenta. unum coniugium uetus est testamentum, quod morte uiri prioris solutum est. § 3 et ideo mulier illa, cui lex mortua est, recte secundum coniugium conuenit, hoc est testamentum nouum. sic duobus fratribus una coniungitur, cui superiora peccata moriuntur, meliora postea sacramenta renouantur.", + "candidate_score": 0.657637, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_2_4", + "bdc_text": "Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 . totaque vita . Adulatores et minus syncęros fratres etiam multos novi pluresque indies experior .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_1393", + "psc_text": "scilicet scripti licet cadi. v 19 ipsum itaque P 26 peccati om. Aa 27 ut s. I. C cicatricem, sed claudere. uoluit itaque mundare uulnus, ut affectum sanaret, ne inoboedientiae sors ulla remaneret. suscepit ipse oboedientiam, ut nobis eam transfunderet. sic enim oportebat, ut, quoniam per inoboedientiam unius hominis peccatores constituti erant plurimi, per unius rursus oboedientiam iusti constituerentur multi. cap. 5 § 1 Unde ualde errare eos res indicat, qui camem hominis a Christo aiunt esse susceptam, affectum negant, et contra ipsius domini Iesu uenire consilium, qui hominem ex homine tollunt, cum homo sine affectu hominis esse non possit; nam caro sine affectu et praemii immunis et culpae est. illud ergo suscipere debuit et sanare, unde § 2 culpa manauerat, ut originem erroris et quasdam prorumpentis delioti fores clauderet. unde ego hodie hominem agnoscerem dominum Iesum, cuius carnem non uideo, affectum lego, unde, inquam, hominem eum agnoscerem, nisi esurisset,", + "candidate_score": 0.657297, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_123", + "bdc_text": "Sed dominus dabit principes , modo non faciat in furore suoHos 13 , 11. .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_538", + "psc_text": "et doceamus exemplo. audi illum ex duobus latronem dicentem domino: memento mei, domine, cum ueneris in regnum tuum. respondit dominus: amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. ille adhuc rogabat, ut meminisset sui cum uenisset in regnum, et dominus iam regnum caeleste tribuebat. quam uelox misericordia! tardius uotum precantis quam remunerantis est praemium. cap. 19 § 1 Ideo ergo Dauid moderationem tenuit, non remissionem orauit dicens: domine, ne in ira tua arguas me neque in furore tuo corripias me. furor Graece θυμὸς dicitur et irae impetus. hoc ergo Latinus uoluit exprimere: 3 *Esai. 51,17-18 6 cf. Ezech. 4,11 7ci.Oant. 1,3. Phil. 2,7 10 cf. Matth. 26, 39 12 Ps. 115,13 cf. Matth. 26,28 18 Luc. 23,42-43 25 *Ps. 37,2 1 potabis Bm2C 2 ut uomant (uoment Em1) fi 3 ierusalem BfJ (v) iherusalem C 4 ruinae (TijÇ mtoaetog) aav ire (rov frv/Aov) fJ irae in mg. a 5 ierusalem", + "candidate_score": 0.656179, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_15_17", + "bdc_text": "«Sinite utraque » etc. , ad Titum [3 , 10 ] : «Hereticum hominem » etc. Siehe Hallers frühere Anfrage in dieser Sache , oben S. 62 , 4-63 , 17 und Anm. 8. , quam et adhuc a te audire percuperem .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_957", + "psc_text": "factum. qua quasi ? § 3 i superior ergo — superior enim qui antiquior — et gubernator et rector huius corporis animae uigor dicit: auribus nostris audiuimus. quis iste est nisi cui dicitur: qui habet aures audiendi audiat? sunt enim qui aures habent et mysteria audire non possunt, de quibus dicit Iesus in Reuelatione Iohannis: foras canes et ueneficos et inpudicos, quibus flajitiorum cupiditas et aerugo pecuniae aurem obstruit audiendi. consideremus igitur, quae audisse se dicant uel a quibus audisse commemorent. 6 Ps. 43, 2 Symmachus et Theodotion Ps. 43, 2 13 Ps. 55, 5 14 *Ps. 76, 2 18 cf. Gen. 1,.27. 2, 7 21 Ps. 43, 2 22 Matth. 11, 15 25 *Apoc. 22,15 26 aerugo pecuniae] cf. Hor. Epist. 2, 3, 330 2 pr. et (m. fJ disciplinae om. BCml 4 exsequuntur av 5 tytulo F adoriamur] add. Explicit de titulo. Incipit de psalmo C 6 symachus", + "candidate_score": 0.656173, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_144_146", + "bdc_text": "Ri 1 , 1ff. Die Problematik wird von Haller im Dezember 1533 nochmals aufgegriffen , s. unten [Nr. 292 ] S. 241 , 24-242 , 57 und 274 , 4-275 , 18. . Contendit item iudicialia in hodiernum diem nos ligare perperamque factum , quod caesareę leges iis praeferantur , et ita contendit , quasi oraculum attulerit e cęloVgl . Adagia , 1 , 7 , 90 ( LB II 297f). . Ceremonias admittit abrogatas et quod sine lege Christus non possit praedicari .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_1124", + "psc_text": "add. ad fJ 28 est B LXIV. Ambros. pars 6. Petschenig. 20 § 6 solutus interpretationis corporalis impedimentis. alioquin adulterium est ueris falsa miscere, pudicitia autem spiritalis, si anima tua exuta omnibus impedimentis deuiae cognitionis sine ruga accedat ad dei uerbum. ergo sicut ecclesiae caput Christus, ita et synagogae caput lex, hoc est his qui sub lege sunt, propter quos apostolus fecit se esse sub lege, cum sub lege non esset, ut eos qui sub lege sunt lucri faceret. et iterum doctor gentiujn gentium factus est quasi esset ipse sine lege, ut eos qui erant sine lege adquireret Christo. pulchre autem ait, quod sine lege dei non esset et in lege Christi maneret. cap. 63 § 1 Lex autem synagogae caput non a principio, quia Christus erat caput ueteris synagogae quam Moyses fundauit et condidit. denique audi dicentem, quia uerbo domini fundata est: fide, inquit, Moyses grandis factus negauit se", + "candidate_score": 0.656085, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_18_20", + "bdc_text": "Sic sumus tresHaller , Kolb und Megander , die drei Pfarrer am Berner Münster. , ut plane confitear , quod parum in conferendis scripturis nos invicem iuvare possimus . Franciscus Franz Kolb. et ego linguarum dono caremus . Ille senex iam est et ad internum hominem ędificandum Vgl. Eph 3 , 16 .