diff --git "a/11/11827.json" "b/11/11827.json" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/11/11827.json" @@ -0,0 +1,3866 @@ +{ + "letter_id": "11827", + "bd_url": "https://www.bullinger-digital.ch/letter/11827", + "dominant_topic": 1, + "topic_dist": [ + 0.056307, + 0.0605, + 0.058713, + 0.046253, + 0.054646, + 0.046346, + 0.048057, + 0.049739, + 0.044887, + 0.047652, + 0.047891, + 0.048068, + 0.043408, + 0.048741, + 0.048298, + 0.049021, + 0.053002, + 0.050488, + 0.053041, + 0.044942 + ], + "citations": [ + { + "rank": 1, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2", + "max_score": 0.705572, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_979", + "psc_text": "brachium sanctum ejus.» Quod est brachium sanctum Domini? Dominus noster Jesus Christus. Audi Isaiam: «Quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est» (Isai. LIII, 1) ? Brachium ergo sanctum et dextera ipsius, idem ipse est. Ergo Dominus noster Jesus Christus brachium Dei, et dextera Dei: propterea, «Sanavit ei.» Non dictum est tantum, Sanavit orbem terrarum dextera ejus; sed, «Sanavit ei.» Multi enim sanantur sibi, non ei. Ecce quam multi cupiunt sanitatem istam corporalem, et ab illo accipiunt; ab illo sanantur, et non illi sanantur? Quomodo ab illo sanantur, et non illi sanantur? Accepta sanitate lasciviunt: qui aegroti casti erant, sanati adulteri fiunt; qui cum aegrotarent, neminem laedebant, receptis viribus invadunt et opprimunt innocentes: sanati sunt, sed non ei. Quis est qui sanatur ei? Qui intus sanatur. Quis est qui intus sanatur? Qui credit in eum ut cum interius fuerit sanatus, in novum hominem reformatus, postea et hoc quod", + "candidate_score": 0.705572, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_981", + "psc_text": "Jesus Christus, de quo dictum est, «Et» «videbit omnis caro salutare Dei» (Luc. III, 6) : de quo etiam dixit ille Simeon qui infantem accepit in manus, «Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum (Id. II, 28-30) . Notum fecit Dommus salutare suum.» Cui notum fecit? parti, an universo? Non parti alicui. Nemo fallat, nemo decipiat, nemo dicat, «Ecce hic est Christus, ecce illic» (Matth. XXIV, 23) : qui dicit, «Ecce hic est, ecce illic,» partes ostendit. Cui «notum fecit Dominus salutare suum?» Audi quid sequitur: «Ante conspectum gentium revelavit justitiam suam.» Dextera Dei, brachium Dei, salutare Dei, et justitia Dei, Dominus est salvator noster Jesus Christus. 3. [«vers.» 3.] «Memor fuit misericordiae suae Jacob, et veritatis suae domui Israel.» Quid est, «Memor fuit misericordiae et veritatis?» Ut promitteret, misertus est; quia promisit et exhibuit misericordiam, veritas consecuta est: misericordia praemisit promissionem, promissio reddidit", + "candidate_score": 0.691892, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_21_23", + "bdc_text": "Unde etiam fit , ut in literis scribendis minus aptus sim , quippe , quę animo concipio , calamo integre ac perfecte exprimere nequeam , id quod in hisce ad te literis facile perspicias . Cogor tamen crebro literas dare ac scribere ad amicos , qui ad me quotidie prope scribunt , nunc hic , nunc ille . Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1366", + "psc_text": "Scriptura significatur pellis nomine, quomodo Deus de pelle fecit coelum, et «extendit coelum sicut pellem?» Quia per quos nobis Scriptura praedicata est, mortales fuerunt. Illud quidem Verbum Dei semper idem, semper incommutabile atque indeficiens. Ecce, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Numquid erat, et modo non est? Et est, et semper erit. Si ergo est Verbum Dei Deus apud Deum, lege si potes. Sed quid dicis? quia sursum est, et ideo legere non potes? Ubique est Verbum Dei; pertendit a fine usque ad finem fortiter, et attingit omnia propter suam munditiam (Sap. VIII, 1; et VII, 24) . «In hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est» (Joan. I, 1, 10) : et cum venit, hic erat. Venit enim in carne, nunquam absens divinitate. Quare ergo legere non poteras? «Quia in sapientia Dei non congnovit mundus per sapientiam Deum,» ibi constitutus in", + "candidate_score": 0.658662, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_21_23", + "bdc_text": "Unde etiam fit , ut in literis scribendis minus aptus sim , quippe , quę animo concipio , calamo integre ac perfecte exprimere nequeam , id quod in hisce ad te literis facile perspicias . Cogor tamen crebro literas dare ac scribere ad amicos , qui ad me quotidie prope scribunt , nunc hic , nunc ille . Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1369", + "psc_text": "optimum (Philipp. I, 23) , vivit nunc cum Christo, sicut illi Prophetae omnes vivunt cum Christo: sed per quid nobis dispensavit id quod legimus? Per id quod moriturum erat, per os, per linguam, dentes, manus. Omnia ista quibus operatus est Apostolus totum quod legimus, corporis officia sunt, sed jubente anima cui jubebat Deus: propterea extentum est coelum sicut pellis. Nos sub coelo, tanquam sub pelle divinarum Scripturarum legimus modo, cum tenditur. Etenim postea «coelum plicabitur ut liber» (Isai. XXXIV, 4) . Non frustra, fratres, hic ut pellis, ibi ut liber; figuratum ibi quiddam nobis est. Quod ad divinam Scripturam attinet, extenditur sermo mortuorum: ergo ideo tenditur sicut pellis; et multo magis tenditur, quia illi mortui sunt. Nam post mortem plus innotuerunt Prophetae et Apostoli; non erant tam noti cum viverent: Prophetas vivos sola Judaea habuit, mortuos omnes gentes. Cum enim viverent, nondum erat extenta pellis, nondum erat extentum coelum, ut", + "candidate_score": 0.656401, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1034", + "psc_text": "mihi masculus natus fuerit, templo tuo serviet:» et ita fecit. Natus sanctus Samuel fuit apud matrem tempore lactis; mox ut eum ablactavit, dedit in templum, ut ibi cresceret, ibi roboraretur in spiritu, ibi Deo serviret: factus est sacerdos magnus, sacerdos sanctus illo tempore (I Reg. I, etc.) . Commemorat istos, et per istos omnes sanctos nos vult intelligere. Quare autem hic illos nominavit? Quoniam diximus Christum hic nos debere intelligere. Advertat Sanctitas vestra. Dixit superius, «Exaltate Dominum Deum nostrum, et adorate scabellum pedum ejus, quoniam sanctus est:» commendans quemdam, id est Dominum nostrum Jesum Christum, cujus scabellum pedum adorandum est, quia carnem assumpsit, in qua appareret generi humano; et volens nobis ostendere et antiquos patres ipsum praedicasse, quia ipse est verus sacerdos Dominus noster Jesus Christus, commemoravit istos, quia in columna nubis ad illos loquebatur Deus. Quid est, «in columna nubis?» Loquebatur per figuras. Si enim in quadam nubecula loquebatur;", + "candidate_score": 0.655527, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_17_19", + "bdc_text": "atque inibi mansit mecum , donec tandem iter Coloniam versus adornaremus . Iam habes , unde de tua persona dubitatio mihi suborta sit . Profectus iam ipse ( ut dicere coepi )", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3338", + "psc_text": "«Tu cognovisti sessionem meam et» «resurrectionem meam.» Sedi in egestate, surrexi in desiderio panis tui. «Intellexisti cogitationes meas de longinquo.» Longe enim eram profectus; sed ubi non est quem deserueram? «Intellexisti cogitationes meas de longinquo.» Propterea sic dicit Dominus in Evangelio, quia «occurrit illi pater venienti» (Luc. XV, 11-20) . Vere, quia intellexerat cogitationes ejus de longinquo. «Semitam meam et limitem meum investigasti. Semitam,» inquit, «meam:» quam, nisi malam, quam ille ambulaverat, ut patrem desereret, quasi occultus esse posset ab oculis vindicantis; aut vero in illa egestate contereretur, aut porcos pascere poneretur, nisi pater vellet flagellare longinquum, ut reciperet propinquum? Ergo tanquam deprehensus fugitivus, sequente se vindicta legitima Dei, vindicantis in affectiones nostras, quacumque ierimus et quocumque progressi fuerimus; tanquam ergo deprehensus fugitivus loquitur: «Semitam meam, et limitem meum investigasti.» Quid est, «semitam meam?» Qua profectus sum. Quid est, «limitem meum?» Quo usque perveni. «Semitam meam et limitem meum investigasti.»", + "candidate_score": 0.654101, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1035", + "psc_text": "quia carnem assumpsit, in qua appareret generi humano; et volens nobis ostendere et antiquos patres ipsum praedicasse, quia ipse est verus sacerdos Dominus noster Jesus Christus, commemoravit istos, quia in columna nubis ad illos loquebatur Deus. Quid est, «in columna nubis?» Loquebatur per figuras. Si enim in quadam nubecula loquebatur; obscura illa dicta nescio quem manifestum praesignabant. Ille autem nescio quis, jam non est nescio quis; quia scitur a nobis, Dominus noster Jesus Christus. «Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel in his qui invocant nomen ejus. Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Qui primo loquebatur in columna nubis, ipse nobis locutus est in scabello pedum suorum; id est, in terra assumpta carne, unde adoramus scabellum pedum ejus, quoniam sanctus est. Ipse de nube loquebatur quod tunc non intelligebatur; locutus est in scabello pedum suorum, et intellecta sunt verba nubis ejus. «In columna", + "candidate_score": 0.641293, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_17_19", + "bdc_text": "atque inibi mansit mecum , donec tandem iter Coloniam versus adornaremus . Iam habes , unde de tua persona dubitatio mihi suborta sit . Profectus iam ipse ( ut dicere coepi )", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3339", + "psc_text": "Ergo tanquam deprehensus fugitivus, sequente se vindicta legitima Dei, vindicantis in affectiones nostras, quacumque ierimus et quocumque progressi fuerimus; tanquam ergo deprehensus fugitivus loquitur: «Semitam meam, et limitem meum investigasti.» Quid est, «semitam meam?» Qua profectus sum. Quid est, «limitem meum?» Quo usque perveni. «Semitam meam et limitem meum investigasti.» Limes meus ille longinquus non fuit longe ab oculis tuis: multum ieram, et tu ibi eras. «Semitam meam et limitem meum investigasti.» 6. [«vers. 4.] Et omnes vias meas praevidisti.» Non dixit, vidisti; sed, «praevidisti.» Antequam eas irem, antequam eas ambularem, praevidisti eas; et permisisti me in labore ire vias meas, ut si nollem laborare, redirem in vias tuas. «Quoniam non est dolus in lingua mea.» Quare hoc dixit? Quia ecce fateor tibi; ambulavi semitam meam, factus sum longinquus a te; discessi a te, cum quo mihi bene erat, et bono meo male mihi fuit sine te. Nam si mihi", + "candidate_score": 0.639005, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_13", + "bdc_text": "Sed „labor omnia vincit improbus “Vergil , Georgica , 1 , 145f. .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3446", + "psc_text": "labor labiorum ipsorum teget eos.» Me, inquit, umbra alarum tuarum teget: obumbrasti enim mihi in die belli. Ipsos quid teget? «Caput circuitus eorum:» ipsa est superbia. Quid est, «circuitus ipsorum?» Ut circumeant, et non stent; in gyrum cant erroris, ubi iter est sine fine. Qui enim in longum it, alicunde incipit, alicubi finit: qui in gyrum it, nusquam finit. Ipse est labor impiorum, qui demonstratur in alio psalmo evidentius: «In circuitu impii ambulant» (Psal. XI, 9) . Sed circuitus eorum caput, superbia est; quia initium omnis peccati superbia (Eccli. X, 15) . Unde autem superbia «labor labiorum ipsorum?» Omnis enim superbus fictus est, omnis fictus mendax. Laborant homines loqui mendacium: nam veritatem tota facilitate loquerentur. Ille enim laborat qui fingit quod dicit. Nam qui verum vult dicere, non laborat: ipsa enim veritas sine labore loquitur. De homine ergo hoc dixit Deo: Me proteget umbraculum tuum; ipsos teget mendacium ipsorum: sed", + "candidate_score": 0.635348, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_45", + "bdc_text": "Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ;", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3971", + "psc_text": "Crescant zizania, decrescat frumentum; utrumque crevit. Quare non apparet modo Spiritus sanctus in linguis omnibus? Imo vero apparet in linguis omnibus: tunc enim nondum erat Ecclesia per terrarum orbem diffusa, ut membra Christi in omnibus gentibus loquerentur. Tunc implebatur in uno, quod praenuntiabatur in omnibus. Jam totum corpus Christi loquitur omnium linguis: et quibus nondum loquitur, loquetur. Crescet enim Ecclesia, donec occupet omnes linguas. Quod vos deseruistis, quousque crevit! Tenete nobiscum quousque accessit, ut nobiscum perveniatis ad quae nondum accessit. Loquor omnium linguis, audeo tibi dicere. In corpore Christi sum, in Ecclesia Christi sum: si corpus Christi jam omnium linguis loquitur, et ego in omnibus linguis sum; mea est graeca, mea est syra, mea est hebraea, mea est omnium gentium, quia in unitate sum omnium gentium. 20. Ergo, fratres, coepit Ecclesia ab Jerusalem; iit per omnes gentes: quid evidentius hoc testimonio Legis, Prophetarum, ipsius Domini? Apostolorum ubique personant voces, reddentes", + "candidate_score": 0.627827, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_50_52", + "bdc_text": "sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur . Sed dominus dabit gratiam . Superest , ut mihi te tuis quoque coloribus depingas , sed quidsed quid am Rande nachgetragen für gestrichenes sed[ ? ] .", + "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_424", + "psc_text": "te, ut qui gloriatur, in Domino glorietur (I Cor. I, 31) . Noli ergo exsultare in superbia tua, sed in gratia Dei. Vide ipsam gratiam tantam esse, cui lingua explicandae non sit idonea, et intellexisti jubilationem. 17. Denique si intellexisti in gratia jubilationem, ipsius gratiae audi commendationem. «Beatus» certe «populus sciens jubilationem.» Quam jubilationem? Vide si non de gratia, vide si non de Deo, et omnino non de te. «Domine, in lumine vultus tui ambulabunt.» Thabor ille, Veniens lumen, nisi in lumine vultus tui ambulet, vento superbiae lucerna exstinguitur. «Domine, in lumine vultus tui ambulabunt; et in nomine tuo exsultabunt tota die.» Thabor ille et Hermon «in nomine tuo exsultabunt:» si volunt «tota die,» in nomine tuo; sin autem exsultabunt in nomine suo, non tota die exsultabunt. Non enim in gaudio perseverabunt, quando de seipsis gaudebunt, et per superbiam cadent. Ergo ut tota die exsultent, «in nomine tuo exsultabunt; et", + "candidate_score": 0.625715, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 2, + "cf_id": "cf009", + "work_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum", + "max_score": 0.702547, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_42_44", + "bdc_text": "doctis hominibus . Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. .", + "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_2", + "psc_text": "praetermissum opus prius explevero, tunc videre poteritis, immo per vos Romana lingua cognoscet, quantum boni et ante nescierit, et scire nunc coeperit. Praeterea Commentarios viri eloquentissimi Hilarii et beati martyris Victorini, quos in Matthaeum diverso sermone, sed una gratia spiritus ediderunt, post paucos dies ad vos mittere disposui; ne ignoretis quantum nostris quoque hominibus sanctarum Scripturarum quondam studium fuerit. INCIPIUNT XXXIX HOMILIAE IN LUCAM DICTAE IN DIEBUS DOMINICIS. HOMILIA I. In prooemium Lucae usque ad eum locum ubi ait: Scribere tibi, optime Theophile. Sicut olim in populo Judaeorum multi prophetiam pollicebantur, et quidam erant pseudoprophetae, e quibus unus fuit Ananias filius Agot: alii vero prophetae; et erat gratia in populo discernendorum spirituum, per quem alii inter prophetas recipiebantur, nonnulli quasi ab exercitatissimis trapezitis reprobabantur: ita et nunc in novo Testamento multi conati sunt scribere Evangelia; sed non omnes recepti. Et ut sciatis, non solum quatuor Evangelia, sed plurima esse conscripta,", + "candidate_score": 0.702547, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_43_45", + "bdc_text": "Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. . Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ;", + "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_2", + "psc_text": "praetermissum opus prius explevero, tunc videre poteritis, immo per vos Romana lingua cognoscet, quantum boni et ante nescierit, et scire nunc coeperit. Praeterea Commentarios viri eloquentissimi Hilarii et beati martyris Victorini, quos in Matthaeum diverso sermone, sed una gratia spiritus ediderunt, post paucos dies ad vos mittere disposui; ne ignoretis quantum nostris quoque hominibus sanctarum Scripturarum quondam studium fuerit. INCIPIUNT XXXIX HOMILIAE IN LUCAM DICTAE IN DIEBUS DOMINICIS. HOMILIA I. In prooemium Lucae usque ad eum locum ubi ait: Scribere tibi, optime Theophile. Sicut olim in populo Judaeorum multi prophetiam pollicebantur, et quidam erant pseudoprophetae, e quibus unus fuit Ananias filius Agot: alii vero prophetae; et erat gratia in populo discernendorum spirituum, per quem alii inter prophetas recipiebantur, nonnulli quasi ab exercitatissimis trapezitis reprobabantur: ita et nunc in novo Testamento multi conati sunt scribere Evangelia; sed non omnes recepti. Et ut sciatis, non solum quatuor Evangelia, sed plurima esse conscripta,", + "candidate_score": 0.677944, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_41_43", + "bdc_text": "et nonnulli alii ex vulgo [ et ]Fehlt in der Vorlage . doctis hominibus . Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 .", + "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_2", + "psc_text": "praetermissum opus prius explevero, tunc videre poteritis, immo per vos Romana lingua cognoscet, quantum boni et ante nescierit, et scire nunc coeperit. Praeterea Commentarios viri eloquentissimi Hilarii et beati martyris Victorini, quos in Matthaeum diverso sermone, sed una gratia spiritus ediderunt, post paucos dies ad vos mittere disposui; ne ignoretis quantum nostris quoque hominibus sanctarum Scripturarum quondam studium fuerit. INCIPIUNT XXXIX HOMILIAE IN LUCAM DICTAE IN DIEBUS DOMINICIS. HOMILIA I. In prooemium Lucae usque ad eum locum ubi ait: Scribere tibi, optime Theophile. Sicut olim in populo Judaeorum multi prophetiam pollicebantur, et quidam erant pseudoprophetae, e quibus unus fuit Ananias filius Agot: alii vero prophetae; et erat gratia in populo discernendorum spirituum, per quem alii inter prophetas recipiebantur, nonnulli quasi ab exercitatissimis trapezitis reprobabantur: ita et nunc in novo Testamento multi conati sunt scribere Evangelia; sed non omnes recepti. Et ut sciatis, non solum quatuor Evangelia, sed plurima esse conscripta,", + "candidate_score": 0.655762, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9_11", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ; Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 .", + "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_226", + "psc_text": "Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Revertuntur discipuli, et nuntiant magistro, quae Salvator jusserat nuntiari: cujus verbis Joannes armatus ad praelium, confidenter emoritur, et libenter capite truncatur, ipsa vox Domini voce firmatus, verum esse Dei filium quem credebat. Haec de Joanne et libertate ejus, et Herodis insania, qui super multa scelera etiam hoc addidit, ut Joannem primum carcere clauderet, et postea decollaret. Quia vero Dominus baptizatus est, et coeli aperti sunt, et Spiritus sanctus descendit super eum, voxque de coelis intonuit dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui (Matth. XVII) : dicendum est in baptismo Jesu, coelum esse reseratum, et ad dispensationem remissionemque peccatorum, non illius, qui peccatum non fecerat, neque inventus est dolus in ore ejus (Ephes. IV) , sed totius mundi apertos esse coelos, et Spiritum sanctum descendisse: ut postquam Dominus ascendisset in excelsum, et captivam duxisset captivitatem, tribueret nobis Spiritum, qui ad", + "candidate_score": 0.640082, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_43", + "bdc_text": "Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 .", + "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_2", + "psc_text": "praetermissum opus prius explevero, tunc videre poteritis, immo per vos Romana lingua cognoscet, quantum boni et ante nescierit, et scire nunc coeperit. Praeterea Commentarios viri eloquentissimi Hilarii et beati martyris Victorini, quos in Matthaeum diverso sermone, sed una gratia spiritus ediderunt, post paucos dies ad vos mittere disposui; ne ignoretis quantum nostris quoque hominibus sanctarum Scripturarum quondam studium fuerit. INCIPIUNT XXXIX HOMILIAE IN LUCAM DICTAE IN DIEBUS DOMINICIS. HOMILIA I. In prooemium Lucae usque ad eum locum ubi ait: Scribere tibi, optime Theophile. Sicut olim in populo Judaeorum multi prophetiam pollicebantur, et quidam erant pseudoprophetae, e quibus unus fuit Ananias filius Agot: alii vero prophetae; et erat gratia in populo discernendorum spirituum, per quem alii inter prophetas recipiebantur, nonnulli quasi ab exercitatissimis trapezitis reprobabantur: ita et nunc in novo Testamento multi conati sunt scribere Evangelia; sed non omnes recepti. Et ut sciatis, non solum quatuor Evangelia, sed plurima esse conscripta,", + "candidate_score": 0.639505, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_32_34", + "bdc_text": "zum Rat ernannt . In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) . Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort;", + "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_172", + "psc_text": "senecta bona, utique spiritali, quae est vere senectus bona, canescens et in finem usque perveniens in Christo Jesu. Cui est gloria et honor et imperium in saecula saeculorum. Amen. HOMILIA XXI. De eo quod scriptum est: Quintodecimo anno imperii Tiberii Caesaris, usque ad locum ubi ait: Rectas facite semitas ejus. Cap. III. Quando ad Judaeos tantum sermo propheticus mittebatur, Judaici reges ponebantur in titulo: Verbi gratia: Visio quam vidit Isaias filius Amos, adversus Judaeam et adversus Jerusalem in regno Osiae et Jonathan, et Achaz, et Ezechiae (Isa. I) : nec alium quemquam, exceptis Judaeae regibus, Isaiae video tempore designatum. In quibusdam prophetis et Israel reges legimus, sicut ibi: Et in diebus, inquit, Jeroboam filii Joas regis Israel (Amos. I) . Quando vero sacramentum Evangelii praedicandum erat, et in toto orbe Evangelium disseminandum, cujus princeps Joannes in eremo fuit, et orbem Romanum Tiberii regebat imperium, et tunc in quintodecimo anno verbum", + "candidate_score": 0.636705, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_172", + "psc_text": "senecta bona, utique spiritali, quae est vere senectus bona, canescens et in finem usque perveniens in Christo Jesu. Cui est gloria et honor et imperium in saecula saeculorum. Amen. HOMILIA XXI. De eo quod scriptum est: Quintodecimo anno imperii Tiberii Caesaris, usque ad locum ubi ait: Rectas facite semitas ejus. Cap. III. Quando ad Judaeos tantum sermo propheticus mittebatur, Judaici reges ponebantur in titulo: Verbi gratia: Visio quam vidit Isaias filius Amos, adversus Judaeam et adversus Jerusalem in regno Osiae et Jonathan, et Achaz, et Ezechiae (Isa. I) : nec alium quemquam, exceptis Judaeae regibus, Isaiae video tempore designatum. In quibusdam prophetis et Israel reges legimus, sicut ibi: Et in diebus, inquit, Jeroboam filii Joas regis Israel (Amos. I) . Quando vero sacramentum Evangelii praedicandum erat, et in toto orbe Evangelium disseminandum, cujus princeps Joannes in eremo fuit, et orbem Romanum Tiberii regebat imperium, et tunc in quintodecimo anno verbum", + "candidate_score": 0.633379, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_226", + "psc_text": "Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Revertuntur discipuli, et nuntiant magistro, quae Salvator jusserat nuntiari: cujus verbis Joannes armatus ad praelium, confidenter emoritur, et libenter capite truncatur, ipsa vox Domini voce firmatus, verum esse Dei filium quem credebat. Haec de Joanne et libertate ejus, et Herodis insania, qui super multa scelera etiam hoc addidit, ut Joannem primum carcere clauderet, et postea decollaret. Quia vero Dominus baptizatus est, et coeli aperti sunt, et Spiritus sanctus descendit super eum, voxque de coelis intonuit dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui (Matth. XVII) : dicendum est in baptismo Jesu, coelum esse reseratum, et ad dispensationem remissionemque peccatorum, non illius, qui peccatum non fecerat, neque inventus est dolus in ore ejus (Ephes. IV) , sed totius mundi apertos esse coelos, et Spiritum sanctum descendisse: ut postquam Dominus ascendisset in excelsum, et captivam duxisset captivitatem, tribueret nobis Spiritum, qui ad", + "candidate_score": 0.632967, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 3, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum", + "max_score": 0.6996, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_42_44", + "bdc_text": "doctis hominibus . Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_569", + "psc_text": "etiam post nos alii nascituri? Hinc enim non solum Matthaei, verum etiam Lucae ac Marci Evangelium, qui eosdem discipulos secuti sunt, in non imparem auctoritatem receptum est. Huc accedit, quia et ipse Dominus potuit narrare Matthaeo, quod antequam eum vocasset, cum iis egerat quos prius vocaverat. At enim hoc ipse Joannes in Evangelio suo ponere debuit, si hoc dictum a Domino audierat, qui, cum diceretur, praesens erat? Quasi fieri non potuerit ut cum omnia quae a Domino audierat, scribere non posset, inter alia quae praetermisit, et hoc praetermiserit, cum in alia scribenda esset intentus. Nonne Evangelium suum ita ipse conclusit, dicens, Et alia quidem multa fecit Jesus, quae si scriberentur singula, nec ipsum existimo capere mundum qui scriberentur libros (Joan. XXI, 25) ? Hic utique ostendit se scientem multa praetermisisse. Sed si de Lege et Prophetis vos delectat Joannis auctoritas, Joanni credite attestant: Legi et Prophetis. Ipse scripsit quod Isaias", + "candidate_score": 0.6996, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_1_3", + "bdc_text": "Vellem certo scire , quisnam ipse sis , hoc est , quisnam sit Henrichus illeille am Rande nachgetragen. Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. . Unde et hanc ob causam bona ex parte apud me iam dudum constitui , uti Francofordiam concederemuti Francofordiam concederem am Rande nachgetragen. , ut ex Froeschovio Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1300", + "psc_text": "unde constat esse Hippocratis, unde si quis hoc neget, nec saltem refellitur, sed ridetur, nisi quia sic eos ab ipso Hippocratis tempore usque ad hoc tempus et deinceps successionis series commendavit, ut hinc dubitare dementis sit? Platonis, Aristotelis, Ciceronis, Varronis, aliorumque ejusmodi auctorum libros, unde noverunt homines quod ipsorum sint, nisi eadem temporum sibimet succedentium contestatione continua? Multi multa de litteris ecclesiasticis conscripserunt, non quidem auctoritate canonica, sed aliquo adjuvandi studio sive discendi. Unde constat quid cujus sit, nisi quia his temporibus quibus ea quisque scripsit, quibus potuit insinuavit atque edidit, et inde in alios atque alios continuata notitia latiusque firmata ad posteros, etiam usque ad nostra tempora pervenerunt; ita ut interrogati cujus quisque liber sit, non haesitemus quid respondere debeamus? Sed quid pergam in longe praeterita? Ecce istas litteras quas habemus in manibus, si post aliquantum tempus vitae hujus nostrae, vel illas quisquam Fausti esse, vel has neget esse", + "candidate_score": 0.650407, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_48_50", + "bdc_text": "Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 . - Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_157", + "psc_text": "Falsus est. Quid ages? quo te convertes? quam libri a te prolati originem, quam vetustatem, quam seriem successionis testem citabis? Nam si hoc facere conaberis, et nihil valebis: et vides in hac re quid Ecclesiae catholicae valeat auctoritas, quae ab ipsis fundatissimis sedibus Apostolorum usque ad hodiernum diem succedentium sibimet episcoporum serie, et tot populorum consensione firmatur. Itaque si de fide exemplarium quaestio verteretur, sicut in nonnullis, quae et paucae sunt, et sacrarum Litterarum studiosis notissimae sententiarum varietates; vel ex aliarum regionum codicibus, unde ipsa doctrina commeavit, nostra dubitatio dijudicaretur, vel si ibi quoque codices variarent, plures paucioribus, aut vetustiores recentioribus praeferrentur: et si adhuc esset incerta varietas, praecedens lingua, unde illud interpretatum est, consuleretur. Hoc modo quaerunt, qui quod eos movet in Scripturis sanctis, tanta auctoritate firmatis, invenire volunt, ut habeant unde instruantur, non unde rixentur. CAPUT III. Hoc autem quod adversus impietatem vestram ex apostoli Pauli Epistola profertur,", + "candidate_score": 0.641639, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_32_34", + "bdc_text": "zum Rat ernannt . In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) . Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort;", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1055", + "psc_text": "Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione Domini concordavit (Luc. XXIII, 12): isti ergo alienigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Judaeorum, ut ipsi Judaei publice clamarent, frendentes adversum Christum, Nos non habemus regem, nisi Caesarem (Joan. XIX, 15) . Neque hoc verum, nisi illa universali dominatione Romanorum: quippe etiam Caesar rex erat non proprie Judaeorum; sed ut Christum negarent, et huic adularent, ideo se tali voce damnarunt. CAPUT LXXXV. Illo ergo tempore, quo jam de tribu Judae regnum defecerat, veniendum erat Christo vero Salvatori Domino nostro, qui non obesset, multumque prodesset. Sic enim fuerat prophetatum: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est: et ipse exspectatio gentium (Gen. XLIX, 10) . Jam isto tempore omne quoque magisterium Judaeorum, et mystica, unde christi vocabantur, unctio ipsa defecerat secundum prophetiam Danielis. Tunc venit cui repositum erat, exspectatio gentium, et unctus", + "candidate_score": 0.638239, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_1", + "bdc_text": "Vellem certo scire , quisnam ipse sis , hoc est , quisnam sit Henrichus illeille am Rande nachgetragen.", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1300", + "psc_text": "unde constat esse Hippocratis, unde si quis hoc neget, nec saltem refellitur, sed ridetur, nisi quia sic eos ab ipso Hippocratis tempore usque ad hoc tempus et deinceps successionis series commendavit, ut hinc dubitare dementis sit? Platonis, Aristotelis, Ciceronis, Varronis, aliorumque ejusmodi auctorum libros, unde noverunt homines quod ipsorum sint, nisi eadem temporum sibimet succedentium contestatione continua? Multi multa de litteris ecclesiasticis conscripserunt, non quidem auctoritate canonica, sed aliquo adjuvandi studio sive discendi. Unde constat quid cujus sit, nisi quia his temporibus quibus ea quisque scripsit, quibus potuit insinuavit atque edidit, et inde in alios atque alios continuata notitia latiusque firmata ad posteros, etiam usque ad nostra tempora pervenerunt; ita ut interrogati cujus quisque liber sit, non haesitemus quid respondere debeamus? Sed quid pergam in longe praeterita? Ecce istas litteras quas habemus in manibus, si post aliquantum tempus vitae hujus nostrae, vel illas quisquam Fausti esse, vel has neget esse", + "candidate_score": 0.605503, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 4, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam", + "max_score": 0.695256, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1690", + "psc_text": "Salvator? Ergo Deus in quo est Deus, Dominus noster Jesus Christus rectius intelligitur et verius, qui in Evangelio loquitur: Ego et Pater unus sumus (Joan. X, 30) . Qui Deus appellatur absconditus propter assumpti corporis sacramentum, et Deus Israel Salvator, quod interpretatur Jesus. Hic enim juxta Angelum Gabrielem salvabit populum suum (Luc I). Confusi sunt et erubuerunt omnes simul. Scribae videlicet et Pharisaei. Et abierunt in confusione fabricatores erroris, qui in toto mundo disseminavere mendacium, ut eum dicerent ab Apostolis furto esse sublatum (Matth. XXVIII). Israel autem salvatus in Domino salute aeterna, Apostolorum intelligitur chorus, et hi qui per Apostolos crediderunt. Unde dicitur ad eos: Non confundemini neque erubescetis, non solum in praesenti saeculo, sed et in futuro. Servisse autem ei Aegyptum, et Aethiopas, et Sabaim, excelsos viros atque sublimes, nemo dubitat, cum ei mundum videat esse subjectum, et ex paucarum nomine nationum, quae habitant in extremis finibus terrae, cunctos", + "candidate_score": 0.695256, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2151", + "psc_text": "in sancto habitas, laus Israel (Ps. XXI, 1) . Unde et nos in oratione audemus dicere: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum. Et in secundo psalmo legimus: Qui habitat in coelis irridebit eos, et Dominus subsannabit eos (Ps. II, 4) . Christus enim non in his habitat qui terreni sunt, sed in his qui supercoelestes, qui enarrant gloriam Domini, de quibus dicitur: Exaudiat eum de coelo sancto suo (Ps. XIX, 7) . Et iterum: Coelum coeli Domino (Ps. XIII, 16) : in quem sensum et Moyses famulus Dei pari voce consentit: Ecce Domini Dei tui coelum, et coelum coeli (Deut. X) ; quod utique non more Judaico debemus accipere, ut Deus ullo claudatur loco et in coelo tantum habitet, qui ubique diffusus est, et a quo omnia continentur: sed excelsa et coelos, Sanctos merito intelligamus atque Virtutes. Iste est enim qui habitat in coelo, de quo in", + "candidate_score": 0.684424, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_23_25", + "bdc_text": "Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage . anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) . Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ;", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1217", + "psc_text": "diebus ac noctibus volumina Scripturarum indefesso ore meditamini, non intelligatis quod legitis, sicut in Apocalypsi Joannis scribitur: Quis est dignus aperire librum, et solvere signacula ejus (Apoc. V, 2) ? Cumque 393 nullus fuisset inventus qui aperiret signacula, flesse se dicit; et Dei tandem ad se meruisse sermonem: Noli flere: ecce vicit leo de tribu Juda radix David, ut aperiat librum; et solvat signacula ejus. Leo autem de tribu Juda, Dominus Jesus Christus est, qui solvit signacula libri, non proprie unius, ut multi putant, psalmorum David, sed omnium Scripturarum, quae uno scripturae sunt Spiritu sancto; et propterea unus liber appellantur. De quo Ezechiel mystico sermone testatur (Ezech. II), quod scriptus fuerit intus et foris; in sensu et in littera. De quo et Salvator loquitur in psalmis: In capitulo libri scriptum est de me (Ps. XXXIX, 9) ; non Jeremiae, non Isaiae, sed in omni Scriptura sancta, quae unus liber appellatur.", + "candidate_score": 0.673388, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_23_25", + "bdc_text": "Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage . anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) . Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ;", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1171", + "psc_text": "deceptos, ut terrorem faciat novitate sermonum, quod scilicet qui haec verba cognoverit, et in coitu eorum [ Al. horum] meminerit, absque ulla dubitatione transeat ad regna coelorum. Legimus in Apostolo: In aliis linguis, et in labiis aliis loquar populo huic, et nec sic exaudient me, dicit Dominus (I Cor. XIV, 21) . Quod mihi videtur juxta Hebraicum de praesenti sumptum capitulo; et hoc in veteri observavimus Testamento (absque paucis testimoniis, quibus Lucas solus abutitur qui magis Graecae linguae habuit scientiam), ubicumque de veteri instrumento quid dicitur, non eos juxta Septuaginta, sed juxta Hebraicum ponere, nullius sequentes interpretationem, sed sensum Hebraicum eum suo sermone vertentes, Symmachus, Theodotio et LXX de hoc loco diversa senserunt, et quia longum est de omnibus dicere, LXX Interpretes, qui leguntur in Ecclesiis, breviter transcurramus. Rejecto populo Judaeorum, Sacerdotibus et Prophetis, qui inebriati sunt sicera, et erraverunt et maledictio comedit consilium eorum, quod inierunt propter avaritiam, cui", + "candidate_score": 0.67165, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1217", + "psc_text": "diebus ac noctibus volumina Scripturarum indefesso ore meditamini, non intelligatis quod legitis, sicut in Apocalypsi Joannis scribitur: Quis est dignus aperire librum, et solvere signacula ejus (Apoc. V, 2) ? Cumque 393 nullus fuisset inventus qui aperiret signacula, flesse se dicit; et Dei tandem ad se meruisse sermonem: Noli flere: ecce vicit leo de tribu Juda radix David, ut aperiat librum; et solvat signacula ejus. Leo autem de tribu Juda, Dominus Jesus Christus est, qui solvit signacula libri, non proprie unius, ut multi putant, psalmorum David, sed omnium Scripturarum, quae uno scripturae sunt Spiritu sancto; et propterea unus liber appellantur. De quo Ezechiel mystico sermone testatur (Ezech. II), quod scriptus fuerit intus et foris; in sensu et in littera. De quo et Salvator loquitur in psalmis: In capitulo libri scriptum est de me (Ps. XXXIX, 9) ; non Jeremiae, non Isaiae, sed in omni Scriptura sancta, quae unus liber appellatur.", + "candidate_score": 0.664962, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_22_24", + "bdc_text": "Cogor tamen crebro literas dare ac scribere ad amicos , qui ad me quotidie prope scribunt , nunc hic , nunc ille . Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage . anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1171", + "psc_text": "deceptos, ut terrorem faciat novitate sermonum, quod scilicet qui haec verba cognoverit, et in coitu eorum [ Al. horum] meminerit, absque ulla dubitatione transeat ad regna coelorum. Legimus in Apostolo: In aliis linguis, et in labiis aliis loquar populo huic, et nec sic exaudient me, dicit Dominus (I Cor. XIV, 21) . Quod mihi videtur juxta Hebraicum de praesenti sumptum capitulo; et hoc in veteri observavimus Testamento (absque paucis testimoniis, quibus Lucas solus abutitur qui magis Graecae linguae habuit scientiam), ubicumque de veteri instrumento quid dicitur, non eos juxta Septuaginta, sed juxta Hebraicum ponere, nullius sequentes interpretationem, sed sensum Hebraicum eum suo sermone vertentes, Symmachus, Theodotio et LXX de hoc loco diversa senserunt, et quia longum est de omnibus dicere, LXX Interpretes, qui leguntur in Ecclesiis, breviter transcurramus. Rejecto populo Judaeorum, Sacerdotibus et Prophetis, qui inebriati sunt sicera, et erraverunt et maledictio comedit consilium eorum, quod inierunt propter avaritiam, cui", + "candidate_score": 0.6635, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2370", + "psc_text": "lecto Isaiae volumine, in Synagoga Judaeorum super se expletum esse monstravit dicens: Hodie completa est haec Scriptura in auribus vestris (Luc. IV, 21) ; et nunc de eodem dicitur, quod post passionem ad Patrem cruentus ascenderit, necessitate compellimur, omnia quae dicuntur, in primo accipere Salvatoris adventu. Neque enim fieri potest, quod plerique nostrorum facere nituntur, ut varientur tempore, quae operibus copulata sunt; nec negamus sudoris esse maximi, haec omnia sibi conjungere, et sic spiritualiter explenda in consummatione monstrare, ut in Christo et juxta carnem et juxta spiritum, jam completa doceamus. Quia igitur venit filiae Sion Salvator, cujus merces cum eo est, et opus illius coram illo; et egressus est justus ut splendor, et Salvator accensus est ut lampas, gavisusque sponsus super sponsa sua Ecclesia, immo exsultavit super eam Deus suus, qui ipse 746 et sponsus et Dominus est: propterea secundum assumptionem carnis, et passionem crucis dicitur ad eum: Ut intingatur", + "candidate_score": 0.651967, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1508", + "psc_text": "juxta Graecos ambiguum est, ut possimus accipere, vel eam quae nuntiat, vel eam cui nuntiatur. Sive igitur nuntiat verbum Dei, et Domini salutare, Sion et Jerusalem: De Sion enim exivit lex: et verbum Domini de Jerusalem (Isai. II, 3) ; sive nuntiatur eis per Apostolos, debent excelsa conscendere, et ad montana transire. Mirumque in modum cum ipsa Sion mons sit, dicente Scriptura: Mons Sion in quo habitasti (Ps. LXXIII, 3) : alium altiorem montem jubetur ascendere, a quo vulneratus est princeps Tyri. Et quia doctrinae Apostolorum erant multa futura contraria; et statuti ante praesides et tribunalia ducebantur, jungitur, exalta, noli timere: dic civitatibus Juda, Synagogis videlicet et populis Judaeorum, de quibus Dominus loquebatur: Non veni nisi ad oves perditas domus Israel (Matth. XV, 24) . Et Paulus apostolus: Vobis, inquit, oportebat annuntiari primum verbum Dei (Act. XIII, 46). Quid est autem illud quod jubentur dicere? Ecce Deus vester, quem semper", + "candidate_score": 0.651955, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_21", + "bdc_text": "Unde etiam fit , ut in literis scribendis minus aptus sim , quippe , quę animo concipio , calamo integre ac perfecte exprimere nequeam , id quod in hisce ad te literis facile perspicias .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2604", + "psc_text": "esset in homine (Joan. II, 24, 25) . Cui et illud congruit: Sciens autem Jesus cogitationes eorum (Luc. VI, 8) . Et in alio loco: Sciens autem Jesus malitiam eorum (Matth. XXII, 18) . Ac ne aliqua sit dubitatio, haereticis calumniam facientibus de Verbo Dei, quod noverit omnia, in Epistola quae ad Hebraeos scribitur, prolixius dicitur: Vivens est enim sermo Dei, et evidens et acutus super omnem gladium bicipitem, et dividens usque ad partitionem animae et spiritus, artuum quoque et medullarum, et judex cogitationum et sensuum cordis. Nullaque est creatura invisibilis in conspectu ejus. Omnia autem nuda et aperta sunt oculis illius, de quo nobis sermo est (Hebr. IV, 12) . Postquam autem omnes cogitationes in unum fuerint congregatae, accusantes nos vel defendentes: tunc omnes gentes et linguae cum cogitationibus suis pariter adducentur in medium. Linguas autem juxta apostolum Paulum, 819 non solum hominum legimus, sed et Angelorum (I Cor.", + "candidate_score": 0.641986, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_89", + "psc_text": "Venite, ascendamus ad montem Domini, et caetera quae sequuntur: Quia de Sion egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem: nequaquam de Sinai, et de solitudine, et de monte Oreb: sed de monte Sion, in quo aedificata est Jerusalem: et de Jerusalem, in qua Templum est et religio Dei. Legimus quod saepe Dominus docuerit in Templo (Matth. 13): et quod non oportuerit mori Prophetam extra Jurusalem: et supra verbum et legem pariter nominata. Verbum principes jubentur audire: legem populus auribus percipere. Qui enim prius legem fecerit, postea venit ad sermonem Dei. Sed et in Jerusalem primum fundata Ecclesia totius orbis Ecclesias seminavit. Et hoc dicendum quod quicumque in specula et in visione pacis fuerit, in hoc et lex et verbum Domini constitutum sit. Et pulchre non dixit: in Sion et in Jerusalem erit, et manebit verbum et lex Domini; sed egredietur, ut de illo fonte omnes nationes doctrina Dei significet irrigandas.", + "candidate_score": 0.640713, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2085", + "psc_text": "ejus locum optimum, ut scilicet turris Domini efficiatur, et in sacerdotali consistat gradu, et pro carnis filiis, multos habeat filios spirituales. Talem fuisse eunuchum, quem Jesus amavit plurimum, Evangelistam Joannem, Ecclesiasticae tradunt historiae, qui recubuit super pectus Jesu (Joan. XIII); qui Petro tardius ambulante, elatus virginitatis alis cucurrit ad Dominum (Joan. XX); qui in secreta divinae se nativitatis immergens, ausus est dicere, quod cuncta saecula nesciebant: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat 659 in principio apud Deum (Joan. I, 2) . Facessat igitur omnis cavillatio Judaeorum, et risui praebere se cesset, aperiens semiviris regna coelorum, cum pudicitia non in debilitate sit corporis, sed in animi voluntate. (Vers. 6, 7.) Et filios advenae, qui adhaerent Domino, ut colant eum, et diligant nomen ejus, ut sint ei in servos: omnem custodientem sabbatum ne polluat illud, et tenentem [Al. tenentes] foedus meum, adducam eos", + "candidate_score": 0.64068, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_32_34", + "bdc_text": "zum Rat ernannt . In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) . Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort;", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_310", + "psc_text": "Domini misericordiam, ut agat silentium, et non terreatur, neque formidet cor ejus, putans se passurum similia quae prius sustinuerat. Duas autem caudas titionum, id est, torrium fumigantium, vocat Rasin regem Syriae, et Phacee filium Romeliae regem Samariae, eo quod in illis finitum sit regnum Syriae, id est, Damasci, et regnum Samariae, id est, decem tribuum, quae alio nomine appellabantur Ephraim. Scriptum est enim (IV Reg. XVI) quod Theglathphalassar rex Assyriorum, sub rege Achaz ascenderit in Damascum, et vastaverit eam, et transtulerit habitatores ejus Cyrenem, et Rasin interfecerit: et quod tetenderit insidias Phacee filio Romeliae, Osee filius Ela, et percusserit eum, et interfecerit, et regnaverit pro illo in Israel annis novem: et quod venerit Salmanasar rex Assur, et obsederit Samariam, quae nunc Sebaste vocatur, tribus annis: et nono anno regni Osee ceperit eam, vinctumque Osee in carcerem miserit, et transtulerit Israel in Assyrios, posueritque eos in Halla, et in Habor juxta", + "candidate_score": 0.639315, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_545", + "psc_text": "Hebraeo legitur: CHANESER NETHAB ( ), Aquila interpretatus est, quasi sanies polluta. NESER ( ) autem proprie virgultum appellatur, quod ad radices arborum nascitur, et quasi inutile ab agricolis amputatur: possumus id ipsum saniem tabemque intelligere. Simulque discimus quod infernus sub terra sit, dicente Scriptura: Usque ad fundamenta laci. (Vers. 20.) Tu enim terram tuam disperdidisti, tu populum tuum occidisti. Juxta LXX Interpretes qui dixerunt: Quia terram meam perdidisti, et populum meum occidisti, quid dicant, nulla dubitatio est. Terram enim Judaeam, et populum ejus Israel Nabuchodonosor interfecit et perdidit. Juxta Hebraicum difficilis intellectus est, quomodo terram suam perdiderit, et populum suum occiderit: nisi forte hoc sensu accipiendum est, eos, quos tibi Deus in correptionem dederat, tu penitus perdidisti. Vel aliter: antiquum Assyriorum regnum, te multum superbiente et elevante contra Deum cervicem tuam, omnino destructum est. Si enim te egisses humiliter, et scisses mensuram tuam, Assyrius et Babylonius hucusque regnaret. Sive", + "candidate_score": 0.632851, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_54_56", + "bdc_text": "Vix literarum tuarum versum unum atque alterum legere possum . Bene vale . Colonię , ipso die decollationis Ioannis Baptistę .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_8", + "psc_text": "in deserto, Origenes triginta volumina, e quibus vicesimus sextus liber non invenitur. Feruntur et alii sub nomine ejus de Visione τετραπόδων, duo ad Gratam libri, qui pseudographi putantur; et vigintiquinque Homiliae, et Σημειώσεις, quas nos Excerpta possumus appellare. Eusebius quoque Pamphili juxta historicam explanationem quindecim edidit volumina; et Didymus, cujus amicitiis nuper usi sumus, ab eo loco ubi scriptum est: Consolamini, consolamini populum meum, sacerdotes: loquimini ad cor Jerusalem (Isai. XL, 1) , usque ad finem voluminis, decem et octo edidit tomos. Apollinaris autem more suo sic exponit omnia, ut universa transcurrat, et punctis quibusdam atque intervallis, immo compendiis grandis viae spatia praetervolet: ut non tam Commentarios quam indices capitulorum nos legere credamus. Ex quo animadvertis, quantae difficultatis sit, ut Latini nostri, quorum aures fastidiosae sunt, et ad intelligendas Scripturas sanctas nauseant, plausuque tantum eloquentiae delectantur, mihi ignoscant, si prolixius locutus fuero; cum Isaias duodecim Prophetis juxta numerum versuum, aut", + "candidate_score": 0.625142, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_34", + "bdc_text": "Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort;", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1797", + "psc_text": "cupimus impartire vobis non solum Evangelium Christi, sed et animas nostras (I Thess. II, 8) . Alioquin ridiculum est more Judaico grandaevos filios et filias in ulnis humerisque portari. Reges autem nutricii, et reginae principesque nutrices, manifeste Apostolos et Apostolicos ostendunt viros: qualis fuit et Abraham, ad quem dicitur: Rex a Deo tu in nobis es (Gen. XXIII, 6) ; et quorum cor in manu Dei est (Prov. XXI): qui dicunt credentibus: Quasi modo nati parvuli, rationabiles, et absque dolo lac desiderate (I Petr. II, 2) . Princeps quoque, id est, ἄρχουσα, quod Sarae nomen 573 sonat: et reginae, sive regina, de qua in quadragesimo quarto psalmo canitur: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, quotidie Christi nutrit parvulos, et ad perfectam ducit aetatem: omnisque aetas, sexus, et dignitas, adorabunt Sion propter eum qui habitat in ea. Si enim caput Ecclesiae Christus est, caput adoratur in corpore. Et si", + "candidate_score": 0.62377, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_33", + "bdc_text": "In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1474", + "psc_text": "omnibus diebus vitae meae in conspectu domus Dei. Nulla res longa mortalium est, omnisque felicitas saeculi dum tenetur, amittitur. Cum enim tribulationis tempus advenerit, omne quod praeteritum est nihil adjuvat sustinentem. Unde stulta Epicuri sententia est, qui asserit recordatione praeteritorum bonorum, mala praesentia mitigari. Ergo Ezechias reputare se dicit omnes annos regni sui, et praeteritae, ut putabat, beatitudinis in praesenti amaritudine. Et quia jam securus est, nec patitur quae refert, de humano 474 statu philosophatur, et dicit: Domine, si sic vivitur: et tali sumus conditione generati, corripuisti me, sed vivificasti me, pacemque tribuisti, fugato Assyrio; sed pax mea omni mihi amaritudine fuit amarior, quia tranquillitate populis reddita, et urbe secura, ego solus limina mortis intravi. Sed tu eruisti animam meam, ut non periret, vel praesenti vitae vel futurae. Projecisti enim post tergum omnia peccata mea, ne illa tristis aspicerem, sed tuam misericordiam contemplarer. Infernus enim et mors non confitebuntur, neque", + "candidate_score": 0.607138, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_53_55", + "bdc_text": "est depingas , nisi characteribus plausibilioribus exprimas . Vix literarum tuarum versum unum atque alterum legere possum . Bene vale .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_8", + "psc_text": "in deserto, Origenes triginta volumina, e quibus vicesimus sextus liber non invenitur. Feruntur et alii sub nomine ejus de Visione τετραπόδων, duo ad Gratam libri, qui pseudographi putantur; et vigintiquinque Homiliae, et Σημειώσεις, quas nos Excerpta possumus appellare. Eusebius quoque Pamphili juxta historicam explanationem quindecim edidit volumina; et Didymus, cujus amicitiis nuper usi sumus, ab eo loco ubi scriptum est: Consolamini, consolamini populum meum, sacerdotes: loquimini ad cor Jerusalem (Isai. XL, 1) , usque ad finem voluminis, decem et octo edidit tomos. Apollinaris autem more suo sic exponit omnia, ut universa transcurrat, et punctis quibusdam atque intervallis, immo compendiis grandis viae spatia praetervolet: ut non tam Commentarios quam indices capitulorum nos legere credamus. Ex quo animadvertis, quantae difficultatis sit, ut Latini nostri, quorum aures fastidiosae sunt, et ad intelligendas Scripturas sanctas nauseant, plausuque tantum eloquentiae delectantur, mihi ignoscant, si prolixius locutus fuero; cum Isaias duodecim Prophetis juxta numerum versuum, aut", + "candidate_score": 0.59494, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_53_55", + "bdc_text": "est depingas , nisi characteribus plausibilioribus exprimas . Vix literarum tuarum versum unum atque alterum legere possum . Bene vale .", + "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_7", + "psc_text": "Damascus, Aegyptus et desertum mare, Idumaea et Arabia, ac vallis Visionis, et ad extremum Tyrus, et Visio quadrupedum intelligenda sunt; ut cuncta quaeramus in sensu, et in omnibus his, quasi sapiens architectus Paulus apostolus jaciat fundamentum, quod non est aliud praeter Christum Jesum. Magnique laboris et operis est, omnem Isaiae librum velle edisserere, in quo majorum nostrorum ingenia sudaverunt: Graecorum dico. Caeterum apud Latinos grande silentium est, praeter sanctae memoriae martyrem Victorinum, qui cum Apostolo dicere poterat: Etsi imperitus sermone, non tamen scientia (II Cor. XI, 9) . Scripsit enim in hunc Prophetam juxta editiones quatuor, usque ad Visionem quadrupedum in deserto, Origenes triginta volumina, e quibus vicesimus sextus liber non invenitur. Feruntur et alii sub nomine ejus de Visione τετραπόδων, duo ad Gratam libri, qui pseudographi putantur; et vigintiquinque Homiliae, et Σημειώσεις, quas nos Excerpta possumus appellare. Eusebius quoque Pamphili juxta historicam explanationem quindecim edidit volumina; et Didymus, cujus", + "candidate_score": 0.594413, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 5, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Job", + "max_score": 0.695066, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro .", + "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Job_window_729", + "psc_text": "Dominus faciem Job, Dominus quoque conversus est ad poenitentiam Job, cum oraret ille pro amicis suis; illud est quod ait Apostolus: Christus Jesus qui est in dextera Dei: qui etiam interpellat pro nobis, secundum Joannem apostolum, advocatus noster est, et propitiatio apud Patrem. Sic itaque facies Salvatoris a Patre suscipitur, dum et ipse exaudit, et exauditur. Et addidit Dominus omnia quaecumque fuerant Job, duplicia. Illa igitur addita sunt Christo Domino et Deo nostro, cum populo Israel per fidem addita est gentium multitudo, et addetur in regno. Venerunt autem ad eum omnes fratres sui, et universae sorores suae, et cuncti qui noverant eum prius, et comederunt cum eo panem in domo ejus. Et moverunt super eum caput. Quod ait, venerunt, hoc est per fidem ei incorporati sunt, ut intra Ecclesiam in uno spiritu congregati essent membra ejus omnes credentes in eum. Fratres autem et sorores dicuntur, omnis illa cognatio Judaeorum populi:", + "candidate_score": 0.695066, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 6, + "cf_id": "cf051", + "work_id": "054_Leo-I_Epistolae", + "max_score": 0.694925, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_23_25", + "bdc_text": "Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage . anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) . Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_634", + "psc_text": "hactenus quidem praesumptum fuisse epistolam 43, uti Latine edita est ex Latina collectione Chalcedonensi, ipsum esse originale Latinum S. Leonis, quod vetus collector invenerit, suaeque collectioni inseruerit, ut in caeteris plerisque Leonis epistolis accidit, ac praesertim in epistola 44, cujus originale Latinum ab eodem repertum, Latinae collectioni insertum fuit: id quod confirmare posse videtur chronica nota huic epistolae Latinae aposita, quae cum in Graeca versione ex more Graeci interpretis omissa fuerit, ex invento originali Latino derivari videtur. At hanc praesumptionem esse falsam, et Latinum textum, quem habemus epistolae 43, non esse originale, nec originalis Latini exemplum, satis manifeste deteximus. Cum enim in Graeca versione hujus epistolae ea non exigua lacuna sit, quam paulo ante indicavimus; si auctor Latinae collectionis Chalcedon. Latinum exemplum, quod insereret, nactus fuisset, ita in Latino ipsius epistolae textu suppleta legeretur memorata lacuna, sicuti ex Latino exemplo, quod invenit epistolae 33 ad Julianum, suppletae noscuntur lacunae quatuor", + "candidate_score": 0.694925, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_23_25", + "bdc_text": "Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage . anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) . Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_644", + "psc_text": "testatur. At hoc in hypothesi ejusdem chronicae notationis in utraque epistola satis ingeniose dictum videri potest, non tamen probabiliter, verisimillimum enim est Leonem ad Pulcheriam misisse exemplar, quod originali ad Theodosium tradito responderet. Hypothesim vero ejusdem diei in epistola signati, ex Latino textu pendet, quod non esse proprium hujus epistolae, sed ex epist. 44 sumptum jam demonstravimus. Repudiata vero hac hypothesi id ita evenisse conjici potest. S. pontifex primo scripsit epistolam 43. Haec sane in omnibus tum Venetis, tum Vaticanis Graecis codicibus, nec non in illis quos vetus interpres Latinus, seu Rusticus vidit, primo loco constanter describitur ante epistolam 44, quod anterioris temporis indicium est; at post aliquot dies; cum jam discessissent ii quibus epist. 43 tradita fuerat, eamdem S. Leo aliquibus mutatis, ac pluribus additis, renovavit, aliisque tradidit perferendam, ita ut, priori, si fieri posset, revocata vel suppressa, hanc Theodosio offerrent; ejusdemque exemplum litteris ad Pulcheriam scriptis junxit. Ita", + "candidate_score": 0.691797, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_43_45", + "bdc_text": "Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. . Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_462", + "psc_text": "quae peculiare Scripturarum et verborum studium exigebant, aliquid diligentiae ac subsidii contulisse; ex quo aliqui eas ab ipso dictatas crediderunt, et in Gallicani scriptoris gloriam apud Gallos vulgarunt. 6. Quantum porro intersit, ut tam celebris dogmatica epistola emendatissima, quoad fieri potest, edatur, cum per se satis intelligitur, tum vero demonstrant etiam luculentius illa trium episcoporum Galliae ad Leonem epist. 67, c. 2: Idcirco si dignanter admittitis, deprecamur ut opus et praesentibus et futuris temporibus profuturum (de hac epistola loquuntur), quod nos asservandi studio foliis mandare curavimus, sanctitas vestra percurrere, et si quid librarii errore defuerit, emendare dignetur. In hanc rem perficiendam codices triginta et amplius expendimus, et inter hos sex vetustissimos. qui millenariam aetatem attingunt. Cum haec epistola invenitur in omnibus collectionibus, quas in praefatione recensuimus, exceptis collect. 4, 6, 7, 14, 15 et 16, tum vero ad praecipuos cujusque collectionis mss. libros eamdem relegimus, inter quos vetustissimi sunt Vat.", + "candidate_score": 0.67772, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24_26", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) . Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_644", + "psc_text": "testatur. At hoc in hypothesi ejusdem chronicae notationis in utraque epistola satis ingeniose dictum videri potest, non tamen probabiliter, verisimillimum enim est Leonem ad Pulcheriam misisse exemplar, quod originali ad Theodosium tradito responderet. Hypothesim vero ejusdem diei in epistola signati, ex Latino textu pendet, quod non esse proprium hujus epistolae, sed ex epist. 44 sumptum jam demonstravimus. Repudiata vero hac hypothesi id ita evenisse conjici potest. S. pontifex primo scripsit epistolam 43. Haec sane in omnibus tum Venetis, tum Vaticanis Graecis codicibus, nec non in illis quos vetus interpres Latinus, seu Rusticus vidit, primo loco constanter describitur ante epistolam 44, quod anterioris temporis indicium est; at post aliquot dies; cum jam discessissent ii quibus epist. 43 tradita fuerat, eamdem S. Leo aliquibus mutatis, ac pluribus additis, renovavit, aliisque tradidit perferendam, ita ut, priori, si fieri posset, revocata vel suppressa, hanc Theodosio offerrent; ejusdemque exemplum litteris ad Pulcheriam scriptis junxit. Ita", + "candidate_score": 0.674817, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_43_45", + "bdc_text": "Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. . Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_464", + "psc_text": "erit, memorabimus. Inter Lectionaria relegimus antiquissimum Vat. 3836. Addendi sunt praeterea duo alii codices millenarii, Veronensis 8, in quo haec epistola Leonis post epistolas canonicas describitur, et alius Veronen. 58, qui hanc epistolam ante quaedam documenta synodi Chalcedonensis repraesentat. Cum primam hujus epistolae editionem citabimus, intelligimus primam editionem Sermonum S. Leonis, cui haec epistola inserta est ante sermones de Nativitate ex ms. codice collectionis tertiae eorumdem Sermonum. Accedent tandem praeter codices Quesnelli alii quatuor a Baluzio adhibiti, nimirum Colbertinus 2574, Parisien., Divionen. et Corbeiensis, quorum tres postremi collectionem 17 Chalcedonensem continent. 7. Antiquissimam Graecam versionem, quae lecta et inserta fuit act. 2 synodi Chalcedonensis, primus edidit Joannes Leunclavius ex bibliotheca Sambuci Basileae an. 1578, postea ex aliis mss. Gerardus Vossius praepositus Tungrensis in calce Operum S. Gregorii Thaumaturgi an. 1604; dein vero Romani Conciliorum editores an. 1608, et a Romanis alii posteriores Conciliorum collectores. Graecum textum exegimus ad perantiquum ms.", + "candidate_score": 0.672827, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_44_46", + "bdc_text": "März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. . Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ; Vgl. das Verzeichnis evangelischer Prediger im Erzstift Köln in Krafft 130 sowie bes .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_464", + "psc_text": "erit, memorabimus. Inter Lectionaria relegimus antiquissimum Vat. 3836. Addendi sunt praeterea duo alii codices millenarii, Veronensis 8, in quo haec epistola Leonis post epistolas canonicas describitur, et alius Veronen. 58, qui hanc epistolam ante quaedam documenta synodi Chalcedonensis repraesentat. Cum primam hujus epistolae editionem citabimus, intelligimus primam editionem Sermonum S. Leonis, cui haec epistola inserta est ante sermones de Nativitate ex ms. codice collectionis tertiae eorumdem Sermonum. Accedent tandem praeter codices Quesnelli alii quatuor a Baluzio adhibiti, nimirum Colbertinus 2574, Parisien., Divionen. et Corbeiensis, quorum tres postremi collectionem 17 Chalcedonensem continent. 7. Antiquissimam Graecam versionem, quae lecta et inserta fuit act. 2 synodi Chalcedonensis, primus edidit Joannes Leunclavius ex bibliotheca Sambuci Basileae an. 1578, postea ex aliis mss. Gerardus Vossius praepositus Tungrensis in calce Operum S. Gregorii Thaumaturgi an. 1604; dein vero Romani Conciliorum editores an. 1608, et a Romanis alii posteriores Conciliorum collectores. Graecum textum exegimus ad perantiquum ms.", + "candidate_score": 0.66749, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24_26", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) . Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_464", + "psc_text": "erit, memorabimus. Inter Lectionaria relegimus antiquissimum Vat. 3836. Addendi sunt praeterea duo alii codices millenarii, Veronensis 8, in quo haec epistola Leonis post epistolas canonicas describitur, et alius Veronen. 58, qui hanc epistolam ante quaedam documenta synodi Chalcedonensis repraesentat. Cum primam hujus epistolae editionem citabimus, intelligimus primam editionem Sermonum S. Leonis, cui haec epistola inserta est ante sermones de Nativitate ex ms. codice collectionis tertiae eorumdem Sermonum. Accedent tandem praeter codices Quesnelli alii quatuor a Baluzio adhibiti, nimirum Colbertinus 2574, Parisien., Divionen. et Corbeiensis, quorum tres postremi collectionem 17 Chalcedonensem continent. 7. Antiquissimam Graecam versionem, quae lecta et inserta fuit act. 2 synodi Chalcedonensis, primus edidit Joannes Leunclavius ex bibliotheca Sambuci Basileae an. 1578, postea ex aliis mss. Gerardus Vossius praepositus Tungrensis in calce Operum S. Gregorii Thaumaturgi an. 1604; dein vero Romani Conciliorum editores an. 1608, et a Romanis alii posteriores Conciliorum collectores. Graecum textum exegimus ad perantiquum ms.", + "candidate_score": 0.660774, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24_26", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) . Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_634", + "psc_text": "hactenus quidem praesumptum fuisse epistolam 43, uti Latine edita est ex Latina collectione Chalcedonensi, ipsum esse originale Latinum S. Leonis, quod vetus collector invenerit, suaeque collectioni inseruerit, ut in caeteris plerisque Leonis epistolis accidit, ac praesertim in epistola 44, cujus originale Latinum ab eodem repertum, Latinae collectioni insertum fuit: id quod confirmare posse videtur chronica nota huic epistolae Latinae aposita, quae cum in Graeca versione ex more Graeci interpretis omissa fuerit, ex invento originali Latino derivari videtur. At hanc praesumptionem esse falsam, et Latinum textum, quem habemus epistolae 43, non esse originale, nec originalis Latini exemplum, satis manifeste deteximus. Cum enim in Graeca versione hujus epistolae ea non exigua lacuna sit, quam paulo ante indicavimus; si auctor Latinae collectionis Chalcedon. Latinum exemplum, quod insereret, nactus fuisset, ita in Latino ipsius epistolae textu suppleta legeretur memorata lacuna, sicuti ex Latino exemplo, quod invenit epistolae 33 ad Julianum, suppletae noscuntur lacunae quatuor", + "candidate_score": 0.657374, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_45_47", + "bdc_text": "Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ; Vgl. das Verzeichnis evangelischer Prediger im Erzstift Köln in Krafft 130 sowie bes . Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1642", + "psc_text": "colloquia sentiamus quia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum, qui datus est nobis (Rom. V, 5) . Datum XV kalend. Septemb., Magno et Apollonio consulibus. EPISTOLA CLXXII. AD PRESBYTEROS ET DIACONOS ECCLESIAE ALEXANDRINAE. SYNOPSIS. Ad concordiam in Ecclesia Alexandrina servandam augendamque invitat; et ut qui ab haereticis seducti sunt, ad poenitentiae remedium provocentur. LEO episcopus presbyteris et diaconibus Ecclesiae Alexandrinae, dilectissimis filiis in Domino salutem. Gaudeo exsultanter in Domino de piissimo quem inter vos habetis affectu; dum sicut scripta vestra manifestant, et pastor gregem, et grex ostenditur amare pastorem. Solliciti ergo in invicem, sicut Apostolus ait, servare unitatem spiritus in vinculo pacis (Ephes. IV, 3) , properate ad fructum verae pervenire patientiae. Quid enim dignius aut velle potestis aut agere, quam ut, auxiliante Dei gratia, gloriosissimi principis fide ad profectum solidissimae pacis utamini, remota procul ea bestia quae vineam plantationis Dominicae, sicut psalmus propheticus canit (Ps.", + "candidate_score": 0.654622, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_45_47", + "bdc_text": "Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ; Vgl. das Verzeichnis evangelischer Prediger im Erzstift Köln in Krafft 130 sowie bes . Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1641", + "psc_text": "dogmatis vel Eutychiani erroris ullum in Dei populo possit vestigium reperiri: quia nemo potest fundamentum ponere, praeter id quod positum est, qui est Christus Jesus (I Cor. XIII, 11) : qui universum 1436 mundum non reconciliaret Deo Patri, nisi per fidei regenerationem omnes in nostrae carnis veritate susciperet. Cum ergo scribendi opportunitates, quibus fraternitas tua utatur, exstiterint, sicut necessarie et ex more fecisti, ut per filios nostros Danielem presbyterum et Timotheum diaconum ordinationis tuae ad nos scripta dirigeres, ita omni tempore in hoc officio perseveres, et de provectibus pacis saepe, quantum fieri potest, sollicitudini nostrae mittantur indicia: ut per alterna colloquia sentiamus quia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum, qui datus est nobis (Rom. V, 5) . Datum XV kalend. Septemb., Magno et Apollonio consulibus. EPISTOLA CLXXII. AD PRESBYTEROS ET DIACONOS ECCLESIAE ALEXANDRINAE. SYNOPSIS. Ad concordiam in Ecclesia Alexandrina servandam augendamque invitat; et ut qui ab", + "candidate_score": 0.654449, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_758", + "psc_text": "Sed praeterquam quod non est verosimile episcopos, qui III kal. Octobris in Urbe convenerant, per quinquaginta dies Romae fuisse detentos absoluta jam synodo die 13, aut serius 15 Octobris, ut liquet ex epist. 44 et sequentibus; praeter hoc, inquam, nullum antiquum documentum superest, quo probetur Leone pontifice dedicationem basilicae S. Petri celebratam fuisse die 18 Novembris. Adde quod Valentinianum an. 449 Romae fuisse nullum aliunde indicium est; nonnulla autem suppetunt documenta quae eum anno 450 ibidem exstitisse probant. 4. Quesnellus diss. 1 ad an. 450, n. 1, Baronii sententiam impugnans, in aliam apertius erroneam transiit, contendens has epistolas scriptas fuisse post festum S. Petri die 29 Junii an. 450. Error ex duobus manifeste detegitur. Primum quia hoc anno Valentinianus Romae erat mense Martio, quo legem edidit Novellis insertam tit. 7, de Indulgentiis reliquorum, nec non mense Aprili ex tit. 38, de Naviculariis annuis, etc., ex quibus dies festus S. Petri,", + "candidate_score": 0.651834, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_464", + "psc_text": "erit, memorabimus. Inter Lectionaria relegimus antiquissimum Vat. 3836. Addendi sunt praeterea duo alii codices millenarii, Veronensis 8, in quo haec epistola Leonis post epistolas canonicas describitur, et alius Veronen. 58, qui hanc epistolam ante quaedam documenta synodi Chalcedonensis repraesentat. Cum primam hujus epistolae editionem citabimus, intelligimus primam editionem Sermonum S. Leonis, cui haec epistola inserta est ante sermones de Nativitate ex ms. codice collectionis tertiae eorumdem Sermonum. Accedent tandem praeter codices Quesnelli alii quatuor a Baluzio adhibiti, nimirum Colbertinus 2574, Parisien., Divionen. et Corbeiensis, quorum tres postremi collectionem 17 Chalcedonensem continent. 7. Antiquissimam Graecam versionem, quae lecta et inserta fuit act. 2 synodi Chalcedonensis, primus edidit Joannes Leunclavius ex bibliotheca Sambuci Basileae an. 1578, postea ex aliis mss. Gerardus Vossius praepositus Tungrensis in calce Operum S. Gregorii Thaumaturgi an. 1604; dein vero Romani Conciliorum editores an. 1608, et a Romanis alii posteriores Conciliorum collectores. Graecum textum exegimus ad perantiquum ms.", + "candidate_score": 0.647374, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_46_48", + "bdc_text": "Vgl. das Verzeichnis evangelischer Prediger im Erzstift Köln in Krafft 130 sowie bes . Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) . Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1371", + "psc_text": ". . . De quibus epistolis unam ad Antiochenum, alteram ad Jerosolymitanum . . . dirigetis. Nos autem ad Illyrios episcopos similia jam scripta transmisimus. Hic tria similis epistolae exempla indicantur, ad Basilium Antiochenum, ad Juvenalem Jerosolymitanum, et ad Illyrios episcopos, id est ad Euxitheum Thessalonicensem, Petrum Corinthium, et Lucam Dyrrachenum, qui accuratius in inscriptione nostri codicis Ratisponensis nominantur. Ex Grimanico vero codice illud elicimus, in exemplo epistolae 150 ad Euxitheum caeterosque metropolitas Illyrici postremae periodo insertas fuisse voces per Illyricum; quae cum Juvenali Jerosolymitano nequaquam conveniant, in epistola ad eumdem certissime defuerunt, et idcirco Juvenalis nomen in inscriptione ejusdem epistolae delendum credidimus. 2. Eaedem duae epistolae suspectae fidei fuerunt Pagio ad an. 457, n. 7, sicut etiam epistola 153, ob imploratum auxilium Patricii Asparis, quae duo nomina separatim posita in epist. 149 et 150 pro duabus personis accepit, primum filii, alterum patris, cum tamen unum Asparem significent, qui patricii", + "candidate_score": 0.64525, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_15_17", + "bdc_text": "Idem Henrichus cognomento Walsshuett , cum per id temporis pestis Colonię plurimum grassaretur Gemeint ist der Ausbruch der Pest in Köln im Winter 1519 , vgl . Krafft 129 . atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen . atque inibi mansit mecum , donec tandem iter Coloniam versus adornaremus .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_71", + "psc_text": "595 praecipimus custodiri, ne ab his Ecclesiis, ad quas proprie pertinent, sinantur abscedere, et pro suo arbitrio ad loca sibi non deputata transire. Quod cum recte non permittitur inculpatis, multo minus debet licere suspectis. Proinde dilectio tua, cujus devotione gaudemus, jungat 596 curam suam dispositionibus nostris, et cum supradicto metropolitano det operam, ut circumspecte ac velociter impleantur ea, quae ad totius Ecclesiae incolumitatem, et laudabiliter sunt suggesta, et salubriter ordinata. ADMONITIO In fragmentum epistolae S. Cyrilli Alexandrini de Paschate an. 444, ad S. Leonem, quae ad illustrandam etiam subsequentem epistolam Paschasini plurimum conferet. 1. De quaestione Paschatis anni 444 S. Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum", + "candidate_score": 0.644666, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_913", + "psc_text": "in caeteras inferius afferendas, quae agunt de Paschate anni 455. 1. Quaestio jamdiu ante agitata circa Pascha anni 444, sollicitum Leonem effecit, ut maturius scriberet circa diem Paschatis ann. 455, in quo Romanorum et Alexandrinorum cyclos dissidere non ignorabat. Hinc jam inde ab an. 451, quo sequens epistola scripta fuit, in hanc diem unanimi consensu statuendam studium intendit. Novem praeterea ejusdem pontificis epistolas subsequentibus annis in eamdem rem exaratas habemus, praeter alias non paucas, quae desiderantur; et unam Proterii Alexandrini ad eumdem pontificem, quas suis locis dabimus. 2. Ex laterculo Paschali Theophili Alexandrini annorum centum, quod ex cyclis quinque decemnovennalibus, et annis quinque constabat, Pascha an. 455 affigebatur VIII kal. Maias. Ex cyclo autem Latinorum annorum LXXXIV ascribebatur XV kal. ejusdem mensis, ac propterea octo dierum discrimen intercedebat. Hoc autem discrimen oriebatur ex lunae saltibus, quos Latini crebriores, Alexandrini autem rariores admittebant. Cum enim Alexandrini ex suo cyclo decemnovennali lunae", + "candidate_score": 0.64358, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9_11", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ; Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1548", + "psc_text": "et quis cognoscit eum (Jer. XVII, 19) ? Homo secundum carnem, sed ultra hominem secundum divinam operationem. Denique cum leprosum tangeret, homo videbatur, sed ultra hominem, cum mundaret. Et cum Lazarum mortuum fleret, mortuum quasi homo flebat; sed supra hominem erat, cum mortuum vinctis juberet pedibus exire. Homo videbatur, cum penderet in cruce; sed supra hominem, cum reseratis tumulis mortuos suscitaret. 1391 S. AUGUSTINI episcopi Hipponiregiensis Ecclesiae ad DARDANUM, inter caetera (Num. 10) . CAP. VI. Noli itaque dubitare ibi nunc esse hominem Christum, unde venturus est; memoriterque recole et fideliter tene Christianam confessionem: quoniam resurrexit a mortuis, ascendit in coelum, sedet ad dexteram Patris; nec aliunde quam inde venturus est ad vivos et mortuos judicandos; et sic venturus est, illa angelica voce testante, quemadmodum est ire visus in coelum (Act. I, 11) , id est in eadem forma carnis atque substantia, cui profecto immortalitatem dedit, naturam non abstulit. Item", + "candidate_score": 0.643392, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_47_49", + "bdc_text": "Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) . Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 . - Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1471", + "psc_text": "kal. Septembris, quorum alterum habent duo codices Trecopith. et Oxon. Quesnelli ac editiones Josiae Simleri, Surii, etc., alterum vero codex Theodoricianus ejusdem Quesnelli et noster praestantissimus Ratisponensis; hunc postremum cum antecedentibus litteris concinnentem praetulimus: facile autem fuit librariorum lapsu notam VI, disjunctis lateribus convertere in III, et scribere XIII pro XVI kal. Septemb. Neque moveat plerosque codices et collectiones omni chronica notatione carere: aliae enim insignes epistolae in omnibus mss. notam chronicam desiderant; quam si in aliquo codice inveniremus, non idcirco expungendam quispiam crederet, nisi forte historiae repugnaret. In praesenti autem epistola praeter fidem aliquot codicum diversae originis, inter quos praesertim Ratisponensis maximam fidem facit, non solum nihil repugnat, sed omnia potius ex antea dictis concordant. 3. De testimoniis huic epistolae subjectis aliquid hic tandem praemonendum est. S. Leo haec post pseudosynodum Ephesinam primum collegerat, ac in Orientem per legatos miserat, ut doctrinam suae epistolae 28, ad Flavianum, Latinorum ac", + "candidate_score": 0.642041, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1470", + "psc_text": "21 Martii anni 458, cum per Philoxenum agentem in rebus misit epistolas 160, 161 et 162. Poterat his hanc quoque epistolam annectere. Cum vero per eumdem Philoxenum imperator petiisset, ut S. Leo aliquos de suis fratribus optime instructos dirigeret, quos quidem dirigendos pollicetur ep. 162, c. 3, in hoc tempus harum litterarum transmissionem differendam censuit: et Domitianus ac Geminianus legati, sunt ea fidelis occasio cujus initio epistolae meminit. Cum vero hi legati discesserint cum praecedentibus litteris signatis die XVI kal. Septembris; hanc eamdem diem ex Leonis more huic quoque epistolae jure affixam agnoscimus. Hinc ex duobus diebus XIII vel XVI kal. Septembris, quorum alterum habent duo codices Trecopith. et Oxon. Quesnelli ac editiones Josiae Simleri, Surii, etc., alterum vero codex Theodoricianus ejusdem Quesnelli et noster praestantissimus Ratisponensis; hunc postremum cum antecedentibus litteris concinnentem praetulimus: facile autem fuit librariorum lapsu notam VI, disjunctis lateribus convertere in III, et scribere XIII pro", + "candidate_score": 0.640315, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_26_28", + "bdc_text": "Pellikan , Chronikon 156 ) . perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime . Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_660", + "psc_text": "ὑμετὲρου κράτους δεήσεις ἀναπέμπονται, συμβουλεύω· μή ποτε δίκας ὑφέξωμεν ἔμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ, τὸ τοιοῦτο παρασιωπήσαντες Δέομαι τοιγαροῦν ἐνώπιον τῆς μιᾶς θεότητος τῆς ἀχωρίστου τριάδος, τῆς ἀδικουμένης διὰ τῶν κακῶς πεπραγμένων, φύλακος ὑπαρχούσης τῆς ὑμετέρας βασιλείας,κα,ὶ ἐνώπιον τῶν ἁγίων ἀγγέλων τοῦ Χριστοῦ, ἴνα πάντα μείνωσιν ἀῤῥαγῆ. καθὼς καὶ πρὸ δίκης ἐτύγχανε· περιμεί��ωσι δὲ τό μεῖζον τῆς συνόδου κριτήριον, ἐν ᾗ ὁ πᾶς ἀριθμὸς τῶν ἐπισκόπων ἐκ πάσης τῆς οἰκουμένης συνάγεται. Καὶ μὴ συγχωρήσητε ἡμᾶς τῷ ἑτέρων πταίσματι βάρος ὑπομεῖναι. Ὅπερ σαφέστερον εἰπεῖν ἀναγκῆς ἐπειγούσης τῷ δέει κρατούμεθα. Ἀλλὰ λαβεῖν πρὸ ὀφθαλμῶν, τοῦ μακαριωτάτου Πέτρου τὴν δόξαν, καὶ τοὺς κοινοὺς στεωάνους συν αύτῷ πάντων τῶν ἀποστόλων, καὶ τὰς τῶν μαρτύρων χαράς, οἶς οὐ γέγονεν ἑτέρα τις αἰτία τοῦ παθεῖν, εἰ μὴ ἡ ὁμολογία τῆς ἀληθοῦς 905 θεότητος, καὶ ἡ ἐν Χριστῷ τελεία διαμονή. Ἧς τινος ὁμολογίας ἀσεβῶς ὑπό τινων νῦν ὀλίγων καταβλαπτομένης, πᾶσαι αἱ ἐκκλησίαι τῶν ἡμετέρων μερῶν, καὶ πάντες", + "candidate_score": 0.640062, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1271", + "psc_text": "epistolam 133, ad Leonem. subjecit epist. 130, ad Marcianum, cum data V idus ejusdem mensis, rejecto in marginem VI idus. Hae datae diversae hunc ordinem exigebant. At cum in epist. 131, ad Julianum, c. 1, S. pontifex testetur se ad ipsum mittere exempla litterarum quas ad clementissimum imperatorem vel ad ipsum Alexandrinae urbis episcopum (id est Proterium) direxerat, quibus duas ad Marcianum et Proterium traditas epistolas respicit, hae jam scriptae noscuntur antequam ad Julianum litteras exararet, ac proinde chronicarum notationum quas Quesnellus praetulit manifestus error agnoscitur, quo ad eum ordinem statuendum adductus fuit. Melius igitur ex nostro Ratisponensi notas chronicas emendavimus, ex quibus colligitur omnes has epistolas eodem die VI idus Martias signatas fuisse. 2. Quoad ordinem vero, cum ex laudato testimonio epistolae 131 liquet S. pontificem scripsisse litteras ad Marcianum et Proterium antequam ad Julianum scriberet, tum vero ex initio cap. 2 epistolae 130, ad Marcianum, ubi Leo se", + "candidate_score": 0.638355, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25_27", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) . perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_410", + "psc_text": "455 in praefatione epistolis praemissa, num. 34, demonstravimus. Id autem quantum auctoritati tribuat huic collectioni Graecae, et exinde etiam collectioni Latinae, quae ex Graeca ducit originem; quantumque propterea haec collectio praestet collectioni Hispanicae, nemo non videt. Inter memoratae vero collectionis Chalcedonensis epistolas cum in Latinis, tum in Graecis codicibus integra describitur illa S. Petri Chrysologi ad Eutychem, a coaevo utique collectore inserta; ac idcirco ex antiquitate atque praestantia hujus collectionis tam apud Graecos, quam apud Latinos receptae, de integrae ejus epistolae sinceritate dubitare non licet. Cum Agnellus Ravennas a Bacchinio et a Muratorio editus, postremi capitis ejus epistolae summam dedit in S. Petri Chrysologi Vita, si non integram epistolam reperit in veteribus Ravennatensis Ecclesiae tabulis, certe aliquod vetustum exemplar hujusmodi collectionis Chalcedonensis prae oculis habuit. Cum vero haec exemplaria rariora fuerint, et non ita multa ex Leone proferant, ut in Isidoriana satis frequenti exhibentur; nihil mirum si posteriores Leoninarum epistolarum", + "candidate_score": 0.638238, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_43", + "bdc_text": "Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1370", + "psc_text": "cum inscriptione: Leo episcopus Basilio, Juvenali, Euxitheo, Petro, et Lucae episcopis. Hi duo postremi, ut ex codice encyclio discimus, sunt Petrus Corinthius et Lucas Dyrrachenus, ad quos pariter eamdem epistolam directam agnoscimus. Post primam periodum solius Basilii Antiocheni propriam, in eodem codice notatur: Usque huc Basilio; ex quo monemur, sequentia, Cognitis quae apud Alexandriam, etc., ad Basilium aeque ac ad caeteros in inscriptione nominatos scripta fuisse a pari. Haec Ratisponensis codicis inscriptio atque notatio maxime congruit cum iis quae S. Leo scribit epist. 153: Placuit etiam nobis ut ad metropolitanos episcopos generales litteras mitteremus, quae animum eorum firment et roborent . . . De quibus epistolis unam ad Antiochenum, alteram ad Jerosolymitanum . . . dirigetis. Nos autem ad Illyrios episcopos similia jam scripta transmisimus. Hic tria similis epistolae exempla indicantur, ad Basilium Antiochenum, ad Juvenalem Jerosolymitanum, et ad Illyrios episcopos, id est ad Euxitheum Thessalonicensem, Petrum Corinthium, et Lucam", + "candidate_score": 0.638226, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25_27", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) . perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_60", + "psc_text": "nonnullos absque erroris et auctorum damnatione et absque debitis subscriptionibus imprudenter admissos Septimus detexisset, quibus apertae damnationis et subscriptionis remedium Leo apponendum praecepit; id verisimilius in Leonis initia incidit, si praesertim epist. 1 non Januario, sed alicui ejus praedecessori data credatur. Cum vero hoc praedecessore brevi exstincto Januarius in eodem opere exsequendo pastoralem curam naviter et cum felici successu fuerit exsecutus (quod non exiguum tempus requirit), S. Leo an. 447 ab eodem accepit litteras, in quibus zelum et diligentiam suam prodens, exposuisse videtur non tantum Pelagianos cum debita cautione in gradum suum receptos, verum etiam aliquos ad ulteriorem gradum fuisse promotos. Hinc autem Leo zelum ejus primo commendans, veterem monitionem eidem inculcavit, ne quis ex haeresi adveniens sine debitis cautionibus reciperetur. Dein vero illam canonum constitutionem ingerendam credidit, ne in suum gradum perinde admissi ad ulteriorem promoverentur: quod unum per hoc tempus correctione dignum superesse, ex iisdem Januarii litteris detexerat.", + "candidate_score": 0.638051, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_46_48", + "bdc_text": "Vgl. das Verzeichnis evangelischer Prediger im Erzstift Köln in Krafft 130 sowie bes . Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) . Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1471", + "psc_text": "kal. Septembris, quorum alterum habent duo codices Trecopith. et Oxon. Quesnelli ac editiones Josiae Simleri, Surii, etc., alterum vero codex Theodoricianus ejusdem Quesnelli et noster praestantissimus Ratisponensis; hunc postremum cum antecedentibus litteris concinnentem praetulimus: facile autem fuit librariorum lapsu notam VI, disjunctis lateribus convertere in III, et scribere XIII pro XVI kal. Septemb. Neque moveat plerosque codices et collectiones omni chronica notatione carere: aliae enim insignes epistolae in omnibus mss. notam chronicam desiderant; quam si in aliquo codice inveniremus, non idcirco expungendam quispiam crederet, nisi forte historiae repugnaret. In praesenti autem epistola praeter fidem aliquot codicum diversae originis, inter quos praesertim Ratisponensis maximam fidem facit, non solum nihil repugnat, sed omnia potius ex antea dictis concordant. 3. De testimoniis huic epistolae subjectis aliquid hic tandem praemonendum est. S. Leo haec post pseudosynodum Ephesinam primum collegerat, ac in Orientem per legatos miserat, ut doctrinam suae epistolae 28, ad Flavianum, Latinorum ac", + "candidate_score": 0.6379, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_46_48", + "bdc_text": "Vgl. das Verzeichnis evangelischer Prediger im Erzstift Köln in Krafft 130 sowie bes . Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) . Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_71", + "psc_text": "595 praecipimus custodiri, ne ab his Ecclesiis, ad quas proprie pertinent, sinantur abscedere, et pro suo arbitrio ad loca sibi non deputata transire. Quod cum recte non permittitur inculpatis, multo minus debet licere suspectis. Proinde dilectio tua, cujus devotione gaudemus, jungat 596 curam suam dispositionibus nostris, et cum supradicto metropolitano det operam, ut circumspecte ac velociter impleantur ea, quae ad totius Ecclesiae incolumitatem, et laudabiliter sunt suggesta, et salubriter ordinata. ADMONITIO In fragmentum epistolae S. Cyrilli Alexandrini de Paschate an. 444, ad S. Leonem, quae ad illustrandam etiam subsequentem epistolam Paschasini plurimum conferet. 1. De quaestione Paschatis anni 444 S. Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum", + "candidate_score": 0.637879, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25_27", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) . perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_644", + "psc_text": "testatur. At hoc in hypothesi ejusdem chronicae notationis in utraque epistola satis ingeniose dictum videri potest, non tamen probabiliter, verisimillimum enim est Leonem ad Pulcheriam misisse exemplar, quod originali ad Theodosium tradito responderet. Hypothesim vero ejusdem diei in epistola signati, ex Latino textu pendet, quod non esse proprium hujus epistolae, sed ex epist. 44 sumptum jam demonstravimus. Repudiata vero hac hypothesi id ita evenisse conjici potest. S. pontifex primo scripsit epistolam 43. Haec sane in omnibus tum Venetis, tum Vaticanis Graecis codicibus, nec non in illis quos vetus interpres Latinus, seu Rusticus vidit, primo loco constanter describitur ante epistolam 44, quod anterioris temporis indicium est; at post aliquot dies; cum jam discessissent ii quibus epist. 43 tradita fuerat, eamdem S. Leo aliquibus mutatis, ac pluribus additis, renovavit, aliisque tradidit perferendam, ita ut, priori, si fieri posset, revocata vel suppressa, hanc Theodosio offerrent; ejusdemque exemplum litteris ad Pulcheriam scriptis junxit. Ita", + "candidate_score": 0.635496, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1471", + "psc_text": "kal. Septembris, quorum alterum habent duo codices Trecopith. et Oxon. Quesnelli ac editiones Josiae Simleri, Surii, etc., alterum vero codex Theodoricianus ejusdem Quesnelli et noster praestantissimus Ratisponensis; hunc postremum cum antecedentibus litteris concinnentem praetulimus: facile autem fuit librariorum lapsu notam VI, disjunctis lateribus convertere in III, et scribere XIII pro XVI kal. Septemb. Neque moveat plerosque codices et collectiones omni chronica notatione carere: aliae enim insignes epistolae in omnibus mss. notam chronicam desiderant; quam si in aliquo codice inveniremus, non idcirco expungendam quispiam crederet, nisi forte historiae repugnaret. In praesenti autem epistola praeter fidem aliquot codicum diversae originis, inter quos praesertim Ratisponensis maximam fidem facit, non solum nihil repugnat, sed omnia potius ex antea dictis concordant. 3. De testimoniis huic epistolae subjectis aliquid hic tandem praemonendum est. S. Leo haec post pseudosynodum Ephesinam primum collegerat, ac in Orientem per legatos miserat, ut doctrinam suae epistolae 28, ad Flavianum, Latinorum ac", + "candidate_score": 0.634354, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_46_48", + "bdc_text": "Vgl. das Verzeichnis evangelischer Prediger im Erzstift Köln in Krafft 130 sowie bes . Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) . Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1577", + "psc_text": "Leo. Hac autem in re vetusti catalogi episcoporum Ecclesiae Ravennatis difficultatem afferent: vetusti, inquam, qui apud Agnellum a Bacchinio primum editum legi possunt; nam recentiores apud Rubeum et Ughellum etsi in re praesenti non obsint, antiquum tamen ordinem deseruere ex arbitrio, ut cum quibusdam praejudiciis nonnulla posterius detecta monumenta conciliarentur. In antiquis autem illis catalogis nullus quidem Leo hujus aevi episcopus reperitur; at Neo praecessor fit S. Petro Chrysologo, cum ex hac epistola posterior esse deberet. Ut autem haec difficultas tollatur, duo in his catalogis distinguenda sunt, ordo episcoporum, et tempus at gesta quae iisdem tribuuntur. Ordo catalogorum veterum, quoad priorum saeculorum episcopos cum derivatus fuerit ex antiquissimis diptychis quae in quibusque Ecclesiis jamdiu custodita fuere, nisi quid omnino evidens cogat, retinendus est. Tempus autem et gesta singulis episcopis ascripta, cum ex diptychis, in quibus sola episcoporum nomina describebantur, sumi nequiverint, ex auctorum medii aevi arbitrio, vel etiam ex vulgatis", + "candidate_score": 0.633964, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_43", + "bdc_text": "Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_73", + "psc_text": "in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus quidam reperisset agentes de Paschate, de eodem Paschate utrasque agere credidit: et idcirco epistolae ad Africanos, quam ex Dionysio primum descripsit, paucis verbis suo arbitrio immutatis, alteram, quae Bedae temporibus integra legebatur, initio praetermisso, subjecit atque inseruit; quae cum denuntiet diem Paschatis anni 444, eidem diei accommodata fuit a librario dies designata in priori ad Africanos epistola, nimirum IX kal. Maii. Hinc Bucherius non duas, sed unam epistolam habuit totum hoc documentum, eodemque credidit sermonem esse de solo Paschate ann. 444. 3. Sed si conferatur prima hujus pars cum Cyrilli epistola ad Africanos, quae a Dionysio conservata est, eadem reperientur", + "candidate_score": 0.633344, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_47_49", + "bdc_text": "Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) . Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 . - Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_71", + "psc_text": "595 praecipimus custodiri, ne ab his Ecclesiis, ad quas proprie pertinent, sinantur abscedere, et pro suo arbitrio ad loca sibi non deputata transire. Quod cum recte non permittitur inculpatis, multo minus debet licere suspectis. Proinde dilectio tua, cujus devotione gaudemus, jungat 596 curam suam dispositionibus nostris, et cum supradicto metropolitano det operam, ut circumspecte ac velociter impleantur ea, quae ad totius Ecclesiae incolumitatem, et laudabiliter sunt suggesta, et salubriter ordinata. ADMONITIO In fragmentum epistolae S. Cyrilli Alexandrini de Paschate an. 444, ad S. Leonem, quae ad illustrandam etiam subsequentem epistolam Paschasini plurimum conferet. 1. De quaestione Paschatis anni 444 S. Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum", + "candidate_score": 0.633159, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_15_17", + "bdc_text": "Idem Henrichus cognomento Walsshuett , cum per id temporis pestis Colonię plurimum grassaretur Gemeint ist der Ausbruch der Pest in Köln im Winter 1519 , vgl . Krafft 129 . atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen . atque inibi mansit mecum , donec tandem iter Coloniam versus adornaremus .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_125", + "psc_text": "radicibus seminetur. Plurimos impietatis Manichaeae sequaces et doctores in Urbe investigatio nostra reperit, vigilantia divulgavit, auctoritas et censura coercuit: quos potuimus emendare, correximus; et ut damnarent Manichaeum cum praedicationibus et disciplinis suis publica in Ecclesia professione, et manus suae subscriptione, compulimus; et ita de voragine impietatis suae confessos, poenitentiam concedendo, levavimus. Aliquanti vero, qui ita se demerserant, ut nullum his auxiliantis posset remedium subvenire, subditi legibus, secundum Christianorum principum constituta, ne sanctum gregem sua contagione polluerent, per publicos judices perpetuo sunt exsilio relegati. Et omnia quae tam in Scripturis quam in occultis traditionibus suis habent profana vel turpia, ut nosset populus quid refugeret aut vitaret, oculis Christianae plebis certa manifestatione probavimus: adeo ut ipse qui eorum dicebatur episcopus, a nobis tentus, proderet flagitiosa in suis mysticis quae teneret, sicut gestorum vos series poterit edocere. Ad instructionem enim vestram etiam ipsa direximus: quibus lectis, omnia quae a nobis deprehensa sunt nosse", + "candidate_score": 0.631952, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_47_49", + "bdc_text": "Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) . Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 . - Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_913", + "psc_text": "in caeteras inferius afferendas, quae agunt de Paschate anni 455. 1. Quaestio jamdiu ante agitata circa Pascha anni 444, sollicitum Leonem effecit, ut maturius scriberet circa diem Paschatis ann. 455, in quo Romanorum et Alexandrinorum cyclos dissidere non ignorabat. Hinc jam inde ab an. 451, quo sequens epistola scripta fuit, in hanc diem unanimi consensu statuendam studium intendit. Novem praeterea ejusdem pontificis epistolas subsequentibus annis in eamdem rem exaratas habemus, praeter alias non paucas, quae desiderantur; et unam Proterii Alexandrini ad eumdem pontificem, quas suis locis dabimus. 2. Ex laterculo Paschali Theophili Alexandrini annorum centum, quod ex cyclis quinque decemnovennalibus, et annis quinque constabat, Pascha an. 455 affigebatur VIII kal. Maias. Ex cyclo autem Latinorum annorum LXXXIV ascribebatur XV kal. ejusdem mensis, ac propterea octo dierum discrimen intercedebat. Hoc autem discrimen oriebatur ex lunae saltibus, quos Latini crebriores, Alexandrini autem rariores admittebant. Cum enim Alexandrini ex suo cyclo decemnovennali lunae", + "candidate_score": 0.631917, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_47_49", + "bdc_text": "Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) . Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 . - Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1371", + "psc_text": ". . . De quibus epistolis unam ad Antiochenum, alteram ad Jerosolymitanum . . . dirigetis. Nos autem ad Illyrios episcopos similia jam scripta transmisimus. Hic tria similis epistolae exempla indicantur, ad Basilium Antiochenum, ad Juvenalem Jerosolymitanum, et ad Illyrios episcopos, id est ad Euxitheum Thessalonicensem, Petrum Corinthium, et Lucam Dyrrachenum, qui accuratius in inscriptione nostri codicis Ratisponensis nominantur. Ex Grimanico vero codice illud elicimus, in exemplo epistolae 150 ad Euxitheum caeterosque metropolitas Illyrici postremae periodo insertas fuisse voces per Illyricum; quae cum Juvenali Jerosolymitano nequaquam conveniant, in epistola ad eumdem certissime defuerunt, et idcirco Juvenalis nomen in inscriptione ejusdem epistolae delendum credidimus. 2. Eaedem duae epistolae suspectae fidei fuerunt Pagio ad an. 457, n. 7, sicut etiam epistola 153, ob imploratum auxilium Patricii Asparis, quae duo nomina separatim posita in epist. 149 et 150 pro duabus personis accepit, primum filii, alterum patris, cum tamen unum Asparem significent, qui patricii", + "candidate_score": 0.631887, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_46_48", + "bdc_text": "Vgl. das Verzeichnis evangelischer Prediger im Erzstift Köln in Krafft 130 sowie bes . Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) . Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1572", + "psc_text": "episcopi, et in episcopalis sedis nomine variat. Nam exemplaria Vat. Hisp. et Isid. cum mss. collect. 12, 20, 21, 22 et 23, Leonem Ravennatem, vel Ravennensem, aut Ravennatensem episcopum praeferunt. Codices vero collect. 11 et 24 cum exemplaribus Merlini atque Sichardi, Neonem, Neonium, vel Neoniam, itidem Ravennatem exhibent. Tres codices a Quesnello allegati not. 1, in quibus Neonae, vel Neoniae legitur, ad collectionem 24 pertinere cognovimus. Isidori autem editio ab eodem laudata Merlini exemplum innuit, quod in hac epistola, ut et in nonnullis aliis, accedit ad lectiones collectionis 24. Cum porro codices hactenus cogniti istis essent similes, qui in Ravennati sede conveniunt, de solo nomine episcopi dubitari potuit. Nos vero duos Vindebonenses vetustos libros invenimus, in quibus Leonis quidem nomen retinetur, at episcopalis sedes maxime discrepat. Nam exemplum Vindebonense, quod puriorem Hispanicam collectionem continere alibi diximus, ad Leonem Arbonensem in titulo prodit, et in inscriptione, Leo Leoni episcopo Arbonensi salutem.", + "candidate_score": 0.630891, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1370", + "psc_text": "cum inscriptione: Leo episcopus Basilio, Juvenali, Euxitheo, Petro, et Lucae episcopis. Hi duo postremi, ut ex codice encyclio discimus, sunt Petrus Corinthius et Lucas Dyrrachenus, ad quos pariter eamdem epistolam directam agnoscimus. Post primam periodum solius Basilii Antiocheni propriam, in eodem codice notatur: Usque huc Basilio; ex quo monemur, sequentia, Cognitis quae apud Alexandriam, etc., ad Basilium aeque ac ad caeteros in inscriptione nominatos scripta fuisse a pari. Haec Ratisponensis codicis inscriptio atque notatio maxime congruit cum iis quae S. Leo scribit epist. 153: Placuit etiam nobis ut ad metropolitanos episcopos generales litteras mitteremus, quae animum eorum firment et roborent . . . De quibus epistolis unam ad Antiochenum, alteram ad Jerosolymitanum . . . dirigetis. Nos autem ad Illyrios episcopos similia jam scripta transmisimus. Hic tria similis epistolae exempla indicantur, ad Basilium Antiochenum, ad Juvenalem Jerosolymitanum, et ad Illyrios episcopos, id est ad Euxitheum Thessalonicensem, Petrum Corinthium, et Lucam", + "candidate_score": 0.630819, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_86", + "psc_text": "aliis ejusdem opusculis paschalibus continentur; illud non omnino omittendum, sed huic monito subjiciendum, et aliquot etiam notationibus illustrandum credidimus. 601 FRAGMENTUM Epistolae S. CYRILLI Alexandrini ad S. LEONEM. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Simul Pascha celebremus kal. IX. Maii propter rationem embolismi anni. Quod 602 si faciatis VII kal. Aprilis, luna XXII, ut jam praeparatis, communem annum facitis de embolismo, dum observatis lunam incensam in III nonas Martias juxta regulam Latinorum kal. Januarii, Dominica luna XXVII; et non observandum est in hoc anno pro causis 603 quas supra diximus. Sicut enim vitandum est Pascha, quod diximus, in hoc anno; ita cavendum est ne", + "candidate_score": 0.630624, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_15_17", + "bdc_text": "Idem Henrichus cognomento Walsshuett , cum per id temporis pestis Colonię plurimum grassaretur Gemeint ist der Ausbruch der Pest in Köln im Winter 1519 , vgl . Krafft 129 . atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen . atque inibi mansit mecum , donec tandem iter Coloniam versus adornaremus .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_124", + "psc_text": "coss. EPISTOLA VII. AD EPISCOPOS PER ITALIAM. SYNOPSIS. Plurimos Manichaeorum vigilantia sua in urbe Roma detectos esse, et pari ab eis sollicitudine investigandos admonet. LEO universis episcopis per Italiae provincias constitutis in Domino salutem. CAP. I. In consortium vos nostrae sollicitudinis advocamus, ut vigilantia pastorali, ne quid diabolicae licere possit astutiae, commissis vobis gregibus diligentius consulatis: ne is qui Domini misericordia revelante per nostram curam a nostris ovibus morbus abigitur, necdum vobis praemonitis, et adhuc quid agatur ignaris, per vestras se dispergat Ecclesias, et suarum furtim cuniculos inveniat latebrarum, 624 ut quod a nobis in Urbe exstinguitur, tenebrosis apud vos radicibus seminetur. Plurimos impietatis Manichaeae sequaces et doctores in Urbe investigatio nostra reperit, vigilantia divulgavit, auctoritas et censura coercuit: quos potuimus emendare, correximus; et ut damnarent Manichaeum cum praedicationibus et disciplinis suis publica in Ecclesia professione, et manus suae subscriptione, compulimus; et ita de voragine impietatis suae confessos, poenitentiam concedendo,", + "candidate_score": 0.630545, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1295", + "psc_text": "curam rei hujus habuerim, nunc legales libros inspiciens, nunc antiquorum doctorum 1265 instituta contingens, ex quibus possibile est hujusmodi computum investigare solertius. Sumens etiam et centenalem cursum Paschae descriptum a beatissimo patre et episcopo nostro Theophilo, omnemque percurrens, ita reperi diligenter integreque compositum, ut quicumque ille sit, auctoritatem scripturae hujus quolibet modo reprehendere ac vituperare non possit. Erat enim inconsequens virum ita vigilantem Deoque charissimum, divinarum etiam ditatum scientia Scripturarum, in negotio tam magno ac necessario, praetermisso diligentiae labore potuisse delinquere. Sed forte, sicut tua sanctitas scribit, mendosi codicis aut librarii error est, et propterea nos oporteret diem sanctae illius festivitatis transferre, quod absit. Celebretur autem ita potius ut centenarius annorum cursus ejusdem beatissimi patris nostri et episcopi Theophili continet, qui antiquorum paginis omnino concordat, id est XXIX dies mensis Pharmuthi juxta Aegyptios, qui est VIII kal. Maias. Et nos enim, et tota Aegyptia regio, atque Orions universus, sic ipsum", + "candidate_score": 0.629779, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_15_17", + "bdc_text": "Idem Henrichus cognomento Walsshuett , cum per id temporis pestis Colonię plurimum grassaretur Gemeint ist der Ausbruch der Pest in Köln im Winter 1519 , vgl . Krafft 129 . atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen . atque inibi mansit mecum , donec tandem iter Coloniam versus adornaremus .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1355", + "psc_text": "accepi, debita salutationis obsequia exsolvo, et insufficientes gratias ago, quod de sacratissima die Paschae sacerdotali me sollicitudine pietas vestra commonuit. Licet dudum in hac observantiae regula me acquiescere sim professus, et eumdem diem venerabilis festi omnibus Occidentalium partium sacerdotibus intimasse, quem Alexandrini episcopi declaravit instructio, id est ut anno praesenti octavo kalendas Maii Pascha celebretur, omissis omnibus scrupulis studio unitatis et pacis. CAP. II. De Caroso vero et Dorotheo, qui haeretica pravitate in multorum perniciem damnatos tuebantur errores, gaudeo pietatem 1298 vestram, sicut mihi venerator vester frater meus Julianus episcopus indicavit, saluberrime praecepisse ut ablati a monasteriis suis apud eos degere juberentur, quibus nocere non possent: quod, ut spero, multis remedio erit, quos a perversis doctoribus liberastis, crescentibus per omnia gloriae vestrae meritis in amore fidei Christianae, ob quam justus et misericors Deus tribuit ut vobis sicut divina sunt chara, ita sint mundana subjecta. Datum tertio idus Martii, Valentiniano Augusto", + "candidate_score": 0.629672, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_46_48", + "bdc_text": "Vgl. das Verzeichnis evangelischer Prediger im Erzstift Köln in Krafft 130 sowie bes . Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) . Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1397", + "psc_text": "S. Leonis epistolam Graece redditum haberemus. At exstat hujus codicis Latina interpretatio, quam Epiphanius Scholasticus lucubravit. Hic autem cum nactus fuisset Leoninae epistolae Latinum exemplar, hoc suae versioni inseruit; et idcirco ex hoc codice, quem a Surio editum Baluzius cum duobus mss. Bellovacensi et Corbeiensi contulit, aliquot variantes suppetunt, quae nobis utiles fuere. 2. Huic epistolae causam dederunt imperatoris Leonis litterae, quas ob Alexandrinos tumultus ad universos metropolitas tradidit. In laudato codice encyclio, cujus ordo, ut in mss. exstat, ex Baluzio profertur tom. V Concil. Venetae edit. pag. 33 et seqq. cap. 6, describitur imperatoris epistola ad Anatolium Constantinopolitanum; et postea cap. 11 subjiciuntur caeterorum episcoporum nomina, ad quos litterae similes directae fuerunt, ac inter hos primo datae dicuntur Leoni reverentissimo urbis Romae pontifici. Imperialis epistola ad Anatolium cum quaedam ejusdem Constantinopolitani episcopi peculiaria continet, tum vero alia Leonis papae propria, quae eidem inserta erant (vide annot. 1 [Infra, n.", + "candidate_score": 0.629184, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_16_18", + "bdc_text": "atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen . atque inibi mansit mecum , donec tandem iter Coloniam versus adornaremus . Iam habes , unde de tua persona dubitatio mihi suborta sit .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1161", + "psc_text": "adhuc animo moveantur ignoro. Neque cujusquam sermone mihi patefactum est quas causas videantur antefatae praeferre discordiae: utrum scilicet Eutychianae perversitati tali furore famulentur, an implacabiliter doleant episcopum suum in hanc impietatem potuisse traduci, quod contra ipsorum locorum sanctorum testimonia, quibus totus mundus instruitur, ab incarnationis Dominicae veritate desciverit, et quod in aliis per indulgentiam curari placuit, in illo putent non esse veniale. Unde cupio me super his plenius edoceri, ut etiam talium correctioni congrue studeatur: quia aliud est contra fidem impie armari, aliud pro fide immoderatius commoveri. Chartas etiam quas Aetius presbyter ante indicavit esse directas, et Breviarum fidei, quod te misisse significas, necdum ad me noveris pervenisse. Unde, si expeditioris occasio se praebuerit perlatoris, libenter habeo, ut si qua est, quae utilis videatur, quam primum ad me mittatur instructio. De Aegyptiis monachis quam quieti, aut cujus sint fidei, scire desidero, et de Alexandrinae Ecclesiae pace quid ad vos veris", + "candidate_score": 0.628761, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_44", + "psc_text": "ut eodem sane carent caeteri codices ac praesertim vetustis simarum omnium collectionum. Hinc ms. Florentin. S. Marci collectionis 13, ob Leoninas epistolas aliis nominibus insignis, ut videbimus in Admonit. ad epist. 12, sic epistolam, de qua agimus, inscribit: Leo Urbis Romae episcopus . . . . . Aquileiensi episcopo; ubi intervallo vacuo episcopi nomen ignotum significatur. Adempta igitur auctoritate quorumdam codicum, qui Januarium praeferunt, nihil fundamenti ex codicibus superest, quo cogamur affirmare epistolam 1 datam eidem Januario, ad quem epist. 18 scriptam fuisse manifestum est. 23. Traditam vero fuisse ad aliquem Januarii praecessorem et in ipso quidem pontificatus Leonis exordio, aliunde colligere licet. Photius in Bibliotheca vetustum codicem referens, qui sub saeculi VI initia lucubratus, exactissimam Pelagianarum rerum historiam ex peculiaribus documentis derivatam continebat, haec de Pelagianorum gestis sub Leonis pontificatu tradit cod. 54: Cum temporis deinde progressu sectae hujus homines per haeresis suae abjurationem Ecclesiae restituti essent; iterum malum", + "candidate_score": 0.62835, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_71", + "psc_text": "595 praecipimus custodiri, ne ab his Ecclesiis, ad quas proprie pertinent, sinantur abscedere, et pro suo arbitrio ad loca sibi non deputata transire. Quod cum recte non permittitur inculpatis, multo minus debet licere suspectis. Proinde dilectio tua, cujus devotione gaudemus, jungat 596 curam suam dispositionibus nostris, et cum supradicto metropolitano det operam, ut circumspecte ac velociter impleantur ea, quae ad totius Ecclesiae incolumitatem, et laudabiliter sunt suggesta, et salubriter ordinata. ADMONITIO In fragmentum epistolae S. Cyrilli Alexandrini de Paschate an. 444, ad S. Leonem, quae ad illustrandam etiam subsequentem epistolam Paschasini plurimum conferet. 1. De quaestione Paschatis anni 444 S. Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum", + "candidate_score": 0.627421, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_34", + "bdc_text": "Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1175", + "psc_text": "II. Quamvis autem de praeclaro fidei vestrae opere nihil vestra pietas indicarit, mihi tamen per veneratorem una mecum specialiter vestrum, fratrem meum Julianum episcopum innotuisse significo, quam pio dignati fueritis responso imperitorum monachorum animos et cohibere pariter et docere: ut, si illos non penitus deseruit divina miseratio, sentiant se et didicisse quod credant, et agnovisse quod timeant. Quia vero omnibus modis obediendum est pietatis vestrae religiosissimae voluntati, constitutionibus synodalibus, quae mihi de confirmatione fidei catholicae, et de haereticorum 1205 damnatione placuerunt, libens adjeci sententiam meam; quae ut ad notitiam omnium sacerdotum Ecclesiarumque perveniat, vestrae clementiae praeceptio ordinare dignabitur. Affuturam credo et spero gratiam Dei, quae tam sanctam tanti principis curam plenissimum desiderii sui fructum faciat obtinere, ut omnibus dissentiendi occasionibus amputatis, apostolicae ubique doctrinae pax regnet et veritas. Fratri autem meo Juliano episcopo noverit vestra clementia hoc me proprie delegasse, ut quidquid illic ad custodiam fidei pertinere probaverit, meo nomine", + "candidate_score": 0.62699, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_60", + "psc_text": "nonnullos absque erroris et auctorum damnatione et absque debitis subscriptionibus imprudenter admissos Septimus detexisset, quibus apertae damnationis et subscriptionis remedium Leo apponendum praecepit; id verisimilius in Leonis initia incidit, si praesertim epist. 1 non Januario, sed alicui ejus praedecessori data credatur. Cum vero hoc praedecessore brevi exstincto Januarius in eodem opere exsequendo pastoralem curam naviter et cum felici successu fuerit exsecutus (quod non exiguum tempus requirit), S. Leo an. 447 ab eodem accepit litteras, in quibus zelum et diligentiam suam prodens, exposuisse videtur non tantum Pelagianos cum debita cautione in gradum suum receptos, verum etiam aliquos ad ulteriorem gradum fuisse promotos. Hinc autem Leo zelum ejus primo commendans, veterem monitionem eidem inculcavit, ne quis ex haeresi adveniens sine debitis cautionibus reciperetur. Dein vero illam canonum constitutionem ingerendam credidit, ne in suum gradum perinde admissi ad ulteriorem promoverentur: quod unum per hoc tempus correctione dignum superesse, ex iisdem Januarii litteris detexerat.", + "candidate_score": 0.626927, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_14_16", + "bdc_text": "Quare rem facies mihimihi am Rande nachgetragen. gratissimam , si certis indiciis mihi indicaveris statum tuę personę . Idem Henrichus cognomento Walsshuett , cum per id temporis pestis Colonię plurimum grassaretur Gemeint ist der Ausbruch der Pest in Köln im Winter 1519 , vgl . Krafft 129 . atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_71", + "psc_text": "595 praecipimus custodiri, ne ab his Ecclesiis, ad quas proprie pertinent, sinantur abscedere, et pro suo arbitrio ad loca sibi non deputata transire. Quod cum recte non permittitur inculpatis, multo minus debet licere suspectis. Proinde dilectio tua, cujus devotione gaudemus, jungat 596 curam suam dispositionibus nostris, et cum supradicto metropolitano det operam, ut circumspecte ac velociter impleantur ea, quae ad totius Ecclesiae incolumitatem, et laudabiliter sunt suggesta, et salubriter ordinata. ADMONITIO In fragmentum epistolae S. Cyrilli Alexandrini de Paschate an. 444, ad S. Leonem, quae ad illustrandam etiam subsequentem epistolam Paschasini plurimum conferet. 1. De quaestione Paschatis anni 444 S. Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum", + "candidate_score": 0.626145, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_14_16", + "bdc_text": "Quare rem facies mihimihi am Rande nachgetragen. gratissimam , si certis indiciis mihi indicaveris statum tuę personę . Idem Henrichus cognomento Walsshuett , cum per id temporis pestis Colonię plurimum grassaretur Gemeint ist der Ausbruch der Pest in Köln im Winter 1519 , vgl . Krafft 129 . atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1548", + "psc_text": "et quis cognoscit eum (Jer. XVII, 19) ? Homo secundum carnem, sed ultra hominem secundum divinam operationem. Denique cum leprosum tangeret, homo videbatur, sed ultra hominem, cum mundaret. Et cum Lazarum mortuum fleret, mortuum quasi homo flebat; sed supra hominem erat, cum mortuum vinctis juberet pedibus exire. Homo videbatur, cum penderet in cruce; sed supra hominem, cum reseratis tumulis mortuos suscitaret. 1391 S. AUGUSTINI episcopi Hipponiregiensis Ecclesiae ad DARDANUM, inter caetera (Num. 10) . CAP. VI. Noli itaque dubitare ibi nunc esse hominem Christum, unde venturus est; memoriterque recole et fideliter tene Christianam confessionem: quoniam resurrexit a mortuis, ascendit in coelum, sedet ad dexteram Patris; nec aliunde quam inde venturus est ad vivos et mortuos judicandos; et sic venturus est, illa angelica voce testante, quemadmodum est ire visus in coelum (Act. I, 11) , id est in eadem forma carnis atque substantia, cui profecto immortalitatem dedit, naturam non abstulit. Item", + "candidate_score": 0.625996, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_918", + "psc_text": "hi luna solum 14, verum etiam 15 Pascha celebrare ex suis regulis vetabantur), nihil mirum si S. Leo se Alexandrinorum rationibus non convictum prodidit, et solum studio unitatis ac pacis, Pascha in ipsorum sententiam indixit. Haec paucis praemonuisse satis sit, ut ea quae in epistolis de hac controversia exhibendis indicantur, intelligi queant. Alia nonnulla, ubi opus fuerit, in annotationibus subjicientur. Hanc autem admonitionem sequenti epistolae praefiximus, eo quod prima sit quae de hac controversia paschali indicium praebet. 1057 EPISTOLA LXXXVIII. AD PASCHASINUM EPISCOPUM LYLIBAETANUM. SYNOPSIS. I. Mittit ad Paschasinum celebrem suam ad Flavianum CP. epistolam, qua legatus in synodo futurus instrueretur. --II. Duplicem in Christo asserit naturam adversus Eutychen. --III. Testimonia SS. Patrum de incarnatione Domini mittit, nuntiatque Orientalis dioecesis episcopos subscripsisse eidem epistolae ad Flavianum.--De Paschate anno 455 diligentius inquiri postulat. LEO episcopus PASCHASINO episcopo Lylibaetano. CAP. I. Quamvis non dubitem fraternitati tuae omnem originem scandalorum, quae de incarnatione", + "candidate_score": 0.625869, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_43", + "psc_text": "collectionem 8 referentibus haec epistola legitur, nullum Januarii vestigium apparet. Hinc ergo cognoscimus in mss. hujus collectionis Januarii nomen omnino defuisse, ut in Vat. 5845; dein fuisse superadditum, ut in Vallicellano; tandem in textum irrepsisse, ut in Vercellensi, ac in Vat. 1353. Cum vero auctor collectionis 23, quae continetur in Ottoboniano 297, priores epistolas 15 ex codicibus collectionis 8 eodem ordine ad verbum descripserit; dum Januarii nomen inseruit, codice usus fuit laudatae collectionis 8 qui hoc nomen insertum vel superadditum habebat: unde tota hujus nominis auctoritas revocatur ad solam collectionis 8, quam tamen in ipsa origine hoc nomine caruisse ostendimus, ut eodem sane carent caeteri codices ac praesertim vetustis simarum omnium collectionum. Hinc ms. Florentin. S. Marci collectionis 13, ob Leoninas epistolas aliis nominibus insignis, ut videbimus in Admonit. ad epist. 12, sic epistolam, de qua agimus, inscribit: Leo Urbis Romae episcopus . . . . . Aquileiensi episcopo; ubi", + "candidate_score": 0.625224, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_644", + "psc_text": "testatur. At hoc in hypothesi ejusdem chronicae notationis in utraque epistola satis ingeniose dictum videri potest, non tamen probabiliter, verisimillimum enim est Leonem ad Pulcheriam misisse exemplar, quod originali ad Theodosium tradito responderet. Hypothesim vero ejusdem diei in epistola signati, ex Latino textu pendet, quod non esse proprium hujus epistolae, sed ex epist. 44 sumptum jam demonstravimus. Repudiata vero hac hypothesi id ita evenisse conjici potest. S. pontifex primo scripsit epistolam 43. Haec sane in omnibus tum Venetis, tum Vaticanis Graecis codicibus, nec non in illis quos vetus interpres Latinus, seu Rusticus vidit, primo loco constanter describitur ante epistolam 44, quod anterioris temporis indicium est; at post aliquot dies; cum jam discessissent ii quibus epist. 43 tradita fuerat, eamdem S. Leo aliquibus mutatis, ac pluribus additis, renovavit, aliisque tradidit perferendam, ita ut, priori, si fieri posset, revocata vel suppressa, hanc Theodosio offerrent; ejusdemque exemplum litteris ad Pulcheriam scriptis junxit. Ita", + "candidate_score": 0.620574, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_52", + "psc_text": "Si enim de praeteritis litteris et de re olim insinuata loqueretur, vi verbi duximus commonendam, omnis rectae syntaxeos ratio posset et haberet exigeret. Id autem si evidens judicetur, epistolam primam ad Januarium traditam non fuisse consequens fit. Ita enim Leo indicat se duxisse eum nunc monere, ac si antea de eadem re numquam monuerit. Igitur epistola prima, in qua eadem monitio fusius ingeritur, non ad Januarium, sed ad aliquem ejus praedecessorem tradita dici debet. 25. Ex his porro tempus duarum sequentium epistolarum elicitur, et cur ab his initium duxerimus, manifestum fiet. Annus 444, cui has epistolas auctoritate libri de Promissionibus adjudicavit Quesnellus, explicato eodem testimonio et auctoritate Photii satis revincitur. Multo autem magis repellitur opinio Antelmii, qui easdem epistolas attribuit anno 447. Non leve in speciem videri potest illud cui potissimum insistit Antelmius epist. 1 num. 11 pag. 7, nimirum in epistola ad Aquileiensem episcopum, c. 1 mentionem fieri decretorum", + "candidate_score": 0.618055, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_48", + "bdc_text": "Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1572", + "psc_text": "episcopi, et in episcopalis sedis nomine variat. Nam exemplaria Vat. Hisp. et Isid. cum mss. collect. 12, 20, 21, 22 et 23, Leonem Ravennatem, vel Ravennensem, aut Ravennatensem episcopum praeferunt. Codices vero collect. 11 et 24 cum exemplaribus Merlini atque Sichardi, Neonem, Neonium, vel Neoniam, itidem Ravennatem exhibent. Tres codices a Quesnello allegati not. 1, in quibus Neonae, vel Neoniae legitur, ad collectionem 24 pertinere cognovimus. Isidori autem editio ab eodem laudata Merlini exemplum innuit, quod in hac epistola, ut et in nonnullis aliis, accedit ad lectiones collectionis 24. Cum porro codices hactenus cogniti istis essent similes, qui in Ravennati sede conveniunt, de solo nomine episcopi dubitari potuit. Nos vero duos Vindebonenses vetustos libros invenimus, in quibus Leonis quidem nomen retinetur, at episcopalis sedes maxime discrepat. Nam exemplum Vindebonense, quod puriorem Hispanicam collectionem continere alibi diximus, ad Leonem Arbonensem in titulo prodit, et in inscriptione, Leo Leoni episcopo Arbonensi salutem.", + "candidate_score": 0.616158, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_73", + "psc_text": "in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus quidam reperisset agentes de Paschate, de eodem Paschate utrasque agere credidit: et idcirco epistolae ad Africanos, quam ex Dionysio primum descripsit, paucis verbis suo arbitrio immutatis, alteram, quae Bedae temporibus integra legebatur, initio praetermisso, subjecit atque inseruit; quae cum denuntiet diem Paschatis anni 444, eidem diei accommodata fuit a librario dies designata in priori ad Africanos epistola, nimirum IX kal. Maii. Hinc Bucherius non duas, sed unam epistolam habuit totum hoc documentum, eodemque credidit sermonem esse de solo Paschate ann. 444. 3. Sed si conferatur prima hujus pars cum Cyrilli epistola ad Africanos, quae a Dionysio conservata est, eadem reperientur", + "candidate_score": 0.615263, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_43", + "psc_text": "collectionem 8 referentibus haec epistola legitur, nullum Januarii vestigium apparet. Hinc ergo cognoscimus in mss. hujus collectionis Januarii nomen omnino defuisse, ut in Vat. 5845; dein fuisse superadditum, ut in Vallicellano; tandem in textum irrepsisse, ut in Vercellensi, ac in Vat. 1353. Cum vero auctor collectionis 23, quae continetur in Ottoboniano 297, priores epistolas 15 ex codicibus collectionis 8 eodem ordine ad verbum descripserit; dum Januarii nomen inseruit, codice usus fuit laudatae collectionis 8 qui hoc nomen insertum vel superadditum habebat: unde tota hujus nominis auctoritas revocatur ad solam collectionis 8, quam tamen in ipsa origine hoc nomine caruisse ostendimus, ut eodem sane carent caeteri codices ac praesertim vetustis simarum omnium collectionum. Hinc ms. Florentin. S. Marci collectionis 13, ob Leoninas epistolas aliis nominibus insignis, ut videbimus in Admonit. ad epist. 12, sic epistolam, de qua agimus, inscribit: Leo Urbis Romae episcopus . . . . . Aquileiensi episcopo; ubi", + "candidate_score": 0.612941, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_50", + "psc_text": "an. 442. Hinc epistola 1 ad Aquileiensem, quae hoc factum respicit, attribui nequit cuipiam successori Januarii, sed Adelpho, quem laudari credimus a S. Petro Chrysologo serm. 136, aut potius Maximo, qui post Adelphum immediatus Januarii praedecessor ex Catalogis et Chronicis Aquileiensibus traditur: idque eo probabilius affirmandum erit, si Januarii initia in annum 443 collocanda sint, ut Dandulus in chronico notavit. 24. Id confirmari potest non minimum ex textu epist. 18 ad ipsum Januarium: Quod ne viperea possit obtinere fallacia, dilectionem tuam duximus commonendam, insinuantes ad animae periculum pertinere, si quisquam de his qui a nobis in haereticorum atque schismaticorum sectam delapsus est, et se utcumque haereticae communionis contagione maculaverit, resipiscens, in communione catholica sine professione legitimae satisfactionis habeatur. Verba dilectionem tuam duximus commonendam non respiciunt anteriorem epistolam 1, eidem Januario datam, in qua similis sententia fusius exponitur; palam enim fit ex antecedentibus sermonem esse de epistola quae post lectas Januarii", + "candidate_score": 0.612567, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_42", + "psc_text": "Altinas epicopus fuit, in ipso exordio epist. 1 nominetur velut is cujus causa Leo ad Aquileiensem scripsit. Neque tamen hi codices Januario suffragantur. 22. Solum cod. Vat. Ottobonianus 297 collectionis 23 et nonnulli codd. collectionis 8, uti Vercellensis et Vat. 1353, Januarium praeferunt. At hoc nomen codicibus collectionis 8 posterius insertum, cum antea in eadem collectione defuerit, manifestum est ex Vallicellano A. 5, et multo magis ex Vat. 5845, qui ad eamdem collectionem 8 pertinent: nam in Vallicellano legitur in textu, pag. 278, Aquileiensi episcopo, Januarii vero nomen superadditum cernitur; in Vaticano autem omnium vetustissimo codice 5845, in cujus additionibus collectionem 8 referentibus haec epistola legitur, nullum Januarii vestigium apparet. Hinc ergo cognoscimus in mss. hujus collectionis Januarii nomen omnino defuisse, ut in Vat. 5845; dein fuisse superadditum, ut in Vallicellano; tandem in textum irrepsisse, ut in Vercellensi, ac in Vat. 1353. Cum vero auctor collectionis 23, quae continetur in", + "candidate_score": 0.612561, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ;", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_82", + "psc_text": "sunt, sed non omnino convincunt; cum fieri potuerit ut is qui hanc epistolam anteriori ad Africanos subjecit, ita haec loca plurali numero afferret, ut cohaererent cum antecedentibus, quemadmodum alia proprio ingenio eum immutasse cognoscimus. 8. Joannes Vander Haagen, auctor operis inscripti: Observationes in veterum Patrum et pontificum prologos et epistolas paschales, Amstelodami an. 1734, pag. 97, eam Cyrilli epistolam esse, et ad Leonem pontificem traditam propugnat. Id autem exinde potissimum statuit, quod ex una parte certum sit ex Paschasino S. Cyrillum Leoni interroganti de Paschate an. 444 per litteras eidem directas respondisse; ex alia vero parte textum qui in hoc fragmento legitur Beda tribuat epistolae Cyrilli ad S. Leonem, et in ipso fragmento agatur quidem de quaestione Paschatis anni 444, de qua eum Leoni respondisse Paschasinus prodidit. Idem vero auctor allegat tria Bedae testimonia: duo quibus ea epistola Cyrillo vindicatur, nimirum ex libro de temporum Ratione, et ex epistola ad", + "candidate_score": 0.61176, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_47", + "bdc_text": "Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_71", + "psc_text": "595 praecipimus custodiri, ne ab his Ecclesiis, ad quas proprie pertinent, sinantur abscedere, et pro suo arbitrio ad loca sibi non deputata transire. Quod cum recte non permittitur inculpatis, multo minus debet licere suspectis. Proinde dilectio tua, cujus devotione gaudemus, jungat 596 curam suam dispositionibus nostris, et cum supradicto metropolitano det operam, ut circumspecte ac velociter impleantur ea, quae ad totius Ecclesiae incolumitatem, et laudabiliter sunt suggesta, et salubriter ordinata. ADMONITIO In fragmentum epistolae S. Cyrilli Alexandrini de Paschate an. 444, ad S. Leonem, quae ad illustrandam etiam subsequentem epistolam Paschasini plurimum conferet. 1. De quaestione Paschatis anni 444 S. Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum", + "candidate_score": 0.610669, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_47", + "bdc_text": "Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1391", + "psc_text": "et forti animo haec tentamenta toleretis; agnoscentes vos non amisisse propria, sed majora meruisse, quorum brevi fatigatione, qua ad confessorum pervenitur coronas, ita utitur providentia Dei, ut per vestram patientiam multorum devotio roboretur, et cum gloria venerandi principis Alexandrina Ecclesia, depulsis haereticis, antiquam recipiat dignitatem. Datum quinto idus Octobris, Constantino et Rufo consulibus. EPISTOLA CLV. AD ANATOLIUM EPISCOPUM CONSTANTINOPOLITANUM. SYNOPSIS. I. Eum ad vigilantiam contra haereticorum conatus incitat. --II. Conniventiam clericorum Constantinop. arguit, circa quos vigorem in Anatolio desiderat pastoralem. LEO ANATOLIO episcopo. CAP. I. Diligentiam necessariae sollicitudinis, quam fraternitas tua in dirigendis ad nos litteris exsequitur, approbamus, et acceptis per filium nostrum Olympium paginis tuis, sacerdotalem in te curam vigere sentimus: cui nos quoque, quantum Dominus donat posse, non desumus, exorantes dilectionem tuam, ut quia tempus laboris incidimus, in sancta vigilantia perseveres, donec dextera Domini faciat virtutem (Ps. CXVII, 16), et sub pedibus Ecclesiae suae conterat tentatorem. Consolatur etenim", + "candidate_score": 0.608394, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_47", + "bdc_text": "Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_421", + "psc_text": "voluit eas litteras quas Leonem melius instructum plenius reddidisse aut brevi redditurum praesumebat. Enim vero si has dogmaticas Leonis litteras ille legisset, non videtur scripturus fuisse: Extra consensum Romanae civitatis episcopi causas fidei audire (seu ex Graeco cognoscere, aut dijudicare) non possumus; quae verba nondum sibi notam Romani episcopi sententiam declarant. Igitur haec Chrysologi epistola sub idem tempus data videtur, quo Leo scripsit epistolas 23 et 24, id est circa Februarium an. 449. Forte idem ille vir, qui Theodosii atque Eutychis litteras ad S. Leonem attulit, Ravennam etiam cum ejusdem Theodosii litteris ad Valentinianum transivit, et hac occasione epistolam Eutychis ad Chrysologum detulit. Huic autem Constantinopolim revertenti, dum Valentiniani responsa referret, Chrysologus tradidit hanc epistolam ad Eutychem, ut citius ac tutius traderetur. Certe autem non scripsit post notitiam actorum in Eutychem, aut definitivo Leonis epistolae, ut in Quesnelli sententia praesumendum est. EPISTOLA XXV, PETRI CHRYSOLOGI EPISCOPI RAVENNATIS AD EUTYCHEM PRESBYTERUM.", + "candidate_score": 0.607693, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_47", + "bdc_text": "Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1587", + "psc_text": "ille qui consecrat. Scimus quidem inexpiabile esse facinus, quoties juxta haereticorum damnata a sanctis Patribus instituta, cogitur aliquis lavacrum, quod regenerandis semel tributum est, bis subire, apostolica reclamante doctrina, quae nobis unam praedicat in Trinitate Deitatem, unam in fide confessionem, unum in baptismate sacramentum (Ephes. IV, 5). Sed in hoc nihil simile formidatur, quoniam non potest in iterationis crimen venire, quod factum esse omnino nescitur. Atque ideo quoties persona talis 1408 inciderit, sollicita primum examinatione discutite, et longo tempore, nisi forte supremus finis immineat, indagate utrum nemo sit penitus qui testimonio suo juvare possit ignorantiam nescientis. Et cum constiterit hunc qui baptismatis indiget sacramento, sola inaniter suspicione prohiberi, accedat intrepidus ad consequendam gratiam, cujus in se nullum scit esse vestigium. Nec vereamur huic salutis januam aperire, quam numquam ante docetur ingressus. CAP. II. Quod si ab haereticis baptizatum quempiam fuisse constiterit, erga hunc nullatenus sacramentum regenerationis iteretur; sed hoc tantum", + "candidate_score": 0.606806, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_15", + "bdc_text": "Idem Henrichus cognomento Walsshuett , cum per id temporis pestis Colonię plurimum grassaretur Gemeint ist der Ausbruch der Pest in Köln im Winter 1519 , vgl . Krafft 129 .", + "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_71", + "psc_text": "595 praecipimus custodiri, ne ab his Ecclesiis, ad quas proprie pertinent, sinantur abscedere, et pro suo arbitrio ad loca sibi non deputata transire. Quod cum recte non permittitur inculpatis, multo minus debet licere suspectis. Proinde dilectio tua, cujus devotione gaudemus, jungat 596 curam suam dispositionibus nostris, et cum supradicto metropolitano det operam, ut circumspecte ac velociter impleantur ea, quae ad totius Ecclesiae incolumitatem, et laudabiliter sunt suggesta, et salubriter ordinata. ADMONITIO In fragmentum epistolae S. Cyrilli Alexandrini de Paschate an. 444, ad S. Leonem, quae ad illustrandam etiam subsequentem epistolam Paschasini plurimum conferet. 1. De quaestione Paschatis anni 444 S. Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum", + "candidate_score": 0.602143, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 7, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus", + "max_score": 0.694213, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_44_46", + "bdc_text": "März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. . Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ; Vgl. das Verzeichnis evangelischer Prediger im Erzstift Köln in Krafft 130 sowie bes .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_56", + "psc_text": "Marcus vocabatur (Act. XV, 37), separatus a Paulo, nihilominus Evangelicae praedicationis injunctum sibi opus exercuit. 840 Βαρνάβας Κύπριος, ὁ καὶ Ἰωσὴφ Λευίτης μετὰ Παύλου τῶν ἐθνῶν Ἀποστόλος κατασταθεὶς μίαν πρὸς οἰκοδομὴν τῆς ἐκκλησίας Ἐπιστολὴν συνέταξεν, ἥτις εἰς τὰς ἀποκρύφους γραφὰς ἀναγινώσκεται. Οὗτος ὕστερον διὰ Ἰωάννην τὸν μαθητὴν, ὃς καὶ Μάρκος ἐκαλεῖτο, χωρισθεὶς Παύλου, οὐδὲν ἧττον τοῦ Εὐαγγελικοῦ κηρύγματος ἔργον ἐπιταγὲν αὐτῷ ἐπλήρωσεν. CAPUT VII. Lucas medicus Antiochensis, ut ejus scripta indicant, Graeci sermonis non ignarus fuit, sectator Apostoli Pauli, et omnis peregrinationis ejus comes, scripsit Evangelium, de quo idem Paulus: Misimus, inquit, cum illo fratrem, cujus laus est in Evangelio per omnes Ecclesias (II Cor. VIII, 18) ; et ad Colossenses: Salutat vos Lucas medicus charissimus (Coloss. IV, 14) ; et ad Timotheum: Lucas est mecum solus (II Tim. IV, 11) . Aliud quoque edidit volumen egregium, quod titulo Apostolicarum πράξεων praenotatur, cujus historia usque ad biennium Romae commorantis Pauli", + "candidate_score": 0.694213, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_43_45", + "bdc_text": "Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. . Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_56", + "psc_text": "Marcus vocabatur (Act. XV, 37), separatus a Paulo, nihilominus Evangelicae praedicationis injunctum sibi opus exercuit. 840 Βαρνάβας Κύπριος, ὁ καὶ Ἰωσὴφ Λευίτης μετὰ Παύλου τῶν ἐθνῶν Ἀποστόλος κατασταθεὶς μίαν πρὸς οἰκοδομὴν τῆς ἐκκλησίας Ἐπιστολὴν συνέταξεν, ἥτις εἰς τὰς ἀποκρύφους γραφὰς ἀναγινώσκεται. Οὗτος ὕστερον διὰ Ἰωάννην τὸν μαθητὴν, ὃς καὶ Μάρκος ἐκαλεῖτο, χωρισθεὶς Παύλου, οὐδὲν ἧττον τοῦ Εὐαγγελικοῦ κηρύγματος ἔργον ἐπιταγὲν αὐτῷ ἐπλήρωσεν. CAPUT VII. Lucas medicus Antiochensis, ut ejus scripta indicant, Graeci sermonis non ignarus fuit, sectator Apostoli Pauli, et omnis peregrinationis ejus comes, scripsit Evangelium, de quo idem Paulus: Misimus, inquit, cum illo fratrem, cujus laus est in Evangelio per omnes Ecclesias (II Cor. VIII, 18) ; et ad Colossenses: Salutat vos Lucas medicus charissimus (Coloss. IV, 14) ; et ad Timotheum: Lucas est mecum solus (II Tim. IV, 11) . Aliud quoque edidit volumen egregium, quod titulo Apostolicarum πράξεων praenotatur, cujus historia usque ad biennium Romae commorantis Pauli", + "candidate_score": 0.689842, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_43_45", + "bdc_text": "Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. . Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_249", + "psc_text": "et pauci variarum hypotheseon libelli. Λούκιος, μετὰ Ἀθανάσιον Ἀρειανῆς θρησκείας ἐπίσκοπος, ἄχρι Θεοδοσίου βασιλεύοντος, παρ' οὗ καὶ ἐξεώθη, τὴν Ἀλεξανδρειανὴν κατέσχεν ἐκκλησίαν. Φέρονται τούτου περὶ τοῦ Πάσχα ἐπιστολαὶ, καὶ ὀλίγοι ποικίλων ὑποθέσεων λόγοι. CAPUT CXIX. Diodorus, Tarsensis episcopus; dum Antiochiae esset presbyter, magis claruit. Exstant ejus in Apostolum commentarii, et multa alia, ad Eusebii magis Emiseni characterem pertinentia, cujus cum sensum secutus sit, eloquentiam imitari non potuit, propter ignorantiam saecularium litterarum. Διόδωρος, Ταρσοῦ ἐπίσκοπος ἡνίκα ἦν Ἀντιοχείας πρεσβύτερος, μᾶλλον λαμπρὸς ἦν. Εἰσὶ τούτου εἰς τὸν Ἀπόστολον ὑπομνήματα, καὶ ἕτερα πλεῖστα εἰς τὸν Εὐσεβίου μᾶλλον τοῦ Ἐμεσηνοῦ χαρακτῆρα προσήκοντα, οὗτινος τῇ γνώμῃ ἀκολουθήσας, τὸ ἐλλόγιμον οὐκ ἠδυνήθη μιμήσασθαι, διὰ τὴν ἀπειρίαν τῶν κοσμικῶν γραμμάτων. CAPUT CXX. Eunomius, Arianae partis, Cyzicenus episcopus, in apertam haereseos suae prorumpens blasphemiam, ut quod illi tegunt, iste publice fateretur, usque hodie vivere dicitur in Cappadocia, et multa contra Ecclesiam scribere. Responderunt ei Apollinarius, Didymus, Basilius Caesariensis,", + "candidate_score": 0.675321, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_41_43", + "bdc_text": "et nonnulli alii ex vulgo [ et ]Fehlt in der Vorlage . doctis hominibus . Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_20", + "psc_text": "Jesum Christum precor, ut quod Cicero tuus, qui 823 in arce Romanae eloquentiae stetit, non est facere dedignatus in Bruto, Oratorum Latinae linguae texens catalogum, id ego in ejus Ecclesiae Scriptoribus enumerandis, digne cohortatione tua impleam. Si qui autem de his qui usque hodie scriptitant [ Al. scripserunt], a me in hoc volumine praetermissi sunt, sibi magis quam mihi debebunt [ Al. debent] imputare. Neque enim celantes scripta sua, de his quae non legi, nosse potui, et quod aliis forsitan sit notum, mihi in hoc terrarum angulo ( Bethleemi ) fuerit ignotum. Certe cum scriptis suis claruerint, non magnopere nostri silentii dispendia [ Al. dispendio] suspirabunt. Discant ergo Celsus, Porphyrius, Julianus, rabidi adversus Christum canes, discant eorum sectatores (qui putant Ecclesiam nullos philosophos et eloquentes, nullos habuisse doctores) quanti et quales viri eam fundaverint, exstruxerint [ Al. struxerint], et adornaverint; et desinant fidem nostram rusticae tantum simplicitatis arguere, suamque potius", + "candidate_score": 0.656752, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_41_43", + "bdc_text": "et nonnulli alii ex vulgo [ et ]Fehlt in der Vorlage . doctis hominibus . Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_130", + "psc_text": "sectae philosophus, juxta quamdam veterem in Alexandria consuetudinem, ubi a Marco evangelista semper Ecclesiastici fuere Doctores, tantae prudentiae et eruditionis tam in Scripturis divinis, quam in saeculari litteratura fuit, ut in Indiam quoque rogatus ab illius gentis legatis, a Demetrio Alexandriae episcopo, mitteretur. Ubi reperit, Bartholomaeum de duodecim Apostolis, adventum Domini nostri Jesu Christi juxta Matthaei Evangelium praedicasse, quod Hebraicis litteris scriptum, revertens Alexandriam secum detulit. Hujus multi quidem in sanctam Scripturam exstant commentarii: sed magis viva voce Ecclesiis profuit. Docuitque sub Severo principe, et Antonino, cognomento Caracalla. Πανταῖνος, Στωϊκοῦ δόγματος φιλόσοφος, κατά τινα παλαιὰν τῶν Ἀλεξανδρέων συνήθειαν, ἐν ᾗ ἀπὸ Μάρκου τοῦ εὐαγγελιστοῦ ἐκκλησιαστικοὶ γεγόνασι διδάσκαλοι, τοσαύτης σοφίας καὶ παιδεύσεως, τοῦτο ἐν ταῖς θείαις γραφαῖς, τοῦτο δὲ καὶ τοῖς κοσμικοῖς γράμμασιν ἐντὸς γέγονεν, ὥστε παρακληθέντα ( Al. περικληθέντα) αὐτὸν παρὰ τῶν Ἰνδίας πρεσβυτέρων, ὑπὸ Δημητρίου Ἀλεξανδρείας ἐπισκόπου εἰς τὴν Ἰνδίαν ἀποσταλῆναι, ἐν ᾗ εὗρε Βαρθολομαῖον ἐκ τῶν δώδεκα Ἀποστόλων,", + "candidate_score": 0.655125, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_33_35", + "bdc_text": "In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) . Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort; 1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_174", + "psc_text": "haeresim, quae Christum ante incarnationem negat, ab Origene correctus. Scripsit varia opuscula, et maxime epistolas, in quibus Origeni gratias agit, sed et Origenis ad eum litterae sunt. Exstat dialogus Origenis et Berylli, in quo haereseos coarguitur. Claruit autem sub Alexandro, Mammeae filio, et Maximino et Gordiano, qui ei in imperium successerunt. Βήρυλλος, Ἀραβίας τῆς Βοστρήνων ἐπίσκοπος, ἐπί τινα χρόνον ἐνδόξως κυβερνήσας τὴν Ἐκκλησίαν, τελευταῖον εἰς τὴν ἀρνουμένην τὸν Χριστὸν πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως, ὀλισθήσας, παρὰ Ὠριγένους ἐπιστραφεὶς, συνέγραψε ποικίλα πράγματα, καὶ μάλιστα ἐπιστολὰς ἐν αἷς τῷ Ὠριγένει εὐχαριστεῖ· ἀλλὰ καὶ Ὠριγένους πρὸς αὐτόν εἰσιν Ἐπιστολαί. Ἔστι διάλογος Ὠριγένους καὶ Βηρύλλου, ἐν ᾧ αἱρέσεως εὐθύνεται. Διέπρεψε δὲ ἐπὶ Ἀλεξάνδρου τοῦ Μαμέας υἱοῦ καὶ Μαξιμίνου καὶ Γορδιανοῦ τῶν διαδεξαμένων τὴν ἐκείνου βασιλείαν. CAPUT LXI. Hippolytus, cujusdam Ecclesiae episcopus, nomen quippe urbis scire non potui, rationem Paschae temporumque Canones scripsit, usque ad primum annum Alexandri imperatoris, et sedecim annorum circulum, quem Graeci ἑκκαιδεκαετηρίδα vocant,", + "candidate_score": 0.655123, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_33_35", + "bdc_text": "In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) . Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort; 1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_246", + "psc_text": "συνέταξε λόγους, καὶ περὶ Πνεύματος ἁγίου τεῦχος, καὶ εἰς τὴν ἑξαήμερον ὁμιλίας ἐννέα, καὶ ὀσκητικὸν, καὶ βραχείας καὶ ποικίλας ὁμιλίας. Τελευτᾷ βασιλεύοντος Γρατιανοῦ. CAPUT CXVII. Gregorius, primum Sasimorum, deinde Nazianzenus episcopus, vir eloquentissimus, praeceptor meus, quo Scripturas explanante, didici, ad triginta millia versuum omnia opera sua composuit. E quibus illa sunt: de morte fratris Caesarii, Φερὶ Φιλοπτωχίας, laudes Machabaeorum, laudes Cypriani, laudes Athanasii, laudes Maximi philosophi, post exsilium reversi, quem falso nomine quidam Heronis superscripserunt (quia est et alius liber vituperationem ejusdem Maximi continens; quasi non licuerit eumdem et laudare et vituperare pro tempore); et liber, hexametro versu, Virginitatis et Nuptiarum, contra se disserentium; adversum Eunomium liber unus, 945 de Spiritu sancto liber unus. Contra Julianum imperatorem libri duo. Secutus est autem Polemonem dicendi charactere, vivoque se episcopum in loco suo ordinans, ruri vitam monachi exercuit. Decessitque ante hoc ferme triennium sub Theodosio principe. Γρηγόριος, Σασίμων πρότερον, εἶτα Ναζιανζοῦ ἐπίσκοπος,", + "candidate_score": 0.650576, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_33_35", + "bdc_text": "In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) . Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort; 1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_159", + "psc_text": "et statim Alexandriam reversum, Heraclan presbyterum, qui sub habitu philosophi perseverabat, adjutorem sibi fecisse κατηχήσεως, qui quidem et post Demetrium Alexandrinam tenuit Ecclesiam. Quantae autem gloriae fuerit, hinc apparet, quod Firmilianus, Caesareae episcopus, cum omni Cappadocia eum invitavit, et diu tenuit, et postea sub occasione sanctorum locorum Palaestinam veniens, diu Caesareae in sanctis Scripturis ab eo eruditus est. Sed et illud, quod ad Mammeam, matrem Alexandri imperatoris, religiosam feminam, rogatus venit Antiochiam, et summo honore habitus est: quodque ad Philippum imperatorem, qui primus de regibus Romanis Christianus fuit, et ad matrem ejus litteras fecit, quae usque hodie exstant. Quis ignorat et quod tantum in Scripturis divinis habuerit studii, ut etiam Hebraeam linguam, contra aetatis gentisque suae naturam edisceret: et exceptis Septuaginta interpretibus, alias quoque editiones in unum congregaret volumen: Aquilae scilicet Pontici proselyti, et Theodotionis Hebionei, et Symmachi ejusdem dogmatis, qui in Evangelium quoque κατὰ Ματθαῖον scripsit commentarios, de quo", + "candidate_score": 0.647969, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_32_34", + "bdc_text": "zum Rat ernannt . In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) . Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_174", + "psc_text": "haeresim, quae Christum ante incarnationem negat, ab Origene correctus. Scripsit varia opuscula, et maxime epistolas, in quibus Origeni gratias agit, sed et Origenis ad eum litterae sunt. Exstat dialogus Origenis et Berylli, in quo haereseos coarguitur. Claruit autem sub Alexandro, Mammeae filio, et Maximino et Gordiano, qui ei in imperium successerunt. Βήρυλλος, Ἀραβίας τῆς Βοστρήνων ἐπίσκοπος, ἐπί τινα χρόνον ἐνδόξως κυβερνήσας τὴν Ἐκκλησίαν, τελευταῖον εἰς τὴν ἀρνουμένην τὸν Χριστὸν πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως, ὀλισθήσας, παρὰ Ὠριγένους ἐπιστραφεὶς, συνέγραψε ποικίλα πράγματα, καὶ μάλιστα ἐπιστολὰς ἐν αἷς τῷ Ὠριγένει εὐχαριστεῖ· ἀλλὰ καὶ Ὠριγένους πρὸς αὐτόν εἰσιν Ἐπιστολαί. Ἔστι διάλογος Ὠριγένους καὶ Βηρύλλου, ἐν ᾧ αἱρέσεως εὐθύνεται. Διέπρεψε δὲ ἐπὶ Ἀλεξάνδρου τοῦ Μαμέας υἱοῦ καὶ Μαξιμίνου καὶ Γορδιανοῦ τῶν διαδεξαμένων τὴν ἐκείνου βασιλείαν. CAPUT LXI. Hippolytus, cujusdam Ecclesiae episcopus, nomen quippe urbis scire non potui, rationem Paschae temporumque Canones scripsit, usque ad primum annum Alexandri imperatoris, et sedecim annorum circulum, quem Graeci ἑκκαιδεκαετηρίδα vocant,", + "candidate_score": 0.644979, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_34_36", + "bdc_text": "Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort; 1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. : Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_174", + "psc_text": "haeresim, quae Christum ante incarnationem negat, ab Origene correctus. Scripsit varia opuscula, et maxime epistolas, in quibus Origeni gratias agit, sed et Origenis ad eum litterae sunt. Exstat dialogus Origenis et Berylli, in quo haereseos coarguitur. Claruit autem sub Alexandro, Mammeae filio, et Maximino et Gordiano, qui ei in imperium successerunt. Βήρυλλος, Ἀραβίας τῆς Βοστρήνων ἐπίσκοπος, ἐπί τινα χρόνον ἐνδόξως κυβερνήσας τὴν Ἐκκλησίαν, τελευταῖον εἰς τὴν ἀρνουμένην τὸν Χριστὸν πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως, ὀλισθήσας, παρὰ Ὠριγένους ἐπιστραφεὶς, συνέγραψε ποικίλα πράγματα, καὶ μάλιστα ἐπιστολὰς ἐν αἷς τῷ Ὠριγένει εὐχαριστεῖ· ἀλλὰ καὶ Ὠριγένους πρὸς αὐτόν εἰσιν Ἐπιστολαί. Ἔστι διάλογος Ὠριγένους καὶ Βηρύλλου, ἐν ᾧ αἱρέσεως εὐθύνεται. Διέπρεψε δὲ ἐπὶ Ἀλεξάνδρου τοῦ Μαμέας υἱοῦ καὶ Μαξιμίνου καὶ Γορδιανοῦ τῶν διαδεξαμένων τὴν ἐκείνου βασιλείαν. CAPUT LXI. Hippolytus, cujusdam Ecclesiae episcopus, nomen quippe urbis scire non potui, rationem Paschae temporumque Canones scripsit, usque ad primum annum Alexandri imperatoris, et sedecim annorum circulum, quem Graeci ἑκκαιδεκαετηρίδα vocant,", + "candidate_score": 0.64286, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_46_48", + "bdc_text": "Vgl. das Verzeichnis evangelischer Prediger im Erzstift Köln in Krafft 130 sowie bes . Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) . Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_17", + "psc_text": "aliquot locis supplet, unde Hieronymiano operi accenseri jure quodam suo postulat, aut potius ab ea, quam in mss. et a plerisque editoribus obtinuit, sede exturbari non patitur. Nos ejus gratia Catalogum ipsum Hieronymianum ad tomi finem distulimus, ne cum pone sequi Gennadius velit seriem scriptionum Hieronymianarum interrumpi necesse esset. Jam vero, quod quinto loco commemorandum est, ad praestantissimos mss. codices haec omnia exegimus, praecipue vero unum Veronensem, cui sane paucos pares antiquitate et emendatione velim invenias; tum alterum Cisterciensem, sive Monasterii S. Crucis in Jerusalem de Urbe magni faciendae vetustatis, et notae. Addam Lucensem, qui nonum saeculum dicitur ante vertere, ex quo seriem capitulorum Gennadii multo ab aliis mss. atque editis libris diversam accepi: et Corbeiensem quem laudat Mabillonius, et cujus variantes lectiones ad libri Gennadiani calcem Martianaeus collocat. Demum quae ex aliis mss. alii ante nos editores notant, expendimus, et per eos aliquando profecisse, aperte ac ingenue confitemur. PROLOGUS.", + "candidate_score": 0.642672, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_35", + "bdc_text": "1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_62", + "psc_text": "referentem audierat, rogatus Romae a fratribus, breve scripsit Evangelium. Quod cum Petrus audisset, probavit, et Ecclesiis legendum sua auctoritate edidit, 843 sicut Clemens in sexto ὑποτυπώσεων libro scribit et Papias Hierapolitanus episcopus. Meminit hujus Marci, et Petrus in Epistola prima, sub nomine Babylonis figuraliter Romam significans: Salutat vos quae in Babylone est coelecta, et Marcus filius meus (I Petr. V, 13) . Assumpto itaque Evangelio quod ipse confecerat, perrexit Aegyptum, et primus [ Ms. primum] Alexandriae Christum annuntians, constituit Ecclesiam, tanta doctrina [ Al. doctrinae] et vitae continentia, ut omnes sectatores Christi ad exemplum sui cogeret. Denique Philo disertissimus Judaeorum, videns Alexandriae primam Ecclesiam adhuc judaizantem, quasi in laudem gentis suae librum super eorum conversatione scripsit (Act. II, 44). Et quomodo Lucas narrat, Hierosolymae credentes omnia habuisse communia: sic et ille quod Alexandriae sub Marco fieri doctore cernebat, memoriae tradidit. Mortuus est autem octavo Neronis anno, et sepultus Alexandriae, succedente", + "candidate_score": 0.640188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_26_28", + "bdc_text": "Pellikan , Chronikon 156 ) . perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime . Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_189", + "psc_text": "quo Romae Cornelius, sed non eodem anno. Κυπριανὸς Ἄφρος, πρῶτον ἐνδόξως τὴν ῥητορικὴν διδάξας, πεισθεὶς παρὰ Κεκιλίου πρεσβυτέρου, οὗ καὶ τὴν ἐπωνυμίαν ἐκληρώσατο, Χριστιανὸς γενόμενος, πᾶσαν αὐτοῦ τὴν περιουσίαν τοῖς πτωχοῖς διέδωκε, καὶ μετ' οὐ πολὺ καταταγεὶς εἰς πρεσβύτερον καὶ ἐπίσκοπος ἐγένετο Καρθαγένης. Τούτου τὸν τῆς εὐφυΐας κατάλογον ὑφαίνειν, περισσὸν ἡγοῦμαι, διὰ τὸ λαμπρότερα εἶναι τοῦ ἡλίου τὰ τούτου συντάγματα. Ἔπαθεν ἐπὶ Βαλεριανοῦ καὶ Γαλιήνου βασιλέων, διωγμῷ ὀγδόῳ αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ, ἐν ᾗ ἐν τῇ Ῥώμῃ Κορνήλιος, ἀλλ' οὐκ ἐν τῷ αὐτῷ ἐνιαυτῷ. CAPUT LXVIII. Pontius, diaconus Cypriani, usque ad diem passionis ejus cum ipso exsilium sustinens, egregium volumen vitae et passionis Cypriani reliquit. Πόντιος, Διάκονος Κυπριανοῦ, ἕως τῆς ἡμέρας τοῦ πάθους αὐτοῦ ἅμα αὐτῷ τὴν ἐξορίαν ὑπομείνας, ἐξαίρετον τεῦχο�� βίου τε καὶ πάθους τοῦ Κυπριανοῦ αὐτοῦ καταλέλοιπεν. CAPUT LXIX. Dionysios, Alexandrinae urbis episcopus, sub Heracla scholam κατηχήσεων presbyter tenuit, et Origenis valde insignis auditor fuit. Hic in Cypriani et", + "candidate_score": 0.63922, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_35", + "bdc_text": "1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_61", + "psc_text": "τοῦ κατὰ Λουκᾶν σημαίνει, καὶ Λουκᾶν οὐ μόνον παρὰ τοῦ Ἀποστόλου Παύλου μεμαθηκέναι τὸ Εὐαγγέλιον, οἷα μετὰ τοῦ Κυρίου τηνικαῦτα ἐν τῷ σώματι μὴ γενομένου, ἀλλὰ καὶ παρὰ τῶν λοιπῶν Ἀποστόλων, ὅπερ καὶ αὐτὸς ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ ἰδίου συντάγματος περιφανῶς λέγει· Καθὼς παρέδοσαν ἡμῖν οἱ ἀφ' ἀρχῆς αὐτόπται. Τοιγαροῦν τὸ Εὐαγγέλιον καθὼς ἀκήκοεν ἔγραψε, τὰς δὲ Πράξεις τῶν Ἀποστόλων, καθὰ ἱστόρησεν αὐτὸς καὶ συνέταξεν. Ἠνέχθη τὰ λείψανα αὐτοῦ καὶ ἀπετέθη ἐν Κωνσταντινουπόλει, εἰς ἣν πόλιν τῷ εἰκοστῷ Κωνσταντίου ἐνιαυτῷ τὸ τούτου σῶμα μετὰ τῶν λειψάνων Ἀνδρέου τοῦ Ἀποστόλου μετηνέχθη. CAPUT VIII. Marcus discipulus et interpres Petri, juxta quod Petrum referentem audierat, rogatus Romae a fratribus, breve scripsit Evangelium. Quod cum Petrus audisset, probavit, et Ecclesiis legendum sua auctoritate edidit, 843 sicut Clemens in sexto ὑποτυπώσεων libro scribit et Papias Hierapolitanus episcopus. Meminit hujus Marci, et Petrus in Epistola prima, sub nomine Babylonis figuraliter Romam significans: Salutat vos quae in", + "candidate_score": 0.638191, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_43", + "bdc_text": "Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_20", + "psc_text": "Jesum Christum precor, ut quod Cicero tuus, qui 823 in arce Romanae eloquentiae stetit, non est facere dedignatus in Bruto, Oratorum Latinae linguae texens catalogum, id ego in ejus Ecclesiae Scriptoribus enumerandis, digne cohortatione tua impleam. Si qui autem de his qui usque hodie scriptitant [ Al. scripserunt], a me in hoc volumine praetermissi sunt, sibi magis quam mihi debebunt [ Al. debent] imputare. Neque enim celantes scripta sua, de his quae non legi, nosse potui, et quod aliis forsitan sit notum, mihi in hoc terrarum angulo ( Bethleemi ) fuerit ignotum. Certe cum scriptis suis claruerint, non magnopere nostri silentii dispendia [ Al. dispendio] suspirabunt. Discant ergo Celsus, Porphyrius, Julianus, rabidi adversus Christum canes, discant eorum sectatores (qui putant Ecclesiam nullos philosophos et eloquentes, nullos habuisse doctores) quanti et quales viri eam fundaverint, exstruxerint [ Al. struxerint], et adornaverint; et desinant fidem nostram rusticae tantum simplicitatis arguere, suamque potius", + "candidate_score": 0.637886, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29_31", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V . und wurde später von Kaiser Maximilian II .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_246", + "psc_text": "συνέταξε λόγους, καὶ περὶ Πνεύματος ἁγίου τεῦχος, καὶ εἰς τὴν ἑξαήμερον ὁμιλίας ἐννέα, καὶ ὀσκητικὸν, καὶ βραχείας καὶ ποικίλας ὁμιλίας. Τελευτᾷ βασιλεύοντος Γρατιανοῦ. CAPUT CXVII. Gregorius, primum Sasimorum, deinde Nazianzenus episcopus, vir eloquentissimus, praeceptor meus, quo Scripturas explanante, didici, ad triginta millia versuum omnia opera sua composuit. E quibus illa sunt: de morte fratris Caesarii, Φερὶ Φιλοπτωχίας, laudes Machabaeorum, laudes Cypriani, laudes Athanasii, laudes Maximi philosophi, post exsilium reversi, quem falso nomine quidam Heronis superscripserunt (quia est et alius liber vituperationem ejusdem Maximi continens; quasi non licuerit eumdem et laudare et vituperare pro tempore); et liber, hexametro versu, Virginitatis et Nuptiarum, contra se disserentium; adversum Eunomium liber unus, 945 de Spiritu sancto liber unus. Contra Julianum imperatorem libri duo. Secutus est autem Polemonem dicendi charactere, vivoque se episcopum in loco suo ordinans, ruri vitam monachi exercuit. Decessitque ante hoc ferme triennium sub Theodosio principe. Γρηγόριος, Σασίμων πρότερον, εἶτα Ναζιανζοῦ ἐπίσκοπος,", + "candidate_score": 0.637778, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_35_37", + "bdc_text": "1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. : Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ; [ Max ] Lossen , in :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_62", + "psc_text": "referentem audierat, rogatus Romae a fratribus, breve scripsit Evangelium. Quod cum Petrus audisset, probavit, et Ecclesiis legendum sua auctoritate edidit, 843 sicut Clemens in sexto ὑποτυπώσεων libro scribit et Papias Hierapolitanus episcopus. Meminit hujus Marci, et Petrus in Epistola prima, sub nomine Babylonis figuraliter Romam significans: Salutat vos quae in Babylone est coelecta, et Marcus filius meus (I Petr. V, 13) . Assumpto itaque Evangelio quod ipse confecerat, perrexit Aegyptum, et primus [ Ms. primum] Alexandriae Christum annuntians, constituit Ecclesiam, tanta doctrina [ Al. doctrinae] et vitae continentia, ut omnes sectatores Christi ad exemplum sui cogeret. Denique Philo disertissimus Judaeorum, videns Alexandriae primam Ecclesiam adhuc judaizantem, quasi in laudem gentis suae librum super eorum conversatione scripsit (Act. II, 44). Et quomodo Lucas narrat, Hierosolymae credentes omnia habuisse communia: sic et ille quod Alexandriae sub Marco fieri doctore cernebat, memoriae tradidit. Mortuus est autem octavo Neronis anno, et sepultus Alexandriae, succedente", + "candidate_score": 0.637191, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_46_48", + "bdc_text": "Vgl. das Verzeichnis evangelischer Prediger im Erzstift Köln in Krafft 130 sowie bes . Stephan Laux , Reformations versuche in Kurköln ( 1542-1548 ) . Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_242", + "psc_text": "τοῦτο μὲν καταλογάδην, τοῦτο δὲ καὶ μέτρῳ ἡρωϊκῷ, ὅπερ ὠνόμασε Καταστροφὴν, ἤτοι Πεῖραν, καὶ ἐπὶ Βαλεντινιανοῦ βασιλέως ἐτελεύτησεν. CAPUT CXII. Cyrillus Hierosolymae episcopus, saepe pulsus Ecclesia, et receptus, ad extremum sub Theodosio principe octo annis inconcussum episcopatum tenuit. Exstant ejus κατηχήσεις, quas in adolescentia composuit. Κύριλλος, Ἱεροσολύμων ἐπίσκοπος, πολλάκις ἐξεωθεὶς τῆς Ἐκκλησίας, ὕστερον Θεοδοσίου βασιλεύοντος, ἐπὶ ἐνιαυτοὺς ὀκτὼ ἀσάλευτον ἔσχε τὴν ἐπισκοπὴν, οὗτινος εἰσὶ κατηχήσεις, ἃς ἐν τῇ νεότητι συνέταξεν. CAPUT CXIII. Euzoius, apud Thespesium rhetorem, cum Gregorio Nazianzeno episcopo adolescens Caesareae eruditus est, et ejusdem postea urbis episcopus, plurimo labore, corruptam jam Bibliothecam Origenis et Pamphili in membranis instaurare conatus est. Ad extremum sub Theodosio principe Ecclesia pulsus est. Feruntur ejus varii multiplicesque tractatus, quos nosse perfacile est. Εὐζώϊος, παρὰ Θεσπεσίῳ ῥήτορι ἅμα Γρηγορίῳ Ναζιανζοῦ ἐπισκόπῳ νέος ἐν Καισαρείᾳ φοιτήσας, καὶ ὕστερον τῆς αὐτῆς πόλεως ἐπίσκοπος, πολλῷ πόνῳ φθαρεῖσαν ἤδη τὴν Ὠριγένους καὶ Παμφίλου βιβλιοθήκην, ἐν σωματίοις ἀνανεῶσαι ἐπεχείρησεν.", + "candidate_score": 0.636861, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25_27", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) . perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_14", + "psc_text": "loquens, notat his verbis, usque in praesentem annum, id est, Theodosii principis decimum quartum haec scripsi. Concurrere illum cum anno a Christo nato 392 non est qui dubitet; malim vero ejus anni posteriorem partem intelligi, ut caetera rectius aptentur. Colligere hoc est ex testimonio libri contra Jovinianum supra laudati, cujus quidem mentionem in Catalogo non Hieronymus fecit, qui illum nondum adornaverat, sed nonnemo studiosus qui posteriores etiam alios Commentarios memorat, contra Auctoris mentem, et veterum exemplariorum fidem. Rursus ex Praefatione Commentariorum in Jonam, ubi seriem suarum elucubrationum per triennium ab expositione quinque Prophetarum S. Doctor enumerat, et ut hoc quoque adjiciam, ex secundo contra Rufinum libro, ubi ante annos ferme decem hunc Catalogum se testatur texisse. 6. Denique quid nos operae post tantorum hominum solertiam ad hujus libri editionem novam contulerimus, paucis accipe. Primo Graecam versionem, quam Editor Benedictinus malo utique consilio omiserat, quamque haud dubium est identidem Hieronymianae lectioni", + "candidate_score": 0.635224, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_33_35", + "bdc_text": "In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) . Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort; 1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_242", + "psc_text": "τοῦτο μὲν καταλογάδην, τοῦτο δὲ καὶ μέτρῳ ἡρωϊκῷ, ὅπερ ὠνόμασε Καταστροφὴν, ἤτοι Πεῖραν, καὶ ἐπὶ Βαλεντινιανοῦ βασιλέως ἐτελεύτησεν. CAPUT CXII. Cyrillus Hierosolymae episcopus, saepe pulsus Ecclesia, et receptus, ad extremum sub Theodosio principe octo annis inconcussum episcopatum tenuit. Exstant ejus κατηχήσεις, quas in adolescentia composuit. Κύριλλος, Ἱεροσολύμων ἐπίσκοπος, πολλάκις ἐξεωθεὶς τῆς Ἐκκλησίας, ὕστερον Θεοδοσίου βασιλεύοντος, ἐπὶ ἐνιαυτοὺς ὀκτὼ ἀσάλευτον ἔσχε τὴν ἐπισκοπὴν, οὗτινος εἰσὶ κατηχήσεις, ἃς ἐν τῇ νεότητι συνέταξεν. CAPUT CXIII. Euzoius, apud Thespesium rhetorem, cum Gregorio Nazianzeno episcopo adolescens Caesareae eruditus est, et ejusdem postea urbis episcopus, plurimo labore, corruptam jam Bibliothecam Origenis et Pamphili in membranis instaurare conatus est. Ad extremum sub Theodosio principe Ecclesia pulsus est. Feruntur ejus varii multiplicesque tractatus, quos nosse perfacile est. Εὐζώϊος, παρὰ Θεσπεσίῳ ῥήτορι ἅμα Γρηγορίῳ Ναζιανζοῦ ἐπισκόπῳ νέος ἐν Καισαρείᾳ φοιτήσας, καὶ ὕστερον τῆς αὐτῆς πόλεως ἐπίσκοπος, πολλῷ πόνῳ φθαρεῖσαν ἤδη τὴν Ὠριγένους καὶ Παμφίλου βιβλιοθήκην, ἐν σωματίοις ἀνανεῶσαι ἐπεχείρησεν.", + "candidate_score": 0.63482, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_54_56", + "bdc_text": "Vix literarum tuarum versum unum atque alterum legere possum . Bene vale . Colonię , ipso die decollationis Ioannis Baptistę .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_202", + "psc_text": "in Cantica Canticorum, in Apocalypsim Joannis, adversum omnes haereses, et multa alia. Ad extremum martyrio coronatus est. Βικτωρῖνος Πεταβίωνος ἐπίσκοπος, οὐχ ὁμοίως Ῥωμαϊστὶ ὡς Ἑλληνιστὶ ἠπίστατο· διὸ τὰ ἔργα αὐτοῦ πάνυ μεγάλα ὄντα τοῖς 916 νοήμασιν, δοκεῖ εἶναι εὐτελῆ διὰ τὴν τῶν λόγων σύνθεσιν. Ἔστι δὲ ταῦτα· Ὑπομνήματα εἰς τὴν Γένεσιν, εἰς τὴν Ἔξοδον, εἰς Λευϊτικὸν, εἰς Ἠσαΐαν, εἰς Ἰεζεκιὴλ, εἰς Ἀβακοὺκ, εἰς Ἐκκλησιαστὴν, εἰς Ἄισματα των ᾀσμάτων, εἰς Ἀποκάλυψίν Ἰωάννου, κατὰ πασῶν τῶν αἱρέσεων, καὶ ἕτερα πάμπολλα. Εἶτα τελευταῖον μαρτυρήσας ἐστέφθη. CAPUT LXXV. Pamphilus presbyter, Eusebii Caesariensis episcopi necessarius, tanto Bibliothecae divinae amore flagravit, ut maximam partem Origenis voluminum sua manu descripserit, quae usque hodie in Caesariensi bibliotheca habentur. Sed et in duodecim Prophetas viginti quinque ἐξηγήσεων Origenis volumina, manu ejus exarata reperi, quae tanto amplector et servo gaudio, ut Croesi opes habere me credam. Si enim laetitia est, unam epistolam habere Martyris, quanto magis tot millia versuum, quae", + "candidate_score": 0.63415, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_35", + "bdc_text": "1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_89", + "psc_text": "φυλάττει. CAPUT XVI. 855 Ignatius Antiochenae Ecclesiae tertius post Petrum apostolum episcopus, persecutionem commovente Trajano, damnatus ad bestias, Romam vinctus mittitur. Cumque navigans Smyrnam venisset, ubi Polycarpus, auditor Joannis, episcopus erat, scripsit unam Epistolam ad Ephesios, alteram ad Magnesianos, tertiam ad Trallenses, quartam ad Romanos, et inde egrediens scripsit ad Philadelpheos, et ad Smyrnaeos; et proprie ad Polycarpum, commendans illi Antiochensem Ecclesiam, in qua et de Evangelio quod nuper a me translatum est, super persona Christi ponit testimonium dicens: Ego vero et post resurrectionem in carne eum vidi, et credo quia sit. Et quando venit ad Petrum, et ad eos qui eum Petro erant, dixit eis: Ecce, palpate me, et videte, quia non sum daemonium incorporale. Et statim tetigerunt eum, et crediderunt. Dignum autem videtur, quia tanti viri fecimus mentionem, et de epistola ejus, quam ad Romanos scribit [ Al. scripsit], pauca ponere. De Syria usque ad Romam pugno ad", + "candidate_score": 0.633994, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_35", + "bdc_text": "1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_63", + "psc_text": "videns Alexandriae primam Ecclesiam adhuc judaizantem, quasi in laudem gentis suae librum super eorum conversatione scripsit (Act. II, 44). Et quomodo Lucas narrat, Hierosolymae credentes omnia habuisse communia: sic et ille quod Alexandriae sub Marco fieri doctore cernebat, memoriae tradidit. Mortuus est autem octavo Neronis anno, et sepultus Alexandriae, succedente sibi Anniano. Μάρκος μαθητὴς καὶ ἑρμηνευτὴς Πέτρου, καθὼς τοῦ Πέτρου ἐξηγουμένου ἀκήκοε, παρακληθεὶς ἐν τῇ Ῥώμῃ παρὰ τῶν ἀδελφῶν, βραχὺ συνέταξεν Εὐαγγέλιον, ᾧπερ ἐντυχὼν Πέτρος ἐδοκίμασε, καὶ τῇ Ἐκκλησία ἀναγνωσθησόμενον αὐθεντίσας ἐξέδωκε, καθὰ 844 συνεγράψατο Κλήμης ἐν τῷ ἕκτῳ τῶν Υποτυπώσεων λόγῳ, καὶ Παπίας Ἱεραπολίτης Ἐπίσκοπος. Μέμνηται τούτου τοῦ Μάρκου καὶ Πέτρος ἐν τῇ πρώτῃ Ἐπιστολῇ, ἐπ' ὀνόματι Βαβυλῶνος εἰκονικῶς Ῥώμην σημαίνων. Ἀσπάζεται ὑμᾶς, φησὶν, ἡ ἐν Βαβυλῶνι σὺν τῇ ἐκλεκτῇ, καὶ Μάρκος ὁ ἐμὸς υἱὸς. Παραλαβὼν τοιγαροῦν τὸ Εὐαγγέλιον, ὅπερ αὐτὸς συνέταξε, καταλαμβάνει τὴν Αἴγυπτον, καὶ πρῶτος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Ἰησοῦν Χριστὸν κηρύττων, κατεστήσατο ἐκκλησίαν, τοσαύτῃ παιδεύσει καὶ βίου καρτερίᾳ", + "candidate_score": 0.632936, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_32_34", + "bdc_text": "zum Rat ernannt . In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) . Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_159", + "psc_text": "et statim Alexandriam reversum, Heraclan presbyterum, qui sub habitu philosophi perseverabat, adjutorem sibi fecisse κατηχήσεως, qui quidem et post Demetrium Alexandrinam tenuit Ecclesiam. Quantae autem gloriae fuerit, hinc apparet, quod Firmilianus, Caesareae episcopus, cum omni Cappadocia eum invitavit, et diu tenuit, et postea sub occasione sanctorum locorum Palaestinam veniens, diu Caesareae in sanctis Scripturis ab eo eruditus est. Sed et illud, quod ad Mammeam, matrem Alexandri imperatoris, religiosam feminam, rogatus venit Antiochiam, et summo honore habitus est: quodque ad Philippum imperatorem, qui primus de regibus Romanis Christianus fuit, et ad matrem ejus litteras fecit, quae usque hodie exstant. Quis ignorat et quod tantum in Scripturis divinis habuerit studii, ut etiam Hebraeam linguam, contra aetatis gentisque suae naturam edisceret: et exceptis Septuaginta interpretibus, alias quoque editiones in unum congregaret volumen: Aquilae scilicet Pontici proselyti, et Theodotionis Hebionei, et Symmachi ejusdem dogmatis, qui in Evangelium quoque κατὰ Ματθαῖον scripsit commentarios, de quo", + "candidate_score": 0.63285, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6_8", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ; vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_189", + "psc_text": "quo Romae Cornelius, sed non eodem anno. Κυπριανὸς Ἄφρος, πρῶτον ἐνδόξως τὴν ῥητορικὴν διδάξας, πεισθεὶς παρὰ Κεκιλίου πρεσβυτέρου, οὗ καὶ τὴν ἐπωνυμίαν ἐκληρώσατο, Χριστιανὸς γενόμενος, πᾶσαν αὐτοῦ τὴν περιουσίαν τοῖς πτωχοῖς διέδωκε, καὶ μετ' οὐ πολὺ καταταγεὶς εἰς πρεσβύτερον καὶ ἐπίσκοπος ἐγένετο Καρθαγένης. Τούτου τὸν τῆς εὐφυΐας κατάλογον ὑφαίνειν, περισσὸν ἡγοῦμαι, διὰ τὸ λαμπρότερα εἶναι τοῦ ἡλίου τὰ τούτου συντάγματα. Ἔπαθεν ἐπὶ Βαλεριανοῦ καὶ Γαλιήνου βασιλέων, διωγμῷ ὀγδόῳ αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ, ἐν ᾗ ἐν τῇ Ῥώμῃ Κορνήλιος, ἀλλ' οὐκ ἐν τῷ αὐτῷ ἐνιαυτῷ. CAPUT LXVIII. Pontius, diaconus Cypriani, usque ad diem passionis ejus cum ipso exsilium sustinens, egregium volumen vitae et passionis Cypriani reliquit. Πόντιος, Διάκονος Κυπριανοῦ, ἕως τῆς ἡμέρας τοῦ πάθους αὐτοῦ ἅμα αὐτῷ τὴν ἐξορίαν ὑπομείνας, ἐξαίρετον τεῦχος βίου τε καὶ πάθους τοῦ Κυπριανοῦ αὐτοῦ καταλέλοιπεν. CAPUT LXIX. Dionysios, Alexandrinae urbis episcopus, sub Heracla scholam κατηχήσεων presbyter tenuit, et Origenis valde insignis auditor fuit. Hic in Cypriani et", + "candidate_score": 0.632111, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_33_35", + "bdc_text": "In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) . Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort; 1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_62", + "psc_text": "referentem audierat, rogatus Romae a fratribus, breve scripsit Evangelium. Quod cum Petrus audisset, probavit, et Ecclesiis legendum sua auctoritate edidit, 843 sicut Clemens in sexto ὑποτυπώσεων libro scribit et Papias Hierapolitanus episcopus. Meminit hujus Marci, et Petrus in Epistola prima, sub nomine Babylonis figuraliter Romam significans: Salutat vos quae in Babylone est coelecta, et Marcus filius meus (I Petr. V, 13) . Assumpto itaque Evangelio quod ipse confecerat, perrexit Aegyptum, et primus [ Ms. primum] Alexandriae Christum annuntians, constituit Ecclesiam, tanta doctrina [ Al. doctrinae] et vitae continentia, ut omnes sectatores Christi ad exemplum sui cogeret. Denique Philo disertissimus Judaeorum, videns Alexandriae primam Ecclesiam adhuc judaizantem, quasi in laudem gentis suae librum super eorum conversatione scripsit (Act. II, 44). Et quomodo Lucas narrat, Hierosolymae credentes omnia habuisse communia: sic et ille quod Alexandriae sub Marco fieri doctore cernebat, memoriae tradidit. Mortuus est autem octavo Neronis anno, et sepultus Alexandriae, succedente", + "candidate_score": 0.631768, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_34_36", + "bdc_text": "Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort; 1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. : Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_246", + "psc_text": "συνέταξε λόγους, καὶ περὶ Πνεύματος ἁγίου τεῦχος, καὶ εἰς τὴν ἑξαήμερον ὁμιλίας ἐννέα, καὶ ὀσκητικὸν, καὶ βραχείας καὶ ποικίλας ὁμιλίας. Τελευτᾷ βασιλεύοντος Γρατιανοῦ. CAPUT CXVII. Gregorius, primum Sasimorum, deinde Nazianzenus episcopus, vir eloquentissimus, praeceptor meus, quo Scripturas explanante, didici, ad triginta millia versuum omnia opera sua composuit. E quibus illa sunt: de morte fratris Caesarii, Φερὶ Φιλοπτωχίας, laudes Machabaeorum, laudes Cypriani, laudes Athanasii, laudes Maximi philosophi, post exsilium reversi, quem falso nomine quidam Heronis superscripserunt (quia est et alius liber vituperationem ejusdem Maximi continens; quasi non licuerit eumdem et laudare et vituperare pro tempore); et liber, hexametro versu, Virginitatis et Nuptiarum, contra se disserentium; adversum Eunomium liber unus, 945 de Spiritu sancto liber unus. Contra Julianum imperatorem libri duo. Secutus est autem Polemonem dicendi charactere, vivoque se episcopum in loco suo ordinans, ruri vitam monachi exercuit. Decessitque ante hoc ferme triennium sub Theodosio principe. Γρηγόριος, Σασίμων πρότερον, εἶτα Ναζιανζοῦ ἐπίσκοπος,", + "candidate_score": 0.631366, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_35_37", + "bdc_text": "1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. : Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ; [ Max ] Lossen , in :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_63", + "psc_text": "videns Alexandriae primam Ecclesiam adhuc judaizantem, quasi in laudem gentis suae librum super eorum conversatione scripsit (Act. II, 44). Et quomodo Lucas narrat, Hierosolymae credentes omnia habuisse communia: sic et ille quod Alexandriae sub Marco fieri doctore cernebat, memoriae tradidit. Mortuus est autem octavo Neronis anno, et sepultus Alexandriae, succedente sibi Anniano. Μάρκος μαθητὴς καὶ ἑρμηνευτὴς Πέτρου, καθὼς τοῦ Πέτρου ἐξηγουμένου ἀκήκοε, παρακληθεὶς ἐν τῇ Ῥώμῃ παρὰ τῶν ἀδελφῶν, βραχὺ συνέταξεν Εὐαγγέλιον, ᾧπερ ἐντυχὼν Πέτρος ἐδοκίμασε, καὶ τῇ Ἐκκλησία ἀναγνωσθησόμενον αὐθεντίσας ἐξέδωκε, καθὰ 844 συνεγράψατο Κλήμης ἐν τῷ ἕκτῳ τῶν Υποτυπώσεων λόγῳ, καὶ Παπίας Ἱεραπολίτης Ἐπίσκοπος. Μέμνηται τούτου τοῦ Μάρκου καὶ Πέτρος ἐν τῇ πρώτῃ Ἐπιστολῇ, ἐπ' ὀνόματι Βαβυλῶνος εἰκονικῶς Ῥώμην σημαίνων. Ἀσπάζεται ὑμᾶς, φησὶν, ἡ ἐν Βαβυλῶνι σὺν τῇ ἐκλεκτῇ, καὶ Μάρκος ὁ ἐμὸς υἱὸς. Παραλαβὼν τοιγαροῦν τὸ Εὐαγγέλιον, ὅπερ αὐτὸς συνέταξε, καταλαμβάνει τὴν Αἴγυπτον, καὶ πρῶτος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Ἰησοῦν Χριστὸν κηρύττων, κατεστήσατο ἐκκλησίαν, τοσαύτῃ παιδεύσει καὶ βίου καρτερίᾳ", + "candidate_score": 0.631355, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_54_56", + "bdc_text": "Vix literarum tuarum versum unum atque alterum legere possum . Bene vale . Colonię , ipso die decollationis Ioannis Baptistę .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_25", + "psc_text": "Libri]. I. Simon Petrus. II. Jacobus frater Domini. III. Matthaeus qui et Levi. IV. Juda frater Jacobi. V. Paulus qui [ Al. et] ante Saulus. VI. Barnabas qui et Joseph. VII. Lucas evangelista. VIII. Marcus evangelista. IX. Joannes apost. et evang. X. Hermas [ ms. reliqua tacet ], ut ferunt Pastor, auctor libri. XI. Philon Judaeus. XII. Lucius Anneus Seneca. XIII. Josephus Matthiae filius. XIV. Justus Tiberiensis. XV. Clemens episcopus. XVI. Ignatius episcopus. XVII. Polycarpus episcopus. XVIII. Papias episcopus. XIX. Quadratus episcopus. XX. Aristides philosophus. XXI. Agrippa qui et Castor [ Ms. Castoris]. XXII. Hegesippus historicus. XXIII. Justinus philosophus. XXIV. Melito episcopus. XXV. Theophilus episcopus. XXVI. Apollinaris episcopus. XXVII. Dionysius episcopus. XXVIII. Pinitus [ Al. Pinytus] episcopus. XXIX. Tatianus haeresiarches. XXX. Philippus episcopus. XXXI. Musanus. XXXII. Modestus. XXXIII. Bardesanes haeresiarches. XXXIV. Victor episcopus. XXXV. Irenaeus episcopus. XXXVI. Panthaenus philosophus. XXXVII. Rhodon, Tatiani discipulus. XXXVIII. Clemens presbyter. XXXIX. Miltiades. XL. Apollonius.", + "candidate_score": 0.621872, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_48", + "bdc_text": "Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_183", + "psc_text": "esse in genealogia Salvatoris apud Matthaeum et Lucam, plenissime disputat. Ἰούλιος Ἀφρικανὸς, οὗ πέντε περὶ Χρόνων τυγχάνει λόγοι, ἐπὶ Μάρκου Αὐρηλίου Ἀντωνίνου ��οῦ διαδεξαμένου Μακρῖνον, πρεσβείαν ἀνεδέξατο περὶ ἀναστάσεως Ἐμμαοῦς τῆς πόλεως τῆς μετακληθείσης Νικοπόλεως. Ἔστι καὶ ἐπιστολὴ πρὸς Ὠριγένην, ἕνεκεν τῆς κατὰ Σωσάνναν ζητήσεως· λέγει γὰρ ἐν τῷ Ἑβραϊκῷ τοῦτον μὴ εἶναι τὸν μῦθον, μηδὲ συνᾴδειν τῇ Ἑβραϊκῇ ἐτυμολογίᾳ, ἀπὸ τοῦ πρίνου πρίσαι, καὶ ἀπὸ τοῦ σχίνου σχίσαι, πρὸς ὃν δεδοκιμασμένην ἐπιστολὴν γράφει Ὠριγένης. Ἔστιν αὐτοῦ καὶ πρὸς Ἀριστείδην ἄλλη ἐπιστολὴ, ἐν ᾗ περὶ τῆς διαφωνίας τῆς δοκούσης εἶναι ἐν τῇ γενεαλογίᾳ τοῦ Σωτῆρος παρὰ Ματθαίου καὶ Λουκᾶ, ἀρκούντως διαλέγεται. CAPUT LXIV. Geminus, Antiochenae Ecclesiae presbyter, pauca ingenii sui monumenta 905 composuit, florens sub Alexandro principe, et episcopo urbis suae Zebenno, eo vel maxime tempore, quo Heraclas Alexandrinae Ecclesiae pontifex ordinatus est. Γεμῖνος τῆς κατὰ Ἀντιόχειαν Ἐκκλησίας πρεσβύτερος, ὀλίγα τῆς οἰκείας εὐφυΐας 906 βιβλία συνέταξεν, ἀνθήσας ἐπὶ Ἀλεξάνδρου τοῦ", + "candidate_score": 0.619523, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_14", + "psc_text": "loquens, notat his verbis, usque in praesentem annum, id est, Theodosii principis decimum quartum haec scripsi. Concurrere illum cum anno a Christo nato 392 non est qui dubitet; malim vero ejus anni posteriorem partem intelligi, ut caetera rectius aptentur. Colligere hoc est ex testimonio libri contra Jovinianum supra laudati, cujus quidem mentionem in Catalogo non Hieronymus fecit, qui illum nondum adornaverat, sed nonnemo studiosus qui posteriores etiam alios Commentarios memorat, contra Auctoris mentem, et veterum exemplariorum fidem. Rursus ex Praefatione Commentariorum in Jonam, ubi seriem suarum elucubrationum per triennium ab expositione quinque Prophetarum S. Doctor enumerat, et ut hoc quoque adjiciam, ex secundo contra Rufinum libro, ubi ante annos ferme decem hunc Catalogum se testatur texisse. 6. Denique quid nos operae post tantorum hominum solertiam ad hujus libri editionem novam contulerimus, paucis accipe. Primo Graecam versionem, quam Editor Benedictinus malo utique consilio omiserat, quamque haud dubium est identidem Hieronymianae lectioni", + "candidate_score": 0.619516, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_48", + "bdc_text": "Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_17", + "psc_text": "aliquot locis supplet, unde Hieronymiano operi accenseri jure quodam suo postulat, aut potius ab ea, quam in mss. et a plerisque editoribus obtinuit, sede exturbari non patitur. Nos ejus gratia Catalogum ipsum Hieronymianum ad tomi finem distulimus, ne cum pone sequi Gennadius velit seriem scriptionum Hieronymianarum interrumpi necesse esset. Jam vero, quod quinto loco commemorandum est, ad praestantissimos mss. codices haec omnia exegimus, praecipue vero unum Veronensem, cui sane paucos pares antiquitate et emendatione velim invenias; tum alterum Cisterciensem, sive Monasterii S. Crucis in Jerusalem de Urbe magni faciendae vetustatis, et notae. Addam Lucensem, qui nonum saeculum dicitur ante vertere, ex quo seriem capitulorum Gennadii multo ab aliis mss. atque editis libris diversam accepi: et Corbeiensem quem laudat Mabillonius, et cujus variantes lectiones ad libri Gennadiani calcem Martianaeus collocat. Demum quae ex aliis mss. alii ante nos editores notant, expendimus, et per eos aliquando profecisse, aperte ac ingenue confitemur. PROLOGUS.", + "candidate_score": 0.615725, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_15", + "bdc_text": "Idem Henrichus cognomento Walsshuett , cum per id temporis pestis Colonię plurimum grassaretur Gemeint ist der Ausbruch der Pest in Köln im Winter 1519 , vgl . Krafft 129 .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_163", + "psc_text": "τὸ εἶναι Χριστιανῶν ἐδημίσθη. Ὅστις ἐν Ἀλεξανδρείᾳ διασκορπισθεῖσαν τὴν Ἐκκλησίαν ὀκτωκαίδεκα ἐτῶν τὴν ἡλικίαν ἄγων, κατηχήσεων ἐπιστήμην παρειληφὼς, μετ' οὐ πολὺ παρὰ Δημητρίου τῆς αὐτῆς πόλεως ἐπισκόπου, εἰς τόπον Κλήμεντος πρεσβυτέρου κατασταθεὶς, ἐπὶ ἔτη πολλὰ διέπρεψε, μεσῆλιξ τε γενόμενος, διὰ τὰς ἐν τῇ Ἀχαΐᾳ Ἐκκλησίας, αἵτινες παρὰ πολλῶν αἱρέσεων ἐσκύλοντο, ἐπὶ μαρτυρίᾳ Ἐκκλησιαστικῆς ἐπιστολλῆς 894 ἀπιὼν διὰ Παλαιστίνης εἰς Ἀθήνας, παρὰ Θεοκτίστου καὶ Ἀλεξάνδρου Καισαρείας καὶ Ἱεροσολύμων ἐπισκόπων, πρεσβύτερος χειροτονηθεὶς, Δημητρίῳ προσέκρουσεν, ὅστις τοιαύτῃ κατ' αὐτοῦ ἐχρήσατο ἀνοίᾳ, ὥστε ἐπ' ὀνόματι αὐτοῦ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην γράψαι. Πρὸ τοῦ δὲ μετελθεῖν εἰς Καισάρειαν, τὴν Ῥώμην κατείληφεν ἐπὶ Ζεφυρίνου ἐπισκόπου, εὐθύς τε εἰς Ἀλεξάνδρειαν ἀναζεύξας, Ἡρακλᾶν τὸν πρεσβύτερον τὸν ἐν σχήματι φιλοσόφου διατελοῦντα, βοηθὸν συνελάβετο κατηχήσεως, ὅστις καὶ μετὰ Δημήτριον τὴν Ἀλεξανδρέων ἐυβέρνησεν Ἐκκλησίαν. Ὅσης δὲ δόξης ἐγένετο, ἐκ τούτου δηλοῦται· Φιρμιλλιανὸς γὰρ Καισαρείας ἐπίσκοπος μετὰ πάσης τῆς Καππαδοκίας καὶ προέπεμψεν αὐτὸν, καὶ ἐπὶ πολὺ κατέσχε, καὶ ὕστερον προφάσει τῶν ἁγίων τόπων", + "candidate_score": 0.607418, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_3", + "bdc_text": "Unde et hanc ob causam bona ex parte apud me iam dudum constitui , uti Francofordiam concederemuti Francofordiam concederem am Rande nachgetragen. , ut ex Froeschovio Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_De-viris-illustribus_window_194", + "psc_text": "βοηθὸς ἐγένετο. Οὗτος εἰς τὸ δόγμα τοῦ Κυπριανοῦ, καί τῆς Ἀφρικῆς συνόδου συναινῶν, περὶ αἱρετικῶν ἀναβαπτισθησομένων, πολλὰς πρὸς διαφόρους ἀπέστειλεν ἐπιστολὰς, τὰς καὶ ἄχρι τοῦ παρόντος τυγχανούσας, καὶ πρὸς Φλαβιανὸν δὲ Ἀντιοχείας ἐπίσκοπον γράφει περὶ μετανοίας, καὶ πρὸς Ῥωμαίους διὰ Ἱππολύτου ἑτέραν, καὶ πρὸς Ξύστον διαδεξάμενον Στέφανον 910 ἐπιστολὰς δύο, πρὸς Φιλήμονα καὶ Διονύσιον τῆς ἐν Ῥώμῃ Ἐκκλησίας πρεσβυτέρους ἐπιστολὰς δύο, καὶ πρὸς τὸν αὐτὸν Διονύσιον, ὕστερον Ῥώμης ἐπίσκοπον, καὶ πρὸς Νωβατιανὸν αἰτιώμενον, ὡς ἄκων ἐν τῇ Ῥώμῃ ἐχειροτονήθη ἐπίσκοπος, ἧςτινος ἐπιστολῆς τὸ προοίμιον ἔχει οὕτως· « Διονύσιος Ἀλεξανδρείας Νωβατιανῷ. Εἰ ἄκων ὡς φὴς ἤχθης, δείξῃς ἀναχωρήσας ἑκών. Ἔδει μὲν γὰρ καὶ πᾶν ὁτιοῦν παθεῖν, ὑπὲρ τοῦ μὴ διακόψαι τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἦνο ὐκ ἀδοξοτέρα τῆς ἕνεκεν τοῦ μὴ εἰδωλολατρῆσαι γινομένης, ἡ ἕνεκεν τοῦ μὴ σχίσαι μαρτυρία, κατ' ἐμὲ δὲ καὶ μείζων. Ἐκεῖ μὲν γὰρ ὑπὲρ μιᾶς τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, ἐνταῦθα δὲ ὑπὲρ ὅλης τῆς Ἐκκλησίας, καὶ νῦν", + "candidate_score": 0.606393, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 8, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "047_Augustinus-Hipponensis_Homilia-in-Dominica-II-Adventus", + "max_score": 0.693027, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro .", + "psc_chunk_id": "047_Augustinus-Hipponensis_Homilia-in-Dominica-II-Adventus_window_4", + "psc_text": "Ecce apparuit certe promissiones praedictas non in Salomone, sed in Christo Domino nostro, qui ex David genere ortus est, fuisse completas, de quo per Hieremiam ipse Dominus dicit: Ecce dies veniunt, et suscitabo David germen justum, et regnabit rex, et sapiens erit, et faciet judicium et justitiam super terram. In diebus illis salvabitur Juda, et Israel habitabit confidenter, et hoc est nomen quod vocabunt eum, Dominus justus noster. Et Isaias de Christo quia ex semine David natus est secundum carnem sic in consequentibus prophetiae suae dicit: In die illa radix Jesse qui stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus gloriosum. In signum populorum stat radix Jesse, quoniam Christus signaculum crucis exprimit in frontibus eorum. Ipsum gentes deprecabuntur, quod jam obtutum cernitur fuisse completum. Sepulcrum autem ejus in tantum est gloriosum, ut excepto quod redempti per mortem ejus gloriam exhibemus, etiam locus ipse coruscans miraculis gloriae suae,", + "candidate_score": 0.693027, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 9, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1", + "max_score": 0.691246, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_42_44", + "bdc_text": "doctis hominibus . Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_3", + "psc_text": "adnuntiare curarunt. quorum quidam, hoc est Mattheus et lohannesIohannes, etiam scripta de illo, quae scribenda uisa sunt, libris singulis ediderunt. § 2 Ac ne putaretur, quod adtinet ad percipiendum et praedicandum euangelium, interesse aliquid, utrum illi adnuntient, qui eundem dominum hic in carne apparentem discipulatu famulante secuti sunt, an hi, qui ex illis fideliter conperta crediderunt, diuina prouidentia procuratum est per spiritum sanctum, ut quibusdam etiam ex illis, qui primos apostolos sequebantur, non solum adnuntiandi, uerum etiam scribendi euangelium tribueretur auctoritas. hi sunt Marcus et Lucas. ceteri autem homines, qui de domini uel de apostolorum actibus aliqua scribere conati uel ausi sunt, non tales suis temporibus extiterunt, ut eis fidem haberet ecclesia adque in 20 cf. c. FanBt. 11, 2. 22, 79; c. Adim. 17. 2. 5; c. adu. leg. et pr. 1, 20 1 etiam] audierunt et SUg cuiua] qui V μσl m, et ξπψ p2 eius ore B", + "candidate_score": 0.691246, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_43_45", + "bdc_text": "Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. . Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_884", + "psc_text": "in pr. om. B1 22 etiam] et ral 23 commemoret AlLS in] et in E2 y m v (ef. infra 26 et 253,1) 24 praedicare ClPF* Nl euangelium] add. regni HA..EtL g 25 ait] dixit F p 26 et om. ElL ael praedicare C1P1F127 interrogauerunt B HElL g primum in omnes gentes oportet praedicari euangelium, significat utique primum 'antequam ueniat consummatio.' § 149 Item quod Mattheus ait: cum ergo uideritis abominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem in loco sancto, qui legit intellegat, hoc Marcus ita dicit: wcumcum autem uideritis abominationem desolationis stantem ubi non debet qui legit intellegat. in qua mutatione uerbi exposuit eandem sententiam; ideo quippe ubi non debet, quia in loco sancto non debet. Lucas autem non ait: cum uideritis abominationem desolationis stantem in loco sancto, aut: ubi non debet, sed ait: cum autem uideritis circumdari ab exercitu Hierusalem, tunc scitote, quia adpropinquauit desolatio eius.", + "candidate_score": 0.683541, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_42_44", + "bdc_text": "doctis hominibus . Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_883", + "psc_text": "etiam Marcus eodem ordine ita commemorat: in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium. non dixit: et tunc ueniet consummatio, sed hoc significat quod ait primum, id est et in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium, quia illi de fine interrogauerant. cum ergo dicit 6 Matth. 25, 46 7 cf. Marc. 13, 4—37; cf. Luc. 21, 7—36 20 Matth. 24, 14 23 Marc. 13, 10 3 nide ElL (clar.) 4 ueniunt B 5 seducant B 6 hii HT H 9 consideramus B C'P 10 etiam aliqua y edd. praeter g 13 pntantur B 16 a om. CIPFt 17 serbant B 21 in pr. om. B1 22 etiam] et ral 23 commemoret AlLS in] et in E2 y m v (ef. infra 26 et 253,1) 24 praedicare ClPF* Nl euangelium] add. regni HA..EtL g 25 ait] dixit F p 26 et om. ElL ael praedicare C1P1F127 interrogauerunt B HElL g primum in", + "candidate_score": 0.682045, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_42_44", + "bdc_text": "doctis hominibus . Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_1411", + "psc_text": "putari debet omnia scripsisse in euangelio suo quae Iesus cum apostolis in terra uersatus fecit et dixit, ne sit contrarium Iohanni, qui ait multa alia fecisse Iesum, quae si scriberentur, mundum totum non potuisse capere illos libros, cum etiam constet ab aliis euangelistis non pauca narrata, quae Lucas ipse 14 *Act. 1, 1 et 2 24 cf. Ioh. 21, 2J 4 omnibus codd. (ueron. eant. brix. al., opt. Vulg.), omnia М2Es 7 p r. de omnibus IP, de hominibus r 9 actuum RD 10 theofilo RD 11 ali- 'quiB om. B1 theofilius B 12 a om. B1 lucae (JIP 14 feci de omnibus H.A»L r aelmv 15 et docere BBD IP E* 7 edd., om. cet. usque rOm. p in] ad x r 16 apostolos] apostolos quos CsY N*, apostolis quos Es7 m 17 mandans] add. iesus HA2 iussit pr. eu.] cf. cant. (Aug. c. ep. fund. 9, n. 10;", + "candidate_score": 0.679839, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_42_44", + "bdc_text": "doctis hominibus . Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_1409", + "psc_text": "ergo BD CPVF p, ante quoniam quidem NHALS, om. EP 22 eis] eius CP, his AL g, iis E* y 23 illa] in illa AL pertracta BBl 24 lucam Bl 26* ordinare narrationem, quae in nobis conpletae sunt, rerum, 2 sicut tradiderunt nobis qui ab initio ipsi uiderunt et ministri fuerunt sermonis, uisum est et mihi adsecuto a principio omnibus diligenter ex ordine tibi scribere, optime Theofile, ut cognoscas eorum uerborum, de quibus eruditus es, ueritatem. hoc principium ad euangelii narrationem nondum pertinet. admonet autem, ut nouerimus eundem Lucam etiam illum librum scripsisse, qui actus apostolorum uocatur. non solum, quia Theofili nomen etiam illic inest — nam posset fieri, ut et alius aliquis Theofilus esset et, si idem ipse esset, ab alio ad illum aliquid scriberetur sicut a Luca euangelium —, sed quia et ibi ita exorsus est, ut diceret: primum quidem sermonem de omnibus feci, oTheofile, quae coepit Iesus", + "candidate_score": 0.678636, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0_2", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro . Vellem certo scire , quisnam ipse sis , hoc est , quisnam sit Henrichus illeille am Rande nachgetragen. Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_943", + "psc_text": "Iohannes quaedam praetermisit quae illi dixerunt. cum ergo post traditum calicem dixisset dominus quod a Luca positum est: uerum tamen ecce manus tradentis me mecum est in mensa, et cetera, coniungitur illud secundum Iohannem: erat ergo recumbens unus ex discipulis eius in sinu Iesu, quem diligebat Iesus: innuit ergo huic Simon Petrus et dicit ei: quis est de quo dicit? itaque cum recubuisset ille supra pectus Iesu, dicit ei: domine, quis est? urespondit Iesus: ille cui ego intinctum panem porrexero. et cum intinxisset panem, dedit Iudae Simonis Scarioth. et post buccellam tunc introiuit in illum satanas. 6 cf. Mattb. 26, 26-28; cf. Marc. 14, 22—24; cf. Luc. 22, 17-20 9 Luc. 22, 21 et 22 18 *Ioh. 13, 23-27 2 hoc Bl 3 potens Bl tamquam] add. dixerit: tu dixisti rael 4 dici sic r ael respondere ClP AXEL 9 prosequitur R2 N* edd. praeter m 10 tradentes C'P me", + "candidate_score": 0.676992, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_42_44", + "bdc_text": "doctis hominibus . Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_499", + "psc_text": "et cetera. § 44 Huius leprosi etiam Lucas meminit non sane hoc ordine, sed ut solent praetermissa recordari uel posterius facta praeoccupari, sicut diuinitus suggerebantur quae ante cognita postea recordando conscriberent. uerum tamen idem Lucas sermonem etiam ipse domini prolixum narrauit, ubi etiam sic exorsus est, ut in isto Mattheus. hic enim dixit beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum, et ille beati pauperes, quia uestrum estregnum dei. deinde multa quae sequuntur etiam in Lucae narratione similia sunt. et ad extremum sermonis ipsa conclusio prorsus eadem repperitur, de homine prudente, qui aedificat super petram, et de stulto, qui aedificat super harenam, nisi quod ibi flumen tantum dicit inlisum domui, non etiam pluuiam et uentos, sicut Mattheus. posset ergo facillime credi eundem etiam ipse domini interposuisse sermonem, aliquas autem praetermisisse sententias, quas Mattheus posuit, item alias - 3 Matth. 8, 1 et 2 7 cf. Lnc. 5, 12-16 12 Matth.", + "candidate_score": 0.675648, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_42_44", + "bdc_text": "doctis hominibus . Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_675", + "psc_text": "quod hinc euidentissime intellegi potest, quia Lucas, antequam aliquid narraret dominum fecisse Capharnaum, praeoccupauit hunc locum, quem nunc consideramus, ubi ciues eius et potentiam uirtutis in eo stupebant et ignobilitatem generis contemnebant. nam hoc eum dicit eis dixisse: utique dicetis mihi: medice, cura te ipsum: quanta audiuimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua, cum secundum ipsius Lucae narrationem nihil adhuc legatur fecisse Capharnaum. quod quia longum non est et facillimum est et pernecessarium, totum inserimus, unde ad hoc narrandum et quomodo uenerit. posteaquam baptizatum et temtatum dominum indicauit, ita sequitur: et consummata omni temtatione diabolus recessit 1 cf. Matth. 13, 55 2 cf. Luc. 4, 16 16 *Luc. 4, 23 23 *Luc. 4, 13-23 1 eoj ideo HdEIL et om. HAEIL 2 cedebant Bl quod C eadem ClP g rem om. g, res ElL 3 gesta g 4 eius om. Å 'ElL haec e l 7 quem", + "candidate_score": 0.673709, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_43_45", + "bdc_text": "Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. . Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_1409", + "psc_text": "ergo BD CPVF p, ante quoniam quidem NHALS, om. EP 22 eis] eius CP, his AL g, iis E* y 23 illa] in illa AL pertracta BBl 24 lucam Bl 26* ordinare narrationem, quae in nobis conpletae sunt, rerum, 2 sicut tradiderunt nobis qui ab initio ipsi uiderunt et ministri fuerunt sermonis, uisum est et mihi adsecuto a principio omnibus diligenter ex ordine tibi scribere, optime Theofile, ut cognoscas eorum uerborum, de quibus eruditus es, ueritatem. hoc principium ad euangelii narrationem nondum pertinet. admonet autem, ut nouerimus eundem Lucam etiam illum librum scripsisse, qui actus apostolorum uocatur. non solum, quia Theofili nomen etiam illic inest — nam posset fieri, ut et alius aliquis Theofilus esset et, si idem ipse esset, ab alio ad illum aliquid scriberetur sicut a Luca euangelium —, sed quia et ibi ita exorsus est, ut diceret: primum quidem sermonem de omnibus feci, oTheofile, quae coepit Iesus", + "candidate_score": 0.672693, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_44_46", + "bdc_text": "März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. . Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ; Vgl. das Verzeichnis evangelischer Prediger im Erzstift Köln in Krafft 130 sowie bes .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_18", + "psc_text": "narrandam susceperat, habuit sibi tamquam comitem adiunctum, qui sua uestigia quodammodo sequeretur, sacerdos autem quoniam in sancta sanctorum solus intrabat, propterea Lucas, cuius circa sacerdotium Christi erat intentio, non habuit tamquam socium subsequentem, qui suam narrationem quodammodo breuiaret. ia § 7 Tres tamen isti euangelistae in his rebus maxime deuersati sunt, quas Christus per humanam carnem temporaliter gessit; porro autem Iohannes ipsam maxime diuinitatem domini, qua patri est aequalis, intendit eamque praecipue suo euangelio, quantum inter homines sufficere credidit, commendare curauit. itaque longe a tribus istis superius fertur, ita ut hos uideas quodammodo in terra cum Christo homine conuersari, illum autem transcendisse nebulam, qua tegitur omnis terra, et peruenisse ad liquidum caelum, unde acie mentis acutissima 2 cf. infra 4, 10, 11 4 cf. Lnc. 1, 32 et 33 6 cf. I Tim. 2, 5 12 cf. Leu. 16, 17 18 cf. in Ioh. eu. tr. 36, 1 23 cf.", + "candidate_score": 0.667477, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0_2", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro . Vellem certo scire , quisnam ipse sis , hoc est , quisnam sit Henrichus illeille am Rande nachgetragen. Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_942", + "psc_text": "utrum ipse esset. potest enim adhuc intellegi tamquam 'non ego dixi', potuit etiam hoc sic dici a Iuda et a domino responderi, ut non omnes aduerterent. § 3 Deinde sequitur Mattheus et inserit mjsterium corporis et sanguinis a domino discipulis datum sicut et Marcus et Lucas. sed cum tradidisset calicem, rursus de traditore suo locutaslocutus est, quod Lucas persequitur dicens: uerum tamen ecce manus tradentis me mecum est in mensa. et quidem filius hominis secundum quod definitum est uadit, uerum tamen uae illi homini, per quem tradetur! hic iam intellegendum est illud consequi, quod Iohannes narrat, isti autem praetermiserunt, sicut Iohannes quaedam praetermisit quae illi dixerunt. cum ergo post traditum calicem dixisset dominus quod a Luca positum est: uerum tamen ecce manus tradentis me mecum est in mensa, et cetera, coniungitur illud secundum Iohannem: erat ergo recumbens unus ex discipulis eius in sinu Iesu, quem diligebat Iesus: innuit ergo huic", + "candidate_score": 0.662247, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_41_43", + "bdc_text": "et nonnulli alii ex vulgo [ et ]Fehlt in der Vorlage . doctis hominibus . Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_1411", + "psc_text": "putari debet omnia scripsisse in euangelio suo quae Iesus cum apostolis in terra uersatus fecit et dixit, ne sit contrarium Iohanni, qui ait multa alia fecisse Iesum, quae si scriberentur, mundum totum non potuisse capere illos libros, cum etiam constet ab aliis euangelistis non pauca narrata, quae Lucas ipse 14 *Act. 1, 1 et 2 24 cf. Ioh. 21, 2J 4 omnibus codd. (ueron. eant. brix. al., opt. Vulg.), omnia М2Es 7 p r. de omnibus IP, de hominibus r 9 actuum RD 10 theofilo RD 11 ali- 'quiB om. B1 theofilius B 12 a om. B1 lucae (JIP 14 feci de omnibus H.A»L r aelmv 15 et docere BBD IP E* 7 edd., om. cet. usque rOm. p in] ad x r 16 apostolos] apostolos quos CsY N*, apostolis quos Es7 m 17 mandans] add. iesus HA2 iussit pr. eu.] cf. cant. (Aug. c. ep. fund. 9, n. 10;", + "candidate_score": 0.659587, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_41_43", + "bdc_text": "et nonnulli alii ex vulgo [ et ]Fehlt in der Vorlage . doctis hominibus . Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_1409", + "psc_text": "ergo BD CPVF p, ante quoniam quidem NHALS, om. EP 22 eis] eius CP, his AL g, iis E* y 23 illa] in illa AL pertracta BBl 24 lucam Bl 26* ordinare narrationem, quae in nobis conpletae sunt, rerum, 2 sicut tradiderunt nobis qui ab initio ipsi uiderunt et ministri fuerunt sermonis, uisum est et mihi adsecuto a principio omnibus diligenter ex ordine tibi scribere, optime Theofile, ut cognoscas eorum uerborum, de quibus eruditus es, ueritatem. hoc principium ad euangelii narrationem nondum pertinet. admonet autem, ut nouerimus eundem Lucam etiam illum librum scripsisse, qui actus apostolorum uocatur. non solum, quia Theofili nomen etiam illic inest — nam posset fieri, ut et alius aliquis Theofilus esset et, si idem ipse esset, ab alio ad illum aliquid scriberetur sicut a Luca euangelium —, sed quia et ibi ita exorsus est, ut diceret: primum quidem sermonem de omnibus feci, oTheofile, quae coepit Iesus", + "candidate_score": 0.656422, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_49_51", + "bdc_text": "- Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur . Sed dominus dabit gratiam .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_864", + "psc_text": "B Mattheus narrat, sic accipiatur, non tamquam ad illos, sed tamquam de illis ad eos potius dictum sit, quos uolebat instruere. § 144 Sequitur Mattheus ita narrationis ordinem tenens: uncHunc Iesus Jocutuslocutus est ad turbas et discipulos suos Edicensdicens: super cathedram Moysi sederunt scribae et Pharisaei; mniaomnia. ergo quaecumque dixerint uobis seruate et facite; secundum opera uero eorum nolite facere. dicunt enim et non faciunt, et cetera usque ad illud ubi ait: non me uidebitis amodo, donec dicatis: benedictus qui uenit in nomine domini. similem sermonem habuisse dominum aduersus Pharisaeos et scribusscribas legisque doctores Lucas quoque commemorat, sed in domo cuiusdam Pharisaei, qui eum uocauerat ad conuiuium. quod ut narraret, digressus erat a Mattheo circa illum locum, ubi ambo commemorauerant quod dictum est a domino de signo Ionae trium dierum et noctium et de regina Austri et de Nineuitis et de spiritu inmundo, qui redit et inuenit mundatam domum. post", + "candidate_score": 0.654301, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_12", + "bdc_text": "quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_1170", + "psc_text": "(om. et sc.) B, scientiae et sapientiae cet., cdd. fecit Bl, facit B2. fit cet., edd. (cf. Roin. 9, 20 8.) massam ClP 17 honore B HAL contumelia HAL 19 et om. pr 20 illius Bl N2 ff, illi eet., eiu» v guuernauit B1 sublimauit, ut per haec ipsa quae in eis contraria uideri possunt multi excaecarentur digne traditi in concupiscentias cordis sui et reprobum sensum, et multi exercerentur ad elimandum pium intellectum secundum occultam omnipotentis iustitiam? dicit enim propheta domino: cnimisnimis profundae factae sunt cogitationes tuae, uir inprudens non cognoscit et stultus non intellegit haec. § 49 Peto autem et admoneo eos qui haec legunt per nos adiuuante domino elaborata, ut huius sermonis, quem hoc loco interponendum arbitratus sum in omni simili quaestionum difficultate meminerint, ne saepius eadem repetenda sint. facile autem uidebit qui sine impietatis duritia uoluerit adtendere, quam oportuno loco Marcus hoc de tertia hora posuerit, ut", + "candidate_score": 0.652361, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29_31", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V . und wurde später von Kaiser Maximilian II .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_401", + "psc_text": "caifa BT, chaifa AEL, caipha cet. 7 domini] dei Q EL iohanne. (eras. n) C zacchariae P, zaccariae B, zacar. R (ef. 114, 16) 9 signassep 10 diebus illis graelm 11 spatium CP N2 accipe ClP diebus illis l m 12 regressum] reuersum CPVF edd. 13 eius ona. Hl est] eius Bl 15 in ierusalem g 18 iohannis 01 H 19 insinuans s. o. dies om. B a RT eius om. RT tempus, quo praedicare et baptizare coepit Iohannes, quo iam tempore Christi aetas iuuenilis inuenitur, quia coaeui erant ipse et Iohannes et triginta ferme annorum narratur fuisse, cum ab illo baptizatus esset. § 20 Sed plane de Herode solet mouere nonnullos, quod Lucas narrauit in diebus baptismi Iohannis Herodem fuisse tetrarchen Galilaeae, quando etiam dominus iuuenis baptizatus est, Mattheus autem mortuo Herode dicit puerum legum ab Aegypto remeasse, quod utrumque uerum esse non potest, nisi duo fuisse intellegantur Herodes.", + "candidate_score": 0.65172, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_1272", + "psc_text": "et diceis: ascendo ad patrem meum et patrem uestrum et deum meum et deum uestrum. tunc egressa est a monumento, hoc est ab illo loco, ubi erat horti spatium ante lapidem effossum, et cum illa aliae, quas secundum Marcum inuaserat tremor et pauor, et nemini quicquam dicebant. tunc iam secundum Mattheum ecce Iesus occurrit illis dicens: hauete. illae autem accesserunt et tenuerunt pedes eius et adorauerunt eum. sic enim colligimus et angelorum allocutionem bis numero eas habuisse uenientes ad monumentum et ipsius domini. semel scilicet illic, quando Maria hortulanum putauit, et nunc iterum, cum eis occurrit in uia, ut eas ipsa repetitione tirmaretfirmaret adque a timore recrearet. tunc ergo ait illis: 3 *Ioh. 20, 14 b��17 16 cf. Marc. 16. 8 17 Matth. 28. 9 22 cf. Ioh. 20, 13 24 Matth. 28, 10 1 resurgere] add. a mortuis r ael 3 mari B uidet C Ql HaAeaS1, cf. supra", + "candidate_score": 0.650834, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_49_51", + "bdc_text": "- Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur . Sed dominus dabit gratiam .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_510", + "psc_text": "turbae multae, et ecce leprosus ueniens adorabat eum, potest intellegi post utrumque sermonem factum fuisse, non solum quem Mattheus, uerum etiam quem Lucas interponit. neque enim apparet post descensionem de monte quantum temporis fuerit interpositum, sed hoc solum uoluit significare Mattheus post illam descensionem multas turbas fuisse cum domino, quando leprosum mundauit, non quantum temporis interfuerit, praesertim cum eundem leprosum Lucas iam in ciuitate posito domino dicat esse mundatum, quod Mattheus dicere non curauit. § 47 Quamquam etiam illud possit occurrere, in aliqua excelsiore parte montis primo cum solis discipulis dominum fuisse, quando 6 *Matth. 7, 28 8 cf. Luc. 6, 13; cf. Marc. 3, 13 9 Matth. 8, 1 et 2 18 cf. Luc. 5, 12 1 ac] et B 2 diacendisset CP 3 tacet pr. om. RT tacit bis C*P et pr. BRT, om. cet., edd. 5 sermonem CxPl terminatum C1, -tu P 6 est] est et B", + "candidate_score": 0.650394, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_49_51", + "bdc_text": "- Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur . Sed dominus dabit gratiam .