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_250", + "psc_text": "sicut docet psalmus tricesimus tertius, quem etiam Petrus sanctus in epistula sua tamquam medicamentum nostris pectoribus affixit, atque iste, qui nobis hodierna lectione propositus est. nam isti prae ceteris ethici repperiuntur, sed iste diffusior, qui tricesimus sextus inscribitur. § 4 nam etsi ille praedulcis et lucidus est, iste tamen dulcior, quia ille me docuit cohibere linguam a malo, iste desinere ab ira, indignationem relinquere, ille praecepit sine dolo loqui, iste instituit esse mansuetum, qui praemia mansuetudinis demonstrauit. quae maiora fomenta sunt cordis humani quam mansuetudo atque simplicitas, quibus et dolor omnis acceptae leuatur iniuriae et labes criminis omnis excluditur? 1 *Ps. 32, 9 2 Ps. 148, 6 5 cf. Ps. 9,1. 50,8. 88,21. 45,5 8 cf. Ps. 109,4 10 cf. Ps. 8,1. 80,1. 83,1 llcf. Ps.65,1 12 cf. Ps. 96,1 16 cf. Ps. 33,13—17 17 cf. I Petro 3, 10-12 21 . 23 cf. Ps. 33, 14 4 misticis ADF", + "candidate_score": 0.654626, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_18_20", + "bdc_text": "Sic sumus tresHaller , Kolb und Megander , die drei Pfarrer am Berner Münster. , ut plane confitear , quod parum in conferendis scripturis nos invicem iuvare possimus . Franciscus Franz Kolb. et ego linguarum dono caremus . Ille senex iam est et ad internum hominem ędificandum Vgl. Eph 3 , 16 .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_249", + "psc_text": "est, cum de occultis et sacrae unctionis unguento et de consummatione scripserit tabernaculi. quorum multiplex gratia, quoniam multifariam et multis modis locutus est dominus in prophetis. nam et uenturum praefatus est dei filium principem sacerdotum, et passurum esse pro nobis et sanguine suo mundaturum nostra peccata tituli 'pro torcularibus' declararunt et resurrecturum psalmus 'resurrectionis' expressit, et alius postea titulus indicauit, in quo 'terra eius est restituta', commutationem quoque uniuersorum futaram futuram fidei sacramentis. § 3 et de moralibus plura contexuit diuersaque uirtutum genera demonstrauit et dedit praecepta uiuendi, quibus ulcera nostrorum sanauit errorum moresque renouauit humanos atque intimos mutauit affectus, sicut docet psalmus tricesimus tertius, quem etiam Petrus sanctus in epistula sua tamquam medicamentum nostris pectoribus affixit, atque iste, qui nobis hodierna lectione propositus est. nam isti prae ceteris ethici repperiuntur, sed iste diffusior, qui tricesimus sextus inscribitur. § 4 nam etsi ille praedulcis et lucidus est, iste tamen dulcior,", + "candidate_score": 0.653512, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_19_21", + "bdc_text": "Franciscus Franz Kolb. et ego linguarum dono caremus . Ille senex iam est et ad internum hominem ędificandum Vgl. Eph 3 , 16 . quotidie pergit , ego vero , quemadmodum Eccius Zuinglio improperabat , «ein selbs gwachsner theologus »Johannes Eck hatte sich wiederholt abschätzig über Zwinglis theologische Ausbildung geäußert ( s .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_439", + "psc_text": "interioris hominis transfusus est disciplinam et in eius conformatus naturam ipsius exercet officia, ut caro meditetur quod mentis internae est. sed ne hoc incredibile tibi uideatur, audi dicentem, quia 6 cf. Ps. 1, 2 8 Ps. 36, 30-31 10 *Ps. 36, 33—36 24 Ps. 36, 30 2 quaeue] quae uia BCml que ut(ui=uel?) fJ perfecta fJ 3 sapientiam] superna F 7 modos fJ, c/. lin. 23 sacramenta B cognosce /5a uidi av 10 damnauit Bm1 llinquidC 12 exspecta BEv exaltauit Bml 13 hereditatem Bm1 14 perierint ftav (Uulg.) 18 intelligibilia codd. av quid fJ iusti os om. fJ 19 interior homo pa enim om. fJ 22 coniuncxit C in uno homine (hom. uno E) condidit Emlav condidit in homine uno DEm2F 23 mentibus av sibi om. B 26 disciplina A 28 audi] add. apostolum BCv dominus Iesus transfigurauit corpus humilitatis nostrae, ut conforme fieret corpori gloriae suae. § 5 quis", + "candidate_score": 0.653143, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_2_4", + "bdc_text": "Ein Brief Bullingers an Haller aus dieser Zeit ist nicht erhalten. , quod gratiora non acceperim nec accepturum me credam , cum ipsa sis anima meaVgl . Otto 25f , Nr. 111 . totaque vita . Adulatores et minus syncęros fratres etiam multos novi pluresque indies experior .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_1053", + "psc_text": "oius BCfiav 22 uertitur ft 23 sunt DF 24 est om. Bmlfi 25 in] cura v numquam dominum maiestatis crucifixissent. § 3 ergo tu, etsi nouissimus es, noli inimicos tuos sequi, sed sequere dominum Iesum et crucem eius leua et insiste uestigiis eius. qui enim Christum stquitur sequitur , post se non respicit, id est ad luxurias atque inlecebras peccatorum, et ideo. potest dicere cum sanctis: non recessit retro cor nostrum. unde intellegitur, quod et is, qui ante inimicos suos est, corde fit nouissimus atque postremus, si ad illos respiciat et carnalibus potius quam spiritalibus affectu mentis intendat. § 4 potest etiam, qui nouissimus est, corde prior esse, si ea quae in caelo sunt consideret et non quae in terris. audi, quia nouissimus in saeculo inter primos sit apud Christum: puto quia deus nos apostolos nouissimos ostendit sicut morti destinatos, ut spectaculum simus huic mundo et angelis et hominibus. nouissimum", + "candidate_score": 0.652499, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_19_21", + "bdc_text": "Franciscus Franz Kolb. et ego linguarum dono caremus . Ille senex iam est et ad internum hominem ędificandum Vgl. Eph 3 , 16 . quotidie pergit , ego vero , quemadmodum Eccius Zuinglio improperabat , «ein selbs gwachsner theologus »Johannes Eck hatte sich wiederholt abschätzig über Zwinglis theologische Ausbildung geäußert ( s .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_440", + "psc_text": "homo pa enim om. fJ 22 coniuncxit C in uno homine (hom. uno E) condidit Emlav condidit in homine uno DEm2F 23 mentibus av sibi om. B 26 disciplina A 28 audi] add. apostolum BCv dominus Iesus transfigurauit corpus humilitatis nostrae, ut conforme fieret corpori gloriae suae. § 5 quis audeat dicere carnem sine peccato, carnem assumptam ex uirgine, carnem spiritu dei in Mariam superueniente generatam, quae in nullo discrepauit a sapientiae disciplinis, interioris hominis exsortem fuisse uirtutum nec in usus eius transire potuisse, cum supra hominem fuerit quod tactu eius sanabantur aegroti, caecis refundebatur lux, mortui resurgebant ? § 6 competenter ergo scriptum est: os lusti iusti meditabitur sapientiam, eo quod totus homo sit spiritalis, non utique terrenus. qualis enim terrenus, tales et terreni et qualis caelestis, tales et caelestes. abiit ergo terrenus, remansit caelestis. ideoque in tempora redemptionis referens propheta 'meditabitur' dixit, licet unus e pluribus 'meditatur' scripserit", + "candidate_score": 0.652341, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_31", + "bdc_text": "Quare te non pęniteat , in quem dominus tot dona contulit , me suppedaneum tuum aliquando tua in scripturis dexteritate iuvare .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_333", + "psc_text": "autem iustos dominus brachio aduersarii dissoluto, et ideo iustus dicit: et confirmasti superme super manumtuam, et Iob ait: manus domini tetigit me. misit ergo dominus manum suam in seruum suum et manum peccatoris, quam in eum accepta miserat potestate, brachiumque contriuit. ita diabolus suo sermone deceptus est, qui dixit: mitte manum tuam in eum et uideamus, si in faciem te non benedicit; § 2 non enim ausus est dicere 'maledicit', sed hoc intellegendum reliquit. misit dominus manum suam et confirmatus est Iob, coepit benedicere qui maledicere credebatur; sanat enim iustos cum tangit manus diuina, non uulnerat. misit manum suam et leprosi macula omnis abscessit, tetigit caecorum oculos et caecitate depulsa lumen refulsit oculorum. pete 2 *Proii. 10, 19 5 el. Uerg. Aen. 10, 630 sq. et Explan. ps. 37, cap. 44 extr. cf. Prou. 1,7 8 . 15 Ps. 36, 17 10 cf. Ps. 124, 3 11 *Rom. 16, 20", + "candidate_score": 0.65145, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_124_126", + "bdc_text": "Additus erat nostris animus erga vos , quod in sententiam illam consenseratis Siehe oben S. 63 , Anm. 13 und 14. ; sed nunc omnia silent , nec verbum accipimus , quomodo res vestrę se habeant . Quod si tibi commodum videtur , scribe .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_442", + "psc_text": "lumen uideatur offundere nec tenere. cap. 65 § 1 Sit ergo nobis semper in corde et ore meditatio sapientiae et lingua tua loquatur iudicium, lex dei tui in corde sit tuo. ideo tibi dicit scriptura: loqueris in i 11 i s sedens in domo, ambulans in uia, dormitans, resurgens. loquamur ergo dominum Iesum, quia ipse est sapientia, ipse est uerbum et uerbum dei. 1 cf. Phil. 3, 21 4 cf. Luc. 1, 35 9 Ps. 36, 30 10 1 Cor. 15, 48 17 *Eccli. 27,11 (12) 22 cf. Ps. 36, 30 24 *Deut. 6, 7 2 conformes fierent B dicere in mg. m2D 4 paria « 7 super BC 8 lux A affectus B aspectus cet. av est scriptum B 9 est om. F eo] et DF 10 spiritualis DFa et terrenus F 12 alt. caelestes Bml 13 ideo F redemptoris ftav 14 meditabitur Fml 15 nec ftav abhorret Bm2Cftav", + "candidate_score": 0.649904, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_67_69", + "bdc_text": "Sat erit domino esse commendatum . Credidissem Leonem eos sicut et de aliis monuisse . Tu nihil ea de re sollicitus sis , ne cogitent me male habere .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_335", + "psc_text": "salhanan ADFm2 sathan EC sathanam Pm] Satanam av 13 conteiitur « 22 benedicat Bav benedicet {J non — 23 maledicit bis B 23 maledicet fJa nialedicat v dens {Jav 25 iustus B iustum iJ cum tangit om. fJ tangit om. B 26 abcessit F ergo semper ut confirmeris, quoniam et tu qui stas uide ne cadas. nos stare debemus, ut confirmemur a domino. lubricum est saeculum, cito labimur; ideo rogemus, ut nos dominus stabilire et confirmare dignetur. cap. 31 § 1 Noli putare, quia uiam tuum nesciat dominus; si iustus es, nouit. crede dicenti prophetae: nouit dominus uias inmaculatorum et hereditas eor eorum um inmaculata erit; non confundentur in tempore malo. qui nouit Christum, scitur a domino; nouit iustos, nescit ininstof iniustos . ideo iniustis dicet: discedite a m e omnes qui operamini iniquitatem; nescio uos, hoc est: quia estis indigni cognitione diuina; nescio uos, quia me ipsi nescire uoluistis.", + "candidate_score": 0.646653, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_20_22", + "bdc_text": "Ille senex iam est et ad internum hominem ędificandum Vgl. Eph 3 , 16 . quotidie pergit , ego vero , quemadmodum Eccius Zuinglio improperabat , «ein selbs gwachsner theologus »Johannes Eck hatte sich wiederholt abschätzig über Zwinglis theologische Ausbildung geäußert ( s . Fritz Büsser , Das katholische Zwinglibild .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_440", + "psc_text": "homo pa enim om. fJ 22 coniuncxit C in uno homine (hom. uno E) condidit Emlav condidit in homine uno DEm2F 23 mentibus av sibi om. B 26 disciplina A 28 audi] add. apostolum BCv dominus Iesus transfigurauit corpus humilitatis nostrae, ut conforme fieret corpori gloriae suae. § 5 quis audeat dicere carnem sine peccato, carnem assumptam ex uirgine, carnem spiritu dei in Mariam superueniente generatam, quae in nullo discrepauit a sapientiae disciplinis, interioris hominis exsortem fuisse uirtutum nec in usus eius transire potuisse, cum supra hominem fuerit quod tactu eius sanabantur aegroti, caecis refundebatur lux, mortui resurgebant ? § 6 competenter ergo scriptum est: os lusti iusti meditabitur sapientiam, eo quod totus homo sit spiritalis, non utique terrenus. qualis enim terrenus, tales et terreni et qualis caelestis, tales et caelestes. abiit ergo terrenus, remansit caelestis. ideoque in tempora redemptionis referens propheta 'meditabitur' dixit, licet unus e pluribus 'meditatur' scripserit", + "candidate_score": 0.646456, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_14", + "bdc_text": "Petieram collationem locorum Deut. 13 [1-5 ] et 18 [ 9- 20 ] de pseudoprophetis occidendis et Math. 13 [30 ] :", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_1156", + "psc_text": "8 6 Ps. 29, 7 7 cf. Ps. 43, 20 10 *Gen. 3, 17-18 12 cf. Act. 9, 15 13 cf. Rom. 7, 23-24 16 . 