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_745", + "psc_text": "el id est quia discipuli rogauerunt eum pro illa et quia respondit nounon se esse missum nisi ad oues quae perierunt domus lsrahel et quia illa uenit, id est consecuta est, et adorauit eum dicens: adiuua me, tunc deinde dictum est quod euangelistae ambo commemorant. § 104 Sequitur Mattheus ita narrans: et cum transisset inde Iesus, uenit secus mare Galilaeae et ascendens in montem sedebat ibi. et accesserunt ad eum turbae multae habentes secum mutos, caecos, clodos, debiles et alios multos et proiecerunt eos ad pedes eius. et curauit eos, ita ut turbae mirarentur uidentes mutos loquentes, claudos ambulantes, caecos uidentes, et magnificabant deum Israhel. Iesus autem conuocatis discipulis suis dixit: misereor turbae, quia triduum iam perseuerant mecum et non habent quod manducent, et cetera usque ad illud ubi ait: erant autem qui manducauerunt quattuor milia hominum extra paruulos et mulieres. hoc aliud miraculum de septem panibus et paucis piscibus", + "candidate_score": 0.650214, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_49_51", + "bdc_text": "- Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur . Sed dominus dabit gratiam .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_602", + "psc_text": "commemorat, ut, si quando talia singula aput singulos inuenerimus adque in eis contrarium quod solui non possit, occurrat nobis non hoc esse factum, sed aliud simile uel similiter factum. § 70 Sane deinceps non apparet ordo rerum gestarum. nam post haec duo facta de caecis et muto demonio ita sequitur: et circnibatcircuibat Iesus ciuitates omnes et castella docens in synagogis eorum et praedicans euangelium regni et curans omnem languorem et omnem infirmitatem. uidens autem turbas misertus est eis, quia erant uexati et iacentes sicut ouesnonhabentes pastorem. tuncdicitdiscipulis suis: messis quidem multa, operarii autem pauci; srogaterogate ergo dominum messis, ut eiciat operarios in messem suam. letet conuocatis duodecim discipulis suis dedit illis potestatem spirituum inmundorum, et cetera usque ad illud ubi ait: amen dico 2 cf. Marc. 10, 46-52; cf. Luc. 18, 35—43 4 cf. Matth. 20, 29-84 14 Matth. 9, 35-38 et 10, 1; cf. 9, 35—10, 42 24 ib.", + "candidate_score": 0.649298, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_49_51", + "bdc_text": "- Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur . Sed dominus dabit gratiam .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_1210", + "psc_text": "hora mirabiliter facta erant, tamquam unum mirabile factum commemorans, cuius quasi membra et partes erant omnia illa miracula. iam uero, quod Mattheus addidit eos qui cum centurione erant, alii autem hoc tacuerunt, cui non appareat ex notissima regula non esse contrarium, cum alius dicit quod alius tacet? et quod Mattheus dixit: timuerunt ualde, Lucas autem non dixit 'timuit', sed: glorificauit deum, quis eum non intellegat timendo glorificasse? § 58 XXI. Sequitur Mattheus: erant autem ibi mulieres multae a longe, quae secutae erant legum a Galilaea ministrantes ei, inter quas erat Maria Magdalene et Maria Iacobi et Ioseph mater et mater filiorum Zebedaei. Marcus sic: erant autem et mulieres de longe aspicientes, inter quas erat Maria Magdalene et Maria Iacobi minoris et Ioseph mater et Salome; et cum 20 Matth. 27. 65 et 5(S 24 Marc. 15, 40 et 41 1 est om. B 01 4 aliut filius aliut iustum Q", + "candidate_score": 0.645476, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29_31", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V . und wurde später von Kaiser Maximilian II .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_681", + "psc_text": "Q quid ergo euidentius quam hoc eum scientem praeoccupasse narrandum, cum utique iam magna ab illo in Capharnaum facta fuisse et ipse nouerit et ipse commemoret quae se nondum narrasse utique scit? neque enim tantum ab eius baptismo progressus est, ut oblitus putetur nondum se aliquid commemorasse de his quae in Capharnaum gesta fuerant; modo enim coepit post baptismum aliquid narrare de domino. § 91 Sequitur Mattheus: in illo tempore audiuit Herodes tetrarcha famam Iesu et ait pueris suis: hic est Iohannes baptista; ipse surrexit a mortuis et ideo uirtutes inoperantur in eo. Marcus hoc idem et eodem modo dicit, sed non eodem ordine. nam posteaquam dicipulos misit dominus dicens eis, ne quid in uia ferrent nisi uirgam tantum, terminato eo sermone, quantum ab illo commemoratum est, etiam hoc subiecit, nulla tamen facta necessitate, qua hoc etiam consequenter gestum esse intellegere cogeremur. sicut nec Mattheus. in illo enim tempore dixit,", + "candidate_score": 0.640887, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9_11", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ; Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_527", + "psc_text": "hoc recoluisse intellegitur quod prius omiserat. nam id Marcus narrat, antequam illud de leproso mundato commemoret, quod post sermonem in monte habitum, de quo ipse tacuit, uidetur interposuisse. itaque et Lucas post hoc factum narrat de socru Petri, post quod et Marcus, ante sermonem etiam ipse, quem prolixum interposuit, qui potest idem uideri quem dicit habitum in monte Mattheus. quid autem interest, quis quo loco ponat siue quod ex ordine inserit siue quod omissum recolit sinesiue quod postea factum ante praeoccupat, dum tamen non aduersentur eadem uel alia narranti nec sibi nec alteri? quia enim nullius in potestate est, quamuis optime fideliterque res cognitas quo quisque ordine recordetur — quid enim prius posteriusue homini ueniat in mentem, non est ut uolumus, 8 Matth. 8, 14 et 15 10 cf. Marc. 1, 29-31 18 cf. Luc. 4, 38—41 1 de auperflQo HAELJJ pertractentur r primitar 2?1, exprimitur B2, premitnr M1 2", + "candidate_score": 0.640837, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29_31", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V . und wurde später von Kaiser Maximilian II .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_402", + "psc_text": "illo baptizatus esset. § 20 Sed plane de Herode solet mouere nonnullos, quod Lucas narrauit in diebus baptismi Iohannis Herodem fuisse tetrarchen Galilaeae, quando etiam dominus iuuenis baptizatus est, Mattheus autem mortuo Herode dicit puerum legum ab Aegypto remeasse, quod utrumque uerum esse non potest, nisi duo fuisse intellegantur Herodes. quod cum fieri potuisse nemo nesciat, qua caecitate insaniant, qui procliuiores sunt ad calumniandum euangelicae ueritati quam paululum consideratiores, ut duos homines eodem uocabulo appellatos intellegant! cuius rei exemplis plena sunt omnia. nam iste posterior Herodes prioris Herodis filius fuisse perhibetur, sicut Archelaus, quem Mattheus in Iudaeae regnum patri mortuo successisse commemorat, sicut Philippus, quem fratrem tetrarchae Herodis et ipsum Itureae tetrarcham Lucas insinuat. rex enim fuit Herodes ille, qui quaerebat animam pueri Christi, Herodes autem alius , 6 cf. Luc. 3, 1-21 8 cf. Matth. 2, 19-22 10 cf. c. Donat. post collat. 12, 17 1 et BRT, ac", + "candidate_score": 0.638346, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29_31", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V . und wurde später von Kaiser Maximilian II .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_363", + "psc_text": "et liberauit nos ab r 19 nos oderunt R 20 et om. AELU memorare C2P H testamenti sancti sui, iusiurandum, quod iurauit ad Abraham patrem nostrum, daturum se nobis, ut sine timore de manibus inimicorum nostrorum liberati seruiamus illi in sanctitate et iustitia coram ipso omnibus diebus nostris. et tu, puer, propheta altissimi uocaberis; praeibis enim ante faciem domini praeparare uias eius ad dandam scientiam salutis plebi eius in remissionem peccatorum eorum per uiscera misericordiae dei nostri, in quibus uisitauit nos oriens ex alto, inluminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent ad dirigendos pedes nostros in uiam pacis. puer autem crescebat et confortabatur spiritu et erat in desertis usque in diem ostensionis suae ad Israhel. factum est autem in diebus illis, exiit edictum a Caesare Augusto, ut describeretur uniuersus orbis. haec descriptio prima facta est sub praeside Syriae Quirino. et ibant omnes, ut profiterentur singuli in suam", + "candidate_score": 0.63793, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_27", + "bdc_text": "perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_1459", + "psc_text": "dignoscere relm 23 ioh. ] in iohannis B2N, om. p, iohannes DHL r a quoniam om. p. add. quod g sic] et sicjp 24 ueniat] fin. Q 25 aliis B1 eundem om.Eug. Vat. Mediom. XXXXIII Aug. Sect. III pars 4. 27 spiritum; alius diem domino sapit, alius de pectore domini liquidius aliquid bibit, alius leuatus usque ad tertium caelum ineffabilia uerba audit, omnes tamen, quamdiu sunt in corpore, peregrinantur a domino et omnibus bonae spei fidelibus in libro uitae scriptis seruatur quod dictum est: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. uerum tamen in hac peregrinatione quantum rei huius intellegentia uel scientia quisque profecerit, tanto magis caueat diabolica uitia superbiam et inuidentiam. meminerit hic ipsum euangelium lohannis, quam multo amplius erigit. ad contemplationem ueritatis, tam multo amplius praecipere de dulcedine caritatis. et quia illud praeceptum uerissimum ac saluberrimum est: quanto magnus es, tanto humilita te in omnibus, qui", + "candidate_score": 0.637911, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29_31", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V . und wurde später von Kaiser Maximilian II .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_398", + "psc_text": "B f, signiflcatiua RT Q, signatine D CPPVW ONMHAlEL pg, signantius (PV* AzBU q raelm 8* praedicationis uel baptismi Iohannis dicens: anno autem quinto decimo imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato ludaeam, tetrarcha autem Galilaeae Herode, Philippo autem fratre eius tetrarcha Itureae et Traconitidis regionis et Lysania Abillianae tetrarcha, sub principibus sacerdotum Anna et Caifa, factum est uerbum domini super Iohannem Zachariae filium in deserto. nec tamen intellegere debemus hos dies, id est hoc tempus harum potestatum, significasse Mattheum, cum diceret in illis diebus, sed in multo longioris temporis spatio uoluisse accipi quod ait in illis diebus. mox enim ut narrauit regressum de Aegypto Christum mortuo Herode, quod utique tempore infantiae uel pueritiae eius factum est, ut possit constare quod Lucas de illo, cum duodecim annorum esset, gestum narrauit in templo Hierusalem, cum ergo infantem uel puerum ex Aegypto reuocatum commemorasset, Mattheus continuo intulit: in diebus autem illis uenit Iohannes", + "candidate_score": 0.637282, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9_11", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ; Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_584", + "psc_text": "isto ordine iam recedunt. alibi enim hoc recordantur adque inseruntinserant, id est eo loco, ubi redit transfretando a regione Gerasenorum post expulsa adque in porcos dimissa demonia. nam hoc Marcus ita coniungit post illud aput Gerasenos factum: et cum transcendisset, inquit. Iesus in naui rursus trans fretum, conuenit turba multa ad illum, et erat circa mare. et uenit quidam de archisynagogis, nomine Iahirus, et uidens eum procidit ad pedes eius, et cetera. ac per hoc intellegendum est hoc quidem de archisynagogi filia factum esse, cum transcendisset Iesus in naui rursus trans fretum, sed quanto post, non apparet. nisi enim fuisset interuallum, non esset quando fieret quod modo narrauit Mattheus in conuiuio domus 5 Matth. 9, 18; cf. 18-26 7 Matth. 9, 25 b et 26 15 Marc. 5, 21 et 22; cf. 21-43 23 cf. Matth. 9, 10-17 1 quia P 2 recetatur C1, recitatur P 3 alia] aliqua HAL,", + "candidate_score": 0.636862, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_684", + "psc_text": "enim om. HAEXL l 18 in om. AelL pel ora T, ipsa hora Q quod pr. om. Q 19 dicebant codd. (uerc ueron.), dicebat v (zlsyov Vat., ελέϒοσαν Cant.. ε̆̀λεϒενcet.) 20 resurrexit BRTD 0 HA v, surrexit eet., edd. 21 Lucas] add. autem r eum] eundem p r 23 cognoscens RT 13* andiuit autem, inquit, Herodes tetrarcha omnia quae fiebant ab eo et haesitabat, eo quod diceretur a quibusdam: quia Iohannes surrexit a mortuis, a quibusdam uero: quia Helias apparuit, ab aliis autem: quia propheta unus de antiquis surrexit. et ait Herodes: Iohannem ego decollaui, quis est autem iste de quo audio ego talia? et quaerebat uidere eum. in his uerbis Lucas quoque Marco adtestatur, ad hoc dumtaxat quod alii dixerint, non Herodes, Iohannem a mortuis resurrexisse. sed quia haesitantem commemorauit Herodem uerbaque eius ita postea posuit dicentis: Iohannem ego decollaui, quis est autem iste de quo audio ego talia?", + "candidate_score": 0.636132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29_31", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V . und wurde später von Kaiser Maximilian II .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_399", + "psc_text": "narrauit regressum de Aegypto Christum mortuo Herode, quod utique tempore infantiae uel pueritiae eius factum est, ut possit constare quod Lucas de illo, cum duodecim annorum esset, gestum narrauit in templo Hierusalem, cum ergo infantem uel puerum ex Aegypto reuocatum commemorasset, Mattheus continuo intulit: in diebus autem illis uenit Iohannes baptista, non utique tantummodo pueritiae illius dies insinuans, sed omnes dies ab eius natiuitate usque ad 1 *Luc. 3, 1 et 2 12 cf. Matth. 2, 19-21 13 cf. Luc. 2, 42-50 17 Matth. 3, 1 1 baptimi E 2 tiberi BIBI, tyberii T F N H, tiperii 81, om. EL 3 pylato N p tetracha Cl, tetrarca EL (et sic l. 5) tetrarcha a. g. h. ph. a. f. eius om. Bx, tetr.—deserto om. V 4 filippo R, phylippo F tetracha ClL, tetrarca E itureae BD Nl A1E1L, ituriae VF N1 A2E2. ityrae C, ityriae P, iturae 0, ituraeae", + "candidate_score": 0.635224, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_402", + "psc_text": "illo baptizatus esset. § 20 Sed plane de Herode solet mouere nonnullos, quod Lucas narrauit in diebus baptismi Iohannis Herodem fuisse tetrarchen Galilaeae, quando etiam dominus iuuenis baptizatus est, Mattheus autem mortuo Herode dicit puerum legum ab Aegypto remeasse, quod utrumque uerum esse non potest, nisi duo fuisse intellegantur Herodes. quod cum fieri potuisse nemo nesciat, qua caecitate insaniant, qui procliuiores sunt ad calumniandum euangelicae ueritati quam paululum consideratiores, ut duos homines eodem uocabulo appellatos intellegant! cuius rei exemplis plena sunt omnia. nam iste posterior Herodes prioris Herodis filius fuisse perhibetur, sicut Archelaus, quem Mattheus in Iudaeae regnum patri mortuo successisse commemorat, sicut Philippus, quem fratrem tetrarchae Herodis et ipsum Itureae tetrarcham Lucas insinuat. rex enim fuit Herodes ille, qui quaerebat animam pueri Christi, Herodes autem alius , 6 cf. Luc. 3, 1-21 8 cf. Matth. 2, 19-22 10 cf. c. Donat. post collat. 12, 17 1 et BRT, ac", + "candidate_score": 0.634957, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_922", + "psc_text": "iohannen ClP 20 id om. g commemoruse HAelL 21 intimandam] finit Eug. Exc. quintum 22 tuncindas spat. uac. L (om. de duo-) decim Bl de] ex Q duodecim, qui dicitur ludas Scarioth, ad principes sacerdotum et ait illis: quid uultis mihi dare et ego uobis eum tradam? at illi constituerunt ei triginta argenteos, usque ad illud ubi ait: et fecerunt discipuli sicut constituit illis Iesus et parauerunt pascha. nihil in hoc capitulo contrarium putari potest Marco et Lucae, qui hoc idem similiter narrant. quod enim dicit Mattheus: ite in ciuitatem ad quendam et dicite ei: magister dicit: tempus meum prope est, aput te facio pascha cum discipulis meis, eum significat quem Marcus et Lucas dicunt patrem familias uel dominum domus, in qua eis cenaculum demonstratum est, ubi pararent pascha.. quod ergo interposuit Mattheus ad quendam tamquam ex persona sua studio breuitatis illum conpendio uoluit insinuare. si enim diceret dixisse dominum", + "candidate_score": 0.634192, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_43", + "bdc_text": "Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_674", + "psc_text": "GIP, edissimilib. (is s. I.) Bl 21 eadem om. ElL proprie r 22 nisi-mattheus om. B nec mirandum est, cum utrumque dici potuerit; eo enim et fabrum credebant quo fabri filium. Lucas autem eandem rem gestam latius indicat et plura ibi commemorat; nec longe post baptismum et temtationem eius hoc inserit sine dubio praeoccupans quod multis rebus interpositis postea gestum est. unde quisque possit aduertere, quod huic tam magnae quaestioni, quam de consensu euangelistarum enodandam deo adiuuante suscepimus, plurimum necessarium est, non nescientes aliquid eos praetermisisse aut nescientes, quemadmodum se ordo rerum gestarum haberet, alium potius ordinem suae recordationis tenuisse. quod hinc euidentissime intellegi potest, quia Lucas, antequam aliquid narraret dominum fecisse Capharnaum, praeoccupauit hunc locum, quem nunc consideramus, ubi ciues eius et potentiam uirtutis in eo stupebant et ignobilitatem generis contemnebant. nam hoc eum dicit eis dixisse: utique dicetis mihi: medice, cura te ipsum: quanta audiuimus facta in Capharnaum,", + "candidate_score": 0.632785, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_43", + "bdc_text": "Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_1411", + "psc_text": "putari debet omnia scripsisse in euangelio suo quae Iesus cum apostolis in terra uersatus fecit et dixit, ne sit contrarium Iohanni, qui ait multa alia fecisse Iesum, quae si scriberentur, mundum totum non potuisse capere illos libros, cum etiam constet ab aliis euangelistis non pauca narrata, quae Lucas ipse 14 *Act. 1, 1 et 2 24 cf. Ioh. 21, 2J 4 omnibus codd. (ueron. eant. brix. al., opt. Vulg.), omnia М2Es 7 p r. de omnibus IP, de hominibus r 9 actuum RD 10 theofilo RD 11 ali- 'quiB om. B1 theofilius B 12 a om. B1 lucae (JIP 14 feci de omnibus H.A»L r aelmv 15 et docere BBD IP E* 7 edd., om. cet. usque rOm. p in] ad x r 16 apostolos] apostolos quos CsY N*, apostolis quos Es7 m 17 mandans] add. iesus HA2 iussit pr. eu.] cf. cant. (Aug. c. ep. fund. 9, n. 10;", + "candidate_score": 0.631476, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_30_32", + "bdc_text": "und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V . und wurde später von Kaiser Maximilian II . zum Rat ernannt .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_1168", + "psc_text": "ex eadem massa aliud uas in honorem, aliud in contumeliam, et dicitur carni etsanguini: o homo, tu quis es, qui respondeas deo? quis ergo et in hac re cognoscit intellectum domini aut quis consiliarius illius fuit, ubi sic gubernauit corda reminiscentium euangelistarum et in ecclesiae fastigio tanto auctoritatis culmine 1 cf. Ps. 28, 3; 32, 7: 76, 17; cf. Marc. 4. 41; cf. Luc. 8, 25 9 *II Cor. 4, 3 11 *ib. 2. 16 14 *Ioh. 9, 30 15 cf. Rom. 11, 33 et 9, 21 18 Rom. 9, 20 20 cf. Rom. 11, 34; cf. Sap. 9, 13; d. Esai. 40, 13 1 aquam] omnia g fluuitat B, fluita NI, ta. Ll, hesitat p 3 ei om. λω rae in om. ClP 4 forcuita B 5 narrationes ClP 6 humanum CP 7 abiectum a. o. d. e. longe om. JRl 8 poni debuit-loco om. B dominus AEL 7", + "candidate_score": 0.623661, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_825", + "psc_text": "uidentibus Clp 6 quod] quo. (eras. d) E, quo C5 H2S2ϒae, ex quo N2, quando V pgrl, cum m 8 eum AEL continue B 9 uenissent Q 11 et om. B g potestatehanc om. B 12 dedit tibi ψ r a elm 13 illis om. g, eis v interrogo B (usron. corb. brix.), interrogabo cet., edd., v (ipwdjow) 15 facio P pv baptismum (babt. A) CV AW-L ae, -sma r 17 uobis dico edd. praet. p (cf. 239, 24) 19 uidenter CP, -tes p discrepasBe p 21 ad] in CPV alteram p 22 ut om. Q putare ipso B, ipsum credi g in om. AEXL 24 sequens p, proaequens e l subiungit p r a misit quod exibat in Bethaniam et regrediebatur in ciuitatem et quod de ficulnea factum est et quod mirantibus discipulis de fidei uirtute responsum est, adque his praetermissis intulit dicens: et erat docens cottidie in templo.", + "candidate_score": 0.620888, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_539", + "psc_text": "autem V p v a om. BDl (iiso om. Sin.) 7 esse om. CP 8 egressiue B 9 uidimus B 11 ordinem BRTD CP e Z quo pr.] quod Nl Q quo alt.] quod B Q HAEL a 12 recolligit B haec B socro ClPF, sacrum Bl, socrum B1 13 quid] quod p, add. de r 15 multas transposuit ante diluculum B iussit] add. discipulos Y 16 et 21 fetom B1 17 contexerunt p r 20 quadam AEL r 22 snbiungit] sequitur Xw r 23 illi om. p 24 ad] ab B 25 suos om. B nec ipse sane expresso ordine temporum, sed recordantis modo, utrum quod prius omisit an quod posterius etiam factum quam sunt ea quae sequuntur praeoccupauit, incertum est. ita enim dicit: factum est autem ambulantibus illis in uia, dixit quidam ad illum: sequar te, quocumque ieris. et respondit ei prorsus eadem quae Mattheus commemorat. quod autem", + "candidate_score": 0.61572, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_1", + "bdc_text": "Vellem certo scire , quisnam ipse sis , hoc est , quisnam sit Henrichus illeille am Rande nachgetragen.", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_424", + "psc_text": "qui dictus est. solet quippe esse talis locutio et ipsorum euangelistarum Matthei et Iohannis. nam et Mattheus dixit: inuenit hominem sedentem in teloneo, nec dixit 'inuenit me', et Iohannes: hic est, inquit, discipulus, qui testimonium perhibet de his et scripsit haec et scimus quia uerum est testimonium eius, non dixit 'ego sum' aut 'uerum est testimonium meum'. dominus autem ipse saepissime dicit filius hominis aut filius dei, et non dicit 'ego', et: oportebat, inquit, Christum pati et resurgere 16 Matth. 9, 9 17 Ioh. 21, 24 21 Matth. 9, 6; 16, 27; 17, 9; Marc. 8, 31; 38 Ioh. 5, 25 22 *Luc. 24, 46 1 iudae B, iudeae RTD P adpropinquabit (appr. V, apr. p) R2Dt CSF ElL pgr a 4 qui dictus est] qui dictus B (& ρηϑεις) eseiam B (ueron.) prophetam isaiam r a elm 5 clamantes C HI 6 anbiguae B, ambiguae R 7 sua] esaiae", + "candidate_score": 0.613291, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_1", + "bdc_text": "Vellem certo scire , quisnam ipse sis , hoc est , quisnam sit Henrichus illeille am Rande nachgetragen.", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_1385", + "psc_text": "hoc quod in ultimo ex euangelio Marci posui repugnare omnibus qui eum aliis eius plerisque factis et dictis ostendunt scisse, quid ageretur in hominibus, id est quod eum cogitationes et uoluntates eorum latere non poterant, sicut apertissime IoliannesIohannes dicit: ipse autem Iesus non credebat semet ipsum eis eo quod ipse nosset omnes et quia opus ei non erat, ut quis testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat, quid esset in homine. sed quid mirum, si praesentes hominum uoluntates uidebat, qui etiam futuram Petro praenuntiauit, quam tunc utique non habebat, quando pro illo uel cum illo paratum se mori praesumebat? quae cum ita sint. 4 cf. Luc. 9, 10 5 Marc. 6, 31 6 Marc. 7, 36 b-37 17 loh. 2, 24 et 25 23 cf. Matth. 26, 33 et 35 2 et ecce uenientes HAelL apost. ad dominum V, ad dominum discipuli p 3 illij ei V v hoc] add.", + "candidate_score": 0.612252, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_39_41", + "bdc_text": "Hugo Altmann , in : NDB XIX 109 . et nonnulli alii ex vulgo [ et ]Fehlt in der Vorlage .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_1393", + "psc_text": "in societate discipulorum Christi non erat, 5 Marc. 9, 38 (39) 12 *Matth. 10, 40 13 *)latth. 25, 40 15 Luc. 10, 16 *Matth. 25, 45 17 Act. 9, 4 1 aduersum D edd. praeter pm 2 dispergit r quomodo] quando J31 3 iohannis ClP 4 si om. Bl aduersum B2 illum del. B2 6 prohiberej add. eum g nos et nobis g 7 aliquid AE1L g dicit B2BD CPY FNQ p 8 qui] add. enim RDQ uos-aduersus om. Bl nos et nobis g 9 aduersum P1FM ψ g 10 posset AE 12 quia Bx (nos) :1 recipit fol. 161 deficit man. saee. VIllI E, incipit supplementum saec.XII tertium E* recepit P1, receperit p me recipit om. B1 recepit p quando] quod p 13 imnimis Bl 14 aduersum eam Q HAesL y g 1a erat B me spernit om. Bl quando] quandiu E* f (v), quod p 16 ex] de", + "candidate_score": 0.607168, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_14", + "bdc_text": "Quare rem facies mihimihi am Rande nachgetragen. gratissimam , si certis indiciis mihi indicaveris statum tuę personę .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_926", + "psc_text": "ut autem r possent, praemonuit, quod indicium sequerentur, de homine gestante aquae laguenam uel amphoram, ut eum secuti ad domum, quam uolebat, uenirent. cum itaque non hic posset dici Cite ad quemlibet', quod integritas quidem locutionis admittit, sed hoc loco rei huius, quae insinuabatur, ueritas non admittit, quanto minus hic dici potuit cite ad quendam-, quod omnino numquam recta locutione dici potest! sed plane discipulos a domino non ad quemlibet, sed ad quendam hominem, id est ad certum aliquem missos esse manifestum est. quod nobis ex persona sua recte potuit euangelista narrare, ut diceret 'misit eos ad quendam, ut dicerent ei: aput te facio pascha). potuit etiam sic 'misit eos ad quendam dicens: ite, dicite ei: aput te facio pascha'. ac per hoc cum uerba domini posuisset dicentis: ite in ciuitatem, interposuit ipse: ad quendam, non quia hoc dominus dixerit. sed ut ipse nobis insinuaret tacito nomine fuisse quendam in", + "candidate_score": 0.584664, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_14", + "bdc_text": "Quare rem facies mihimihi am Rande nachgetragen. gratissimam , si certis indiciis mihi indicaveris statum tuę personę .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_927", + "psc_text": "ei: aput te facio pascha). potuit etiam sic 'misit eos ad quendam dicens: ite, dicite ei: aput te facio pascha'. ac per hoc cum uerba domini posuisset dicentis: ite in ciuitatem, interposuit ipse: ad quendam, non quia hoc dominus dixerit. sed ut ipse nobis insinuaret tacito nomine fuisse quendam in ciuitate, ad quem domini discipuli mittebantur, ut praepararent pascha. ac sic post hanc ex persona sua interpositionem duorum uerborum sequitur ordinem uerborum domini dicentis: et dicite ei: magister dicit. iam enim si quaeras: cui? recte respondetur: illi cuidam homini, ad quem misisse insinuauit euangelista, cum ex persona sua interposuisset: ad quendam. minus quidem usitata locutio, sed tamen sic intellecta integerrima est; aut si habet aliquid proprietatis Hebraea lingua, qua perhibetur scripsisse Mattheus, ut etiam totum ex persona domini dictum locutionis integritate non careat, uiderint qui 25 cf. aupra 1. 1, c. 2, n. 4; 1. 2, c. 66, n. 128", + "candidate_score": 0.582493, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 10, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1", + "max_score": 0.691231, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2150", + "psc_text": "egit? Vocavit terram a solis ortu usque ad occasum. Qui vocavit terram a solis ortu usque ad occasum, Dominus noster et Salvator est Jesus Christus. Verbum caro factum, ut inhabitaret in nobis. Dominus ergo noster Jesus Christus Deus deorum est; quia per ipsum facta sunt omnia, et sine ipso factum est nihil. Verbum Dei, si Deus est, utique Deus deorum est: utrum autem sit Deus, Evangelium respondet, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 14, 1) . Et si omnia per ipsum facta sunt, sicut consequenter dicit, et dii si qui facti sunt, per ipsum facti sunt. Unus enim Deus non factus, et vere Deus ipse solus. Ipse autem solus Deus, Pater et Filius et Spiritus sanctus, unus Deus. 2. Dii ergo quorum Deus est verus Deus, qui sunt, aut ubi sunt? Dicit alius psalmus: Deus stetit in synagoga deorum; in medio", + "candidate_score": 0.691231, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3518", + "psc_text": "Peccator es; magnificetur ut vocet: confiteris; magnificetur ut ignoscat: jam juste vivis; magnificetur ut regat: perseveras usque in finem; magnificetur ut glorificet. Semper ergo magnificetur Dominus. Hoc dicant justi; hoc dicant qui quaerunt eum. Quisquis hoc non dicit, non quaerit eum. Ecce, magnificetur Dominus. Exsultent et jucundentur omnes qui quaerunt eum; et dicant, Semper magnificetur Dominus, qui diligunt salutare ejus. Ab illo est enim illis salus, non a se. Salutare Domini Dei nostri, Salvator Dominus noster Jesus Christus: quisquis diligit Salvatorem, confitetur se sanatum; quisquis se confitetur sanatum, misse se confitetur aegrotum. Dicant ergo, Semper magnificetur Dominus, qui diligunt salutare tuum: non salutare suum, quasi se ipsi salvent; non quasi salutare hominis, tanquam ab illo salventur. Nolite, inquit, confidere in principes, et in filios hominum, in quibus non est salus (Psal. CXLV, 2, 3) . Quare hoc? Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua (Psal III, 9) .", + "candidate_score": 0.687682, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_11_13", + "bdc_text": "Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 . quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse . Sed „labor omnia vincit improbus “Vergil , Georgica , 1 , 145f. .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2206", + "psc_text": "sunt omnia cognitione quadam ineffabilis Sapientiae Dei in Verbo constituta, et ipsum Verbum omnia. An aliquo modo cum illo est agri species, quia ipse ubique est, et ipse dixit: Coelum et terram ego impleo (Jerem. XXIII, 24) ? Quid cum illo non est, de quo dicitur: Si ascendero in coelum, tu illic es, et si descendero in infernum, ades (Psal. CXXXVIII, 8) ? Cum illo est totum: sed non sic cum illo est, ut aliquam ex his quae creavit contagionem, aut eorum indigentiam patiatur. Nam tecum est forte columna juxta quam stas, et cum fatigatus fueris, incumbis in eam. Indiges eo quod tecum est, non indiget Deus agro qui cum illo est. Cum illo ager, cum illo species terrae, cum illo species coeli, cum illo omnia volatilia, quia ipse ubique. Et quare apud ipsum omnia? Quia et antequam essent omnia, aut crearentur, ei nota erant omnia. 19. [vers. 12.] Quis", + "candidate_score": 0.67488, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_22_24", + "bdc_text": "Cogor tamen crebro literas dare ac scribere ad amicos , qui ad me quotidie prope scribunt , nunc hic , nunc ille . Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage . anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2607", + "psc_text": "sunt Judaei? Codicem portat Judaeus, unde credat Christianus. Librarii nostri facti sunt, quomodo solent servi post dominos codices ferre, ut illi portando deficiant, illi legendo proficiant. In tale opprobrium dati sunt Judaei; et impletum est quod tanto ante praedictum est: Dedit in opprobrium conculcantes me. Quale autem opprobrium est, fratres, ut hunc versum legant, et ipsi caeci attendant ad speculum suum? Sic enim apparent Judaei de Scriptura sancta quam portant, quomodo apparet facies caeci de speculo: ab aliis videtur, ab ipso non videtur. Dedit in opprobrium conculcantes me. 10. Quaerebas forte cum diceret, Misit de coelo, et salvum me fecit: Quid misit de coelo? quem misit de coelo? Angelum misit, ut salvum faceret Christum, et per servum salvus fit Dominus? Omnes enim Angeli creatura serviens Christo est. Ad obsequium mitti potuerunt Angeli, ad servitium mitti potuerunt, non ad adjutorium: sicut scriptum est, quod Angeli ministrabant ei (Matth. IV, 11), non", + "candidate_score": 0.665949, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0_2", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro . Vellem certo scire , quisnam ipse sis , hoc est , quisnam sit Henrichus illeille am Rande nachgetragen. Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1012", + "psc_text": "sit nescio quis: notus est enim Dominus noster Jesus Christus. In corpore et sanguine suo voluit esse salutem nostram. Unde autem commendavit corpus et sanguinem suum (Matth. XXVI, 26)? De humilitate sua. Nisi enim esset humilis, nec manducaretur, nec biberetur. Respice altitudinem ipsius: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1) . Ecce cibus sempiternus: sed manducant Angeli, manducant supernae Virtutes, manducant coelestes Spiritus, et manducantes saginantur, et integrum manet quod eos satiat et laetificat. Quis autem homo posset ad illum cibum? Unde cor tam idoneum illi cibo? Oportebat ergo ut mensa illa lactesceret, et ad parvulos perveniret. Unde autem fit cibus lac? unde cibus in lac convertitur, nisi per carnem trajiciatur? Nam mater hoc facit. Quod manducat mater, hoc manducat infans: sed quia minus idoneus est infans, qui pane vescatur, ipsum panem mater incarnat, et per humilitatem mammillae et lactis succum,", + "candidate_score": 0.659132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_17_19", + "bdc_text": "atque inibi mansit mecum , donec tandem iter Coloniam versus adornaremus . Iam habes , unde de tua persona dubitatio mihi suborta sit . Profectus iam ipse ( ut dicere coepi )", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3989", + "psc_text": "calumniosus tendiculas verborum requirit, in corde suo meditatus est. Garriebam. Ecce est illud garrire. Observa iterum, ne deficiat spiritus tuus. Non, inquit: non sic garriebam quasi foris; alio modo nunc. Quomodo nunc? Garriebam, et scrutabar spiritum meum. Si scrutaretur iste terram, ut venas auri inveniret, nemo eum desipere diceret; imo sapientem multi dicerent, qui vellet ad aurum pervenire: quanta homo habet intus, et non fodit? Scrutabatur iste spiritum suum, et cum ipso spiritu suo loquebatur, et in ipsa locutione garriebat. Seipsum interrogabat, seipsum examinabat, in se judex erat. Et sequitur: Scrutabar spiritum meum. Timendum ne in ipso spiritu suo remaneat: garrivit enim foris; et quia anticipaverunt vigilias omnes inimici ejus, invenit ibi tristitiam, et defecit spiritus ejus. Qui garriebat foris, ecce coepit intus garrire securus, ubi solus in silentio cogitat annos aeternos: Et perscrutabar, inquit, spiritum meum. Et hic timendum ne in spiritu suo remaneat, et non sit transiliens. Jam", + "candidate_score": 0.640331, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_13", + "bdc_text": "Sed „labor omnia vincit improbus “Vergil , Georgica , 1 , 145f. .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_174", + "psc_text": "laboratis et onerati estis. Jugum enim meum lene est, et onus meum leve (Matth. XI, 28, 30) . Non enim poterit labor finiri, nisi hoc quisque diligat quod invito non possit auferri. Nam cum ea diliguntur quae possumus contra voluntatem amittere, necesse est ut pro his miserrime laboremus; et ut haec adipiscamur, in angustiis terrenarum aerumnarum, cum sibi quisque illa rapere et praevenire alterum, aut extorquere alteri cupit, injustitias machinemur. Recte ergo et prorsus ex ordine parturivit injustitiam, qui concepit laborem. Parit autem quid, nisi quod parturivit, quamvis non hoc parturierit quod concepit? non enim hoc nascitur quod concipitur; sed concipitur semen, nascitur quod formatur ex semine. Labor est igitur semen iniquitatis; peccatum autem conceptio laboris, id est illud primum peccatum, apostatare a Deo (Eccli. X, 14): parturivit ergo injustitiam qui concepit laborem. Et peperit iniquitatem: iniquitas, hoc est quod injustitia; hoc ergo peperit quod parturivit. Quid deinde sequitur? 17.", + "candidate_score": 0.637684, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1888", + "psc_text": "nisi in illo regno ubi Christus prophetabatur et ungebatur, et unde venturum erat Christi nomen: nusquam est alibi omnino, in nulla gente, in nullo regno. Unctus est ergo Deus a Deo: quo oleo, nisi spirituali? Oleum enim visibile in signo est, oleum invisibile in sacramento est, oleum spirituale intus est. Unctus est nobis Deus, et missus est nobis: et ipse Deus, ut ungeretur, homo erat: sed ita homo erat, ut Deus esset; ita Deus erat, ut homo esse non dedignaretur: verus homo, verus Deus; in nullo fallax, in nullo falsus; quia ubique verax, ubique veritas. Deus ergo homo, et ideo unctus Deus, quia homo Deus, et factus est Christus. 20. Hoc figurabatur in eo quod Jacob lapidem sibi ad caput posuerat, et dormierat (Gen. XXVIII, 11). Jacob patriarcha lapidem sibi ad caput posuerat; dormiens autem illo lapide ad caput posito, vidit apertis coelis scalam a coelo in terram, et Angelos", + "candidate_score": 0.636474, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_1", + "bdc_text": "Vellem certo scire , quisnam ipse sis , hoc est , quisnam sit Henrichus illeille am Rande nachgetragen.", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3427", + "psc_text": "In patria quippe ipsius dicebatur: Nonne nos scimus eum esse filium Mariae et Joseph (Luc. IV, 22) ? Et unde alio loco: Hunc autem nescimus unde sit (Joan. IX, 29) ? Factus ergo sum hospes filiis matris meae. Non scierunt unde sim, de quibus erat caro mea: non me sciebant de femore Abraham natum; unde caro mea occulta erat, quando sub ipso femore manum servus ponens, juravit per Deum coeli (Gen. XXIV, 9). Hospes factus sum filiis matris meae. Quare hoc? quare non agnoverunt? quare alienum dixerunt? quare ausi sunt dicere: Nescimus unde sit? Quoniam zelus domus tuae comedit me: id est, quia persecutus sum in illis iniquitates ipsorum, quia non patienter tuli quos corripui, quia quaesivi gloriam tuam in domo tua, quia flagellavi in templo male versantes (Joan. II, 15); ubi etiam positum est, Zelus domus tuae comedit me. Hinc alienus, hinc hospes; hinc, Nescimus unde sit. Agnoscerent unde", + "candidate_score": 0.629699, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_56_58", + "bdc_text": "Colonię , ipso die decollationis Ioannis Baptistę . Ioannes Cęsarius , ex animo tuus . [ Adresse auf der Rückseite :", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3872", + "psc_text": "et aliquid in ea hiatu quodam demersum est? Quod dico terram, omnes inhabitantes in ea. Inveni, inquit, terram peccatricem; et quid feci? Ego confirmavi columnas ejus. Quas columnas confirmavit? Columnas Apostolos dicit: sic apostolus Paulus de coapostolis suis, Qui videbantur, inquit, columnae esse (Gal. II, 9) . Et quid essent illae columnae, nisi ab illo firmarentur? quia quodam terrae motu etiam ipsae columnae nutaverunt; in passione Domini omnes Apostoli desperaverunt. Ergo columnae illae quae passione Domini nutaverunt, resurrectione firmatae sunt. Clamavit initium aedificii per columnas suas, et in eis omnibus columnis architectus ipse clamavit. Columna enim una erat ex illis Paulus apostolus, cum diceret: An vultis experimentum accipere ejus, qui in me loquitur Christus (II Cor. XIII, 3) ? Ergo, Ego, inquit, confirmavi columnas ejus: resurrexi; ostendi mortem non esse metuendam, ostendi timentibus nec ipsum corpus perire in morientibus. Terruerunt eos vulnera; firmaverunt cicatrices. Posset Dominus Jesus Christus sine ulla", + "candidate_score": 0.628871, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_45", + "bdc_text": "Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ;", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_948", + "psc_text": "vide quid de ipsis coelis alibi dicitur: Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. Quod coeli, hoc firmamentum. Dies diei eructat verbum, et nox nocti annuntiat scientiam. Non cessatur, non tacetur. Sed ubi praedicaverunt, et quousque pervenerunt? Non sunt loquelae, neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. Sed hoc pertinet ad id quia omnium linguis locuti sunt in uno loco (Act. II, 4). Omnium linguis locuti, impleverunt quod dictum est, Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. Sed quaero, ipsa vox in omnibus linguis quousque pervenerit, quae impleverit. Audi ergo quod sequitur: In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum (Psal. XVIII, 2-5) . Quorum, nisi coelorum qui enarrant gloriam Dei? Ergo si in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum, quid praedicaverint nobis, indicet nobis qui illos misit. Indicat plane, fideliter indicat: quia", + "candidate_score": 0.625996, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_50", + "bdc_text": "sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1571", + "psc_text": "super lapidem non stabit (Matth. XXIV, 2)? Tantum autem valet junctura charitatis, ut quamvis multi lapides vivi in structura templi Dei conveniant, unus lapis ex omnibus fiat. Tu autem discidisti te; ab aedificatione revocas, ad ruinam vocas; et abundant hae insidiae, et non quiescunt: et videmus, et toleramus, et quantum possumus reprimere conamur, disputando, convincendo, conveniendo, terrendo, tamen in omnibus diligendo. Et cum haec nobis agentibus perseverant in malo, et cor nostrum de fraternis mortibus contabescit, cum eos qui foris sunt dolet, his qui intus sunt timet, per angustias multiformes et incessabiles tentationes, quibus abundat haec vita, quid facturi sumus? Ex abundantia enim iniquitatis fit quidam torpor charitatis: quoniam abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum. Et quid sumus facturi, nisi quod sequitur, si tamen ipso adjuvante possimus: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit (Ibid., 12, 13) ? 2. [vers. 2, 3.] Ergo dicamus quod iste psalmus: Sustinens sustinui Dominum.", + "candidate_score": 0.607955, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 11, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Quaestiones-XVII-in-Matthaeum", + "max_score": 0.69076, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_11_13", + "bdc_text": "Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 . quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse . Sed „labor omnia vincit improbus “Vergil , Georgica , 1 , 145f. .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Quaestiones-XVII-in-Matthaeum_window_37", + "psc_text": "[Ib. XIII, 51, 52, 44.] Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Etiam. Ait illis: Ideo omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera. Utrum ista conclusione exponere voluit quem dixerit thesaurum in agro absconditum: quoniam sanctae Scripturae intelliguntur, quae nomine duorum Testamentorum, Novi et Veteris, concluduntur; quemadmodum apud alium evangelistam, gladium bis acutum tali conclusione videtur exponere (Apoc. I, 16)? An quia in parabolis ista locutus est; et cum quaesisset ab eis utrum intellexissent, responderunt se intellexisse; fortasse ista similitudine ultima patrisfamilias proferentis de thesauro suo nova et vetera, ostendere voluit eum doctum habendum esse in Ecclesia, qui etiam Scripturas veteres parabolis explicatas intellexerit, ab istis novis accipiens regulas? Quia et ista Dominus per parabolas enuntiavit, quamvis ipse Christus esset finis illorum; id est, ut in eo illa vetera complerentur: ut si ipse in quo illa complentur et manifestantur, per parabolas", + "candidate_score": 0.69076, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_12_14", + "bdc_text": "quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse . Sed „labor omnia vincit improbus “Vergil , Georgica , 1 , 145f. . Quare rem facies mihimihi am Rande nachgetragen. gratissimam , si certis indiciis mihi indicaveris statum tuę personę .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Quaestiones-XVII-in-Matthaeum_window_37", + "psc_text": "[Ib. XIII, 51, 52, 44.] Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Etiam. Ait illis: Ideo omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera. Utrum ista conclusione exponere voluit quem dixerit thesaurum in agro absconditum: quoniam sanctae Scripturae intelliguntur, quae nomine duorum Testamentorum, Novi et Veteris, concluduntur; quemadmodum apud alium evangelistam, gladium bis acutum tali conclusione videtur exponere (Apoc. I, 16)? An quia in parabolis ista locutus est; et cum quaesisset ab eis utrum intellexissent, responderunt se intellexisse; fortasse ista similitudine ultima patrisfamilias proferentis de thesauro suo nova et vetera, ostendere voluit eum doctum habendum esse in Ecclesia, qui etiam Scripturas veteres parabolis explicatas intellexerit, ab istis novis accipiens regulas? Quia et ista Dominus per parabolas enuntiavit, quamvis ipse Christus esset finis illorum; id est, ut in eo illa vetera complerentur: ut si ipse in quo illa complentur et manifestantur, per parabolas", + "candidate_score": 0.668936, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_12_14", + "bdc_text": "quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse . Sed „labor omnia vincit improbus “Vergil , Georgica , 1 , 145f. . Quare rem facies mihimihi am Rande nachgetragen. gratissimam , si certis indiciis mihi indicaveris statum tuę personę .", + "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Quaestiones-XVII-in-Matthaeum_window_36", + "psc_text": "XIII, 34.] Et sine parabolis non loquebatur eis. Non quia nihil proprie locutus est, sed quia nullum fere sermonem explicavit, ubi non aliquid per parabolam significavit, quamvis in eo aliqua et proprie dixerit: ita ut saepe inveniatur totus sermo ejus parabolis explicatus, totus autem proprie dictus nullus inveniatur. Explicatos autem sermones dico, quando ex aliqua occasione rerum incipit loqui quousque terminet quidquid ad ipsam rem pertinet, et transeat ad aliud. Nonnunquam sane alius evangelista contexit, quod alius diversis temporibus dictum indicat. Non enim omnimodo secundum rerum gestarum ordinem, sed secundum suae quisque recordationis facultatem, narrationem quam exorsus est ordinavit. XVI. [Ib. XIII, 51, 52, 44.] Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Etiam. Ait illis: Ideo omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera. Utrum ista conclusione exponere voluit quem dixerit thesaurum in agro absconditum: quoniam sanctae Scripturae intelliguntur, quae nomine duorum", + "candidate_score": 0.65862, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 12, + "cf_id": "cf012", + "work_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1", + "max_score": 0.690557, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2136", + "psc_text": "deo et in unigenito deo secundum proprietatem atque naturam cum fide et ueritate profitemur. nusquam enim genere plurali nec deos neque dominos sermo propheticus nuncupauit, sed unumquemque suo ordine. Genesis namque ait: et pluit sulphur et ignem dominus a domino; et propheta: unxit te deus, deus tuus; et rursum: dixit dominus domino meo; et euangelia: et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum; et apostolus: unus deus, ex quo omnia, et unusdominos Iesus, per quem omnia; etrursum: ex quibus Christus cstest, qui super omnia deus. hoc ergo propter \"dominus\" dictum est, ut intellegeremus per id, quod unus innascibilis deus est, non adimi unigenito deo posse, quod deus est. deus 18 Gen. XIX, 24. 19 Pa. XLIV, 8. 20 Pa. CIX, 1. lob. I, 1. 22 I Cor. 8, 6. 23 Rom. IX, 5. 1 hii G hi ex hiiP nequitiarum GP nequitiarum in caelestibus RE 2 in operam G", + "candidate_score": 0.690557, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0_2", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro . Vellem certo scire , quisnam ipse sis , hoc est , quisnam sit Henrichus illeille am Rande nachgetragen. Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_60", + "psc_text": "salutis spatium uacuum 7-8 litter. R. 2* et in eo, in quo filius loqui docetur, ipse se ex his, qusequae eommemoratcommemorat, dictorum suorum profitetur auctorem. dicens: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi. dum enim et pater dicit: ipse inuocabit me et filius ait: populus seruiuit mihi, ipsos se esse, qui de se loquantur, ostendunt. at uero nunc cum dicitur: sedinsed lege domini fuit uoluntas eius, nulla domini persona de se loquentis ostenditur. sed alterius potius, beatitudinem eius scilicet uiri, cuius in lege domini, uoluntas sit, praedicantis. persona itaque prophefcrpropheta, cuius ore spiritus sanctus loquatur, nunc esse noscenda est officio oris eius ad cognitionem nos sacramenti spiritalis erudiens. § 2 Et cum hfechaec loquatur, quaerendum est, de quo uiro eum loqui intellegere debeamus. ait enim: beatus uir, qui non abiit in consilio impiorum et in uia peccatorum non stetit et in cathedra pestilentiae non sedit. sed in lege domini fuit uoluntas", + "candidate_score": 0.68456, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_11_13", + "bdc_text": "Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 . quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse . Sed „labor omnia vincit improbus “Vergil , Georgica , 1 , 145f. .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_50", + "psc_text": "prseeunti gestorum merito cognitio scientiae prsestaturpraestatur, psalmus deinde cantici, cum per adeptae scientiae cognitionem fidelium gestorum opera inchoatur et geritur. per has ergo superscriptionum proprietates intellegentiam psalmorum quaeri oportebit, quia unicuique generi prophetiaBprophetiae in proprietate titulorum unumquodque genus musicae conparationis aptatum est. eos uero, qui sine inscriptione ulla significationis alicuius habeantur, ut est primus et secundus et ceteri conplures alii, intellegendum est ex doctrina spiritus sancti ad spiritalem cognitionem generalis scientiae fuisse cantatos, ut unusquisque ex his secundum fidei sumsuae sinceritatem rationem intellegentiseintellegentiae spiritalis expeteret. § 22 Aliae uero superscriptiones, quae aut res gestas secundum historiam significant, aut tempora, aut dies, aut aliud aliquid conplexsB sunt, uel ex interpretatione nominum, veluel ex comparatione gestorum, uel ex consimilium specie, ex quibus rebus psalmus consistat, ostendunt: ut, sicubi est pro die sabbati, 1 consequantur V his ex is m. 1 V igitur V ergo rE operantium V r cf. de hoc errore", + "candidate_score": 0.684214, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10_12", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ; Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 . quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_700", + "psc_text": "T 16 di V 17 spiritale ex spiritale ai m. 2 V intelligentiam habens PT 18 dedit R 19 di V 20 gestorumque VRPa. gestoramque ordine T locus nondum sanatus nomin = u R 21 uti nominibus R sensusque P 22 in commemorationS P. ostendens: ne ob id, quod continetur in gestis, sed ut tum, cum ea gesta sunt, scriptus esse noscatur. § 2 Sed antequam de tempore loquimur propheliae, quia multum ad intellegentiam psalmi proficit scire, quando sit scriptus, de superscriptione tractemus, quae intellegenda refertur ad finem ethis, qui inmutabuntur: qui ex impietate scilicet ac uitiis desinentes ad religionem atque innocentiam transferentur et ex peccatis synagogae ad ecclesiae gratiam demutabuntur, sicut in eo psalmo, qui primus pro his, qui inmutabuntur, est scriptus, ostendimus, cum dicitur: audi filia et uide et inclina auremtuametobliuiscere populum tuum et domum patris tui; quoniam concupiuit reirex speciem tuam; et rursum in eodem: pro patribus.", + "candidate_score": 0.67677, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10_12", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ; Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 . quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_50", + "psc_text": "prseeunti gestorum merito cognitio scientiae prsestaturpraestatur, psalmus deinde cantici, cum per adeptae scientiae cognitionem fidelium gestorum opera inchoatur et geritur. per has ergo superscriptionum proprietates intellegentiam psalmorum quaeri oportebit, quia unicuique generi prophetiaBprophetiae in proprietate titulorum unumquodque genus musicae conparationis aptatum est. eos uero, qui sine inscriptione ulla significationis alicuius habeantur, ut est primus et secundus et ceteri conplures alii, intellegendum est ex doctrina spiritus sancti ad spiritalem cognitionem generalis scientiae fuisse cantatos, ut unusquisque ex his secundum fidei sumsuae sinceritatem rationem intellegentiseintellegentiae spiritalis expeteret. § 22 Aliae uero superscriptiones, quae aut res gestas secundum historiam significant, aut tempora, aut dies, aut aliud aliquid conplexsB sunt, uel ex interpretatione nominum, veluel ex comparatione gestorum, uel ex consimilium specie, ex quibus rebus psalmus consistat, ostendunt: ut, sicubi est pro die sabbati, 1 consequantur V his ex is m. 1 V igitur V ergo rE operantium V r cf. de hoc errore", + "candidate_score": 0.673632, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_11_13", + "bdc_text": "Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 . quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse . Sed „labor omnia vincit improbus “Vergil , Georgica , 1 , 145f. .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1701", + "psc_text": "iam in psalmi exordio tractauimus. per haec enim praesentia legis testimonia testimoniorum aeternorum cognitio praestatur. denique id ipsum consequens sermo demonstrat. § 14 Sequiturenim: omni consummationi uidi finem. frequenter admonuimus, non posse satisfactionem intetlegentiaBintellegentiae ex latinitatis translatione praestari. alia enim uis dicti huius est ex graeco enuntiati; ita enim est: xaarjq cvvrsXslaq Elôa jttgaq. id, quod cum Graecis jitQag nuncupatur, ultra finem est rerum statutarum neque aliquo, ut desinat, continetur, sed omnem limitem sub indefinita significatione transcendit. quod autem nobiscum scribitur in fiDem, fine eo, qui significatur, existimatur id, unde agitur, contineri. sed propheta, qui non corporalia neque terrena testimonia legis intellegit, secundum graecam significantiam ultra omnem consummationem contuetur. scit consummationem esse temporum legis, cum post plenitudinem temporum deus in corpore contuendus sit: sed ultra hanc consummationem uidet; uidet etenim euangelicseeuangelicae spei tempus. sed et huius quidem consummatio non ignorata ei est; ultra id enim intellegentiseintellegentiae susesuae oculos extendit. namque", + "candidate_score": 0.672029, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_11_13", + "bdc_text": "Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 . quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse . Sed „labor omnia vincit improbus “Vergil , Georgica , 1 , 145f. .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2211", + "psc_text": "assertiones et ementitas interpretationes inquirere, quibus uideremur altius nescio quid ac profundius ceterorum sensu inteUexisseintellexisse, proinde quasi nos sensui nostro ea, quse scripta sunt, coaptemus et non magis ex his, quai scripta sunt, sensum diligentis et sollicitsesollicitae intellegentiae consequamur. scriptura enim legis manet atque est anterioribus quam adesset dominus, temporibus consummata a prophetis, edita a IudseisIudaeis, pertractata a regibus, suscepta a gentibus, sed intellecta et probata a Christianis. § 2 Hoc forte insolens existimetur. plane insolens est, si nobis hanc gloriam prsesumimuspraesumimus, si tantum intirmitatiinfirmitati nostrsenostrae Iicerelicere uolumus, ut tantis temporibus abstrusa, tantis humani generis obscura aetatibus, in quibus intellegendis frustra reges laborauerint, ipsi doctores et magistri legis errauerint, nos stulti sseculosaeculo et purgamenta mundi et deliramenta sapientibus 25 eorum intellegentia gloriemur. sed tamen intellegimus, quia 2 in saecala amen R in saecula V in saecula saeculorum amen P ExpJie. psalmus CXXIIII incip. psalmus CXXV feliciter V Finit psal. CXXIIII", + "candidate_score": 0.671843, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_22_24", + "bdc_text": "Cogor tamen crebro literas dare ac scribere ad amicos , qui ad me quotidie prope scribunt , nunc hic , nunc ille . Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage . anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3", + "psc_text": "eius scripsi (cf. Paucker suppl. lex. lat. p. 240 et Arch. II., 604) episcopon eius R episcopatum eius DE.* conpetentios r accipiet R aocipiat rDE alius (post alius spatium 3-4 litt. in fine lin.) R aliter r alter DE. I* neque secundum quosdam HebrseosHebraeos quinque libri, neque secundum aliorum simplicitatem psalmi Dauid dicendi sunt, sed secundum apostolicam auctoritatem liber psalmorum esse noscendus est. § 2 Sunt autem plures eorundem psalmorum scriptores. nam aliquibus Dauid auctor praescribitur, in aliquibus Salomon, in aliquibus Asaph, in aliquibus Idith um, in aliquibus filiorum Chore, in aliquo Moyses. et quidem absurdum est psalmos Daoid nominare, cum ibi auctores eorum ipsis inscriptionum titulis commendentur. et liber psalmorum rectius esse dicatur, dinersisdiuersis in unum uolumen prophetiis diuersorum et auctorum et temporum congregatis. visum autem aliquibus est Hieremise et Aggsei et ZachariseZachariae quorundam psalmorum superscriptionibus nomina praenotare, cum horum nihil in authenticis septuaginta translatorum libris ita editum reperiatur,", + "candidate_score": 0.671339, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_12_14", + "bdc_text": "quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse . Sed „labor omnia vincit improbus “Vergil , Georgica , 1 , 145f. . Quare rem facies mihimihi am Rande nachgetragen. gratissimam , si certis indiciis mihi indicaveris statum tuę personę .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_50", + "psc_text": "prseeunti gestorum merito cognitio scientiae prsestaturpraestatur, psalmus deinde cantici, cum per adeptae scientiae cognitionem fidelium gestorum opera inchoatur et geritur. per has ergo superscriptionum proprietates intellegentiam psalmorum quaeri oportebit, quia unicuique generi prophetiaBprophetiae in proprietate titulorum unumquodque genus musicae conparationis aptatum est. eos uero, qui sine inscriptione ulla significationis alicuius habeantur, ut est primus et secundus et ceteri conplures alii, intellegendum est ex doctrina spiritus sancti ad spiritalem cognitionem generalis scientiae fuisse cantatos, ut unusquisque ex his secundum fidei sumsuae sinceritatem rationem intellegentiseintellegentiae spiritalis expeteret. § 22 Aliae uero superscriptiones, quae aut res gestas secundum historiam significant, aut tempora, aut dies, aut aliud aliquid conplexsB sunt, uel ex interpretatione nominum, veluel ex comparatione gestorum, uel ex consimilium specie, ex quibus rebus psalmus consistat, ostendunt: ut, sicubi est pro die sabbati, 1 consequantur V his ex is m. 1 V igitur V ergo rE operantium V r cf. de hoc errore", + "candidate_score": 0.67081, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_19_21", + "bdc_text": "Profectus iam ipse ( ut dicere coepi ) eam magna ex parte ob causam Francofordiam essemessem über der Zeile nachgetragen. , nisi corporis imbecillitas et virium debilitas obstitisset , atque memoria quoque tam est mihi fluxa ac lubrica , ut non amplius mihi consultum videatur in humanioribus studiis versari , sed tantummodo id , quod superest temporis , in sacris transigam . Unde etiam fit , ut in literis scribendis minus aptus sim , quippe , quę animo concipio , calamo integre ac perfecte exprimere nequeam , id quod in hisce ad te literis facile perspicias .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3196", + "psc_text": "legem in membris meis repugnantem legi mentis meae. et alio loco: igitur ego ipse quidem mente seruio legi dei; carne autem legi peccati. talem ergo quandam et dominus noster Iesus sentire se refert dissensionem, ubi ait: spiritus promptus, caro autem infirma: secundum interiorem enim hominem consentiebat legi patris, ut pateretur; secundum exteriorem autem, ut ipSł' testatur, in carne trepidabat. itaque quia renes secreta continent carnis, quae infirmabatur in tempore passionis, eruditum se renibus suis ait, ut intelligeret ipse, licet esset filius, sperare in deum. quod similiter de eo et epistola, quse scribitur ad Hebrseos, sentit. quamquam enim, ait, esset filius dei. didicit ex his, quae passus est, obaudientiam: et perfectus factus est omnibus obaudientibus causa salutisalutis s seternse. sic enim renes erudierunt eum, ut prouideret deum a dextris suis semper, ut non moueatur. scilicet de uoluntate spiritus promptus est, sed caro infirma. et proprie 6 qui a sed cf. p.", + "candidate_score": 0.670518, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10_12", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ; Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 . quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2604", + "psc_text": "PT 13 id in P'Тe id b 16 eoleria G audiamus G audimua PTE adque G 19 rationes GPT ratione e iras concipimuB GT in marg. inf. add. P 20 etupra meditamur G om. PTEcf. Acad.p..'16 29 ai om. P leguntur • ex legentur P 24 lenem GRT ex legem corr. P 27 humanitati et G humanae et RTE humane = ^ (et eras.) P. nostrique causa uniuersa scripta suotsunt, ut nunc nobis institu. tionem uitse innocentis adferrent, nunc scientiam dei intimarent, nunc originis naturaeque nostrae cognitionem tribuerent, noncnunc futurorum intellegentiam non spe tantum, sed ratione praestarent, nunc canaM nniuersitatisuniuersitatis huius ortusque proferrent et humanum Mmum tantarum rerum intellegentise incapacem ad capiendam horum cognitionem uariis doctrinae generibus distenderent. partibus enim quibusdam et diuisionibus opus fuit, per quas sensim sub usu exercitationis adsiduo opinio saltem inconprehensibilis nobis huius intellegentise posset inrepere. plures prophetae sunt, et ingentia eorum copiosaque dicta sunt plures", + "candidate_score": 0.666815, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_12", + "bdc_text": "quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_50", + "psc_text": "prseeunti gestorum merito cognitio scientiae prsestaturpraestatur, psalmus deinde cantici, cum per adeptae scientiae cognitionem fidelium gestorum opera inchoatur et geritur. per has ergo superscriptionum proprietates intellegentiam psalmorum quaeri oportebit, quia unicuique generi prophetiaBprophetiae in proprietate titulorum unumquodque genus musicae conparationis aptatum est. eos uero, qui sine inscriptione ulla significationis alicuius habeantur, ut est primus et secundus et ceteri conplures alii, intellegendum est ex doctrina spiritus sancti ad spiritalem cognitionem generalis scientiae fuisse cantatos, ut unusquisque ex his secundum fidei sumsuae sinceritatem rationem intellegentiseintellegentiae spiritalis expeteret. § 22 Aliae uero superscriptiones, quae aut res gestas secundum historiam significant, aut tempora, aut dies, aut aliud aliquid conplexsB sunt, uel ex interpretatione nominum, veluel ex comparatione gestorum, uel ex consimilium specie, ex quibus rebus psalmus consistat, ostendunt: ut, sicubi est pro die sabbati, 1 consequantur V his ex is m. 1 V igitur V ergo rE operantium V r cf. de hoc errore", + "candidate_score": 0.665859, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_12_14", + "bdc_text": "quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse . Sed „labor omnia vincit improbus “Vergil , Georgica , 1 , 145f. . Quare rem facies mihimihi am Rande nachgetragen. gratissimam , si certis indiciis mihi indicaveris statum tuę personę .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_700", + "psc_text": "T 16 di V 17 spiritale ex spiritale ai m. 2 V intelligentiam habens PT 18 dedit R 19 di V 20 gestorumque VRPa. gestoramque ordine T locus nondum sanatus nomin = u R 21 uti nominibus R sensusque P 22 in commemorationS P. ostendens: ne ob id, quod continetur in gestis, sed ut tum, cum ea gesta sunt, scriptus esse noscatur. § 2 Sed antequam de tempore loquimur propheliae, quia multum ad intellegentiam psalmi proficit scire, quando sit scriptus, de superscriptione tractemus, quae intellegenda refertur ad finem ethis, qui inmutabuntur: qui ex impietate scilicet ac uitiis desinentes ad religionem atque innocentiam transferentur et ex peccatis synagogae ad ecclesiae gratiam demutabuntur, sicut in eo psalmo, qui primus pro his, qui inmutabuntur, est scriptus, ostendimus, cum dicitur: audi filia et uide et inclina auremtuametobliuiscere populum tuum et domum patris tui; quoniam concupiuit reirex speciem tuam; et rursum in eodem: pro patribus.", + "candidate_score": 0.660649, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24_26", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) . Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_134", + "psc_text": "R adibita R arguitur « 23 doctorina (na in rOB. a m. 1) secretina secretrinore r non probabiles t 24 interpraetandi VR. transferentes et in numerum redegerunt et in ordinem conlocauerunt et diapsalmis distinxerunt, qui omnes secundum Hebraeos confusi et habebantur et habentur. horum igitur translationes HebrseisHebraeis tum lingua tantum sua utentibus non erant necessariae. ipsis tamen, omnibus diligenti et religiosa custodia obseruatis. quibus postea dominus legem omnem sacramento et corporationis suae et passionis et resurrectionis inpleuerat, cumque his libris, quos regi idem translatores ediderant, conlatis et fideliter consonantibus repertis, indissolubilis constituta est priuilegio doctrina; et aptatisaetatis auctoritas. § 4 Beatus ergo apostolus Paulus, secundum professionem suam HebrreusHebraeus ex Hebraeis, etiam secundum hebraicam cognitionem et fidem psalmum hunc primum esse dixit, translatorum distinctione non usus: cui maximum hoc pnedicandipraedicandi ad synagogse principes studium erat, ut dominum nostrum Iesum Christum dei filium, natum, passum, resurgentem regnare in aeternum ex doctrina legis", + "candidate_score": 0.660431, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_12_14", + "bdc_text": "quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse . Sed „labor omnia vincit improbus “Vergil , Georgica , 1 , 145f. . Quare rem facies mihimihi am Rande nachgetragen. gratissimam , si certis indiciis mihi indicaveris statum tuę personę .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_11", + "psc_text": "domini nostri IesuChristi et corporationis et passionis et regni, et resurrectionis nostrae gloriam uirtutemque referatur. sunt autem omnes prophetise'ad mundialem sensum et prudentiam saeculi clausae atque obsignataobsignatae?, secundum illud Esaiae: et erunt uobis uerba omnia haec tanquam eloquia libri huius signati. quod si qui dederint homini scienti litteras dicentes: lege ista, et dicet: non possum legere, signatum est enim. et si dabitur liber hic in manus hominis nescientis litteras, et dicetur ei: lege hunc. et respondebit: nescio litteras. imperitia legendi et intellegendi librum prophetise sub persona utriusque hominis monstrata est, cum intellegentia docti ad legendum, signaculum clausi mysterii non adeuntis, illius indocti ignorationi per communem utrique intellegendi inopiam comparatur. sunt enim uniuersa allegoricis et typicis contexta uirtutibus: per qusequas omnia unigeniti dei filii in corpore et gignendi et patiendi et moriendi et resurgendi et in aeternum cum conglorificatis sibi, qui in eum crediderint, regnandi et ceteros iudicandi sacramenta panduntur. et", + "candidate_score": 0.660305, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24_26", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) . Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1997", + "psc_text": "ut LeuitseLeuitae primum consisterent, post Israhelitse, tum proselyti et deinceps alii. sed quid de psalmis antea scriptis ex historia posteriore prsesumimuspraesumimus, cum, si quid ex ea suscipiendum sit, suscipi ita debeat, ut psalmi historiam subsequantur? nisi tamen aliquid sit ad futuram historiam prophetatum. sed contuentes ipsam illam templi atque altaris aedifieationemaedificationem, umbram esse incorrupti templi et sanctificati speciem altaris his, quae in eo corporaliter praefigurata sunt, intellegeremus, nisi auctoritas praesumeretur ex psalmis? psalmi enim non sui tantum temporis res enuntiant neque in eas solum aetates conueniunt. quibus scripti sunt, sed uniuersis, qui in uitam uenirent, dei sermo consuluit, uniuersae aetati ipse aptissimus ad profectum. § 5 Erat namque illa sacerdotii lex, quam secundum legis obseruantiam in euangelio Lucas sub Iohannis Baptistae natiuitate diligenter exposuit, neminem in sancta sanctorum ascendere nisi qui esset princeps sacerdotum, eundemque toto in anno uno tantum die. quae omnia in similitudinem antea gesta in uno domino", + "candidate_score": 0.660108, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_134", + "psc_text": "R adibita R arguitur « 23 doctorina (na in rOB. a m. 1) secretina secretrinore r non probabiles t 24 interpraetandi VR. transferentes et in numerum redegerunt et in ordinem conlocauerunt et diapsalmis distinxerunt, qui omnes secundum Hebraeos confusi et habebantur et habentur. horum igitur translationes HebrseisHebraeis tum lingua tantum sua utentibus non erant necessariae. ipsis tamen, omnibus diligenti et religiosa custodia obseruatis. quibus postea dominus legem omnem sacramento et corporationis suae et passionis et resurrectionis inpleuerat, cumque his libris, quos regi idem translatores ediderant, conlatis et fideliter consonantibus repertis, indissolubilis constituta est priuilegio doctrina; et aptatisaetatis auctoritas. § 4 Beatus ergo apostolus Paulus, secundum professionem suam HebrreusHebraeus ex Hebraeis, etiam secundum hebraicam cognitionem et fidem psalmum hunc primum esse dixit, translatorum distinctione non usus: cui maximum hoc pnedicandipraedicandi ad synagogse principes studium erat, ut dominum nostrum Iesum Christum dei filium, natum, passum, resurgentem regnare in aeternum ex doctrina legis", + "candidate_score": 0.659681, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_12", + "bdc_text": "quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2211", + "psc_text": "assertiones et ementitas interpretationes inquirere, quibus uideremur altius nescio quid ac profundius ceterorum sensu inteUexisseintellexisse, proinde quasi nos sensui nostro ea, quse scripta sunt, coaptemus et non magis ex his, quai scripta sunt, sensum diligentis et sollicitsesollicitae intellegentiae consequamur. scriptura enim legis manet atque est anterioribus quam adesset dominus, temporibus consummata a prophetis, edita a IudseisIudaeis, pertractata a regibus, suscepta a gentibus, sed intellecta et probata a Christianis. § 2 Hoc forte insolens existimetur. plane insolens est, si nobis hanc gloriam prsesumimuspraesumimus, si tantum intirmitatiinfirmitati nostrsenostrae Iicerelicere uolumus, ut tantis temporibus abstrusa, tantis humani generis obscura aetatibus, in quibus intellegendis frustra reges laborauerint, ipsi doctores et magistri legis errauerint, nos stulti sseculosaeculo et purgamenta mundi et deliramenta sapientibus 25 eorum intellegentia gloriemur. sed tamen intellegimus, quia 2 in saecala amen R in saecula V in saecula saeculorum amen P ExpJie. psalmus CXXIIII incip. psalmus CXXV feliciter V Finit psal. CXXIIII", + "candidate_score": 0.659365, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_21_23", + "bdc_text": "Unde etiam fit , ut in literis scribendis minus aptus sim , quippe , quę animo concipio , calamo integre ac perfecte exprimere nequeam , id quod in hisce ad te literis facile perspicias . Cogor tamen crebro literas dare ac scribere ad amicos , qui ad me quotidie prope scribunt , nunc hic , nunc ille . Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_12", + "psc_text": "illius indocti ignorationi per communem utrique intellegendi inopiam comparatur. sunt enim uniuersa allegoricis et typicis contexta uirtutibus: per qusequas omnia unigeniti dei filii in corpore et gignendi et patiendi et moriendi et resurgendi et in aeternum cum conglorificatis sibi, qui in eum crediderint, regnandi et ceteros iudicandi sacramenta panduntur. et quia scribsescribae et pharissei dei filium natum in corpore non recipientes omnibus propheticae 8 Esai. XXIX, 11 sq. 1 non est uero ambigendum R non est ergo ambigendum e non est autem ambiguum r 3 prophetae r inter locutus et tamen litt..sp svpr. scr. R 6 refertur r sunt enim r 7 alem — clausae om. r 8 omnia uerba haec rE 9 quod si qui dederint scripsi (cf- quae dixi Stud. 1886, 331) quod si quiderit R ut uidetur, quod si quidem rE 10 dicentes Ra dicas r dicetur E 11 et dicent R dicet rE 12 hominis om.", + "candidate_score": 0.657678, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_18_20", + "bdc_text": "Iam habes , unde de tua persona dubitatio mihi suborta sit . Profectus iam ipse ( ut dicere coepi ) eam magna ex parte ob causam Francofordiam essemessem über der Zeile nachgetragen. , nisi corporis imbecillitas et virium debilitas obstitisset , atque memoria quoque tam est mihi fluxa ac lubrica , ut non amplius mihi consultum videatur in humanioribus studiis versari , sed tantummodo id , quod superest temporis , in sacris transigam .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3196", + "psc_text": "legem in membris meis repugnantem legi mentis meae. et alio loco: igitur ego ipse quidem mente seruio legi dei; carne autem legi peccati. talem ergo quandam et dominus noster Iesus sentire se refert dissensionem, ubi ait: spiritus promptus, caro autem infirma: secundum interiorem enim hominem consentiebat legi patris, ut pateretur; secundum exteriorem autem, ut ipSł' testatur, in carne trepidabat. itaque quia renes secreta continent carnis, quae infirmabatur in tempore passionis, eruditum se renibus suis ait, ut intelligeret ipse, licet esset filius, sperare in deum. quod similiter de eo et epistola, quse scribitur ad Hebrseos, sentit. quamquam enim, ait, esset filius dei. didicit ex his, quae passus est, obaudientiam: et perfectus factus est omnibus obaudientibus causa salutisalutis s seternse. sic enim renes erudierunt eum, ut prouideret deum a dextris suis semper, ut non moueatur. scilicet de uoluntate spiritus promptus est, sed caro infirma. et proprie 6 qui a sed cf. p.", + "candidate_score": 0.657184, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24_26", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) . Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3", + "psc_text": "eius scripsi (cf. Paucker suppl. lex. lat. p. 240 et Arch. II., 604) episcopon eius R episcopatum eius DE.* conpetentios r accipiet R aocipiat rDE alius (post alius spatium 3-4 litt. in fine lin.) R aliter r alter DE. I* neque secundum quosdam HebrseosHebraeos quinque libri, neque secundum aliorum simplicitatem psalmi Dauid dicendi sunt, sed secundum apostolicam auctoritatem liber psalmorum esse noscendus est. § 2 Sunt autem plures eorundem psalmorum scriptores. nam aliquibus Dauid auctor praescribitur, in aliquibus Salomon, in aliquibus Asaph, in aliquibus Idith um, in aliquibus filiorum Chore, in aliquo Moyses. et quidem absurdum est psalmos Daoid nominare, cum ibi auctores eorum ipsis inscriptionum titulis commendentur. et liber psalmorum rectius esse dicatur, dinersisdiuersis in unum uolumen prophetiis diuersorum et auctorum et temporum congregatis. visum autem aliquibus est Hieremise et Aggsei et ZachariseZachariae quorundam psalmorum superscriptionibus nomina praenotare, cum horum nihil in authenticis septuaginta translatorum libris ita editum reperiatur,", + "candidate_score": 0.656896, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_12", + "bdc_text": "quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_15", + "psc_text": "nisi in aduentum domini ex nirgineuirgine in hominem procreandi intellectaintellectas et recognitae fuerint, mtellegentiseintellegentiae earum uis obsignata habeatur et clausa. tamen nequaquam psalmorum librum nisi per fidem aduentus eius posse intellegi, ita beati Ioannis Apocalypsi docemur: et angelo PhiladelphieePhiladelphiae ecclesisBecclesiae scribe: haec dicit sanctus et uerus, qui habet ctaaem Dauid, qui aperit, et nemo claudet; qui claudit, et nemo aperietaperi. elauem igitur Dauid habet, quia ipse hsechaec septem qusedamquaedam signacula, qusequae de corporalitate eius et passione et morte et resurrectione et gloria et regno et iudicio Dauid de eo in psalmis prophetat, absoluit, aperiens, quod nemo claudet, et claudens, quod nemo aperiet; quia per hanc, quae in illo expleta est prophetia, aperiet, quod nemo prsecludet, et contra expletae in eo prophetdaBprophetiae fide abnegata claudet, quod nemo possit aperire. nullus enim nisi ille, in quo heBc prophetata sunt et expleta., clauem intellegentiseintellegentiae huius impertiet. denique id ipsum in consequentibus docuit, dicens:", + "candidate_score": 0.651358, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1997", + "psc_text": "ut LeuitseLeuitae primum consisterent, post Israhelitse, tum proselyti et deinceps alii. sed quid de psalmis antea scriptis ex historia posteriore prsesumimuspraesumimus, cum, si quid ex ea suscipiendum sit, suscipi ita debeat, ut psalmi historiam subsequantur? nisi tamen aliquid sit ad futuram historiam prophetatum. sed contuentes ipsam illam templi atque altaris aedifieationemaedificationem, umbram esse incorrupti templi et sanctificati speciem altaris his, quae in eo corporaliter praefigurata sunt, intellegeremus, nisi auctoritas praesumeretur ex psalmis? psalmi enim non sui tantum temporis res enuntiant neque in eas solum aetates conueniunt. quibus scripti sunt, sed uniuersis, qui in uitam uenirent, dei sermo consuluit, uniuersae aetati ipse aptissimus ad profectum. § 5 Erat namque illa sacerdotii lex, quam secundum legis obseruantiam in euangelio Lucas sub Iohannis Baptistae natiuitate diligenter exposuit, neminem in sancta sanctorum ascendere nisi qui esset princeps sacerdotum, eundemque toto in anno uno tantum die. quae omnia in similitudinem antea gesta in uno domino", + "candidate_score": 0.651192, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3", + "psc_text": "eius scripsi (cf. Paucker suppl. lex. lat. p. 240 et Arch. II., 604) episcopon eius R episcopatum eius DE.* conpetentios r accipiet R aocipiat rDE alius (post alius spatium 3-4 litt. in fine lin.) R aliter r alter DE. I* neque secundum quosdam HebrseosHebraeos quinque libri, neque secundum aliorum simplicitatem psalmi Dauid dicendi sunt, sed secundum apostolicam auctoritatem liber psalmorum esse noscendus est. § 2 Sunt autem plures eorundem psalmorum scriptores. nam aliquibus Dauid auctor praescribitur, in aliquibus Salomon, in aliquibus Asaph, in aliquibus Idith um, in aliquibus filiorum Chore, in aliquo Moyses. et quidem absurdum est psalmos Daoid nominare, cum ibi auctores eorum ipsis inscriptionum titulis commendentur. et liber psalmorum rectius esse dicatur, dinersisdiuersis in unum uolumen prophetiis diuersorum et auctorum et temporum congregatis. visum autem aliquibus est Hieremise et Aggsei et ZachariseZachariae quorundam psalmorum superscriptionibus nomina praenotare, cum horum nihil in authenticis septuaginta translatorum libris ita editum reperiatur,", + "candidate_score": 0.647258, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_21", + "bdc_text": "Unde etiam fit , ut in literis scribendis minus aptus sim , quippe , quę animo concipio , calamo integre ac perfecte exprimere nequeam , id quod in hisce ad te literis facile perspicias .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_12", + "psc_text": "illius indocti ignorationi per communem utrique intellegendi inopiam comparatur. sunt enim uniuersa allegoricis et typicis contexta uirtutibus: per qusequas omnia unigeniti dei filii in corpore et gignendi et patiendi et moriendi et resurgendi et in aeternum cum conglorificatis sibi, qui in eum crediderint, regnandi et ceteros iudicandi sacramenta panduntur. et quia scribsescribae et pharissei dei filium natum in corpore non recipientes omnibus propheticae 8 Esai. XXIX, 11 sq. 1 non est uero ambigendum R non est ergo ambigendum e non est autem ambiguum r 3 prophetae r inter locutus et tamen litt..sp svpr. scr. R 6 refertur r sunt enim r 7 alem — clausae om. r 8 omnia uerba haec rE 9 quod si qui dederint scripsi (cf- quae dixi Stud. 1886, 331) quod si quiderit R ut uidetur, quod si quidem rE 10 dicentes Ra dicas r dicetur E 11 et dicent R dicet rE 12 hominis om.", + "candidate_score": 0.646791, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2406", + "psc_text": "ergo, quff super se magna et mirabilia sunt, non ambulat. § 4 Sed uideamus, quse secuntur. sinon humilitersentiebam, sed exaltaui animam meam. quae prophetae ista diuersitas est? non exaltat cor: exaltat animam. non in magnis et mirabilibus super se ambulat: sed non humiliter sentit. excelsus animo est: et corde summissus est. humilis in suis est: sed non humilis in sensu est. sensus enim eius in caelum est, anima eius est in excelsis. cor autem, ex quo 1 Ioh. IV, 36. 97 Matth. XV, 19. 3 fort. ut semel in quod cf. Addenda 4 perseuerent VRPT om. Gf 8 in mirabilibuB G VP (P in supr. addJ, mirabilibus RT 7 demoramnr VR demoremur G demorabimur T demorabit' P 11 his ez is P in hominibua G homini e hominum VRPTb mirabilia et magna GVPTb magna et mirabilia Re 12 erat VR est PT 14 adspiratus est in GVR aspiratus in T", + "candidate_score": 0.64408, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_21", + "bdc_text": "Unde etiam fit , ut in literis scribendis minus aptus sim , quippe , quę animo concipio , calamo integre ac perfecte exprimere nequeam , id quod in hisce ad te literis facile perspicias .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3195", + "psc_text": "hoc iucundatum est cor meum, et exultauit lingua mea, insuper et caro mea habitabit in spe: quia non derelinques animam meam in infernum neque dabis sanctum tuum uidere corruptionem. et textus quidem hic et ordo manifestus est; sed quod renes nominauit, et quasi in nocte, ait, erudierunt me, ne obscuriora uideantur, interrogemus. deus scrutator dicitur renum et cordis, in quibus quasi duobus locis hominis secreta teneantur. sed in corde quidem secretum animae, in renibus uero secretum carnis est: quas subinde inter se diuersitates interioris et eIteriorisexterioris hominis etiam apostolus docet, cum ait: consentio legi secundum interiorem hominem; sed uideo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae. et alio loco: igitur ego ipse quidem mente seruio legi dei; carne autem legi peccati. talem ergo quandam et dominus noster Iesus sentire se refert dissensionem, ubi ait: spiritus promptus, caro autem infirma: secundum interiorem enim hominem consentiebat legi patris, ut pateretur;", + "candidate_score": 0.641286, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_36_38", + "bdc_text": "Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ; [ Max ] Lossen , in : ADB XXIII 486-488 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1259", + "psc_text": "et F. Neue Formenl. 11, 224 19 qui add. m. 2 V 20 uerens V cito om. VRPT 21 liberari ex liberarem m. 2 V post maturatae dtsitl. f. 65 T, f. 66 incip. prolog. in cantica quindecim graduum: Psalmorum tituli Če'. dominua nosteramen om. RPe Explicit psalmus LXYIIII incipit psalmus XCI feliciter m m V Explicit psalmus LX VUII incip-t psalmus CXVIII alleluia aiF R] deest subscriplio in P, ubi in fol. seq. 104 legitvr: Exposicio quindęcim gradvv beati Hylarii pictauensis episcopi. Psahnorum tituli cet. DE TITULO PSALMI XCI. § 1 Psalmus cantici in die sabbati. Bonum est confiteri domino et psallere nomini too, altissime, et reliqua. post legis tempora et cognitionem ueritatis conuenit corpus ipsum potius quam umbram corporis contueri. lex enim eorum, quaquae* in domino nostro Iesu Christo inplenda erant, speciem conplectitur; non ipsa ueritas, sed in ea meditatio ueritatis, utilis fide potius quam effectu, imitatione quam", + "candidate_score": 0.636065, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_36_38", + "bdc_text": "Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ; [ Max ] Lossen , in : ADB XXIII 486-488 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3145", + "psc_text": "Bened. in adn. 19 argutionis R arguitionia b 95 fuerat R erat b 28 uinci R 30 deseuierint R 31 passionis R sed cf. Acad. p. 18. egerant potestatem. sic cantici noui hymirashymnus impJeturimpletur, cum post gentium obprobrium regumque cruciatus iudicium aasscriptumconscriptum in gentes regesque decernant, quibus dominus Iesus Christus et unigenitus deus et dominus et rex est, qui est benedictus in saecula saeculorum. amen. PSALMUS CL. Laudate dominum in sanctis eius: laudate eum in firmamento uirtutis eius. § 1 Magnis psalmorum librum sacramentis rerum caelestium refertum esse saepe tractauimus, uel cum dispositio singulorum contra temporis gestorumque rationem ordinem numerumque sortita sit, uel cum superscriptiones nonnullae aliter, quam HebrseorumHebraeorum libris continentur, adscriptae sunt, uel cum tituli plures, cum nulli sint, praef-erantur. cum ergo ultra litterae opinionem celsioris intellegentiae sensu uolumen digestum sit, oportuit idipsum digno fine concludi, ut secundum gloriosam spei nostrae perfectionem liber quoque tanti prophetae consum- - matus", + "candidate_score": 0.636047, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_36_38", + "bdc_text": "Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ; [ Max ] Lossen , in : ADB XXIII 486-488 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1989", + "psc_text": "suum aeternumque VCj)b per salutare g suum aeternumque e cf. p. 542, 23 24 audia corr. m. 2 V se recepta C se reoepto pb. uenit saiuaresaluare, quod perierat, missus ad oues perditas domus Israhel, dominus Iesus Christus, qui est benedictus in saecula saeculorum. amen. PSALMUS CXIX. CANTICUM GRADUUM. Ad te, domine, cum tribularer, clamaui, et exaudisti meetme reliqua. § 1 Psalmorum tituli, ut in plurimis ostendimus, habent proprias suas significationes, rationem et argumenta scriptorum, quse subiacent, breuissime continentes nosque quodam doctrinae indicio in intellegentiseintellegentiae semitam dirigentes; de quibus nunc non necesse est aliquid tractare. tum enim id fieri oportet. cum psalmus unusquisque tractabitur. cum enim sibi inuicem auctoritatem praestent et psalmus et titulus, debilis erit sermo. si de aliquo eorum absque altero disseretur. nunc uero canticum graduum attingimus, quorum et continua et aequalis inscriptio est; atque ideo significatione conueniente titulorum sub unius expositionis negotio uniuersorum reperietur ratio esse monstrata.", + "candidate_score": 0.633869, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_36", + "bdc_text": "Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1108", + "psc_text": "diuidens in salutem. 5 Ps. XXIII, 9 aq. 23 Gen. XLIX, 27. 1 tymphanistriarum V 2 iuuenis psalentes V gloriosae VRP1 3 sed nouiseimi = a (is ex us ras. corr.) R itinerae ex itinera R t & part. eras. R 4 iner eius V 5 primae sahbatis P primus sabbatis V est add. m. 2 V cantatus V om. PT 6 principes V2R uestras R 7 quia est — gloriae part. in marg. P dominus — gloriae om. R 10 tantae P coetn gaudia P gaudia coetuum V 11 atea r in- aferone et istrahel V 18 non a V sed da eoclesiae benedictionem corr. m. 2 V sed ad oaelest = e benedictionem R om. PT 14 choartatur R ut om. PTb 15 esse PTb firmarent Pa 16 dominum deum 2 de sanctis israhel (israel T) PT 18 commemorans om. V 19 ambiguitatis er ambiguitatib. V quis hic", + "candidate_score": 0.629678, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_22", + "bdc_text": "Cogor tamen crebro literas dare ac scribere ad amicos , qui ad me quotidie prope scribunt , nunc hic , nunc ille .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2811", + "psc_text": "non dico uos seruos, quia seruus nescit, quid uelit dominus eius: sed uos dico ami- CO8, quoniam perstitistis mecum in omnibus temptationibus. hos igitur, quos nunc amicos nuncupat, ut superius ostendimus, et a patre sibi datos et patris esse confessus est; et secundum id, quod ait: et mea omnia tua sunt, ettuamea, amicos patris esse eoaeos dicit. non solum autem ipsi honorificati sunt, sed etiam principatus eorum CODfortaticonfortati sunt. ipsi quidem honorificantur, cum amici sunt, eumcum die pleni sunt, cum in his nemo est. sed principatus eorum confortantur, ecclesiae scilicet ab his caeptae, ab his principia sumentes: quee super petram toto orbe fundatsefundatae fortibus principiis constiterunt. § 39 Et ut ad ecclesiae populos referri istud necessario iutelle* geretur, adiecit: dinumerabo eos, et super harenam multiplicabuntur. numquid numerus eorum incertus est qui in libro dei scribuntur? ergo nulla est diffieultasdifficultas in numero, quorum ueritas maneat in scripto. sed aliqui quod dictum", + "candidate_score": 0.628044, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_51_53", + "bdc_text": "Sed dominus dabit gratiam . Superest , ut mihi te tuis quoque coloribus depingas , sed quidsed quid am Rande nachgetragen für gestrichenes sed[ ? ] . est depingas , nisi characteribus plausibilioribus exprimas .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2136", + "psc_text": "deo et in unigenito deo secundum proprietatem atque naturam cum fide et ueritate profitemur. nusquam enim genere plurali nec deos neque dominos sermo propheticus nuncupauit, sed unumquemque suo ordine. Genesis namque ait: et pluit sulphur et ignem dominus a domino; et propheta: unxit te deus, deus tuus; et rursum: dixit dominus domino meo; et euangelia: et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum; et apostolus: unus deus, ex quo omnia, et unusdominos Iesus, per quem omnia; etrursum: ex quibus Christus cstest, qui super omnia deus. hoc ergo propter \"dominus\" dictum est, ut intellegeremus per id, quod unus innascibilis deus est, non adimi unigenito deo posse, quod deus est. deus 18 Gen. XIX, 24. 19 Pa. XLIV, 8. 20 Pa. CIX, 1. lob. I, 1. 22 I Cor. 8, 6. 23 Rom. IX, 5. 1 hii G hi ex hiiP nequitiarum GP nequitiarum in caelestibus RE 2 in operam G", + "candidate_score": 0.627816, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_36", + "bdc_text": "Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_62", + "psc_text": "de psalmo hoc, quod significari in eo dominus noster Iesus Christus intellegi debeat, cuius beatitudo in his, qusequae subiecta sunt, prsediceturpraedicetur. sed id nec modo, nec ratione docuerunt; bonae quidem opinionis affectu, quia omnis ad eum prophetia est referenda psalmorum: sed ubi et quando ad eum prophetiaBprophetiae ipsius sermo se referat, rationabilis scientiae discernendum est ueritate. 4 ipse inuocauit V inuocabit (om. ipse) RE 8 alterius ex alrius m. :I r beatitudine R uidelicet Te 9 praedicantis (i in ras. a m. 2, prob. erat praedicantes) V predicatur R 10 loquatur ex loquantur R loquitur E inter est et officio 2 litt. in ras. R 12 et quia infusus huic profetae sp̃s sanctus haec loquatur V 16 lege e.r le corr. in marg. m. 2 V 20 non defluet RE 21 fecerit R 22 scribtis V 23 hoc om. Ve atque intelligi E cf. Abh. IV, 64 25 ante id", + "candidate_score": 0.627428, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_36", + "bdc_text": "Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3130", + "psc_text": "nouum, laudatio eius in ecclesia sanctorum et reliqua. § 1 Superior psalmus omnem creationum diuersitatem ad laudem dei creatoris est adhortatus; et ordo a caelestibus caeptus cuncta 1 Ps. CXLIV, 18. 5 I Cor. 15, 24 sq. 1 his R (sine dubio orlum ex hii) 2 hymnus R cf. p. 866, 7 hic hymnus E 5 conregnante R congregante E cj. infr. 6 docente nib; * R dicente E 10 om R omnes e subiecti R subiiciet e nouissima euacuatur Rb nouissima enim euacuabitur e 11 Bnbiecta sunt R eunt subiecta E 13 deus sit R sit deus E 18 in regntt filii R 21 erimus in regno Rb erimus regnum e in seoula seculorum amen lilt. unc. scr. R Finit psalmus CXXXVIII incipit CXXXVIIII (sic) R 24 laudatio R cf. p. 867, 7 laus E 25 in ex m m. 1 R ecclaesia R. XXII. HUar. Plct. pitra I.", + "candidate_score": 0.62623, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_54", + "bdc_text": "Vix literarum tuarum versum unum atque alterum legere possum .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_34", + "psc_text": "lin. seq. ubi hi quoque cod. pro octauo praebent) et hos V 13 perfecit Vr perficit E 15 repperitur Vr 16 et octogensimus tertius V et centesimus tertius r 19 quae nostris Vr quae a nostris E 20 in centesimo adque octauo decimo V in centosimo atque decimo octauo r E 25 ocdoades XXII V ogdoadis XXII r 28 uiginti duas et r hebrei ex hebreis m. 2 V. § 15 Et ea causa est, ut in uiginti duos libros lex Testamenti Veteris deputetur, ut cum litterarum numero conuenirent. qui ita secundum traditiones ueterum deputantur, ut Moysei sint libri quinque, Iesu Naue sextus, Iudicum et Ruth septimus, primus et secundus Regnorum octauus, tertius et quartus in nonamnonum, Paralipomenon duo in decimum sint, sermones dierum Esdrae in undecimum, liber Psalmorum duodecimus sit, Salomonis ProaerbiaProuerbia, Ecclesiastes, Canticum canticorum in tertium decimum et quartum decimum et quintum decimum, duodecim autem minores Prophetae in", + "candidate_score": 0.626002, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_36", + "bdc_text": "Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3167", + "psc_text": "eriimenim secundum doctrinam caelestem ecclesiam accipimus, uel quae nunc est, uel quae erit sanctorum coetu secundum resurrectionem frequentata. Hermon autem mons est in PhcBnicePhoenice, cuius interpretatio hebraice anathema dicitur propterea, quod angeli, ut . fertur, concupiscentes filias hominum, cum de caelo descenderent, in hunc montem excelsum conuenerunt et illic de concupiscentiaeconcupiscentia susesua desideriis disposuerunt. sic etiam nescio cuius liber extat; sed hoc nec nosse debemus eo, quod in libro legis non continetur; commemorata autem ob id tantum sunt, propterquam hodie gentes montem hunc profana religione uenerantur. ros uero de caelis est et inter benedictionum munera optari eum meminimus. ergo quia munera et benedictiones dei, cum primum consecrata essent — omnia enim benedixit deus —, postea uero peccata constiterunt, gratum deo est, ea munera rursum in sedem redire. benedictus enim homo fuit; sed post benedictionem istam peccanitpeccauit. et qui mauult peccatoris paenitcntiampaenitentiam quam mortem, uult benedictionis susesua rorem ab Hermon monte", + "candidate_score": 0.625746, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_36", + "bdc_text": "Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3168", + "psc_text": "munera et benedictiones dei, cum primum consecrata essent — omnia enim benedixit deus —, postea uero peccata constiterunt, gratum deo est, ea munera rursum in sedem redire. benedictus enim homo fuit; sed post benedictionem istam peccanitpeccauit. et qui mauult peccatoris paenitcntiampaenitentiam quam mortem, uult benedictionis susesua rorem ab Hermon monte in Sion descendere, id est ex impietatis sede in sanctificatiouissanctificationis locum transire. in rore enim omnia reuirescunt, aluntur, augentur, spirant, excrescunt. est ergo bonum atque iucundum, ut a gentili errore, id est a profana Hermon ueneratione, descendens ad Sion, id est ad aeternae beatitudinis domum, transeat: quoniam illic mandauit dominus benedietionembenedictionem et uitam usque in sseculumsaeculum sseculorumsaeculorum. 8 corpus hoc hoc unguenti 7 syon et sic semper 9 hii 11 celestem aecclesiam 13 phenice 14 hebraicae propterea ut angeli 20 prophana uox uero 21 benedictionem optare 24 constituerunt 26 penitentiam 81 iocundum prophana Explicit ps. CXXXII. Initium tractatus in psalmum", + "candidate_score": 0.625526, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_36", + "bdc_text": "Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2503", + "psc_text": "1 diu xpi G iesu VfRPT 2 flectat (IR flectatur PTE 4 in gloria dei GRP in gloria est dei T Explicit peals CXXX incipit pall CXXXI (sic) G IIIH psalraus ///// incipit psalmus CXXXII r Finit psil CXXXI incipit CXXXU alleluia R Elp: tractatus psalmi CXXXI inčp tractatus psalmi CXXXII P Expl de CXXXI incip de CXXXII T — in R ea, qllae secuntur, usque ad psahn. CXKXV desunt. 7 bonil est et u iucundum V h. l.} infra deest, sed G bonum et qa iucundum 11 profeta (j iocundum PT (ita etiam in seq.) 12 quod (r ut uidetur adque G 14 ea ratio profetae est G ea ratio a propheta est PT quod G ut PT 18 et famae GT famae P cum G maxime cum PT 511 adque ita G adita Pet qc T et it* E 512 sic scripsi Acad. 38: et bono iucunditas indiget", + "candidate_score": 0.6255, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_36", + "bdc_text": "Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1989", + "psc_text": "suum aeternumque VCj)b per salutare g suum aeternumque e cf. p. 542, 23 24 audia corr. m. 2 V se recepta C se reoepto pb. uenit saiuaresaluare, quod perierat, missus ad oues perditas domus Israhel, dominus Iesus Christus, qui est benedictus in saecula saeculorum. amen. PSALMUS CXIX. CANTICUM GRADUUM. Ad te, domine, cum tribularer, clamaui, et exaudisti meetme reliqua. § 1 Psalmorum tituli, ut in plurimis ostendimus, habent proprias suas significationes, rationem et argumenta scriptorum, quse subiacent, breuissime continentes nosque quodam doctrinae indicio in intellegentiseintellegentiae semitam dirigentes; de quibus nunc non necesse est aliquid tractare. tum enim id fieri oportet. cum psalmus unusquisque tractabitur. cum enim sibi inuicem auctoritatem praestent et psalmus et titulus, debilis erit sermo. si de aliquo eorum absque altero disseretur. nunc uero canticum graduum attingimus, quorum et continua et aequalis inscriptio est; atque ideo significatione conueniente titulorum sub unius expositionis negotio uniuersorum reperietur ratio esse monstrata.", + "candidate_score": 0.625167, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_36", + "bdc_text": "Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3131", + "psc_text": "in regntt filii R 21 erimus in regno Rb erimus regnum e in seoula seculorum amen lilt. unc. scr. R Finit psalmus CXXXVIII incipit CXXXVIIII (sic) R 24 laudatio R cf. p. 867, 7 laus E 25 in ex m m. 1 R ecclaesia R. XXII. HUar. Plct. pitra I. 66 terrae ac maris et aerisseris animantia percucurrit uniuerso quoque genere aetatum, sexuum, potestatum ad honorem debitae confessionis admonito, ut gloriam eius, qui se ad uitam animasset. firmasset, ornasset, pius gratiarum sermo celebraret. postquam, ut dignum fuit, propheta psalmi ipsius fine proprium officii siii munus expleuerat, omnibus quidem ad laudem diuinam adhortatis hymnum tamen esse sanctorum eius ostendit: filiis scilicet IsrabelIsrahel, populo, qui fieret deo proximus, ut, cum uniuersitas omnis deum ex uitse suee sensu et gratulatione laudasset, Israhel tamen ei solus adpropians hymnum ex cognitionis ac dignationis diuinse familiaritate cantaret. post quae nunc ad cantandum deo nouum canticum incitamur.", + "candidate_score": 0.624931, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_27", + "bdc_text": "perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1866", + "psc_text": "V dei uerbum C 26 sed secundum V 27 arripit RC. delectat. ut enim per os in alimoniam corporis cibum sumimus. ita et per cor ad uiuificandam animam escas doctrinae caelestis accipimus, quae, nisi amplificato et patente corde adtracta quodam modo fuerint, non adibunt. § 6 Sequitur deinde: aspice in me et miserere mei secundum iudicium diligentium nomen tuum. ad id quod dixerat: respice in me mox addidit: et miserere mei. scit enim dominum etiam in ultionem impiorum pcenamquepoenamque respicere. respexit enim, ut scriptum est, super castra Aegyptiorum et conligauit axes curruum eorum. etrursum: respexit dominus superSodomam et Gomorram. respicit uero non solum ad poenam, sed etiam ad terrorem, cura dicitur: aspiciens in terram et faciens eam tremere. propheta ergo non solitarium hoc orat, ut in se deus respiciat, sed cum miseratione respiciat: neque cum miseratione tantum, sed secundum iudicium diligentium nomen eius. § 7 Est quidem ex bonitate dei", + "candidate_score": 0.624146, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_51_53", + "bdc_text": "Sed dominus dabit gratiam . Superest , ut mihi te tuis quoque coloribus depingas , sed quidsed quid am Rande nachgetragen für gestrichenes sed[ ? ] . est depingas , nisi characteribus plausibilioribus exprimas .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3070", + "psc_text": "R(G?) et omnibus his nomina E 26 praeferantur R proferuntur E cf. p. 848, 9 81 ***cernit G discreuit BE. suis uocentur, audiamus eum, qui uocaturus est. dicit in euangelio: nolite mirari ista; quia uenit hora, in qua omnes, qui sunt in monumentis, audient uocem eius et prodient. uocantur ergo et prodient. adeo autem enumerantur per deum, ut capilli quoque, qui in singulis nobis innumerabiles esse existimantur, in numero sint eodem domino dicente: nonne et capilli capitis uestri numerati sunt? hoc domino potius dignum, hoc in misericordia eius prseferendumpraeferendum, ut eos, quos contritos corde sanauerit, quorum alligauerit contritiones, nominibus uocet, proprietate numeret, csBlcsticaelesti luce clarificet. § 6 Ob quae mirabilia eius praedicauit: magnus dominus noster et magna uirtus eius et sapientiae eius non est numerus. suscipit enim mansuetos dominus, humiliat autem peccatores usque ad terram. hoc enim mansuetorum proprium est, quia secundum euangelia mansueti possidebunt terram, ut digni apud deum", + "candidate_score": 0.624045, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_51_53", + "bdc_text": "Sed dominus dabit gratiam . Superest , ut mihi te tuis quoque coloribus depingas , sed quidsed quid am Rande nachgetragen für gestrichenes sed[ ? ] . est depingas , nisi characteribus plausibilioribus exprimas .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2231", + "psc_text": "quod G quod P aut quod G (ila etiam in seqq.) 16 in ieiuniis RV(Gf) ieiuniis PT 17 post aut quo uerba repetita pecuniae seruiebamus aut quo del. m. 2 V noatrae VR nostra PT 18 benignitatia GRPT benignitatis ex benignitas corr. m. 2 V 19 imperabamus B 20 uincimus TE uicimus GVRP quo dft VRT quod dflm G qd deum P 28 dfis GPT ds VR cf. p. 609, 14. uirtntes uitiorum demutationem contuentes dei in nos magnificentiam admirantur. idipsum etiam ex sensu adepta huius beatitudinis nos quoque confitemur in oris gaudio et exultatione lingucelingua: magnificauit dominus facere nobiscum: facti sumus lsetanteslaetantes. lsetamurlaetamur enim de profundo ac miserabili csenocaeno ablutos nos fuisse et nouos ex omnibus uitseuitae anterioris uitiis constitisse. § 10 Et quia propheta futurae spei gaudia loquebatur, licet secundum scripturae consuetudinem tamquam de praeteritis gratularetur, tamen per consequentem precem non sui temporis res has esse declarat dicens", + "candidate_score": 0.623768, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_36", + "bdc_text": "Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3145", + "psc_text": "Bened. in adn. 19 argutionis R arguitionia b 95 fuerat R erat b 28 uinci R 30 deseuierint R 31 passionis R sed cf. Acad. p. 18. egerant potestatem. sic cantici noui hymirashymnus impJeturimpletur, cum post gentium obprobrium regumque cruciatus iudicium aasscriptumconscriptum in gentes regesque decernant, quibus dominus Iesus Christus et unigenitus deus et dominus et rex est, qui est benedictus in saecula saeculorum. amen. PSALMUS CL. Laudate dominum in sanctis eius: laudate eum in firmamento uirtutis eius. § 1 Magnis psalmorum librum sacramentis rerum caelestium refertum esse saepe tractauimus, uel cum dispositio singulorum contra temporis gestorumque rationem ordinem numerumque sortita sit, uel cum superscriptiones nonnullae aliter, quam HebrseorumHebraeorum libris continentur, adscriptae sunt, uel cum tituli plures, cum nulli sint, praef-erantur. cum ergo ultra litterae opinionem celsioris intellegentiae sensu uolumen digestum sit, oportuit idipsum digno fine concludi, ut secundum gloriosam spei nostrae perfectionem liber quoque tanti prophetae consum- - matus", + "candidate_score": 0.623008, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_30_32", + "bdc_text": "und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V . und wurde später von Kaiser Maximilian II . zum Rat ernannt .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1611", + "psc_text": "ihere C ethere p quae his V 22 eo quod — sunt add. m. 2 V sint pb. rationale, intellegens, diiudicans, seutienssentiens constitutum est; horumque omnium generum, quss in eo sunt, nihil ad aliud aliquid proficit quam ut ipse et ceteris aliis et his, in quibus est natus, utatur: utatur autem ad cognoscendum uenerandumque eum, qui tantorum in se bonorum auctor et parens sit. § 2 Ex quo magnum illud atque mirabile Salomonis dictum esse intellegetur, quod tale est: grandehomo et pretiosurapretiosum uir misericors: uirum uero fidelem opus est inuenire. quid enim tam diiiiciledifficile est, quidue tam ardui operis est quam inuenire eum, qui meminerit se secundum imaginem et similitudinem dei esse factum, qui diuinorum eloquiorum studio intentus rationem animae suae corporisque cognouerit et originem utriusque generis naturamque perceperit, ad quem denique finem haec institutio sua ortusque contendat? atque ob id magnum quiddam est homo. hoc enim nomen, ubi rorumrerum", + "candidate_score": 0.617366, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_53_55", + "bdc_text": "est depingas , nisi characteribus plausibilioribus exprimas . Vix literarum tuarum versum unum atque alterum legere possum . Bene vale .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_34", + "psc_text": "lin. seq. ubi hi quoque cod. pro octauo praebent) et hos V 13 perfecit Vr perficit E 15 repperitur Vr 16 et octogensimus tertius V et centesimus tertius r 19 quae nostris Vr quae a nostris E 20 in centesimo adque octauo decimo V in centosimo atque decimo octauo r E 25 ocdoades XXII V ogdoadis XXII r 28 uiginti duas et r hebrei ex hebreis m. 2 V. § 15 Et ea causa est, ut in uiginti duos libros lex Testamenti Veteris deputetur, ut cum litterarum numero conuenirent. qui ita secundum traditiones ueterum deputantur, ut Moysei sint libri quinque, Iesu Naue sextus, Iudicum et Ruth septimus, primus et secundus Regnorum octauus, tertius et quartus in nonamnonum, Paralipomenon duo in decimum sint, sermones dierum Esdrae in undecimum, liber Psalmorum duodecimus sit, Salomonis ProaerbiaProuerbia, Ecclesiastes, Canticum canticorum in tertium decimum et quartum decimum et quintum decimum, duodecim autem minores Prophetae in", + "candidate_score": 0.606051, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_54", + "bdc_text": "Vix literarum tuarum versum unum atque alterum legere possum .", + "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1297", + "psc_text": "cum ex uiginti duabus litteris omnis hebraeus sermo conueniat et octonos uersus litterae singulae explicent, numerus iste uersuum octonis partibus multiplicatus expletur. hanc igitur extitisse caosamcausam existimo, ut per litteras totius istius psalmi ordo decurrat: ut, sicut paruuli et inperiti et ad legendum inbuendi haec primum, per quae sibi uerba contexta sunt, litterarum elementa cognoscerent, ita et humana ignoratio ad mores, ad disciplinam, ad cognitionem dei per hanc singularum litterarum octonarium uiimerum ipsis uelut infantilis doctrinae initiis erudiretur. § 2 Arduum enim et difficillimum homini est, per se ipsum uel per saeculi doctores rationem praeceptorum caelestium consequi; nec naturae nostrae recipit infirmitas diuinis institutis, nisi per eius gratiam, qui haec ipsa dederit, erudiri. namque qui simpliciter ea, quae inter manus sibi inciderint, legunt, 3 n Tim. 3, 14 sq. 1 ad er ab corr. m. 2 V 2 Timothaeum R fide istudi (stud. å. ras.) i-aque (eraa, d?) R 4", + "candidate_score": 0.604977, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 13, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae", + "max_score": 0.690184, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_23_25", + "bdc_text": "Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage . anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) . Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ;", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.690184, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_23_25", + "bdc_text": "Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage . anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) . Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ;", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.684859, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_23_25", + "bdc_text": "Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage . anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) . Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ;", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_1", + "psc_text": "et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur. Ex hac enim contentione facile deprehenditur, supersint etiamnum, necne Hieronymi versiones Latinae juxta LXX, maxime si intra sacrum contextum signa obelorum et asteriscorum legentibus occurrerint. O felicem aetatem nostram, si post editum Canonem Hebraicae veritatis, translationes quoque universae ab Hieronymo concinnatae ad Graecos in integrum restituerentur! Quaeramus igitur quicumque utilitatis publicae curiosi sumus, aperiet forsan thesauros adhuc reconditos ille, qui dixit: Quaerite, et invenietis. Caeterum in superstite praefatione ad Paralipomena, in primis notandum venit, Hieronymum non ex Graecis exemplaribus, sed ex Hebraeo emendasse hunc librum. Assumpto namque legis doctore apud Judaeos inclyto, totum volumen Paralipomenon cum eo contulit a vertice", + "candidate_score": 0.684416, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_22_24", + "bdc_text": "Cogor tamen crebro literas dare ac scribere ad amicos , qui ad me quotidie prope scribunt , nunc hic , nunc ille . Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage . anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.669144, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24_26", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) . Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_1", + "psc_text": "et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur. Ex hac enim contentione facile deprehenditur, supersint etiamnum, necne Hieronymi versiones Latinae juxta LXX, maxime si intra sacrum contextum signa obelorum et asteriscorum legentibus occurrerint. O felicem aetatem nostram, si post editum Canonem Hebraicae veritatis, translationes quoque universae ab Hieronymo concinnatae ad Graecos in integrum restituerentur! Quaeramus igitur quicumque utilitatis publicae curiosi sumus, aperiet forsan thesauros adhuc reconditos ille, qui dixit: Quaerite, et invenietis. Caeterum in superstite praefatione ad Paralipomena, in primis notandum venit, Hieronymum non ex Graecis exemplaribus, sed ex Hebraeo emendasse hunc librum. Assumpto namque legis doctore apud Judaeos inclyto, totum volumen Paralipomenon cum eo contulit a vertice", + "candidate_score": 0.666205, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24_26", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) . Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.665274, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24_26", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) . Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.664504, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_1", + "psc_text": "et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur. Ex hac enim contentione facile deprehenditur, supersint etiamnum, necne Hieronymi versiones Latinae juxta LXX, maxime si intra sacrum contextum signa obelorum et asteriscorum legentibus occurrerint. O felicem aetatem nostram, si post editum Canonem Hebraicae veritatis, translationes quoque universae ab Hieronymo concinnatae ad Graecos in integrum restituerentur! Quaeramus igitur quicumque utilitatis publicae curiosi sumus, aperiet forsan thesauros adhuc reconditos ille, qui dixit: Quaerite, et invenietis. Caeterum in superstite praefatione ad Paralipomena, in primis notandum venit, Hieronymum non ex Graecis exemplaribus, sed ex Hebraeo emendasse hunc librum. Assumpto namque legis doctore apud Judaeos inclyto, totum volumen Paralipomenon cum eo contulit a vertice", + "candidate_score": 0.662441, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_21_23", + "bdc_text": "Unde etiam fit , ut in literis scribendis minus aptus sim , quippe , quę animo concipio , calamo integre ac perfecte exprimere nequeam , id quod in hisce ad te literis facile perspicias . Cogor tamen crebro literas dare ac scribere ad amicos , qui ad me quotidie prope scribunt , nunc hic , nunc ille . Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.660031, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.657939, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_1_3", + "bdc_text": "Vellem certo scire , quisnam ipse sis , hoc est , quisnam sit Henrichus illeille am Rande nachgetragen. Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. . Unde et hanc ob causam bona ex parte apud me iam dudum constitui , uti Francofordiam concederemuti Francofordiam concederem am Rande nachgetragen. , ut ex Froeschovio Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.656329, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_24", + "bdc_text": "anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.652812, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_2_4", + "bdc_text": "Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. . Unde et hanc ob causam bona ex parte apud me iam dudum constitui , uti Francofordiam concederemuti Francofordiam concederem am Rande nachgetragen. , ut ex Froeschovio Christoph Froschauer . tandemVor tandem ein gestrichener Wortanfang .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.645626, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_2_4", + "bdc_text": "Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. . Unde et hanc ob causam bona ex parte apud me iam dudum constitui , uti Francofordiam concederemuti Francofordiam concederem am Rande nachgetragen. , ut ex Froeschovio Christoph Froschauer . tandemVor tandem ein gestrichener Wortanfang .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.645018, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_23", + "bdc_text": "Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.638807, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_2", + "bdc_text": "Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_12", + "psc_text": "vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legatur. PRAEFATIO HIERONYMI IN LIBROS SALOMONIS JUXTA LXX INTERPRETES. Tres libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, interserens: quo plenius, o Paula et Eustochium, cognoscatis quid in libris nostris minus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.", + "candidate_score": 0.638135, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_2", + "bdc_text": "Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. .", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_0", + "psc_text": "ADMONITIO J. MARTIANAEI IN DUAS SEQUENTES PRAEFATIONES S. HIERONYMI. Praeter volumina Jobi ac Davidis a nobis jam edita, periere caeteri libri sacri, quos Hieronymus de Graeco diligentissime emendatos, additis insuper obelis et asteriscis, linguae suae studiosis hominibus, id est, Latinis tribuerat. Supersunt tantum duae Praefatiunculae, quae libris Paralipomenon ac Salomonis erant affixae ad declarationem ejus, quod Hieronymus praestiterat in hujusmodi translationibus ex Graeco Latinis. Faxit Deus, ut aequalem habeant illi libri sortem cum Jobi volumine, quod excepta ejusdem praefatione ineditum ad nos usque jacebat in tenebris, nunc autem integrum ac immaculatum in lucem prodiisse gaudemus. Id ipsum equidem de Paralipomenis et operibus Salomonis sperare nobis liceret, si plures essent ac diligentes Scripturarum indagatores, qui labore improbo vetera sacrorum Bibliorum evolverent monumenta in antiquis Ecclesiarum archivis ac Bibliothecis. Hortamur itaque etiam atque etiam studiosos omnes, ut si qui sint penes ipsos manuscripti codices sacri, diligenter cum editis eos conferre non graventur.", + "candidate_score": 0.631032, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ;", + "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Praefationes-aliae_window_5", + "psc_text": "et invicem sibi pugnantia scripsisset. Prudenter itaque reticet quod olim animo ac salivae Domnionis tribuerat, apud quem summa forte ea fuit auctoritas editionis LXX, sed salvo semper honore Hebraei styli, ut et apud omnes alios hujus temporis ecclesiasticos viros, qui utramque auctoritatem, Hebraeorum scilicet, Graecorumque librorum, divinam esse fatebantur. Jam quod spectat prologum in libros Salomonis, illud ante nos monuit Leander de S. Martino, eam praefationem impressam fuisse in omnibus editionibus Glossae ordinariae: ab Erasmo autem et a Reatino episcopo praetermissam in collectione operum S. Hieronymi: quamvis genuinus sit fetus ejusdem Sancti Doctoris, uti ex argumento praefatiunculae, sententiis, et modo scribendi prorsus Hieronymiano scire nobis licet. Verum pars ultima hujus prologi manifestissime supposititia viro erudito nimium imposuit, cum suis annotationibus eam illustrans S. Hieronymo ascribere conatur. Poterat utique fraudem agnoscere ex incongruo sensu, quem verba addititiae partis efficiunt in hoc prologo: neque enim Hieronymo scribenti ullatenus conveniunt, ut infra planum", + "candidate_score": 0.617749, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 14, + "cf_id": "cf033", + "work_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis", + "max_score": 0.689975, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_27_29", + "bdc_text": "perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime . Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3560", + "psc_text": "decanos autem hic Bernardus Cassinensis et Boherius in utroque commentario officiales intelligunt. Ego vero decem monachis praefectos, inter quos et ipsi officiales reperiri poterant: unde et Hildemarus: « Prout intelligo, antiqua consuetudo fuit ut in omni officio et obedientia monasterii semper esset unus decanus super illos decem monachos, verbi gratia: si grammatici erant qui 854 discebant, unus decanus erat super illos fratres qui erant deputati ad illam obedientiam: et isti decani habebant curam de eorum necessitate corporali, et illi necessitatem eorum quaerebant ab abbate, et illi erant solliciti de eorum negligentia, sicut legitur in Instituta Patrum, quando ad mensam sedebant; quomodo illi decani faciebant signum, si qua necessitas quaerenda erat fratribus. Deinde forte quando quaerebant ( forte coquebant) panes, ibant quatuor aut tres decant, prout necesse erat, cum fratribus. Quando vero in horto ibant, quatuor decani cum decania sua ibant. Deinde non audebat ire de istius decania quis, et ire", + "candidate_score": 0.689975, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_43_45", + "bdc_text": "Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. . Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1904", + "psc_text": "95): « Communicare debent fratres clerici et conversi in Natali Domini, Epiphania, Pascha, Pentecoste. De Consec. dist. 2, cap. Et si non frequentius, et cap. A quibusdam, et cap. Saeculares. Et ex institutione Grandimontensis ordinis fratres in festo Ascensionis Domini, Assumptionis beatae Mariae, et omnium SS., et prima dominica cujuslibet mensis, et in omnibus diebus dominicis diaconatum et subdiaconatum facientes. » Similem 456 fere observantiam de Cassinensibus suis refert Bernardus Cassinensis, cum nunc Regulae locum exponens, sic loquitur: « Religiosi vero tenentur ad minus prima die mensis communicare secundum Statuta domini Gregorii papae IX; et confessionem facere generalem. Consuetudo tamen nostra est certis festivitatibus generaliter communicare, quae plures sunt quam sint menses in anno, ut servetur Statutum; et ultra hoc singulis diebus dominicis communicant ministri altaris; et quoties abbas celebrat in conventu ministri de consuetudine communicare debent, secundum quod etiam fit in Ecclesia Romana, quando scilicet habet summus pontifex celebrare.", + "candidate_score": 0.676362, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_27_29", + "bdc_text": "perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime . Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3342", + "psc_text": "litteris G. Mosomensis et A. Marchianensis abbatum ad abbates S. Theoderici (Ms. Histor. S. Theod.) et S. Crispini Suessionensis, quibus eos suae provinciae visitatores constituunt, inter alia generalis capituli statuta, quorum eis maxime commendant observationem, istud est: « Ut nullus hospes detineatur ultra annum, nisi de abbatis et conventus ad quos missus fuerit, processerit voluntate, vel visitatoribus visum fuerit ex edire. » Si qua sane rationabiliter, et cum humilitate charitatis reprehendit aut ostendit. ] Idque verbo aut exemplo, sive de servitio Dei, sive de Regulae observationibus, sive de praeceptis Domini custodiendis. Ubi notat Boherius triplicem esse reprehensionem: imperiosam, quae fit imperio potestatis, quae solum majoribus conceditur; temerariam, quae malo fit animo, et socialem, quae minoribus conceditur, quae sine acerbitate, devoto et reverenti animo fieri debet, de qua hic S. Benedictus. Tractet prudenter abbas. ] « Apud se, et cum aliis qui hospitis conversationem noverunt et verba, » inquit Bernardus Cassinensis.", + "candidate_score": 0.673645, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_27_29", + "bdc_text": "perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime . Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1190", + "psc_text": "a summo Romanorum pontifice, videlicet Gregorio, haberentur descripta ac laudabiliter roborata. His denique comperti episcopi usus monachorum authentico ex more viguit, » quemadmodum scribit Rodulfus Glaber (Lib. III Hist., cap. 3). Neque tamen id solis S. Benedicti monachis singulare exstitit, cum talem consuetudinem a quibusdam canonicorum ecclesiis observatam fuisse doceat Amalarius in Supplemento ad lib. IV de Divinis Officiis (Tom. II Anal.); qui tamen in libro de Ordine Antiph., cap. 2, dicit, se interrogasse Romanae Ecclesiae magistrum, « si canerent per dominicas noctes Te Deum laudamus; » responsumque sibi esse « Tantum in Natalitiis pontificum Te Deum laudamus canimus. » Quo perdicto, legat abbas lectionem de evangelio. ] 281 Idque cum planeta, orario, duobus candelabris, et thuribulo, ex Hildemaro, et Ruperto l. II in Regulam S. Benedicti, cap. 7, quem ritum retulimus in l. II de Antiquis monach. Rit., c. 1. Lectionem etiam S. Evangelii abbati, aut eo absente praepositis", + "candidate_score": 0.673408, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_43_45", + "bdc_text": "Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. . Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3647", + "psc_text": "die infra capitulum istius Regulae, exceptis diebus XII lectionum, et vigiliis festivitatum, quibus pronuntiatur evangelium homiliae, ut in vigilia Paschae, Pentecostes, et similibus. Dividuntur tamen ad instar psalmorum prolixiorum, prooemium hujus Regulae, cap. 2, 43, 48, 63, 64, 65. Constitutiones vero papales bis in anno legi debent, et semel in capitulo provinciali. » Cistercienses in legenda Regula ita singula distribuebant capita, ut eam quater in anno percurrerent. Dies autem in quibus inchoari deberet explicantur his versibus: Tu Benedicte caput, sequitur vigilia Baptist. Crastinus Andochii, tandem festum puerorum. Cum vero festum B. Benedicti transferretur, transferebatur etiam ipsa Regulae inchoatio ex libro Instit., dist. 6, cap. 1. Ne quis fratrum de ignorantia se excuset. ] Ex his postremis hujus capituli verbis recte omnino Bernardus Cassinensis infert, non modo legendam, sed insuper exponendam esse Regulam; alioquin de ejus ignorantia posset se aliquis excusare. Et certe nonnulla occurrunt in textu Regulae loca quae varios", + "candidate_score": 0.672728, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_28_30", + "bdc_text": "Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.669736, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_27_29", + "bdc_text": "perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime . Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1725", + "psc_text": "habet (Lib. II. c. 20): « Si quid opus habet a camerario quaerere, tunc maxime quaerit. » Idem praescribunt Divionenses S. Benigni Consuetudines c. 43. Quod nec obscure insinuant Hildemarus et praecitati Smaragdus et Bernardus Cassinensis, cum horas competentes esse asserunt, quando silentium tenere fratres non debent, sive legere, aut orationi vacare; idem sit judicium de tempore laboris, et comestionis, quo strictum fratribus silentium indictum est. Dentur quae danda sunt, et petantur quae petenda sunt. ] Hic tacite omnia superflua ac statui monastico contraria S. P. Benedictus resecat, cellerarium astringens ad solas res necessarias distribuendas; dentur quae danda sunt; et fratres ad petenda quae petenda sunt, et non alia. Ut nemo perturbetur neque contristetur in domo Dei. ] Hoc est in monasterio; « Vere enim monasterium domus Dei est, inquit Richardus de Sancto Angelo, quia ibi semper oratur. » Addit Nicolaus de Fractura: « In quo Deo servimus. » Vel", + "candidate_score": 0.669356, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_27_29", + "bdc_text": "perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime . Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2722", + "psc_text": "Anianensis (Tom. IV Analect.): quibus concinit Concordia Dunstani his verbis (Cap. 7): « Quod si invenerit, nullatenus illud debet reticere in capitulo venturi diei. » Et Statuta Lanfranci (Cap. 4): « Dum circumeunt, nullum signum faciant, nulli quacunque occasione loquantur, studiose 650 tantum negligentias et offensiones inspiciant, et tacite praetereuntes, de eis postea in capitulo etiam clamores faciant. » Idem habent Divionenses S. Benigni Consuetudines cap. 4. Ex Hildemaro tamen circatores aliquam videntur habuisse facultatem corrigendi delinquentes: « Isti seniores, inquit, debent potestatem habere corrigendi decanos, et praepositos, etiam ipsum abbatem, quanquam non omnes uno modo: subjectos admonendo, rogando, atque increpando; priores rogando. » De prioribus tamen ita scribit Udalricus (Lib. III, cap. 7): « Domno abbati et priori ita deferunt circatores, ut nequaquam veniant ubi eos noverint esse, quia scriptum est: Non est discipulus super magistrum. » Accedentibus autem circatoribus, qui ex licentia de rebus necessariis colloquebantur, hoc eis", + "candidate_score": 0.666517, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_27_29", + "bdc_text": "perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime . Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1478", + "psc_text": "ad austrum ducentorum nonaginta pedum longitudine, quinquaginta in latitudine, eminebat domus quiescendi obtentu. » Cum senioribus. ] Id est decanis, inquit Richardus de S. Angelo: id quod confirmat Nicolaus Bravus ex Regula S. Isidori c. 14. Qui super eos solliciti sint. ] Vigilias noctis custodientes, uti exponunt Hildemarus Bernardus Cass. et Boherius; quia « cum dicit solliciti sint, inquit Hildemarus, praecipit illos vigilare in dormitorio; quia nemo potest esse sollicitus in nocte, nisi vigilaverit; quia nos cum solliciti esse volumus pro aliqua re, vigilamus. » Cui concinit Justinianus imperator (Novel. 133): « Neque enim semper omnes dormiunt, sed manifestarium est, quod dum hi dormiendo occupati sunt, illi vigilant, et prorsus quidam dormientes inspiciunt. » Sed Nicolaus de Fractura (Vide l. I de Antiq. mon. Rit., cap. 1) 352 hanc sollicitudinem in eo constituit, « ut surgant de nocte videre si vestiti, cincti cingulis et funibus, vel alias regulariter dormiant fratres.", + "candidate_score": 0.665714, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_27_29", + "bdc_text": "perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime . Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3650", + "psc_text": "consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit animum colligere, et de sanctorum promptuariis mendicare, ut loquens habeam ad manum quod placeat audientibus. » His adde summorum pontificum constitutiones. Gregorius IX: « Quia, inquit, in multis monasteriis a paucis intelligitur Regula cum legitur, praecipimus ut lectio Regulae, quae legitur in capitulo, propter minores statim in vulgari exponatur ab ipso qui capitulum tenet, vel ab illo cui duxerit injungendum. » Idem habent Clemens V in sua decretali, et Benedictus XII in sua constitutione. Hinc Cistercienses Congregationis Reformatae in Hispania, in capitulo generali anni 1557, Ludovico de Estrada injunxerunt ut commentarios super Regulam S. Benedicti scriberet, « quibus abbates in", + "candidate_score": 0.665254, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_20_22", + "bdc_text": "eam magna ex parte ob causam Francofordiam essemessem über der Zeile nachgetragen. , nisi corporis imbecillitas et virium debilitas obstitisset , atque memoria quoque tam est mihi fluxa ac lubrica , ut non amplius mihi consultum videatur in humanioribus studiis versari , sed tantummodo id , quod superest temporis , in sacris transigam . Unde etiam fit , ut in literis scribendis minus aptus sim , quippe , quę animo concipio , calamo integre ac perfecte exprimere nequeam , id quod in hisce ad te literis facile perspicias . Cogor tamen crebro literas dare ac scribere ad amicos , qui ad me quotidie prope scribunt , nunc hic , nunc ille .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2895", + "psc_text": "53. Hujus instituti causa praecipua fuit, ne divinis contemplationibus mens devota a Deo avocetur; vix enim lingua effari aut intellectus capere potest quantis animum perturbationibus nimia et inordinata litterarum scriptio exagitet. « Quantus tumultus est in mente dictantium, verba sunt S. Bernardi (Epist. 89), ubi multitudo obstrepit dictionum, ubi orationum varietas et diversitas sensuum concurrit, ubi saepe respuitur quod occurrit, et requiritur quod excidit, ubi quid pulchrius secundum litteram, quid consequentius juxta sententiam, quid planius propter intelligentiam, quid utilius ad conscientiam, quid denique 692 cui, vel post, vel ante, ponatur, intentissime attenditur, multaque alia, quae a doctis in hujusmodi curiosius observantur! » Quantis animum pulsat motibus praeteritorum recordatio, charorum, propinquorum, et relictae patriae suavis memoria! Haec cum serio perpenderet quidam monachus (Casian. lib. V, cap. 32), et « ei post annos quindecim patris et matris, amicorumque multorum de provincia Ponti complures epistolae delatae fuissent, accipiens grandem fasciculum litterarum, diuque apud", + "candidate_score": 0.664947, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_22_24", + "bdc_text": "Cogor tamen crebro literas dare ac scribere ad amicos , qui ad me quotidie prope scribunt , nunc hic , nunc ille . Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage . anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1211", + "psc_text": "» inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in ecclesia quam in refectorio dividat cantor. » Vide Udal. l. I, c. 1. Finem vero lectionum aut cera apposita, aut ungue codici impresso notabant: « Nullus ad terminum vel ceram apposuit, vel saltem unguibus quantulumcunque signum impressit; sed cuncti omnia quae legenda erant ita sibi nota facere curaverunt, ut quando inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse", + "candidate_score": 0.664007, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_19_21", + "bdc_text": "Profectus iam ipse ( ut dicere coepi ) eam magna ex parte ob causam Francofordiam essemessem über der Zeile nachgetragen. , nisi corporis imbecillitas et virium debilitas obstitisset , atque memoria quoque tam est mihi fluxa ac lubrica , ut non amplius mihi consultum videatur in humanioribus studiis versari , sed tantummodo id , quod superest temporis , in sacris transigam . Unde etiam fit , ut in literis scribendis minus aptus sim , quippe , quę animo concipio , calamo integre ac perfecte exprimere nequeam , id quod in hisce ad te literis facile perspicias .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2895", + "psc_text": "53. Hujus instituti causa praecipua fuit, ne divinis contemplationibus mens devota a Deo avocetur; vix enim lingua effari aut intellectus capere potest quantis animum perturbationibus nimia et inordinata litterarum scriptio exagitet. « Quantus tumultus est in mente dictantium, verba sunt S. Bernardi (Epist. 89), ubi multitudo obstrepit dictionum, ubi orationum varietas et diversitas sensuum concurrit, ubi saepe respuitur quod occurrit, et requiritur quod excidit, ubi quid pulchrius secundum litteram, quid consequentius juxta sententiam, quid planius propter intelligentiam, quid utilius ad conscientiam, quid denique 692 cui, vel post, vel ante, ponatur, intentissime attenditur, multaque alia, quae a doctis in hujusmodi curiosius observantur! » Quantis animum pulsat motibus praeteritorum recordatio, charorum, propinquorum, et relictae patriae suavis memoria! Haec cum serio perpenderet quidam monachus (Casian. lib. V, cap. 32), et « ei post annos quindecim patris et matris, amicorumque multorum de provincia Ponti complures epistolae delatae fuissent, accipiens grandem fasciculum litterarum, diuque apud", + "candidate_score": 0.663916, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_27_29", + "bdc_text": "perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime . Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3063", + "psc_text": "a Benedictina, in multis tamen potest spectari ut ejus interpretatio et commentarius (Cap. 84): « Ad mensam abbatis, infit, sedeant seniores, extranei supervenientes, vel vicibus fratres psalterati, quos voluerit abbas, 731 praeter praepositos, qui in decadis suis ideo ad suas mensas jubentur esse praesentes, ut causam Dei, id est taciturnitatis et gravitatis in susceptis suis custodiant. » Et ita forte intelligendus est locus ex Vita S. Filiberti abbatis, n. 3 (Saec. II Ben.): Jussus igitur sedere ad priorem mensam, etc. Quod si quis nolit S. Benedictum respexisse ad ampla illa refectoria, satis vero simile est seniores etiam ad mensas permiscuisse junioribus, ut super eos invigilarent; sicut in dormitorio noluit adolescentiores fratres juxta se lectos habere, sed permixtos cum senioribus dormire. Et certe decani, quos S. Benedictus, cap. 22, seniores appellat, ex antiqua monachorum disciplina suis decaniis assidebant ad mensam, ut supra diximus ad cap. 21. Ab hac vero disciplina S.", + "candidate_score": 0.663483, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_27_29", + "bdc_text": "perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime . Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1909", + "psc_text": "de consuetudine licet. » Postulantes pro se orari. ] Idem post coenam convenientes in unum ad concinendos ex more ante quietem hymnos, praestabant in Oriente veteres monachi, quemadmodum scribit Cassianus (Lib. IV, c. 19). Egredientes autem de septimana dicant hunc versum: Benedictus es, Domine Deus, qui adjuvisti me et consolatus es me. ] Idque ad gradum presbyterii et incurvi, uti diximus ex Udalrico l. II, cap. 35; libro Usuum Cisterc. cap. 108, et Caeremoniali Bursfeld. dist. 2, cap. 15. Quo dicto tertio. ] Scilicet ab egrediente, et ter repetito integraliter a choristis, inquit Boherius. Recipiat benedictionem ingrediens. ] Benedictionem cap. 11 S. Benedictus appellat orationem seu collectam, quae nocturnas vigilias terminat: ita hic benedictionem vocat preces et orationes quae super hebdomadarios recitantur, quaeque ex Boherio proferri debent ab abbate, priore, vel hebdomadario: ex Udalrico. lib. II, cap. 35, Consuet. S. Germani a Pratis, Nicolao de Fractura, et Caerem. Bursfeldensium, a", + "candidate_score": 0.66325, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_8_10", + "bdc_text": "Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.663239, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_1_3", + "bdc_text": "Vellem certo scire , quisnam ipse sis , hoc est , quisnam sit Henrichus illeille am Rande nachgetragen. Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. . Unde et hanc ob causam bona ex parte apud me iam dudum constitui , uti Francofordiam concederemuti Francofordiam concederem am Rande nachgetragen. , ut ex Froeschovio Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2781", + "psc_text": "ibi, hoc est in itinere, quam lectionem probat Menardus. Et servitu is pensum non negligant reddere. ] Ideoque « debent a bibliotheca habere librum in quo sit officium ordinatum, » inquit Bernardus Cassinensis; idque juxta Gregorii papae IX constitutionem pro Benedictinis, praescribentem ut « ipsi dicant horas in via, et de libris provideatur eisdem: » cui concinit Benedictus XII in sua item pro monachis Benedictinis constitutione, in qua sic lego (Cap. 24): « Nullus monachus pernoctaturus extra ecclesiam, monasterium, et alium locum suum, permittatur abire sine cuculla regulari clausa, nec non breviario, in quo servitutis pensum possit exsolvere Creatori. » CAPUT LI. De fratribus qui non satis longe profiscuntur. Frater qui pro quovis responso dirigitur, et ea die speratur reverti ad monasterium, non praesumat foris manducare, etiamsi a quovis rogetur nisi forte ei ab abbate suo praecipiatur. Quod si aliter fecerit, excommunicetur. COMMENTARIUS. Frater qui pro quovis responso dirigitur. ]", + "candidate_score": 0.662904, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_27_29", + "bdc_text": "perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime . Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3581", + "psc_text": "25 Januar.). In Tegernsensi S. Quirini Fromundus janitor unus ex praecipuis coenobii sui monachis fuisse colligitur ex epistola quam scripsit ad Theodulum episcopum (Anal. tom. IV), qua se excusat quod ratione sui officii ad synodum proficisci haud potuerit. Idem dicendum de Ingelbaudo Vindocinensi portario (Miscel. Bal. tom. II), qui cum Frotmundo priore pro causis sui monasterii ad urbanum papam II missus fuit. Sed his missis ad Regulae textum veniamus. Ad portam monasterii. ] Ex primo hujus capitis vocabulo Haeftenus (Lib. III, tract. 7, disq. 5) colligit ex mente S. legislatoris non plures in monasterio, sed unicam duntaxat januam esse constituendam; id quod etiam statuit Justinianus imperator in novella 133: « Et primum quidem ne monasterium multos habeat aditus, sed unum tantum, aut duos forte. » Ponatur senex sapiens. ] « Notandum, inquit Smaragdus, quia non dixit: Ad portam ponatur senex aetate; sed ait: Ponatur senex moribus sapiens: ubi datur intelligi", + "candidate_score": 0.662546, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_28_30", + "bdc_text": "Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.661101, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_28_30", + "bdc_text": "Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3560", + "psc_text": "decanos autem hic Bernardus Cassinensis et Boherius in utroque commentario officiales intelligunt. Ego vero decem monachis praefectos, inter quos et ipsi officiales reperiri poterant: unde et Hildemarus: « Prout intelligo, antiqua consuetudo fuit ut in omni officio et obedientia monasterii semper esset unus decanus super illos decem monachos, verbi gratia: si grammatici erant qui 854 discebant, unus decanus erat super illos fratres qui erant deputati ad illam obedientiam: et isti decani habebant curam de eorum necessitate corporali, et illi necessitatem eorum quaerebant ab abbate, et illi erant solliciti de eorum negligentia, sicut legitur in Instituta Patrum, quando ad mensam sedebant; quomodo illi decani faciebant signum, si qua necessitas quaerenda erat fratribus. Deinde forte quando quaerebant ( forte coquebant) panes, ibant quatuor aut tres decant, prout necesse erat, cum fratribus. Quando vero in horto ibant, quatuor decani cum decania sua ibant. Deinde non audebat ire de istius decania quis, et ire", + "candidate_score": 0.65919, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_28_30", + "bdc_text": "Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.658975, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_28_30", + "bdc_text": "Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3581", + "psc_text": "25 Januar.). In Tegernsensi S. Quirini Fromundus janitor unus ex praecipuis coenobii sui monachis fuisse colligitur ex epistola quam scripsit ad Theodulum episcopum (Anal. tom. IV), qua se excusat quod ratione sui officii ad synodum proficisci haud potuerit. Idem dicendum de Ingelbaudo Vindocinensi portario (Miscel. Bal. tom. II), qui cum Frotmundo priore pro causis sui monasterii ad urbanum papam II missus fuit. Sed his missis ad Regulae textum veniamus. Ad portam monasterii. ] Ex primo hujus capitis vocabulo Haeftenus (Lib. III, tract. 7, disq. 5) colligit ex mente S. legislatoris non plures in monasterio, sed unicam duntaxat januam esse constituendam; id quod etiam statuit Justinianus imperator in novella 133: « Et primum quidem ne monasterium multos habeat aditus, sed unum tantum, aut duos forte. » Ponatur senex sapiens. ] « Notandum, inquit Smaragdus, quia non dixit: Ad portam ponatur senex aetate; sed ait: Ponatur senex moribus sapiens: ubi datur intelligi", + "candidate_score": 0.658661, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_28_30", + "bdc_text": "Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1740", + "psc_text": "terrenis quam de salute fratris. » Et Joannes Diaconus in lib. I de Vita sancti Gregorii papae, c. 10, ubi referens insignem in naufragum pauperem sancti Patris charitatem, haec habet (Saec. I Bened.): « Cui liberalissimus Pater, accersito vestiario, alia sex numismata dari praecipiens, cognovit in vestiario nihil numismatum unde posset consolari naufragum remansisse. » Idem videre est in Regula sancti Isidori c. 19. Praeter ferramentorum vestiumque custodes, alteri etiam committebatur cura conservandorum diplomatum, privilegiorum, chartarumque monasterii; qui omnia debito in ordine disposita, tutissimo in loco inclusa servabat; apud Floriacenses quidem in turricula, ex Tortarii lib. de Mirac. S. Benedicti, c. 27; in Croylandensi monasterio in chartaria arcu lapideo per totum contecta ex Ingulfi historia Croylandensi (Ad ann. 1091): quorum exemplaria pluribus in locis aliquando deponebant, ut videre est in Chronici Ramesiensis parte secunda, cap. 7. In typico seu Regula Irenes Augustae cap. 19, haec cura committitur vasorum sacrorum custodi.", + "candidate_score": 0.658586, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_1_3", + "bdc_text": "Vellem certo scire , quisnam ipse sis , hoc est , quisnam sit Henrichus illeille am Rande nachgetragen. Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. . Unde et hanc ob causam bona ex parte apud me iam dudum constitui , uti Francofordiam concederemuti Francofordiam concederem am Rande nachgetragen. , ut ex Froeschovio Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2717", + "psc_text": "15. In hoc pene solo differunt, quod Lanfrancus, Udalricus, et Consuetudines Floriacenses libros distribuant feria secunda post dominicam primam Quadragesimae, quae consuetudo obtinebat apud Cassinenses tempore Bernardi abbatis; Usus Cistercienses dominica ipsa. Sed Boherius feria quarta Cinerum dandos esse asserit, quod nec improbat Bernardus Cassinensis: aitque nonnullis in monasteriis ita suo tempore observatum fuisse. Porro acceptos libros cum aliis mutare nemini licitum erat, statuente concilio Aquisgranensi (Can. 19), « ut in Quadragesima libris de bibliotheca secundum prioris dispositionem acceptis, alios, nisi prior decreverit expedire, non accipiant. » Ante omnia sane. ] Quod Richardus de S. Angelo explicat antequam 649 libri assignentur. Et tamen Cistercienses (Lib. Usuum Cisterc., cap. 15) statim post praedictorum librorum distributionem fratres in capitulo designant, qui juxta Regulam circumeant monasterium. Deputentur unus aut duo seniores. ] Non tam aetate quam virtute et sapientia. Qui circumeant. ] Unde et in Concordia Dunstani, c. 7, circae dicuntur; in Statutis", + "candidate_score": 0.658514, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_28_30", + "bdc_text": "Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1078", + "psc_text": "in claustro sese recipiebant, ex cap. 84; unde S. Bernardus singularem monachum describens (De Grad. humil.), aliis in claustro quiescentibus, inquit, solus remanet in oratorio: ubi quod dicit quiescentibus non de corporea, sed de spiritali quiete intelligendum est, ut patet ex Aelredo abbate hom. de duobus discipulis euntibus in Emmaus, et ex Gilberto de Hoillandia Serm. 23, in Cant. Denique apud primos B. Stephani abbatis Obazinensis discipulos (Tom. IV Misc. Baluz.), « illud quod post vigilias intervallum restabat, non quieti aut somno deputabatur sed peculiaribus orationibus aut operibus manuum inserviebat, » ut legitur in ejus Vita, n. 7. Istud autem institutum antiquis monachis, ut vidimus hactenus, inviolabile 254 duplici ex causa commendat Joannes Cassianus: 1º ne purificationem nostram nocturnis orationibus acquisitam invidus hostis illusione somni contaminet; 2º ne somnus ille inertiam in monacho parturiat, ac per totum diem vigorem ejus obtundat, cordis pinguedinem exhauriat, et debilem reddat eum adversus insidias", + "candidate_score": 0.65685, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_1_3", + "bdc_text": "Vellem certo scire , quisnam ipse sis , hoc est , quisnam sit Henrichus illeille am Rande nachgetragen. Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. . Unde et hanc ob causam bona ex parte apud me iam dudum constitui , uti Francofordiam concederemuti Francofordiam concederem am Rande nachgetragen. , ut ex Froeschovio Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3648", + "psc_text": "Instit., dist. 6, cap. 1. Ne quis fratrum de ignorantia se excuset. ] Ex his postremis hujus capituli verbis recte omnino Bernardus Cassinensis infert, non modo legendam, sed insuper exponendam esse Regulam; alioquin de ejus ignorantia posset se aliquis excusare. Et certe nonnulla occurrunt in textu Regulae loca quae varios possunt sortiri sensus, nec facile, ni exponantur, intelligi queunt. Bernardo lucem praetulerat Hildemarus, « quia, inquit, nihil valet illa lectio, nisi fuerit ejus traditio adhibita. » Hinc congregata Aquisgrani synodus decernit (Can. 70). « ut ad capitulum lectio tradatur (id est exponatur). Similiter ad collationem, si tempus fuerit opportunum. » Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus.", + "candidate_score": 0.656075, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_2_4", + "bdc_text": "Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. . Unde et hanc ob causam bona ex parte apud me iam dudum constitui , uti Francofordiam concederemuti Francofordiam concederem am Rande nachgetragen. , ut ex Froeschovio Christoph Froschauer . tandemVor tandem ein gestrichener Wortanfang .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2717", + "psc_text": "15. In hoc pene solo differunt, quod Lanfrancus, Udalricus, et Consuetudines Floriacenses libros distribuant feria secunda post dominicam primam Quadragesimae, quae consuetudo obtinebat apud Cassinenses tempore Bernardi abbatis; Usus Cistercienses dominica ipsa. Sed Boherius feria quarta Cinerum dandos esse asserit, quod nec improbat Bernardus Cassinensis: aitque nonnullis in monasteriis ita suo tempore observatum fuisse. Porro acceptos libros cum aliis mutare nemini licitum erat, statuente concilio Aquisgranensi (Can. 19), « ut in Quadragesima libris de bibliotheca secundum prioris dispositionem acceptis, alios, nisi prior decreverit expedire, non accipiant. » Ante omnia sane. ] Quod Richardus de S. Angelo explicat antequam 649 libri assignentur. Et tamen Cistercienses (Lib. Usuum Cisterc., cap. 15) statim post praedictorum librorum distributionem fratres in capitulo designant, qui juxta Regulam circumeant monasterium. Deputentur unus aut duo seniores. ] Non tam aetate quam virtute et sapientia. Qui circumeant. ] Unde et in Concordia Dunstani, c. 7, circae dicuntur; in Statutis", + "candidate_score": 0.655211, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_28_30", + "bdc_text": "Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3461", + "psc_text": "verbo dominus factum sit per syncopen domnus. Qua voce sanctos viros, episcopos, reges, aliasque honorabiles nobilesque personas appellarunt: unde in antiquis litaniis summus pontifex domnus apostolicus appellatur. Ita apud Severum Sulpicium, epist. 2, Domnum Martinum obiisse nuntiant; Vita B. Alcuini, num. 22, saec. IV Bened., Vade ad sepulcrum domni Martini; S. Gregorius, lib. I Regist., cap. 6, Domnum Alexandrum, domnum Theodorum, filium meum Marinum, domnam Eusiciam, domnam Eudochiam, domnam Dominicam mea peto vice salutari; Statuta S. Adalardi, Missa domnae Balthildae; Aimonius, lib. IV de Gestis Francorum, c. 68, Domnus Carolus rex habuit conventum generalem in Wormatia civitate. Hinc tritus ille versiculus: Coelestem Dominum, mortalem dicito domnum. Sed quod soli tunc abbati competebat domni nomen, nunc omnibus fere monachis promiscue tribuitur; id quod jam tempore Smaragdi abbatis usu receptum fuisse constat ex ejusdem loco supra citato, et apud Cluniacenses ex Udalrico etiam laudato. Etsi credamus non defuisse etiam olim qui utrumque", + "candidate_score": 0.655083, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_28_30", + "bdc_text": "Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.654247, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9_11", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ; Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.653872, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_1_3", + "bdc_text": "Vellem certo scire , quisnam ipse sis , hoc est , quisnam sit Henrichus illeille am Rande nachgetragen. Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. . Unde et hanc ob causam bona ex parte apud me iam dudum constitui , uti Francofordiam concederemuti Francofordiam concederem am Rande nachgetragen. , ut ex Froeschovio Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2716", + "psc_text": "postea, donec illum studiose legerit; et dicit illi: Quia non legisti bene, debuisti ante significare, ut tibi dedissemus tempus interrogandi. Si autem cognoverit abbas illum fratrem studiosum in lectione, et tamen non potuit intelligere, dat illi alium librum. Postquam autem ierint omnes fratres de capitulo, tunc inspicit abbas, et requirit utrum sint inibi omnes libri per brevem. Si forte non invenerit libros totidem, sicuti habet brevem, tunc quaerit diligenter usquequo invenerit. » Eumdem pene ritum offendes apud Udalricum l. I, c. 52, et Lanfrancum in Statutis cap. 1, § 3, in Consuetudinibus Floriacensis monasterii, et in libro Usuum Cisterciensium, cap. 15. In hoc pene solo differunt, quod Lanfrancus, Udalricus, et Consuetudines Floriacenses libros distribuant feria secunda post dominicam primam Quadragesimae, quae consuetudo obtinebat apud Cassinenses tempore Bernardi abbatis; Usus Cistercienses dominica ipsa. Sed Boherius feria quarta Cinerum dandos esse asserit, quod nec improbat Bernardus Cassinensis: aitque nonnullis in monasteriis ita", + "candidate_score": 0.652467, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_28_30", + "bdc_text": "Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3326", + "psc_text": "cum clericis. » Neque vero id mirum videri debet, cum nec sacerdotes professi missas quotidie cantarent, ut demonstravimus in lib. II de Antiquis monach. Rit., c. 6. Sane Clemens ex regali Anglorum prosapia, Fiscanensis primum, deinde Divionensis monachus, « in tantum se abjectum et vilem asserebat, ut cum sacerdotii gradu fungeretur, nunquam in omni vita sua nisi semel ad hoc ministerium accedere praesumpsit, » ut docet chronographus S. Benigni. Sciens se disciplinae regulari subditum. ] « Hic omnem ei materiam aufert praesumptionis, cum ei ad memoriam reducit statum suae subjectionis, » inquit Bernardus Cassinensis. Et magis exempla humilitatis omnibus det. ] In quem locum Richardus de S. Angelo: « Littera ista potest exponi duobus modis: 1º ut sit sensus, ut iste plus ostendatur humilis quam alius monachus; 2º ut sit sensus, si abbas jusserit ei ut celebret, vel ut sedeat post ipsum, ipse magis ostendatur humilis. » Si forte ordinationis,", + "candidate_score": 0.651092, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_28_30", + "bdc_text": "Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1700", + "psc_text": "Sed et juxta Regulam Magistri (Cap. 19), « Cellerarius eleemosynam faciat cum jussu abbatis in praesentia ejus. In absentia vero liceat ei petenti pauperi eleemosynam exhibere, propter praeceptum Domini, quod dicit: Omni petenti te tribue; et item: Da, ne cui non dederis, ipse sit Christus. » Utrorumque autem et hospitum et pauperum omni prorsus admiratione dignam sollicitudinem gerebat B. Raingardis (Petr. Vener. lib. II, ep. 17), « Hos honorifice 408 suscipiens, istis sollicite providens; ut nec illis congrua, nec istis deessent necessaria. Cura tamen propensior circa pauperes erat, quorum egestas in corde mulieris sanctae praeponderabat, ut quos major premebat indigentia, major illis adhiberetur prae aliis diligentia. Ea de causa si quid de commissa obedientia superesse poterat, in usus eorum devote expendebat. Erogabantur frequentes eleemosynae, vestes pro posse parabantur, aut emebantur novae, aut veteres sororibus subreptae dabantur, omnibus secundum Evangelium petentibus absque quaestione quidquid cibi vel indumenti undequaque corrodere poterat, tribuebat:", + "candidate_score": 0.650866, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_28_30", + "bdc_text": "Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2617", + "psc_text": "molendinum, pistrinum, hortum, aliaque id genus; id quod Fuldenses monachi, porrecto ad Carolum Magnum libello, enixe flagitaverunt, postulantes (Num. 16) « ut ipsa monasterii ministeria per fratres ordinentur, id est, pistrinum, hortus, braciatorium, coquina, agricultura, et caetera ministeria, sicut apud decessores nostros fuerunt. » Insuper, cum ad agros excolendos, ligna aliaque ad vitam necessaria in monasterium afferenda, omniaque monasterii ministeria obeunda, nonnulla viderentur animalia necessaria, horum cura etiam in agris pascendorum alicui committebatur, ut patet ex Vita S. Benedicti abbatis Anianensis, in qua haec lego (Num. 38, saec. IV Ben.): « In montibus autem in quibus fratres soliti erant alendarum ovium curam habentes habitare, sibi ad orandum exiguum oratorium exstruxerunt. » Tandem, cum varias in monasteriis artes exerceri S. Benedicti Regula permittat, qui aliquam callebant, huic potissimum applicabantur. Camaldulenses, ut docet Petrus Damiani ( In Vita S. Romualdi, cap. 26), « faciebant omnes opera manuum, alii scilicet cochlearia, alii nebant,", + "candidate_score": 0.650693, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_28_30", + "bdc_text": "Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3121", + "psc_text": "tuum? et similia: vel forte injungens ei aliquod opus vilissimum, quod pro injuria videtur haberi, ut purgare aliquem locum sordidum, et caetera talia. » Vide Drogonis monachi Floriacensis probationem apud Aimoinum in lib. I de Mir. S. Bened. num. 13, et concil. Cloveshoviense, cap. 24, apud Spelmannum tom. I. Et sit in cella hospitum paucis diebus. ] Quid autem in ea facturus, quandiuve immoraturus arbitrarium censent Richardus de S. Angelo et Boherius. Sed rem tum ex antiquis Regularum conditoribus, tum ex Benedictinae commentatoribus discere licet: « Cum igitur, inquit Cassianus (Lib. IV, c. 7), quis susceptus, et hac perseverantia, quam diximus, comprobatus, ac depositis propriis vestimentis, habitu monasteriali fuerit accinctus, non statim congregationi fratrum commisceri permittitur, sed deputatur seniori, qui seorsum haud longe a vestibulo monasterii commanens habet curam peregrinorum et advenientium deputatam; eisque omnem diligentiam susceptionis et humanitatis impendit; cumque ibidem integro anno deserviens absque ulla querela suum circa", + "candidate_score": 0.650563, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_1_3", + "bdc_text": "Vellem certo scire , quisnam ipse sis , hoc est , quisnam sit Henrichus illeille am Rande nachgetragen. Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. . Unde et hanc ob causam bona ex parte apud me iam dudum constitui , uti Francofordiam concederemuti Francofordiam concederem am Rande nachgetragen. , ut ex Froeschovio Christoph Froschauer .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077", + "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti", + "candidate_score": 0.650016, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_28_30", + "bdc_text": "Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1421", + "psc_text": "Ecclesia dicebantur qui sepeliebant defunctorum corpora, ut probat idem Menardus ex Justiniani novell. 43 et 59. Inter canonicorum dignitates etiam celebre est nomen decani, qui totius est capituli caput. Apud Cluniacenses etiam decani dicebantur majoris prioris suffraganei in temporalibus, qui erant villarum provisores, de quibus Udalricus l. III, c. 5. An vero decanorum officium prout hic a S. P. Benedicto instituitur, viguitque apud antiquos, diu remanserit in nostro ordine, omnino nos latet. De illis quidem est articulus 11 libelli supplicis monachorum Fuldensium ad Carolum imperatorem, item concilii Aquisgr. can. 55 et 56, at vero nulla eorum mentio in Concordia Dunstani, Statutis Lanfranci, aut Cluniacensis monasterii Consuetudinibus, quae agunt tantum de abbate, priore majore, decanis villarum provisoribus, priore claustrali, circatoribus, et puerorum magistris. In ordine etiam Cisterciensi decani nomen inauditum fuit, inquit Joannes Craesbeeck; officium tamen quod in priore conventuali residere videtur non inusitatum. Apud Cassinenses olim unus duntaxat post abbatem", + "candidate_score": 0.649858, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_2_4", + "bdc_text": "Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. . Unde et hanc ob causam bona ex parte apud me iam dudum constitui , uti Francofordiam concederemuti Francofordiam concederem am Rande nachgetragen. , ut ex Froeschovio Christoph Froschauer . tandemVor tandem ein gestrichener Wortanfang .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2662", + "psc_text": "Cosmographiae quoque notitiam vobis percurrendam esse non immerito suademus, ut loca singula, quae in libris sanctis legitis, in qua parte mundi sint posita, evidenter agnoscere debeatis. » Inter alios vero Julii oratoris libellum de Cosmographia, Marcellini Constantinopolitanam Hierosolymitanamque descriptionem, et Ptolomei Cosmographiam laudat: alteroque post capite (Cap. 27): « Illud quoque, infit, commonendum esse credidimus, quoniam tam in sacris litteris quam in expositoribus doctissimis multa per schemati, multa per definitiones, multa per artem grammaticam, multa per artem rhetoricam, multa, per dialecticam, multa per disciplinam arithmeticam, multa per musicam, multa per disciplinam geometricam, multa per astronomicam intelligere possumus. » Postea consolatus quorumdam simplicitatem fratrum, qui ad arduum adeo studium haud possunt assurgere, subdit (Cap. 28): « Verumtamen nec illud Patres sanctissimi decreverunt, ut saecularium litterarum studia respuantur, quia exinde non minimum ad sacras Scripturas intelligendas sensus noster instruitur: si tamen divina gratia suffragante, notitia ipsarum rerum sobrie ac rationabiliter inquiratur, non", + "candidate_score": 0.649737, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_28_30", + "bdc_text": "Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1483", + "psc_text": "quemadmodum hic scribunt Hildemarus, Bernardus Cassinensis et Boherius, patetque ex diversis monasteriorum consuetudinariis. Porro ex Regula Orientali c. 28, et ex Regula Magistri cap. 29, ad hebdomadarios pertinebat accendere candelam. Hebdomadarios vero intelligo coquinae: unde et Udalricus agens de pueris, ait (Lib. III, cap. 8): « Quando in coquina obsequuntur, magistri eorum solent providere, ut opportune accendant luminaria dormitorii, et necessariarum, et ad nocturnos. » 353 Accendendi horam assignat Magister his verbis (Cap. 29): « In quo atrio pendeat cicendelus, qui quotidie a cellerario factus, ab hebdomadariis ad seram ante completorios incendatur, ut videant diversi quomodo se collocent. » Hildemarus vero, habita temporum ratione, aestate quidem qua majores sunt dies, post capitulum, id est post collationis lectionem; hieme autem, quando incipiente jam nocte completur capitulum, dum ibidem sedent, lucernam vult accendi. Smaragdus quotidie ante completorium, Bernardus Cassinensis quando propter solis occasum dormitorium incipit obscurari. Sed juvat hic Ingulfi abbatis Croylandensis", + "candidate_score": 0.649372, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_48_50", + "bdc_text": "Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 . - Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.648849, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_28_30", + "bdc_text": "Quo factum est , ut et decanus Domde kan war Graf Heinrich von Stolberg-Wernigerode ( vgl. oben Nr. 1766 , Anm. 37 ) , ein ehemaliger Zögling von Caesarius ( vgl. Krafft 35 ) . apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3321", + "psc_text": "hoc loco illud intellexit: Amice, ad quod venisti fac, id est, non venisti imperare, sed imperari; servire, non serviri; subesse, non praeesse. » Ita etiam Bernardus Cassinensis et Boherius. Concedatur ei tamen post abbatem stare. ] « Ac proinde 796 ante praepositum, et decanos, si non sint sacerdotes, » inquit Menardus, quanquam Bernardus Cassinensis post abbatem stare exponat, stare tantum « in aliquo superiori loco cum senioribus, ut apud Cassinum, inquit, in tertia vigilia; » idque ob honorem sacerdotii. Si tamen talis fuerit ejus vita, quae talem mereatur praelationem; nam si propter crimen aliquod poenitentiae causa confugerit ad monasterium, non ita praeponendus est aliis, sed ordinis sui loco humiliter debet esse contentus, ut loquitur Smaragdus. Communis autem monasteriorum praxis apud nos est, ut sacerdotes novitii omnes etiam professos non sacerdotes praecedant, quoad illi sacerdotii gradum adipiscantur: sed apud Cassinenses et Fulienses sacerdotes novitii reliquis tantum novitiis non sacerdotibus praeponuntur. Vide", + "candidate_score": 0.648748, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_2", + "bdc_text": "Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2662", + "psc_text": "Cosmographiae quoque notitiam vobis percurrendam esse non immerito suademus, ut loca singula, quae in libris sanctis legitis, in qua parte mundi sint posita, evidenter agnoscere debeatis. �� Inter alios vero Julii oratoris libellum de Cosmographia, Marcellini Constantinopolitanam Hierosolymitanamque descriptionem, et Ptolomei Cosmographiam laudat: alteroque post capite (Cap. 27): « Illud quoque, infit, commonendum esse credidimus, quoniam tam in sacris litteris quam in expositoribus doctissimis multa per schemati, multa per definitiones, multa per artem grammaticam, multa per artem rhetoricam, multa, per dialecticam, multa per disciplinam arithmeticam, multa per musicam, multa per disciplinam geometricam, multa per astronomicam intelligere possumus. » Postea consolatus quorumdam simplicitatem fratrum, qui ad arduum adeo studium haud possunt assurgere, subdit (Cap. 28): « Verumtamen nec illud Patres sanctissimi decreverunt, ut saecularium litterarum studia respuantur, quia exinde non minimum ad sacras Scripturas intelligendas sensus noster instruitur: si tamen divina gratia suffragante, notitia ipsarum rerum sobrie ac rationabiliter inquiratur, non", + "candidate_score": 0.647497, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_2_4", + "bdc_text": "Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. . Unde et hanc ob causam bona ex parte apud me iam dudum constitui , uti Francofordiam concederemuti Francofordiam concederem am Rande nachgetragen. , ut ex Froeschovio Christoph Froschauer . tandemVor tandem ein gestrichener Wortanfang .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2033", + "psc_text": "lib. IV, cap. 26, ubi de Gervino abbate piissimo scribit, quod in itinere constitutus (Spicil. tom. IV), « coena apparata, si accubuisset pransurus, lectionis auditione vel divinae legis meditatione implicari studebat. » His accedit quod de decanis villarum provisoribus extra monasterium suis in decaniis comedentibus habet Udalricus (Lib. III, c. 5): « Antequam comedat, dicto versu, legitur quoque aliquid de S. Scriptura, vel per alium, vel per seipsum; et in fine similiter antequam surgat post comestionem. » Nec fortuito casu qui arripuerit codicem, legere audeat ibi. ] Nec fortuito casu, « id est improvise, subito, vel repente; ut lectio praevideatur, quia etiam valde periti, et litterati male legunt litteram impraevisam; male vero legens, male pronuntians in pausis, in accentu, in brevibus et longis, in omissione, in adjectione, in mendosa pronuntiatione, non solum fratres audientes non aedificat; verum etiam querelandi causam vel occasionem praestat, » inquit Bernardus Cassinensis, quam expositionem accepit", + "candidate_score": 0.647271, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_8_10", + "bdc_text": "Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2686", + "psc_text": "in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere liceat. Et notandum quia nullum nisi post quintum decimum aetatis suae annum in probatione ponere licet. » Hujus statuti praxim videre est in Vita S. Hildegundis virginis, n. 21, ab auctore coaevo scripta (Boll. 20 April.): quae sub virili habitu, mutato proprio nomine in Joseph, Schonaugiense virorum monasterium ordinis Cisterc. ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper", + "candidate_score": 0.647164, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25_27", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) . perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1700", + "psc_text": "Sed et juxta Regulam Magistri (Cap. 19), « Cellerarius eleemosynam faciat cum jussu abbatis in praesentia ejus. In absentia vero liceat ei petenti pauperi eleemosynam exhibere, propter praeceptum Domini, quod dicit: Omni petenti te tribue; et item: Da, ne cui non dederis, ipse sit Christus. » Utrorumque autem et hospitum et pauperum omni prorsus admiratione dignam sollicitudinem gerebat B. Raingardis (Petr. Vener. lib. II, ep. 17), « Hos honorifice 408 suscipiens, istis sollicite providens; ut nec illis congrua, nec istis deessent necessaria. Cura tamen propensior circa pauperes erat, quorum egestas in corde mulieris sanctae praeponderabat, ut quos major premebat indigentia, major illis adhiberetur prae aliis diligentia. Ea de causa si quid de commissa obedientia superesse poterat, in usus eorum devote expendebat. Erogabantur frequentes eleemosynae, vestes pro posse parabantur, aut emebantur novae, aut veteres sororibus subreptae dabantur, omnibus secundum Evangelium petentibus absque quaestione quidquid cibi vel indumenti undequaque corrodere poterat, tribuebat:", + "candidate_score": 0.646779, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_8_10", + "bdc_text": "Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2844", + "psc_text": "Tertio, haec olim lectio fiebat in auditorio, ut patet ex Vita sancti Guillelmi ducis et monachi Gellonensis (Saec. IV Ben.), ubi narratur quomodo suo susceptus fuerit in monasterio. Ac primo quidem num. 21, longe occurritur ei a fratribus, ducitur ad orationem, ecclesiaeque dona confert. Et postea, num. 22: « Completa oratione, factaque cunctis altaribus 680 sua cuique digna veneratione . . . . itur in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit. » Idem videre est apud Ekkehardum in lib. de Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa", + "candidate_score": 0.646288, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_36_38", + "bdc_text": "Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ; [ Max ] Lossen , in : ADB XXIII 486-488 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1355", + "psc_text": "appellat, quod non essent auctoritate Ecclesiae recepti. Psalmos et odas Salomonis inter apocryphas scripturas recenset S. Athanasius in Synopsi sacrae Scripturae: de quibus etiam agit Nicephorus patriarcha Constantinopolitanus in canone, et collocat inter Scripturas quibus contradicitur. Sed et ipse Athanasius in Synopsi inter Davidicos psalmos mentionem facit centesimi quinquagesimi primi, qui reperitur etiam in antiquis Psalteriis mss. exstatque editus in polyglotta. Multi etiam haeretici psalmos composuerunt, inter quos Hierax, quemadmodum docet S. Epiphanius l. II Panarii, haeresi 67. Valentinus quoque, ut videre est apud Tertullianum, lib. de Carne Christi. Denique Donatistae psalmos humano ingenio elaboratos in suis ecclesiis canebant, ut docet S. Augustinus in epist. 55, novae editionis. Ex hoc porro S. Benedicti loco Hildemarus eos qui Benedictinum officium in Romanum mutare praesumunt, ut Regulae violatores arguit, eo quod non omni hebdomada totum psalterium persolvunt, puta in hebdomada Paschae et Pentecostes, in quibus Romani solito brevius decantant officium. Quia nimis", + "candidate_score": 0.646148, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_2_4", + "bdc_text": "Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. . Unde et hanc ob causam bona ex parte apud me iam dudum constitui , uti Francofordiam concederemuti Francofordiam concederem am Rande nachgetragen. , ut ex Froeschovio Christoph Froschauer . tandemVor tandem ein gestrichener Wortanfang .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2716", + "psc_text": "postea, donec illum studiose legerit; et dicit illi: Quia non legisti bene, debuisti ante significare, ut tibi dedissemus tempus interrogandi. Si autem cognoverit abbas illum fratrem studiosum in lectione, et tamen non potuit intelligere, dat illi alium librum. Postquam autem ierint omnes fratres de capitulo, tunc inspicit abbas, et requirit utrum sint inibi omnes libri per brevem. Si forte non invenerit libros totidem, sicuti habet brevem, tunc quaerit diligenter usquequo invenerit. » Eumdem pene ritum offendes apud Udalricum l. I, c. 52, et Lanfrancum in Statutis cap. 1, § 3, in Consuetudinibus Floriacensis monasterii, et in libro Usuum Cisterciensium, cap. 15. In hoc pene solo differunt, quod Lanfrancus, Udalricus, et Consuetudines Floriacenses libros distribuant feria secunda post dominicam primam Quadragesimae, quae consuetudo obtinebat apud Cassinenses tempore Bernardi abbatis; Usus Cistercienses dominica ipsa. Sed Boherius feria quarta Cinerum dandos esse asserit, quod nec improbat Bernardus Cassinensis: aitque nonnullis in monasteriis ita", + "candidate_score": 0.645182, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_8_10", + "bdc_text": "Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_696", + "psc_text": "loci compellat, nec in coemeteria quidem ipsarum ecclesiarum, ubi ad tempus corpus ejus requieverat, mulieribus introire liceat. » Haec Turgottus sub finem saeculi XI scribebat. Sed praeclara sunt ea quae de Thorneiensi monasterio refert Guillelmus Malmesburiensis Lib. IV de Pont. Angl., sub fin. : « Ibi solitudo ingens ad quietem data monachis, ut eo tenacius haereant superis, quo castigatius mortales conspicantur. Femina si ibi videtur, monstro habetur; maribus advenientibus quasi angelis plauditur. Caeterum ibi nullus nisi momentanee conversatur. » Quam in Anglia hauserat disciplinam S. Bonifacius, hanc in Germaniam profectus, in monasteriis a se constructis ibidem refudit, ecclesiarum aditu feminis prorsus interdicto, maxime vero in Fuldensi omnium nobilissimo, cujus basilica uni S. Liobae ob reverentiam S. martyris patebat, ut testatur Rudolfus monachus in Vita S. Liobae cap. 22 Saec. III Bened., part. II, pag. 256 , his verbis: « Interdum etiam et ad monasterium Fuldensium monachorum causa orationis venire solebat,", + "candidate_score": 0.643762, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_48_50", + "bdc_text": "Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 . - Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2691", + "psc_text": "vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap. 1), ut « in monasteriis monachorum, ubi commode fieri queat, etiam lectio sacrae Scripturae habeatur: qua in re si abbates negligentes fuerint, episcopi locorum in hoc, ut sedis apostolicae delegati, eos ad id opportunis remediis compellant. » Quod plane de simplici sacrae Scripturae lectione, quae ubique commode fieri potest, sed de accurata, qua obscuriores extricatioresque difficultates studiose elucidantur, intelligi debet. Quarto. Dicunt exemplum Christi et SS. apostolorum, qui nunquam studuisse, aliquando manibus laborasse leguntur, nullum studiis monachorum obicem afferre, cum infusam coelitus habuerint scientiam, quam ubi similiter acceperint monachi, libenter a studiis abstinebunt. Porro quod de labore apostolorum dicitur, solos", + "candidate_score": 0.643311, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_16_18", + "bdc_text": "atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen . atque inibi mansit mecum , donec tandem iter Coloniam versus adornaremus . Iam habes , unde de tua persona dubitatio mihi suborta sit .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.64326, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25_27", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) . perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1117", + "psc_text": "praemitti voluit S. Benedictus, vel quia de somni surrectione dicit, ut aiunt Hildemarus et Durandus, vel quia de resurrectione Domini agens, dum illum audit monachus, pervigilem se et devotum ad vigilias custodit, ut docent Bern. Cass. et Turrecremata, vel quia per illum. « contra adversantes daemones, mundum videlicet et carnem, divinum invocatur auxilium, » ut addit idem Bernardus. Ipsum etiam praemitti voluit, ut negligentioribus tempus sit occurrendi ad invitatorium, sicuti ad laudes psalmum LXVI praemisit, ut omnes occurrant ad quinquagesimum. Et gloria. ] Quae merito psalmo tertio, in quo agitur de Christi resurrectione, subjungitur, quia in ea Dei gloria specialiter praedicatur, inquit Bernardus Cassinensis. Porro circa hunc glorificationis hymnum tria sunt observanda: 1º a quo sit compositus; 2º quis illius pronuntiandi modus; 3º quis illius usus. Quod spectat ad primum, « Illud certissimum est, hymnum glorificationis ab apostolis compositum, a Patribus Nicaenis auctum, ab universa Ecclesia receptum, omni reverentia cantandum", + "candidate_score": 0.643209, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9_11", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ; Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2686", + "psc_text": "in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere liceat. Et notandum quia nullum nisi post quintum decimum aetatis suae annum in probatione ponere licet. » Hujus statuti praxim videre est in Vita S. Hildegundis virginis, n. 21, ab auctore coaevo scripta (Boll. 20 April.): quae sub virili habitu, mutato proprio nomine in Joseph, Schonaugiense virorum monasterium ordinis Cisterc. ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper", + "candidate_score": 0.642637, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_48_50", + "bdc_text": "Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 . - Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_212", + "psc_text": "in civitatibus minime. Turrecremata vero In cap. 17 Reg. S. Bened. congregationem non esse dicendam, ubi minus quam duodecim monachi habitant. Caeterum concilium Epaonense vetat Cap. 10 « cellas novas aut congregatiunculas monachorum absque episcopi notitia institui. » Porro si tantum sit periculum ubi tres quatuorve soli habitant monachi, quanto majus ubi solus aliquis sine socio, sine teste, sine priore, suis relictus voluntatibus conversatur? Plane existimari vix potest: quare, ut huic malo remedium aliquod afferrent summi pontifices, Gregorius IX in bulla ad monachos Benedictinos, quae exstat apud Matthaeum Parisium, et nominatim in alia ad Cluniacenses, quam non multo post renovavit Nicolaus IV. decernit ut « nec in prioratu aliquo unus solus monachus commoretur; sed ei qui solus est unus vel plures socii adjungantur, si loci suppeditant facultates: alioquin monachus revocetur ad claustrum, proviso quod in eo divina celebrentur honeste; » et iterum post eos Benedictus XII in sua Constitutione: «", + "candidate_score": 0.642392, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_48_50", + "bdc_text": "Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 . - Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_167", + "psc_text": "hi quibus adhuc erat apostolicus fervor, memores pristinae illius perfectionis, discedentes a civitatibus suis, illorumque consortio qui sibi vel Ecclesiae Dei remissionis vitae negligentiam illicitam esse credebant, in locis suburbanis ac secretioribus commanere, et ea quae ab apostolis per universum corpus Ecclesiae generaliter meminerant instituta privatim exercere coeperunt; atque ita coaluit ista, quam diximus, discipulorum qui se ab illorum contagio sequestraverant, disciplina; qui paulatim tempore procedente segregati a credentium turbis, ab eo quod a conjugiis abstinerent, et a parentum se consortio mundique istius conversatione discernerent, monachi sive monazontes, singularis ac solitariae vitae districtione nominati sunt; unde consequens fuit ut ex communione consortii coenobitae, cellaeque ac diversoria eorum coenobia vocarentur. Istud ergo fuit antiquissimum monachorum genus, quod non modo tempore, sed etiam gratia primum est, quodque per annos plurimos solum inviolabile usque ad abbatis Pauli vel Antonii duravit aetatem. » Quanquam huic Cassiani sententiae non subscribent, qui S. Pachomium primum coenobitarum", + "candidate_score": 0.641933, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_48_50", + "bdc_text": "Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 . - Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_696", + "psc_text": "loci compellat, nec in coemeteria quidem ipsarum ecclesiarum, ubi ad tempus corpus ejus requieverat, mulieribus introire liceat. » Haec Turgottus sub finem saeculi XI scribebat. Sed praeclara sunt ea quae de Thorneiensi monasterio refert Guillelmus Malmesburiensis Lib. IV de Pont. Angl., sub fin. : « Ibi solitudo ingens ad quietem data monachis, ut eo tenacius haereant superis, quo castigatius mortales conspicantur. Femina si ibi videtur, monstro habetur; maribus advenientibus quasi angelis plauditur. Caeterum ibi nullus nisi momentanee conversatur. » Quam in Anglia hauserat disciplinam S. Bonifacius, hanc in Germaniam profectus, in monasteriis a se constructis ibidem refudit, ecclesiarum aditu feminis prorsus interdicto, maxime vero in Fuldensi omnium nobilissimo, cujus basilica uni S. Liobae ob reverentiam S. martyris patebat, ut testatur Rudolfus monachus in Vita S. Liobae cap. 22 Saec. III Bened., part. II, pag. 256 , his verbis: « Interdum etiam et ad monasterium Fuldensium monachorum causa orationis venire solebat,", + "candidate_score": 0.641337, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_2_4", + "bdc_text": "Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. . Unde et hanc ob causam bona ex parte apud me iam dudum constitui , uti Francofordiam concederemuti Francofordiam concederem am Rande nachgetragen. , ut ex Froeschovio Christoph Froschauer . tandemVor tandem ein gestrichener Wortanfang .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2781", + "psc_text": "ibi, hoc est in itinere, quam lectionem probat Menardus. Et servitu is pensum non negligant reddere. ] Ideoque « debent a bibliotheca habere librum in quo sit officium ordinatum, » inquit Bernardus Cassinensis; idque juxta Gregorii papae IX constitutionem pro Benedictinis, praescribentem ut « ipsi dicant horas in via, et de libris provideatur eisdem: » cui concinit Benedictus XII in sua item pro monachis Benedictinis constitutione, in qua sic lego (Cap. 24): « Nullus monachus pernoctaturus extra ecclesiam, monasterium, et alium locum suum, permittatur abire sine cuculla regulari clausa, nec non breviario, in quo servitutis pensum possit exsolvere Creatori. » CAPUT LI. De fratribus qui non satis longe profiscuntur. Frater qui pro quovis responso dirigitur, et ea die speratur reverti ad monasterium, non praesumat foris manducare, etiamsi a quovis rogetur nisi forte ei ab abbate suo praecipiatur. Quod si aliter fecerit, excommunicetur. COMMENTARIUS. Frater qui pro quovis responso dirigitur. ]", + "candidate_score": 0.641208, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_58_60", + "bdc_text": "[ Adresse auf der Rückseite : ] Ornatissimo nec non et humanissimo viro Henricho Bullingero , concionatori apud Tigurum celeberrimo , amico suo optimo et prope incomparabili . Ad manum Froeschovii typographi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2622", + "psc_text": "plane, sic verbi Domini poteris fieri taciturnus praedicator, et lingua silente in multorum populorum auribus manus tua clamosis vocibus personabit. » Eumdem laborem singulari opusculo laudavit Joannes Trithemius, etiam post typographiae inventionem fratres suos ad illum invitans. Vide Benedicti ejusdem lib. I de Viris illustribus ordinis S. cap. 6. Denique, aliud laboris genus a nostris frequentatum notat Mabillonius (Praefat. ad saec. I Bened., pag. 60): nimirum qui prae corporis infirmitate operosos labores manibus exercere non poterant, iis pro Regulae indulgentia prolixioribus studiis aliorum operas compensare licebat. Quod probat exemplo Lanfranci, qui, ut loquitur Guillelmus Malmesburiensis (Lib. I de Gestis Pont. Angl.): « Factus monachus, homo qui ne ciret agresti opere victum quaerere, publicas scholas de dialectica professus est, ut egestatem monasterii scholarum liberalitate 627 temperaret, » cum econtra Herluinus abbas coquendis panibus, et fimo tractando occuparetur, et S. Bernardi abbatis Clarevallensis, cui pro manuum labore commissa est cura divini verbi", + "candidate_score": 0.64107, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29_31", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V . und wurde später von Kaiser Maximilian II .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_124", + "psc_text": "appellare; nam et S. Hieronymus, referente Boherio, in epist. ad Evagrium librum Exodi vocat scholam medici, ubi leges datae a Deo populo Israel sunt descriptae; et interrogatus apud Cassianum Joannes abbas, cur, relicta anachoresi, coenobitarem instituta esset amplexus, respondit, « velut imparem se anachoreticae disciplinae, et sublimitate tantae perfectionis indignum ad juniorum scholas revertisse, si tamen vel ipsorum instituta secundum professionis meritum posset implere. » Porro haec schola dicitur dominici schola servitii, quia tota est in ediscendo supremae majestati debito obsequio, unde et discipulos alloquens ait: Sub uno Domino aequalem servitutis militiam bajulamus. In qua institutione nihil asperum, nihilque grave nos constituturos speramus. ] Hic aliquem audire mihi videor S. P. Benedictum ita adorientem: Siccine, sancte Pater, nihil asperum, nihilque grave vocas, corpus castigate, delicias non amplecti, jejunium amare, voluntatem propriam odire, usque ad impossibilia obedire? Ubi est quod capite 58 de disciplina suscipiendorum fratrum dictutus es: Probetur in omni", + "candidate_score": 0.640933, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_2_4", + "bdc_text": "Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. . Unde et hanc ob causam bona ex parte apud me iam dudum constitui , uti Francofordiam concederemuti Francofordiam concederem am Rande nachgetragen. , ut ex Froeschovio Christoph Froschauer . tandemVor tandem ein gestrichener Wortanfang .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3143", + "psc_text": "Regula per ordinem. ] Juxta priscorum monachorum instituta, quae venientibus ad conversionem, ut sciant ad quid ingrediuntur, legi Regulam mandant, ut videre est in Regula tertia SS. Patrum, cap. 1; in Regula S. Caesarii ad virgines in recapitulatione, cap. 8; in Regula S. Aureliani, cap. 1; S. Ferreoli, cap. 5; Tarnatensis monasterii, cap. 1, et Magistri. A quibus, si S. Caesarium excipias, in hoc rantum differt S. Benedictus, quod illi semel tantum introeunti sive admisso legendam decernunt Regulam; S. Benedictus vero ter in ipso probationis anno; cujus statutum renovavit Gregorius papa IX in Constitutione pro monachis Benedictinis, decernens, ut admittendis « novitiis dura praedicentur et aspera; et eisdem admissis legatur, et exponatur regula ter in anno, probationis terminis a B. Benedicto constitutis. » Hanc lectionem fieri per ordinem S. Pater instituit, quod Bernardus Cassinensis exponit, ut non sit « superficialis, sed diligens, et expositiva, et intelligibilis. Et hoc est, inquit,", + "candidate_score": 0.639925, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_34_36", + "bdc_text": "Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort; 1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. : Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", + "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", + "candidate_score": 0.639396, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_8_10", + "bdc_text": "Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3403", + "psc_text": "(Saec. II Ben.), quem « cum cerneret B. Waldebertus virum esse industrium, eum presbyterum fieri jussit; omnisque chorus fratrum in ejus veneratione clamaverunt, dicentes Germanum dignum esse presbyterio. » Item ex Vita S. Sivardi, abbatis Anisolensis (Saec. III Ben.), qui « factus est non solum monachus, sed et per electionem fratrum sacerdos. » Et ex Vita V. Benedicti abbatis Clusani, auctore Guillelmo ejus discipulo (Saec. VI Ben.), qui « fratribus annuentibus et abbate jubente ad sacerdotium » promotus est: unde et Boherius in primo commentario: « Quanquam abbas scire praesumatur conscientias monachorum, et ei competat jussio in hujusmodi ordinum receptione, consulo tamen quod seniorum utatur consilio; multa enim oculos latent praelati. » Et in secundo: « Hanc autem electionem puto debere fieri ad testimonia fratrum: nam et antiquitus presbyter monasterii Pater monasterii dicebatur, ut haec electio inter praecipua numeretur. » Vide Vitam S. Hugonis Aeduensis monachi, num. 6, saec. V,", + "candidate_score": 0.639328, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_33_35", + "bdc_text": "In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) . Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort; 1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3732", + "psc_text": "Vit. Pat. cap. ult.) Vitas Patrum, et Institutiones monachorum Leobardo monacho, ad Majus monasterium recluso direxit, ut eum adversus tentationes praemuniret. Sed et Regula S. Patris nostri Basilii. ] Caesariensis nimirum in Cappadocia episcopi, cujus habemus regulas breviores, et fusius disputatas, et alteram ex utrisque conflatam, quam ex Graeco in Latinum Rufinus Aquileiensis presbyter convertit, cum monasticis Constitutionibus, quas omnes hoc in commentario non semel citavimus: unde miramur Boherium Basilii Regulam, de qua hic S. P. Benedictus, Basilio cuidam monacho a Caesariensi episcopo distincto ascripsisse: nam Regula illa Basilii monachi, quam observant, ut ait, Orientales coenobitae, quamque ipse multoties citat, haudquaquam est alia ab illis quas scripsit Caesariensis episcopus. Quod vero S. Benedictus eum vocat Patrem et suum, non inde sequitur eum militasse sub S. Basilii institutis; sed eum Patrem appellat, vel honoris gratia tanquam antiquiorem, juxta illud S. Augustini: « Honorificentiae causa Patres appellamus eos qui nos vel tempore", + "candidate_score": 0.639174, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_48_50", + "bdc_text": "Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 . - Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2690", + "psc_text": "hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod omnia et singula de magistris instructoribus, et personis instruendis, et aliis, circa ea superius ordinata faciant auctoritate apostolica, per censuram ecclesiasticam, et alia opportuna remedia (appellatione remota) firmiter observari. Et nihilominus ea quae super praedictis fecerint et invenerint, praesidentibus capitulo provinciali referant; qui etiam auctoritate apostolica praefata, si videatur eisdem, vel ipsorum majori parti, contra negligentes vel rebelles in praemissis fortius procedere non postponant, etc. (Spicil. tom. V). » Hoc Benedicti papae salutare statutum renovavit postea 643 Tristandus archiepiscopus in concilio Senonensi anno 1485, art. 3, cap. 1. Et novissime concilium Tridentinum definit (Sess. 5, in dec. de Reformat., cap.", + "candidate_score": 0.638948, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_48_50", + "bdc_text": "Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 . - Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.638684, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29_31", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar ) und Moers , geb. 1519 oder 1520 , gest. 1578 , war Schüler von Caesarius und ein anerkannter Humanist , leistete aber 1542-1544 auch Kriegsdienst für Kaiser Karl V . und wurde später von Kaiser Maximilian II .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", + "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", + "candidate_score": 0.638439, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10", + "bdc_text": "Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.638244, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9_11", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ; Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3593", + "psc_text": "nuntiare, nec ibi remanere deceat, intrare et quo vult ire permittat. » Huc facit quod in Vita S. Alexandri acoemeti abbatis lego (Bolland., 15 Januar.), quod nimirum ad monasterium Petri fratris sui veniens, « fratre uno secum assumpto, januam pulsat. Janitor vero, praestolare, inquit, tantisper; sine primum ad praepositum referam, et tunc ingredieris. » Erat autem ad januam fenestella, per quam ostiarius venientes respiciebat et alioquebatur, ut patet tum ex Vita S. Agili abbatis Resbacensis, cap. 20 (Saec. II Ben.): « Audivit ad 862 portam monasterii veluti plangentis hominis exilem vocem, apertaque fenestra, quae portae inhaerebat, cernit ante fores pauperem jacere ulceribus plenum; » tum ex Vita S. Eudociae, n. 29 (Bolland., 1 Mart.), ubi Philostratus quidam sub monachi habitu « progressus ad ejusdem Parthenonis occlusas fores, cum ostium pulsasset, adfuit puella janitrix una e loci virginibus, quae aperta non plane fenestella januae, per rimulam vocis transmissioni solius exiliter patentem,", + "candidate_score": 0.637803, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9_11", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ; Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2644", + "psc_text": "essent codices trecenti, ut patet ex catalogo librorum ejusdem monasterii tempore Ludovici Pii confecto, et ab Hariulfo in Chronico Centulensi relato (In Chron. Centul. lib. III, cap. 3): unde etiam horis secundum Regulam lectioni deputatis, uno legente alii saepius auscultare cogebantur; eoque respexit S. Benedictus cum dicit (Cap. 4) lectiones sanctas libenter audire. Secundum, paucitas sacerdotum: nam cum in ipsis vitae monasticae cunabulis, haud ita multi monachorum in clerum asciscerentur, nec 632 a laicis fere distinguerentur; etsi perutilem scientiam existimarent, non tamen omnino necessariam: quapropter urgente victus sibi comparandi necessitate, longe plures laboribus manuum horas impendebant: alioqui quos sacris altaribus destinabant, scientiis informare omnino satagebant, Domini per prophetam comminationem formidantes: Quia repulisti scientiam, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi; et illud: Ignorans ignorabitur. Tertium, perversa Massalianorum haereticorum et quorumdam vagantium monachorum doctrina, qui aut orationis, aut praedicationis obtentu, laborem non solum tanquam inutilem, sed etiam ut malum, et evangelicis verbis", + "candidate_score": 0.637679, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_48_50", + "bdc_text": "Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 . - Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.637356, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6_8", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ; vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3608", + "psc_text": "artes diversae intra monasterium exerceantur. ] Tale erat Fuldense coenobium sub Sturmio abbate, teste Eigile abbate in ejus Vita, num. 20; tale Flaviacense sub S. Geremaro, ex ejus Vita, num. 25; tale Solemniacense ex Vita S. Audoeno in Vita sancti Eligii; tale Lesciense ex Vita S. Hiltrudis, num. 3; tale Centulense ex Hariulfi Chronico, lib. II, cap. 7; tale Talipiacum ex gestis S. Aldrici, num. 28; tale Sanctigallense ex antiqua ejus delineatione; tale denique Divionense S. Benigni ex ejusdem Chronico. Talia etiam construi volebat monasteria Moguntinum sub Carolo Magno concilium, S. Benedicti praeceptum renovans his verbis (Can. 20): « Dignum et necessarium est, ut missi per quaeque loca directi simul cum episcopo uniuscujusque dioecesis perspiciant loca monasteriorum canonicorum pariter et monachorum, similiterque puellarum, si in apto et congruo loco sint posita, ubi necessarium commodum possit acquiri, quod ad utilitatem pertinet monasterii, sicut in S. Regula dicitur: Monasterium autem ita debet", + "candidate_score": 0.63728, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25_27", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) . perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2743", + "psc_text": "in Vita S. Kentigerni, cap. 3 (Saec. II Ben., Bolland. 13 Januar.), idque de S. Aethelvoldo narrat Willelmus Malmesburiensis lib. IV de Pontif. Angl., in fine. Ergo his diebus augeamus nobis aliquid ad solitum pensum servitutis nostrae. ] Quod ait ad solitum pensum duobus modis intelligi potest. 1º Ad solitam aliorum temporum vivendi rationem; « superius enim definierat, inquit Hildemarus, quantum panem, quanta pulmenta, vel quantum dormire. Nunc vero, ut augeamus ad istum pensum, hoc est mensuram aliquid suadet. » Quam explicationem confirmare possunt praecedentia verba, quibus hortatur aliorum temporum negligentias his sanctis diebus diluere. 2º Ad solitum pensum, id est, ad praescriptam etiam in Quadragesima a regula mensuram; qui sensus connaturalior videtur: nam quae quadragesimali tempore facienda regula praescribit, omnes aequaliter servare tenentur: quae autem hic addenda suadet, non ita, sed pro cujusque voluntate, et abbatis benedictione: quae vero illa sint docent subsequentia. Orationes peculiares. ] Orationes peculiares Hildemaro", + "candidate_score": 0.637218, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_8_10", + "bdc_text": "Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.637176, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_34_36", + "bdc_text": "Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort; 1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. : Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2835", + "psc_text": "monachorum, pronus regem adoravit. » Hoc tamen Petri Boherii tempore jam obsoleverat: « Quod nec, inquit, vidi observari, nec qualiter intelligi debeat planam expositionem legi; unde credo quod iste paragraphus debeat intelligi de inclinatione capitis vel corporis, quae fit in oratorio, 678 dum hospes orat: nec illud praestat differentiam personarum, sed temporum, ut frater qui hospitem comitatur, dum orat pariter cum eo, prout tenetur supra, flectat genua et corpus tempore quo hoc fratres faciunt in conventu; vel sit inclinato capite, si fratres in horis non se prosternunt in terra: et taliter Christus in eis, id est cum eis adoratur, qui et suscipitur. » Suscepti autem hospites ducantur ad orationem. ] « Id est ad ecclesiam coram altari, » inquit Richardus de S. Angelo. Superius dixerat orent pariter; nunc iterum dicit ducantur ad orationem. An vero de duplici oratione, aut de unica tantum intelligendus sit, non satis explicant commentatores. Nicolaus de", + "candidate_score": 0.637014, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6_8", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ; vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.636714, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_48_50", + "bdc_text": "Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 . - Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1470", + "psc_text": "sua Constitutione pro monachis Benedictinis, c. 26; 350 cui paruerunt Anglicani monachi ex statuto capituli anni 1341; Bursfeldenses ex Caeram. dist. 3, c. 22; et Cluniacenses in capitulo ann. 1458, sub Joanne Borbonio celebrato. Nunc vero per universas fere monachorum congregationes usus invaluit dormitoria plures in cellas dividendi, suamque unicuique monacho assignandi. Idque ad vitandam saecularium curiositatem, qui nonnunquam per nostra pervagantur dormitoria; ut fratres orationi ac spiritali lectioni liberius vacent; variis poenitentiae operibus, quae oculos hominum fugiunt, sese exerceant; tum etiam propter honestatem majoremque silentii ac solitudinis observantiam; sive etiam ut aliquam coelestis domus imaginem monasteria referant, sicuti de Carthusianis belle dicebat Petrus Blesensis (Epist. 86): « Ad exemplar siquidem domus illius de qua scriptum est: In domo Patris mei mansiones multae sunt; habet unusquisque cellulam et mansiunculam suam, ut contemplationi et orationi liberius vacet. » Neque vero ita recens aut nova est isthaec institutio, quasi antiquis monachis non", + "candidate_score": 0.636507, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_50", + "bdc_text": "sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_167", + "psc_text": "hi quibus adhuc erat apostolicus fervor, memores pristinae illius perfectionis, discedentes a civitatibus suis, illorumque consortio qui sibi vel Ecclesiae Dei remissionis vitae negligentiam illicitam esse credebant, in locis suburbanis ac secretioribus commanere, et ea quae ab apostolis per universum corpus Ecclesiae generaliter meminerant instituta privatim exercere coeperunt; atque ita coaluit ista, quam diximus, discipulorum qui se ab illorum contagio sequestraverant, disciplina; qui paulatim tempore procedente segregati a credentium turbis, ab eo quod a conjugiis abstinerent, et a parentum se consortio mundique istius conversatione discernerent, monachi sive monazontes, singularis ac solitariae vitae districtione nominati sunt; unde consequens fuit ut ex communione consortii coenobitae, cellaeque ac diversoria eorum coenobia vocarentur. Istud ergo fuit antiquissimum monachorum genus, quod non modo tempore, sed etiam gratia primum est, quodque per annos plurimos solum inviolabile usque ad abbatis Pauli vel Antonii duravit aetatem. » Quanquam huic Cassiani sententiae non subscribent, qui S. Pachomium primum coenobitarum", + "candidate_score": 0.63634, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_34_36", + "bdc_text": "Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort; 1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. : Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_214", + "psc_text": "constitutiones Richardi episcopi Sarum anno 1217, et Constitutiones Richardi Dunelmensis episcopi anno 1220, apud Spelmannum tom. II Conc. Angl. Sine Pastore. ] Eo utique qui dicit: Ego sum Pastor bonus, a quo se carnaliter vivendo segregant. Vel sine pastore, « id est sine abbate, qui in monasterio Christi vicem videtur agere, qui dicit: Ego sum Pastor bonus, » inquit Smaragdus, ut pote cujus imperia et auctoritatem 52 refugiunt suo arbitratu ac ditione viventes, ut loquitur S. Hieronymus Epist. 