17 cf. Ps. 43, 20 18 cf. I loh. 5, 19 21 sqq.] cf. II Cor. 5, 4 3 erudiri Bml est autem v 4 neque quaquam Brnl 5 adiutor ei sav ipse] in se Bft propheta ern. Bv 6 habundantia AC 7 quem om. Bml afflictionis DF 13 iesu domini Bfi 14 legem Cm2fiav 16 urgueret Am2 17 quis (i afflictionis {l 18 hoc Cml 21 ingemiscimus ACfiav 22 exspectamus Ev 23 hoc a uita Bm2Cfiav quo] qui BC (s. scr. uel 0) {J 24 exspoliatur Ev absorbitur Bml 25 aduersitas Aav exspectantis Ev 26 exspoliat lis Ev 27 mentis om. B absorbeat BCml dubitas F quod afflictationis hic locus sit, quando corpus est mortis, in quo operit nos etiam umbra mortis ?", + "candidate_score": 0.645927, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_13_15", + "bdc_text": "De supplicio catabaptistis infligendo nihil penitus habeo , quod quaerar . Petieram collationem locorum Deut. 13 [1-5 ] et 18 [ 9- 20 ] de pseudoprophetis occidendis et Math. 13 [30 ] : «Sinite utraque » etc. , ad Titum [3 , 10 ] :", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_524", + "psc_text": "se debet ad poenam, ut hic puniatur a domino, non ad supplicia aeterna seruetur, nec expectare tempus, sed occurrere diuinae indignationi. cap. 14 § 1 Uide facta Dauid eius precibus conuenire. offenderat dominum, quia numerari iusserat populum. confessione praeuenit dei nuntium peccase se ualde et nimis stulte fecisse commemorans, non quasi ammoneret oblitum, sed quasi urgeret morantem, ne diutius commotionem differret offensae. peccaui, inquit, uade, 3 cf. Esai. 43, 26 7 *Ps. 37, 2 15 Ps. 72, 5 17 cf. Matth. 6, 2: 28 *I Par. 21, 8 1 post peccatum est add. remedium accusatio sui criminis fiav 2 confessio — prolapsionis] remedium confessio sui criminis remedium (om. B) confessio remedium prolapsionis BC sui criminis om. {Jav 3 pr. est om. BCpav 6 penitentia agenda DF 7 praescribunt: Psalmi XXXVII enarratio a Enarratio v 10 ne BC 13 iis Eav 16 ue a 20 fenoris codd. v foenoris a 22", + "candidate_score": 0.645826, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_17", + "bdc_text": "Siehe Hallers frühere Anfrage in dieser Sache , oben S. 62 , 4-63 , 17 und Anm. 8. , quam et adhuc a te audire percuperem .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_957", + "psc_text": "factum. qua quasi ? § 3 i superior ergo — superior enim qui antiquior — et gubernator et rector huius corporis animae uigor dicit: auribus nostris audiuimus. quis iste est nisi cui dicitur: qui habet aures audiendi audiat? sunt enim qui aures habent et mysteria audire non possunt, de quibus dicit Iesus in Reuelatione Iohannis: foras canes et ueneficos et inpudicos, quibus flajitiorum cupiditas et aerugo pecuniae aurem obstruit audiendi. consideremus igitur, quae audisse se dicant uel a quibus audisse commemorent. 6 Ps. 43, 2 Symmachus et Theodotion Ps. 43, 2 13 Ps. 55, 5 14 *Ps. 76, 2 18 cf. Gen. 1,.27. 2, 7 21 Ps. 43, 2 22 Matth. 11, 15 25 *Apoc. 22,15 26 aerugo pecuniae] cf. Hor. Epist. 2, 3, 330 2 pr. et (m. fJ disciplinae om. BCml 4 exsequuntur av 5 tytulo F adoriamur] add. Explicit de titulo. Incipit de psalmo C 6 symachus", + "candidate_score": 0.642922, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_67_69", + "bdc_text": "Sat erit domino esse commendatum . Credidissem Leonem eos sicut et de aliis monuisse . Tu nihil ea de re sollicitus sis , ne cogitent me male habere .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_284", + "psc_text": "nec patitur latere iudicium, quo ea quae bona sunt elegisti, quae improba refutasti. nec solum facit tuum lucere iudicium, sed lucere sicut meridiem. quando se sol iste in splendorem totus effundit, meridies est; meridies erat, quando Ioseph cum fratribus epulabatur non ultus iniuriam, sed oblitus. cap. 16 § 1 S nb ditus esto domino et obsecra eum. non solum ut subiectus domino sis, moneris, sed etiam ut obsecres dominum, quo possis tuae studium subiectionis implere, sicut et supra ait: reuela domino uiam tuam et spera in eum. non solum reuelare uiam tuam te conuenit, sed etiam sperare in domino. bona autem subiectio non abiecta, non uilis, sed gloriosa atque sublimis; ille enim subditus deo est qui facit domini uoluntatem. § 2 denique quis ignorat, quod sapientia mentis praestantior quam carnis sapientia sit? sapientia autem mentis subiecta est dei legi, sapientia carnis non est subdita, et addidit apostolus: nec enim potest.", + "candidate_score": 0.641562, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_85_87", + "bdc_text": "dieser war 1527 auch bereit , in Zürich für ihn finanziell zu bürgen. 1531 wehrte sich Kymo beim Berner Rat gegen fremde Konkurrenz ( ABernerRef 3066 ) . Seit 1544 war er Pfarrer in Twann , seit 1546 in Sutz ( beide Kt. Bern) .