22. Non dominicis, sed suis inclusi ovilibus. ] Quem in locum Smaragdus: « Domini ovilia sanctorum monachorum sunt monasteria, qui recte a summo Pastore Christo reguntur, et in loco pascuae collocantur. » At nimis angusta sunt haec immensae sarabaitarum mentis instabilitati: ideo non dominicis se patiuntur includi ovilibus, sed, ut ait S. Hieronymus, « habitant quamplurimum in urbibus et castellis. » Nam, quod ait auctor Sermonum ad Fratres in eremo Serm. 21,", + "candidate_score": 0.636199, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9_11", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ; Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2844", + "psc_text": "Tertio, haec olim lectio fiebat in auditorio, ut patet ex Vita sancti Guillelmi ducis et monachi Gellonensis (Saec. IV Ben.), ubi narratur quomodo suo susceptus fuerit in monasterio. Ac primo quidem num. 21, longe occurritur ei a fratribus, ducitur ad orationem, ecclesiaeque dona confert. Et postea, num. 22: « Completa oratione, factaque cunctis altaribus 680 sua cuique digna veneratione . . . . itur in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit. » Idem videre est apud Ekkehardum in lib. de Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa", + "candidate_score": 0.636109, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_8_10", + "bdc_text": "Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2644", + "psc_text": "essent codices trecenti, ut patet ex catalogo librorum ejusdem monasterii tempore Ludovici Pii confecto, et ab Hariulfo in Chronico Centulensi relato (In Chron. Centul. lib. III, cap. 3): unde etiam horis secundum Regulam lectioni deputatis, uno legente alii saepius auscultare cogebantur; eoque respexit S. Benedictus cum dicit (Cap. 4) lectiones sanctas libenter audire. Secundum, paucitas sacerdotum: nam cum in ipsis vitae monasticae cunabulis, haud ita multi monachorum in clerum asciscerentur, nec 632 a laicis fere distinguerentur; etsi perutilem scientiam existimarent, non tamen omnino necessariam: quapropter urgente victus sibi comparandi necessitate, longe plures laboribus manuum horas impendebant: alioqui quos sacris altaribus destinabant, scientiis informare omnino satagebant, Domini per prophetam comminationem formidantes: Quia repulisti scientiam, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi; et illud: Ignorans ignorabitur. Tertium, perversa Massalianorum haereticorum et quorumdam vagantium monachorum doctrina, qui aut orationis, aut praedicationis obtentu, laborem non solum tanquam inutilem, sed etiam ut malum, et evangelicis verbis", + "candidate_score": 0.635807, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25_27", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) . perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_934", + "psc_text": "Vita S. Adalardi, auctore S. Gerardo, n. 41, ubi omni prorsus admiratione dignum videtur quod de eo ibidem scribitur: « Ipse vero, scilicet S. Adalardus, tantam memoriam filiorum habebat in visceribus paternis, ut non solum mores inspiceret, sed etiam numerum et nomina eorum semper haberet descripta in manibus suis, quatenus non sibi excideret pro quibus rationem redditurus esset Deo, et pro quantis. Ideo maximam gerens curam eorum, nullum ex eis in hebdomada relinquebat inallocutum, ne scilicet inimicus inveniens vacantes, zizania superseminaret cordibus eorum. » Erant vero Corbeiae monachi sub S. Adalardo non minus trecentis, nec amplius quadringentis. Hortatur nos de hac re Scriptura dicens: Revela Domino viam tuam, et spera in eum. ] Hac in Scripturae auctoritate quatuor hujusce confessionis conditiones S. P. Benedictus indicat: 1º Ut sit clara, aperta, absque ulla verborum obscuritate, cum dicit Revela; hoc enim revelari dicitur, quod aperte declaratur. 2º Ut fiat abbati non tanquam", + "candidate_score": 0.63569, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_8_10", + "bdc_text": "Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.635579, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9_11", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ; Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.634919, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6_8", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ; vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2617", + "psc_text": "molendinum, pistrinum, hortum, aliaque id genus; id quod Fuldenses monachi, porrecto ad Carolum Magnum libello, enixe flagitaverunt, postulantes (Num. 16) « ut ipsa monasterii ministeria per fratres ordinentur, id est, pistrinum, hortus, braciatorium, coquina, agricultura, et caetera ministeria, sicut apud decessores nostros fuerunt. » Insuper, cum ad agros excolendos, ligna aliaque ad vitam necessaria in monasterium afferenda, omniaque monasterii ministeria obeunda, nonnulla viderentur animalia necessaria, horum cura etiam in agris pascendorum alicui committebatur, ut patet ex Vita S. Benedicti abbatis Anianensis, in qua haec lego (Num. 38, saec. IV Ben.): « In montibus autem in quibus fratres soliti erant alendarum ovium curam habentes habitare, sibi ad orandum exiguum oratorium exstruxerunt. » Tandem, cum varias in monasteriis artes exerceri S. Benedicti Regula permittat, qui aliquam callebant, huic potissimum applicabantur. Camaldulenses, ut docet Petrus Damiani ( In Vita S. Romualdi, cap. 26), « faciebant omnes opera manuum, alii scilicet cochlearia, alii nebant,", + "candidate_score": 0.63484, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_48_50", + "bdc_text": "Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 . - Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_168", + "psc_text": "communione consortii coenobitae, cellaeque ac diversoria eorum coenobia vocarentur. Istud ergo fuit antiquissimum monachorum genus, quod non modo tempore, sed etiam gratia primum est, quodque per annos plurimos solum inviolabile usque ad abbatis Pauli vel Antonii duravit aetatem. » Quanquam huic Cassiani sententiae non subscribent, qui S. Pachomium primum coenobitarum patrem faciunt. Sed Turrecremata Tract. 8 in Reg. S. Bened. altius repetens coenobitarum cunas, a cuneis prophetarum exordium sumpsisse asserit, probatque hac S. Hieronymi auctoritate: Filii prophetarum quos monachos legimus, etc. Secundo coenobitae primi sunt utilitate, nam vita communis, ut postea demonstrabimus, praestat anachoresi, quae quo sublimior, eo periculosior. Tertio naturali etiam rerum ordine primum est genus coenobitarum, quia non nisi prius in coenobio probatos recipit eremus. Hoc est monasteriale. ] Videtur hic S. P. Benedictus cum coenobiis monasteria confundere: nonnihil tamen inter utrumque discriminis affert apud Cassianum abbas Piamon Collat. 18, c. 10: « Licet, inquit, a nonnullis soleant", + "candidate_score": 0.634746, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_48_50", + "bdc_text": "Fallstudien zu einer Strukturgeschichte landstädtischer Reformation ( Neuss , Kempen , Andernach , Linz ) , Münster 2001 . - Reformationsgeschichtliche Studien und Texte 143 . sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1972", + "psc_text": "Idem legitur in Benignianis et in mss. Cluniacensis monasterii Consuetudinibus. Sed de his satis. Quae vero ad corporis valetudinem restaurandum praescribat sanctus Pater, jam inquirendum est. Quibus fratribus infirmis sit cella super se deputata. ] Id est ab aliis officinis monasterii separata, inquit Bernardus Cassinensis et post eum Boherius; nam, licet ex vitae coenobiticae institutione omnes simul monachi debeant habitare, in uno simul refectorio manducare, in uno simul dormitorio quiescere, infirmis tamen fratribus par erat separatum providere habitaculum. Idque pietas exigebat tam propter sanos, qui ex eis non modicum paterentur 472 impedimentum, quam propter aegros, qui in separato loco paulo liberius tractari queunt. Atque ita placuit priscis vitae monasticae Patribus, ut videre est in Regula S. Pachomii art. 20; S. Caesarii ad virgines, cap. 30; S. Aureliani ad monachos cap. 53, et ad virgines cap. 37; Cujusdam etiam ad virgines cap. 15, apud Hieronymum epist. 22, in concil. Agathensi cap.", + "candidate_score": 0.634734, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25_27", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) . perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_417", + "psc_text": "Boll. 4 Mart.: « Ante altare eum ducens, regulari disciplinae subdidit, atque tam acriter verberare coepit, ut inter dolores exclamaret. » Certe disciplinam in Regula S. Benedicti pro corporali aliqua vindicta sumi patet ex ejusdem Regulae cap. 65, ubi vitiosum praepositum verbis admoneri praecipit usque quater, et si non emendaverit, addit, adhibeatur ei correptio disciplinae regularis. Ipse tamen abbas cum timore Dei et observatione regulae omnia faciat. ] Primo cum timore Dei, quia, ut dicit citatus a Boherio Cassiodorus, « semper bene geritur, si coelestis metus humanis moribus apponatur. » Deinde cum observatione regulae, ut ostenderet non minus abbatem quam monachos regulae subdi. Sciens se procul dubio de omnibus judiciis suis aequissimo judici Deo rationem redditurum. ] Quod frequenter abbati S. Pater ingerit, praesertim cum aliquid ei potestatis concedit, ut de accepto et concesso honore haud extollatur, ac semper cogitans quale suscepit onus, in Dei timore permaneat. Si qua vero", + "candidate_score": 0.634674, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9_11", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 . Oktober 1516 in Köln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ; Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3333", + "psc_text": "postea monachum factum, in ecclesiam, cui mancipatus fuerat, revocare vellet, ut ne id tentaret, admonitus a Gregorio est. Vide etiam Petri Venerabilis lib. II, epist. 50, ad Attonem Trecensem episcopum, quem ad implendum vitae monasticae votum exhortatur; et S. Anselmi lib. II, epist. 12, et lib. III, epist. 13. Loco mediocri collocetur. ] « Si mediocrem ejus vitam cognoverint; nam si talis fuerit ut etiam juxta abbatem stet, aut debet collocari, collocetur. Similiter si talis fuerit, in ultimo stet, » inquit Hildemarus. Et ipse tamen si promittit de observatione regulae, vel propria stabilitate. ] « Id est postquam probati fuerint, et professionis emiserint votum; nec enim antea sunt nisi cum novitiis et sub magistro novitiorum, » inquit Bernardus Cassinensis. Hujusmodi autem promissio fieri debet et verbo et scripto, sicut ab aliis. Atque ita S. Ursmarus (Saec. III Ben., part. I) in Laubiensi monasterio Erminonem 799 presbyterum recipiens, « secundum morem", + "candidate_score": 0.634174, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_34_36", + "bdc_text": "Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort; 1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. : Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", + "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", + "candidate_score": 0.633763, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6_8", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ; vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2541", + "psc_text": "vel praeventa, vel dilata non teneat, omnem procul dubio horarum succedentium ordinem turbat. Non ergo fabulis vacet, non longa cum aliquo colloquia misceat, non denique quid a saecularibus agatur inquirat; sed commissae sibi curae semper intentus, semper providus, semperque sollicitus, volubilis sphaerae necessitatem quiescere nescientem, siderum transitum et elabentis temporis meditetur semper excursum. Porro psallendi sibi faciat consuetudinem, si discernendi horas quotidianam habere desiderat notionem, ut quandocunque solis claritas, sive stellarum varietas nubium densitate non cernitur, illic in quantitate psalmodiae quam tenuerit, quoddam sibi velut horologium metiatur. » Notat vero Boherius hunc Regulae textum duobus posse modis intelligi, « vel quod abbas committat alicui fratri curam pulsandi, et discernendi quando pulsandum existat; vel solum discernendi quando sit pulsandum. Unde, inquit, vidi in quibusdam monasteriis, quod haec cura erat primicerii; in quibusdam prioris claustralis, vel subprioris. Talis enim cum tempus erat judicio suo pulsandi horas canonicas, faciebat signum sacristae, quod hora", + "candidate_score": 0.633039, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_34_36", + "bdc_text": "Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort; 1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. : Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3170", + "psc_text": "Ex chartulario Bellilocensi. Ego frater Geraldus promitto stabilitatem meam loci istius secundum Regulam S. Benedicti et SS. apostolorum Petri et Pauli, in praesentia Domini Geraldi abbatis, et caeterorum fratrum: et cedo aliquid de rebus meis ad istud monasterium quod est constructum in honorem S. Petri, ubi vir venerabilis Geraldus abbas praeesse videtur. Ex Smaragdo. Ego ille in hoc monasterio sancti illius promitto stabilitatem meam, et conversionem morum meorum, et obedientiam secundum Regulam S. Benedicti coram Deo et sanctis ejus. Ex Udalrico, lib. II, cap. 27. 757 Ego frater promitto stabilitatem monachi, et conversionem morum meorum, et obedientiam secundum Regulam S. Benedicti coram Deo et sanctis ejus, in hoc monasterio, quod est constructum in honore BB. apostolorum Petri et Pauli, in praesentia domni N. abbatis. Ex ms. codice S. Dionysii in Francia. Ego frater N. humilis monachus monasterii S. Dionysii in Francia, Parisiensis dioecesis, voveo et promitto Deo, B. Mariae, B.", + "candidate_score": 0.632707, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_16", + "bdc_text": "atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.632549, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6_8", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ; vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1065", + "psc_text": "propter silentii nocturni religionem, quam ea ratione non violare impossibile fuisset, nisi cum Bernardo Cassinensi intelligamus de psalmorum silenti sibimet decantatione: licet eam fuisse communem et pene generalem ordinis nostri per X, XI et XII saeculum consuetudinem pro comperto habeatur. Quarto, dico S. Benedictum hoc loco duo attigisse, lectiones et psalmos: multum autem in eam propendeo sententiam, quae tenet S. Patrem praescripsisse ut rudiores cantandas sive recitandas publice lectiones privatim praeviderent, et Psalterium ipsum memoriter discerent 251, maxime cum nondum inventa arte typographica, mss. codices multis referti mendis in infinitos errores inter legendum juniores et imperitos inducerent, morisque fuerit apud veteres monachos Psalterium memoriter discere: nam meditari apud antiquos saepe sumitur pro simplici lectione, ut in secunda Regula SS. Patrum cap. 5, sive pro studio; unde antiqua versio Gallica ms. Conchensis monasterii hunc Regulae textum ita vertit: Le temps qui reste après vigile soit occupé à dire Psautier ou à", + "candidate_score": 0.632404, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6_8", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ; vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2672", + "psc_text": "multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter sacrorum apicum volumina suis auditoribus contraderent, » ex Vita sancti Theodori num. 5. Huetbertus etiam abbas (Ibid.) in Wiremuthensi coenobio « a primis pueritiae temporibus non solum regularis observantia disciplinae institutus; sed et scribendi, cantandi, legendi, ac docendi fuerat non parva exercitatus industria, » ex libro II de Vita S. Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque", + "candidate_score": 0.632186, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2541", + "psc_text": "vel praeventa, vel dilata non teneat, omnem procul dubio horarum succedentium ordinem turbat. Non ergo fabulis vacet, non longa cum aliquo colloquia misceat, non denique quid a saecularibus agatur inquirat; sed commissae sibi curae semper intentus, semper providus, semperque sollicitus, volubilis sphaerae necessitatem quiescere nescientem, siderum transitum et elabentis temporis meditetur semper excursum. Porro psallendi sibi faciat consuetudinem, si discernendi horas quotidianam habere desiderat notionem, ut quandocunque solis claritas, sive stellarum varietas nubium densitate non cernitur, illic in quantitate psalmodiae quam tenuerit, quoddam sibi velut horologium metiatur. » Notat vero Boherius hunc Regulae textum duobus posse modis intelligi, « vel quod abbas committat alicui fratri curam pulsandi, et discernendi quando pulsandum existat; vel solum discernendi quando sit pulsandum. Unde, inquit, vidi in quibusdam monasteriis, quod haec cura erat primicerii; in quibusdam prioris claustralis, vel subprioris. Talis enim cum tempus erat judicio suo pulsandi horas canonicas, faciebat signum sacristae, quod hora", + "candidate_score": 0.63218, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6_8", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ; vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", + "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", + "candidate_score": 0.631963, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", + "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", + "candidate_score": 0.631894, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_36", + "bdc_text": "Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1355", + "psc_text": "appellat, quod non essent auctoritate Ecclesiae recepti. Psalmos et odas Salomonis inter apocryphas scripturas recenset S. Athanasius in Synopsi sacrae Scripturae: de quibus etiam agit Nicephorus patriarcha Constantinopolitanus in canone, et collocat inter Scripturas quibus contradicitur. Sed et ipse Athanasius in Synopsi inter Davidicos psalmos mentionem facit centesimi quinquagesimi primi, qui reperitur etiam in antiquis Psalteriis mss. exstatque editus in polyglotta. Multi etiam haeretici psalmos composuerunt, inter quos Hierax, quemadmodum docet S. Epiphanius l. II Panarii, haeresi 67. Valentinus quoque, ut videre est apud Tertullianum, lib. de Carne Christi. Denique Donatistae psalmos humano ingenio elaboratos in suis ecclesiis canebant, ut docet S. Augustinus in epist. 55, novae editionis. Ex hoc porro S. Benedicti loco Hildemarus eos qui Benedictinum officium in Romanum mutare praesumunt, ut Regulae violatores arguit, eo quod non omni hebdomada totum psalterium persolvunt, puta in hebdomada Paschae et Pentecostes, in quibus Romani solito brevius decantant officium. Quia nimis", + "candidate_score": 0.63188, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6_8", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ; vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.631287, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_35_37", + "bdc_text": "1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. : Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ; [ Max ] Lossen , in :", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3441", + "psc_text": "Ad psalmum imponendum.] Id est ad antiphonam psalmi (hoc est quae psalmum praecedit) imponendam, uti exponunt Hildemarus, Bernardus Cassinensis, Nicolaus de Fractura, Boherius, Turrecremata, 825 Haeftenus. Additque Bernardus Cassinensis: « Et hic est supplendum, quod illi secundum ordines suos legant, aut cantent, qui possunt officium implere, ut illud cum 38 capitulo concordare possit, ubi dicutur: Fratres autem non per ordinem legant aut cantent. » Quia Samuel et Daniel pueri presbyteros judicaverunt. ] Samuel quidem Heli et ejus filios judicavit; Daniel vero duos iniquos presbyteros Susannam opprimere volentes. Sic S. Ignatius Magnesianos monet, ne Demam episcopum ob juniorem aetatem contemnant, cum Daniel duodecennis senes calumniatores convicerit; et Samuel parvulus Heli nonagenarium redarguerit; Salomon annum aetatis duodecimum adeptus mulieres pro filiis judicaverit; Josias rerum potitus aetatis anno octavo aras et templa subverterit, lucosque succiderit. Reliqui omnes, ut convertuntur, ita sint. ] Id est juxta tempus et diem conversionis ordines suos observent. Hanc", + "candidate_score": 0.631064, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6_8", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ; vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_423", + "psc_text": "digni sunt reverentia. » Similiter et Petrus Blesensis ad abbatem S. Launomari scribens: « Omnia cum consilio fac; castorum enim consiliorum mater Sapientia in libro nominis sui dicit: Ego in consiliis habito, et intersum cogitationibus eruditis. Probatos autem in religione tecum habeas in consilio, in obsequio, in contubernio, tuae custodes honestatis et testes. » Hac in re laudant imprimis S. Fulgentium, qui, ut dicit anonymus ejus discipulus in illius Vita, cap. 29 Apud Boll. 1 Januar., « in omni consilio Bysaceno de rebus majoribus ipse primus consulebatur; in monasterio proprio de rebus etiam minimis abbatem Felicem simpliciter consulebat. » Tum venerabilem Eigilem abbatem Fuldensem, qui, teste Candido in ejus Vita n. 22 Saec. IV Bened. part. I, « audiebat libenter consilium fratrum, et eorum collocutionibus saepissime fruebatur; sciebat enim scriptum: Omnia fac cum consilio; atque ideo non se sublimiorem, nec prudentiorem caeteris aestimabat, neque etiam inani tumore tractabat se consolatione", + "candidate_score": 0.630977, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3608", + "psc_text": "artes diversae intra monasterium exerceantur. ] Tale erat Fuldense coenobium sub Sturmio abbate, teste Eigile abbate in ejus Vita, num. 20; tale Flaviacense sub S. Geremaro, ex ejus Vita, num. 25; tale Solemniacense ex Vita S. Audoeno in Vita sancti Eligii; tale Lesciense ex Vita S. Hiltrudis, num. 3; tale Centulense ex Hariulfi Chronico, lib. II, cap. 7; tale Talipiacum ex gestis S. Aldrici, num. 28; tale Sanctigallense ex antiqua ejus delineatione; tale denique Divionense S. Benigni ex ejusdem Chronico. Talia etiam construi volebat monasteria Moguntinum sub Carolo Magno concilium, S. Benedicti praeceptum renovans his verbis (Can. 20): « Dignum et necessarium est, ut missi per quaeque loca directi simul cum episcopo uniuscujusque dioecesis perspiciant loca monasteriorum canonicorum pariter et monachorum, similiterque puellarum, si in apto et congruo loco sint posita, ubi necessarium commodum possit acquiri, quod ad utilitatem pertinet monasterii, sicut in S. Regula dicitur: Monasterium autem ita debet", + "candidate_score": 0.630881, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_14_16", + "bdc_text": "Quare rem facies mihimihi am Rande nachgetragen. gratissimam , si certis indiciis mihi indicaveris statum tuę personę . Idem Henrichus cognomento Walsshuett , cum per id temporis pestis Colonię plurimum grassaretur Gemeint ist der Ausbruch der Pest in Köln im Winter 1519 , vgl . Krafft 129 . atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1617", + "psc_text": "Bernardo Cassinensi contagiosum appellatum, de quo ex eodem Bernardo et Hildemaro tacet hoc capite sanctus Benedictus. Hic nimirum quinque distinguit causas, pro quibus aliquis egredi de monasterio potest. 1º Quidam propter relaxatam in proprio coenobio 387 vitae regularis disciplinam exeunt, ad aliud observantiae strictioris transituri. 2º Alii, studio majoris perfectionis aut contemplationis, eremum appetunt. 3º Alii levitate et inconstantia, aut timore disciplinae egrediuntur. 4º Alii propter superbiam, contumaciam aut aliud vitium projiciuntur, aut propria temeritate exeunt. 5º Denique propter vitium contagiosum, hoc est commune, pro quo cum alto expelluntur. Et primi quidem et secundi non solum, si revertuntur, suscipiendi, sed etiam cum honore et amore amplectendi, ut eorum exemplo alii aedificentur. Tertii et quarti eo modo recipiendi, quem hic describit S. Benedictus. De contagiosis omnino silere S. Benedictum docent Hildemarus et Bernardus Cassinensis: de quibus idem ferendum judicium, etsi id non scribat sanctus Pater, ac de tertio egressis, aut projectis:", + "candidate_score": 0.630456, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_14_16", + "bdc_text": "Quare rem facies mihimihi am Rande nachgetragen. gratissimam , si certis indiciis mihi indicaveris statum tuę personę . Idem Henrichus cognomento Walsshuett , cum per id temporis pestis Colonię plurimum grassaretur Gemeint ist der Ausbruch der Pest in Köln im Winter 1519 , vgl . Krafft 129 . atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3642", + "psc_text": "ex antiquis Statutis, parte II, cap. 19; et ex tertia compilatione Statutorum, c. 3, num. 7; atque de Grandimontensibus, ex Regula S. Stephani, et ex ejus Vita, apud Labbeum, tom. II Bibliot. novae. Denique, una excepta charitatis causa, indecorum omnino judicabant monachos prodire foras: unde S. Bernardus monachos dentibus sponsae conferens, eisque proprietates eorum attribuens (Serm. 93 de diversis), « Indecens est, inquit, si appareant, nisi interdum forte ad risum; quia nihil turpius est quam monachus per urbes et castella discurrens, nisi cum illa cogit, quae operit multitudinem peccatorum: charitas enim risus est, quia hilaris; laeta quidem, non tamen dissoluta. » Sed et hoc quoque cum magna cautela; « plerumque enim contingit ut qui propria non contentus, alienae progreditur saluti consulere, sui potius cogatur periculum sustinere; cumque alii velut inter procellosa naufragia palpitanti manum porrigit, ipsum quoque praecipitem vorax fluctus involvit. » Vide S. Joannem Climacum, gradu 3. Caeterum quae", + "candidate_score": 0.630287, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_58_60", + "bdc_text": "[ Adresse auf der Rückseite : ] Ornatissimo nec non et humanissimo viro Henricho Bullingero , concionatori apud Tigurum celeberrimo , amico suo optimo et prope incomparabili . Ad manum Froeschovii typographi .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2846", + "psc_text": "» Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho in lib. Mir. S. Theoderici cap. 15, ubi refert Rodulfum abbatem suo in monasterio excepisse Robertum Flandrensem comitem, et reginam, eisque ad mensam adhibuisse lectionem ex Vita S. Theoderici: « Beatissimi Theoderici Vitam virtutibus illustrem coram eis a fratribus lectam et expositam, quasi saluberrimum animae ferculum illis apposuit, quod prae caeteris sumptibus et impensis uterque magni fecit. » Quinto, ubi ignotus advenisset monachus, lectioni tota simul congregatio aderat, ut manifestum est ex Capitulis monachorum ad Augiam directorum (Cap. 12): « Omnes hospites supervenientes cum lectione divina suscipiunt; incognitis tamen monachis ad lectionem omnis pariter concurrit congregatio, ut Christus in eis", + "candidate_score": 0.629412, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6_8", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ; vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", + "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", + "candidate_score": 0.628452, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6_8", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ; vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2700", + "psc_text": "adeo ut mirum sit quosdam lapsum observantiae regularis in scientiam litterarum refundere; qua in re non levem viris sanctissimis inurunt injuriam, qui ut eversam inter monachos disciplinam redintegrarent, nullum salubrius adhiberi 645 posse remedium existimarunt, quam si monachos sacris litterarum studiis informarent; id quod feliciter in Galliis exsecutus est Benedictus abbas Anianensis, et in Anglia Dunstanus, Athelvoldus et Oswaldus pontifices sanctissimi, illuc ad id advocatis ex alienis regnis et provinciis doctissimis monachis. Porro qui asserunt octavo nonoque saeculo scientias in monasteriis tantum florere coepisse, easque ruinae observantiae regularis, quae circa medium saeculum nonum contigit, causas faciunt, a vero longe aberrant. Nam primo litteras longe ante saeculum octavum in monasteriis floruisse supra luce clarius demonstratum est. Secundo, nec verum est, quod lapsum observantiae ex studiis litterarum provenisse docent; qui si legissent historias, non studiis, hujusce rei causam attribuissent, sed bellis civilibus et incursionibus Normannorum, qui spoliatis incensisque monasteriis, monachos omnes sparsim", + "candidate_score": 0.62838, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_16", + "bdc_text": "atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", + "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", + "candidate_score": 0.628053, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_14_16", + "bdc_text": "Quare rem facies mihimihi am Rande nachgetragen. gratissimam , si certis indiciis mihi indicaveris statum tuę personę . Idem Henrichus cognomento Walsshuett , cum per id temporis pestis Colonię plurimum grassaretur Gemeint ist der Ausbruch der Pest in Köln im Winter 1519 , vgl . Krafft 129 . atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3641", + "psc_text": "enervata torpescat. » Et infra: « Expedit enim parvo incommodo a strepitu causarum servos Dei quietos existere, ut et utilitates cellae per negligentiam non pereant, et servorum Dei memes ad opus dominicum liberiores existant. » Haec eadem etiam erat mens S. Dunstani, qui Wlfinum germanum fratrem suum « sibi forinsecus in villarum suarum negotiis potentem praepositum, ne vel ipse, vel quispiam ex monastica 873 professione foris vaga etur inepta rei saecularis discursione, constituit. » Imo non defuerunt ex monachis qui, ut omnem foras discurrendi locum amputarent, possessiones extra monasteria habere recusarunt, ut de Carthusianis constat ex Statutis Guigonis, cap. 41; ex antiquis Statutis, parte II, cap. 19; et ex tertia compilatione Statutorum, c. 3, num. 7; atque de Grandimontensibus, ex Regula S. Stephani, et ex ejus Vita, apud Labbeum, tom. II Bibliot. novae. Denique, una excepta charitatis causa, indecorum omnino judicabant monachos prodire foras: unde S. Bernardus monachos dentibus sponsae", + "candidate_score": 0.626591, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_14_16", + "bdc_text": "Quare rem facies mihimihi am Rande nachgetragen. gratissimam , si certis indiciis mihi indicaveris statum tuę personę . Idem Henrichus cognomento Walsshuett , cum per id temporis pestis Colonię plurimum grassaretur Gemeint ist der Ausbruch der Pest in Köln im Winter 1519 , vgl . Krafft 129 . atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3623", + "psc_text": "eximii abbates S. Adalardus, et germanus ejus Venerabilis Wala (Lib. I de vita Walae, c. 18, saec. IV), cum monasterii fundamenta jacerent: « Tria ista, inquit Paschasius, omnino monebant, ne rebus multum ditescere gauderent, neque divitias appeterent, ut in eis cor apponerent: sed omnino delicias et voluptates, ac si venena fugerent: ad ultimum, ne ullis ac si pro religione honoribus et fastu delectarentur superbiae, ne forte ex toto latescerent, et in vacuum deperirent, sicut in Galliis multas deperiisse ecclesias bene olim fundatas cernimus. » Et infra (Cap. 19): « Monebant 869 enim ne aut nos (Corbeienses Franciae) aut illi (Corbeienses Saxoniae) res non necessarias susciperemus, neque facultatem habere amplam ambiremus, quasi pro Dei religione: sed rebus ac possessioni ecclesiae modum imponeremus, ne digitum illi ultra extenderent, monente propheta, aut agrum agro usque ad terminum loci absque concupiscentiae fine copularent. » Praeterea Justinianus imperator sancivit (Novella 5), « ut quocunque tempore", + "candidate_score": 0.626481, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6_8", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ; vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3475", + "psc_text": "Contrarium tamen supra docuerunt Boherius, et Haeftenus, l. IV, tr. 1, disq. 6, ubi ex hoc Regulae textu recte omnino intulit pueros olim in ordine nostro seorsim ab aliis monachis institutos fuisse, quia, infit, « dum ait ordines suos, aperte significat eos non commiscendos ordinibus seniorum, sed habere particularem inter se ordinem. Unde Bernardus Cassinensis ait: Hic fit mentio de pueris qui sua loca specialia, suosque specialis habent magistros, nec sedent nec stant cum aliis majoris aetatis. » Atque hanc fuisse communem ordinis consuetudinem probant ea quae diximus in lib. V de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 5. Eamque S. Benedictus potuit accipere a S. Basilio in Regul. fus., c. 15, ubi pueros a senioribus ita separandos constituit, ut tamen communes sint omnibus preces. Foris autem vel ubi ubi. ] « Hoc est in omni loco: nam cum 833 dicit ubi, nullum locum praetermittit, » inquit Hildemarus. Custodiam habeant, et disciplinam,", + "candidate_score": 0.625676, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6_8", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ; vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1066", + "psc_text": "veteres monachos Psalterium memoriter discere: nam meditari apud antiquos saepe sumitur pro simplici lectione, ut in secunda Regula SS. Patrum cap. 5, sive pro studio; unde antiqua versio Gallica ms. Conchensis monasterii hunc Regulae textum ita vertit: Le temps qui reste après vigile soit occupé à dire Psautier ou à étudier. Quinto, non solum Psalterium, sel alios insuper Scripturae libros ex mente S. Benedicti memoriae commendandos esse existimo, maxime cum nonnullas lectiones ad opus Dei memoriter recitari voluerit, communisque apud veteres monachos usus obtinuerit, Scripturam memoriae mandandi. Addo praeterea occultos illius variosque sensus esse rimandos: nam Scripturae sacrae studium apud eos praecipuum fuisse constat; unde etiam Hildemarus nolenti vigilare fratri, et nihil se adjuvante Domino indigere dicenti, « Abbas, inquit, talem propositionem debet proponere, quam ille frater non possit solvere, ut humilietur, » aliquem scilicet Scripturae locum perdifficilem cujus sensum frater ille negligens et superbus ignoret. Sexto, denique non sic", + "candidate_score": 0.625613, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", + "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", + "candidate_score": 0.62534, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2700", + "psc_text": "adeo ut mirum sit quosdam lapsum observantiae regularis in scientiam litterarum refundere; qua in re non levem viris sanctissimis inurunt injuriam, qui ut eversam inter monachos disciplinam redintegrarent, nullum salubrius adhiberi 645 posse remedium existimarunt, quam si monachos sacris litterarum studiis informarent; id quod feliciter in Galliis exsecutus est Benedictus abbas Anianensis, et in Anglia Dunstanus, Athelvoldus et Oswaldus pontifices sanctissimi, illuc ad id advocatis ex alienis regnis et provinciis doctissimis monachis. Porro qui asserunt octavo nonoque saeculo scientias in monasteriis tantum florere coepisse, easque ruinae observantiae regularis, quae circa medium saeculum nonum contigit, causas faciunt, a vero longe aberrant. Nam primo litteras longe ante saeculum octavum in monasteriis floruisse supra luce clarius demonstratum est. Secundo, nec verum est, quod lapsum observantiae ex studiis litterarum provenisse docent; qui si legissent historias, non studiis, hujusce rei causam attribuissent, sed bellis civilibus et incursionibus Normannorum, qui spoliatis incensisque monasteriis, monachos omnes sparsim", + "candidate_score": 0.622517, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1386", + "psc_text": "refugiat monachus risus et fabulas; sed hoc meditetur corde quod psallitur ore. » Regula Magistri (Cap. 47): « Quod sonat in voce, ipsum sit in mente 330 psallentis. » S. Bernardus: « Nihil aliud dum psallitis, quam quod psallitis cogitetis. » Talis erat S. Adalardus, abbas Corbeiensis, qui, referente Paschasio Ratberto in ejus Vita, n. 27 (Saec. IV, part. I): « Si ad Dei intrasset officium, ut idem jucundo animo solitus erat dicere, mox omnes cogitationes, et causas rerum temporalium ante ostium reponebat, et secum totus ingrediebatur, ut totus Deo ac sibi adesset. » Tales erant nostri Meldenses S. Faronis, quorum probata ad Deum attentio Otgerii militis conversionem perfectam operata est, uti habetur in ejus Vita, n. 19 ( Ibidem ). Tales Sancti-Gallenses, quorum devotionem ad opus Dei experimento didicisse leguntur imperatores Ottho et Conradus, apud Ekkehardum, in lib. de casibus S. Galli. Talis denique in Cluniacensi Benedictus monachus (Petr.", + "candidate_score": 0.62203, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_54_56", + "bdc_text": "Vix literarum tuarum versum unum atque alterum legere possum . Bene vale . Colonię , ipso die decollationis Ioannis Baptistę .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2652", + "psc_text": "litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies centena millia versuum, Gregorii, et Stephani, et Pierii, et Basilii, et quorumdam aliorum praestantis virtutis virorum millia ducenta et quinquaginta non leviter nec temere haec percurrens, sed elaborate septies vel octies unumquemque librum perlegens, etc. » At prae omnibus spectandus videtur S. Hieronymus, non modo ordinis monastici, sed etiam totius orbis Christiani ornamentum. Hic enim in Syriae solitudinem secedens, insignem illam bibliothecam quam summo studio impendioque Romae sibi paraverat, indeque Hierosolymam asportari fecerat, secum attulit. Porro quibus in eremo studiis 634 vacaret, ipse nos docet his verbis (Epist. 4): « Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva", + "candidate_score": 0.620797, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3403", + "psc_text": "(Saec. II Ben.), quem « cum cerneret B. Waldebertus virum esse industrium, eum presbyterum fieri jussit; omnisque chorus fratrum in ejus veneratione clamaverunt, dicentes Germanum dignum esse presbyterio. » Item ex Vita S. Sivardi, abbatis Anisolensis (Saec. III Ben.), qui « factus est non solum monachus, sed et per electionem fratrum sacerdos. » Et ex Vita V. Benedicti abbatis Clusani, auctore Guillelmo ejus discipulo (Saec. VI Ben.), qui « fratribus annuentibus et abbate jubente ad sacerdotium » promotus est: unde et Boherius in primo commentario: « Quanquam abbas scire praesumatur conscientias monachorum, et ei competat jussio in hujusmodi ordinum receptione, consulo tamen quod seniorum utatur consilio; multa enim oculos latent praelati. » Et in secundo: « Hanc autem electionem puto debere fieri ad testimonia fratrum: nam et antiquitus presbyter monasterii Pater monasterii dicebatur, ut haec electio inter praecipua numeretur. » Vide Vitam S. Hugonis Aeduensis monachi, num. 6, saec. V,", + "candidate_score": 0.619399, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2705", + "psc_text": "Absit ergo, absit ut scientiis coenobiorum inordinationes imputemus; absit ut propensionem ad sacras litteras, quas summi pontifices et concilia monachis commendant, relictam in monasteriis esse a daemone dicamus ad regularis observantiae subversionem. Longe aliter sentiebat videratque Adalbero, Augustensis Ecclesiae episcopus, qui rediens e monasterio S. Galli, ubi omnes tunc scientiae vigebant, et quod devotionis gratia visitarat, « interrogatus inter caetera aliquando a suis, inquit Ekkehardus Sanctigallensis monachus (In Vit. Notkeri Balbul., apud Boll. 6 April.), essetne nobiscum, ut fama vulgavit, religio cum doctrina, severitas cum disciplina? Caeteri, inquit, quid sentiant nescio, quod mihi animo est pronuntio: Unum ego sanctum, et hunc defunctum quaesivi; vivos autem, ut vere fratres fatear, sanctissimos inveni. Doctrinam vero illorum et disciplinam in virtutum eorum operibus videre est. Delectat me talium memorari, quos quidem ut iterum videam vix exspecto, etc. » Igitur si qui aliquando monachi scientiis dediti prolapsi sunt, id non scientiis, quibus a crimine", + "candidate_score": 0.619282, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2241", + "psc_text": "Sane 535 cum sanctus Pater tarde venientem ad mensam solum reficere jubet, sublata ei portione sua vini, non de infirmis debilibusque loquitur, sed de sanis maxime. At de his videsis Haeftenum lib. X, tract. 4, disq. 3. Credimus heminam vini per singulos sufficere per diem. ] De nomine heminae consentiunt inter se viri eruditi; at de mensura ipsa non parum litigant. Jacobus Brolius Parisiensis Sancti Germani monasterii monachus, vir doctus et religiosus, varias diversorum sententias refert, nulli tamen certo adhaerens. Prima est Petri Masii abbatis Casalis Benedicti, qui in Constitutionibus suae congregationis (Const. ms. Casalis Ben., cap. 57) heminae mensuram ita definit: « Hemina, sicut a quibusdam expositoribus Regulae accepimus, est mensura continens unam libram cum quarta parte alicujus liquoris; et est quasi tertia pars quartae vini Parisiensis. » Secunda est Smaragdi, qui sanctum Isidorum describens (Isid. l. XVI Orig., c. 25): « Hemina vini, ait, appendit libram unam, quae", + "candidate_score": 0.618922, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_16", + "bdc_text": "atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2705", + "psc_text": "Absit ergo, absit ut scientiis coenobiorum inordinationes imputemus; absit ut propensionem ad sacras litteras, quas summi pontifices et concilia monachis commendant, relictam in monasteriis esse a daemone dicamus ad regularis observantiae subversionem. Longe aliter sentiebat videratque Adalbero, Augustensis Ecclesiae episcopus, qui rediens e monasterio S. Galli, ubi omnes tunc scientiae vigebant, et quod devotionis gratia visitarat, « interrogatus inter caetera aliquando a suis, inquit Ekkehardus Sanctigallensis monachus (In Vit. Notkeri Balbul., apud Boll. 6 April.), essetne nobiscum, ut fama vulgavit, religio cum doctrina, severitas cum disciplina? Caeteri, inquit, quid sentiant nescio, quod mihi animo est pronuntio: Unum ego sanctum, et hunc defunctum quaesivi; vivos autem, ut vere fratres fatear, sanctissimos inveni. Doctrinam vero illorum et disciplinam in virtutum eorum operibus videre est. Delectat me talium memorari, quos quidem ut iterum videam vix exspecto, etc. » Igitur si qui aliquando monachi scientiis dediti prolapsi sunt, id non scientiis, quibus a crimine", + "candidate_score": 0.618706, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_423", + "psc_text": "digni sunt reverentia. » Similiter et Petrus Blesensis ad abbatem S. Launomari scribens: « Omnia cum consilio fac; castorum enim consiliorum mater Sapientia in libro nominis sui dicit: Ego in consiliis habito, et intersum cogitationibus eruditis. Probatos autem in religione tecum habeas in consilio, in obsequio, in contubernio, tuae custodes honestatis et testes. » Hac in re laudant imprimis S. Fulgentium, qui, ut dicit anonymus ejus discipulus in illius Vita, cap. 29 Apud Boll. 1 Januar., « in omni consilio Bysaceno de rebus majoribus ipse primus consulebatur; in monasterio proprio de rebus etiam minimis abbatem Felicem simpliciter consulebat. » Tum venerabilem Eigilem abbatem Fuldensem, qui, teste Candido in ejus Vita n. 22 Saec. IV Bened. part. I, « audiebat libenter consilium fratrum, et eorum collocutionibus saepissime fruebatur; sciebat enim scriptum: Omnia fac cum consilio; atque ideo non se sublimiorem, nec prudentiorem caeteris aestimabat, neque etiam inani tumore tractabat se consolatione", + "candidate_score": 0.618305, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2734", + "psc_text": "ut pote qui in homilia 16 in Evangelium, quam ad id probandum adducit Amalarius l. I de Offic., c. 7, triginta sex solum dies in Quadragesima numeret. An vero sub vitae finem constituerit, ut quadragesimale jejunium feria quarta post Quinquagesimam aperiretur, suspicabitur non nemo, cum in ejus libro Sacramentorum ea inscribatur Feria IV, Caput jejunii: nisi velimus cum Menardo, laciniam libro Sacramentorum fuisse assutam. Vide ejusdem notas ad praedictum librum p. 52. Venio ad Regulae textum. Licet omni tempore vita monachi Quadragesimae debeat observationem habere. ] Hic alludere videtur S. Benedictus ad praeclaram illam S. Augustini sententiam: « In cruce per totam istam vitam, quae in mediis tentationibus ducitur, perpetuo debet pendere Christianus; non enim est in hac vita tempus evellendi clavos . . . . Crux, inquam, ista non quadraginta dierum est, sed totius hujus vitae, quae mystico numero quadraginta istorum significatur dierum . . . . Sic semper", + "candidate_score": 0.618277, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_6", + "bdc_text": "Erat per id fere temporis ( ni fallor ) , quo tu Colonię meus eras auditorquo tu Coloniae meus eras auditor am Rande nachgetragen. , Bullinger hatte 1519-1522 in Köln studiert ;", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3475", + "psc_text": "Contrarium tamen supra docuerunt Boherius, et Haeftenus, l. IV, tr. 1, disq. 6, ubi ex hoc Regulae textu recte omnino intulit pueros olim in ordine nostro seorsim ab aliis monachis institutos fuisse, quia, infit, « dum ait ordines suos, aperte significat eos non commiscendos ordinibus seniorum, sed habere particularem inter se ordinem. Unde Bernardus Cassinensis ait: Hic fit mentio de pueris qui sua loca specialia, suosque specialis habent magistros, nec sedent nec stant cum aliis majoris aetatis. » Atque hanc fuisse communem ordinis consuetudinem probant ea quae diximus in lib. V de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 5. Eamque S. Benedictus potuit accipere a S. Basilio in Regul. fus., c. 15, ubi pueros a senioribus ita separandos constituit, ut tamen communes sint omnibus preces. Foris autem vel ubi ubi. ] « Hoc est in omni loco: nam cum 833 dicit ubi, nullum locum praetermittit, » inquit Hildemarus. Custodiam habeant, et disciplinam,", + "candidate_score": 0.615504, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2504", + "psc_text": "« Id est in domo cujuslibet artis, » inquit Boherius. Quamvis Paulus Augustinus a Janua, Theobaldus Artaldus, et quaedam versiones Gallicae hunc textum intelligant de mensae ministerio. In pistrino. ] Pistrinum Boherio « est locus ubi farina deponitur, et fit panis. Et haec quidem parare, inquit, monachorum est. » Nimirum per vices olim in quibusdam saltem monasteriis fratres id praestabant, ut patet ex Vita S. Samsonis (Num. 16, saec. I Ben.): « Frater autem ejusdem presbyteri vicissentibus se per ordinem caeteris monachis hujus monasterii pistor effectus est. » Et in Vita S. Austrebertae (Saec. III Ben.): « Erat consuetudo ut vicissim a sororibus coquerentur panes. » 599 Aut fregerit quidpiam. ] Quanta severitate veteres monachi eos plecterent qui aliquid fregissent docet Cassianus his verbis (Lib. IV, cap. 16): « Si quis gillonem fictilem, quem baucalem nuncupant, casu aliquo fregerit, non aliter negligentiam suam quam publica diluet poenitentia; cunctisque in synaxi", + "candidate_score": 0.613778, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_16", + "bdc_text": "atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3655", + "psc_text": "modicum, matura quoque societate eisdem ad custodiam deputata. » Sane hanc monachorum consuetudinem tanti faciebat S. Gregorius (Lib. X Regist., cap. 22), ut Constantinum monachum a fratribus in abbatem expetitum ideo repulerit, quod peculiaritati studeret, et quia « ad monasterium quod in Piceni provincia situm est, solus pergere sine aliquo fratrum suorum praesumpsit. Ex qua ejus actione cognoscimus, inquit, quia si sine teste ambulat, recte non vivat. » Constitutiones Coelestinorum praescribunt (Tract. 1, cap. 12) ut monachi sine licentia euntes aut soli, carceribus tradantur. » Hujus instituti causas habes apud Haeftenum, lib. XI, tract. 4, disq. 1. Omnium fratrum vel abbatis orationi se commendent. ] Idem habes in Regula S. Isidori, cap. 22, et Magistri, cap. 66. Ritum explicat Hildemarus his verbis: « Et hoc notandum est, si longa via vadunt, veluti est ad regem aut etiam in aliquid longe: tunc in capitulum veniet sive abbas sive caeteri quilibet ambulaverint,", + "candidate_score": 0.612855, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_50", + "bdc_text": "sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2703", + "psc_text": "non pro litterario exercitio sumitur, sed pro corrupta animi propensione in malum. Atque eo sensu Vernensis concilii canonem Gallice reddidit qui nuper dissertationem de hemina vini Benedictina vulgavit, vir doctissimus, ubi sic loquitur (In resp. ad object., n. 6): Le concile de Vernon tenu sous Charles le Chauve témoigne qu' encore de son temps quantité de moines extoient sortis de leur voye, les uns par un dessein formé, les autres par pure négligence, et la pluspart fante d' avoir seulement de quoy vivre et se vêtir. Nec magis audiendi videntur cum eorum monachorum lapsum qui Origenis errores secuti, Eutychetis haereses amplexi, Adelfi et Euchitarum falsas novitates tuiti sunt, Nestorii, ac Severi impia dogmata propugnarunt, aut Anthropomorphitis adhaeserunt, studiis litterarum attribuunt. Nam qui id ita asserunt, ipsi sibi manifeste contradicunt, cum ignota antiquis monachis studia fuisse doceant. Melius sane et veritati magis consentanee dixissent, si monachorum illorum qui tot in Oriente", + "candidate_score": 0.612231, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_33", + "bdc_text": "In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_597", + "psc_text": "sibi placere, sed Christo gratias agere, » inquit Smaragdus. Vel, ut ait Bernardus Cassinensis, allidere ad Christum per memoriam passionis ejus, et per orationem devotam; » ipse enim est serpens aeneus, quem qui respexerit, mortifero serpentis infernalis morsu haudquaquam peribit. Quod autem S. Benedictus addit: Seniori spiritali patefacere, explicabimus ad cap. 7; hic solum annotasse sufficiat seniorem illum spiritalem intelligendum esse cum Boherio cujusque monasterii superiorem, qui licet aliquando sit minor aetate, major tamen et senior ratione jurisdictionis merito est dicendus: quamvis Richardus de S. Angelo seniorem spiritalem interpretetur sacerdotem confessarium. 141 Os suum a malo vel pravo eloquio custodire. ] Quia os justi meditari debet justitiam. Porro « malum eloquium est, quod non est bonum; pravum, quod plus est nocivum quam malum, » inquit Hildemarus. Multum loqui non amare. ] Nam in multiloquio non effugies peccatum. Non tamen hic omnino prohibet multum loqui; nonnulli enim aut charitatis lege, aut", + "candidate_score": 0.611151, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_50", + "bdc_text": "sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_773", + "psc_text": "« Dicebant etiam Tom. I Mon. Eccl. Graec, pag. 377 de abbate Agathone per tres annos illum lapidem ore gestasse donec silere didicisset. » Sed hos omnes superavit Joannes cognomento Silentiarius, qui ex episcopo factus monachus, totos quadraginta septem annos in silentio exegit. Quid de Virgine Deipara loquar, quae, ut notat doctor mellifluus ( Serm. in Dominic. infra oct. Assumpt. ), non nisi quater in toto Evangeliorum decursu locuta legitur? Hujusmodi exempla ad imitationem proposita discipulis haud dubium voluit esse sanctus Pater, cum nullum in Regula tempus loquendi proposuit: cujus votis ut obsecundarent dilectissimi filii continuum pene in coenobiis silentium observare studuerunt. Hos inter enituere prae omnibus Cluniacenses monachi, qui sibi quasi in perpetuum ore praecluso, manus in linguas commutasse videbantur, adinventis signis quibus, dum lingua taceret, quae necessario requirenda erant invicem exprimebant. At non sine admiratione legere possumus quod de Cisterciensium silentio scribit Guillelmus abbas S. Theoderici in libro", + "candidate_score": 0.610661, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2279", + "psc_text": "sextarium, non heminam appellasset, ut pote quae magis ad sextarii quam ad heminae mensuram accessisset: unde et sanctus Isidorus, qui non multo post sanctum Benedictum scripsit, de hemina, tanquam de mensura unciarum duodecim, locutus est, unicam ei pondo libram tribuens (Lib. XVI Orig., c. 25). Quid sentiendum sit de sancto Isidoro, docuit nos supra dissertator: sufficiat hic dicere, eum in libris Originum, non de monastica, sed de communi locutum fuisse hemina. Quod vero urget in nomine heminae, 1º supponit immutatas fuisse veteres Romanorum mensuras; 2º sanctum Benedictum nullam aliam habuisse rationem, ut mensuram a se institutam hoc nomine donaret; 3º hoc mera conjectura est, quae aliquantuli potest esse ponderis, cum non occurrunt aliunde certae rationes oppositae. At superius demonstratum est heminam Benedictinam tribus constare calicibus, ut patet ex Regula Magistri, sancti Isidori, sancti Fructuosi, statutis sancti Adalardi, et ex Nicolao de Fractura, et insuper ex libro Usuum Cisterciensium, cap. 73,", + "candidate_score": 0.609906, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_625", + "psc_text": "Quis unquam solum nisi flentem reperit? quis ad eum subito ingrediens siccas ejus 147 reperit genas? et non prorsus aut humi prostratum, aut coelo erectis manibus stantem; aut ne sacri voluminis nimiis humectarentur fletibus paginae, pugnis recipientem lacrymas invenit? » Vide Vitam S. Filiberti n. 6 et 12, S. Ansberti n. 9, S. Cuthberti cap. 16, saec. II Bened., S. Adalardi auctore Paschasio n. 25, et Valae ejus fratris l. I, cap. 10, ubi similia referuntur. Quarto, id fieri quotidie S. Benedictus praecipit, quia « nec reis in carcere gaudium ullum, nec veris monachis in terra laetitia debet esse S. Joan. Climac., grad. 7. » In his tamen aliqua discretione utendum est: unde suos alloquens S. Bernardus dicebat Serm. 11 in Cant. : « Suadeo vobis amicis meis reflectere interdum pedem a molesta et anxia recordatione viarum vestrarum, et evadere in itinera planiora serenioris memoriae beneficiorum Dei, ut qui in", + "candidate_score": 0.609687, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2242", + "psc_text": "ita definit: « Hemina, sicut a quibusdam expositoribus Regulae accepimus, est mensura continens unam libram cum quarta parte alicujus liquoris; et est quasi tertia pars quartae vini Parisiensis. » Secunda est Smaragdi, qui sanctum Isidorum describens (Isid. l. XVI Orig., c. 25): « Hemina vini, ait, appendit libram unam, quae geminata sextarium facit. » Cujus opinionem sequitur Julius Rhodiginus lib. XXVIII Antiq. Lect. Tertia est Fossatensium, qui quondam duo pondera plumbea ostendebant; unum panis unciarum triginta trium cum dimidia, alterum vini unciarum triginta quinque. Quarta Cassinensium, qui in suis super Regulam Declarationibus asserunt heminam esse « multo plus quam communi necessitati unius monachi sufficiat. » Quinta eorum qui « heminam Benedictinam Dionysianae Parisiorum pintae aequant. » Ac tandem ita concludit: « An vero aeneum vas, quod Fossatenses ostendunt, sit illud B. Mauro a sancto Benedicto datum, non satis constat. » Ex his postremis verbis patet Brolium Fossatensem heminam pro Benedictina", + "candidate_score": 0.609273, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_50", + "bdc_text": "sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_158", + "psc_text": "et gulae illecebris servientes, et per omnia deteriores sarabaitis. De quorum omnium miserrima conversatione melius est silere quam loqui. His ergo omissis, ad coenobitarum 39 fortissimum genus disponendum, adjuvante Domino, veniamus. COMMENTARIUS. Monachorum. ] Monachus dicitur ille qui segregatus ab omni hominum frequentia, in solitudine poenitentiae lacrymis vacat, et Deo totus adhaerens, unus cum eo spiritus efficitur, ut vel ipsa nominis ejus etymologia indicat: nam monachus a verbo graeco μόνος, id est unus, dicitur; hinc canon ille concilii Nicaeni a Gratiano citatus: « Placuit omnibus residentibus in sancta Nicaena synodo ut monachorum conversatio et vita secundum etymologiam nominis ab omnibus discrepet ( Monachus enim Graece, Latine singularis dicitur): unde monachum per omnia singulariter agere oportet. » Et S. Hieronymus ad Heliodorum scribens Epist. I: « Interpretare vocabulum monachi, hoc est tuum; quid facis in turba, qui solus es? » et ad Rusticum monachum Epist. 4: « Quid desideramus urbium frequentiam,", + "candidate_score": 0.608975, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1750", + "psc_text": "Hujusce vocis apud veteres variae fuerunt acceptiones, de quibus audiendus est Baronius: « Ea vox, ait (Ad ann. 142, n. 10), penes antiquos diversae reperitur esse significationis: nam apud Optatum Milevitanum brevis dicitur charta illa in qua conscripta essent bona ecclesiastica, quam nos usitatius dicere solemus inventarium: alio nomine idem Optatus vocat commemoratorium. Eamdem vocem in eumdem sensum usurpat sanctus Augustinus contra Cresconium, et Gregorius papa. Sed et Cassiodorus pro regiis jussionibus; nam Theodoricus ad Gemellum scribens, ait: Admonitio nostra non deerit, ut instructior reddaris dum infrascriptis brevibus definita susceperit. Verum apud Lampridium eadem vox pro matricula, seu catalogo, in quo nomina scriberentur, accipitur, sicut et in codice Justinianeo et citatis aliis locis superius. » Hactenus Baronius. Breves etiam, seu brevia dicuntur Romanorum pontificum litterae, apostolica auctoritate datae. Praeterea in monasteriis brevis dicebatur charta in qua altaris ministri aliique officiales chori notabantur; quo sensu sumitur in cap. 3 420 Monachorum", + "candidate_score": 0.608869, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2744", + "psc_text": "est, ad praescriptam etiam in Quadragesima a regula mensuram; qui sensus connaturalior videtur: nam quae quadragesimali tempore facienda regula praescribit, omnes aequaliter servare tenentur: quae autem hic addenda suadet, non ita, sed pro cujusque voluntate, et abbatis benedictione: quae vero illa sint docent subsequentia. Orationes peculiares. ] Orationes peculiares Hildemaro et Bernardo Cassinensi sunt orationes privatae, « ad differentiam communium et regularium, quae in conventu se habent ab omnibus statutis temporibus, » inquit Bernardus Cassinensis. Additque: « Et possunt etiam dici peculiares quae adduntur et fiunt ultra illas quae praeter Quadragesimam fecit vel facere neglexit. » Istud porro sanctae Regulae statutum quo liberius adimpleret alter Bernardus, abbas Clarevallensis, etiam a scribendis libris abstinebat; unde provocanti amico Guillelmo abbati, ut Petro Abaelardo sese opponens, illius refutaret errores, hunc in modum rescripsit (Epist. 392): « Operae pretium puto, praesertim considerata 656 opportunitate, me atque eos pariter alicubi convenire et conferre de omnibus;", + "candidate_score": 0.607816, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_174", + "psc_text": "Boherius et Trithemius. Hi nimirum dictos volunt anachoretas ab ἀνὰ sursum et χόρος chorus, eo quod supernarum rerum contemplationi praecipue deputentur, et « ad coelestium spirituum chorum respirare debeant, » ut loquitur Trithemius. Unde et apud Cassianum abbas Joannes: « Eremitae, inquit, perfectio est exutam mentem a curis habere terrenis, eumque, quantum humana fragilitas sinit, vivere cum Christo. » Addit Boherius 43 dictos fuisse anachoretas tanquam angentes cor suum ad Dominum jejuniis et abstinentiis; cui interpretationi satis congruit quod de anachoretis scribit Severus Sulpicius Lib. I Dial., c. 9 : « Habitant plerique in eremo sine ullis tabernaculis, quos anachoretas vocant: vivunt herbarum radicibus, nullo unquam certo loco consistunt, ne ab hominibus frequententur; quas nox coegerit, sedes habent. » Id est eremitarum. ] Cum eremitis anachoretas confundit S. P. Benedictus; aliquod tamen inter utrosque discrimen constituit S. Isidorus Lib. II de Div. Offic., c. 15 . Vult nempe eremitas eos", + "candidate_score": 0.607241, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_50", + "bdc_text": "sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2634", + "psc_text": "secundum ipsius doctrinam coenobiis ab ipso directum, legimus hunc morem in monasterio quod in Andegavensi episcopatu construxerat tenuisse: ut quia eis sine proprio labore cuncta necessaria suppeditabant; omisso manuum opere, spiritualibus, ut diximus, exercitiis exercitati, otiosi non essent; sicque sibi nuper a sancto traditam Regulam bona semper operando optime conservarent, » quemadmodum ait Petrus Venerabilis ad S. Bernardum scribens (Lib. I epist. 28); cui etiam concinit Rupertus abbas Tuitiensis l. III in Regul. S. Bened., c. 7? Quod si quis dicat, hos prae magno aliorum numero qui manibus laborabant, esse paucos; respondent paucos quidem nonnullis videri, sed virtutum merito atque auctoritate adeo graves, ut multitudini facili negotio praeponderent. Et sane etsi unus suppeteret Martinus, hic omnibus Orientis monachis si non praeferendus, saltem auctoritate haudquaquam inferior esset habendus. Ad mentem vero S. Benedicti quod spectat, unicum sancti Mauri judicium omnium quorumcunque posset proferri, longe praeponderare debet. Nam, ut optime dicit Rupertus", + "candidate_score": 0.607113, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_16", + "bdc_text": "atque ego proinde Colonia discedens Monasterium in Westphaliam proficiscerer , ille me non multo post secutus estest über der Zeile nachgetragen .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2653", + "psc_text": "orbis Christiani ornamentum. Hic enim in Syriae solitudinem secedens, insignem illam bibliothecam quam summo studio impendioque Romae sibi paraverat, indeque Hierosolymam asportari fecerat, secum attulit. Porro quibus in eremo studiis 634 vacaret, ipse nos docet his verbis (Epist. 4): « Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva vitiorum, ardoremque naturae ferre non poteram; quem cum crebris jejuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. Ad quam edomandam cuidam fratri, qui ex Hebraeis crediderat, me in disciplinam dedi; ut post Quintiliani acumina, Ciceronis fluvios, gravitatemque Frontonis, et lenitatem Plinii, alphabetum discerem, et stridentia anhelantiaque verba meditarer. Quid ibi laboris insumpserim, quid sustinuerim difficultatis, quoties desperaverim, quoties cessaverim, et contentione discendi rursus incoeperim; testis est conscientia tam mea qui passus sum, quam eorum qui mecum duxerunt vitam; et gratias ago Domino, quod de amaro semine litterarum dulces fructus carpo. » Longum hic foret per omnes insignes illos doctissimosque monachos excurrere, quorum", + "candidate_score": 0.606829, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_33", + "bdc_text": "In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3582", + "psc_text": "id quod etiam statuit Justinianus imperator in novella 133: « Et primum quidem ne monasterium multos habeat aditus, sed unum tantum, aut duos forte. » Ponatur senex sapiens. ] « Notandum, inquit Smaragdus, quia non dixit: Ad portam ponatur senex aetate; sed ait: Ponatur senex moribus sapiens: ubi datur intelligi quia non aetas in portario quaerenda est corporis, sed sapientia et intellectus. » Smaragdum sequitur Joannes Craesbeeck, similiter Cassinenses (Decl. Cassin., cap. 66) ad hoc caput declarantes non tam aetate quam moribus ostiarium esse instituendum. At refragatur tam communis commentatorum sententia quam antiqua veterum monachorum praxis. Nam licet in divinis Scripturis senex idem significet ac sapiens, ut ex SS. Ambrosio et Gregorio hic notat Hildemarus, « tamen S. Benedictus, addit idem auctor, in hoc loco duo vult ut habeat, et senectutem per aetatem, et sapientiam per vitam. Nam quare vult duo, manifestat inferius cum dicit: Ut sciat accipere responsum et", + "candidate_score": 0.605392, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1728", + "psc_text": "in secundo comm. substantiam hic interpretatur pro rebus mobilibus monasterii; quod et in consequentibus fatetur ipse Bernardus; indicatque haud obscure sanctus P. Benedictus cum subjicit: In ferramentis. ] « Videlicet utilibus ad laborandum, » inquit Richardus de S. Angelo. Ubi ferramentorum nomine omnia intelligit instrumenta quibus inter laborandum fratres utuntur, « sive sint ex ferro, sive ex aere, sive etiam sint vasa de lignis, » ait Bernardus Cassinensis. Et Hildemarus: « Ferramenta attinent ad sappam, ad securem, seu dolatoria, et reliqua his similia. » Vel vestibus. ] Hunc locum non ita recte videtur intellexisse Hildemarus, cum dicit: « Vestes attinent ad vestimenta illa quae debent in operam habere, quando operantur aliquid quod eis a priore injunctum fuerit; » nam S. Benedictus hic loquitur de quibu libet vestibus. Seu quibuslibet rebus. ] « Ut privilegiis et aliis munimentis, 415, vasis argenteis, libris, ornamentis ecclesiasticis, bladis, vinis et aliis pretiosis, quae non", + "candidate_score": 0.605089, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_50", + "bdc_text": "sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", + "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", + "candidate_score": 0.604571, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2622", + "psc_text": "plane, sic verbi Domini poteris fieri taciturnus praedicator, et lingua silente in multorum populorum auribus manus tua clamosis vocibus personabit. » Eumdem laborem singulari opusculo laudavit Joannes Trithemius, etiam post typographiae inventionem fratres suos ad illum invitans. Vide Benedicti ejusdem lib. I de Viris illustribus ordinis S. cap. 6. Denique, aliud laboris genus a nostris frequentatum notat Mabillonius (Praefat. ad saec. I Bened., pag. 60): nimirum qui prae corporis infirmitate operosos labores manibus exercere non poterant, iis pro Regulae indulgentia prolixioribus studiis aliorum operas compensare licebat. Quod probat exemplo Lanfranci, qui, ut loquitur Guillelmus Malmesburiensis (Lib. I de Gestis Pont. Angl.): « Factus monachus, homo qui ne ciret agresti opere victum quaerere, publicas scholas de dialectica professus est, ut egestatem monasterii scholarum liberalitate 627 temperaret, » cum econtra Herluinus abbas coquendis panibus, et fimo tractando occuparetur, et S. Bernardi abbatis Clarevallensis, cui pro manuum labore commissa est cura divini verbi", + "candidate_score": 0.604515, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_50", + "bdc_text": "sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_168", + "psc_text": "communione consortii coenobitae, cellaeque ac diversoria eorum coenobia vocarentur. Istud ergo fuit antiquissimum monachorum genus, quod non modo tempore, sed etiam gratia primum est, quodque per annos plurimos solum inviolabile usque ad abbatis Pauli vel Antonii duravit aetatem. » Quanquam huic Cassiani sententiae non subscribent, qui S. Pachomium primum coenobitarum patrem faciunt. Sed Turrecremata Tract. 8 in Reg. S. Bened. altius repetens coenobitarum cunas, a cuneis prophetarum exordium sumpsisse asserit, probatque hac S. Hieronymi auctoritate: Filii prophetarum quos monachos legimus, etc. Secundo coenobitae primi sunt utilitate, nam vita communis, ut postea demonstrabimus, praestat anachoresi, quae quo sublimior, eo periculosior. Tertio naturali etiam rerum ordine primum est genus coenobitarum, quia non nisi prius in coenobio probatos recipit eremus. Hoc est monasteriale. ] Videtur hic S. P. Benedictus cum coenobiis monasteria confundere: nonnihil tamen inter utrumque discriminis affert apud Cassianum abbas Piamon Collat. 18, c. 10: « Licet, inquit, a nonnullis soleant", + "candidate_score": 0.604453, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2251", + "psc_text": "scire potuisset, misit Beneventum ad ipsum monasterium videlicet sancti Benedicti; et ibi reperit antiquam heminam; et juxta illam heminam datur monachis vinum; similiter et juxta illam habemus et nos. » Ex hoc testimonio cum perspectam omnino sancti Benedicti heminam habuerit Hildemarus, eam paulo largiorem fuisse Romana demonstrat ex alio ejusdem Hildemari loco ejusdem capitis, ubi exponens sancti Benedicti sententiam crapulae occasionem a monachis amovere volentis, ait minuendam esse mensuram ei « qui de sola heminae mensura crapulam sentit, id est qui aut in locutione, vel in ingressu vacillat. » Quod nulli quantumvis infirmo capiti accidere posset, qui unico semisextario Parisiensi in diem uteretur. Ad hoc argumentum quid respondere posset dissertator plane non video; unde et illud in suis responsionibus tanquam nimis incommodum silentio praetermisit. Idem tamen demonstrari posse videtur ex Regula sancti Fructuosi capite 5, quae sextarium inter quatuor fratres dividi jubet, hoc est unicuique mediam heminam tribuit. Nam si", + "candidate_score": 0.604017, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_7_9", + "bdc_text": "vgl. Fritz Büsser , Heinrich Bullinger ( 1504-1575 ) . Leben , Werk und Wirkung , Bd. I , Zürich 2004 , S. 12-26 . Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3727", + "psc_text": "Caeterum qui festinant ad perfectionem, sunt doctrinae sanctorum, sive Collationes, et Instituta Patrum, etc.; quae quoniam vobis notissima novimus, hic apponere superfluum judicamus. » Porro doctrinae SS. Patrum, secundum Bernardum Cassinensem et Nicolaum de Fractura (In 2 comm.), « Magis intelligendae sunt per exempla factorum quam per scripta verborum: » unde acute observat Boherius S. Benedictum non in singulari, sed in plurali numero dixisse doctrinae; « quia, inquit, quaedam doctrina est verbalis, quaedam autem exemplaris. » Sed Richardus de S. Angelo, nulla facta utriusque doctrina distinctione, doctrinas hic intelligit eas « quae recipiuntur ab Ecclesia Romana; et sunt istae, inquit, in primis Opuscula B. Cypriani martyris et Carthaginiensis episcopi, item Opuscula B. Athanasii Alexandrini episcopi, item Opuscula B. Basilii Cappadoceni episcopi, item Opuscula B. Gregorii Nazianzeni episcopi, item Opuscula B. Joannis Constantinopolitani episcopi, item Opuscula B. Hilarii Pictaviensis episcopi, item Opuscula B. Ambrosii Mediolanensis episcopi, item Opuscula B. Theophili episcopi", + "candidate_score": 0.603847, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_50", + "bdc_text": "sed Colonienses hactenus restitant , id quod monachorum turba et theologorum factio maxime molitur .", + "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2630", + "psc_text": "piorumque monachorum historiae lectionem: at vero Ecclesiae traditionem investigare, conciliorum summorumque pontificum decreta discere, ecclesiasticas historias scrutari, de theologicis dogmatibus disputare, quid haec ad viros mundo mortuos? Ita fere argumentantur qui laborem manuum studiis praeferendum esse existimant. Alii econtra asserunt, primo, ordini monastico haud esse essentiale operari manibus, cum nonnulli inter veteres monachos viri graves, et pietate, et virtutum meritis insignes, ab omni prorsus exteriori labore abstinuerint: qualis fuit imprimis S. abbas Paulus in Ferme, qui mons est in Sceti, degens, haud pauciores quingentis monachos habens; quique, ut scribit Sozomenus (Hist. lib. VI. c. 29) « nullum opus faciebat, nec ab ullo accipiebat quidquam praeterquam quod esurus esset; orationi tantum vacabat, trecentas orationes velut tributum quoddam quotidie persolvens Deo; » id quod praeter Sozomenum narrat etiam Palladius in Lausiaca cap. 23. Idemque cap. 52 refert de S. Apolline, « qui erat Pater 629 monachorum quingentorum, valde clarus et celebratus in", + "candidate_score": 0.603614, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 15, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "039_Augustinus-Hipponensis_Sermones-dubii", + "max_score": 0.689883, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro .", + "psc_chunk_id": "039_Augustinus-Hipponensis_Sermones-dubii_window_96", + "psc_text": "Ad illum pertinuit propter nos nasci, ad nos pertineat in illo renasci: qui vivit et regnat in saecula saeculorum. Amen. SERMO CCCLXXI . De Nativitate Domini, III. CAPUT PRIMUM. 1. Christi duae nativitates. Natus est nobis hodie Salvator; et ideo hodie omni mundo sol verus exortus est. Deus homo factus est, ut homo Deus fieret: et ut servus in dominum verteretur, formam servi Dominus accepit. Habitavit in terris habitator coelorum, ut homo habitator terrae habitaret in coelis. Natus est ergo nobis Salvator, passus est diem partus repudiatae Legis conceptus: natus autem de Patre semper, de matre semel. Etenim Domini nostri Jesu Christi duas accepimus nativitates: primo divinam, deinde humanam; sed plane utramque mirabilem: in illa ut matris, in hac ut patris officia cessarent: unam aeternam, ut crearet temporales; alteram temporalem, ut praestaret aeternos. Ille ergo in forma Dei Patri aequalis, ille in forma servi Patri subditus. Ille creator temporum, natus", + "candidate_score": 0.689883, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_55_57", + "bdc_text": "Bene vale . Colonię , ipso die decollationis Ioannis Baptistę . Ioannes Cęsarius , ex animo tuus .", + "psc_chunk_id": "039_Augustinus-Hipponensis_Sermones-dubii_window_160", + "psc_text": "baptizabit vos in Spiritu sancto (Matth. III, 11) . Venite post me, sed nolite manere in me: transite ad illum qui creavit vos et me, quia ipse vivificaturus est vos et me. SERMO CCCLXXX . In Nativitate Joannis Baptistae, II. 1. Christum temporaliter natum praecessit Joannes. Nativitates Christi duae. Superbia, tumor. Incarnationis causa, ut homini Deus exemplum praeberet. Quietis et parva vox sufficit. Si autem vultis, fratres, quieti audire, nolite habere cor in auribus, sed aures in corde. Hodiernum diem beati Joannis Baptistae solemnitati illuxisse tradit et credit Ecclesia. Oportet autem hoc de ipso die credere, quod sine varietate totus orbis agnoscit: sed quia Joannis esse diem nemo dubitat, non Joannis qui Evangelium scripsit, sed Joannis Baptistae praecursoris Domini, qui tanto magnus apparuit, quanto se humilem praebuit, dicens, cum ipse Christus putaretur, non se dignum corrigiam calceamenti solvere ei, quem Dominum agnoscebat (Matth. III, 11), ut amicus esse mereretur. Nonnulli", + "candidate_score": 0.626251, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_33", + "bdc_text": "In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) .", + "psc_chunk_id": "039_Augustinus-Hipponensis_Sermones-dubii_window_347", + "psc_text": "nobiscum vivere volumus, et in hac asperrima vita deseri a comitibus nolumus; sed praevenientes nos qui bene vixerunt, hortantur exemplo suo, ut sive diu hic vivamus, sive cito hinc eamus, sic vivamus, ut ad ipsos veniamus. Quia id ipsum hic diu vivere, nihil est aliud, quamdiu molestias sustinere. Cum Deo autem vivere et apud Deum, sine ulla molestia est vivere, et sine ullo timore ne pereat felicitas, quae non habet finem. Nec debemus arbitrari episcopum vestrum, fratrem nostrum, cito hinc isse, et parum vixisse. Recte enim ibi non parum vivitur, ubi cum multum dicitur, non finitur. Nam hic etiam quod multum est, cum finitum fuerit, pro nihilo deputabitur. Nec tamen parum hic vixit, si ejus opera cogitemus, non annos numeremus. Quanti alii fortasse quod per multos annos non dimidiarunt, ille paucis annis implevit? Nihil ergo aliud erat, hic eum velle tenere, nisi ejus felicitati invidere. 2. In hoc enim habemus", + "candidate_score": 0.615003, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_33", + "bdc_text": "In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) .", + "psc_chunk_id": "039_Augustinus-Hipponensis_Sermones-dubii_window_348", + "psc_text": "multum est, cum finitum fuerit, pro nihilo deputabitur. Nec tamen parum hic vixit, si ejus opera cogitemus, non annos numeremus. Quanti alii fortasse quod per multos annos non dimidiarunt, ille paucis annis implevit? Nihil ergo aliud erat, hic eum velle tenere, nisi ejus felicitati invidere. 2. In hoc enim habemus tristitiam de homine sicut homines. Quid ergo faciemus, ut non simus homines? Homines ergo de hominis abscessu humaniter contristamur: sed quomodo audivimus lectionem divinam, quod consummatus in brevi replevit tempora longa (Sap. IV, 13) ? Ergo illic tempora computemus, sicut computatur dies. Quidquid ergo vobiscum egit hortando, loquendo, se ipsum proponendo ad imitandum, ad Deum laudandum et colendum, tenete; et Memoria ipsius ornatissima vos eritis. Non enim hoc illi magnum est, recondi tumulis marmoratis; sed condi in cordibus vestris. Vivat sepultus in vivis sepulcris. Sepultura enim ejus memoria vestra est. Apud Deum vivit, ut felix sit; apud vos vivat, ut", + "candidate_score": 0.609491, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 16, + "cf_id": "cf036", + "work_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Instrumenta-fidei", + "max_score": 0.689461, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Instrumenta-fidei_window_355", + "psc_text": "Christus sine Domino Patre unus est Dominus. Quia Deus Pater et Dominus Jesus Christus naturaliter unus est Dominus Deus: plenitudinem deitatis naturaliter habens in plenitudine dominationis, et plenitudinem dominationis habens in plenitudine deitatis. Inde est quod beatus David dicit: Quis Deus praeter Dominum, aut quis Deus praeter Deum nostrum (Psal. XVII, 32) ? Tenor igitur Symboli in Patre et Filio unitatem deitatis ac dominationis ostendit, quando et Patrem, quem Deum dixit, non aliud quam Dominum; et Christum, quem Dominum dixit, non aliud quam Deum recte credentibus intimavit. De uno enim Deo 658 Patre natus unus Deus Jesus Christus, non aliud potuit nasci quam Deus: qui tamen unus Dominus naturaliter non esset, si natus de Domino non fuisset. Pater itaque Deus, qui Dominum genuit, verus cognoscitur Dominus; et Christus Dominus de Deo genitus, verus cognoscitur Deus; et Spiritus sanctus, unus idemque Patris et Filii Spiritus, quia unius naturae est cum Patre", + "candidate_score": 0.689461, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 17, + "cf_id": "cf026", + "work_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae", + "max_score": 0.689314, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_529", + "psc_text": "Patri, propter salutem nostram formam servi accepit. Proinde quaedam nomina in illo ex divinitatis substantia, quaedam ex dispensatione susceptae humanitatis adsumpta sunt. Christus namque a chrismate est appellatus, hoc est unctus. Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut sacrum conficerent unguentum, quo perungui possent hi qui vocabantur ad sacerdotium vel ad regnum: et sicut nunc regibus indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis, sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regiam conferebat; et inde Christi dicti a chrismate, quod est unctio. Nam chrisma Graece, Latine unctio nuncupatur, quae etiam Domino nomen adcommodavit facta spiritalis, quia Spiritu unctus est a Deo Patre, sicut in Actibus4, 27: 'Collecti sunt enim in hac civitate adversus sanctum Filium tuum, quem uncxisti': non utique oleo visibili, sed gratiae dono, quod visibili significatur unguento. Non est autem Salvatoris proprium nomen Christus, sed communis nuncupatio potestatis. Dum enim dicitur Christus, commune dignitatis nomen est; dum Iesus Christus, proprium est", + "candidate_score": 0.689314, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_44_46", + "bdc_text": "März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. . Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ; Vgl. das Verzeichnis evangelischer Prediger im Erzstift Köln in Krafft 130 sowie bes .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_441", + "psc_text": "erat in prophetis per Spiritum sanctum. Secundus Marcus plenus sancto Spiritu scripsit Evangelium Christi eloquio Graeco in Italia, secutus Petrum ut discipulus. Is initium ab spiritu prophetali fecit dicens1, 3: 'Vox clamantis in deserto, parate viam Domino': ut ostenderet Christum post adsumptionem carnis Evangelium praedicasse in mundo. Ipse enim Christus et propheta dictus est, sicut scriptum estIerem. 1, 5: 'Et prophetam in gentibus posui te.' Tertius Lucas, inter omnes evangelistas Graeci sermonis eruditissimus, quippe ut medicus in Graecia, Evangelium scripsit Theophilo Episcopo, initians a sacerdotali spiritu dicens1, 5: 'Fuit in diebus Herodis regis Iudaeae sacerdos Zacharias,' ut manifestaret Christum post nativitatem carnis et praedicationem Evangelii hostiam fuisse effectum pro salute mundi. Ipse est sacerdos de quo dictum est in Psalmis110, 4: 'Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech.' Ubi enim Christus advenit, sacerdotium Iudaeorum obmutuit, lex et prophetia cessavit. Quartus Iohannes scripsit Evangelium ultimus in Asia, incipiens a Verbo,", + "candidate_score": 0.673332, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_22_24", + "bdc_text": "Cogor tamen crebro literas dare ac scribere ad amicos , qui ad me quotidie prope scribunt , nunc hic , nunc ille . Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage . anno superiori , imo hyeme superiori ex Iudę translatione edita sunt , Gemeint ist die von Leo Jud begonnene und nach seinem Tod 1542 von den Zürcher Gelehrten vollendete lateinische Bibelübersetzung \"Biblia sacrosancta \" ( BZD C 319f ) .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_426", + "psc_text": "6: DE LIBRIS ET OFFICIIS ECCLESIASTICIS § 1 De veteri et novo testamento. Vetus Testamentum ideo dicitur, quia veniente Novo cessavit. De quo Apostolus meminit dicensCorinth. ii. 5, 17: 'vetera transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum [autem] Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo est prophetarum, in quo", + "candidate_score": 0.666028, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_46", + "bdc_text": "Vgl. das Verzeichnis evangelischer Prediger im Erzstift Köln in Krafft 130 sowie bes .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_465", + "psc_text": "est aera quaedam mineo notata, quae indicat in quoto canone positus sit numerus, cui subiecta est aera. Verbi gratia: Si est aera .I., in primo canone; si secunda, in secundo; si tertia, in tertio; et sic per ordinem usque ad decimum perveniens. Si igitur, aperto quolibet Evangelio, placuerit scire qui reliquorum Evangelistarum similia dixerunt, adsumes adiacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicat, ibique invenies quot et qui dixerint; et ita demum in corpore inquisita loca, quae ex ipsis numeris indicantur, per singula Evangelia de eisdem dixisse invenies. § 16 De canonibus conciliorum. Canon autem Graece, Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortum pravumque quid corrigat. Canones autem generalium conciliorum a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione fervente, docendarum plebium minime dabatur", + "candidate_score": 0.647174, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_15", + "bdc_text": "Idem Henrichus cognomento Walsshuett , cum per id temporis pestis Colonię plurimum grassaretur Gemeint ist der Ausbruch der Pest in Köln im Winter 1519 , vgl . Krafft 129 .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_324", + "psc_text": "rabiem vertitur. Carbunculus dictus, quod in ortu suo rubens sit, ut ignis, postea niger, ut carbo extinctus. Pestilentia est contagium, quod dum unum adprehenderit, celeriter ad plures transit. Gignitur enim ex corrupto aere, et in visceribus penetrando innititur. Hoc etsi plerumque per aerias potestates fiat, tamen sine arbitrio omnipotentis Dei omnino non fit. Dicta autem pestilentia, quasi pastulentia, quod veluti incendium depascat, utVirg. Aen. 5, 683: Toto descendit corpore pestis. Idem et contagium a contingendo, quia quemquem tetigerit, polluit. Ipsa et inguina ab inguinum percussione. Eadem et lues a labe et luctu vocata, quae tanto acuta est ut non habeat spatium temporis quo aut vita speretur aut mors, sed repentinus languor simul cum morte venit. § 7 De chronicis morbis. Chronia est prolixus morbus qui multis temporibus remoratur, ut podagra, pthisis. Χρόνος enim apud Graecos tempus dicitur. Cephalea ex causa vocabulum habet. Capitis enim passio est, et Graeci caput κεφαλὴν", + "candidate_score": 0.64482, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_23", + "bdc_text": "Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage .", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_426", + "psc_text": "6: DE LIBRIS ET OFFICIIS ECCLESIASTICIS § 1 De veteri et novo testamento. Vetus Testamentum ideo dicitur, quia veniente Novo cessavit. De quo Apostolus meminit dicensCorinth. ii. 5, 17: 'vetera transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum [autem] Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo est prophetarum, in quo", + "candidate_score": 0.638828, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_35_37", + "bdc_text": "1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. : Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ; [ Max ] Lossen , in :", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_426", + "psc_text": "6: DE LIBRIS ET OFFICIIS ECCLESIASTICIS § 1 De veteri et novo testamento. Vetus Testamentum ideo dicitur, quia veniente Novo cessavit. De quo Apostolus meminit dicensCorinth. ii. 5, 17: 'vetera transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum [autem] Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo est prophetarum, in quo", + "candidate_score": 0.638757, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_34_36", + "bdc_text": "Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort; 1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. : Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ;", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_426", + "psc_text": "6: DE LIBRIS ET OFFICIIS ECCLESIASTICIS § 1 De veteri et novo testamento. Vetus Testamentum ideo dicitur, quia veniente Novo cessavit. De quo Apostolus meminit dicensCorinth. ii. 5, 17: 'vetera transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum [autem] Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo est prophetarum, in quo", + "candidate_score": 0.638638, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_56_58", + "bdc_text": "Colonię , ipso die decollationis Ioannis Baptistę . Ioannes Cęsarius , ex animo tuus . [ Adresse auf der Rückseite :", + "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_605", + "psc_text": "vocatur; ideoque ait DominusMatth. 16, 18: 'Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam,' quia dixerat Petrus: 'Tu es Christus filius Dei vivi'; deinde ei Dominus: 'Super hanc,' inquit, 'petram,' quam confessus es, 'aedificabo ecclesiam meam.' Petra enim erat Christus, super quod fundamentum etiam ipse aedificatus est Petrus. Cephas dictus eo quod in capite sit constitutus Apostolorum; κεφαλή enim Graece caput dicitur, et ipsud nomen in Petro Syrum est. Simon Bar-iona in lingua nostra sonat filius columbae, et est nomen Syrum pariter et Hebraeum. Bar quippe Syra lingua filius, Iona Hebraice columba; utroque sermone dicitur Bariona. Alii simpliciter accipiunt, quod Simon, id est Petrus, filius sit Iohannis, iuxta illam interrogationemIoh. 21, 15: 'Simon Iohannis, diligis me?' et volunt scriptorum vitio depravatum, ut pro Bar-Iohannem, hoc est filium Iohannis, Barione scriptum sit, una detracta syllaba. Iohanna autem interpretatur Domini gratia. Et fuisse Petrum trinomium: Petrum, Cephan, et Simon Bariona:", + "candidate_score": 0.63049, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 18, + "cf_id": "cf016", + "work_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam", + "max_score": 0.689301, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_21", + "bdc_text": "Unde etiam fit , ut in literis scribendis minus aptus sim , quippe , quę animo concipio , calamo integre ac perfecte exprimere nequeam , id quod in hisce ad te literis facile perspicias .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_479", + "psc_text": "delectant. 105. Tamen hanc arundinem si quis de terrae evellat plantariis, et superfluis exuat, exspolians se veterem hominem cum actibus ejus, et scribae velociter scribentis manu temperet, incipit non arundo esse, sed calamus, qui praecepta coelestium Scripturarum penetralibus imprimat mentis, tabulis cordis inscribat. De quo calamo habes dictum: Lingua mea calamus scribae velociter scribentis (Psal. XLIV, 2) : quod ad Christum alii referre volunt. Uno igitur loco et verbum, et calamus legitur, et scriba. Verbum, quia de genitali Patris processit arcano: Eructavit cor meum verbum bonum (Ibid.) . Calamus, quia caro Christi paternae seriem voluntatis expressit, et linguae mandata divinae sacri effusione cruoris implevit. Scriba, quia calamo suo individua quadam distinctione, novi et veteris Testamenti, vel divinitatis et carnis, paternae nobis dispositionis mysteria revelavit. 106. Hunc calamum imitare tuae carnis temperamento. Et calamum tuum, hoc est, carnem tuam tinge non atramento, sed spiritu Dei vivi; ut quod scribis, aeternum sit.", + "candidate_score": 0.689301, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_42_44", + "bdc_text": "doctis hominibus . Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_29", + "psc_text": "Non enim voluntate tantum humana visum est: sed sicut placuit ei qui in me, inquit, loquitur Christus; qui ut id quod bonum est, nobis quoque bonum videri possit, operatur; quem enim miseratur, et vocat (II Cor. XIII, 3). Et ideo qui Christum sequitur, potest interrogatus cur esse voluerit Christianus, respondere: Visum est mihi. Quod cum dicit, non negat Deo visum; a Deo enim praeparatur voluntas hominum. Ut enim Deus honorificetur a sancto, Dei gratia est. Denique plurimi voluerunt scribere Evangelium: sed quatuor tantummodo, qui divinam meruerunt gratiam, sunt recepti. Visum est, inquit, et mihi assecuto a principio omnia diligenter ex ordine. . 11. Prolixiorem hunc Evangelii librum quam caeteros esse nemo dubitaverit. Non ideo non ea quae falsa sunt, sed quae vera, sibi vindicat. Denique etiam a sancto apostolo Paulo testimonium meruit diligentiae. Sic enim laudat Lucam: Cujus laus, inquit, est in Evangelio per omnes Ecclesias (II Cor. VIII, 18)", + "candidate_score": 0.681015, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_42_44", + "bdc_text": "doctis hominibus . Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 . März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_30", + "psc_text": "ordine. . 11. Prolixiorem hunc Evangelii librum quam caeteros esse nemo dubitaverit. Non ideo non ea quae falsa sunt, sed quae vera, sibi vindicat. Denique etiam a sancto apostolo Paulo testimonium meruit diligentiae. Sic enim laudat Lucam: Cujus laus, inquit, est in Evangelio per omnes Ecclesias (II Cor. VIII, 18) . Et vere laudabilis est, qui meruit a tanto gentium doctore laudari. Assecutum itaque se non pauca dicit, sed omnia: et assecuto omnia visum est scribere non omnia, sed ex omnibus. Non enim scripsit omnia, sed assecutus est omnia; quia quae fecit, inquit, Jesus, si scribantur omnia, nec ipsum capere mundum arbitror (Joan. XXI, 25). Advertis enim quod consulto etiam ea quae ab aliis sunt scripta praeteriit, ut diversa in Evangelio gratia refulgeret, et propriis quibusdam singuli 1270 libri mysteriorum gestorumque miraculis eminerent. Diviserunt enim sibi vestimenta Domini milites Christi, quod suo loco plenius explanabitur (Infra lib. X, in cap.", + "candidate_score": 0.680095, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_19_21", + "bdc_text": "Profectus iam ipse ( ut dicere coepi ) eam magna ex parte ob causam Francofordiam essemessem über der Zeile nachgetragen. , nisi corporis imbecillitas et virium debilitas obstitisset , atque memoria quoque tam est mihi fluxa ac lubrica , ut non amplius mihi consultum videatur in humanioribus studiis versari , sed tantummodo id , quod superest temporis , in sacris transigam . Unde etiam fit , ut in literis scribendis minus aptus sim , quippe , quę animo concipio , calamo integre ac perfecte exprimere nequeam , id quod in hisce ad te literis facile perspicias .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_479", + "psc_text": "delectant. 105. Tamen hanc arundinem si quis de terrae evellat plantariis, et superfluis exuat, exspolians se veterem hominem cum actibus ejus, et scribae velociter scribentis manu temperet, incipit non arundo esse, sed calamus, qui praecepta coelestium Scripturarum penetralibus imprimat mentis, tabulis cordis inscribat. De quo calamo habes dictum: Lingua mea calamus scribae velociter scribentis (Psal. XLIV, 2) : quod ad Christum alii referre volunt. Uno igitur loco et verbum, et calamus legitur, et scriba. Verbum, quia de genitali Patris processit arcano: Eructavit cor meum verbum bonum (Ibid.) . Calamus, quia caro Christi paternae seriem voluntatis expressit, et linguae mandata divinae sacri effusione cruoris implevit. Scriba, quia calamo suo individua quadam distinctione, novi et veteris Testamenti, vel divinitatis et carnis, paternae nobis dispositionis mysteria revelavit. 106. Hunc calamum imitare tuae carnis temperamento. Et calamum tuum, hoc est, carnem tuam tinge non atramento, sed spiritu Dei vivi; ut quod scribis, aeternum sit.", + "candidate_score": 0.674007, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_44_46", + "bdc_text": "März [1543 ]aufgefordert , einen Kommentar zum Lukase vangelium zu verfassen , vgl . oben Nr. 1726 , 12-14. . Evangelicum negotium apud nos per diocoesim Coloniensem passim divulgatur , atque concionatores undique colliguntur , qui in oppida ipsius diocoeseos mittantur ; Vgl. das Verzeichnis evangelischer Prediger im Erzstift Köln in Krafft 130 sowie bes .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_0", + "psc_text": "PROLOGUS. 1261 1. Scripturi in Evangelii Librum, quem Lucas sanctus pleniore quodam modo rerum Dominicarum distinctione digessit, stylum ipsum prius exponendum putamus; est enim historicus. Nam licet Scriptura divina mundanae evacuet sapientiae disciplinam, quod majore fucata verborum ambitu quam rerum ratione subnixa sit: tamen si quis in Scripturis divinis etiam illa quae miranda illi putant, quaerit, inveniet. 2. Tria sunt enim quae philosophi mundi istius praecellentissima putaverunt, triplicem scilicet esse sapientiam, quod aut naturalis sit, aut moralis, aut rationabilis. Haec tria jam et in veteri Testamento potuimus advertere. Quid enim aliud significant tres illi putei, quorum unus est Visionis, alius Abundantiae, tertius Juramenti: nisi triplicem istam in Patriarchis fuisse virtutem? Rationabilis puteus Visionis; eo quod ratio visum mentis acuat, et animi purget obtutum. Ethicus puteus Abundantiae; eo quod cedentibus allophylis, quorum specie vitia corporis figurantur, vivae Isaac liquorem mentis invenit. Purum enim profluunt boni mores, et bonitas ipsa popularis abundat", + "candidate_score": 0.667728, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0_2", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro . Vellem certo scire , quisnam ipse sis , hoc est , quisnam sit Henrichus illeille am Rande nachgetragen. Bullingerus , qui tam honorifice me et salutare iubet et donat libris suę sane erudit ę lucubrationis non paucisZu Bullingers Buchgeschenken an Caesarius vgl. oben Nr. 1726 , 2-5 mit Anm. 2. .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_671", + "psc_text": "coelis est (Matth. XVI, 17) . 1427 . 69. (Vers. 25.) Adhaeret his lectio, qua exponuntur hi qui sibi legisperiti videntur, qui verba Legis tenent, vim Legis ignorant: et ex ipso primo Legis capitulo docet esse Legis ignaros, probans quod in principio statim Lex et Patrem et Filium praedicaverit, incarnationis quoque Dominicae annuntiaverit sacramentum, dicens: Diliges Dominum Deum tuum . . . . Et diliges proximum tuum sicut te ipsum (Deut. VI, 5) . 70. (Vers. 28.) Unde Dominus ait ad legisperitum: Hoc fac, et vives. At ille qui nesciret proximum suum; quia non credebat in Christum, respondit: Quis est meus proximus? Itaque qui Christum nescit, nescit et Legem. Quomodo enim potest scire Legem, cum veritatem ignoret, cum Lex annuntiet veritatem? (Vers 30.) Homo quidam ex Hierusalem descendebat in Hiericho, et incidit in latrones. . 71. Ut eum locum qui propositus est nobis, planius possimus absolvere, veterem civitatis Hiericho repetamus", + "candidate_score": 0.667025, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_10_12", + "bdc_text": "Oktober 1516 in K��ln immatrikulierte , nachdem er im Vorjahr in Leipzig studiert hatte , s. Leipzig , Matrikel I 541 , Nr. 103 ; Köln , Matrikel II 771 , Nr. 512 , 14 . quidam ex hisce quoque regionibus cognomento , si recte teneo , Walsshuett , studiosus quidem satis , at , ut mihi videbatur , ingenio non tanto , ut ad eam non solum divinarum literarum intelligentiam , sed et insuper adad über der Zeile nachgetragen. humanarum literarum cognitionem , quas tu probe tenes , pervenire mihi videretur potuisse .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_466", + "psc_text": "est verbis; alioquin praesentibus superiora compugnant. Quomodo enim Joannes, quem in superioribus, Deo Patre demonstrante, cognovit, hic nescit? Quomodo et ibi quem ante nescivit, agnovit: et hic quem jam ante sciebat, ignorat? Nesciebam, inquit, eum: sed qui misit me baptizare, ipse mihi dixit: Supra quem videris Spiritum sanctum descendentem (Joan. I, 33) . Et dicto credidit, et demonstratum agnovit, et baptizatum adoravit, et venientem prophetavit. Denique, Ego, inquit, vidi, et testimonium perhibui, quoniam hic est electus Dei (Ibid., 34) . Quid ergo fieri posset ut sic propheta tantus erraret; ut de quo dixerat Ec ce qui tollit peccata mundi (Ibid., 29) , adhuc eum Dei Filium esse non crederet? Aut enim insolentiae est divina ei tribuere quem nescias: aut de Dei Filio dubitasse perfidia est. Non cadit igitur in talem Prophetam tanti erroris suspicio. 94. Itaque si intellectus simplicis forma compugnat, spiritalem quaeramus figuram. Et quia supra jam diximus (in", + "candidate_score": 0.665989, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_21_23", + "bdc_text": "Unde etiam fit , ut in literis scribendis minus aptus sim , quippe , quę animo concipio , calamo integre ac perfecte exprimere nequeam , id quod in hisce ad te literis facile perspicias . Cogor tamen crebro literas dare ac scribere ad amicos , qui ad me quotidie prope scribunt , nunc hic , nunc ille . Quod me novissimis literis tuisNicht erhalten. commonefeceris , ut Biblia , [ quae ]Fehlt in der Vorlage .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_479", + "psc_text": "delectant. 105. Tamen hanc arundinem si quis de terrae evellat plantariis, et superfluis exuat, exspolians se veterem hominem cum actibus ejus, et scribae velociter scribentis manu temperet, incipit non arundo esse, sed calamus, qui praecepta coelestium Scripturarum penetralibus imprimat mentis, tabulis cordis inscribat. De quo calamo habes dictum: Lingua mea calamus scribae velociter scribentis (Psal. XLIV, 2) : quod ad Christum alii referre volunt. Uno igitur loco et verbum, et calamus legitur, et scriba. Verbum, quia de genitali Patris processit arcano: Eructavit cor meum verbum bonum (Ibid.) . Calamus, quia caro Christi paternae seriem voluntatis expressit, et linguae mandata divinae sacri effusione cruoris implevit. Scriba, quia calamo suo individua quadam distinctione, novi et veteris Testamenti, vel divinitatis et carnis, paternae nobis dispositionis mysteria revelavit. 106. Hunc calamum imitare tuae carnis temperamento. Et calamum tuum, hoc est, carnem tuam tinge non atramento, sed spiritu Dei vivi; ut quod scribis, aeternum sit.", + "candidate_score": 0.665121, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_20_22", + "bdc_text": "eam magna ex parte ob causam Francofordiam essemessem über der Zeile nachgetragen. , nisi corporis imbecillitas et virium debilitas obstitisset , atque memoria quoque tam est mihi fluxa ac lubrica , ut non amplius mihi consultum videatur in humanioribus studiis versari , sed tantummodo id , quod superest temporis , in sacris transigam . Unde etiam fit , ut in literis scribendis minus aptus sim , quippe , quę animo concipio , calamo integre ac perfecte exprimere nequeam , id quod in hisce ad te literis facile perspicias . Cogor tamen crebro literas dare ac scribere ad amicos , qui ad me quotidie prope scribunt , nunc hic , nunc ille .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_479", + "psc_text": "delectant. 105. Tamen hanc arundinem si quis de terrae evellat plantariis, et superfluis exuat, exspolians se veterem hominem cum actibus ejus, et scribae velociter scribentis manu temperet, incipit non arundo esse, sed calamus, qui praecepta coelestium Scripturarum penetralibus imprimat mentis, tabulis cordis inscribat. De quo calamo habes dictum: Lingua mea calamus scribae velociter scribentis (Psal. XLIV, 2) : quod ad Christum alii referre volunt. Uno igitur loco et verbum, et calamus legitur, et scriba. Verbum, quia de genitali Patris processit arcano: Eructavit cor meum verbum bonum (Ibid.) . Calamus, quia caro Christi paternae seriem voluntatis expressit, et linguae mandata divinae sacri effusione cruoris implevit. Scriba, quia calamo suo individua quadam distinctione, novi et veteris Testamenti, vel divinitatis et carnis, paternae nobis dispositionis mysteria revelavit. 106. Hunc calamum imitare tuae carnis temperamento. Et calamum tuum, hoc est, carnem tuam tinge non atramento, sed spiritu Dei vivi; ut quod scribis, aeternum sit.", + "candidate_score": 0.664068, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_19_21", + "bdc_text": "Profectus iam ipse ( ut dicere coepi ) eam magna ex parte ob causam Francofordiam essemessem über der Zeile nachgetragen. , nisi corporis imbecillitas et virium debilitas obstitisset , atque memoria quoque tam est mihi fluxa ac lubrica , ut non amplius mihi consultum videatur in humanioribus studiis versari , sed tantummodo id , quod superest temporis , in sacris transigam . Unde etiam fit , ut in literis scribendis minus aptus sim , quippe , quę animo concipio , calamo integre ac perfecte exprimere nequeam , id quod in hisce ad te literis facile perspicias .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_703", + "psc_text": "nostra terrenorum et fragilium expressione signari, quae brevi lapsu praecipitata franguntur: et facile ea quae mens voluit interna per sensus et gesta corporis prodi, sicut illa quae calix interius continet, foris lucent. Unde et in posterioribus (Luc. XXII, 42) non dubium est vocabulo calicis passionem corporis declarari, cum dicit Dominus: Calicem quem mihi Pater dedit, non vis ut bibam illum (Joan. XVIII, 11) ? Bibit enim corpus suum, qui corporalem fragilitatem spiritali absorbet affectu, et quasi in mentem animumque transfundit; ut interioribus exteriorum imbecillitas hauriatur. Cernis igitur quod nos non exteriora hujus calicis aut catini, sed interiora contaminant. Et ideo quasi bonus praeceptor docuit quemadmodum nostri mundare corporis contagium debeamus, dicens: (Vers. 41.) Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. . 101. Vides quanta remedia? Mundat nos misericordia, mundat nos Dei sermo, juxta quod scriptum est: Jam vos mundi estis propter sermonem meum, quem locutus sum vobis (Joan. XV,", + "candidate_score": 0.663664, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_41_43", + "bdc_text": "et nonnulli alii ex vulgo [ et ]Fehlt in der Vorlage . doctis hominibus . Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_30", + "psc_text": "ordine. . 11. Prolixiorem hunc Evangelii librum quam caeteros esse nemo dubitaverit. Non ideo non ea quae falsa sunt, sed quae vera, sibi vindicat. Denique etiam a sancto apostolo Paulo testimonium meruit diligentiae. Sic enim laudat Lucam: Cujus laus, inquit, est in Evangelio per omnes Ecclesias (II Cor. VIII, 18) . Et vere laudabilis est, qui meruit a tanto gentium doctore laudari. Assecutum itaque se non pauca dicit, sed omnia: et assecuto omnia visum est scribere non omnia, sed ex omnibus. Non enim scripsit omnia, sed assecutus est omnia; quia quae fecit, inquit, Jesus, si scribantur omnia, nec ipsum capere mundum arbitror (Joan. XXI, 25). Advertis enim quod consulto etiam ea quae ab aliis sunt scripta praeteriit, ut diversa in Evangelio gratia refulgeret, et propriis quibusdam singuli 1270 libri mysteriorum gestorumque miraculis eminerent. Diviserunt enim sibi vestimenta Domini milites Christi, quod suo loco plenius explanabitur (Infra lib. X, in cap.", + "candidate_score": 0.657754, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_9", + "bdc_text": "Henricus Gemeint ist wohl Johann Heinrich Scherer von Waldshut , der sich am 20 .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_281", + "psc_text": "Sed no eum in regum successione, sed in generatione subjecit. Denique generationum relatorem se fuisse memoravit: potuit autem fieri ut et Joram tardius generaverit, et Josaphat serius perceperit regnum; atque ita Joram patri suo, cui in potestatem non successit, in generatione successerit. 46. Quod vero post Jechoniam duodecim generationes enumerasse videtur Evangelista, si diligenter advertas, hic quoque quatuordecim generationum poteris invenire rationem. Duodecim generationum poteris invenire rationem. Duodecim enim usque ad Joseph numerantur, non usque ad Christum. Tertius decimus est Christus. Sed nihil refert utrum in duabus generationibus, an in una mendacium sit. Tamen ne hic quidem caecum aliquem scopulum aut naufragium invenias veritatis. Duos Joachim, hoc est, duos Jechonias fuisse historia indicat: unum ante transmigrationem, alterum in ipsa transmigratione generatum, id est, patrem et filium. Ergo pater inter generationes superiores est computatus, qui successit Josiae: filius inter posteriores, qui successit patri, id est, nepos Josiae. Duos autem fuisse Regnorum", + "candidate_score": 0.646212, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_32_34", + "bdc_text": "zum Rat ernannt . In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) . Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort;", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_281", + "psc_text": "Sed no eum in regum successione, sed in generatione subjecit. Denique generationum relatorem se fuisse memoravit: potuit autem fieri ut et Joram tardius generaverit, et Josaphat serius perceperit regnum; atque ita Joram patri suo, cui in potestatem non successit, in generatione successerit. 46. Quod vero post Jechoniam duodecim generationes enumerasse videtur Evangelista, si diligenter advertas, hic quoque quatuordecim generationum poteris invenire rationem. Duodecim generationum poteris invenire rationem. Duodecim enim usque ad Joseph numerantur, non usque ad Christum. Tertius decimus est Christus. Sed nihil refert utrum in duabus generationibus, an in una mendacium sit. Tamen ne hic quidem caecum aliquem scopulum aut naufragium invenias veritatis. Duos Joachim, hoc est, duos Jechonias fuisse historia indicat: unum ante transmigrationem, alterum in ipsa transmigratione generatum, id est, patrem et filium. Ergo pater inter generationes superiores est computatus, qui successit Josiae: filius inter posteriores, qui successit patri, id est, nepos Josiae. Duos autem fuisse Regnorum", + "candidate_score": 0.645824, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_33_35", + "bdc_text": "In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) . Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort; 1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_281", + "psc_text": "Sed no eum in regum successione, sed in generatione subjecit. Denique generationum relatorem se fuisse memoravit: potuit autem fieri ut et Joram tardius generaverit, et Josaphat serius perceperit regnum; atque ita Joram patri suo, cui in potestatem non successit, in generatione successerit. 46. Quod vero post Jechoniam duodecim generationes enumerasse videtur Evangelista, si diligenter advertas, hic quoque quatuordecim generationum poteris invenire rationem. Duodecim generationum poteris invenire rationem. Duodecim enim usque ad Joseph numerantur, non usque ad Christum. Tertius decimus est Christus. Sed nihil refert utrum in duabus generationibus, an in una mendacium sit. Tamen ne hic quidem caecum aliquem scopulum aut naufragium invenias veritatis. Duos Joachim, hoc est, duos Jechonias fuisse historia indicat: unum ante transmigrationem, alterum in ipsa transmigratione generatum, id est, patrem et filium. Ergo pater inter generationes superiores est computatus, qui successit Josiae: filius inter posteriores, qui successit patri, id est, nepos Josiae. Duos autem fuisse Regnorum", + "candidate_score": 0.644622, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25_27", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) . perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_687", + "psc_text": "ad confitendum tibi (Psal. CXVIII, 62) ; ideo meruit hos panes quos apposuit nobis edendos. Petiit cum dicit: Lavabo per singulas noctes lectum meum (Psal. VI, 7) ; neque enim timuit ne excitaret dormientem, quem scit semper vigilantem. 88. Et ideo scriptorum memores, noctibus ac diebus orationi instantes, peccatis nostris veniam postulemus. Nam si ille tam sanctus, et qui regni erat necessitatibus occupatus, septies in die laudem Domino dicebat, matutinis et vespertinis sacrificiis semper intentus (Psal. CXVIII, 164): quid nos facere oportet, qui eo amplius rogare debemus, quo frequentius carnis ac mentis fragilitate delinquimus; ut de via lassis, et istius aevi cursu ac vitae hujus anfractu graviter fatigatis, panis refectionis deesse non possit, qui hominis corda confirmet?. 89. Nec solum media nocte Dominus, sed omnibus 1431 prope docet vigilandum esse momentis; venit enim et vespertina, et secunda, et tertia vigilia, et pulsare consuevit: Beati, itaque, servi illi, quos cum venerit", + "candidate_score": 0.643133, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_25_27", + "bdc_text": "Sie erschien im Frühling 1543 , kurz nachdem Bullinger im Februar das Vorwort verfasst hatte ( s. HBD 31 , 26-28 ; Pellikan , Chronikon 156 ) . perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_688", + "psc_text": "aevi cursu ac vitae hujus anfractu graviter fatigatis, panis refectionis deesse non possit, qui hominis corda confirmet?. 89. Nec solum media nocte Dominus, sed omnibus 1431 prope docet vigilandum esse momentis; venit enim et vespertina, et secunda, et tertia vigilia, et pulsare consuevit: Beati, itaque, servi illi, quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes (Luc. XII, 37) . Si ergo desideras ut virtus Dei praecingat se, et ministret tibi, vigilandum est semper: multae enim insidiae sunt bonis, et gravis corporis somnus; quia si dormire mens coeperit, vigorem suae virtutis amittit. Excita igitur somnum tuum, ut pulses ostium Christi: quod aperiri sibi etiam Paulus exposcit, non solum suis, sed etiam populi orationibus obsecrans se juvari, ut aperiatur ostium sibi ad loquendum mysterium Christi (Coloss. IV, 3). Et fortasse illud est ostium quod apertum vidit Joannes; vidit enim, et dixit: Post haec vidi, et ecce ostium apertum in coelo; et vox prima quam", + "candidate_score": 0.638532, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_43", + "bdc_text": "Cęterum commentaria tua in Lucam avidissime expecto non ego tantum , sed et alii complures Caesarius hatte Bullinger in seinem Schreiben vom 1 .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_30", + "psc_text": "ordine. . 11. Prolixiorem hunc Evangelii librum quam caeteros esse nemo dubitaverit. Non ideo non ea quae falsa sunt, sed quae vera, sibi vindicat. Denique etiam a sancto apostolo Paulo testimonium meruit diligentiae. Sic enim laudat Lucam: Cujus laus, inquit, est in Evangelio per omnes Ecclesias (II Cor. VIII, 18) . Et vere laudabilis est, qui meruit a tanto gentium doctore laudari. Assecutum itaque se non pauca dicit, sed omnia: et assecuto omnia visum est scribere non omnia, sed ex omnibus. Non enim scripsit omnia, sed assecutus est omnia; quia quae fecit, inquit, Jesus, si scribantur omnia, nec ipsum capere mundum arbitror (Joan. XXI, 25). Advertis enim quod consulto etiam ea quae ab aliis sunt scripta praeteriit, ut diversa in Evangelio gratia refulgeret, et propriis quibusdam singuli 1270 libri mysteriorum gestorumque miraculis eminerent. Diviserunt enim sibi vestimenta Domini milites Christi, quod suo loco plenius explanabitur (Infra lib. X, in cap.", + "candidate_score": 0.636264, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_32_34", + "bdc_text": "zum Rat ernannt . In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) . Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort;", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_280", + "psc_text": "primum oportet cognoscere, quod ante jam diximus, posse plures esse successiones, et pauciores generationes. Possunt enim diutius vivere aliqui, et serius generare, aut certe penitus exsortes generationis existere. Itaque non quae regum, eadem generationum tempora. Unde et Matthaeus eos quos ad generationem non putavit pertinere, praeteriit. Nam si propositum esset ei successiones describere, rationabiliter moveremur, cur cum Regnorum libris et Paralipomenis conveniat, quod post Joram Ochozias regnaverit, et Jodam, et Amasias: Amasiae autem successerit Ozias; sanctus Matthaeus tres illos reges praeterierit, Ochoziam, Jodam et Amasiam, et post Joram Josaphat subjecerit. (IV Reg. VIII, et deinceps; II Par. XXII, et deinceps). Sed no eum in regum successione, sed in generatione subjecit. Denique generationum relatorem se fuisse memoravit: potuit autem fieri ut et Joram tardius generaverit, et Josaphat serius perceperit regnum; atque ita Joram patri suo, cui in potestatem non successit, in generatione successerit. 46. Quod vero post Jechoniam duodecim generationes enumerasse", + "candidate_score": 0.635853, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_34", + "bdc_text": "Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort;", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_281", + "psc_text": "Sed no eum in regum successione, sed in generatione subjecit. Denique generationum relatorem se fuisse memoravit: potuit autem fieri ut et Joram tardius generaverit, et Josaphat serius perceperit regnum; atque ita Joram patri suo, cui in potestatem non successit, in generatione successerit. 46. Quod vero post Jechoniam duodecim generationes enumerasse videtur Evangelista, si diligenter advertas, hic quoque quatuordecim generationum poteris invenire rationem. Duodecim generationum poteris invenire rationem. Duodecim enim usque ad Joseph numerantur, non usque ad Christum. Tertius decimus est Christus. Sed nihil refert utrum in duabus generationibus, an in una mendacium sit. Tamen ne hic quidem caecum aliquem scopulum aut naufragium invenias veritatis. Duos Joachim, hoc est, duos Jechonias fuisse historia indicat: unum ante transmigrationem, alterum in ipsa transmigratione generatum, id est, patrem et filium. Ergo pater inter generationes superiores est computatus, qui successit Josiae: filius inter posteriores, qui successit patri, id est, nepos Josiae. Duos autem fuisse Regnorum", + "candidate_score": 0.634636, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_35", + "bdc_text": "1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_240", + "psc_text": "Hi enim primi vitae suae actum in hoc saeculo praemiserunt, in quorum manu nostri quoque actus tamquam plenioris corporis, qui adhuc naturae quodam generantis utero tenebamur, figura praecessit. Sed media tamquam sepis objecta Legis est observatio, et quodammodo vita majorum videtur incisa, de qua in typo illa obstetrix, fortasse justitia, quae nos emissos alvo naturae matris excepit, dixisse proditur: 1322 Hic exiet prior. Et revera mirabilis ille erat ordo pietatis, non a Moyse, nec ab aliquo homine, nec per hominem, sed munere quodam sapientiae sponte se infundentis impressus. . 23. Prima igitur disciplina pietatis secundum Evangelium; quia per crucem et sanguinem credimus Christi, cujus Abraham diem vidit, et gavisus est (Joan. VIII, 56): cujus Noe gratiam in typo Ecclesiae figuratam, spiritali cognitione praesensit: cujus Isaac vicem in sacrificio non recusavit (Gen. XXII, 10): quem Jacob cum vinceret, adoravit (Gen. XXXII, 25): cujus Esaias ruborem vidit vestimentorum (nam secundum Evangelium vita", + "candidate_score": 0.633559, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_32_34", + "bdc_text": "zum Rat ernannt . In seinen letzten Lebens jahren hielt sich Caesarius öfter für längere Zeit bei ihm in Moers auf ( vgl. Krafft 36. 137 ) . Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort;", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_138", + "psc_text": "Oriente venientes, tam longo spatio sequuntur, et procidentes adorant, et regem appellant, et resurrecturum fatentur, offerentes de thesauris suis aurum, thus, et myrrham (Matth. II, 1 et seq.). Quae sunt ista verae fidei munera? Aurum regi, thus Deo, myrrha defuncto; aliud enim regis insigne, aliud divinae sacrificium potestatis, aliud honor est sepulturae, quae non corrumpat corpus mortui, sed reservet. Nos quoque qui haec audimus et legimus, de thesauris nostris talia, fratres, munera proferamus: Habemus enim thesaurum in vasis fictilibus (II Cor. IV, 7) . Si igitur in teipso quod es, non ex te debes aestimare, sed ex Christo: quanto magis in Christo non tua debes aestimare, sed Christi. 45. Ergo Magi de thesauris suis offerunt munera. Vultis scire quam bonum meritum habeant? Stella ab his videtur: et ubi Herodes est, non videtur: ubi Christus est rursus videtur, et viam monstrat. Ergo stella haec via est, et via 1297 Christus; quia", + "candidate_score": 0.633141, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_34", + "bdc_text": "Als regierender Fürst setzte Graf Hermann ab 1552 die Reformationstätigkeit seines Vaters Graf Wilhelm fort;", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_230", + "psc_text": "sed quia alterius secundum generationem, alterius secundum Legem factus est filius. In quo praescripto Legi futuram perpetuitatem defunctorum seminis nobis esse promissam non intellexit populus Judaeorum: sed secundum litteram accipiens, gratiam corrupit oraculi. Alius enim erat frater, qui defunctorum fratrum semen resuscitaret, non frater secundum carnis germanitatem, sed secundum gratiae puritatem. Et ideo fortasse, Frater non redimit, redimet homo (Psal. XLVIII, 8) ; quia non germanus frater ille, sed Dominus et mediator Dei et hominum homo Christus Jesus resurrectionis gratiam propagavit. Licet sit versiculi istius et alia interpretatio, quam suo dicemus loco (Enarr. in Psal. XLVIII). 16. Non absurdum autem videtur quod, geminato mystico numero, quater denas generationes dividendas sanctus Matthaeus putavit, ab Abraham usque ad David, a David usque ad transmigrationem Babylonis, a transmigratione Babylonis usque ad Christum: in quo vices mutationum pariter designavit. Ab Abraham enim usque ad David tempora sine regibus fuit populus Judaeorum; regnum enim justum", + "candidate_score": 0.629772, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_55_57", + "bdc_text": "Bene vale . Colonię , ipso die decollationis Ioannis Baptistę . Ioannes Cęsarius , ex animo tuus .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_837", + "psc_text": "V, 31) . Stantes elegit Christus. Exsurge ergo, curre ad Ecclesiam; hic est Pater, hic est Filius, hic est Spiritus sanctus. 230. (Vers. 20, 21.) Occurrit tibi, qui audit te intra mentis secreta tractantem. Et cum adhuc longe sis, videt, et accurrit. Videt in pectore tuo, accurrit ne quis impediat, complectitur quoque: in occursu praescientia est, in complexu clementia, et quasi quidam patrii amoris affectus. Supra collum cadit, ut jacentem erigat, et oneratum peccatis, atque in terrena deflexum reflectat ad coelum, in quo suum quaerat auctorem. Cadit in collum tuum Christus, ut cervicem jugo exuat servitutis, et collo tuo jugum suave suspendat. Nonne tibi videtur cecidisse in collum Joannis, quando erat Joannes in sinu Jesu, cervice recumbens reflexa? Et ideo Verbum apud Deum vidit; quia erectus est ad superna. Cadit in collum, cum dicit: Venite ad me, qui laboratis . . . . . et ego vos reficiam: tollite jugum", + "candidate_score": 0.627527, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_54_56", + "bdc_text": "Vix literarum tuarum versum unum atque alterum legere possum . Bene vale . Colonię , ipso die decollationis Ioannis Baptistę .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_30", + "psc_text": "ordine. . 11. Prolixiorem hunc Evangelii librum quam caeteros esse nemo dubitaverit. Non ideo non ea quae falsa sunt, sed quae vera, sibi vindicat. Denique etiam a sancto apostolo Paulo testimonium meruit diligentiae. Sic enim laudat Lucam: Cujus laus, inquit, est in Evangelio per omnes Ecclesias (II Cor. VIII, 18) . Et vere laudabilis est, qui meruit a tanto gentium doctore laudari. Assecutum itaque se non pauca dicit, sed omnia: et assecuto omnia visum est scribere non omnia, sed ex omnibus. Non enim scripsit omnia, sed assecutus est omnia; quia quae fecit, inquit, Jesus, si scribantur omnia, nec ipsum capere mundum arbitror (Joan. XXI, 25). Advertis enim quod consulto etiam ea quae ab aliis sunt scripta praeteriit, ut diversa in Evangelio gratia refulgeret, et propriis quibusdam singuli 1270 libri mysteriorum gestorumque miraculis eminerent. Diviserunt enim sibi vestimenta Domini milites Christi, quod suo loco plenius explanabitur (Infra lib. X, in cap.", + "candidate_score": 0.624764, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_56_58", + "bdc_text": "Colonię , ipso die decollationis Ioannis Baptistę . Ioannes Cęsarius , ex animo tuus . [ Adresse auf der Rückseite :", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_837", + "psc_text": "V, 31) . Stantes elegit Christus. Exsurge ergo, curre ad Ecclesiam; hic est Pater, hic est Filius, hic est Spiritus sanctus. 230. (Vers. 20, 21.) Occurrit tibi, qui audit te intra mentis secreta tractantem. Et cum adhuc longe sis, videt, et accurrit. Videt in pectore tuo, accurrit ne quis impediat, complectitur quoque: in occursu praescientia est, in complexu clementia, et quasi quidam patrii amoris affectus. Supra collum cadit, ut jacentem erigat, et oneratum peccatis, atque in terrena deflexum reflectat ad coelum, in quo suum quaerat auctorem. Cadit in collum tuum Christus, ut cervicem jugo exuat servitutis, et collo tuo jugum suave suspendat. Nonne tibi videtur cecidisse in collum Joannis, quando erat Joannes in sinu Jesu, cervice recumbens reflexa? Et ideo Verbum apud Deum vidit; quia erectus est ad superna. Cadit in collum, cum dicit: Venite ad me, qui laboratis . . . . . et ego vos reficiam: tollite jugum", + "candidate_score": 0.623403, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_15", + "bdc_text": "Idem Henrichus cognomento Walsshuett , cum per id temporis pestis Colonię plurimum grassaretur Gemeint ist der Ausbruch der Pest in Köln im Winter 1519 , vgl . Krafft 129 .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_1003", + "psc_text": "destructio, et quod signum esset adventus ejus, de signis docet, de tempore non putat intimandum. Sed Matthaeus interrogationem tertiam addidit (Matth. XXIV, 3), ut et templi tempora destruendi, et signum adventus, et consummatio saeculi a discipulis quaereretur: Lucas satis putavit de consummatione saeculi cognitum, si de adventu Domini diceretur. . 10. Verborum autem coelestium nulli magis quam nos testes sumus, quos mundi finis invenit. Quanta enim praelia, et quas opiniones accepimus praeliorum! Chunni in Alanos, Alani in Gothos, Gothi in Tayfalos et Sarmatas insurrexerunt. Nos quoque in Illyrico exsules patriae Gothorum exsilia fecerunt, et nondum est finis. Quae omnium fames, lues pariter boum atque hominum, caeterique pecoris; ut etiam qui bellum non pertulimus, debellatis tamen nos pares fecerit pestilentia! Ergo quia in occasu saeculi sumus, praecedunt quaedam aegritudines mundi. Aegritudo mundi est fames, aegritudo mundi est pestilentia, aegritudo mundi est persecutio. 11. Sunt autem et alia bella quae vir sustinet", + "candidate_score": 0.604513, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 19, + "cf_id": "cf016", + "work_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII", + "max_score": 0.689266, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_268", + "psc_text": "terra nostra. Quis est gloria, nisi Dominus Jesus? Unde et apostolus Paulus ait: Deus Domini nostri Jesu Christi, Pater gloriae (II Cor. I, 3) . Merito complacet in eo Pater; quia Patris gloria est. Hunc qui a Patre separat, majorem Patri injuriam facit, quem vult esse sine gloria. Hunc quisquis 1034 aequalem Patri non putat, inferiorem et Patrem judicat; cum alio verbo Patrem plus laudare non possit, cujus summa laus et gloria Christus est. 4. Rogatur ergo ut veniat salutare Dei. Ille est qui rogatur, hoc est, Dominus Jesus, et non est alius; sicut habet litterae interpretatio. Et vel sic non solus Pater rogatur: Est et ille, hoc est, et Filius qui rogatur, et rogatus advenit, et salutare mundo dedit. Ideo σωτὴρ, hoc est salvator; ideo Jesus, sicut angelus dixit: Qui salvum faciet populum suum (Matth. I, 21) . Cum invocaret igitur propheta, aderat; ut probaret illud, quia adhuc loquentibus", + "candidate_score": 0.689266, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_29", + "bdc_text": "apud nos in summo templo meo hortatu emerit sibi illa et item comes Nuenarius Graf Hermann der Jüngere von Neuenahr ( Nuenar )", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_267", + "psc_text": "Deum in majestate sua videre non poterat; quia Deum vidit umquam (Joan. I, 18) . Avidus Propheta desiderat videre, quem sperat tenere: quem si viderit, desiderat propriis manibus comprehendere. Ideoque ait: Et salutare tuum da nobis. Salutare Dei virtus est, salutare Dei Christus est; et ideo prope timentes hoc salutare. Longe erat Christus a nobis, longe erat a nationibus: descendit in terras, factus est prope, coepimus non timere. Nam qui Christum timet, non timori est subditus, sed devotioni. Pietatis hic timor, non infirmitatis est. Denique nihil deest timentibus eum. Quomodo autem factus sit prope, audi: Ut inhabitet, inquit, gloria in terra nostra. Quis est gloria, nisi Dominus Jesus? Unde et apostolus Paulus ait: Deus Domini nostri Jesu Christi, Pater gloriae (II Cor. I, 3) . Merito complacet in eo Pater; quia Patris gloria est. Hunc qui a Patre separat, majorem Patri injuriam facit, quem vult esse sine gloria. Hunc quisquis", + "candidate_score": 0.640084, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_35_37", + "bdc_text": "1560 führte er in Moers eine evangelische Kirchenordnung ein. - Lit. : Heiner Faulenbach , Die Bußpsalmen des Grafen Hermann von Neuenahr [ d. J. ] , Neukirchen- Vluyn 1972 ; [ Max ] Lossen , in :", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_59", + "psc_text": "Moyses fuerit, qui scripsit librum Deuteronomii, quam philosophi qui ista finxerunt. 14. Unde et Salomon oraculum divinum secutus scripsit in Canticis Canticorum: Nisi scias te decoram inter mulieres (Cant. I, 7) ; hoc est, nisi cognoscas te mortalem, rationalem, et tua peccata fatearis, cito dicas iniquitates tuas ut justificeris; nisi convertaris, et prior accuses delicta tua, venit dies mortis, et jam nullum conversionis remedium est: praeveniris dum non cogitas. Accende facem tuam, priusquam Sponsi tibi claudatur janua, qui exspectare diu non solet negligentes. Nisi scias te, inquit, decoram inter mulieres; et dicas: Fusca sum et decora (Cant. I, 4) : fusca sum, quia peccavi: sed decora; quia diligor, quia genus sum Abrahae, electum genus, dilectum Deo: nihil tibi proderit patrum gratia; potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Et alibi in Evangelio legisti (Luc. XIII, 11 -- 13), quia Abrahae filiam ligavit diabolus nequitiae suae vinculis, quam", + "candidate_score": 0.637717, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_59", + "bdc_text": "] Ornatissimo nec non et humanissimo viro Henricho Bullingero , concionatori apud Tigurum celeberrimo , amico suo optimo et prope incomparabili .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_917", + "psc_text": "similis chrysopraso, secundum utrumque velut quasdam extendens colorum figuras, et plenius quidem a peritis fertur extendere. Est autem parichrus, et satis purus: et chrysochrus, et pinguis, resplendenti similis, maxime cum solis splendore percutitur. Est etiam pulcherrimus et mirabilis super omnes chrysoprasos magnitudine, et, ut dixi, visu pinguior. Natura hujusmodi, ut si polire et levigare eum velis, asperetur magis, et usu minuitur. Est autem quodam genitali operae naturae euglyphus, hoc est, bene insignitus atque mirabilis: et ut summo studio dignus haberetur, difficile invenitur: et repertus, raro tamen in usu hominum est, quasi is quem dives regina mirata sit. 43. Sed jam sicut Troglodytae illi quasi pretio suae remansionis invento, repetierunt domum, ita et nos emolumento morae hujus recepto redeamus eo unde divertimus. Nec par est nos ornamentis regiis diutius sermonis nostri quaedam 1183 admovere brachia; cum habeamus in manibus crucem Christi, quam admonet Propheta super aurum et topazion praeferendam, quae ab", + "candidate_score": 0.635584, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_27", + "bdc_text": "perspicerem ac perspecta commendarem quam plurimis , id sane feci quam diligentissime .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_937", + "psc_text": "III, 4) . Fortasse domus est, in qua praefulget moralium disciplina: secretum autem illud est, in quo sunt altiora mysteria. Merito ergo concupiscebat praecepta Domini, in quibus divinae gratiae mella redolebant. An non omni melle dulcior peccatorum remissio? Nonne omni flore gratior resurrectio mortuorum? 12. (Vers. 132.) Quartus versiculus: Respice in me, et miserere mei, secundum judicium diligentium nomen tuum (Exod. XIV, 24 et 25) . Pulchre addidit: Respice in me, et miserere mei (Gen. XIX, 21) ; quia respicit et iratus, ut respexit super castra Aegyptiorum, et ligatis axibus curruum, omnes eos dejecit in fluctus. Respexit super Sodomam et Gomorrham, quarum utraque peccatorum suorum luitura supplicium, divinae pretium solvit offensae. Scriptum est etiam: Aspicit super terram, et facit eam tremere (Psal. CIII, 32) . Et contra, Respexit super munera Abel: super Cain autem munera non respexit (Gen. IV, 4 et 5) . Quo exasperatus Cain, parricidali crimine cruorem fratris", + "candidate_score": 0.626932, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_57_59", + "bdc_text": "Ioannes Cęsarius , ex animo tuus . [ Adresse auf der Rückseite : ] Ornatissimo nec non et humanissimo viro Henricho Bullingero , concionatori apud Tigurum celeberrimo , amico suo optimo et prope incomparabili .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_619", + "psc_text": "Nolite thesaurizare vobis in terra, ubi aerugo et tinea exterminant . . . . sed thesaurizate vobis in coelo (Matth. VI, 19 et 20) . 3. Thesaurus tuus est fides, pietas, misericordia: thesaurus tuus Christus est. Noli eum aestimare de terris, hoc est, de creaturis; quia Dominus totius creaturae est. Maledictus, inquit, homo qui spem habet in homine (Jerem. XVII, 5) : sed mihi salus per hominem venit. Vide tamen quid Scriptura vetus dixerit: Et homo est, et quis cognoscet eum (Ibid., 9) ? Ille igitur homo non humana mihi, sed divina potestate 1115 omnia peccata donavit, Deus in corpore Dominus Jesus, mundum reconcilians sibi, quem redimebat a culpa. 4. Thesaurus noster pretiosus intellectus est. Si terrenus intellectus fuerit, si fragilis, haeretica eum tinea, et impietatis aerugo consumet. Levemus ergo et erigamus sensus nostros, nec impossibile judicemus, ut haec humani corporis infirmitas ad cognitionem mysteriorum coelestium provehatur; cum jam ad", + "candidate_score": 0.623778, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_17", + "bdc_text": "atque inibi mansit mecum , donec tandem iter Coloniam versus adornaremus .", + "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_201", + "psc_text": "Domini. Advertimus ergo quis has ordinaverit mansiones, quomodo ambulare oporteret filios Israel. Praeibat enim illos 1019 Deus per diem in columna nubis, ut refrigeraret viantibus: noctu autem in columna ignis; ut viam ostenderet ambulantibus, et tenebras dimoveret. Lex viarum columna erat et ignis, et nubis: denique in columna nubis loquebatur ad eos. Ubi volebat exercitum requiescere a labore itineris, non movebatur columna ignis, nec transibat nebula lucis: quando autem volebat exercitum movere, provehebatur et columna ignis in nocte, columna autem nubis in die. Illa autem columna nubis, specie quidem praecedebat filios Israel, mysterio autem significabat Dominum Jesum in nube venturum levi, sicut dixit Esaias (Esai., XIX, 1); hoc est, in virgine Maria, quae nubes erat secundum haereditatem Evae: levis erat secundum virginitatis integritatem. Levis erat, quae non homini quaerebat placere, sed Domino. Levis erat, quae non in iniquitate conceperat, sed Spiritu superveniente generabat: nec in delicto, sed cum gratia parturiebat.", + "candidate_score": 0.598329, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 20, + "cf_id": "cf025", + "work_id": "078_Gregorius-I_Liber-responsalis", + "max_score": 0.68905, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_0", + "bdc_text": "Salutem in Christo Iesu , domino et servatore nostro .", + "psc_chunk_id": "078_Gregorius-I_Liber-responsalis_window_568", + "psc_text": "Dominus nobis cornu salutis, in domo David pueri sui. Ant. Erexit nobis Dominus cornu, allel., in domo David pueri sui, allel. Sicut locutus est, allel., allel. Ant. In domo David pueri sui fecit redemptionem Dominus plebis suae. Ant. Sicut locutus es per os sanctorum, Domine, recordare Testamenti tui. Ant. Salutem ex inimicis nostris, et de manu omnium qui nos oderunt, libera nos, Domine. Ant. Liberati ab inimicis nostris, serviamus Domino in sanctitate. Ant. Liberavit nos Dominus ab inimicis nostris, et de manu omnium qui oderunt nos. Ant. De manu omnium qui nos oderunt, libera nos, Domine. Ant. Ad faciendam nobis, Domine, misericordiam, liberati serviamus Domino. Ant. Liberati serviamus Domino in sanctitate. Ant. Memorare, Domine, Testamenti sancti tui; et fac nobiscum redemptionem. Ant. Jusjurandum quod juravit Dominus, daturum se nobis. Ant. Sine timore et de manibus inimicorum nostrorum liberati. Ant. In sanctitate serviamus Domino; et liberabit nos ab inimicis nostris. Ant.", + "candidate_score": 0.68905, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "11827_sent_55_57", + "bdc_text": "Bene vale . Colonię , ipso die decollationis Ioannis Baptistę . Ioannes Cęsarius , ex animo tuus .", + "psc_chunk_id": "078_Gregorius-I_Liber-responsalis_window_303", + "psc_text": "egressa est columba candida sicut nix. Ant. Beatus Medardus per Trinitatis auxilium regis exercitum . . . . vestigium. Ant. Sanctus Medardus nobilis natus, cum esset adhuc aetate parvus, jam bonitate maturus praedixit. Ant. Solemnitatem beati Medardi debita veneratione percolere depositionis ejus commemoratio principalis invitat. Crescat ergo in universorum pectoribus pro fidei ardore devotio, dum sancti confessoris Dei panditur magnitudo. Ant. Solemne itaque pignus corporis beatissimi Medardi Suessionensium urbs tanti muneris praemio ditata promeruit, et cum omnium populorum solemni ambitione gratissima membra tradenda sepulturae feretro veherentur, unanimi voce vel clamore gestiendi onus leve senserunt. In vigilia sancti Joannis Baptistae, ad Vesperas Vers. Fuit homo missus, ut supra, Ant. Ingresso Zacharia templum Domini, apparuit ei Gabriel angelus stans a dextris altaris incensi. Ad Invitatorium. Antiph. Regem praecursoris Dominum venite adoremus. In primo nocturno. Antiph. Priusquam te formarem in utero, novi te, et antequam progredereris sanctificavi te. Psal. Beatus vir qui non.", + "candidate_score": 0.630922, + "ce_score": null + } + ] + } + ], + "biblical_hits": [] +} \ No newline at end of file