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_1072", + "psc_text": "26 non fuerit Fm2 uelut B ueluti au 27 symon a 28 sathanas aDF 19* triticum; ego autem rogaui patrem meum, ut non deficiat fides t u a. uide quid dicit et intellege: uentilatur Petrus; ut Christum negare cogatur. incidit temptationes, quaedam locutus est quasi plena palearum, sed locutus est uerbo, ut fundatior esset affectu. § 3 denique fleuit et paleas suas lauit et illis temptationibus meruit, ut pro se Christus interueniret. quanto maius est patrocinium quam perturbationis illius temptamentum! et ideo plus quam passus est adquisiuit; adquisiuit enim Christum sibi patrocinantem. cogitur autem aduersarius sanctos domini ad sua damna temptare; dum enim temptat, meliores reddit, ut qui temptatur possit et alios instituere, qui sibi ipse inualidus uidebatur. § 4 denique Petrus ecclesiae praeponitur, postquam temptatus a diabolo est. ideoque ante significat dominus, quid sit illud, quod postea eum pastorem elegit dominici gregis. nam hic dixit: tu autem conuersus confirma", + "candidate_score": 0.636805, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_17", + "bdc_text": "Siehe Hallers frühere Anfrage in dieser Sache , oben S. 62 , 4-63 , 17 und Anm. 8. , quam et adhuc a te audire percuperem .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_687", + "psc_text": "tacebat, cui dixit tacenti deus: quid clamas ad me?ut Susanna, quae tacuit in periculis suis et dominus exaudiuit eam. ergo etiamsi in te uerbum dei sit, et tacebis in dei uerbo et tacitus clamabis, ut audiaris a Christo. cap. 8 § 1 Meditare ergo quae Christi sunt, quae secum meditabatur propheta Dauid, in quo ea, quae secum in hoc psalmo meditatum esse se dicit, ante [in eo] locutus est Christus. sic enim scriptum est: ego autem, cum in aliquo molesti essent mihi, induebam me cilicio et humiliabam in ieiunio animam meam, et oratio mea in sinu meo conuertetur. quid est 'in aliquo'? § 2 quia tunc maxime aut sermo non oportunus elabitur aut affectus mouetur, quando uel in dolore aliquo aut tristitia sumus uel indignatione animus aegrescit uel aliquibus sollicitudinibus impeditur aut 4 *II Reg. 16, 7 13 cf. Matth. 27, 12 . 14 17 Ex. 14, 15 cf. Susanna", + "candidate_score": 0.635822, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_143", + "bdc_text": "invehi non secus ac in Cananeos bellorum tumultibus Vgl. Dtn 7 , 1-5 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_1011", + "psc_text": "*Dan. 7, 21-22 1 et ut aperiret om. p 3 dispergam]add. illos v Israel] ierlm DEmlFml 4 obstipuit BC 7 misterium ABDF 10 abdicarunt v 13 in uobis ipsis uitam Eav ipsis] add. manentem Dm2 14 carnem meam fJ 16 est om. AC 18 karitatis F omnes {l 19 qui] quem Cm1 se ligauit] religauit BC 21 unicornum B unicornu Cml unicornium Cm2 22 uentilauit « 23 bo.ia — 24 terrarum post Ivtu 25 uentilauit tr. F 26 sathanas « 27 tcstificatur (om. est) a Daniel fiav 28 et eras. C lb* inualescebat eis, donec uenit antiquus dierum. § 2 hic est antiquus dierum. quis autem unicornuus nisi unigenitus dei filius et unicum dei uerbum, quod erat in principio apud patrem ? quod uerbum suis cornibus gentium populos mortificauit et uiuificauit, ut fierent in decem milia Ephraem usque ad terminos terrae et usque in milia Manasse, eo quod crediturus esset", + "candidate_score": 0.634098, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_155_157", + "bdc_text": "Te non pęniteat tuum in hac re iudicium indicare . Man sagt mir , du syest ze guͤtig , so man so vil nott hett nach räßiSchärfe ( SIVI 1280 ) . ; welte gott , das dem ein tusch bschähidaß darin ein Tausch , eine Änderung geschehe. .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_333", + "psc_text": "autem iustos dominus brachio aduersarii dissoluto, et ideo iustus dicit: et confirmasti superme super manumtuam, et Iob ait: manus domini tetigit me. misit ergo dominus manum suam in seruum suum et manum peccatoris, quam in eum accepta miserat potestate, brachiumque contriuit. ita diabolus suo sermone deceptus est, qui dixit: mitte manum tuam in eum et uideamus, si in faciem te non benedicit; § 2 non enim ausus est dicere 'maledicit', sed hoc intellegendum reliquit. misit dominus manum suam et confirmatus est Iob, coepit benedicere qui maledicere credebatur; sanat enim iustos cum tangit manus diuina, non uulnerat. misit manum suam et leprosi macula omnis abscessit, tetigit caecorum oculos et caecitate depulsa lumen refulsit oculorum. pete 2 *Proii. 10, 19 5 el. Uerg. Aen. 10, 630 sq. et Explan. ps. 37, cap. 44 extr. cf. Prou. 1,7 8 . 15 Ps. 36, 17 10 cf. Ps. 124, 3 11 *Rom. 16, 20", + "candidate_score": 0.633853, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_79_81", + "bdc_text": "inclusive . Si reliqui fuerint excusi , puerUnbekannt . ille bibliopole nostrę [ ! ] Wahrscheinlich Johannes Kymo ( Kimo ) aus Freiburg im Uechtland ;", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_932", + "psc_text": "meo dabit uobis. abundant duo exempla; reliqua uero, si quis quaerit, inueniet. cap. 37 § 1 Indicium quoque est libri finiti 'fiat, fiat'. nam in quinque libros diuisum uidetur esse psalterium. primus liber hoc 7 Matth. 6, 10 17 Matth. 6,16 21 Ioh. 3, 5 23 *Ioh. 16, 23 1 habetur Ev 2 hebreicis B hebracis Cml genesto bis (i geneto bis a yivoiTo bis av 3 quod est om. 7 illut Bm] 9.aliqui B alicui {l et iri mg. a populus om. DF 10 confirmatio magisDF 12 uidetis B exprae§ius (i del.) F 13 sacerdos cum fJ benedicit] add. et B respondit BCmlEml 17 dicit om. B amen] add. inquit Bm2C 18 est autem uis BC pr. est om. 0 19 Ioannem BEav . 20 misteriis CF 25 habundant C 26 uero] ero Bml crebro (i et in mg. a quaesierit fiav inuenit Cml 27 libri finiti est p", + "candidate_score": 0.627636, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_12", + "bdc_text": "Faxit deus ut , quod schedis sępe tibi de me polliceor , experiri aliquando daretur .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_333", + "psc_text": "autem iustos dominus brachio aduersarii dissoluto, et ideo iustus dicit: et confirmasti superme super manumtuam, et Iob ait: manus domini tetigit me. misit ergo dominus manum suam in seruum suum et manum peccatoris, quam in eum accepta miserat potestate, brachiumque contriuit. ita diabolus suo sermone deceptus est, qui dixit: mitte manum tuam in eum et uideamus, si in faciem te non benedicit; § 2 non enim ausus est dicere 'maledicit', sed hoc intellegendum reliquit. misit dominus manum suam et confirmatus est Iob, coepit benedicere qui maledicere credebatur; sanat enim iustos cum tangit manus diuina, non uulnerat. misit manum suam et leprosi macula omnis abscessit, tetigit caecorum oculos et caecitate depulsa lumen refulsit oculorum. pete 2 *Proii. 10, 19 5 el. Uerg. Aen. 10, 630 sq. et Explan. ps. 37, cap. 44 extr. cf. Prou. 1,7 8 . 15 Ps. 36, 17 10 cf. Ps. 124, 3 11 *Rom. 16, 20", + "candidate_score": 0.626853, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_57_59", + "bdc_text": "excudenda . Quęsivi , qualis nam esset . Dabat eam in manus .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_550", + "psc_text": "potuisset. et llle ille respondit: quaecumque habet hom pro anima sua dabit. sed mitte, inquit, manum tuam et tange carnem et ossa eius. et accepit iterum potestatem, ut mitteret manum suam in corpus eius, tamen ut animam ipsius custodiret, et perfudit ulceribus sanctum lob Iob , ubi est egressus a domino. aduertimus ergo, quod manus domini dicatur, ubi est hominis diabolo infestante temptatio, siquidem 11 cf. Hiob 1, 8 15 *Hiob 1,11 24 *Hiob 2,4-5 27 cf. Hiob 2,6—7 1 ad] in p paracidium B 2 castitatis] add. uide BCv 5 obtabat AmlBC 7 uel] add. in Bftav ipcestu BCfiav 13 qui — 14 est om. v 14 responderet BCml non om. ft 15 habundaret a 16 inquid B 17 benedicat {Jav, cf. pag. 94, 22 19 alt. Iob] add. diu BC immobilis fiav 20 in om. pav (iv xovroig naoiv cet. Hiob 1, 22) et Iob manum domini dixit", + "candidate_score": 0.625553, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_143", + "bdc_text": "invehi non secus ac in Cananeos bellorum tumultibus Vgl. Dtn 7 , 1-5 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_1010", + "psc_text": "§ 1 Accipe adhuc, quia ipsum significauit Moyses.adiecit: cornua unicornui cornua ipsius; in ipsis gentes uentilabit. sed noli timere quia uentilat; dixit enim: percutiam et sanabo. bona cornua, quibus inclusit orbem terrarum; bona cornua, quibus leonem illum nostrum aduersarium uentilauit; bona cornua, quibus fecit ut cornua aduersarii timere nequeamus, quia et satanas habet cornua sua, sicut testificatus est Danihel dicens:.uidebam et cornu illud quod faciebat pugnam cum sanctis, et 2 *Gen. 49, 7 3 cf. Gen. 32, 24^25 8 cf. Gen. 32, 32 11 *Ioh. 6, 54-55 16 cf. Col. 1, 24 21 *Deut. 33,17 23 Deut. 32, 39 27 *Dan. 7, 21-22 1 et ut aperiret om. p 3 dispergam]add. illos v Israel] ierlm DEmlFml 4 obstipuit BC 7 misterium ABDF 10 abdicarunt v 13 in uobis ipsis uitam Eav ipsis] add. manentem Dm2 14 carnem meam fJ 16 est om. AC 18 karitatis F omnes {l 19 qui]", + "candidate_score": 0.623216, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_150", + "bdc_text": "März 1533 ( Corr. des réformateurs III 22-28 ) .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_1186", + "psc_text": "tribus z: diebus et tribus noctibus fuit in uentre ceti, ita filius hominis tribus diebus et tribus noctibus fuit in corde terrae in sui corporis passione. § 2 qui ubi se excitauit a morte et somnum sui corporis relaxauit, ut pro salute resurgeret uniuersorum, rtiscipulos discipulos uisitauit. hic est ergo uerus Ionas, qui obtulit animam suam redemptionem pro nobis. 30 2 *Ps. 43, 24 11 sese composuit] cf. Uerg. Georg. 4,1sy 18 Matth. 8,25 20 cf. Ion. 1,5 25 cf. Matth. 12,40 29 cf. Marc. 16,14 30 cf. Matth. 20,28 1 tibi] et ibi F 2 exsurge (bis) Ev 3 repellas] add. nos BCm2 usque om. Dml usque in finem in ras. C 11 securo fi 12 sese v huic] add. et BOfJ apostolus per comp. B 13 potestatis BC potestas et flav prouidentia (om. que) BCftav 25 naui fJav 26 coeti B caeti C 27 in corde terrae fuit", + "candidate_score": 0.622858, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_169_171", + "bdc_text": "Reliquos habeo usque ad LL. inclusive . Tuus quem nosti ut suus B. H. [ Adresse auf der Rückseite :", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_1367", + "psc_text": "ideoque tumulis suis affixi atque attumulati adhaerent, quia resuscitari se posse non crediderunt. habitaculum ergo illis in suo busto est et tabernaculum eorum in progenie et generatione terrena est, qui uermes sui corporis heredes relinquunt, ut hic tantum sit memoria eorum, in aeternum transire non possit. cap. 19 § 1 Denique nomina eorum in terris ipsorum, quia opera eorum corruptibilia atque terrena, et ideo ibi scribuntur eorum nomina ubi uiuere maluerunt. qui autem eleuauerunt opera suahisdicitur: nolite gaudere quia daemonia uobis subiecta sunt, sed gaudete quia nomina liestra uestra 1 *Ps. 48,12 B Ps. 5,11 8 Phil. 3, 20 10 *Hebr. 3, ó-6 15 *Ps. 38,13 18 *Es»i. 22,13 23 cf. Eccli. 19,3 2»*Ps.48,12 28*Luc.l0,20 1 sepulcra Ev all. eorum] illorum v 2 generationem BC 4 sepulcra Ev 5 sepulcrum v 6 gutur F hiis (J diem] add. et BCpav 7 sepulcra Ev 8 docet v 10 est christi (l(av)", + "candidate_score": 0.620642, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_154_156", + "bdc_text": "Iam repeto , quod supra precatus sum : Te non pęniteat tuum in hac re iudicium indicare . Man sagt mir , du syest ze guͤtig , so man so vil nott hett nach räßiSchärfe ( SIVI 1280 ) . ;", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_456", + "psc_text": "2 ipse enim hoc in nonagesimo interpretatus est psalmo dicens: non timiiobis timebis a timore nocturno et a sagitta uolante per diem, a negotio perambulante in tenebris, ab occursu et daemonio meridiano. cadent a latere tuo mille et dena milia a dextris tuis, ad te autem non adprppinquabit adpropinquabit ; uerumtamen oculis t.uis considerabis et retributionem peccatorum uidebis. § 3 iustus enim cum loquitur maicium iudicium dei uel cum loquitur ipse quae rnsta iusta sunt et uen ueri plena iudicii, non cum iracundia loquitur, non ex animi maerentis afflictione, non ex dolore, non ex aliqua passione, sed loquitur ex ueritate, loquitur ex aequitate, ut non propendat affectu, sed quae loquitur uero pendat examine; iudicat enim, quae dicenda sint uel non promenda. cui simile est illud: labia sapientium alligata sunt sensu, eo quod omnia quae locuntur uero sensui conuenire uideantur et sensus sui prudentia intellegant, quae loqui 2 cf. I Thess.", + "candidate_score": 0.620204, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_81", + "bdc_text": "ille bibliopole nostrę [ ! ] Wahrscheinlich Johannes Kymo ( Kimo ) aus Freiburg im Uechtland ;", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_932", + "psc_text": "meo dabit uobis. abundant duo exempla; reliqua uero, si quis quaerit, inueniet. cap. 37 § 1 Indicium quoque est libri finiti 'fiat, fiat'. nam in quinque libros diuisum uidetur esse psalterium. primus liber hoc 7 Matth. 6, 10 17 Matth. 6,16 21 Ioh. 3, 5 23 *Ioh. 16, 23 1 habetur Ev 2 hebreicis B hebracis Cml genesto bis (i geneto bis a yivoiTo bis av 3 quod est om. 7 illut Bm] 9.aliqui B alicui {l et iri mg. a populus om. DF 10 confirmatio magisDF 12 uidetis B exprae§ius (i del.) F 13 sacerdos cum fJ benedicit] add. et B respondit BCmlEml 17 dicit om. B amen] add. inquit Bm2C 18 est autem uis BC pr. est om. 0 19 Ioannem BEav . 20 misteriis CF 25 habundant C 26 uero] ero Bml crebro (i et in mg. a quaesierit fiav inuenit Cml 27 libri finiti est p", + "candidate_score": 0.619208, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_114_116", + "bdc_text": "aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). . Res nostrę publicę alioqui bene se habent .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_1457", + "psc_text": "est testamentum quod non audiebatur, quia ipse dominus dixit de populo Indacorum Iudaeorum : uidebunt et non uidebunt, audient et non audient. audient aure corporea, sed non audient mentis auditu. cap. 34 § 1 Nobis ergo, hoc est ecclesiae semel locutus est et duo audita sunt, quia in illa audiuimus et intelleximus, quae non intellexerant qui legerunt, non audierunt qui audierunt. solus enim Christus aurem aperuit humanam ad cogn(\\\\scenda mysteria, solus libri signaculum soluit et resoluit aenigmata prophetaium. cap. 35 § 1 Ideoque ipse reddet unicuique secundum opera sua; in quo et qualitatem operum comprehendit, ut aut conplurium et meliorum restituat praemia meritis singulorum aut contra et numero grauemur et acerbitate meritorum. 5 Ps. 61, 12 17 * Matth. 13,13 23 cf. Apoc. 5,2 25 *Matth. 16, 27 1 asscribitur A ydithun A yditun C ydithum P Idithum av 4 pe- care A 7 litteram CP sillabus ACP 10 exaudimur", + "candidate_score": 0.61813, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_55", + "bdc_text": "Adolf Fluri , Die Bernische Schuldordnung von 1548 , in :", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_1342", + "psc_text": "nisi forte calcanei mei iniquitas mihi sit abluenda? alia est iniquitas nostra, alia calcanei nostri, in quo Adam dente serpentis est uulneratus et obnoxiam hereditatem successionis humanae suo uulneri dereliquit, ut omnes illo uulnere claudicemus. § 2 unde dominus discipulis pedes lauit, ut lauaret uenena serpentis, et Petrus reprehenditur, quod excusabat, 3 *Prou. 20, 17 (23) 4 *Ps. 48, 5 7 cf. Luc. 8, 8 9 cf. Act. 9, 15 13 I Cor. 14,15 20 *Esai. 35, 6 21 *Ps. 48,6 23 cf. Ps. 48, 4 24 cf. Augustin. Contra Iulianum I 4, 11 26 cf. Gen. 3,15, 1 multuarium BCml 3 bona Cm2 7 ipsam Bm2 10 eantilena F 12 cordam codd. 13 post mcnte del. psallam D idemque # 26 in] qui Bm2 quo Adam] quodam B uulneratus est{J 27 uulneri scripsi uulnere codd. av. cf. p. 367, 2; 368,16 28 pedes discipulis C ne sibi dominus pedes", + "candidate_score": 0.615966, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_159_161", + "bdc_text": "Timeo me te nunquam visurum . Vale. 17 . martii .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_633", + "psc_text": "17 maledictio Bml 18 remittat peccatum tuum {ł 19 tuus] tu uis(tn ras.)B tuus(us in ras.)C tuiv . esse om.{J debeas] delicti B et ow. B{i coacerbare scripsi coaceruare codd. av 23debeat {J curabilis$ et in mj. a 27 medicum] add. te fJav profiteris] add. in a confiteris in fł ueritatis est quod. retorques, temporis non est; peccatori enim dixit deus: quare t u enarras iustitias meas? usurpasti tibi ut de lege arguas, qui contra legem ipse stetisti. quid lacrimarum tempus amittis ? quid concertando uanos sermones aut audis aut loqueris, cum tibi scriptum sit: non accipias auditum uanum, cum legeris in euangelio pro omni sermone otioso iudicium esse subeundum? etsi alius lcquitur, tace, etsi alius conuiciatur, aurem tuam obstrue. cap. 47 § 1 Dauid tacendo uicit aduersarios suos et, quia sicut mutus factus est, uocem recepit, quia conuersus ad dominum loquebatur dicens: quoniam in te, domine, speraui; tu e", + "candidate_score": 0.615112, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_42", + "bdc_text": "Iam dudum ad te scripsi , qui fuerim ab ovoSiehe oben Z. 17-21. .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_181", + "psc_text": "unus, non alter ex patre et alter ex uirgine, sed idem, qui ante saecula ex o *Esai. 49,5 12 *Esai. 49,1 14 *Matth. 1,23 19Matth. 1,21 20 *Matth. 2,6 2 uidet B audit {J et mg. a dicit BC;3 4 proferemus v se om. ft ipso BOfl 5 in utroque est BCffv (non a) 6 ex utero semum v 9 audis fiav pr. et] qui C de] pro q, om. b feris Bml seris fJ refers av 11 et] add. tu Fml conuitiaris Ca seruum] add. se fJav 12 Ariane v inquid BmlC 15 accipiet] add. puerum F 16 hemmanuel A emmanuhel BC 18 quidam B gabrihel BC 19 de maria ad ioseph C et — 20 legum (JUl. BCfia uocabit Av 20 Iudaeae] iude fJ ' 23posl meum del. israel F misterium «D 25 utrumque BCmlft utrinque av 26 et om. a patre, ipse postea carnem suscepit ex uirgine.", + "candidate_score": 0.611936, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_114_116", + "bdc_text": "aedita. . . , Zurich , März 1533 ( Finsler 103 ; Wyss , Jud 203 , Nr. 32). . Res nostrę publicę alioqui bene se habent .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_374", + "psc_text": "alt. tribuit C 22 diu,tius] add. debitor Bmg. 24 misticum ABfi 27 et (ante non) om. DF audientem quidem, sed post se reicientem sermones dei, audientem de condemnatione luxuriae et magis luxuriantem. § 2 denique ecclesia soluit quod accepit, synagoga non soluit. cognosce ecclesiam soluere: tui, inquit, erant et mihi eos dedisti, et uerbum tuum seruauerunt, et alibi: ipse enim pater diligit uos, quia uos me diligitis. reddidit ergo ecclesia quam accèpit accepit a domino pecuniam caritatis, sed synagoga non reddidit. ideoque de Iudaeis dicitur: si non uenissem et locutus non fuissem his, peccatum non haberent; nunc autem excusationem non habent de peccatosuo, quia audierunt utique et non crediderunt. § 3 probatum est ergo, quia mutuati sunt peccatores et non soluerunt. peccator igitur eget semper, iustus autem abundat et tribuit, cuius diues est conscientia. ideo Iudaėi Iudaei in suis diuitiis eguerunt — diuites eguerunt et esurierunt —, christiani autem in", + "candidate_score": 0.608864, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_44", + "bdc_text": "Quod vero times inter nos Zwischen Haller und Megander .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_830", + "psc_text": "mei, quos ego parturio, donec formetur Christus in uobis. Christus ergo non ir. § 3 corporeo, sed in animae quodam uentre formatur. hoc uentre apostolus genuit, sicut scriptum est: ego uos per euangelium genui. ideo alii habent: in medio cordis, alii: in medio uentris, ut interioris hominis uentrem intellegas, qui in medio esse cordis accipitur, in quo naturalis legis praescripta seruamus, quae non solum custoiitur custoditur , sed etiam fit in cordibus nostris. unde et scriptum est, quia non solum auditores legis iusti sunt apud deum, sed etiam factores legis iustificabuntur. § 4 sunt enim qui naturaliter ea quae legis sunt faciunt, sicut gentes qui legem non audiunt et sibi lex sunt, qui incognita sibi legis 4 *Ps. 39, 8-11 12 . 20 *Ps. 39, 9 13 *Esai. 26, 18 15 *Ga.l. 4,19 18 *I Cor. 4, 15 19 Ps. 39,9 23 *Rom. 2,13 26 cf. Rom. 2,14—15 2 ante", + "candidate_score": 0.601492, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_8", + "bdc_text": "Nihil igitur turberis , etiam si non mox ad omnia rescribam .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_245", + "psc_text": "monear fJ non mouear om. ACv 21 nec cadam Bml 22 primum om. fia 24 iste et] ante fJ hii AE 25 et om. DF hii E nostri magnificabimur — hoc enim stabile, illud infidum - et subiecit: § 3 ipsi obligati sunt et ceciderunt, nos uero surreximus et erecti sumus. etin et libro Michaeae scriptum est prophetae: uoli superbe gaudere mihi, inimica mea, quia cecidi; sed resurgam. cecidimus enim in hoc mundo, sed in Christo resurreximus, cui est honor, gloria, uirtus, perpetuitas et a saeculis et nunc et semper et in omnia saecula saeculorum. amen. EXPLANATIO PSALMI XXXVI. cap. 1 § 1 Omnis scriptura diuina uel naturalis uel mystica uel moralis 10 est: naturalis in Genesi, in qua exprimitur, quomodo facta sunt caelum maria, terrae et quemadmodum mundus iste sit constitutus; mystica in Leuitico, in quo comprehenditur sacerdotale mysterium; moralis in Deuteronomio, in quo secundum legis praeceptum uita humana", + "candidate_score": 0.593891, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_61", + "bdc_text": "Is itaque cum senatum adiisset , noluit consentire , nisi prius versa in linguam vulgarem illi praelegeretur .", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_873", + "psc_text": "alf. ei Fml 17-iudei dicerent D 18 abiit (alt. i in ras.) BC 19 suis cm. a 22 talem om. fia alt. crucifigatur om. F 23 resurrcxit BCfiav ascendit in celum (i 24 ascendit om. AmlBml 27 scquuntur av egrediebatur nap, der et, uana locutus; cor eius congr eg auit iniquitatem sibi. et egredieb atur f or as et loqueb atur. sic distinctum Graecis in codicibus inuenimus. ingrediebatur ergo ludas quaerens prodere saluatorem, ut uideret quid ageret quidue loqueretur, ut eum capeiet in sermone et Iudaeis annuntiaret; sed nihil inueniebat qui nihil intellegebat. § 2 bene ait scriptura, quia intus cum Iesu non erat qui de doctrina eius recesserat et institutiones eius reliquerat. uolebat intrare, sed penetrare non poterat, quia eum sua excludebat perfidia; omnis enim inpudicus aut auarus autinmundus, quodestidolorum seruitus, non habet hereditatem in regno Christi et dei. non solum ergo ingredi moliebatur et non ingrediebatur, sed etiam", + "candidate_score": 0.592188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10230_sent_94", + "bdc_text": "Haller erwähnt ihn jedoch nie , und auch Bullinger scheint ihn nicht gekannt zu haben. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa048.opp-lat1_window_823", + "psc_text": "absentem requirit, non diceret: ubi es? , si eum m in se manere cognosceret. sed quis eum absentem fecerit, audiamus: a b sconderunt se, inquit, ambo a facie domini. omnes uidet Christus, sed qui se abscondit absconditur, quoniam qui ignorat ignorabitur; cognoscit enim dominus eos qui sunt 2 Luc. 10,18 7 cf. Matth. 22, 30 17 Ioh. 15, 7 20 *IoL. 15,10 22 *Gen. 3, 9 24 *Gen. 3, 8 26 cf. I Cor. 14, 38 27 *II Tim. 2,19 2 sathan A sathanam DF satanam Eav fulgor Bml 3 consumationem AB 4 dicitur A ducitur B (uci in ras.) C cathenis CDF alligatus A 8 coelo ebrietatibus Bml 9 esse om. Fa 12 reliquit (-d (?) BCpav 15 perceptione B permansisset BCftu perire — 16 potuisset] deceptus non esset {Ja 16 qui F 19 quodcumque — 20 seruaueritis om. AC 20 seruaueritis] in uobis manserint pa 21 dilectione mea", + "candidate_score": 0.579505, + "ce_score": null + } + ] + } + ], + "biblical_hits": [] +} \ No newline at end of file